TalepSistemi
giriş yap

2017 - MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI.pdf

Oluşturulma tarihi: 1.09.2026 15:27    Güncellendi: 1.09.2026 15:27
Yazdır...

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇERİK MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI KANTİNLER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 20 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI SOSYAL TESİS 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 44 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 79

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
  2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
  3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 4
  4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 5
  5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
  6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
  7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 10
  8. EKLER ........................................................................................................................................................ 17

KISALTMALAR ANT Başkanlığı : Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Gnkur. Bşk. : Genelkurmay Başkanlığı KKK : Kara Kuvvetleri Komutanlığı MSB : Milli Savunma Bakanlığı PETDER : Petrol Sanayi Derneği TSK : Türk Silahlı Kuvvetleri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Milli Savunma Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2017 yılı Bütçe Kanunuyla Milli Savunma Bakanlığına 28.702.119.000 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar Genel Bütçeli İdareler ödeneği toplamının % 4,5’ine tekabül etmektedir. Bakanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre 41.019.281.956,19 TL ödenek alınmış, bunun 10.748.786.993,65 TL’si tenkis edilmiş ve 30.270.494.962,54 TL’nin tamamı harcanmıştır. Ödenek üstü harcama bulunmamaktadır." Bakanlıkça bütçeyle verilen ödenekler dışında, 10 Ocak 1995 tarihinde 22167 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Milletlerarası Antlaşma sonucu TCMB’de açılan Türk Savunma Fonu Faiz Getirileri hesabından 2017 yılında harcama yapılmamıştır. Fonun yılsonu bakiyesi 20.756.644,30 ABD Dolar’dır.
    Yine kantin kârları üzerinden kantin başkanlıklarının bağlı olduğu üst komutanlıklara gönderilen "Üst Komutanlık Payları" kapsamında ise Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri Komutanlıklarınca toplam 7.834.585,02 TL harcama yapılarak bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. İlgili üst komutanlıklarda tutulan üst komutanlık payı hesaplarının 2017 yılsonu bakiyeleri 11.277.041,76 TL’dir. Bakanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Bakanlığın 2017 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aşağıda tabloda belirtilmiştir. Msb Bütçesi 2017 Yılı Gerçekleşen Bütçe 2018 Yılı Kanunlaşan Bütçe 01-Personel 14.295.535.000,61 16.501.754.000,00 02-SGK Primi 2.493.388.106,23 2.888.833.000,00 03-Mal ve Hizmet Giderleri 12.861.311.518,18 20.329.549.000,00 Modernizasyon 6.414.593.706,82 13.889.554.000,00 Cari 6.446.717.811,36 6.439.995.000,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 05-Transferler 364.531.295,84 438.255.000,00 06-Sermaye Giderleri 248.219.041,68 243.848.000,00 07-Sermaye Transferleri 7.510.000,00 0,00 TOPLAM 30.270.494.962,54 40.402.239.000,00 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bakanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Bakanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlık muhasebe müdürlükleri ve mal müdürlükleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Bakanlığın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; Milli Savunma Bakanlığının merkez ve taşra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Gerçeği Yansıtmaması Milli Savunma Bakanlığı birliklerinde yapım işlerinin doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle işlerin devamı esnasında ortaya çıkan maddi duran varlık niteliğindeki yapılmakta olan yatırımların muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; “Maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi için kullanılır. …” “Hesabın niteliği” başlıklı 187’nci maddesinde ise; “Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık niteliğindeki her türlü yapım işine dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında yapım işinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılması gerekmektedir. Böylece yapılan söz konusu gider karşılığında elde edilen maddi duran varlık niteliğindeki her türlü yapının aktifleştirilerek kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanmaktadır. Milli Savunma Bakanlığı muhasebe kayıtlarında söz konusu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi neticesinde yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında aktifleştirilmesi gereken yapım işi maliyetlerinin kurum bilançosuna

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, bundan sonra gerçekleştirilecek yapılmakta olan yatırım niteliğindeki yapım işi ödemelerinde yukarıda bahsedilen hususların dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle; Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 170'inci maddesinin "c" bendi ile Analitik Bütçe Rehberinin "1.b" kısmı ve "03.2" bölümündeki mevzuat hükümlerinden bahisle, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait yapım işlerinin, güvenlik ve savunmaya yönelik oldukları için "03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri" tertiplerinde bütçelendiği, Ödenekler, bütçenin ekonomik sınıflandırılmasındaki "Sermaye Giderleri" bölümüne ait olmadığı için yapılmakta olan yatırımlar hesabının kullanılmadığı, Sadece "06 Sermaye Giderleri" ekonomik kodunda yapılan giderlerin muhasebeleştirilmesinde "258 Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak Milli Savunma Bakanlığının yapım işlerinin Kalkınma Bakanlığının vizesine bağlı olmaması ve yatırım programı ek cetvellerinde yer almaması veya Analitik Bütçe Rehberinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin alım ve yapımlarının sermaye kapsamı dışında tutulmuş olması, 258 nolu hesabın kullanıma sınırlama getirmemektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 86'ncı maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin taşınır kayıtlarına ilişkin özel olarak düzenleme yapılmış olmasına rağmen aynı yönetmelikte 258 nolu hesabın kullanılmamasına ilişkin özel bir hüküm mevcut değildir. Milli Savunma Bakanlığının muhasebe kayıtları ve mali tablolarında 258 nolu hesabın kullanılarak gösterilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
BULGU 2: Taşınmazların Fiili Envanterinin Çıkarılmamış Olması ve Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması Milli Savunma Bakanlığı 2017 yılı mali tabloları üzerinde yapılan incelemelerde, Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilmiş, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlara ilişkin, ilgili mevzuatına göre tamamlanması gereken taşınmaz mal envanterine ait çalışmalar ile buna bağlı muhasebe kayıtlarının tamamlanamadığı ve taşınmazların fiili envanterinin çıkarılamamış olmasından dolayı 25 Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin kayıtların gerçeği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 yansıtmadığı tespit edilmiştir. Bu durum Bakanlığa tahsis edilmiş, Bakanlığın yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların tespit ve takibini zorlaştırmakta, ayrıca taşınmazların tam ve doğru olarak muhasebe kayıtları ile mali tablolara yansıtılmasını engellemektedir. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60'ıncı maddesinde taşınır ve taşınmaz mal icmal cetvellerini hazırlamak mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış, 44'üncü maddesinde ise bu mallara ilişkin kayıtların tutulması usullerinin Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin "Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler" başlıklı geçici 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; "Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar." denilmektedir. 01/10/2014 tarihi itibariyle emlak vergi değerleri ya da iz bedeli üzerinden fiili envanteri yapılması gereken ve Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilmiş, yönetiminde veya kullanımında olan tüm taşınmazların kayıt altına alınacağı hükmüne rağmen 2017 yılında taşınmaz envanteri çalışmalarının tamamlanamamış olmasından dolayı, bilançoda görülen; 250-Arazi ve Arsalar Hesabında 83.434.961.051,83 TL, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında 2.125.660.177,71 TL, 252-Binalar Hesabında 69.604.928.671,49 TL yer alan tutarların mevcut taşınmazların fiili durumunu tam olarak göstermediği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Yapılan açıklamalar ve belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, Milli Savunma Bakanlığınca taşınmaz fiili envanterinin çıkarılması ve icmallerinin düzenlenmesi gerektiği ve bu doğrultuda mali tabloda 25 Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin kayıtların düzeltilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, MSB’ye tahsisli, MSB’nin yönetiminde veya kullanımında bulunan tüm taşınmazlara (arsa/arazi/bina) ilişkin değer tespit işlemlerinin tamamlanmış olduğu, ilgili muhasebe birimlerine Yönetmelik eki icmal cetvellerinin düzenlenmesine esas muhasebe işlem fişlerinin gönderildiği, taşınmazların muhasebeleştirildiğine ilişkin muhasebe işlem fişlerinin 65 ilden MSB’ye iletilmiş olup kalan 16 ilin muhasebeleştirme işlemleri tamamlanamadığından gönderilemediği ve muhasebe işlem fişlerini göndermeyen 16 ilin muhasebe birimlerince de muhasebe işlem fişlerinin iletilmesi durumunda Yönetmelik eki icmal cetvellerinin düzenlenebileceği, konuyla ilgili olarak Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü ve ilgili muhasebe birimleri nezdinde takip ve kontrollerin yapılmakta olduğu, muhasebeleştirme işlemini henüz yapmayan muhasebe birimlerince muhasebeleştirme işleminin tamamlanması halinde ilgili hesaplarda yer alan tutarların mevcut durumu göstereceği ve MSB’ye tahsisli, MSB’nin yönetiminde veya kullanımında bulunan tüm taşınmazların muhasebeleştirilme işlemlerinin tamamlanması için Maliye Bakanlığı nezdinde koordinasyonun devam etmekte olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabından taşınmaz fiili envanterinin çıkarılması ve icmallerinin düzenlenmesi işlemlerinin tamamlanamadığı anlaşılmakta olduğundan, bilançoda yer alan maddi duran varlıklar hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Savunma Bakanlığının 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Atık Motor Yağlarının Ekonomik Olarak Değerlendirilememesi Atık motor yağlarının, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükmü gereği lisanslı tek geri kazanım bertaraf firması olan Petrol Sanayi Derneğine (PETDER) bedelsiz verilmek zorunda bulunulması nedeniyle ekonomik olarak değerlendirilemediği tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanununa dayanılarak çıkarılan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’nde atık motor yağının tanımı yapılmış, bu tanımlanan atık motor yağlarının yetkilendirilmiş kuruluşlara verilmesi gerektiği ve bu işlemin ücretsiz olarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. Ancak, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun amaçlarındandır Buna göre, kamu kaynağı olan ihtiyaç fazlası mal ve hizmetlerin satış, kiralama, mübadele ve diğer yollarla ekonomik olarak değerlendirilebilmelerinin temini kamu kurumlarının temel görevlerindendir. 5018 sayılı Kanunun felsefesine uygun olarak, 3212 sayılı Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması Hakkında Kanunun 1’inci maddesi ile ihtiyaç fazlası bulunan her cins ve sınıf ikmal maddelerinin satışı, kiralanması, tahsisi, lisans verilmesi veya teknoloji transferi yolu ile değerlendirilmesi düzenlenmiştir. Ancak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanununun 8, 11 ve 12 nci maddeleri ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (i) bentlerine dayanılarak hazırlanan ve 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümleri dolayısıyla piyasada atık motor yağlarını toplamaya yetkili başka firma olmaması ve anılan yönetmelikte bedelsiz devrin öngörülmesi nedeniyle Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile diğer tüm Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından bu değerli ekonomik kaynak bedelsiz devredilmek zorunda kalmaktadır. Buna göre, 5018 sayılı Kanunun amaç ve ilkeleri doğrultusunda, atık motor yağlarının PETDER’e bedelsiz verilmesi yerine bedelli bir şekilde mübadele veya satışa konu edilebilmesini teminen, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin piyasada rekabetçi koşulların

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 sağlanabileceği şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tadil edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, mevzuat gereği atık motor yağlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuruluşlara ücretsiz olarak teslim edilmesinin gerektiği, bunların satılabilmesi maksadıyla “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”nde değişiklik yapılması gerektiği, atık motor yağlarının PETDER'e ücretsiz verilmesi yerine bedelli bir şekilde mübadele veya satışının yapılabilmesi için "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği"nin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yeniden hazırlanarak yürürlüğe girmesinin beklenmekte olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak atık motor yağları, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükmü gereği lisanslı tek geri kazanım bertaraf firması olan Petrol Sanayi Derneğine (PETDER) bedelsiz verilmek zorunda bulunulması nedeniyle kamu idareleri tarafından ekonomik olarak değerlendirilememektedir. 5018 sayılı Kanunun amaç ve ilkeleri doğrultusunda, atık motor yağlarının PETDER’e bedelsiz verilmesi yerine bedelli bir şekilde mübadele veya satışa konu edilebilmesini teminen Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin piyasada rekabetçi koşulların sağlanabileceği şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tadil edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
BULGU 2: İzleyen Dönemde Ödeneceği Öngörülen Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Dönem Sonunda İlgili Karşılık Hesabına Alınmaması MSB, Genelkurmay ve İstanbul Tuzla Tersanesi Komutanlığında yapılan denetimlerde; 4857 sayılı İş Kanununa tabi çalışan personel için izleyen dönem içinde ödeneceği öngörülen Kıdem Tazminatı Karşılıklarının dönem sonunda 372 no’lu Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına alınmadığı, ilgili personelin emeklilik dilekçesini vermesine binaen 372 no’lu hesaba alındığı ve akabinde ödendiği, bu sebeple muhasebe kayıtlarının yönetmeliğe uygun olarak gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin “Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri” başlıklı bölümünde; “Temel Kavramlar MADDE 5- (1) Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür:

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 … c) İhtiyatlılık: Muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz” hükmü yer almaktadır. Bu itibarla, ihtiyatlılık ilkesine uygun olarak, muhtemel risklere ve olaylara karşı tedbir amacıyla karşılık ayrılması gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 290, 291, 292’nci maddelerinde “372 – Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabına, 341, 342 ve 343’üncü maddelerinde ise “472 – Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabına ve çalışma prensiplerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Anılan Yönetmelik’te; “372 Kıdem tazminatı karşılığı hesabı Hesabın niteliği MADDE 291- … (2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıkları dönem sonunda bu hesaba kaydedilir” hükmü yer almaktadır. Yukarıda hükümler doğrultusunda, uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının “472 - Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabında, faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının ise “372 - Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabında izlenmesi gerekirken, ilgili personelin emeklilik dilekçesi vermesine kadar kıdem tazminatı karşılıklarının tamamı 472 no’lu hesapta izlenmekte, dilekçeye binaen 372 no’lu hesaba alınarak ödenmektedir. Buna göre, kıdem tazminatı karşılıklarının Yönetmelik hükümlerine uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Bakanlık tarafından, kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olarak yürütülmesi hususunda yazı yayımlandığı, ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Sonuç olarak Bakanlık tarafından bulguda belirtilen hususlara yönelik yapılması gereken işlemler ile ilgili yazı yayımlandığı görülmektedir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.
BULGU 3: Askeri Kantinlerin Elektrik, Su ve Yakacak Giderlerinin Kurum Bütçesinden Ödenmesi Milli Savunma Bakanlığının 2017 yılı denetimi kapsamında yapılan incelemelerde, askeri kantinlerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kantin gelirlerinden ödenmesi gerekirken kurum bütçesinden ödendiği görülmüştür. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (E – Cetveli) Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasların (36) numaralı açıklamasında; 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 ve 99 uncu maddelerine göre işletilen tesisler ve eğitim merkezlerine ait elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinin ilgili tertiplerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yukarıda yer verilen hükmün kapsamı, 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (E – Cetveli) Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasların (32) numaralı açıklamasında yer alan hükmün kapsamından farklıdır. Aynı cetvelin 2014 yılındaki düzenlemesinde herhangi bir tesis sınırlaması getirilmemiş olup, 211 sayılı Kanuna göre işletilen tesislerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden karşılanmasına cevaz verilmiştir. Ancak 2015-2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli E – Cetvelinde bu husus 211 sayılı Kanunun 98 ve 99 uncu maddelerine göre işletilen tesisler ile sınırlandırılmıştır.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 inci maddesine göre işletilen tesisler; orduevleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları veya vardiya yatakhaneleri ile diğer tesislerdir. Aynı Kanunun 99 uncu maddesine göre işletilen tesisler ise özel, yerel ve kış eğitim merkezleridir. Ayrı olarak belirtilen 211 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine göre işletilen askeri kantinler ise bu kapsamda yer almamaktadır. Bu bağlamda, askeri kantinlerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden karşılanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Yapılan incelemelerde askeri kantinlere ilişkin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir. Ayrıca Çanakkale Hava Radar Mevzi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Komutanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı Karargah Destek Kıta Grup Komutanlığı bütçesinden lojman dışı kantinlerin de elektrik giderlerinin ödendiği görülmüştür. Ancak askeri kantinlerin çoğunluğunda ayrı bir abonelik bulunmadığı için 2017 yılı içerisinde bu giderlerin ne kadarının kurum bütçesinden karşılandığı hesaplanamamıştır. Söz konusu giderlerin kurum bütçesinden karşılanmasına ilişkin hususun Türk Silahlı Kuvvetleri genelinde yaygın olan bir uygulama olduğu düşünülmektedir. Bu itibarla, askeri kantinlerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin, yine askeri kantinlerin gelirleriyle karşılanmasını sağlamak amacıyla idare tarafından düzeltici ve önleyici tedbirlerin alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle ;2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükmü ile 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu arasında herhangi bir farklılık bulunmadığı, 2017 Bütçe Kanunu hükümde sadece tesis isimleri tek tek sayılmak yerine 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu 98 ve 99’uncu maddesine atıf yapıldığı, her iki yıla ilişkin hükümlerin askerî kantinleri kapsamadığı belirtilmektedir. Yine söz konusu cevapta, TSK personelinin zaruri ihtiyaçlarının daha ucuz ve kolaylıkla sağlanmasını temin maksadıyla kurulmuş yerler olduğundan kışla içindeki askerî kantinlerin elektrik ve su giderlerinin bütçeden ödenebileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetveli’nde yer alan hüküm ile 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetveli’nde yer alan hüküm arasında herhangi bir farklılık bulunmadığı ifadesine katılmak mümkün değildir. 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetveli’nde yer alan “211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa göre işletilen orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve sosyal tesisler” ifadesi 211 sayılı Kanuna göre işletilen askeri kantin, askeri müze, kreş, gündüz bakımevi, refakatçi misafirhanesi gibi sosyal tesisleri de kapsamaktadır. Bu bağlamda söz konusu sosyal tesislere ait elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden karşılanmasına cevaz verilmiştir. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetveli’nde ise “211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 ve 99 uncu maddelerine göre işletilen tesisler” ifadesi kullanılmış olup 2014 yıldan farklı olarak kapsam bakımından sınırlama getirilmiştir. Söz konusu ifade kapsamına 211 sayılı Kanuna göre işletilen askeri kantin, askeri müze, kreş,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 gündüz bakımevi, refakatçi misafirhanesi gibi sosyal tesisler girmemektedir. Dolayısıyla bu hüküm karşısında söz konusu sosyal tesislere ait elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden karşılanması imkân dâhilinde görülmemektedir. Yine İdare cevabında yer alan ve askeri kantinlerin her iki hüküm kapsamında yer almadığı hususuna katılmak da mümkün değildir. Bilindiği üzere askeri kantinler 211 sayılı Kanunun “Sosyal Hizmetler” başlığı altında yer alan 104 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde 2014 yılında 11/02/2014 tarihli ve 6519 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile önemli değişikliklerle birlikte yeniden düzenlenmiştir. 6519 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin hem genel gerekçesine hem de madde gerekçesine bakıldığında askeri kantinler sosyal tesis olarak nitelendirilmiştir. Kanun ve madde gerekçeleri, kanunun ve maddelerin doğru ve gereği gibi uygulanması ve uygulayıcıların kendi yorumlarından kaynaklanan ve yasa koyucunun gerçek iradesine ters düşen uygulamalar yapmamaları bakımından oldukça önemlidir. Bu anlamda kanun koyucunun askeri kantinleri birer sosyal tesis olarak kabul ettiği açıktır. 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Mali kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8 inci maddesinin 7 nci fıkrasında “ Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezi yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2017 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez.”olarak hükme bağlanarak sosyal tesislere ilişkin genel bir esas belirlenmiştir. Bu genel düzenlemeye, 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (E – Cetveli) Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasların (36) numaralı açıklaması ile istisna getirilmiş olup, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 ve 99 uncu maddelerine göre işletilen tesislerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden ödenmesine imkan tanınmıştır. 211 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine göre işletilen askeri kantinler bu kapsamda yer almamaktadır. Diğer yandan 211 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinde kışla içinde kurulan kantinlerin ihtiyaç halinde kışla içi veya dışında şubelerinin açılabileceği belirtilmiş olup kantin veya şubesinin kışla içinde ya da dışında olması Bütçe Kanunu karşısındaki durumunu değiştirmemektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, askeri kantinlerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kurum bütçesinden

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 karşılanması mümkün değildir. Bulguda da yer verildiği üzere, 2017 yılı içerisinde yapılan denetim çalışmalarında, askeri kantinlerin çoğunluğunda ayrı bir abonelik ya da süzme sayaç bulunmadığı için bu giderlerin ne kadarının kurum bütçesinden karşılandığı hesaplanamamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI KANTİNLER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 20
  2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 22
  3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 23
  4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 23
  5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 24
  6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 24
  7. EKLER ........................................................................................................................................................ 33

KISALTMALAR HV.K.KH.DES.KT.GRP.K.LIĞI Hava Kuvvetleri Karargâh Destek Kıtalar Grup Komutanlığı KDV Katma Değer Vergisi KTKA Kıbrıs Türk Kuvvetleri Alayı TSK Türk Silahlı Kuvvetleri TÜFE Tüketici Fiyat Endeksi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) İç Hizmet Kanunu’nun 104’üncü maddesinde askerî kantinlerin; “Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin dayanıklı tüketim malları hariç zaruri ihtiyaçlarının daha ucuz ve kolaylıkla sağlanmasını temin maksadı…” ile kurulduğu ifade edilmiştir. Kantinler asli olarak, vatani görevini yapmakta olan erbaş ve erlerin kışla dışı ilişkilerini azaltarak, sağlık ve disiplinin korunması amacıyla hizmet vermektir. Askerî kantinlerin teşkili, idaresi ve kontrol şekilleri, muhasebe işlemleri, gelirleri ve gelirlerinin harcanması, işletilmesi, işlettirilmesi veya kiraya verilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları ile yapılacak denetlemelere ilişkin usul ve esasları Askeri Kantin Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Kantinler giderlerini elde ettikleri gelirler ile karşılamakta, aylık gayrisafi hasılatı üzerinden hazine payı, aylık gelirleri üzerinden ise genelkurmay başkanlığı ve bağlı olduğu kuvvet komutanlığına üst komutanlık payı adı altında pay göndermektedir. 2017 yıl sonu itibariyle mevcut 326 adet askeri kantinin sermayeleri 100.305.231,81- TL tutarındadır. Yıl sonu itibariyle 1.141.535.839,33-TL ciroya ulaşan kantinlerin dönem net kârı 12.904.807,84-TL tutarındadır. Askeri kantinler 2017 yılı faaliyetleri neticesinde, Hazineye 2.368.368,76-TL, üst komutanlık payı altında genelkurmay başkanlığına 1.325.453,51-TL ve bağlı oldukları kuvvet komutanlıklarına 4.871.452,97-TL tutarında pay aktarmışlardır. Tablo 1: TSK Bünyesinde Bulunan Kantinlerin Mali Büyüklükleri Yıl Kantin Sayısı Toplam Ciro Net Kâr Aralık Sermayesi GNKUR. KÜKP %1 KUV.K.LIK KÜKP %3-10 Yatırılan Hazine Payı 2017 326 1.141.535.839,33 12.904.807,84 100.305.231,81 1.325.453,51 4.871.452,97 2.368.369,76 2016 328 1.002.481.161,54 9.767.233,10 87.972.326,09 1.228.930,91 4.817.287,47 2.131.532,00 2015 326 950.218.677,85 7.946.226,34 79.385.419,90 1.068.240,77 4.053.228,95 2.093.867,20

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Tablo 2: 2017 yılında Denetlenen Kantinlerin Mali Büyüklükleri Tesis Adı Toplam Cirosu Net Kâr Aralık 2017 Sermayesi Gnkur. Kükp %1 Kuv.K.lık Kükp % 3- 10 Yatırılan Hazine Payı HV.K.KH.DES.KT.GRP.K.LIĞI KANTİN BŞK.LIĞI - Ankara 33.045.392,39 94.973,91 712.694,22 19.445,00 194.283,00 293.228,00 57 NCİ TOPÇU TUGAYI KANTİN BAŞKANLIĞI - İzmir 5.907.712,05 25.360,75 342.167,43 7.470,36 22.411,09 33.449,66 3. KOLORDU KOMUTANLIĞI KANTİN BAŞKANLIĞI - İstanbul 1.732.056,92 - 26.654,43 306.720,21 1.560,31 4.680,93 0,00 KTKA KANTİN BAŞKANLIĞI - KKTC Lefkoşa 19.547.225,57 89.296,88 617.880,19 15.066,04 45.197,11 184.668,05 Tablo 3: 2017 yılında Denetlenen Kantinlerin Personel Durumları Tesis Adı Personel Durumu Sb. Asb. Svl.Me. / Uzm.Erb. Erbaş Er Söz. Per. Hizmet Alımı Toplam HV.K.KH.DES.KT.GRP.K.LIĞI KANTİN BŞK.LIĞI - Ankara 1 9 3 13 3 9 38 57 NCİ TOPÇU TUGAYI KANTİN BAŞKANLIĞI

  • İzmir 1 6 27 1 35
  1. KOLORDU KOMUTANLIĞI KANTİN BAŞKANLIĞI - İstanbul 1 3 11 15 KTKA KANTİN BAŞKANLIĞI - KKTC Lefkoşa 1 2 20 23 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Askerî kantinlerin muhasebe işlemleri Askeri Kantin Yönetmeliği’nin “Kantinlerde Muhasebe Esasları” başlıklı “Altıncı Bölümünde” yer alan; “Muhasebe, vergi ve muafiyetler Madde 41 – (Başlığı ile birlikte değişik:RG-26/12/2014-29217) a) Muhasebe;
  1. Askerî kantin hesap yılı, 1 Ocakta başlayıp, 31 Aralıkta son bulur. Kantinler öncelikle bilanço esasına göre defter tutulan tek düzen muhasebe sistemine göre işletilir.
  2. Bilânço usulü (tek düzen) muhasebe sistemini uygulayacak kantinlerin sermaye limiti, Millî Savunma Bakanlığınca her yıl 1 Ocak tarihinde kantin heyetlerine ulaşacak şekilde yayımlanır. Bilânço usulü (tek düzen) muhasebe sistemi uygulayan kantinler, Türk Silahlı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinde belirtilen muhasebe hesap planı, belge ve kayıtları tutarlar. İşletme defteri usulü muhasebe sistemine göre işletilen kantinler, bu Yönetmelikte belirtilen belge ve kayıtları tutarlar...” hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. MSB tarafından her yıl 1 Ocak tarihinde yayımlanan sermaye limitleri uyarınca bilanço usulü muhasebe sistemini uygulayacak kantinlerde, 26 Aralık 1992 gün ve 21447 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sıra numaralı “Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğ” Ek’indeki “Tek Düzen Muhasebe Plânı” esas alınmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını; Hava Kuvvetleri Karargâh Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı (Hv.K.Kh.Des.Kt.Grp.K.lığı / Ankara - Merkez), 57’nci Topçu Tugay Komutanlığı Kantin Başkanlığı (İzmir - Bornova), 3’üncü Kolordu Kantin Başkanlığı (İstanbul

  • Sarıyer) ve Kıbrıs Türk Kuvvetleri Alay Kantin Başkanlığının (KTKA / Kıbrıs - Lefkoşa) mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda aşağıda belirtilen hususlar hariç denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Denetim kapsamında bulunan kantinlerden; Hava Kuvvetleri Karargâh Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı (Hv.K.Kh.Des.Kt.Grp.K.lığı / Ankara - Merkez), 57’nci Topçu Tugay Komutanlığı Kantin Başkanlığı (İzmir - Bornova), 3’üncü Kolordu Kantin Başkanlığı (İstanbul - Sarıyer) ve Kıbrıs Türk Kuvvetleri Alay Kantin Başkanlığının (KTKA / Kıbrıs - Lefkoşa) 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İlgili Birlik Bünyesinde Yer Alan Ancak Kantinde Değerlendirilen Taşınır ve Taşınmazlara İlişkin Bilgilerin Kantin Mali Tablo Dipnotlarında Yer Almaması 57'nci Topçu Tugay Komutanlığı, 3'üncü Kolordu Komutanlığı, Hv.K.Kh.Des.Kt.Grp.K.lığı ve KTKA Kantin Başkanlığı tarafından kullanılan taşınır ve taşınmazlara ilişkin bilgilerin kantinlerin mali tablo dipnotlarında yer almadığı tespit edilmiştir. Muhasebenin tam açıklama kavramı mali tabloların bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. Parayla ölçülme kavramı, parayla ölçülebilen iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılmasını; önemlilik kavramı ise, bir hesap kalemi veya mâli bir olayın nispî ağırlık ve değerinin mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. Önemli hesap kalemleri, finansal olaylar ve diğer hususların mali tablo dipnotlarında yer alması zorunludur. Hizmet sunumunda yararlanılan ancak kantin envanterinde bulunmayan taşınmaz ve taşınırların değerine ilişkin bilgilerin mali tablo dipnotlarında yer almaması sebebiyle mali tablo ve dipnotlar ilgililerin karar almalarında ve işletme nakit akımlarını değerlendirmede yeterince

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 yol gösterici olamamakta, işletmenin varlık, kaynak ve faaliyet sonuçları hakkında sağlıklı bilgi üretememektedir. Bu itibarla, kantin faaliyetinde değerlendirilen ancak envanterinde yer almayan taşınır ve taşınmazlara ilişkin bilgilerin mali tablo dipnotlarında yer alması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, askerî kantin faaliyetlerinde kullanılan taşınır ve taşınmazların genel bütçe kapsamında taşınır ve taşınmaz mal saymanlıklarınca kayıt altına alındığı, kantinler tarafından kullanılan taşınır ve taşınmazların kantin mali tablolarında takip edilmesinin mükerrerliğe sebebiyet vereceği ve mevzuatta bu hususa ilişkin bir hüküm bulunmadığı gerekçeleriyle kantinde değerlendirilen taşınır ve taşınmazlara ilişkin bilgilerin kantin mali tablo dipnotlarında yer almaması gerektiği, ifade edilmiştir. Sonuç olarak genel bütçe kayıtlarında yer alıp kantinlerde değerlendirilen taşınır ve taşınmazların kantin mali tabloları dipnotlarında yer almasının mükerrerliğe sebebiyet vermeyeceği değerlendirilmektedir. Askeri Kantin Yönetmeliğinin “Muhasebe, vergi ve muafiyetler” başlıklı 41'inci maddesinde bilanço esasına göre muhasebe sistemi uygulayan kantinlerin Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinde belirtilen muhasebe hesap planı, belge ve kayıtları tutacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Yönetmeliğin 29/A maddesinde de muhasebe sistemlerinin tek düzen muhasebe esaslarına göre yürütüleceği belirtilmiştir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde dipnotlara ilişkin açıklamalar yer almaktadır. Dolayısıyla taşınır ve taşınmazların mali tablo dipnotlarında gösterilmesinin işletmenin varlık, kaynak ve faaliyet sonuçları hakkında sağlıklı bilgi üretmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Bu itibarla, kantin faaliyetinde değerlendirilen ancak envanterinde yer almayan taşınır ve taşınmazlara ilişkin bilgilerin mali tablo dipnotlarında yer alması gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 BULGU 2: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılması Ve Ödenmesinde Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması Hava Kuvvetleri Karargâh Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı tarafından kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin olarak; A- Bazı aylarda kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili gider hesaplarında giderleştirilmesi gerekirken, farklı hesaplarda kayıt altına alındığı tespit edilmiştir. Kıdem tazminatı karşılığı hesabı, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılmaktadır. 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 1 sıra no’lu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği ile zorunlu hale getirilen Tek Düzen Hesap Planı açıklamalarında; “472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabı : Belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları bu hesap kaleminde gösterilir. İşleyişi : Hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarları ilgili gider hesaplarına borç bu hesaba alacak kaydedilir. İzleyen dönemde ödenmesi beklenen kıdem tazminatı karşılık tutarları bu hesabın borcuna, "37. Borç ve Gider Karşılıkları" grubundaki "372. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı"na alacak kaydedilir” ifadeleri yer almaktadır. Yukarıdaki hükümler doğrultusunda, kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili gider hesaplarında giderleştirilmesi gerekirken, Kantin Başkanlığı tarafından Ocak ayında 20.942,11- TL karşılık “320 - Satıcılar” hesabında, Şubat ayında ise 3.300,95-TL karşılık “336 - Diğer Çeşitli Borçlar” hesabında hatalı olarak muhasebeleştirilmiştir. Buna göre; kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin muhasebe kayıtlarının Tek Düzen Hesap Planı ve açıklamalarına uygun şekilde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. B- Kıdem tazminatı ödemelerinde “372 - Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabının çalıştırılmadığı tespit edilmiştir. 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 1 sıra no’lu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği ile zorunlu hale getirilen Tek Düzen Hesap planı açıklamalarında;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 “372. Kıdem Tazminatı Karşılığı Bu hesapta, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve bir yıl içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıkları izlenir. İşleyişi : "472. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı"ndan yukarıda yapılan tanım çerçevesinde yapılan aktarmalar bu hesaba alacak, ödenmesi halinde ise borç kaydedilir” ifadeleri yer almaktadır. Yukarıdaki hükümler doğrultusunda, kıdem tazminatı ödemelerinde hesaplanan tazminatın ilk önce “372 - Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabına alınıp bu hesaptan ödenmesi gerekirken, Kantin Başkanlığı tarafından ödemelerin doğrudan “472 - Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabından yapıldığı görülmektedir. Buna göre, kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin muhasebe kayıtlarının Tek Düzen Hesap Planı ve açıklamalarına uygun şekilde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle Hv.K.Kh.Des.Kt.Grp.K.lığı Kantin Başkanlığınca, kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin muhasebe kayıtlarının Tek Düzen Hesap Planı ve açıklamalarına uygun şekilde yapılmasına başlandığı, Ayrıca, bulguda yer verilen tespitlere yönelik olarak Gnkur.Bşk.lığının uygulama emri yayımladığı, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından, bulguda belirtilen hususlara yönelik gerekli çalışmaların yapıldığı ve konu ile ilgili uygulama emri yayımlandığı görülmektedir. Bulgu konusu tespitlerin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 3: Satın Alınan Kantin Otomasyon Programının Hatalı Olarak Muhasebeleştirilmesi Hava Kuvvetleri Karargâh Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı tarafından 2013 yılında satın alınan EMA Kantin Otomasyon programının alım tarihinde maddi olmayan duran varlık hesap grubu içerisinde ilgili olduğu hesaba alınması ve izleyen dönemlerde amortismana tabi tutularak giderleştirilmesi gerekirken, varlık hesaplarına hiç alınmadığı ve doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Muhasebenin temel kavramlarından birisi tam açıklama kavramıdır. Mali tablolar bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmalıdır. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması, bu kavram gereğidir. 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sıra no’lu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği ile zorunlu hale getirilen Tek Düzen Hesap Planı açıklamalarında; “26. Maddi Olmayan Duran Varlıklar Herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar ve şerefiyelerin izlendiği hesap grubudur… 268. Birikmiş Amortismanlar (-) Maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yokedilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. İşleyişi : Ayrılan amortismanlar, ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak; kullanım hakkı sona erenler ya da elden çıkarılanlar hesaba borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir” ifadeleri yer almaktadır. Kantin Başkanlığı tarafından, 2013 yılında 8.142,00-TL bedel ile edinilen EMA Kantin Otomasyon programının alındığı tarih itibariyle maddi olmayan duran varlık hesap grubu içerisinde ilgili olduğu hesaba alınması ve mevzuatta öngörüldüğü süre içerisinde hesaben yok edilebilmesini sağlamak amacıyla amortisman ayrılarak giderleştirilmesi gerekirken, 15.11.2013 tarih ve 184 yevmiye no’lu fiş ile alımında doğrudan giderleştirildiği görülmüştür. Buna göre; kantin muhasebe kayıtlarının Tek Düzen Hesap Planı ve açıklamalarına uygun şekilde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle bulguya ilişkin olarak; Hv.K.Kh.Des.Kt.Grp.K.lığı Kantin Başkanlığınca, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kantin tarafından kullanılan EMA kantin otomasyon programının, maddi olmayan duran varlık hesap grubu içerisinde takip edilmesine ilişkin olarak 08.05.2018 tarih ve 2 numaralı mahsup fişi ile “260 Haklar” hesabında muhasebeleştirildiği,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Ayrıca, bulguda yer verilen tespite yönelik olarak Gnkur.Bşk.lığının uygulama emri yayımladığı, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından, bulguda belirtilen hususlara yönelik gerekli çalışmaların yapıldığı ve konu ile ilgili uygulama emri yayımlandığı görülmektedir. Bulgu konusu tespitlerin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kanun Hükümlerine Uyulmaması Askeri kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanuna aykırı olarak ihtiyaçların “Askeri Kantin Yönetmeliği” hükümlerine göre temin edildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanunun “Amaç” başlıklı 1'inci maddesinde; “… kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek” hükmü, Aynı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “… belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütülür” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 2’nci maddesinin gerekçesi, Kanun tasarısında; “Kamu kurum ve kuruluşlarının ihale işlemlerinde ayrı mevzuata tâbi olması, kamuda farklı usul ve esasların uygulanmasına neden olmaktadır. Aynı idare tarafından çeşitli kaynaklardan finanse edilen işlerin ihalelerinde de ayrı mevzuatın bulunması uygulamada karmaşayı artırmaktadır. Bu nedenle, idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları harcamalara ilişkin mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulama birliğini sağlamak amacıyla genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyelerin yanı sıra; …

  • Yukarıda belirtilen daire, idare, kuruluş ve teşebbüslerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, Kanun kapsamına alınmıştır…” şeklinde ifade edilmiştir. Aynı Kanunun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde de kantinler istisnalar arasında

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 sayılmamaktadır. Ayrıca kantinlerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de bulunmamaktadır. Yine anılan Kanunun 68’inci maddesinin (b) bendinde aynen; “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 104’üncü maddesinde askeri kantinlerin kuruluşu, şubeleri, işletilmesi, işlettirilmesi ve kiraya verilmesi, personel çalıştırmasına dair düzenlemeler yapılmış daha detaylı düzenlemelerin yönetmelik ile yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak 211 sayılı Kanunda, söz konusu kantinlerin 4734 sayılı Kanuna tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda çıkarılan yönetmelikte ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda düzenleme yapılırken yetki veren kanuna ve diğer kanun hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir. Askeri Kantin Yönetmeliğinin “Mal Alım Esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde mal alımlarına ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Ancak burada yer alan hükümlerin 4734 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olacak şekilde yorumlanması ve uygulanması, söz konusu Kanunun yukarıda ifade edilen 68’inci maddesinin (b) bendi hükmü gereği imkân dâhilinde bulunmamaktadır. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK.D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK.D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK.D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, TSK bünyesindeki kantinler 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, bu Kanuna aykırı hüküm ifade eden kanun, yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle, TSK bünyesindeki askeri kantinler tarafından gerçekleştirilecek mal ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle askerî kantinlerin mal ve hizmet alımlarının Askerî Kantin Yönetmeliğinin 23'üncü maddesi çerçevesinde yürütüldüğü.
Bu kapsamda; askerî kantinlerin; a. Kamu kaynağı kullanmaması, b. Müşteri odaklı faaliyet göstermesi, c. Kazandığı gelirlerinin karşılığında ödeneği olmadan ihaleye çıkması (4734 sayılı Kanun’a göre ödeneği olmadan ihaleye çıkılması yasaktır), ç. Sözleşme bedellerini gelir elde ettikçe ödemesi, d. Birliklerdeki asker mevcutlarındaki yıl içerisindeki ciddi değişikliklerin, kantinlerin yıl içerisinde ihtiyaç duyduğu ve satışa sunduğu ürün miktarında artış veya azalışlara sebebiyet vermesi (4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre yapılan sözleşmelerde yer alan taahhüdün %80’inin gerçekleştirme zorunluluğu bulunmaktadır) gibi nedenlerle, askeri kantinler 4734 sayılı Kanun kapsamına girmediğinden anılan Kanun’un kantinlerde uygulanmasının mümkün olmayacağı, ifade edilmiştir. Sonuç olarak askeri kantinlerin mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun kapsamına girmediği hususu Kamu İhale Kurulunun gündemine defalarca gelmiş olup bu hususta alınan Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği açıkça hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. 4734 sayılı Kanunun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde de kantinler istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca kantinlerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de bulunmamaktadır. TSK bünyesindeki kantinler 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, Askeri Kantin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Yönetmeliği’nin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle, TSK bünyesindeki askeri kantinler tarafından gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 7. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI SOSYAL TESİS 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 44
  2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 45
  3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 45
  4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 46
  5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 47
  6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 54
  7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 55
  8. EKLER ........................................................................................................................................................ 59

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 ve 99 uncu maddelerine istinaden ordu evleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinde sosyal hizmet faaliyetleri sürdürülmektedir. 211 sayılı Kanunun 98 ve 99 uncu maddeleri kapsamına göre faaliyette bulunan 268 işletmenin ayrımına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tesis Adı Toplam Tesis Sayısı Toplam Ciro Brüt Kâr Toplam Harcama Yatırılan Hazine Payı Orduevi 33 213.138.838 92.593.150 73.654.897 2.123.298 Askerî Gazino 70 81.785.786 33.061.855 23.599.644 0 Kışla Gazinosu 123 193.303.875 77.267.082 62.332.329 0 Vardiya Yatakhanesi 19 7.460.775 3.893.166 2.323.326 0 Özel / Yerel ve Kış Eğitim Merkezi 23 87.397.649 39.252.642 32.605.307 822.187 TOPLAM 268 583.086.924 246.067.895 194.515.503 2.945.485 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Gelir tablosu.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 Faaliyette bulunulan 268 sosyal tesisten denetlenen; Gazi Orduevi Müdürlüğünün 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 3.833.754,33 Türk Lirası, 2017 yılı brüt satışı ise 10.392.717,95 Türk Lirasıdır. Kalender Orduevi Müdürlüğünün 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 5.029.810,88 Türk Lirası, 2017 yılı brüt satışı ise 12.047.318,29 Türk Lirasıdır. İzmir Orduevleri Müdürlüğünün 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 7.456.623,58 Türk Lirası, 2017 yılı brüt satışı ise 18.415.470,15 Türk Lirasıdır. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Gazi Orduevi Müdürlüğü, Kalender Orduevi Müdürlüğü ile İzmir Orduevleri Müdürlüğünün mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Birimler Arası İç Dağıtım Hareketlerinin Gelir ve Maliyet Hesaplarına Yansıtılması Sebebiyle Gelir ve Maliyet Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması Gazi, Kalender ve İzmir Orduevleri Müdürlüğü muhasebe kayıtlarında birimler arası iç dağıtım hareketlerinin “600 Yurtiçi Satışlar” ve “624 İşletme Satışları Maliyeti” hesaplarına kaydedilmesi sebebiyle gelirlerin ve maliyetlerin gelir tablosuna olduğundan fazla yansıtıldığı tespit edilmiştir. Orduevleri Müdürlüğü bünyesinde yer alan bir birimin sunduğu üretime konu olan ürünler bazı durumlarda üyelere sunulmak üzere diğer birimlere gönderilebilmektedir. Ürünü gönderen birim, ilgili ürünü muhasebe kayıtlarında bir satış işlemi gerçekleşiyormuş gibi gelirler hesabına alacak kaydetmektedir. Ürünü alan birim ise üyelere bu ürünü sattığı zaman muhasebe kayıtlarında satış işlemi gerçekleşmekte ve gelirler hesabına alacak kaydı yapılmaktadır. Dolayısıyla aynı ürün bir kez üyelere sunulduğu ve satış işlemi gerçekleşmiş olmasına rağmen iki sefer gelir kaydı yapıldığı anlaşılmaktadır. Örneğin; İzmir Orduevleri Müdürlüğünde Subay Lokanta biriminden düğün faaliyetlerinin gerçekleştiği düğün salonuna 2017 yılı Mart ayında işlenmiş ürünler gönderilmiştir. Mart ayı içerisinde gerçekleştirilen düğün faaliyetleri sebebiyle “600.023 Subay Düğün” hesabına 21.805,22 TL kaydedilmiş ve üyelerden bu tutar tahsil edilmiştir. Ayrıca Mart ayı içerisinde düğün salonuna subay lokanta biriminden gönderilen işlenmiş ürünler için “600.004 Subay Lokanta” hesabına 21.472,72 TL kaydedildiği anlaşılmıştır. Başka bir ifade ile düğün faaliyetinden elde edilen hasılat 21.805,22 TL iken muhasebe kayıtlarına fazladan 21.472,72 TL gelir kaydı yapılmıştır.
Ayrıca fazladan gelir kaydı yapılan bu tutarın maliyetlere de yansıtıldığı görülmüştür. Hem maliyetlere hem de gelirlere yansıyan bu fazla tutarlar aynı olduğundan kar/zarar hesabında bir farklılık olmadığı anlaşılmaktadır. Birimler arasında iç dağıtım hareketlerinin “600 Yurtiçi Satışlar” ve “624 İşletme Satışları Maliyeti” hesapları kullanılarak yapılması sebebiyle gelirlerin ve maliyetlerin gelir tablosuna olduğundan fazla yansıtılması durumunun Gazi ve Kalender Orduevleri Müdürlükleri muhasebe hesaplarında da olduğu anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 Bu şekilde yıl boyunca ortaya çıkan hasılatların iç dağıtım dahil ve iç dağıtım hariç durumları aşağıdaki gibidir. Orduevi İç Dağıtım Dahil Hasılat (TL) İç Dağıtım Hariç Hasılat (TL) Fark (TL) İzmir Orduevleri Müdürlüğü 19.397.619,87 19.108.358,97 279.719,03 Kalender Orduevi Müdürlüğü 13.627.220,16 13.566.737,54 60.482,62 Gazi Orduevi Müdürlüğü 11.387.204,49 8.514.926,50 2.872.277,99 Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin “Muhasebe esasları, ana belge ve kayıtlar, dayanak ve kontrol belgeleri” başlıklı 29/A maddesinde muhasebe sistemlerinin tek düzen muhasebe esaslarına göre yürütüleceği belirtilmiştir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde muhasebenin tam açıklama kavramı mali tabloların bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir. Ayrıca Tebliğin “600 Yurtiçi Satışlar” kısmında satışın gerçekleştiği zaman hasılat tutarının bu hesaba alacak kaydedileceği belirtilmiştir. Buna göre, Gazi, Kalender ve İzmir Orduevleri Müdürlükleri muhasebe kayıtlarında birimler arası iç dağıtım hareketlerinin gelir ve maliyet hesaplarına yansıtılmaması için muhasebe sisteminde gerekli düzeltici işlemlerin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, orduevleri bünyesindeki birimler arasında yapılan ürün teslimlerinde hasılatın mükerrer görünmesine yönelik sorunun düzeltilmesine ilişkin olarak Gnkur.Bşk.lığınca muhasebe otomasyon programının sorumlusu olan firmaya “BİMED Programı Hk.” konulu yazısı ile bildirimde bulunulduğu ve programda gerekli düzenlemelerin yapıldığı; ayrıca askerî sosyal tesislere, birimler arasında yapılan ürün teslimlerinde hasılatın mükerrer görünmemesine yönelik yönelik uygulama emrinin yayımlandığı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonraki süreçte gerekli tedbirlerin alındığı belirtilmiş olmakla birlikte, ilgili yıl mali tablolarında herhangi bir düzeltici işlem yapılmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Mal Ve Hizmet Alımı Yöntemiyle Kiraya Verilen İşletmelerin Maliyet Kayıtlarında Dönem Kayması Yaşanması Sebebiyle Mali Tablolarda Yer Alan Maliyet ve Kar/Zarar Hesaplarının Gerçeği Yansıtmaması İzmir Orduevleri Müdürlüğünde mal ve hizmet alımı yöntemiyle kiraya verilen işletmelerin maliyet kayıtlarında dönem kayması yaşanması sebebiyle mali tablolarda yer alan maliyet ve kar/zarar hesaplarının gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Türk Silahları Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin “Tesislerin gelirleri ve sermayeleri” başlıklı 21 inci maddesinde kira gelirleri tesis gelirleri arasında sayılmıştır. “Kira gelirleri” başlıklı 21/A maddesinde tesislerde özel bir ihtisas gerektiren hizmetlerin; personel yetersizliği veya maliyeti nedeniyle verilememesi durumunda bu hizmetlerin, hizmet alımı veya kiralama yoluyla dışarıdan karşılanabileceği, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olması halinde mal ve hizmet alımlarının birlikte yapılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu doğrultuda İzmir Orduevleri Müdürlüğünde mal ve hizmet alımı yöntemiyle kiraya verilen işletmeler çeşitli aylarda yükleniciler tarafından çalıştırılmıştır. Yüklenicilerin çalıştırdıkları işletmelerde hasılat Orduevi banka hesaplarına girmekte, muhasebe kayıtlarına kaydedilmekte, akdedilen sözleşmelere göre yüklenicilere mal ve hizmet alımı karşılığı bedeller ödenmektedir. Sözleşmeye göre yüklenicilere yapılan ödemeden arta kalan kısım yani sözleşmede belirlenmiş hasılata uygulanan oran ya da maktu tutar Orduevinin bu işletmeden elde ettiği gelirdir. Orduevinin yükleniciye yaptığı ödeme ise yüklenicinin geliridir. Başka bir ifade ile işletmeyi çalıştıran yüklenicinin tüm hasılatı Orduevi hasılatı olarak muhasebe kayıtlarına alınmakta, sözleşmede belirlenen oran ya da tutara göre Orduevinin elde ettiği pay düşülerek geri kalan kısım yükleniciye ödenmektedir. Örneğin bir yüklenici 01.06.2017-01.06.2018 tarihleri arasında “Subay Teras Bar” adlı işletmeyi çalıştırmış, Haziran ayında Orduevi muhasebe kayıtlarına giren 28.780,89 TL işletme hasılatından 4.317,13 TL düşülerek firmaya 24.463,76 TL ödenmiştir. Ancak yükleniciye yapılan ödeme için maliyet kaydı Temmuz ayı içerisinde gerçekleştirilmiştir. Bu işletme ile ilgili Haziran ayında maliyet kaydı yapılmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 Aynı şekilde Aralık ayında Orduevi muhasebe kayıtlarına giren 44.799,36 TL işletme hasılatından 6.719,90 TL düşülerek yükleniciye 38.079,46 TL ödenmiştir. Ancak Aralık ayı maliyet kaydı 38.079,46 TL olarak değil, Kasım ayındaki maliyet tutarı olan 33.530,50 TL üzerinden gerçekleştirilmiştir. Aralık ayının maliyeti 2018 yılı Ocak ayında muhasebeleştirilmiştir. Dolayısıyla bu işletmeye ilişkin muhasebe kayıtlarında aylar arası dönem kayması yanında yıl dönem kaymasının da yaşandığı anlaşılmıştır. Muhasebe kayıtlarında yaşanan dönem kayması ise mali tabloları doğrudan etkilemektedir. Örneğin bu işletme ile ilgili olarak muhasebeye yapılan kayıtlarda yıllık toplam maliyet 271.949,18 TL olarak gözükmektedir. Halbuki dönem kayması etkisini ortadan kaldırdığımızda yıllık toplam maliyet 310.028,65 TL’dir. Bu işletmeden 2017 yılında 54.710,94 TL kar elde edilmiş olmasına rağmen Orduevi muhasebe kayıtlarına göre 92.790,41 TL kar edildiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu işletme ile ilgili olarak mali tablolarda maliyet 38.079,47 TL eksik yer almakta veya başka bir ifade ile tablolara yansıyan kar 38.079,47 TL fazla gözükmektedir.
2017 yılı içerisinde sözleşmeye göre belirlenen tarihlerde beş farklı yüklenici Orduevi bünyesindeki işletmeleri çalıştırmışlardır. İlgili işletmelerin tamamının mali tabloya etkisi yüklenici bazında aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Yükleniciler Tablolara fazla yansıyan maliyet Tablolara eksik yansıyan maliyet Tablolara eksik yansıyan kar Tablolara fazla yansıyan kar Yüklenici 1 35.871,35 35.871,35 Yüklenici 2 13.846,55 13.846,55 Yüklenici 3 26.914,65 26.914,65 Yüklenici 4 55.662,99 55.662,99 Yüklenici 5 38.079,47 38.079,47 Toplam 76.632,55 93.742,46 76.632,55 93.742,46 Orduevi Müdürlüğünde yapılan denetim çalışmaları sonucunda mali tablolara 76.632,55 TL maliyetin fazla, 93.742,46 TL maliyetin ise az yansıtıldığı anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Muhasebenin dönemsellik kavramı, işletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması anlamına gelir. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve kârların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir. Buna göre, İzmir Orduevleri Müdürlüğünde dönemsellik kavramı gereğince mal ve hizmet alımı yöntemiyle kiraya verilen işletmelerin maliyet kayıtlarının dönem kaymasına sebebiyet verilmeden gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, TSK bünyesindeki askerî sosyal tesislerce, dönemsellik kavramı gereğince, mal ve hizmet alımı yöntemiyle işletilen birimlere ait hasılatların, yükleniciye yapılan ödemelerin ve tesis kârlarının dönem kaymasına sebebiyet verilmeden aynı dönem içerisinde muhasebeleştirilmesine yönelik uygulama emrinin yayımlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonraki süreçte gerekli tedbirlerin alındığı belirtilmiş olmakla birlikte, ilgili yıl mali tablolarında herhangi bir düzeltici işlem yapılmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Muhasebe Kayıtlarında Amortismana Tabi Varlıklar için Amortisman Kaydı Yapılmaması Kalender, İzmir ve Gazi Orduevi Müdürlüklerinde yapılan denetimlerde amortismana tabi varlıklar için amortisman kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir. 1 Sıra Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin Mali Tablolar İlkeleri başlıklı III üncü bölümünün C Temel Mali Tabloların Düzenlenme İlkelerinden Gelir Tablosu İlkelerine göre, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır. Yine aynı bölümde düzenlenen Bilanço İlkelerine göre, bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. Bir işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağladığı kaynakları gösteren bilançonun aktif tarafında yer alan “2 Duran Varlıklar” hesap grubu bir yıldan veya bir normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle, işletme faaliyetlerinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıkları kapsar. “255 Demirbaşlar” hesabında işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi varlıklar izlenir. “257 Birikmiş Amortismanlar(-)” hesabı ise maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde hesaben yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Ayrılan amortismanlar ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak; satılan, devredilen, kullanma yeteneğini kaybedenler ise hesaba borç, ilgili varlık hesabına da alacak kaydedilir. “260 Haklar” hesabı ise, İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve ünvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin işletmeye belirli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaları kapsar. Edinilen haklar, maliyet bedelleri ile bu hesaba borç kaydedilir ve yararlanma süreleri içerisinde, yararlanma sürelerinin belli olmaması durumunda, 5 yıllık sürede eşit taksitlerle itfa olunarak yok edilir. “268 Birikmiş Amortismanlar (-)” hesabı ise, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Kalender, İzmir ve Gazi Orduevi Müdürlükleri Bilançolarında “2 Duran Varlıklar” hesap grubu içerisinde “255 Demirbaşlar” ve “260 Haklar” hesaplarının bulunduğu ve ilgili varlıkların hesaben yok edilmesinde kullanılan “257 Birikmiş Amortismanlar (-)” ve “268 Birikmiş Amortismanlar (-)” hesabına herhangi bir kayıt yapılmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla duran varlıkların net değerini bilançodan görebilme imkanının olmadığı değerlendirilmektedir. Aynı zamanda gider hesaplarının kullanılmaması sebebiyle duran varlığın yıpranmasından kaynaklanan gider, gelir tablosu hesapları içerisinde yer almamaktadır. Sonuç olarak, “2 Duran Varlıklar” hesap grubunda yer alan maddi duran varlıkların amortisman tutarlarının da mali tablolarda gösterilip duran varlıkların net değerinin tablolardan anlaşılması ve amortisman kaydı yapılırken ilgili gider hesaplarının kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, sosyal tesisler tarafından gelirleriyle elde edilen demirbaşların, alış fiyatı üzerinden kayıt altına alındığını ve “255 Demirbaşlar” hesabında takip edildiği, ekonomik ömrünü dolduranların ise Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin 31’inci maddesi hükmü doğrultusunda kayıtlardan düşüldüğü, amortisman uygulamasının sosyal tesislerin idamesine katkı sağlamayacağı düşünüldüğünden halihazırda yapılan uygulamaya devam edilmesinin daha uygun olacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak iktisadi kıymetlerdeki aşınma, yıpranma eskime payını ifade eden, iktisadi kıymetin net değerlerinin mali tablolara yansıtılabilmesi için uygulanan, sadece vergi mükelleflerince yerine getirilmeyen bir müessese olan amortisman ile ilgili olarak; 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin bilanço ilkeleri arasında, bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarlarının ayrıca bilançoda gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Hazırlanan mali tabloların ilgililerin karar almalarında ve işletme nakit akımlarını değerlendirmede yol gösterici olması, mali tabloların varlık, kaynak, faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlaması ve muhasebenin tam açıklama kavramı gereğince “2 Duran Varlıklar” hesap grubunda yer alan maddi duran varlıkların amortisman tutarlarının da mali tablolarda gösterilip, maddi duran varlığın net değerinin tablolardan anlaşılması ve amortisman kaydı yapılırken ilgili gider hesaplarının kullanılması gerektiği düşünülmektedir. BULGU 4: Muhasebe Kayıtlarında Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının Kullanılmaması İzmir ve Gazi Orduevi Müdürlüklerinde yapılan denetimlerde, kullanılma ve satış olanaklarını yitiren stoklar ve duran varlıkların izlenmesinde “294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar” hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin V–Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları Bölümüne göre işletmeler, muhasebe sistemlerini tekdüzen hesap çerçevesi ve hesap planı doğrultusunda kurmak zorundadır ve hesapların çalışması hesap planı açıklamalarında belirtildiği gibi gerçekleşir. Hesap Planı Açıklamalarına göre, “294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar” hesabı, çeşitli nedenlerle işletmede kullanılma ve satış olanaklarını yitiren stoklar ve duran varlıkların izlendiği hesaptır. Tanımdaki niteliğe dönüşen varlıklar ilgili bulundukları varlık hesaplarından çıkarılarak bu hesaba alınır; elden çıkarıldıklarında ise hesap kapatılır. 299 Birikmiş

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 Amortismanlar (-) hesabı ise, bu gruptaki amortismana tabi varlıklar için ayrılan amortismanların izlendiği hesaptır. İzmir Orduevleri Müdürlüğü ve Gazi Orduevi Müdürlüklerinde yapılan çalışmalarda, “294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar” hesabının ve bu hesaba ilişkin amortismanın izlendiği “299 Amortismanlar” hesabının kullanılmadığı, kayıt silme işlemlerinde doğrudan gider hesaplarının kullanıldığı görülmüştür. Dolayısıyla, 294 numaralı hesabın kullanılmaması nedeniyle elden çıkarılacak stokların ve maddi duran varlıkların miktarı bilançoda yer almamaktadır. Sonuç olarak, kullanılma ve satış olanaklarını yitiren stoklar ve duran varlıkların izlenmesinde “294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar” hesabının ve bu gruptaki amortismana tabi varlıklar için ayrılan amortismanların izlenmesinde “299 Amortismanlar” hesabının kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, TSK bünyesindeki askerî sosyal tesislerce, çeşitli nedenlerle işletmede kullanılma ve satış olanaklarını yitiren stoklar ve duran varlıkların “294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar” hesabında muhasebeleştirilerek izlenmesine yönelik uygulama emrinin yayımlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonraki süreçte gerekli tedbirlerin alındığı belirtilmiş olmakla birlikte, ilgili yıl mali tablolarında herhangi bir düzeltici işlem yapılmadığı değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Gazi Orduevi Müdürlüğü, Kalender Orduevi Müdürlüğü ve İzmir Orduevleri Müdürlüğünün 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Herhangi Bir Fiziksel Varlığı Bulunmayan ve İşletmenin Belli Bir Şekilde Yararlandığı Hakların Hatalı Muhasebeleştirilmesi İzmir Orduevleri Müdürlüğünde yapılan denetimlerde herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı hakların “260 Haklar” hesabında takip edilmediği ve “255 Demirbaşlar” hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. 1 Sıra No'lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği gereği, “260 Haklar” hesabında imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve ünvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin işletmeye belirli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaları izlenir. “268 Birikmiş Amortismanlar(-)” hesabı ise maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarlarının ayrıca bilançoda gösterilmesi gerektiği 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde belirtilen bilanço ilkeleri arasında sayılmıştır. İzmir Orduevleri Müdürlüğünde yapılan çalışmalarda, Araç Giriş Çıkış Kontrol Yazılımlarının ve Personel Devam Kontrol Yazılımının “260 Haklar” hesabı yerine “255 Demirbaşlar” hesabına alınarak muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bahsedilen yazılımların herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı haklar niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla ilgili yazılımları “255 Demirbaşlar” hesabında izlemek yerine “260 Haklar” hesabında izleyerek kayıtlara almanın mali tabloların amaçları açısından daha uygun olacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak, imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve ünvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen hukuki tasarrufların “260 Haklar” hesabına kaydedilmesi ve bu hesaba ilişkin amortisman kayıtlarının takip edilerek maddi olmayan duran varlığın net değerinin tablolardan anlaşılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, TSK bünyesindeki askerî sosyal tesislerce, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56 beklediği yazılım programlarının “255 Demirbaşlar” hesabı yerine “260 Haklar” hesabında takip edilmesine yönelik uygulama emrinin yayımlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonraki süreçte gerekli tedbirlerin alındığı belirtilmiş olmakla birlikte, ilgili yıl mali tablolarında herhangi bir düzeltici işlem yapılmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kanun Hükümlerine Uyulmaması Orduevlerinde mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanuna aykırı olarak ihtiyaçların “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre temin edildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanunun “Amaç” başlıklı 1'inci maddesinde; “… kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek” hükmü, Aynı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “… belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütülür” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 2’nci maddesinin gerekçesi, Kanun tasarısında; “Kamu kurum ve kuruluşlarının ihale işlemlerinde ayrı mevzuata tâbi olması, kamuda farklı usul ve esasların uygulanmasına neden olmaktadır. Aynı idare tarafından çeşitli kaynaklardan finanse edilen işlerin ihalelerinde de ayrı mevzuatın bulunması uygulamada karmaşayı artırmaktadır. Bu nedenle, idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları harcamalara ilişkin mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulama birliğini sağlamak amacıyla genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyelerin yanı sıra; …

  • Yukarıda belirtilen daire, idare, kuruluş ve teşebbüslerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, Kanun kapsamına alınmıştır…” şeklinde ifade edilmiştir. Aynı Kanunun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde de Orduevleri istisnalar arasında

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 57 sayılmamaktadır. Yine anılan Kanunun 68’inci maddesinin (b) bendinde aynen; “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98’inci maddesinde orduevlerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Sözkonusu maddede Orduevi ve bağlısı şubeler kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esaslar, ihtiyaçların tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve diğer hususların yönetmelik ile yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak 211 sayılı Kanunda, söz konusu orduevlerinin 4734 sayılı Kanuna tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda çıkarılan yönetmelikte ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda düzenleme yapılırken yetki veren kanuna ve diğer kanun hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin “İhtiyaçların Temini” başlıklı 27’inci ve “alımlar” başlıklı 29’uncu maddesinde mal alımlarına ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Ancak burada yer alan hükümlerin 4734 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olacak şekilde yorumlanması ve uygulanması, söz konusu Kanunun yukarıda ifade edilen 68’inci maddesinin (b) bendi hükmü gereği imkân dâhilinde bulunmamaktadır. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK.D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK.D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK.D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, TSK bünyesindeki orduevleri 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, bu Kanuna aykırı hüküm ifade eden yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58 ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle, TSK bünyesindeki orduevleri tarafından gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, askerî sosyal tesislerin alımlarının, TSK İç Hizmet Kanunu’nun 98'inci maddesinin 2'nci fıkrasına göre hazırlanan yönetmeliğe göre yürütülmekte olduğu, kamu kaynağı kullanmaması, müşteri odaklı faaliyet göstermesi, ödeneği olmadan ihaleye çıkması, sözleşme bedellerini gelir elde ettikçe ödemesi, tesislerden istifade eden üye sayısındaki yıl içerisindeki ciddi değişiklikler gibi nedenlerle,4734 sayılı Kanunun sosyal tesislerde uygulanmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, askerî sosyal tesislerin alımlarının, TSK İç Hizmet Kanunu’nun 98'inci maddesinin 2'nci fıkrasına göre hazırlanan yönetmeliğe göre yürütülmekte olduğu belirtilmiş olmasına rağmen; 4734 sayılı Kanunun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde Orduevleri istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca bulgumuzda belirtildiği üzere konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de gelmiş olup, bu hususta Düzenleyici Kurul Kararlarında, sosyal tesisler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükmü ve kurul kararları birlikte değerlendirildiğinde, TSK bünyesindeki sosyal tesisler 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, bu Kanuna aykırı hükümler ihtiva eden yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle, TSK bünyesindeki sosyal tesisler tarafından gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 69

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 70

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 71

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 72

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 73

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 74

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 75

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 76

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 79
  2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 80
  3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 81
  4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 81
  5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 82
  6. EKLER ........................................................................................................................................................ 82

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 79

  1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde bulunan döner sermaye işletmeleri 3225 sayılı "Millî Savunma Bakanlığı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarına Bağlı Kurumlar ile Asker Hastanelerinde Döner Sermaye Teşkili ve İşletilmesine İlişkin Kanun" çerçevesinde faaliyetlerine devam etmektedirler. Faaliyetlerine devam eden 26 döner sermaye işletmesinin bağlı oldukları birimlere göre dağılımı aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
    Döner Sermayeli İşletmeler: 26
  2. Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü 12
  3. Tersaneler Genel Müdürlüğü 3
  4. Harita Genel Komutanlığı 1
  5. Milli Savunma Üniversitesi 3
  6. Kara Kuvvetleri Komutanlığı 2
  7. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı 3
  8. Hava Kuvvetleri Komutanlığı 1
  9. Genel Kurmay Başkanlığı Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Komutanlığı 1 Faaliyette bulunan 26 döner sermaye işletmesinden; 2017 yılı Denetim çalışmaları kapsamında Eskişehir 1’inci Hava İkmal Bakım Merkez Müdürlüğü, İstanbul Tersanesi Döner Sermaye Genel Müdürlüğü ile Ankara 5.Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmelerinin incelemesi yapılmıştır. Eskişehir 1’inci Hava İkmal Bakım Merkez Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 3.460.000 Türk Lirası, ödenmiş sermayesi ise 2.010.723,25 Türk Lirasıdır. 2017 yılında 6.011.811,97 Türk Lirası brüt satış gerçekleştirilerek dönem sonunda 3.437.189,32 Türk Lirası dönem net karı elde edilmiştir. İstanbul Tersanesi Döner Sermaye Genel Müdürlüğünün 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 3.400.000 Türk Lirası, ödenmiş sermayesi ise 2.782.153,71 Türk Lirasıdır. 2017 yılında 3.101.203,22 Türk Lirası brüt satış gerçekleştirilerek dönem sonunda 3.885.840,95 Türk Lirası dönem net karı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 80 Ankara 5.Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin 31.12.2017 tarihi itibariyle sermayesi 1.350.000 Türk Lirası, ödenmiş sermayesi ise 1.249.077,19 Türk Lirası dır. 2017 yılında 1.253.537,96 Türk Lirası brüt satış gerçekleştirilerek dönem sonunda 567.557,04 Türk Lirası dönem net karı elde etmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Geçici ve kesin mizan.  Bilanço.  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 81 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Eskişehir 1’inci Hava İkmal Bakım Merkez Müdürlüğü, İstanbul Tersanesi Döner Sermaye Genel Müdürlüğü ile Ankara 5.Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 82 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Eskişehir 1’inci Hava İkmal Bakım Merkez Müdürlüğü, İstanbul Tersanesi Döner Sermaye Genel Müdürlüğü ve Ankara 5.Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 83

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 84

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 85

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 86

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 87

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Döner Sermayeli İşletmeler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 88

Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri
Bu sayfa için yardım al Destekleyen Isimsoftware TalepSistemi