MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
2
tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri
gibi tüm mali işlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu
Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının
önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde
muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve
genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun,
yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına
temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde
hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin
usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen,
yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere
girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir
mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali
hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen
standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve
belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu
idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici
ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel
mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı
maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali
tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Genel Sekreterliğin muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5' inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8' inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Genel Sekreterliğin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin merkez muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimindeki cetvel ve belgeler ile bu birimdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Yıl Sonu Mali Tablolarda Kurumun Hizmet Binasının Arsalar Hesabında Yer Alması Kuruma ait hizmet binasının cins tashihinin yapılmayarak kayıtlarda arsa olarak yer aldığı görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’ nci maddesinde; kamu idarelerinin tahsis edilmek sureti ile kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazlar için, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince Ek 6 “Sınırlı Aynî Haklar İle Kişisel Haklar Ve Tahsis Formu” nun düzenlenerek mali hizmetler birimine gönderilmesi, mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek söz konusu Yönetmeliğin ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir. Aynı Yönetmeliğin “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’ uncu maddesinde; “(1) Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmektedir. Kayıtlarda 13870 ada 2 parsel nolu 40.000 m2 olan arsanın 12.04.1991 tarihinde iktisap edildiği görülmekte, ancak daha sonra bu arsaya yapılmış olan hizmet binasına ilişkin herhangi bir bilgiye rastlanılmamaktadır. Yukarıda ifade edilen mevzuat hükmüne göre söz konusu taşınmazın cins tashihi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 işlemlerinin ve gerekli kayıtların yapılması gerektiği, bu haliyle yıl sonu mali tablolarda yer alan Maddi Duran Varlıklar hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özet olarak, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereği "Ek-6" ve "Ek-7" formlarının düzenlenerek Muhasebe Birimine gönderildiği belirtilmiş olup Kuruma ait taşınmazın cins tashihinin yapılması için gerekli girişimlerin başlatıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabı ekinde gönderilen "Ek-6 Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu" incelendiğinde, 28.000.000-TL değerinde hizmet binası ile 15.990.000-TL değerinde kamu konutu olarak kayıtların yapıldığı görülmüştür. Halbuki, Kurumun 2017 Yılı Bilançosunda bu tutarlar 252- nolu Binalar hesabında değil 250- nolu Arazi ve Arsalar hesabında arsa olarak yer almaktadır. Diğer taraftan, kamu idaresince gerekli işlemlerin başlatıldığı ifade edilmekle birlikte henüz bir sonuç alınamamıştır. Bu nedenle, Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veriler içermediği değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Yapım İşinde Yürürlükteki İhale Mevzuata Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Yapılması Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğince, “Hizmet Binasında Mevcut 8 Adet Asansörün Demontajı ve Yeni 8 Adet Asansörün Montajı Yapılması İşi”nde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 A) Ödemeye esas teşkil eden hakediş raporlarının görevli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yapı denetim elamanları yerine Kurumun kendi personelince düzenlendiği görülmüştür. Söz konusu işe ait Ödeme Emri Belgesi ve eki belgelerin incelenmesinde, Saymanlıktan geçen ödemeye esas teşkil eden hakediş raporlarının görevli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yapı denetim elamanları yerine Kurumun kendi personelince düzenlendiği tespit edilmiştir. Hakediş Rapor Formatı Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği'nde belirlenmiştir. Gerek Yapım İşleri Genel Şartnamesinde gerekse Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği'nde yapı denetim heyetinin oluşturulması ile görev ve yetkileri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu itibarla, hakediş raporlarının düzenlenmesi yukarda bahsedilen belirtilen mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir. B) İşin devamı sırasında yapılan imalat değişikliğin ve bu değişiklik sonucunda meydana gelen imalat azalışlarına ait yeni birim fiyatların hukuka aykırı olarak tespit edildiği görülmüştür. Söz konusu yapım işi uygulama projelerine ve mahal listesine dayalı 26.09.2016 tarihinde 989.000-lira üzerinden anahtar teslimi götürü bedel olarak sözleşmeye bağlanmıştır. 28.09.2016 tarihinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanılmıştır. İşin 90 gün içinde bitirilmesi öngörülmüştür. Verilen ek süreler ve cezalı çalışılan günler dahil işin 15.02.2017 tarihinde geçici kabulü yapılmıştır. İşin başlangıcından bitiş tarihine kadar proje değişikliğinden kaynaklı herhangi bir onay alındığı tespit edilememiş olup kabul aşamasında kesin hesap işleminde harcama yetkilisinin bu onayları alınmıştır. İşin ihale dokümanını oluşturan Mahal Listesi, Pursantaj Listesi ve Teknik Şartnamesinde 8 adet asansörün ayrıntılı tarifleri yapılarak imalatların makine daireli olarak yapılmaları istenilmiştir. Mahal Listesi ile Pursantaj Listesinde “ELK-ÖZEL01, ELK-ÖZEL 02, ELK-ÖZEL 03 ve ELK-ÖZEL 04 poz numaraları konulmuştur. Bu belgelere paralel olarak Yaklaşık Maliyet listesinde de her bir pozun özel birim fiyatları belirlenmiştir. Asansörlerin Yaklaşık Maliyet bedeli toplamı 1.464.750-TL olarak hesaplanmıştır. Geçici kabul aşamasında yapılan mukayese cetvelinde ise sözleşmedeki imalatlar için belirlenen bedel 624.240-TL’dir. İşin kabul aşamasında asansör imalatların sözleşmede belirlenen imalatlar olmadığı anlaşılması üzerine, harcama yetkilisi onayı ile imalatların mukayesesi yapılarak iş teslim alınmıştır. Yapılan mukayesede sözleşmede öngörülen imalat kalemleri bir kenara itilmiş ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 yılı Asansör Birim Fiyatları iş azalışı olarak esas alınmıştır. Oysa sözleşmede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarına yer verilmemiş olup özel birim fiyatlar üzerinden ihale edilmiştir. İmalat mukayesesi yapabilmek için her bir imalat kaleminin birim fiyatları sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen kurallar çerçevesinde tespit edilmesi zorunludur. Aksi durumunda idarenin lehine veya aleyhine ne gibi bir durumun çıktığının anlaşılması mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, bir yapım işinde fiilen meydana getirilmiş imalatlar işin teknik şartlarına uygun olabilir ve idarece bu imalatlar kabul edilebilir ancak bu imalatlar sözleşmede yapılması istenilen işler değilse yani sözleşme dışı işler yapılmış ise (ki yüklenicinin kendiliğinden böyle bir yetkisi yoktur) bu imalatların her birinin yeni birim fiyatları tespit edilerek mukayese yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; A) Hakediş raporlarının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü teknik personeli yerine Kurum personelince düzenlenmesinin sehven yapıldığı ifade edilmiştir. B) Proje aşamasında öngörülemeyen yemekhane ve makam asansörleri ile ilgili imalat değişiklikleri 14.12.2016 tarihli yazı ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne bildirildiği ve İl Müdürlüğünce uygun görüldüğü, İşin geçici kabulü aşamasında, projede öngörülen makina daireli imalat yerine makine dairesiz imalatın yapıldığının fark edilmesi üzerine, Yapı İşleri Genel Şartnamesinin 23.üncü maddesi gereği imalat değerlendirilmesi cihetine gidildiği, Makine daireli imalatlar (sözleşmede yer alan imalatlar) ile Makine dairesiz imalatlar (sözleşme dışı imalatlar) yapı denetim elamanlarınca maliyet kıyaslaması yapıldığı, Maliyeti daha düşük olan imalatların kabul edildiği, bundan sonraki işlerde bu konulara dikkat edileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak A) Kamu idaresi cevabında hakediş raporlarının sehven idare personelince düzenlendiği belirtilmiş olup konu müteakip yıllar denetimleri sırasında izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 B) Bulgumuzda ele alınan konunun idarenin 14.12.2016 tarihli yazı ekindeki imalat değişiklikleri ile hiç bir şekilde ilgisi bulunmamaktadır. Bu imalat artışları projede öngörülemeyen iş artışlarıdır. Toplam iş artış tutarı 44.765-TL olup sözleşmede yer alan özel imalatlar dışında kalmaktadır. Kamu idaresi cevabında da kabul edildiği üzere, sözleşmede yer alan ve işin çok büyük bir kısmını oluşturan özel pozlu imalatlar yerine Harcama Yetkilisi onayı olmadan proje dışındaki imalatlar kabul edilerek imalat değişikliği yapılmıştır. Her ne kadar, iki imalat maliyet açısından mukayese edildiği iddia edilmiş ise de, yapılan mukayesenin hukuki geçerliliği bulunmamaktadır. Yapımından vaz geçilen imalatların iş azalışı olarak birim fiyatları tespit edilmemiştir. Özel pozlu imalatların birim fiyatları tespit edilmesi yerine sözleşmede bulunmayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları esas alınmıştır. Bundan dolayı yapılan maliyet hesabı tamamen afaki kalmaktadır. Bu açıklamalara göre, idarenin yaptığı imalat değişikliği işleminin hukuka uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bundan dolayı, idare tarafından yapılacak yapım işi ihalelerinde imalat değişikliği fiyatlandırmalarının sözleşmelere uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12