JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2020
İÇERİK JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI KANTİNLER 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 16 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI SOSYAL TESİS 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 29
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1- Personel Dağılım Tablosu ........................................................................................... 2 Tablo 2- Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu ............................................. 4 Tablo 3- Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu ............................................ 5
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 birliklerin kuruluş ve kadrolarıyla konuş yerlerinin düzenlenmesinde Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınır. Jandarma birliklerinin kuruluş ve konuşlarının düzenlenmesinde mülki taksimat esas alınır. Ancak geçici olarak birden çok ili içine alan bölge teşkilatı da kurulabilir. Bölge komutanı, bölge teşkilatının konuşlu bulunduğu ilin valisine karşı sorumlu olarak görev yapar. Jandarma Genel Komutanlığı 196.863 personeli ile Türkiye yüzölçümünün yüzde 93’ü ve ülke nüfusunun yüzde 20’sine hizmet vermektedir. Jandarma teşkilatı iş gücü olarak teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren işlerde profesyonel personel istihdamını öngörmektedir. Profesyonel personel; subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, memur ve işçilerdir. Yükümlü personel ise yedek subay ile erbaş ve erlerden oluşmaktadır. 2019 yılında Jandarma Genel Komutanlığı profesyonel personel mevcudu, bir önceki yıla göre yüzde 22 artırılarak, profesyonelleşme oranı yüzde 66’dan yüzde 77’ye yükseltilmiştir. Tablo 1- Personel Dağılım Tablosu Statü Mevcut Subay 4.963 Yedek Subay 1.696 Astsubay 32.308 Uzman Jandarma 16.847 Uzman Erbaş 94.468 Erbaş/Er 43.062 Devlet Memuru 2.692 İşçi 827 Toplam 196.863 Jandarma, ifa ettiği kolluk vazifesi gereği Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içerisinde faaliyet göstermektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
Jandarma Genel Komutanlığının örgüt yapısı aşağıda görülmektedir.
İç Denetim Başkanlığı
J.Teftiş Kurulu Başkanlığı
Genel Sekreterlik
(6) Jandarma Bölge Komutanlığı
Jandarma Asayiş Kolordu
Komutanlığı
(47) İl Jandarma Komutanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı
Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi Başkanlığı*
Denetleme ve Değerlendirme
Başkanlığı
Kriminal Daire Başkanlığı
Destek Kıt’alar Grup
Komutanlığı
Asayiş Başkanlığı
Strateji ve Dış İlişkiler
Başkanlığı
Jandarma Genel
Komutan Yardımcılığı
Jandarma Genel
Komutan Yardımcılığı
Jandarma Genel
Komutan Yardımcılığı
Jandarma Lojistik
Komutanlığı
Hukuk Hizmetleri
Başkanlığı
Mali Hizmetler Başkanlığı
Personel Başkanlığı
İstihbarat Başkanlığı
Jandarma Havacılık
Başkanlığı
Jandarma Komando Özel
Asayiş Komutanlığı
Jandarma Komando Okulu ve
Eğitim Merkezi Komutanlığı
2’nci Jandarma Eğitim
Tugay Komutanlığı
Bornova Jandarma Komando
Tugay Komutanlığı
Jandarma At ve Köpek
Eğitim Merkezi
Komutanlığı
Muhabere Elektronik ve
Bilgi Sistemleri Başkanlığı
Jandarma Gücü
Komutanlığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
1.3. Mali Yapı
Jandarma Genel Komutanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na
ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim
bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2019 yılı Bütçesiyle Komutanlığa
19.604.133.000 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar Genel Bütçeli İdareler ödeneği
toplamının % 2,06’sına tekabül etmektedir.
Komutanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre, yıl içinde
20.933.536.005,79 TL ödenek alınmış, 136.505.837,19 TL tenkis edilmiş, 20.797.030.168,60
TL kalmış, 20.797.030.168,60 TL ödeme yapılmış, ödenek üstü harcama yapılmamıştır. Bütçe
Kanununda tahsis edilen ödenek miktarı ile Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre alınan
ödenek miktarı arasındaki fark, kuruma özel gelir karşılığı tahsis edilen özel ödeneklerden ve
geçen yıldan devreden ödeneklerden kaynaklanmaktadır.
Tablo 2- Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu
Ekonomik
Kodlar
BÜTÇE GELİRİNİN TÜRÜ Cari Yıl (N)
800 BÜTÇE GELİRLERİ HESABI 1.357.196.871,76
800 01 Vergi Gelirleri 1.227.218.949,23
800 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 70.766.314,33
800 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 2.750.000,00
800 05 Diğer Gelirler 56.461.608,20
800 06 Sermaye Gelirleri 0,00
810 BÜTÇE GELİRLERİNDEN RET VE İADELER HESABI 393.492.735,18
810 01 Vergi Gelirlerinden Ret ve İadeler 390.703.633,96
810 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.515.361,27
810 05 Diğer Gelirlerden Ret ve İadeler 1.273.739,95
810 06 Sermaye Gelirlerinden Ret ve İadeler 0,00
NET BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI: 963.704.136,58
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
Tablo 3- Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu
Ekonomik
Kodlar BÜTÇE GİDERİNİN TÜRÜ Cari Yıl (N)
830 BÜTÇE GİDERLERİ HESABI 20.797.030.168,60
830 01 Personel Giderleri 15.037.067.914,13
830 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 1.823.181.444,42
830 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 3.730.616.231,55
830 05 Cari Transferler 3.415.947,12
830 06 Sermaye Giderleri 199.523.763,76
830 07 Sermaye Transferleri 3.224.867,62
BÜTÇE GİDERLERİ TOPLAMI: 20.797.030.168,60
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Komutanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve
raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir.
5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve
öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49
ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu idaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri
gibi tüm mali işlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu
Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi ile mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yöne- timin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu, Nakit Akış Tablosu, Öz Kaynak Değişim Tablosu ve Bütçelenen ve Gerçekleşen Tutarların Karşılaştırma Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Komutanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlık muhasebe müdürlükleri ile mal müdürlükleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri. Geçici ve kesin mizan. Bilanço. İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç kontrol sistemi genel olarak değerlendirildiğinde; 5018 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemelere göre iç kontrol sistemine ilişkin yapılması gereken çalışmaların gerçekleştirildiği görülmektedir. Jandarma Genel Komutanlığında iç kontrol faaliyetleri 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na uygun olarak Mali Hizmetler Başkanlığı bünyesinde İç Kontrol Daire Başkanlığı tarafından icra edilmektedir. İç Kontrol Daire Başkanlığı 29 Mayıs 2006’da İç Kontrol Şube Müdürlüğü, Ön Mali Kontrol Şube Müdürlüğü ve Kamu Zararı Takip ve Dış Denetim Şube Müdürlüğü olmak üzere üç Şube Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmıştır. 5018 sayılı Kanunun 55’inci maddesinde, mali yönetim ve iç kontrol süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği, geliştirileceği ve uyumlaştırılacağı, ayrıca sistemlerin koordinasyonunun sağlanacağı ve kamu idarelerine rehberlik hizmeti verileceği hükme bağlanmıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığınca mali yönetim ve kontrol alanında merkezi uyumlaştırma birimi görev yapmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinde “İç kontrol standartları, merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde Bakanlık tarafından belirlenir ve yayımlanır. İdareler, malî ve malî olmayan tüm işlemlerinde bu standartlara uymakla ve gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır. Mezkûr hüküm gereği Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla gerekli standart ve temel şartları belirlemiş ve “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” adı altında 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayınlamıştır. Buna göre, Kurumun, “Kamu İç Kontrol Standartlarına” uyumlu bir İç Kontrol Sistemi oluşturmak üzere; yapması gereken çalışmaları belirlemesi, bu çalışmalar için eylem planını oluşturması, gerekli prosedür ve düzenlemeleri hazırlayarak söz konusu çalışmalarını en geç 31.12.2008 tarihine kadar tamamlaması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İdarelerinin, İç kontrol sistemlerinin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesine rehberlik etmesi amacıyla Bakanlık tarafından ayrıca Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı Rehberi hazırlanmıştır. Bu rehber ve rehberde yer alan temel ilkeler doğrultusunda, Kurumun, kendi Eylem Planını hazırlaması ve 30.06.2009 tarihine kadar tamamlayıp Üst Yöneticinin onayına sunması, akabinde Bakanlığa göndermesi ve Eylem Planı doğrultusunda yapması gereken çalışmalarını da 30.06.2011 tarihine kadar tamamlayacağını öngörmesi gerekmekteydi. Bu gereklilikler Kurum tarafından hazırlanan Jandarma Genel Komutanlığı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Raporu hazırlanmak suretiyle yerine getirilmiştir. Ayrıca Kurum tarafından 5018 sayılı Kanun, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak 2008 yılında İç Kontrol Yönergesi hazırlanarak yayımlanmıştır. Yine Kurum tarafından 2009 yılında 5018 sayılı Kanuna ve İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyumlu olarak Harcama Birimlerinde Etkin Kaynak Kullanma Esasları Broşürü yayımlanmıştır. Öte yandan, 26.02.2018 tarih ve 30344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 2’nci maddesi ile Jandarma Genel Komutanlığının Stratejik Planlama ile ilgili muafiyet durumunun kaldırılması sonrasında, Jandarma Genel Komutanlığının ilk stratejik plan çalışması olarak “2019-2023 Stratejik Planı” hazırlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile mali işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. Jandarma Genel Komutanlığında bu faaliyetlerin bağımsız ve işlevsel olarak gerçekleştirilmesi adına yasal zorunluluk kapsamında iç denetim birimi 23 Mart 2006 tarihinde teşkil edilmiş olup, 1 Ocak 2008 tarihinde faaliyete geçmiştir. İç denetim birimi tarafından 2008 yılının Mayıs ayında mevcut kanun ve yönetmelikler ile İç Denetim Koordinasyon Kurulunun üçüncül mevzuatı çerçevesinde Jandarma Genel Komutanlığı İç Denetim Birimi Yönergesi hazırlanmıştır. İç denetim birimi, üç yıllık iç denetim programı hazırlayarak üst yöneticiye onaylatmakta ve yıllık programa göre denetimlerini icra etmektedir. İç denetim biriminde boş iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Kurum tanıma faaliyetleri kapsamında yapılan incelemelerde, kurumda iç kontrol unsurlarından olan ön mali kontrole önem verildiği ve hassasiyetle uygulandığı da görülmüştür. Ön mali kontrol sürecine tabi işlemler hakkında gerekli kontrol formları oluşturulmuştur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığının 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Bilançoda Maddi Duran Varlıklar Hesabındaki Değerler ile Taşınmaz İcmal Cetvellerindeki Değerlerin Tutarsız Olması Jandarma Genel Komutanlığının bilançosunda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubundaki değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin tutarsız olduğu görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde; kamu idarelerince tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi yoluyla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydının Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunda tutulacağı ve bu formların konsolide edilerek taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı belirtilmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde; taşınmazların fiili envanterinin emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanacağı ve ilgili formlara ve icmal cetvellerine kaydedileceği, fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgilerin muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verileceği ve muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkararak ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılacağı ve Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanacağı belirtilmiştir. Yukarıdaki Yönetmelik hükümlerinde açıkça ifade edildiği üzere en geç 30/09/2014 tarihi itibarı ile mevcut taşınmazların fiili envanterinin kurumların kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince tamamlanarak muhasebe birimlerine verilmesi, muhasebe birimlerinin de 1/10/2014 tarihi itibarıyla fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapmaları gerekmektedir. Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken rayiç değerlerin tespiti ve değerlerin güncellenmesine ilişkin işlemlerin ise 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanması
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 gerekmektedir. Ancak Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubundaki değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin tutarsız olduğu görülmüştür. Bilançoda Arazi ve Arsalar Hesabı 19.864.806.007,96 TL, Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 874.204,28 TL, Binalar Hesabı 2.709.597.265,41 TL olmak üzere toplam 22.575.277.477,65 TL değerinde taşınmaz mal yer alırken, Taşınmaz İcmal Cetvellerinde 28.188.250.817,00 TL tutarında arazi/arsa, 6.229.240.365,00 TL tutarında bina/tesis, olmak üzere 34.417.491.182,00 TL değerinde taşınmaz mal yer almaktadır. Bu durumda Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu 11.842.213.704,35 TL eksik olarak muhasebe kayıtlarında yer almaktadır. Bu da taşınmaz form ve cetvellerinde yer alan değerlerin muhasebe kayıtlarına doğru işlenmediğini göstermektedir. 1/10/2014 tarihi itibarıyla fiili envanter sonucu tespit edilen taşınmazların söz konusu taşınmaz form ve cetvellere kaydedilerek muhasebe kayıtlarına işlenmiş olması gerektiğinden mali tablolarla taşınmaz icmal cetvellerinin tutarlı olması gerekmektedir. Bu kapsamda muhasebe kayıtlarındaki tutarsızlığın Hazine ve Maliye ile Çevre ve Şehircilik Bakanlıklarıyla koordinasyon sağlanarak çözülebileceği düşünülmektedir. Yukarıda ifade edilen mevzuata aykırı uygulamanın sonucu olarak, Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunun taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. BULGU 2: Diğer İdarelere Yaptırılan Yatırımlardan Geçici Kabulü Yapılanların Kamu İdaresinin Binalar Hesabında İzlenmemesi Jandarma Genel Komutanlığınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ve il özel idarelerine ödenek göndermek suretiyle yaptırılan yapım işlerinin geçici kabulünün yapılmasına rağmen 252 Binalar Hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 252 Binalar Hesabının niteliğinin açıklandığı 175’inci maddesinde; binalar hesabının, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yönetmelik’in hesabın işleyişinin açıklandığı 176’ncı maddesinde ise geçici kabulü yapılan yapım işlerinin 252 Binalar Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır. Yapım işini üstlenen kamu kurum ve kuruluşlarınca 2019 yılı içerisinde geçici kabulü
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 yapılarak Jandarma Genel Komutanlığının birimlerine devredilen 178.253.341,79 TL tutarındaki taşınmazların 252 Binalar Hesabında kaydedilmediği tespit edilmiştir. Bu itibarla, Jandarma Genel Komutanlığınca gönderilen yatırım ödenekleriyle yaptırılan inşaat, bina onarımı, büyük onarım, tadilat ve güçlendirme işlerinden kabulü yapılarak kullanıcısı kamu idaresine devredilen taşınmazlara ilişkin tutarların kamu idaresinin mali tablolarındaki varlık hesaplarında izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Döner Sermaye İşletmesine Yapılan Sermaye Aktarımının Yanlış Hesapta Muhasebeleştirilmesi 2018 Tam Olarak Yerine Getirildi Yapım İşi Niteliğindeki Bazı İmalatların Binalar Hesabına Kaydedilmemesi 2018 Tam Olarak Yerine Getirildi
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI KANTİNLER 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1- Personel Dağılım Tablosu ......................................................................................... 17 Tablo 2- Hesap Bakiyeleri İle Aylık Bilanço Karşılaştırması .................................................. 23 Tablo 3- Hesap Bakiyeleri İle Yıllık Bilanço Karşılaştırması ................................................. 24
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Kantin heyeti, bir yıllık süre için seçimle veya kadrosu oluşturulmak ve Jandarma Kantin Yönetmeliğinin 7, 8, 9 ve 10’uncu maddelerinde belirtilen seçim ve görevlendirmeye yönelik esaslar da dikkate alınmak kaydıyla birlik komutanı tarafından yapılacak atama ile teşkil edilir. Kantin heyetinin atama ile teşkil edilmesi halinde görev süresi en fazla üç yıldır. a. Kantin heyetinde, bir başkan (muvazzaf/sözleşmeli subay), bir muhasip üye ve bir mutemet olmak üzere en az üç kişi bulunur. b. Kantin heyetlerinde en az bir astsubay bulunması şarttır. c. İş hacmi ve şube sayısı ile gelir kaynağı ve yan kuruluşları fazla olan kantinlerde üye sayısı yeteri kadar artırılır. ç. Kantin heyetlerinde muhasip ile mutemetlik görevi aynı kişide birleşemez. d. Tek düzen muhasebe sistemi uygulayan kantinlerde giderleri kantin gelirlerinden karşılanmak üzere seçilmiş muhasebe personeli görevlendirilebilir. Kantin başkanlıklarındaki kadrolara atama yapılmayıp, mevzuat gereğince ikiz görevli olarak görevlendirilen personel kendi görevine ilave olarak işletme bünyesinde çalışmaktadır. Buna göre kantinlerin toplam mevcut durumu aşağıdadır. Tablo 1- Personel Dağılım Tablosu KADRO MEVCUT (ATANMIŞ VEYA GÖREVLENDİRİLMİŞ) SB. ASB. UZM. J./UZM. ERB. DE. ME. SÖZ. PER. ERB./ ER TOP. SB. ASB. UZM. J./UZM. ERB. DE. ME. SÖZ. PER. ERB./ ER TOP. HİZMET ALIMI PER. 122 474 13 2 0 6 617 122 206 214 13 0 157 712 3 1.3. Mali Yapı Kantinin kuruluş sermayesi Jandarma Genel Komutanlığınca belirlenir. Sermaye aşağıdaki yollardan sağlanır. a. Genel olarak yapılacak bağışlar,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 b. Kuruluş aşamasındaki promosyonlar, c. Sermayesi ve geliri fazla olan kantinlerden sermayesi kısıtlı olan kantinlere, Jandarma Genel Komutanlığının onayı ile verilecek mal ve para, ç. Gelir getiren yan kuruluşların sermayelerinden yapılacak nakiller, d. Düzenlenecek müsamere ve eğlence gelirleri, e. Üst komutanlık paylarından tahsis edilecek kaynak, Kantin gelirleri; a. Kantin ve yan kuruluşlarının kârlarından, b. Banka faizlerinden, c. İhtiyaç fazlası boş ambalaj malzemesi satışlarından, ç. Tasfiye nedeniyle devreden mal ve paradan, d. Düzenlenecek müsamere ve eğlence gelirlerinden, e. Sermayesi ve geliri fazla olan kantinlerden yapılan sermaye (mal, para) naklinden, f. Firmalar tarafından yapılan promosyon bağışlarından, g. Kantinlerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden, ğ. Mal ve hizmet alımlarında ve kiralamada sözleşme kapsamında yüklenici firmalardan tahsil edilen ceza bedellerinden, h. Sergi, fuar, reklam ve diğer gelirlerinden, ı. Üst komutanlık paylarından tahsis edilen tutardan, oluşur. Kantin gelirlerinden yapılacak giderler aşağıda belirtilmiştir: a. Kantin gelirleri, birlik komutanının emri ile hizmet verdiği birliğin personeli ile birlik ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik ödeneği olmayan veya ödeneği olup da yeterli olmayan zarurî ve resmî işlere harcanır. Resmî işler, Analitik Bütçe Sınıflandırması Dördüncü Düzey
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Gider Kodları (Ekonomik Sınıflandırmanın Dördüncü Düzeyi) içinde kalan işlerdir. Resmî işin zaruri olup olmadığını ve ödeneğin yeterlilik durumunu belirleme yetkisi, birlik komutanına aittir. b. Kantin gelirlerinin (a) bendinde belirtilenler dışında diğer işlere sarfına Jandarma Genel Komutanı yetkilidir. c. Piyasa araştırması yapılmaksızın yapılacak harcamalara ait üst sınır Jandarma Genel Komutanlığınca yayımlanır. Denetim kapsamında yer alan, Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Kantin Başkanlığı, Kars İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığı ile Erzincan İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının hesaplarına ilişkin gelir gider verileri aşağıdaki gibidir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Jandarma Kantin Yönetmeliğinin 43’üncü maddesinde; “Muhasebe: a. Kantin hesap yılı, 1 Ocakta başlayıp, 31 Aralıkta son bulur. Kantinler öncelikle bilânço esasına göre defter tutan tek düzen muhasebe sistemine göre işletilir. b. Tek düzen muhasebe sistemini uygulayacak kantinlerin gayrisafi hasılat limiti ihtiyaç duyulduğunda, Jandarma Genel Komutanlığınca yayımlanır. Tek düzen muhasebe sistemi uygulayan kantinler, 30.12.2005 tarihli ve 26039 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller kapsamındaki mevzuatta belirtilen muhasebe hesap planı, belge ve kayıtları tutarlar. İşletme defteri usulü muhasebe sistemine göre işletilen kantinler, bu Yönetmelikte belirtilen belge ve kayıtları tutarlar. Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 8.474.662,52 8.416.220,67 58.441,85 Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 6.567.304,26 6.526.246,92 41.057,34 Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 5.871.488,22 5.884.808,21 -13.319,99 Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Kantin Başkanlığı Kars İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığı Erzincan İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 c. Kantinde meydana gelecek kasa fazlasının, her ay düzenlenen yan tesisler kâr çizelgesinde gösterilerek, aylık bilançoya intikali sağlanır. ç. Muhasebe kayıtlarının tutulmasında, kredi kartı slipleri banka hesabı altında kayıt altına alınır.” Denilmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin 44’üncü maddesinde tutulacak belge ve kayıtlar sayılmıştır. Yine söz konusu yönetmelikte kantinlerin gelirlerine ve giderlerine ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Kantin muhasebe kayıt ve belgelerinin bilgisayar destekli olarak tutulması mümkündür. Bu takdirde, günlük veya aylık alınan bilgisayar çıktıları bu Jandarma Kantin Yönetmeliği esaslarına göre yetkililerce imzalanmalarını müteakip, ait oldukları bölümlerde teftişte ibraz edilmek üzere saklanır. Jandarma Kantin Yönetmeliği kapsamındaki her kantin, raporlama birimidir. Jandarma Genel Komutanlığı tarafından hazırlanan raporların merkezden izlenmesine yönelik tedbir alınabilir. Kantinlerin mali tabloları, yetkilendirilen personel tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderilir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. · Yevmiye defteri, · Geçici ve kesin mizan, · Bilanço, · Kasa sayım tutanağı, · Banka mevcudu tespit tutanağı, · Gelir tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 · Envanter defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Kantin Başkanlığı, Kars İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığı ile Erzincan İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığı Kantinlerinden; Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Kantin Başkanlığı ile Kars İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; Erzincan İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; Kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Banka Hesabı ile Banka Mevcudunun Uyumsuz Olması
Erzincan İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının 2019 yılı mali tablolarının
incelenmesi sonucunda; denetime sunulan mali tablolarda yer alan banka hesabı tutarları ile
bankadan dış teyit amacıyla alınan banka hesap mutabakatları arasında uyumsuzluk bulunduğu
görülmüştür.
Kantin Başkanlığının iş ve işlemleri ile muhasebe usul ve esasları Jandarma Kantin
Yönetmeliği ile düzenlenmektedir. Kantin Başkanlığı 2019 yılında gerçekleştirdiği iş ve
işlemlerini bu Yönetmelik’te belirtilen basit (İşletme) usulde tutmuş ve Yönetmelik ekinde
belirtilen mali tabloları hazırlamıştır. Bu tablolardan biri olan bilançoda, aynı Yönetmelik’in
“Muhasebe, Vergi ve Muafiyetler” başlıklı 43’üncü maddesinin (ç) bendine göre; banka
hesaplarındaki tutarların, banka kredi kartı slipleriyle beraber gösterilmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde, aylık ve yıllık bilançolarda yer alan banka hesabında kayıtlı
tutarlar ile bankadan teyit amaçlı alınan banka mutabakatları arasında uyumsuzluk olduğu ve
bilançolarda yer alan tutar ile banka mutabakatında yer alan tutarların birbirine denk olmadığı
görülmüştür.
Aşağıdaki tabloda; ay sonları itibariyle hazırlanmış bilançolardaki banka hesabına
kayıtlı tutarlar ile aynı tarihte banka hesapları mevcudu arasındaki farklar görülmektedir.
Tablo 2- Hesap Bakiyeleri İle Aylık Bilanço Karşılaştırması
T.C Ziraat Bankası Erzincan Şubesi Hesap Numaraları ve Bakiyeleri ile Aylık-Bilanço Karşılaştırması
Hesap No 5006 5008 5024 5025 5026
TARİH BAKİYE Banka
Mevcudu
(TL)
Bilançodaki
Banka
Mevcudu
(TL)
Bilançoda
Yer
Almayan
Tutar (TL)
31.12.2018 357.778,19 59.948,41 45.266,52 80.735,19 157.945,47 701.673,78 83.983,84 617.689,94
31.01.2019 171.255,45 1.242,71 265.516,50 78.459,85 123.706,92 640.181,43 262.901,82 377.279,61
28.02.2019 0,12 58.895,24 10.404,94 89.750,23 206.266,49 365.317,02 219.563,44 145.753,58
31.03.2019 0,14 272.916,83 4.619,35 85.604,46 163.221,43 526.362,21 263.718,87 262.643,34
30.04.2019 296.258,13 58.455,06 143.049,52 89.117,26 173.758,56 760.638,53 193.605,83 567.032,70
31.05.2019 253.522,84 647,91 197.328,43 81.889,22 180.920,44 714.308,84 180.975,04 533.333,80
30.06.2019 62.587,59 3.467,93 181.491,12 112.606,46 220.467,27 580.620,37 202.781,25 377.839,12
31.07.2019 38.776,92 16.548,90 181.313,04 81.146,24 111.074,93 428.860,03 176.054,16 252.805,87
31.08.2019 84.477,44 27.871,89 150.301,45 61.315,39 100.405,33 424.371,50 181.057,46 243.314,04
30.09.2019 85.843,60 21.746,16 27.015,52 66.262,32 89.915,49 290.783,09 167.926,24 122.856,85
31.10.2019 76.121,46 6.196,86 166.209,80 70.531,35 90.735,84 409.795,31 163.377,30 246.418,01
30.11.2019 0,19 124.322,30 0,20 73.646,92 86.747,29 284.716,90 162.756,46 121.960,44
31.12.2019 109.760,66 54.883,23 38.751,78 92.986,84 98.200,67 394.583,18 191.150,69 203.432,49
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Tablodaki verilerden, 2019 yılının ilk ayından itibaren tüm aylardaki bilançolardaki kayıtlı tutar ve banka mevcudu arasındaki uyumsuzluk anlaşılacağı gibi bunun yanında, 31.12.2019 tarihi itibariyle hazırlanan yıllık bilançoda da aynı uyumsuzluk bulunmaktadır. Tablo 3- Hesap Bakiyeleri İle Yıllık Bilanço Karşılaştırması T.C Ziraat Bankası Erzincan Şubesi Hesap Numaraları ve Bakiyeleri ile Yıllık Bilanço Kayıtlarının Karşılaştırması Tarih 5006 5008 5024 5025 5026 Banka Mevcudu (TL) Bilançodaki Banka Mevcudu (TL) Bilançoda Yer Almayan Tutar (TL) 31.12.2019 109.760,66 54.883,23 38.751,78 92.986,84 98.200,67 394.583,18 262.901,82 131.681,36 Yukarıdaki tablolardan anlaşılacağı üzere 2019 yılı bilançosunda yer alan kayıtlı banka hesabı tutarları, Kantin Başkanlığına ait banka hesaplarında aynı tarih itibariyle mevcut olan tutarları yansıtmamaktadır. Sonuç olarak, Kantin Başkanlığının 2019 yılsonu mali tablolarında kayıtlı bulunan banka hesabı tutarlarının doğru ve güvenilir bilgi içermediği değerlendirilmektedir. B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Mal ve Hizmet Alımlarında Kamu İhale Mevzuatı Hükümlerine Uyulmaması Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanunca getirilen ve uyulması zorunlu olan usul ve esaslar dikkate alınmaksızın, bazı şartname ve sözleşmelere “Kurumumuz Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Tabi Değildir.” şeklinde hükümler de konularak ihtiyaçların Jandarma Kantin Yönetmeliği hükümlerine göre temin edildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kanunu’nun 1’inci maddesinde Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olarak ifade edilmiştir. Anılan Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde de, maddede belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise kantinler istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca kantinlerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de bulunmamaktadır. Söz konusu Kanun’un 68’inci maddesinin (b) bendinde diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. 03.10.2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 ile Jandarma Genel Komutanlığına Kantin kurma yetkisi verilerek buna ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Söz konusu Kanunda kantinlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanun’a tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Jandarma Genel Komutanlığının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3’üncü maddesinin (g) bendi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümleri doğrultusunda ana faaliyet konusuna yönelik mal ve hizmet alımlarına ilişkin kantinler için Kamu İhale Kurumundan istisna talebi 19.09.2018 tarih ve 2018/DK. D-255 sayılı Kurul Kararıyla kısmen kabul edilmiştir. Söz konusu Kurul Kararında; Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde yer alan kantin işletmelerinin Kamu İhale Kanununun 2’nci maddesinin (d) bendinde sayılan kuruluşlardan olduğu ve dolayısı ile Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi olduğu bir kez daha teyit edilmiştir. Bununla birlikte ana faaliyet konusuna yönelik mal ve hizmet alımlarına ilişkin istisna talebi üzerine Kurul Kararının ekinde sayılmak sureti ile bir kısım mal ve hizmetler için istisna kapsamında olduğuna karar verilirken, bir kısım mal ve hizmetler için istisna kapsamında olmadığına karar verilmiştir. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinler 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, Kamu İhale Kurulunca anılan Kanunun 3’üncü maddesinin (g) bendi uyarınca istisna kapsamında olduğuna karar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 verilenler (Kurul kararının ekinde EK 1 olarak yer verilen mal ve hizmetlerden 2018-1 nolu Kamu İhale Tebliği uyarınca yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 10.369.344 TL yi aşmayan mal veya hizmet alımları) dışındaki mal ve hizmet alımlarının söz konusu Kanun hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 7. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması 2018 Yerine Getirilmedi 2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler Bölümünde Bulgu 1 olarak yer verilmiştir.
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI SOSYAL TESİS 2019 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1- Personel Durum Tablosu ........................................................................................... 30
BULGU LİSTESİ B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 çalıştırılabilir. Tüm giderleri tesis gelirlerinden karşılanmak üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılacak personel ve/veya hizmet alımı ile sağlanan personelin özlük hakları, vergi, sosyal güvence ve benzeri yasal yükümlülüklerinin yerine getirilmesi tesis müdürlüğünün sorumluluğundadır Buna göre sosyal tesislerin toplam kadro/mevcut durumu aşağıdadır. Tablo 1- Personel Durum Tablosu KADRO MEVCUT (ATANMIŞ VEYA GÖREVLENDİRİLMİŞ) SB. ASB. UZM. J./UZM. ERB. DE. ME. SÖZ. PER. ERB./ ER TOP. SB. ASB. UZM. J./UZM. ERB. DE. ME. SÖZ. PER. ERB./ ER TOP. HİZMET ALIMI PER. 105 549 1.863 402 0 2.149 5.068 101 260 486 136 0 2.160 3.143 140 1.3. Mali Yapı Tesislerin gelirleri; İşletme gelirlerinden, kira gelirlerinden, mal ve hizmet alımı ve kiralama sözleşmeleri kapsamında yüklenici firmalardan tahsil edilecek ceza bedellerinden, üye aidatları ve kart ücretleri ile İhtiyaç Değerlendirme ve Kaynak Tahsis Komisyonu tarafından yapılacak aktarımlardan, bağışlardan, Jandarma Genel Komutanlığının kendi bağlısı bir tesisten; kendi bağlısı diğer bir tesise sermaye ve gelir aktarımı için tesisin teşkilat bağlantısına göre, Jandarma Genel Komutanlığı onayıyla yapılacak aktarımlardan, kendi bağlısı olmayan diğer bir tesise sermaye ve gelir aktarımı için ise Genelkurmay Başkanlığı müsaadesiyle yapılacak aktarımlardan, sergi, fuar, promosyon, reklam ve diğer gelirlerden ve yukarıda sayılan gelirlerden elde edilecek faiz gelirlerinden oluşur. Askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin sermayeleri ise birinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak Jandarma Genel Komutanlığı bütçelerine konulacak ödeneklerden oluşur. Tesislerin gelirleri, tesislerin yenilenmesi, bakım, onarım ve tadilatı, işletme ve idamesi, modern hale getirilmesi, özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılan veya hizmet alımı yöntemi ile temin edilen personel giderleri, vardiya ulaşım giderleri ve işin veya hizmetin gerektirdiği kıyafet ve malzeme alımları ve bu tesislerde kurulmuş veya kurulacak kitaplıkların tesis ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 zenginleştirilmesi maksadı dışında kullanılamaz. Denetim kapsamında yer alan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü, Jandarma Lojistik Komutanlığı Güvercinlik Eğitim ve Sosyal Tesis Müdürlüğü ile Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü hesaplarına ilişkin gelir ve gider gerçekleşmeleri aşağıdadır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Sosyal tesisler, kadro, kuruluş, idare, denetleme ve işletme usul ve esasları ile muhasebeye ilişkin belge ve kayıtların işleniş şekilleri ve eklentileri açısından, “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine tabidir. Ancak, muhasebe işlemlerinin raporlanması ve hesapların konsolidasyonuna ilişkin hükümler yönünden 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller”e tabidir. Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin “Muhasebe esasları, ana belge ve kayıtlar, dayanak ve kontrol belgeleri” başlıklı 29/A (Ek: RG-26/12/2014-29217) maddesinde de ifade edildiği üzere; Ordu evleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin hesap dönemi yıllık olup muhasebe sistemlerini tek düzen muhasebe esaslarına göre yürütürler. Tutulacak belgeler ve formlar, dayanak ve kontrol belgeleri ile tüm belge ve formların işleniş usulleri Yönerge ile düzenlenmektedir. Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 6.173.518,36 -6.672.004,57 -498.486,21 Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 16.964.230,27 -16.332.071,65 632.158,62 Foça Jan. Kom. Okulu ve Eğt. Mer. Komutanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü Gelirler Toplamı Giderler Toplamı Dönem Net Karı/Zararı 3.739.513,44 -3.665.795,35 73.718,09 Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü Jandarma Lojistik Komutanlığı Güvercinlik Eğitim ve Sosyal Tesis Müdürlüğü
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Yevmiye defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Gelir tablosu, Envanter defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü, Jandarma Lojistik Komutanlığı Güvercinlik Eğitim ve Sosyal Tesis Müdürlüğü ile Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğünün mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığı sosyal tesislerinden; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğü, Jandarma Lojistik Komutanlığı Güvercinlik Eğitim ve Sosyal Tesis Müdürlüğü ile Foça Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Jandarma Sosyal Tesis Müdürlüğünün 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Mal ve Hizmet Alımlarında Kamu İhale Mevzuatı Hükümlerine Uyulmaması Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesislerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanunca getirilen ve uyulması zorunlu olan usul ve esaslar dikkate alınmaksızın, bazı şartname ve sözleşmelere “Kurumumuz Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Tabi Değildir.” Şeklinde hükümler de konularak ihtiyaçların Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği hükümlerine göre temin edildiği görülmüştür. 02.01.2017 tarihli ve 681 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1’inci maddesiyle, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 1’inci maddesinde yer alan “(Jandarma dâhil)” ve “(Sahil Güvenlik dâhil)” ibarelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla Jandarma Genel Komutanlığı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılan Yönetmelik, Yönerge, Genelge vb. gibi alt mevzuat kapsamından çıkartılmıştır. 03.10.2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 de, Jandarma Genel Komutanlığının vardiya yatakhaneleri, eğitim ve kongre merkezleri, sosyal tesisler, gazinolar, moral eğitim merkezleri ve kantinler kurabileceği, bu tesislere ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmiştir. Ancak söz konusu yönetmelik henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesisleri “Türk Silahlı Kuvvetleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre faaliyetlerine devam etmektedir. Yürürlükteki mevzuat açısından durum değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olarak belirtilmiştir. Anılan Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde de, maddede belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise sosyal tesisler istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca sosyal tesislerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de bulunmamaktadır. Söz konusu Kanun’un 68’inci maddesinin (b) bendinde diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz denilmektedir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98’inci (Değişik: 11/2/2014- 6519/11 md.) maddesinde orduevi ve bağlısı şubeler ile askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esaslar, ihtiyaçların tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve diğer hususların Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirleneceği ifade edilerek ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi verilmiştir. Ancak 211 sayılı Kanun’da, söz konusu tesislerin 4734 sayılı Kanuna tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda çıkarılacak yönetmelikte ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda düzenleme yapılırken yetki veren kanuna ve diğer kanun hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesisler 4734 Kanunu kapsamında olup, bu Kanun’a aykırı hüküm ifade eden kanun, yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesislerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 7. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması 2018 Yerine Getirilmedi 2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler Bölümünde Bulgu 1 olarak yer verilmiştir.