2017 - KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI.pdf

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇERİK KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ANKARA KÜLTÜR VE TURİZM DÖNER SERMAYE İŞLETME MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 22

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 5
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 5
6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 6
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 17

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1:2017 Mali Yılı Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Bütçe Ödenekleri ....................... 1 Tablo 2: 2017 Mali Yılı Harcamalarının Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Dağılımı .......... 2 Tablo 3: Yasal Süresi İçerisinde Mahsup Edilmeyen Ön Ödemeler .......................................... 8 Tablo 4: Yıllar İtibariyle Gerçekleşen Hasılat ve Eğlence Vergisi Tutarları ........................... 12 Tablo 5: Ödenek Takip Tablosu ............................................................................................... 15

KISALTMALAR AKM: Atatürk Kültür Merkezi DÖSİMM: Döner Sermaye İşletme Merkez Müdürlüğü SHÇEK: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Kültür ve Turizm Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2017 yılı bütçesiyle Kültür ve Turizm Bakanlığı’na 3.459.754.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesi'nin % 0,01'ine tekabül etmektedir. Yıl içerisinde gerçekleştirilen ekleme ve aktarmalar ile toplam ödenek 4.316.931.530.- TL’ye ulaşmıştır. Bunun yaklaşık olarak %79,38’ine isabet eden 3.427.085.507-TL’si harcanmıştır. Bakanlığa bağlı kuruluşlardan olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'na Bakanlık bütçesinden toplam 542.501.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş olup bu tutar Bakanlık bütçesinden düşüldüğünde bütçe ödeneği 2.917.253.000,00 TL olmaktadır. Bakanlığın ekonomik sınıflandırma açısından 2017 yılına ilişkin toplam ödenek dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır; Tablo 1:2017 Mali Yılı Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Bütçe Ödenekleri EKO. AÇIKLAMA BÜTÇE BAŞLANGIÇ ÖDENEĞİ KOD 01 Personel Giderleri 759.749.000 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 132.358.000 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 409.621.000 05 Cari Transferler 1.245.422.000 06 Sermaye Giderleri 647.758.000 07 Sermaye Transferleri 234.327.000 08 Borç Verme 30.519.000 TOPLAM 3.459.754.000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo 2: 2017 Mali Yılı Harcamalarının Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Dağılımı Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bakanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi ile mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Bakanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Bakanlığın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Yurtdışı Ön Ödemelerin Yasal Süresinde Mahsup Edilmemesi Bakanlık yurtdışı teşkilatlarına gönderilen avans / kredilerin mahsup işlemlerinin yasal süre içerisinde gerçekleştirilmediği, mutemetlerce zamanında mahsup edilmeyen avanslar hakkında ise 6183 sayılı yasa hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; “Harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir” denilmekte olup, 5’inci fıkrasında ise, “Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür. Süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.” denilmektedir. 21.01.2006 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11’inci maddesinde; “Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlüdür. Bakanlık, zorunlu hallerde mahsup süresini ayrıca belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Ön Ödeme Usul ve Esaslarını düzenleyen 55 Sıra Numaralı Muhasebat Genel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Müdürlüğü Genel Tebliğinin 7’nci maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Kamu idarelerinin yurtdışı teşkilatlarının ihtiyaçları için gönderilen avansların mahsup süresi üç aydır. Ancak bu durumda da Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Ön ödemelerin yılsonunda mahsubu” başlıklı 13’üncü maddesi hükümlerine uyulması zorunludur" denilmektedir.
Aşağıdaki tabloda yasal süresi içerisinde mahsup edilmeyen ön ödemelere ilişkin örnekler yer almaktadır. Yurt dışı müşavirlik ve ateşeliklere gönderilen avans / kredi ödeneklerinin harcamalarına yönelik mahsubun 3 ay içerisinde yapılması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Tablo 3: Yasal Süresi İçerisinde Mahsup Edilmeyen Ön Ödemeler S. No Büro Bütçe Tertibi Avans / Kredi Tarihi Avans/ Kredi No: Avans / Kredi Tutarı Mahsup Tutarı Kişi Borcuna Alınan Tutar Kişi Borcuna Alındığı Tarih Kişi Borcundan Mahsup Kalan Tutar 1 ALMATI 03.5 22.12.2014 2014/83 1.300.000,00 0,00 1.300.000,00 30/01/2015 1.206.065,39 93.934,61 2 ATİNA 03.5 24.05.2017 2017/64 1.200.000,00 190.385,98 1.009.614,02 20/09/2017 567.186,87 442.427,15 ATİNA 03.6 09.11.2015 2015/61 90.000,00 0,00 90.000,00 17/12/2015 65.294,12 24.705,88 3 BAKÜ 03.5 23.12.2017 2017/151 350.000,00 0 350.000,00 31.12.2017 0,00 350.000,00 BAKÜ 03.6 10.10.2017 2017/107 100.000,00 93.979,99 6.020,01 31.12.2017 0,00 6.020,01 4 BELGRAD 03.5 01.03.2017 2017/4 900.000,00 40.716,98 859.283,02 20.09.2017 0,00 859.283,02 5 BERLİN 03.5 22.12.2017 2017/150 20.000.000,00 0,00 20.000.000,00 31.12.2017 0,00 20.000.000,00 BERLİN 03.2 09.03.2017 2017/10 40.000,00 0,00 40.000,00 22.06.2017 20.730,07 19.269,93 BERLİN 03.6 09.03.2017 2017/9 50.000,00 0,00 50.000,00 22.06.2017 47.738,58 2.261,42 BERLİN 03.7 09.03.2017 2017/8 25.000,00 0,00 25.000,00 22.06.2017 0,00 25.000,00 BERLİN 03.8 22.08.2016 2016/39 20.000,00 0,00 20.000,00 04.10.2016 19.398,30 601,70 6 BİŞKEK 03.5 22.12.2017 2017/149 1.000.000,00 0,00 1.000.000,00 31.12.2017 0,00 1.000.000,00 BİŞKEK 03.7 27.04.2017 2017/49 50.000,00 0,00 50.000,00 20.09.2017 0,00 50.000,00 BİŞKEK 03.6 27.04.2017 2017/49 50.000,00 0,00 50.000,00 20.09.2014 8.407,46 41.592,54 BİŞKEK 03.2 27.04.2017 2017/49 15.000,00 0,00 15.000,00 20.09.2017 2.470,15 12.529,85 7 BRÜKSEL 03.5 27.12.2016 2016/60 1.400.000,00 0,00 1.400.000,00 31.01.2017 685.911,78 714.088,22 8 DUBAİ 03.5 07.03.2017 2017/7 4.700.000,00 3.304.925,40 1.395.074,60 20.09.2017 793.308,24 601.766,36 9 FRANKFURT 03.5 08.06.2017 2017/72 8.100.000,00 2.026.007,43 6.073.992,57 20.09.2017 5.514.926,27 559.066,30 FRANKFURT 03.6 24.05.2017 2017/62 40.000,00 0,00 40.000,00 20.09.2017 37.884,75 2.115,25 FRANKFURT 03.8 14.07.2017 2017/77 10.000,00 0,00 10.000,00 29.12.2017 0,00 10.000,00

Kamu idaresi cevabında; Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri hakkında 4848 sayılı Kanunun 14’ üncü maddesinde belirtilen ve Tanıtma Genel Müdürlüğü faaliyetleri kapsamına giren görevlerin Kültür ve Tanıtma Müşavirlik ve Ataşelikler aracılığıyla yürütüldüğü, Müşavirlik/Ataşeliklerin idari hesabında, harcama kalemlerine ait yeterli ödenek bulunmakta olduğu, faaliyetin çeşidine ve türüne göre yapılacak bir harcama kendi harcama kalemi içinde değerlendirilerek mahsuplaştırıldığı ve kalemler arasında bir geçiş/transfer yapılmadığı, Müşavirlik/Ataşeliklerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gönderilen kredi/avansların mahsuplarının 5018 sayılı Kanunun Ön Ödeme başlıklı 35’ inci maddesinin 5’ inci fıkrasında “her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarda belirtilmiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür” hükmü gereğince yerine getirildiği, Müşavirlik/Ataşelikler reklam, tanıtım, fuar ve birlikte reklam faaliyetlerini yıla sari bir şekilde gerçekleştirdiği, faaliyet tamamlandıktan sonra faturaların temin edilmesi ve ödemelerin ancak faaliyetin bitiminden sonra yapıldığı, inceleme süreci, üçüncü şahıs faturalarının temini gibi nedenlerle kredi ve avans sürelerinin aşımına sebebiyet verildiği tüm çabalara rağmen uygulamada kredi/avans için öngörülen sürelerin yeterli olamadığının görüldüğü, Yapılan harcamaların ağırlıklı olarak reklam gideri olması nedeniyle harcama belgelerinin Müşavirlik/Ataşelikler tarafından mahsuba bağlanmak üzere Tanıtma Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesinden önce, söz konusu belgelerin onaylanan medya planına uygun olup olmadığı, yüklenici firmanın üçüncü şahıslardan sağlanan hizmetlerin karşılığında yapılan ödemelerde haksız kazanç temin etmemesi amacıyla, hizmet karşılığı olan ödemelerin eksiksiz ve tam olarak yapılıp yapılmadığı yönlerinden ayrıntılı incelenmesini gerektirdiği, Bakanlık Yurtdışı Teşkilatının görev bölgelerinde reklam faaliyetleri Mart ayından başlayarak Ekim ayı sonuna kadar devam etmesi nedeniyle Müşavirliklere gönderilen ödeneklerin harcamaları da hizmetin özelliğinden dolayı peyderpey yapıldığı, bunun da Müşavirliğe gönderilen kredi/avans süresinin aşılmasına sebep olduğu, Billboard reklamlarının en az iki ay süreyle devam etmesi nedeniyle bu sürenin tamamlanmasını beklemek, dergi ve TV’de yayınlanacak reklamların bir-iki-üç ayı kapsayan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 bir zaman diliminde birkaç defa yayınlanması nedeniyle bu sürenin tamamlanmasını beklemek gibi gerçekleştirilen hizmetlerin yerinde kontrollerinin yapılması, tüm belgelerin eksiksiz tamamlanması ve Genel Müdürlüğe ulaştırılmasının ayrıca bir süre gerektirdiği, Reklam harcamalarının dışında özellikle kredi/avanslara ilişkin yapılan harcama belgelerinin Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslara uygun olup olmadığı konusunda yapılan incelemelerin de belirli bir süre almakta olduğunun dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulguda belirtilen yurtdışı ön ödemelerin mahsuplarının hem 5018 sayılı Kanun hükümleri gereğince yerine getirildiği hem de söz konusu mahsupların aynı Kanun hükümlerine aykırı olarak zamanında kapatılamadığı maddeler halinde ifade edilmiştir. İdare cevabı kendi içerisinde çelişmektedir. Yurtdışı ön ödeme işlemlerinin mahsubu cevapta yazan gerekçelerle yasal süreler içerisinde yapılamamaktadır. Konu 2014 ve 2015 yılları mali denetim raporlarında da yer almış olup, Kamu idaresi tarafından o yıllarda yer alan cevaplarda bu konuda yasal düzenleme yapılması için Maliye Bakanlığı nezdinde girişimde bulunulduğu/bulunulacağı ifade edilmiştir. Ancak bu konuda herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Sonuç olarak yurtdışı ön ödeme işlemleri yasal düzenleme yapılana kadar yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmelidir. BULGU 2: 2464 sayılı Kanun Gereği Alınan Eğlence Vergilerinin Eksik Tahsil Edilmesi 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 21'inci maddesine göre; yerli ve yabancı film gösterimlerinden alınan eğlence vergisi eksik tahsil edilmektedir. Eğlence vergisi 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 17-22'nci maddelerinde düzenlenmiştir. Mezkûr Kanunun 21 ve 22'nci maddelerinde; “Nispet ve miktar: Madde 21 – Eğlence Vergisi aşağıdaki nispet ve miktarlarda alınır. Verginin Nispeti %
I – Biletle Girilen Yerlerde :

1. Yerli film göstermelerinden(1) (2) 20 (10)

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 2. Yabancı film göstermelerinden(1) (2) 50 (10) 3. Tiyatro, opera, operet, bale, karagöz, kukla ve orta-
oyunundan(3) 5 (0)
4. Spor müsabakaları, at yarışları ve konserlerden 10 5. Sirkler, lunaparklar, çalgılı bahçeler ve benzerle-
rinden 20 II – (Değişik: 14/3/2007-5602/10 md.) Müşterek Bahislerde: 5 III – (Değişik: 30/12/2004-5281/17 md.) Biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinden (Günlük, YTL) 5
100 (Ek ikinci fıkra: 21/2/2001 – 4629/6 md.;Değişik: 3/3/2004 – 5101/2 md.) (I) numaralı bendin (1) ve (2) numaralı alt bentleri ile yerli ve yabancı film gösterimlerine ilişkin belirlenen vergi bu Kanunun 22 nci maddesinin (1) numaralı bendinde öngörüldüğü şekilde hesaplanarak biletler kullanılmadan önce mahallin mal müdürlüğüne veya muhasebe müdürlüğüne emaneten yatırılır. Ödemenin yapıldığına dair banka dekontunun ibrazı üzerine belediye tarafından biletlere özel damga konulur. Ödeme yapmayanlar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bahsi geçen yerlerde toplanan meblağın % 75’i Kültür ve Turizm Bakanlığı Merkez Saymanlık hesabına, % 25’i ilgili belediyeye tahsilini takip eden ayın onbeşinci günü akşamına kadar aktarılır. (Ek cümle: 30/12/2004-5281/17 md.) Maliye Bakanlığı yukarıdaki şartlara bağlı kalmaksızın, biletle girilen yerlere ilişkin eğlence vergisinin hesaplanması ve ödenmesine dair işlemlerin ödeme kaydedici cihaz kullanılarak yapılmasına ait usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir. Verginin ödenmesi: Madde 22 – 1. Vergi biletle girilen yerlerde bilet bedellerine eklenmek suretiyle hesaplanır ve belediye tarafından özel damga konulması sırasında ödenir. Bu suretle alınan biletlerin kullanılmadan iadesi halinde peşin olarak ödenen vergi
geri verilir.” ifadeleri yer almaktadır. Kanun hükmüne göre yerli ve yabancı film gösterimlerinden % 10 nispetinde

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 alınacak verginin % 75’i Kültür ve Turizm Bakanlığı Merkez Saymanlık Hesabına, % 25'inin ise ilgili Belediyeye gönderilmesi gerekmektedir. Bakanlık Sinema Genel Müdürlüğünden alınan veriler ile Bakanlık Merkez Saymanlık muhasebe kayıtları karşılaştırıldığında son beş yılın hasılat ve vergi gelirlerinin yer aldığı aşağıdaki tabloda 2017 yılında 21.368.544,48 TL eksik tahsilat yapıldığı görülmektedir. Tablo 4: Yıllar İtibariyle Gerçekleşen Hasılat ve Eğlence Vergisi Tutarları Kamu idaresi cevabında; Bakanlıkça gerekli girişimlerde bulunularak; eğlence vergilerinin takibi için yeni bir ekonomik gelir kodu açıldığı, “Rüsum Gelirlerine İlişkin Protokol”ün imza altına alındığı ve online olarak erişilebilen veriler ile Mal Müdürlükleri, Muhasebe Müdürlükleri ve Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü verilerinin düzenli olarak
2017 2016 2015 2014 2013 Toplam Hasılat (Yerli ve Yabancı Film Gösteriminden Elde Edilen Toplam Hasılat) 863.522.477,70 690.733.724,07 684.230.013,65 655.418.430,9 4 505.260.067,56 KDV hariç toplam hasılat (Hasılat içerisinde yer alan % 8 KDV düşüldükten sonraki toplam meblağ) 799.557.849,72 639.568.263,03 633.546.308,94 606.868.917,5 4 467.833.395,89 Eğlence Vergisi Toplamı (Hasılatın % 10'u) 79.955.784,97 63.956.826,30 63.354.630,89 60.686.891,75 46.783.339,59 Kültür Bakanlığı payı (%10 luk Verginin % 75'i) 59.966.838,73 47.967.619,73 47.515.973,17 45.515.168,82 35.087.504,69 Bakanlık Merkez Saymanlık Hesabına Yatan Tutar (Tahsil edilen Verginin Bakanlık payı.) 38.598.294,25 32.448.175,45 30.518.472,14 30.295.307,24 25.667.789,93 Fark (Yıllık hasılata göre alınamayan Eğlence Vergisinin Kültür Bakanlığı payı) 21.368.544,48 15.519.444,28 16.997.501,03 15.219.861,58 9.419.714,76 Son 5 yılın Toplamı 78.525.066,12

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 takip edildiği, Bakanlığın söz konusu verginin tahsiline ve denetimine ilişkin herhangi bir yetkisi bulunmadığı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında denetim yetkisi bulunan Maliye Bakanlığı ile 2464 sayılı Kanunun 102’ nci maddesi gereğince eğlence vergilerinin doğru olarak hesaplanıp hesaplanmadığı hususunda yetkisi bulunan Belediyelerin, sinema salonu işletmecileri hakkında inceleme ve denetimleri başlatması hususunda gerekli girişimde bulunulduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak Cevapta söz konusu vergilerin tahsil ve denetim yetkisinin Bakanlıkta olmadığı bu konuda yetkili olan Maliye Bakanlığı ve ilgili Belediyeler nezdinde gerekli girişimde bulunulduğu ifade edilmiştir. Bulgu cevap ekinde Bakanlığın diğer Kurumlarla yapmış olduğu yazışmaların genel içerikli olduğu görülmüştür. Hâlbuki Bakanlık sinema dağıtım firmalarından bu konuda detaylı rapor almaktadır. Bu raporlarda hangi filmin hangi salonda, ilçede, ilde ne kadar hasılat elde ettiği yer almaktadır. Diğer taraftan Merkez Saymanlığa aktarılan tutar da yine Bakanlık tarafından bilinmektedir. Dolayısıyla alınan rapor doğrultusunda elde edilen sinema hasılatı ve tahsil edilecek olan vergi ile merkez saymanlığa aktarılan tutarlar karşılaştırılarak eksik ödenen vergilere ilişkin nerede ve nasıl hata yapılıyorsa direkt tespit yapılarak Maliye Bakanlığı ile ilgili Belediyeye bilgi verilip takibinin yapılması gerekmektedir. BULGU 3: Mahalli İdarelere Gönderilen Yatırım Ödeneklerinin Takibinin Yapılmaması Bakanlık bütçesinde yer alan ve yerel yönetimlere gönderilen yatırım ödeneklerinin bazılarının harcanmadığı yılı geçmesine rağmen ilgili Kurum uhdesinde aynen kaldığı, Bakanlık nezdinde, gönderilen ödeneklerin ilgili projelere harcanıp harcanmadığı konusunda da net bir bilgi bulunmadığı görülmüştür. Yatırım İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından Mahalli İdarelerin turizm amaçlı çevre düzenleme ve alt yapı projeleri için İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Köylere Hizmet Götürme Birliklerine transfer yapılmaktadır. Yapılan bu transferlerin yılı içerisinde ilgili mahalli idarenin projesinde harcanması gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda 2016 ve 2017 yıllarında Bakanlık tarafından mahalli idarelere gönderilen ve halen harcanmayan ödenekler yer almaktadır. Bütçenin yıllık olması gereği gönderilen ödeneklerin en azından bir kısmının yılı içerisinde ilgili projeye harcanması gerekmektedir. Ayrıca Bakanlıktan alınan tabloda, gönderilen ödeneklerin rakamsal olarak takibinin yapıldığı görülmektedir. Aşağıda bu hususa ilişkin olarak örnek bir tablo sunulmuş olup

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 rakamsal takibin yanı sıra gönderilen ödeneğin ilgili projeye harcanıp harcanmadığının da takibinin yapılması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Tablo 5: Ödenek Takip Tablosu İl İlçe Belediye Öz. İd. Konu Ödenek Yılı Tarih Harcanan Ödenek Kalan Ödenek Aksaray Güzelyurt Selime Belediyesi Yeni Mah.Selime Atıksu Arıtma Tesisi 30.000,00 2016 03.11.2016 0,00 30.000,00 Bayburt Merkez Bayburt Belediyesi Kaleardı Mahallesi Çaykara Yolu Halfikale Park Yapımı 30.000,00 2016 03.11.2016 0,00 30.000,00 Çankırı Ilgaz İl Özel İdaresi Kadınçayırı Yıldıztepe Elektrik, Mekanik Hat ve Yol Yapımı 2.000.000,00 2016 14.10.2016 0,00 2.000.000,00 Isparta Eğirdir İl Özel İdaresi Davraz Dağı Karlıyayla Kış Sporları 5. Mekanik Tesis Yapımı 3.000.000,00 2016 14.10.2016 0,00 3.000.000,00 Kocaeli Kartepe Kartepe Belediyesi Kartepe Turizm Merkezi Teleferik Yapımı 5.000.000,00 2016 16.12.2016 0,00 5.000.000,00 Mersin Aydıncık Aydıncık Belediyesi
Aydıncık Liman Peyzaj Düzenlemesi 900.000,00 2016 12.12.2016 0,00 900.000,00 Rize Ardeşen Ardeşen Belediyesi
Fırtına Mh. Turgut Özal Bulv. 585 m.lik Yolun Betonlanması İşi 50.000,00 2016 28.06.2016 0,00 50.000,00 Sivas İmranlı İmranlı Belediyesi
Karşıyaka Mahallesi Mesire Alanı ve Park Yapımı İşi (52,51 Ada 15 Parsel) 20.000,00 2016 16.12.2016 0,00 20.000,00 Yozgat Yerköy Yerköy Belediyesi Ayanoğlu Mahallesi Park Yapımı 50.000,00 2016 01.12.2016 0,00 50.000,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Kamu idaresi cevabında; Bakanlık görev, yetki ve sorumlulukları kapsamında kültür ve turizmi koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm merkezleri öncelikli olmak üzere turizm potansiyeline sahip mahalli idarelerinden (belediye, il özel idaresi, mahalli idare birlikleri) ve yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarından turizm amaçlı projelerine mali yardım yapılması amaçlı gelen ödenek taleplerinin bütçe imkânları çerçevesinde değerlendirildiği ve karşılanmaya çalışıldığı, Bu işler için düzenlemenin Bakanlığın 2015/4 Genelgesi ile belirlendiği, Bakanlığa gelen proje yardım taleplerinin keşif miktarları ile gönderilen ödenek miktarları karşılaştırıldığında, projelerin hayata geçmesi için kalan ödenek miktarlarının ilgili idarece karşılanmasının gerektiği ancak bütçe yetersizliği sebebiyle yılı içerisinde planlanan sürede işlere başlanamadığı, Ödeneklerin kullanımına ilişkin izleme çalışmalarının sürdürüldüğü ifade edilmiştir. Sonuç olarak Bulgu kamu idaresince kabul edilmiş olup bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 7. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI BİLANÇO 1 DÖNEN VARLIKLAR 186.837.954,13 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 71.419.188,68 10 HAZIR DEĞERLER 236.834,93 32 FAALİYET BORÇLARI 16.848.261,58 102 BANKA HESABI 335.244,70 320 BÜTÇE EMANETLERİ HESABI 4.237.549,26 103 VERİLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMİRLERİ HESABI ( - ) -100.233,74 323 BÜTÇELEŞTİRİLMİŞ BORÇLAR HESABI 4.807,60 104 PROJE ÖZEL HESABI 9.974,07 325 NAKIT TALEP VE TAHSISLERI HESABI 12.605.904,72 106 DÖVİZ GÖNDERME EMİRLERİ HESABI ( - ) -8.150,10 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 43.081.301,48 12 FAALİYET ALACAKLARI 1.067.276,32 330 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI 24.212.880,20 120 GELİRLERDEN ALACAKLAR HESABI 2.871,58 333 EMANETLER HESABI 18.868.421,28 126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI 1.064.404,74 36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 862.350,53 14 DİĞER ALACAKLAR 97.391.153,32 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HESABI 816.064,19 140 KİŞİLERDEN ALACAKLAR HESABI 97.391.153,32 362 FONLAR VEYA DİĞER KAMU İDARELERİ ADINA YAPILAN TAH. 46.286,34 15 STOKLAR 57.494.934,28 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 10.624.224,39 150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI 57.475.044,36 372 KIDEM TAZMINATI KARŞILIĞI HESABI 10.624.224,39 157 DİĞER STOKLAR HESABI 19.889,92 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 3.050,70 16 ÖN ÖDEMELER 30.647.618,93 397 SAYIM FAZLALARI HESABI 3.050,70 161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 11.303,22 4 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 56.989.830,22 162 BÜTÇE DIŞI AVANS VE KREDİLER HESABI 30.636.315,71 43 DİĞER BORÇLAR 46.661,36 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 136,35 430 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI 46.661,36 197 SAYIM NOKSANLARI HESABI 136,35 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 56.943.168,86 2 DURAN VARLIKLAR 472 KIDEM TAZMINATI KARŞILIĞI HESABI 56.943.168,86 22 FAALİYET ALACAKLARI 585.755,76 5 ÖZ KAYNAKLAR 21.247.231.007,54 226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI 585.755,76 50 NET DEĞER 21.486.440.264,49 23 KURUM ALACAKLARI 66.490.388,40 500 NET DEĞER HESABI 21.486.440.264,49 232 KURUMCA VERİLEN BORÇLARDAN ALACAKLAR HESABI 66.490.388,40 51 DEĞER HAREKETLERİ 9.537.124.308,92 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 101.495.941,03 519 DEĞER HAREKETLERİ SONUÇ HESABI 9.537.124.308,92 242 DÖNER SERMAYELİ KURULUŞLARA YATIRILAN SERMAYELER H 101.495.941,03 57 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU FAALİYET SONUÇLARI 483.988,10 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 21.019.267.228,27 570 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU FAALİYET SONUÇLARI HESABI 483.988,10 250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI 3.631.018.720,89 58 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ FAALİYET SONUÇLARI -6.529.179.337,88 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI 94,87 580 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ FAALİYET SONUÇLARI HESABI (-) -6.529.179.337,88 252 BİNALAR HESABI 426.248.993,10 59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI -3.247.638.216,09 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI 29.748.515,49 591 DÖNEM OLUMSUZ FAALİYET SONUCU HESABI ( - ) -3.247.638.216,09 254 TAŞITLAR HESABI 30.529.717,79
255 DEMİRBAŞLAR HESABI 17.438.066.684,12
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI ( - ) -615.861.622,02
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 79.516.124,03
26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 781.107,71
260 HAKLAR HESABI 12.398.987,49
264 ÖZEL MALİYETLER HESABI 169.176,43
268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI ( - ) -11.787.056,21
29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 181.651,14
294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDİ DURAN VARLIKLAR 18.353.603,03
299 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI ( - ) -18.171.951,89
AKTİF TOPLAMI 21.375.640.026,44 PASİF TOPLAMI 21.375.640.026,44

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Bilanço Dipnotları :
910 Alınan Teminat Mektupları Hesabı 355.136.469,36
911 Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı 355.136.469,36
920 Gider Taahhütleri Hesabı 341.693.703,85
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı 341.693.703,85
948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı 33.311.060,29
949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabı 33.311.060,29
998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı 1.739.965,12
999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı 1.739.965,12
FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU 630 GİDERLER HESABI 3.933.679.316,55 600 GELİRLER HESABI 686.041.100,46 630 01 Personel Giderleri 767.437.639,71 600 01 Vergi Gelirleri 148.166.832,95 630 01 01 Memurlar 512.748.653,77 600 01 01 Gelir ve Kazanç Üzerinden Alınan Vergiler 107.475.997,24 630 01 02 Sözleşmeli Personel 163.202.177,49 600 01 03 Dahilde Alınan Mal ve Hizmet Vergileri 19.216.002,91 630 01 03 İşçiler 66.199.703,19 600 01 05 Damga Vergisi 21.466.837,87 630 01 04 Geçici Personel 25.273.646,17 600 01 06 Harçlar 7.994,93 630 01 05 Diğer Personel 13.459,09 600 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 2.147.232,38 630 02
Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 132.777.809,49 600 03 01 Mal ve Hizmet Satış Gelirleri 225.133,17 630 02 01 Memurlar 94.614.437,18 600 03 02 Malların kullanma veya faaliyette bulunma izni gel. 477.798,35 630 02 02 Sözleşmeli Personel 20.252.798,86 600 03 06 Kira Gelirleri 1.444.300,86 630 02 03 İşçiler 12.889.302,79 600 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 25.101.069,82 630 02 04 Geçici Personel 4.998.446,69 600 04 01 Yurt Dışından Alınan Bağış ve Yardımlar 44.243,53 630 02 99 Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri Gecikme Cezası ve Zamları 22.823,97 600 04 02 Merkezi Yönetim Bütçesine Dahil İdarelerden Alınan 8.049,78 630 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 312.031.998,55 600 04 03 Diğer İdarelerden Alınan Bağış ve Yardımlar 21.789.308,71 630 03 01 Üretime Yönelik Mal ve Malzeme Alımları 0,01 600 04 04 Kurumlardan ve Kişilerden Alınan Yardım ve Bağışla 2.989.723,91 630 03 02 Tüketime Yönelik Mal ve Malzeme Alımları 38.725.736,23 600 04 05 Proje Yardımları 269.743,89 630 03 03 Yolluklar 26.255.374,25 600 05 Diğer Gelirler 124.161.907,13 630 03 04 Görev Giderleri 3.172.411,35 600 05 01 Faiz Gelirleri 492.027,61 630 03 05 Hizmet Alımları 221.696.921,64 600 05 02 Kişi ve Kurumlardan Alınan Paylar 44.971.708,83 630 03 06 Temsil ve Tanıtma Giderleri 15.188.114,91 600 05 03 Para Cezaları 2.276.782,52 630 03 07 Menkul Mal, Gayrimaddi Hak Alım, Bakım ve Onarım 4.415.653,63 600 05 09 Diğer Çeşitli Gelirler 76.421.388,17 630 03 08 Gayrimenkul Mal Bakım ve Onarım Giderleri 2.442.912,00 600 11 Değer ve Miktar Değişimleri Gelirleri 2.063.341,30 630 03 09 Tedavi ve Cenaze Giderleri 134.874,53 600 11 01 Döviz Mevcudunun Değerlenmesinde Oluşan Olumlu Kur 57.774,58 630 05 Cari Transferler 1.327.393.330,32 600 11 99 Diğer Değer ve Miktar Değişimleri Gelirleri 2.005.566,72 630 05 02 Hazine Yardımları 691.082.000,00 600 15 Konusu Kalmayan Karşılık Gelirleri 28.843,94

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 630 05 03 Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yapılan Transferler 113.631.015,39 600 15 04 Kıdem Tazminatı Karşılıklarından Kaynaklananlar 28.843,94 630 05 04 Hane Halkına Yapılan Transferler 503.477.356,29 600 25 Kamu İd Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan VElEd Gel 384.371.872,94 630 05 06 Yurtdışına Yapılan Transferler 19.202.958,64 600 25 01 Gen BütKap Kamu İdBedelsiz Olarak Al Mali Olmayan VElEd Gel 383.921.184,21 630 07 Sermaye Transferleri 314.726.429,50 600 25 02 Özel BütKap Kamu İd Bedelsiz Ol Al Mali Olmayan VElEd Gel 598,05 630 07 01 Yurtiçi Sermaye Transferleri 314.726.429,50 600 25 05 Mahalli İd Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan VElEd Gel 450.090,68 630 11 Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri 111.212,74
630 11 01 Döviz Mevcudunun Değerlenmesinde Oluşan Olumsuz Ku 107.062,69
630 11 99 Diğer Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri 4.150,05
630 12
Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 27.921.817,78
630 12 01 Vergi Gelirlerilerinin Ret ve İadesinden Kaynaklan 27.798.637,59
630 12 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinin Ret ve İadesinde 12.787,53
630 12 05 Diğer Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Gid 110.392,66
630 13 Amortisman Giderleri 143.039.426,38
630 13 01 Maddi Duran Varlıkların Amortisman Giderleri 140.434.593,23
630 13 02 Maddi Olmayan Duran Varlıkların Amortisman Giderler 2.026.350,41
630 13 03 Diğer Duran Varlıkların Amortisman Giderleri 578.482,74
630 14 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 48.256.280,02
630 14 01 Kırtasiye Malzemeleri 28.889.665,61
630 14 02 Beslenme, Gıda Amaçlı ve Mutfakta Kullanılan Tüketim Malzeme 110.346,40
630 14 03 Tıbbi ve Laboratuar Sarf Malzemeleri 783.656,86
630 14 04 Yakıtlar, Yakıt Katkıları ve Katkı Yağlar 5.724.669,98
630 14 05 Temizleme Ekipmanları 2.282.537,70
630 14 06 Giyecek, Mefruşat ve Tuhafiye Malzemeleri 1.604.962,25
630 14 07 Yiyecek 166.226,14
630 14 08 İçecek 68.746,74
630 14 09 Canlı Hayvanlar 1.425,00
630 14 10 Zirai Maddeler 92.034,70
630 14 11 Yem 10.508,37
630 14 12 Bakım Onarım ve Üretim Malzemeleri 3.379.751,70
630 14 13 Yedek Parçalar 1.061.976,88
630 14 14 Nakil Vasıtaları Lastikleri 71.587,96
630 14 15 Değişim, Bağış ve Satış Amaçlı Yayınlar 2.710.127,25

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 630 14 17 Basınçlı Ekipmanlar 17.928,02
630 14 99 Diğer Tüketim Amaçlı Malzemeler 1.280.128,46
630 15 Karşılık Giderleri 3.453.191,48
630 15 04 Kıdem Tazminatı Karşılıkları 3.453.191,48
630 20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 6.209.486,13
630 20 02 Kişilerden Alacaklardan Silinenler 6.209.486,13
630 25
Kamu İd Bedelsiz Ol Devr Mali Olmayan Varlıklardan Kay Gid 384.651.405,20
630 25 01 Genel BütKap Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Dev Var KayGid 384.617.801,73
630 25 02 Özel Bütçe Kap Kamu İd Bedelsiz Olarak Dev Var KayGid 29.633,02
630 25 05 Mahalli İdarelere Bedelsiz Olarak Dev Var KayGid 3.970,45
630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 438.185.597,82
630 30 06 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 438.185.597,82
630 99 Diğer Giderler 27.483.691,43
630 99 99 Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Giderler 27.483.691,43
GİDERLER TOPLAMI 3.933.679.316,55 NET GELİR TOPLAMI 686.041.100,46
Giderler toplamı (A) 3.933.679.316,55
Gelirler Toplamı (B) 686.041.100,46
İndirim, İade, İskonto Toplamı ( C ) 0,00 Net Gelir (D=B-C) 686.041.100,46
FAALİYET SONUCU (D-A) -3.247.638.216,09

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ANKARA KÜLTÜR VE TURİZM DÖNER SERMAYE İŞLETME MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 22
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 24
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 24
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 24
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 25
6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 25
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 52

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelir Tablosu ................................................................................... 22 Tablo 2: 2017 Yılı Bütçe Gider Tablosu .................................................................................. 23

KISALTMALAR AKM: Atatürk Kültür Merkezi DÖSİMM: Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü SHÇEK: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü, 19.06.1979 tarihinde kabul edilen 2252 Sayılı Döner Sermaye Kanunu uyarınca kurulmuş olup, aynı kanun uyarınca kamu tüzel kişiliğine sahip olan bir kurumdur. Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü (DÖSİMM) genel bütçeden yardım almaksızın kendi kaynakları ile işletilen bir kurumdur. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın en büyük bütçeli ve en büyük istihdamına sahip DÖSİMM, Bakanlığın ticari operasyonlarını yürütmekte, kültürel varlığın korunması ve geliştirilmesi, kültür ve turizm altyapı yatırımları ile ülke tanıtımı için kaynak sağlamaktadır. Yaygın olarak bilinen Geleneksel El Sanatları ve Kitap Satış Mağazaları DÖSİMM tarafından işletilmektedir. Bunun dışında müze ve ören yerleri gelirlerinin tahsil edilmesi, Bakanlığa bağlı tarihi mekânların kısa süreli kullandırılması, müze ve ören yerleri, kültür merkezleri, galeriler ve kütüphanelerin ticari ünitelerinin kiraya verilmesi DÖSİMM’in görevleri arasındadır. Kurum, 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine tabi olup 2017 yılı bütçe büyüklükleri ve gerçekleşme tutarlarına ilişkin tablolar aşağıda yer almaktadır; Tablo 6: 2017 Yılı Bütçe Gelir Tablosu Kod Gelir Türü 2017 Yılı Onaylanan Bütçe Ödeneği (TL) Gerçekleşen Gelir (TL) Gerçekleşme Oranı (TL) Gerçekleşen Toplam Gelire Oranı (%) 3 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 256.823.748,00 237.444.888,03 92% 85,45% 4 Alınan Bağış ve Yardımlar Özel Gelirler 152.550.000,00 27.894.000,00 18% 10,04% 5 Diğer Gelirler 24.340.872,00 12.549.433,02 52% 4,52% TOPLAM 433.714.620,00 277.888.321,05 64% 100,00%

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 Tablo 7: 2017 Yılı Bütçe Gider Tablosu Kod Gider Türü 2017 Yılı Onaylanan Bütçe Ödeneği (TL) Gerçekleşen Gider (TL) Gerçekleşme Oranı (TL) Gerçekleşen Toplam Gider Oranı (%) 1 Personel Gideri 161.408.912,00 150.721.685,98 93% 45,51% 2 SGK Ödemeleri 28.250.329,00 27.529.641,54 97% 8,31% 3 Mal ve Hizmet Alımı 158.138.203,00 102.654.522,93 65% 31,00% 4 Cari Giderler 82.156.176,00 50.250.347,50 61% 15,17% 5 Sermaye Giderleri 3.761.000,00 29.816,59 1% 0,01% TOPLAM 433.714.620,00 331.186.014,54 76% 100,00% Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kâğıtlar sayım tutanağı,  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay'a sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi ile İlgili Olarak Muhammen Bedelin Yanlış Hesaplanması Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nce “Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi” ile ilgili olarak muhammen bedelin yanlış hesaplandığı tespit edilmiştir. Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü ile yüklenici firma arasında 29.12.2016 tarihinde imzalanan sözleşmede sözleşmenin konusu, sözleşme bedeline dahil olan bedeller, kira bedelinin ödenmesi, kiracının sorumlulukları ve yükümlülükleri gibi hususlarla ilgili olarak İdari Şartnamenin ilgili maddelerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı işe ilişkin düzenlenen İdari Şartnamenin 'Tanımlar' başlıklı maddesinde 'Toplam Gelir' ve 'Diğer Gelirler' şu şekilde tanımlanmıştır; “Toplam Gelir: Kiracının, kiralama işine konu olan ziyaret alanlarından elde ettiği Bilet Geliri ile Diğer Gelirler toplamından oluşan değer

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Diğer Gelirler: Kiracının ziyaret alanına giriş sağlayan biletlerden elde edilen gelir dışında kalan ve iş bu ihale sayesinde yaptığı sesli rehberlik sistemi, head set sistemi ve sponsorluk gelirleri de dâhil olmak üzere faaliyetlerle ilgili elde ettiği diğer tüm gelirler” Muhammen bedel tespit komisyonu ise, 2016 yılına ilişkin ilk 10 aylık bilet giriş cirolarını baz almak suretiyle 12 aylık dilime tekabül edecek geliri hesaplamış olup toplam geliri oluşturan unsurlardan biri olan diğer gelirler, muhammen bedelin tespitinde değerlendirmeye alınmamıştır. Dolayısıyla muhammen bedelin %3’ü ve %6’sı olarak belirlenen geçici ve kesin teminat tutarlarının da bu hatalı hesaplama sonucu bulunan değer üzerinden hesaplandığı tespit edilmiştir. Sonuç itibariyle muhammen bedel, kiralama işine konu olan ziyaret alanlarından elde edilen bilet gelirlerinin yanı sıra kiracının iş bu ihale sayesinde yaptığı sesli rehberlik sistemi, head set sistemi ve sponsorluk gelirleri de dâhil olmak üzere faaliyetlerle ilgili elde ettiği diğer tüm gelirlerin de dikkate alınması suretiyle hesaplanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü ile yüklenici firma arasında 29.12.2016 tarihinde imzalanan sözleşmenin 31.12.2017 tarihi itibariyle sona erdiğini, sözleşme sonunda ihalede yaklaşık 121 Milyon TL olarak tespit edilen muhammen bedelin oldukça üzerinde yaklaşık 188 Milyon TL civarında bir gelir elde edildiğini ve bulgu maddesinde eksik hesaplandığı belirtilen muhammen bedelin sonuca herhangi bir etkisi olmadığını, diğer yandan ihalesi Merkez Müdürlüğü’nce 27.02.2018 tarihinde gerçekleştirilen “Müze ve Ören Yerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin Tasarımı Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İşi"nin 01.05.2018-31.12.2026 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ihale edilmiş olduğu, bu ihale için muhammen bedelin ise İdareye en yüksek garanti geliri teklif eden 3 firmanın aritmetik ortalaması alınmak suretiyle 235 Milyon TL olarak belirlendiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak İdarece, Merkez Müdürlüğü ile yüklenici firma arasında 29.12.2016 tarihinde imzalanan “Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi” kapsamında sözleşme sonunda yaklaşık 121 milyon TL olarak hesaplanan muhammen bedelin oldukça üzerinde, yaklaşık 188 milyon TL civarında gelir edildiği, bu itibarla eksik hesap edilen muhammen bedelin sonuca etkisinin olmadığı; diğer yandan ihalesi Merkez Müdürlüğü’nce 27.02.2018 tarihinde gerçekleştirilen “Müze ve Ören Yerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin Tasarımı Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İşi”nin 01.05.2018- 31.12.2026 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ihale edilmiş olduğu, bu ihale için muhammen

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 bedelin ise İdareye en yüksek garanti geliri teklif eden 3 firmanın aritmetik ortalaması alınmak suretiyle 235 Milyon TL olarak belirlendiği ifade olunmuştur. Bulgu metnimizde belirttiğimiz üzere; “Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi” ile ilgili olarak İdari Şartnamede : “Toplam Gelir: “Kiracının , kiralama işine konu olan ziyaret alanlarından elde ettiği Bilet Geliri ile Diğer Gelirler toplamından oluşan değer Diğer Gelirler: Kiracının ziyaret alanına giriş sağlayan biletlerden elde edilen gelir dışında kalan ve iş bu ihale sayesinde yaptığı sesli rehberlik sistemi, head set sistemi ve sponsorluk gelirleri de dahil olmak üzere faaliyetlerle ilgili elde ettiği diğer tüm gelirler” olarak açıkça belirtilmiş ve İhale konusunu oluşturan toplam gelir bilet gelirleri ve diğer gelirler toplamından öngörülmüştür. Buna karşın sorumlularca oluşturulan muhammen bedelin ise “diğer gelirler” dikkate alınmaksızın sadece gişe geliri dikkate alınmak suretiyle ortaya konduğu tespit edilmişti. İdari şartname çeşitli bölümleri incelendiğinde ise “toplam gelir” ve “diğer gelirler”in belirlenmesine ilişkin bir çok hüküm bulunmakta olduğu görülmektedir. Bu bakımdan muhammen bedelin sadece gişe gelirleri dikkate alınarak belirlenmesi ihale dökümanına ve objektiflik ölçütlere açık bir aykırılık teşkil etmektedir. Nitekim İdare tarafından gönderilen savunma metninde belirtildiği üzere bulgumuzun bir nevi zımni kabulü olarak, ihale süresi sonunda gerçekleşen gelirin yaklaşık 188 milyon TL olarak ortaya çıkması ; muhammen bedelin (121 milyon TL) ne kadar hatalı belirlendiğinin açık bir göstergesi olarak ortaya çıkmaktadır. Ortaya çıkan tabloda muammen bedel yaklaşık olarak yüzde 50 oranında düşük olarak tespit edilmiştir. Ayrıca idari şartname ve ihale dökümanı hükümlerine göre muhammen bedelin %6 lık kısmı için alınan kesin teminat tutarı 121 milyon*%6=7.275.830,76 TL olmasına rağmen, gerçekleşen gelir olan yaklaşık 188 milyon TL *%6= 11.280.000,00 TL olarak alınmaması İdarenin mali tablolarında yaklaşık 4 milyon TL’lik bir yanılmaya neden olmaktadır. BULGU 2: Yeteri Kadar Avukat Bulunmasına Rağmen Kurum Davalarının Takibi İçin Avukatlık Hizmeti Alınması Kurum davalarının takibi için hem İdarede hem de Bakanlıkta yeteri kadar avukat bulunmasına rağmen avukatlık hizmeti alınmaktadır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı D bölümünün, 128’inci maddesinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.”, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.”, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği’nin “Başka Görevliler” başlıklı 37’nci maddesinde; “Döner sermaye işlemlerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı personeline gördürülmesi asıldır. Ancak, iş gerektirirse döner sermaye teşkilatında teknik ve idarî müdür yardımcıları, şube müdürleri, memur, sözleşmeli personel, devamlı ve geçici işçi çalıştırılabilir. Bunlarla ilgili kadrolar ilgili mevzuat uyarınca Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün önerisi üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığı tarafından sağlanır.” denilmektedir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere Kurum avukatlık hizmetlerinin 657 sayılı Kanunda yer alan personel eliyle gördürülmesi gerekmektedir. Kurum personelinin yeterli olmadığı durumlarda Bakanlık personeli tarafından söz konusu hizmetlerin gördürülmesi asıldır. Ayrıca genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde ve özel bütçeli idarelerde hukuk hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin esasları belirleyen 659 sayılı KHK’ya göre, Hazinenin mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların ayn’ıyla ilgili her türlü davaları takip etmek ve icra işlemlerini yapmak, özel kanun hükümlerine göre Hazine alacağı sayılan alacaklara ilişkin davaları açmak, takip etmek ve alacakları tahsil etmek Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Bu durumda İdare tarafından bakılmakta olan dava sayısı azalmaktadır. Kurumda kadrolu 5 avukat ile Bakanlıkta 24 avukat bulunmasına rağmen yıllardır aynı büroda çalışan 3 avukattan hizmet almak, 2017 yılında ise bir uyuşmazlık için o davaya özgü avukatlık hizmeti almak 5018 sayılı Kanunda yer alan kaynakların etkili, ekonomik, verimli

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 kullanılması hükümleriyle çelişmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle; Dösimm’in Bakanlık merkez kuruluşunda kurulmuş olan ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurum olduğu, Bakanlığın bağlı kuruluşu olsa da, diğer kamu idarelerinde kurulmuş döner sermayeli işletmelerden ayrılarak, tüzel kişiliği haiz olmak ve Bakanlıktan nispeten bağımsız bir varlık kazanmakla ayrı bir bütçeye ve mali özerkliğe sahip olmakta, kendi organları aracılığıyla kendine özgü irade beyanında bulunabilmekte, hukuki işlemler yapabilmekte ve dolayısıyla davalarda taraf olma ehliyetine sahip olmakta olduğu, bu itibarla İdare, iş ve işlemlerinin hukuka uygun şekilde tesis edilmesini ve yargı mercileri nezdinde temsil edilmesini teminen, hem bünyesinde 657 sayılı Kanuna göre avukatlık hizmetleri sınıfında kadrolu avukatlar istihdam edildiği hem de serbest avukatlardan hizmet almak suretiyle hukuk hizmetlerinin yürütülmesinin sağlandığı, Dösimm’in kamu tüzel kişiliği olması nedeniyle taraf ehliyetini haiz olduğundan davaların Bakanlık Hukuk Müşavirliği aracılığıyla yürütülemediği, Bakanlık Hukuk Müşavirliğinin 659 sayılı KHK gereği, yalnızca Bakanlığın taraf olduğu davaları takip edebileceği, aynı sebeple, Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün de ayrı bir tüzel kişiliği olan Dösimm'in davalarını takip edemeyeceği, Dolayısıyla bulguda belirtilen hususların Dösimm açısından geçerlilik kazanamadığı 5018 sayılı Kanunda sayılan kurum ve kuruluşların (tüzel kişiliği olsun olmasın) her türlü davalarda hem davacı hem davalı taraf olarak yer alabileceği, ancak bu durumun Kanuna ekli cetvellerde yer verilmeyen ancak Türk hukuk mevzuatına göre tüzel kişiliği taşıyan kamu kurum ve kuruluşlarının hukuki tasarrufta bulunamayacakları, davacı ve davalı olamayacakları dolayısıyla kendilerini avukat marifetiyle temsil ettiremeyecekleri anlamına gelmeyeceği, Serbest Avukatlardan Hizmet Satın Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4 üncü maddesinde; İdarelerin, muhakemat hizmetlerini kendi hukuk birimlerinden, bakanlıklarından veya bağlı kuruluşlarından ve Maliye Bakanlığından temin edemediği ya da hizmetin özel uzmanlık gerektirdiği ilgili bakan onayı ile belirlendiği hallerde, serbest avukatlardan hizmet satın alabileceği, hizmet alımının konusu bir veya birden fazla dava ve icra işinin takip ve sonuçlandırılması olabileceği gibi belirli bir yerdeki dava ve icra takiplerinin belirli bir süreyle sınırlı olarak görülmesi şeklinde de olabileceği, 5 inci maddesi ise; Muhakemat hizmetlerini yürütmek üzere hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre doğrudan temin usulüyle yapılabileceği,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 Dösimm Hukuk Bürosunda derdest olan 257 hukuk davası, 56 idari dava, 17 icra dosyası olmak üzere toplam 386 dava ve icra dosyası, 342 hitam dosyasının bulunmakta olduğu ve fiilen 3 avukatın görev yaptığı, şehir dışı duruşmaların da yoğun olması, özel bir hukuk bürosundan hizmet satın alınmasını elzem hale getirdiği, 2018 yılında Dösimm ile mezkur hukuk bürosu arasında akdedilen avukatlık hizmet alım sözleşmesinin iki avukat üzerinden yapıldığı, Dösimm’in taraf olduğu davaları takip ve tahsil etmek üzere, hak kaybını dolayısıyla oluşabilecek herhangi bir kamu zararını önlemek üzere, 657 sayılı Kanun gereği Avukatlık Hizmetleri sınıfında kadrolu avukat istihdamının yanı sıra, avukatlık hizmet alım sözleşmesi yapıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında Dösimm’in tüzel kişiliğe haiz olduğu dolayısıyla kadrolu avukat istihdam edebileceği, 659 sayılı KHK’ya tabi olmadığı için hem Bakanlığın hem de Maliye Bakanlığının Dösimm’in taraf olduğu davaları takip edemeyeceği, ihtiyaç olduğunda da 659 sayılı KHK dayanılarak çıkarılan “Serbest Avukatlardan Hizmet Satın Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik” gereği avukatlık hizmeti alınabileceği, derdest dava sayısının fazla olması nedeniyle üç serbest avukattan hizmet alındığı 2018 yılında ise iki avukattan hizmet alındığı ifade edilmiştir. Dösimm’in 659 sayılı KHK’ya tabi olmadığı ifade edilmekle birlikte aynı zamanda 659 sayılı KHK’ya dayanılarak yürürlüğe konan Yönetmelik gereği avukat hizmeti satın alındığı belirtilmiştir. Bu durum büyük bir çelişki içermektedir. Kanununa göre Kültür Bakanlığı merkez kuruluşunda saymanlık örgütüne sahip olarak kurulan Dösimm’in, Döner Sermaye Yönetmeliğinde de belirtildiği üzere Döner sermaye işlemlerinin Bakanlık eliyle gördürülmesi hükmü açıkken Bakanlık avukatlarının Dösimm davalarına bakamayacağı iddia edilemez. Dösimm’in mülkiyetinde taşınmaz bulunmamaktadır. Dösimm tarafından yönetilen müze ve ören yerleri hazinenin mülkiyetindedir. Dolayısıyla hem bu taşınmazların hem de hazine alacağı sayılan alacaklara ilişkin davaların takibi Maliye Bakanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Yılı denetiminde Pamukkale ve Nevşehir’de ecrimisil konulu iki adet davanın hazine avukatları tarafından takip edildiği müşahede edilmiştir. Dolayısıyla hazine avukatları hem Bakanlık hem de Dösimm’in taraf olduğu davalara bakabilirler.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 Sonuç olarak Dösimm’in taraf olduğu davalara hem Dösimm hem Bakanlık avukatları, hem de Maliye Bakanlığı bünyesinde yer alan hazine avukatları bakabilecektir. Dolayısıyla Dösimm’in avukatlık hizmeti satın almasını gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. BULGU 3: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Eliyle Yürütülmesi Mümkün Olan Hizmetin Yeminli Mali Müşavirden Alınması İdare, herhangi bir mali müşavirden alacağı hizmeti zorunluluk bulunmamasına rağmen yeminli mali müşavirden alarak kamu kaynaklarını ekonomik ve verimli kullanmamıştır. Kurumlar vergisi ve KDV mükellefiyeti bulunan İdarenin vergi konusunda bazı yükümlülükleri bulunmaktadır. Bunlar;

• 1 No’lu KDV Beyannamesi,
• Muhtasar Beyanname (Gelir vergisi tevkifatı)
• Damga Vergisi Beyannamesi,
• 2 No’lu KDV Beyannamesi (KDV tevkifatı)
• Geçici Vergi Beyannamesi,
• Kurumlar Vergisi Beyannamesi,
• Büyük Alım ve Büyük Satım Beyannamesi olmak üzere sınırlı sayıdadır. Yukarıda yer alan yükümlülüklerden 1 No’lu KDV Beyannamesi, Geçici Vergi Beyannamesi ve Kurumlar Vergisi Beyannamesi mali müşavir eliyle yürütülebilir. Diğer işlemler İdarenin Döner Sermaye Saymanlığı tarafından yapılan rutin işlemler arasındadır. İdare 2017 yılında yukarıda yer alan üç işlem için yeminli mali müşavirlik hizmeti almış ve söz konusu firmaya 130.080,00 TL + KDV ücret ödemiştir. Aynı hizmet mali müşavirden alınsaydı ödenecek ücret yeminli mali müşavire ödenen ücretin çok altında olacaktı. Serbest muhasebeci mali müşavir eliyle yürütülmesi mümkün iken yeminli mali müşavirden hizmet alınması sonucu ödemede bulunulması 5018 sayılı Kanunun temel ilkelerine uygun düşmemektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle; Dösimm tarafından 2014 yılından itibaren alınan Tam Tasdik hizmetinin, Maliye Bakanlığının yürürlüğe koyduğu, Kurumlar Vergisi mükelleflerinin yıl içinde yeminli mali müşavirlerce muhasebe denetimlerinin yapılarak Kurumlar Vergisi beyannamesinin vergi yasalarına uygunluğu hususunda vergi dairesine bir tasdik raporu verilmesi sistemi olduğu, 3568 sayılı yasaya göre Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Tam

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Tasdik hizmetini vermelerinin kanunen mümkün olmadığı, Bunun yanı sıra, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca hazırlanan asgari ücret tarifesinin her yıl Maliye Bakanlığı tarafından belirlendiği, 2007-2012 yılları arası yasal defter ve beyanların vergi müfettişleri tarafından incelenmesi sonucunda vergi yasalarına uygun olmayan bazı beyanlar nedeniyle Dösimm adına 6,5 milyon TL vergi ve cezası kesildiği, bu nedenle 2014 yılına kadar sadece müşavirlik hizmeti alınmakta iken bu yıldan itibaren mali kayıtların vergi yasalarına uygunluğu konusundaki eksikliklerin giderilmesi amacıyla tam tasdik hizmeti alınmasına karar verildiği, söz konusu vergi ve cezaların Maliye Bakanlığı nezdinde uzlaşılması aşamasında Yeminli Mali Müşavirlik firmasından alınan destek ile bu tutarın 2,2 milyon TL’ye düşürüldüğü, Ayrıca YMM tarafından; Aylık denetim ve vergi beyannameleri kontrol hizmeti kapsamında; Mali kayıtların her ay denetim ekiplerince denetlendiği, tespit edilen eksiklik ve hataların rapor edildiği, vergi mevzuatına ilişkin önemli değişikliklerin sirküler yolu ile iletildiği, düzenli denetimler sayesinde, yapılan hataların asgariye indirildiğinden gecikmeden kaynaklanan ilave yükümlülükler ve cezai işlemlerinin en aza indirildiği, Vergisel konularda danışmanlık hizmetleri kapsamında; Dösimm’in ilgili birimlerinin vergi kanunlarına ilişkin soru ve tereddütlerine ilişkin bilgi ve görüş sorulduğu, gider evraklarının kurum adına olmaması nedeniyle indirim konusu yapılamayan KDV’nin, belgelerin Dösimm adına alınmaya başlanmasıyla Dösimm uhdesinde kalmaya başladığı,YMM firmasının Maliye Bakanlığı yetkilileri ile görüşmeleri sonucunda tedarikçilere yapılan ödemeler sırasında ihtilafa yol açan Damga Vergisi kesintilerinin alınan mukteza ile açıklığa kavuşturulduğu, Toplantılara katılma ve vergisel süreçlere ilişkin yönlendirme hizmeti kapsamında; Denetimlerde hazırlanan raporlar ve tespitlere ilişkin bilgi paylaşımı ve ileriye dönük uygulamalar için planlamalar yapıldığı, danışmanlık hizmetlerinin ek bir ücret talep edilmeksizin söz konusu Tam Tasdik Hizmet sözleşmesi çerçevesinde sağlandığı, Kamu idareleri ile mal ve hizmet tedarikçileriyle olan ihtilafların çözümünde ve Kurumun vergisel uygulamalarının planlanması aşamalarında düzenlenen toplantılara katılmak suretiyle

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 Dösimm’e hizmet verildiği, Bu itibarla, yıllık yaklaşık 400 Milyon TL büyüklüğünde gelir ve aynı miktarda gider bütçesi olan Dösimm’in tam tasdik, vergi ve mali müşavirlik hizmetlerinin, serbest muhasebeci mali müşavir eliyle değil de yeminli mali müşavirlik firması eliyle temin edilmesinin, yukarıda belirtilen hususlar da göz önünde bulundurulduğunda, 5018 sayılı Kanunun maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik ilkelerine uygun olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak Cevapta tam tasdik hizmeti alımının sadece YMM’ler tarafından sağlandığı SMMM’ler eliyle yürütülemeyeceği, YMM asgari ücret tarifesinin Maliye Bakanlığı tarafından belirlendiği, Dösimm’in 6,5 milyon TL’lik vergi ve cezaya muhatap olduğu, bu cezadan sonra YMM hizmeti alınmaya başlandığı ve cezanın da 2,2 milyon TL’ye düşürüldüğü, ayrıca aylık denetim ve vergi beyannamelerinin kontrol hizmeti, vergisel konularda danışmanlık hizmeti, toplantılara katılma ve vergisel süreçlere ilişkin yönlendirme hizmetinin de beraber sunulduğu dolayısıyla 400 milyon TL’lik bütçe büyüklüğüne sahip bir İdarede YMM hizmeti alımının 5018 sayılı Kanunun maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik ilkelerine uygun olduğu belirtilmiştir. Dösimm’in sunmuş olduğu hizmet karşılığında elde ettiği gelirler ile harcamaları yıllardır aynıdır. YMM’den hizmet alımını zorunlu tutan bir mevzuat hükmü bulunmamakla birlikte Dösimm tarafından ithalat – ihracat vb. vergisel açıdan karmaşık nitelikte ve özellikli hizmetler de sunulmamaktadır. Bulguda da belirtildiği üzere mahdut birkaç basit beyanname işlemi yapılmaktadır. Danışmanlık hizmeti olarak düşünülen diğer hizmetlerin tamamı Dösimm personeli eliyle yapılabilecek hizmetlerdir. Ayrıca denetim hizmeti Bakanlık İç Denetim birimi marifetiyle yapılabilecek olup, tereddüt arz eden konular için hem Bakanlık birimlerinden hem de Maliye Bakanlığı başta olmak üzere diğer Kurum ve Kuruluşlardan ücretsiz görüş ve öneri alınabilir. Bulguda belirtilen 400 milyonluk bütçenin böyle bir hizmeti gerektirdiği ifade edilmiştir. 2017 yılında elde edilen gelirler giderleri karşılayamadığı için 98 milyon TL hazine yardımı alınmıştır. Kalan 300 milyon TL’nin büyük bir kısmı iki ihale sonucu elde edilen gelirlerdir. Dolayısıyla bulguda belirtilen temel vergi işlemleri için YMM’den tam tasdik hizmeti alınmasına ihtiyaç yoktur. Sayılan hizmetleri herhangi bir SMMM çok rahat yapabilir. Sonuç olarak Dösimm tarafından YMM hizmeti satın alınması kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılması ilkelerine uygun değildir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 BULGU 4: Kiralama İhaleleri Şartnamelerinde Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen Kiracılara Uygulanacak Cezai Müeyyidelere Yer Verilmemesi İdarenin gelir getiren en büyük iki ihalesi olan "Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi" ile "Müze ve Ören Yerleri Satış ve Ticari Alanları ile Ges Mağazalarının Kiraya Verilmesi" işlerine ilişkin ihale dokümanlarında, kiracıların uymaları gereken bazı yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumunda uygulanacak herhangi bir cezai yaptırım bulunmamaktadır. Bu iki ihale ile elde edilen meblağ İdarenin en büyük gelir kalemlerini teşkil etmektedir. Yüksek miktarda gelir getiren bu ihalelere ilişkin olarak Kiracıların uymaları gereken yükümlülükler ve bu yükümlülüklere uyulmadığı takdirde uygulanması gereken müeyyidelerin ihale dökümanlarında orantılı olarak belirlenmesi gerekmektedir. Her iki ihalede de Kiracıların sözleşmede tanımlanan her türlü tesis, yapı, hizmet alanı ürün ve faaliyetler ile bunlara ilişkin sistemleri sözleşme dönemi boyunca sigortalatması istenmiştir. Ancak kiracılar tarafından sigorta yapılmadığında ya da eksik olarak yapıldığında nasıl bir müeyyide uygulanacağı belirtilmemiştir. Yapılan incelemede bazı işyerlerinde işe başladıktan aylar sonra sigorta işlemi yapılmış, bazı işyerlerinde ise hiç yapılmamıştır. Her iki dökümanda da bu konuya özgü bir müeyyide yer almamaktadır. Genel hükümlere bakıldığında ise şartname ve sözleşmeye aykırı hareket edildiğinde cezai işlem olarak sözleşmenin feshi ile teminatın gelir kaydedilmesi yer almaktadır. Yapılmayan veya eksik yapılan sigorta işlemi için genel hükümlerde yer alan müeyyideyi uygulamak hakkaniyete uygun düşmemektedir. Dolayısıyla ihale konusu iş ve işlemlerin düzgün bir şekilde yürümesi, kiracının yükümlülüğünü yerine getirmediğinde karşılaşacağı cezai işlemi bilerek ona göre hareket etmesi için hazırlanan her dökümanda kiracı/yüklenici için belirlenen her bir yükümlülük için yerine getirilmediği takdirde o yükümlülüğe mahsus olarak orantılı bir cezai müeyyide bulunmalıdır. Kamu idaresi cevabında; özetle; Dösimm ile müteahhit firma arasında imzalanan “Müze ve Örenyerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi” işi sözleşmesinin 31/12/2017 tarihi itibariyle sona erdiği, 27 Şubat 2018 tarihinde gerçekleştirilen “Müze ve Örenyerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin; Tasarımı, Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İhalesini” başka bir firma kazanmış olup söz konusu ihalenin 01/05/2018 - 31/12/2026 tarihleri arasında geçerli olduğu, sözleşme ve eki ihale dökümanında uygulanacak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 cezai hükümlerin ayrıntılı olarak düzenlendiği, bulgu formunda Kiracının sigorta yaptırma yükümlülüğüne atıfla, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda İhale dokümanında sözleşmenin doğrudan fesh edileceğine dair bir hüküm bulunmamakta olup bu yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak üzere çeşitli uyarı ve yaptırım süreçlerinin işletilebileceği, Diğer ihale olan “Müze ve Örenyerleri Satış ve Ticari Alanları ile GES Mağazalarının Kiraya Verilmesi” işinde sözleşmenin 1,5 yıldır yürürlükte olduğu ve 31.12.2026 tarihine kadar geçerliliğinin bulunduğu, ihale dökümanının “Cezalar ve Sözleşmenin Feshi” başlıklı 24’ üncü maddesinde de kiracının uyması gereken yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda uygulanacak cezai yaptırımların bulunduğu, Her iki ihalede de kiracının gerçekleştirmesi gereken her bir yükümlülük için ayrı bir ceza maddesi düzenlenmemiş olduğu, sigorta işlemlerinin yaptırılmasının da firmanın genel yükümlülükleri arasında değerlendirilmiş ve sigorta işleminin yapılmamasının sözleşmeye aykırı bir hareket olarak kabul edilmiş olduğu, aynı zamanda söz konusu ceza hükümlerinde kiracının sözleşme gereği bazı yükümlülükleri gerçekleştirmemesi durumunda sözleşmenin fesih edilmesine ilişkin kesin bir hüküm bulunmamakla birlikte İdarenin takdirine bırakıldığı Kiracının müze ve örenyerlerindeki yükümlülüklerinin kontrolünün sağlanabilmesi adına hem İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerine, hem de Döner Sermaye İstanbul İşletme Müdürlüğüne görevlendirme yapılarak, gerekli kontrollerin düzenli olarak sağlandığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Cevapta; Müze ve örenyerleri gişelerinin kiraya verilmesi işine ilişkin müteahhit firma ile yapılan sözleşmenin 31.12.2017 tarihinde sona erdiği, başka bir firmayla 01.05.2018 -31.12.2026 tarihlerini kapsayan yeni bir sözleşme imzalandığı, Ticari alanlar ile GES mağazalarının kiraya verilme işine ilişkin sözleşmenin 1,5 yıldır sürmekte olduğu bu işin de 31.12.2026 tarihinde sona ereceği ifade edilmiştir. Her iki sözleşme ve ihale dökümanlarında yer alan ceza maddelerinin tamamı İdare cevabına derç edilmiştir. Bu ihalelerde sigorta işlemlerinin yapılmamasının sözleşmeye aykırı hareket olduğu ancak sözleşmenin feshinin kesin olmayıp İdarenin takdirine bırakıldığı ifade edilmiştir. Aynı zamanda çeşitli yazılar marifetiyle hem İl Kültür Müdürlükleri ile İstanbul İşletme Müdürlüğüne hem de müteahhit firmalara bildirimde bulunulduğu belirtilmiştir. 2017 yılı denetimine ilişkin bulgulara yer verilen taslak denetim raporuna karşı İdare tarafından verilen cevapların da 2017 yılına ait işlemler için olması gerekmektedir. Müze ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 Örenyerlerinin Kiralanması İşi için aynı yılda yapılan iş ve işlemlere ilişkin cevap verilmesi gerekirken 2018 yılında yapılan uygulamalara ilişkin cevap verilmesi anlaşılamamıştır. İdare, yapılması gereken sigorta işlemlerinin yapılmadığında müteahhit firmalara uygulayacağı yaptırımı ve takdir yetkisini nasıl kullanacağını belirtmemiştir. Mevcut doküman ve sözleşmelere göre verilecek ceza sözleşmenin feshi ve teminatın gelir kaydedilmesi olacaktır. Bu da müteahhit firmalar için çok ağır bir yaptırım olacaktır. Bunun haricinde bir müeyyide uygulanması sözleşmeye, ahde vefa ilkesine aykırı olacaktır. Dolayısıyla yapılan ihalelerde ihale konusu iş ve işlemlerin düzgün bir şekilde yürümesi, kiracının yükümlülüğünü yerine getirmediğinde karşılaşacağı cezai işlemi bilerek ona göre hareket etmesi için hazırlanan her dökümanda kiracı/yükleniciye belirlenen her bir yükümlülüğün yerine getirilmediği takdirde o yükümlülüğe mahsus olarak orantılı bir cezai müeyyide bulunması gerekmektedir. BULGU 5: Kiralama İşlemlerinde KDV Konusunda Hata Yapılması A- Müze ve Ören Yeri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşinde mevzuata aykırı olarak, hazırlanan şartnamelerde, bunlara dayanılarak imzalanan sözleşmede ve İdarenin düzenlediği faturalarda KDV’yi eksik tahakkuk ettirdiği ve dolayısıyla Vergi Dairesine de KDV’yi eksik yatırdığı görülmüştür. İdare genel olarak elde ettiği hasılatın % 1’ini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna, % 15’ini Hazineye aktarmaktadır. Ayrıca kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunduğu için kar elde ettiğinde % 20 kurumlar vergisi ödemektedir. KDV mükellefiyeti olan İdare gelir elde ettiği zaman fatura kesmekte ve bu faturalar için KDV hesabı yapılmaktadır. Yukarıda belirtilen yükümlülükler İdarenin hasılatı içerisinde yer almakta, KDV açısından bakıldığında ise KDV matrahına dahil olmaktadır. Söz konusu yükümlülükler İdarenin elde ettiği hasılat sonrası aylık ve/veya yıllık olarak hesaplanıp ödenmektedir. İdare ürettiği mal yada hizmetin fiyatını belirlerken tabii olarak mezkur yükümlülükleri de düşünerek hareket etmektedir. Ancak sattığı mal ya da hizmete ait fatura üzerinde yukarıda yer alan yükümlülüklerin bir kısmını ya da tamamını KDV matrahı dışına çıkararak yapılan fiyat belirlemesi ve buna ilişkin fatura kesilmesi durumunda eksik KDV tahakkuku yapılmış ve vergi dairesine eksik KDV ödenmiş olacaktır. 2017 yılı Müze ve Ören Yeri Gişelerinin Kiraya Verilmesi işine ilişkin sözleşme, hasılat paylaşımı esaslı olarak imzalanmıştır. Sözleşmeye göre elde edilen hasılatın % 6’sı (% 5 Belediye payı ve % 1 SHÇEK payı) KDV hariç olarak, kalan hasılatın % 82,6’ı ise KDV’li

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 olarak İdareye ödenecektir. Hasılat paylaşımı esaslı imzalanan sözleşmede İdare KDV mükellefi olduğu için elde ettiği hasılat için KDV hesaplayacak ve Kiracıya kestiği faturada KDV bulunacaktır. Şartnamede yer alan % 6’ lık kısmın %5’i Belediye payı olduğu için Kiracının bu pay için yaptığı ödemelere ait faturalarda KDV bulunmayacaktır. Ancak % 1’lik SHÇEK payı için yapılan ödemelerde KDV bulunacaktır. İdare firmaya kestiği faturada KDV’yi ekleyecek ve firmada da KDV’li tutarı ödeyecektir. Uygulama KDV hariç olarak cereyan ettiğinde Devlete yatırılacak olan KDV eksik hesaplanmış olmaktadır. İdare ile Kiracı arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde oluşan hesap tablosuna göre İdarenin % 1’lik SHÇEK payı için alması ve vergi dairesine yatırması gereken KDV 264.481,40 TL’dir. B- İdare tarafından kiralanan İstanbul AKM Açık ve Kapalı Otopark alanlarının işletilmesinden elde edilen hasılata ilişkin yapılan KDV hesaplamaları neticesinde İdare alacağı payı eksik almaktadır. İdare ile Kiracı arasında imzalanan İstanbul Atatürk Kültür Merkezi Otoparkı Hasılat Paylaşımı Sözleşmesinin; “Sözleşme Bedeli, Ödeme Şekli ve Şartları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Vakıf, Dösimm’e her ay sözleşme konusu mecurun işletilmesinden elde edilen aylık brüt hasılatın (KDV siz) % 30’unu öder. … 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca tahakkuk ettirilecek Katma Değer Vergisi sözleşme bedelinden hariç olup işletmeci tarafından ödenecektir.” denilmektedir. Yukarıda yer alan sözleşme maddesinden anlaşılacağı üzere hasılat paylaşımı brüt gelir üzerinden yapılacaktır.
Kiracı tarafından İdareye gönderilen aylık hasılatı gösteren beyanname, bu beyannameye esas teşkil eden belgeler ile İdare tarafından kiracıya kesilen faturalar incelendiğinde, Kiracı tarafından elde edilen gelirin brüt hasılat olduğu görülmektedir. Sunulan hizmet karşılığında tahakkuk eden KDV hasılat içerisinde yer almamaktadır. Tahakkuk eden KDV’nin matrahı söz konusu hasılat olmakta olup, hesaplanarak vergi dairesine ödenmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 Dolayısıyla KDV elde edilen hasılat içerisinde yer almamaktadır. Otopark işletilmesinden elde edilen hasılatın paylaşımı esnasında; Kiracı tarafından beyan edilen hasılatın % 30’u sözleşme gereği İdareye ödenecektir. Kurumlar Vergisi ve KDV mükellefiyeti bulunan İdare kiracıya alınan kira karşılığı fatura kesmektedir. Paylaşım neticesinde KDV Kanunu gereği KDV tahakkuk etmektedir. KDV’nin matrahı ise sözleşmede belirtilen ve İdare payı olan % 30’a tekabül eden tutardır. Hesap edilen KDV matraha eklenip toplam ödenecek rakam bulunacaktır. İdare tarafından kesilen faturalar incelendiğinde KDV hesaplamasının bu şekilde yapılmadığı, % 30’luk brüt hasılat KDV dahil değerlendirilerek iç iskonto yöntemiyle KDV hesaplanıp fatura edildiği ve kiracının da bu bedel üzerinden ödeme yaptığı görülmektedir. Bu uygulama neticesinde İdare payı %25,42, kiracının payı ise %74,58 olmaktadır. Dolayısıyla İdare her ay %4,48 eksik pay almaktadır. Mevcut uygulama ile 2017 yılında İdare alması gereken paydan 168.160,17 TL eksik almıştır. Kamu idaresi cevabında; özetle; A) Yapılan işlemin bulgu maddesinin ilk kısmında belirtildiğinin aksine şartnameye uygun olduğundan Dösimm tarafından söz konusu gelire ilişkin faturalarda KDV hesaplanmadığı, Konu ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı KDV Dairesi Başkanlığı ile Dösimm yetkilileri arasında bir görüşme gerçekleştirildiği ve kendilerinin de aynı yöndeki görüşleri ışığında, Kiracıdan SHÇEK bedeli olarak tahsil edilen tutarın KDV dahil olarak değerlendirilerek iç yüzde ile hesaplanan KDV’ nin ilgili dönem içerisinde KDV Beyannamesine ilave edilmek suretiyle beyan edilmesine karar verildiği, Bu çerçevede hesaplanan 264.481,40 TL tutarında KDV’nin Aralık 2017 KDV Beyannamesine ilave edilmek suretiyle Döismm’in yükümlü olduğu vergi dairesine beyan edildiği, SHÇEK Payının Döner Sermayelerin tüm gelirlerinden hesaplanmakta olup, müze ve ören yeri girişleri ve bunlara ilişkin diğer hasılat ile birebir ilişkisi bulunduğu, 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1’ inci maddesinde “Ticarî, sınaî, ziraî faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler” denilerek genel çerçeve teslim ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 hizmet olarak belirlendiği, mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde dikkat edilmesi gereken hususun SHÇEK payının yükümlüsünün Dösimm olduğu ve müze ve ören yeri giriş bedelinden değil döner sermayenin hasılatından ödenmesi gerektiği, Bulgu maddesinde, SHÇEK Payı'nın kira benzeri bir gelir olması nedeniyle KDV’ye tabi olması gerektiği ve bu nedenle KDV’siz olarak Belediye Payı ile birlikte ayrı olarak hesaplanıp KDV’siz olarak tahsilinin vergi bakımından zarar doğuracağına (eksik vergi) ilişkin hususa yer verildiği, %1'lik SHÇEK payı olarak şartnamede yer verilen tutarın tahsil edilmesi ve sonrasında KDV dahil tutarlardan (SHÇEK Payı Dahil) iç yüzde ile hesaplanarak KDV ödenmesi durumu ile SHÇEK payının müstakilen tahsil edilmeyip kira geliri gibi değerlendirilerek %82,6 Kira Payı içerisinde tahsil edilmesi durumu kıyaslandığında, ilk durumda Dösimm uhdesinde fazladan kalan tutarın 34.054,89 TL olduğu, bir başka ifade ile 2017 yılında şartname uyarınca uygulanan durumun SHÇEK payının ayrıca tahsil edilmeyerek kira geliri içerisinde alınması durumu ile kıyaslandığında fiilen uygulanan durumun hem Dösimm’in hem de ödenecek KDV açısından Vergi İdaresinin lehine olduğu, Bu itibarla, Dösimm tarafından Bulgu formunda belirtildiği şekliyle, SHÇEK payının şartname hükümleri gereği Kiracıdan KDV hesaplanmaksızın tahsil edilmesinin, eksik KDV hesaplanması ve KDV'nin eksik yatırılması gibi bir duruma yol açmasının söz konusu olmadığı, Sonuç olarak, ihale şartnamesinde söz konusu gelirin %0 KDV’li olarak belirtilmiş olması nedeniyle, Kiracı firmadan bu tutarın artı KDV’li olarak talep edilmesinin hukuken mümkün olamaması nedeniyle söz konusu tutarın KDV Dahil olarak dikkate alındığı, SHÇEK payının Dösimm açısından KDV’ye tabi olması gerektiği kanaatine varıldığı, vergi ziyama sebebiyet vermemek amacıyla 2017 yılında kiracı şirketten tahsil edilen toplam 1.733.822,52 TL’lik SHÇEK payı KDV dahil tutar olarak değerlendirildiği ve iç yüzde ile ayrıştırılan 264.481,40 TL tutarındaki hesaplanan KDV’nin, Aralık 2017 KDV Beyannamesine dahil edilerek Dösimm tarafından vergi dairesine beyan edilmek suretiyle ödendiği ifade edilmiştir. B) Dösimm tarafından hasılat paylaşımı esaslı olmak üzere kiralanan taşınmazın işletilmesi karşılığında ödenecek tutar kiracının otopark işletme hasılatını elde etmek için yapmakta olduğu tüm gider, masraf ve riskler üzerinde bırakılmak şartıyla, otopark

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 girişlerinden elde edilen (giderler düşülmeden önceki KDV hariç brüt hasılatın tutarı) % 30’ unun Dösimm’e, % 70'inin ise Kiracıya ödenmesi şeklinde belirlendiği, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre Türkiye'de yapılan her türlü ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu, yine aynı Kanunun 4’ üncü maddesinde kiralamaların da KDV’ye tabi hizmetler kapsamında sayıldığı, ancak KDV Kanununun istisnalara ilişkin 17’ nci maddesine göre iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin KDV’den istisna olduğu, Dösimm tarafından kiracıya düzenlenmekte olan kira faturalarının KDV’ye tabi olmasının tamamıyla Dösimm’in hukuki yapısından kaynaklanmakta olduğunun açıklığa kavuşması gerektiği, Dösimm’in kurumlar vergisi mükellefi olması ve iktisadi işletme olarak değerlendiriliyor olması nedeniyle söz konusu kiralama işleminin % 18 oranında KDV'ye tabi olup ilgili dönem KDV’nin beyan edilerek vergi dairesine ödemesinin zorunlu olduğu, Ancak Sözleşmenin 6’ ncı maddesinin 1’ inci fıkrasında “Vakıf, DÖSİMM'e her ay sözleşme konusu mecurun işletilmesinden elde edilen aylık brüt hasılatın (KDV siz) %30'unu öder” hükmünün yer aldığı, Burada parantez içi hükmü ödenecek tutarın matrahının tespitine yönelik olup, ödenecek %30’dan kasıt tahsil edilecek toplam tutar olduğu, sözleşmede ödenecek %30 tutarın dışında ödenecek herhangi bir vergi veya yükümlülükten bahsedilmediği, bu çerçevede %30 oranındaki paya ilave olarak KDV alınmasının düşünülmüş olması durumunda %30 un yanına artı KDV ibaresinin açıkça yazılmasının gerekeceğinin açık olduğu, 3065 sayılı Kanunun mükellefi tanımlayan 8’ inci maddesi uyarınca mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanların katma değer vergisinin mükellefi olacağı, teslim ve hizmetlere ilişkin hesaplanan KDV’nin ilgili ay KDV beyannamesine dâhil edilerek mükellefleri tarafından tahakkuk ettirilerek vergi dairesine ödenmesi gerektiği, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 22. maddesinde “verginin tahakkuku, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi” olarak tanımlandığı, aynı kanunun 25’ inci maddesinde de “vergi kanunlarına göre beyan üzerinden alınan vergiler Tahakkuk Fişi ile tarh ve tahakkuk ettirilir” hükmünün bulunduğu, KDV Kanununun vergi sorumlusunu düzenleyen 9’ uncu maddesinin I’ inci bendi uyarınca işlemlere taraf olanlar verginin tahakkuk etmesinden ve ödenmesinden müteselsilen sorumlu olduklarından; sözleşmenin yukarıda yer verilen ilgili fıkrasının KDV çerçevesinde ortaya çıkabilecek bütün müteselsil sorumlulukları kiracıya

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 yüklemek amacıyla konulmuş olup; yukarıda yer verilen yasa hükümleri gereğince işletmeci tarafından tahakkuk ettirilecek verginin Dösimm’e ödenmesinin Katma Değer Vergisi ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı Nitekim Dösimm’in diğer birçok kurum ve kuruluşla yaptığı kiralama ya da hasılat paylaşımı sözleşmelerinde, KDV’nin ayrıca ödenmesi öngörülmüş ise bu husus sözleşmelere açık bir şekilde ödenecek tutarın artı KDV şeklinde dercedildiği, Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde İdare'nin 2017 yılında alması gereken paydan 168.160,17 TL eksik almış olduğu yönündeki hususun ilgili sözleşme ile bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca geçerli olmadığının değerlendirildiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak A) Cevapta yapılan işlemin bulgu maddesinin ilk kısmında belirtildiğinin aksine şartnameye uygun olduğu, Dösimm tarafından söz konusu gelire ilişkin faturalarda KDV hesaplanmadığı, %1'lik SHÇEK payı olarak şartnamede yer verilen tutarın tahsil edilmesi ve sonrasında KDV dahil tutarlardan (SHÇEK Payı Dahil) iç yüzde ile hesaplanarak KDV ödenmesi durumu ile SHÇEK payının müstakilen tahsil edilmeyip kira geliri gibi değerlendirilerek %82,6 Kira Payı içerisinde tahsil edilmesi durumu kıyaslandığında, fiilen uygulanan durumun hem Dösimm’in hem de ödenecek KDV açısından Vergi İdaresinin lehine olduğu, bu itibarla, Dösimm tarafından Bulgu formunda belirtildiği şekliyle, SHÇEK payının şartname hükümleri gereği Kiracıdan KDV hesaplanmaksızın tahsil edilmesinin, eksik KDV hesaplanması ve KDV'nin eksik yatırılması gibi bir duruma yol açması söz konusu olmayıp hem Dösümm’in hem de vergi dairesinin lehine bir sonuç ortaya çıktığı ifade edilmiştir. SHÇEK payının sözleşmede belirtildiği gibi %0 KDV’li olarak tahsil edilmesinin doğru olmadığı kabul edilmiştir. Bu durumu düzeltmek için SHÇEK payının KDV dahil değerlendirilip iç iskonto yöntemiyle hesaplanan KDV’nin ilgili vergi dairesine yatırıldığı ifade edilmiştir. Ancak bu durumda; eğer KDV aktarılan paydan kesinti yapılarak vergi dairesine yatırılmışsa SHÇEK payı eksik gönderilmiş olmakta, SHÇEK payı tam olarak yatırılıp KDV Dösimm bütçesinden ödendiyse bu durumda da kamu zararına sebebiyet verilmiş olacaktır. Elde ettiği gelirler için fatura düzenleme zorunluluğu bulunan Dösimm’in müteahhit firmaya artı KDV’li fatura düzenlemesi ve tahsil ettiği/edeceği KDV’yi beyanname düzenleyerek vergi dairesine yatırması gerekmektedir. Yapılan uygulama neticesinde hem Dösimm’in hem de vergi dairesinin lehine sonuç çıktığı ifade edilmektedir. Söz konusu SHÇEK payı için iç iskonto yöntemi kullanıldığında hem matrah hem de KDV eksik hesaplanır. Yapılacak olan işlem matrah (SHÇEK payı) artı KDV şeklinde olmalıydı. Bu durum cevabın aksine olarak hem Dösimm hem de vergi dairesinin aleyhine müteahhit firmanın (SHÇEK Payına tekabül eden 1.734.027,78 TL’nin KDV’si) 312.125,00 TL lehine sonuç doğurmaktadır

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 B) Cevapta Dösimm’in hukuki yapısı nedeniyle hesaplanması gereken KDV’nin karşı taraftan istenmesi için sözleşmede artı KDV olarak açıkça belirtilmediğinden, ödenecek %30 oranındaki toplam tutar KDV dâhil olarak değerlendirildiği, işletmeci tarafından tahakkuk ettirilecek verginin Dösimm’e ödenmesinin Katma Değer Vergisi ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı, dolayısıyla İdare'nin 2017 yılında alması gereken paydan 168.160,17 TL eksik almış olduğu yönündeki hususun ilgili sözleşme hükümleri ile bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca geçerli olmadığının değerlendirildiği ifade edilmiştir. Sözleşmede yer alan ‘KDV’siz % 30 hasılatın ödeneceği’ ile ‘3065 sayılı Kanun gereği tahakkuk edecek verginin sözleşme bedelinden hariç olup işletmeci tarafından ödeneceği ibareleri’ tabii olarak % 30 hasılat paylaşımı artı KDV anlamına gelmektedir. İdarenin bu konuda özellikle artı KDV şeklinde açıkça yazılması gerektiği iddiası temelsizdir. Ayrıca 3065 sayılı Kanun gereği tahakkuk ettirilecek verginin Dösimm’e ödeniyor olmasının KDV ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Bulguda KDV’nin Dösimm’in geliri olduğu iddia edilmemiştir. Burada izahtan vareste olan husus, Dösimm’in düzenlediği fatura karşılığında tahakkuk eden verginin işletmeciden tahsil edilip vergi dairesine yatırılmasıdır. Sözleşme brüt hasılat üzerinden yapılmıştır. İşletmeci sunulan hizmet için üçüncü kişilerden KDV almaktadır. Paylaşım için Dösimm’e gönderilen hasılata ilişkin beyannamelerde alınan KDV bulunmamaktadır. Dolayısıyla kiracı KDV hariç olarak elde ettiği hasılatın % 70’ini gelir olarak uhdesinde bırakıp kalan % 30’unu Dösimm’e göndermektedir. Eğer firma KDV dahil olarak elde ettiği rakamın % 30’unu Dösimm’e göndermiş olsaydı Dösimm tarafından yapılan işlem doğru olurdu. İşletmeci firma da Dösimm de elde edilen hasılata ilişkin tahsil ettiği vergiyi vergi dairesine yatırmaktadır. Ancak Dösimm %30’luk hasılat için KDV dahil fatura düzenlenmektedir. Bu durum Bulguda da ifade edildiği üzere Dösimm payını % 25,42 kiracı payını da % 74,58’ e yükseltmektedir. Dolayısıyla İdare her ay %4,48 eksik pay almaktadır. Mevcut uygulama ile 2017 yılında İdare alması gereken paydan 168.160,17 TL eksik almıştır. BULGU 6: Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşinde Yazılım ve Otomasyon Sisteminin Ciddi Risk İçermesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında, Turkuaz Tanıtım ve İletişim San. Tic. Ltd. Şti ve Ekspres Yemek Oto Kiralama İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Adi İş Ortaklığı'na pazarlık usulüyle ihale edilen “Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi”ne ilişkin olarak müze ve ören yerlerindeki satış rakamlarının anlık izlenmesini ve veri alınmasını sağlayan yazılım programının, idarenin tam anlamıyla kontrolüne imkan verecek şekilde dizayn edilmediği, programın ciddi riskler içerdiği, bazı müze-ören yerlerinde bazı dönemlerde sistemin veri sağlamadığı; bu hususun İdare’nin elde edeceği gelir üzerinde ciddi risk oluşturduğu tespit edilmiştir. Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nün “Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi”ne ilişkin olarak, gişelerde gerçekleşen anlık satış rakamlarının takibini ve raporlanmasını sağlayan, daha önceki ihale döneminde kurulmuş ve İdare’nin kontrolüne verilmiş olan ABI yazılım programı, İdare için önemli riskler barındırmaktadır. ABI programı hâlihazırda 2009 yılında oluşturulmuş ve o yıldan itibaren kullanımda olan eski bir program olması nedeniyle içerisinde aksaklıklar barındırmaktadır. Dönemsel olarak programda anlık tıkanmalar, veri transferinde problemler yaşanmaktadır. Ayrıca söz konusu işe ilişkin olarak, İdari Şartnamenin “Kiracının Yükümlülükleri” başlıklı bölümün 24.19.1.1 ve 24.19.1.3 nolu alt bentlerinde, kiracı tarafından merkez ve yedek olmak üzere coğrafi olarak 2 farklı yerde veri merkezi (server) oluşturulacağı ve bu veri merkezlerindeki temel çalışma prensibinin kesintisiz hizmet olacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak satış rakamları ve gerçekleşmelerine ilişkin veri gerçekleşmelerinin kaydedildiği serverların olduğu veri merkezleri tamamen idarenin fiziki kontrolü dışında, yazılımın ve sistemin kontrolünü sağlayan firmanın merkezi olan İstanbul’da ve İzmir’de konumlandırılmakta olup bu durum mevcut verilerin tutulduğu serverları fiziki müdahaleye açık hale getirmektedir. Ek olarak ihale kapsamında bulunan ancak çeşitli nedenlerle (fiziki imkânsızlık, internet bağlantı kısıtı, teknik imkânsızlıklar vb.) otomasyon ağına dâhil olamayan, kamera sistemi işletilemeyen Tablo 3’te belirtildiği üzere 8 müze ve ören yerinin mevcut olması ve bu yerlerdeki satış rakam ve gerçekleşmelerinin tamamen manuel olarak gerçekleştirilmesi, idarenin bu ören yerlerinde denetim imkânını net olarak sınırlandırmakta; bu husus da sistemin güvenirliliğini, kontrol edilebilirliğini azaltmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 Tablo 4’te yer alan listede ise ihale kapsamındaki 142 müze ve ören yerinde veri alınamayan hafta sayısı listelenmiş olup sistem duraksamalarının, nedeni tespit edilemeyen kesilmelerin olduğu, bu yerlerin otomasyon ağına dâhil olmasına rağmen, bu haftalarda sistemden anlık veri almanın mümkün olmadığı, bu yerlere ilişkin gelir ve hasılat durumunun kamera ve mevcut yazılım ile gözlemlenemediği tespit edilmiştir. İhale dokümanının 24.19.1.3 ve 24.19.1.4 nolu bentlerinde veri alma/izlemenin İdare için kesintisiz olarak sağlanacağı hüküm altına alınmış olmasına rağmen söz konusu hükme aykırılığın hasıl olması ve bu hususun ihale dokümanında hiçbir şekilde cezai yaptırıma tabi olmaması ihalenin güvenilirliğini tehlikeye düşürmekte ve İdare’nin gelirleri açısından risk oluşturmaktadır. Tablo 3: Otomasyona Dâhil Olmayan Müze ve Ören Yeri Listesi S.No Müze ve Ören Yeri Adı 1 Ağrı İshakpaşa Sarayı 2 Denizli Laodikeia Ören Yeri 3 Hatay Çevlik Ören Yeri 4 Kars Ani Ören Yeri 5 Kayseri Yeşilhisar Soğanlı Ören Yeri 6 Mersin Anamorium Ören Yeri 7 Şanlıurfa Harran Ören Yeri 8 Şanlıurfa Kalesi Tablo 4: Veri Alınamayan Müze ve Ören Yerleri Listesi S.No MÜZE VE ÖRENYERİ ADI Veri Alınamayan Hafta Sayısı 1 Adıyaman Müzesi 1 2 Aksaray Ihlara Vadisi Ören Yeri 1 3 Amasya Hazeranlar Konağı 2 4 Amasya Saraydüzü Kışla Binası Milli Mücadele Müzesi ve Kongre Merkezi 4 5 Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi 5 6 Ankara Etnografya Müzesi 1

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 7 Alanya Kalesi 1 8 Antalya Olympos Ören Yeri 1 9 Antalya Patara Ören Yeri 1 10 Antalya Perge Ören Yeri 1 11 Antalya Phaselis Ören Yeri 1 12 Antalya Side Müzesi 1 13 Antalya Simena Ören Yeri 15 14 Antalya Termessos Ören Yeri ve Milli Parkı 3 15 Antalya Xanthos Ören Yeri 1 16 Aydın Didim Ören Yeri 4 17 Aydın Milet Ören Yeri 5 18 Aydın Priene Ören Yeri 1 19 Çanakkale Assos Ören Yeri 1 20 Çanakkale Troia Ören Yeri 6 21 Çorum Boğazköy Müzesi 1 22 Diyarbakır Müzesi 9 23 Edirne Türk İslam Eserleri Müzesi 2 24 Erzurum Kalesi 1 25 Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi 5 26 İstanbul Aya İrini Anıt Müzesi 2 27 İstanbul Büyük Saray Mozaikleri Müzesi 2 28 İstanbul Fethiye Müzesi 3 29 İstanbul Galata Mevlevihanesi Müzesi 1 30 İzmir Arkeoloji Müzesi 1 31 İzmir Bergama Asklepion Ören Yeri 2 32 İzmir Efes Müzesi 1 33 İzmir Efes Ören Yeri 1 34 İzmir Efes Yamaç Evler 1 35 İzmir St. Jean Ören Yeri 1 36 Kayseri Arkeoloji Müzesi 1 37 Kırşehir Kaman Kalehöyük Arkeoloji Müzesi 2 38 Konya Karatay (Çini Eserler) Müzesi 1 39 Mersin Kanlı Divane Ören Yeri 1

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 40 Mersin Silifke Cennet Cehennem Ören Yeri 2 41 Muğla Fethiye Kaunos Ören Yeri ve Kaya Mezarları 1 42 Muğla Fethiye Tlos Ören Yeri 5 43 Muğla Marmaris Knidos Ören Yeri 22 44 Muğla Milas Beçin Kalesi ve Ören Yeri 9 45 Muğla Sedir Adası Ören Yeri 22 46 Nevşehir Kaymaklı Yeraltı Şehri 3 47 Nevşehir Zelve-Paşabağlar Ören Yeri 11 48 Sivas Arkeoloji Müzesi 2 49 Şanlıurfa Müzesi ve Haleplibahçe Mozaik Müzesi 9 50 Uşak Müzesi 3 51 Van Akdamar Anıt Müzesi 4 Yine konuyla bağlantılı olarak müze yetkililerinden alınmış mühürlü ve imzalı belirli süreyi kapsayan fiili ziyaretçi sayısı tespitine ilişkin sayım tutanaklarında, ilgili tarihlerdeki ziyaretçi sayılarında Turkuaz Tanıtım ve İletişim San.Tic. Ltd. Şti ve Ekspres Yemek Oto Kiralama İnş. Taah. San.veTic.Ltd. Şti. Adi İş Ortaklığı’ndan gelen verilerle müze müdürlüklerinden gelen fiili tespitler arasında hasılat farkları oluştuğu gözlenmiş olup bu durum, gişelerde gerçekleşen anlık satış rakamlarının izlenmesini, takibini, raporlanlanmasını sağlayan ABI yazılım programının doğru veri üretmediği kanısını doğurmaktadır. Kamu idaresi cevabında; müze ve örenyerleri gişelerinin kiraya verilmesi işinin başladığı 2011 yılı şartları göz önünde bulundurularak hazırlanan yazılım ve otomasyon sisteminin değişen teknolojinin gerisinde kaldığının gözlemlendiği, bu nedenle ihalesi 27.02.2018 tarihinde gerçekleştirilen ve 19.03.2018 tarihinde sözleşmesi imzalanan Müze ve Örenyerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin; Tasarımı, Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İşi ile en son teknolojik imkanları içeren ve Merkez Müdürlüğünün ihtiyaç duyduğu tüm teknik ve sistemsel hususları karşılayan yeni bilgi sisteminin 2018 yılı Ekim ayında hayata geçirilmesinin öngörüldüğü; yeni kurulacak bilgi siteminde ilgili Firma tarafından “tier3 “ sertifikası edinilmesinin de öngörüldüğü, bu sertifikanın uluslararası geçerliliği olduğu, bu sistemin veri akışındaki tıkanmalara, veri sağlanamama durumlarına son vereceği; ayrıca müze ve örenyerlerinin fiziki özellikleri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 nedeniyle internet bağlantısı sorunu yaşanan 8 adet müze ve örenyerinin söz konusu ihale kapsamından çıkarılarak 1 Mayıs 2018 tarihi itibariyle bu yerlerdeki gişe hizmetlerinin ilgili Müze Müdürlüklerince yürütüldüğü ifade edilmiştir. Sonuç olarak Müze ve Ören Yerleri Gişelerinin Kiraya Verilmesi İşi” ne ilişkin söz konusu işin yüklenicisi tarafından ihalenin yazılım ve otomasyonunu sağlayan ABI programının 2011'de ortaya konan o dönemin ihtiyaçlarına cevap veren bir sistem olarak kullanılmakta olduğu, tespitimize paralel olarak sistemsel riskler içerdiği, günümüzde mevcut gelişen ve değişen teknolojinin gerisinde kaldığı, bu bağlamda ihalesi 27.02.2018 tarihinde yapılan “ Müze ve Ören yerlerinde Bilet ve Bilet Ürünlerinin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Satış Kanallarının Yönetimine İlişkin Kiralama İşi’nde en son teknolojik imkanları içeren ve Kiracı Firmanın, mevcut sistemin tüm aksaklık ve zaaflarını ortadan kaldıracak yeni bir bilgi sisteminin hayata geçirmesinin öngörüldüğü ifade olunmuştur. Yeni kurulacak bilgi sisteminde ilgili Firma tarafından “tier3 “ sertifikası edinilmesinin de öngörüldüğü, bu sertifikanın uluslararası geçerliliği olduğu, bu sistemin veri akışındaki tıkanmalara, veri sağlanamama durumlarına son vereceği ifade edilmiştir. Ayrıca müze ve ören yerlerine ait satış ve gerçekleşme rakamları verilerinin tutulduğu serverların idarenin fiziki kontrolünde olmaması sistemin güvenirliliğini zedelemesine ilişkin eleştirilerimize yönelik, yeni bilgi sisteminde “bulut sistemi” ile sorunun çözüleceği ifade edilmiştir. Bulgumuza yönelik sorumlularca gönderilmiş bulunan savunma ve eki belgeler birlikte değerlendirildiğinde, yapılan açıklamalar bulgumuzun ilişiğini giderememiştir. Bilgi ve otomasyon sisteminin ciddi riskler içermesi , yüklenicinin gerçekleştirdiği satış verilerinin anlık görülmemesi, satış verilerinin transferindeki tıkanmaların ortaya çıkması, sisteme otomasyon ağına dahil olmayan müze-ören yerlerinin olması, satış verilerin tutulduğu depolandığı serverların İdari Şartname hükümlerine aykırı olarak , İdarenin fiziki müdahalesi dışında İstanbul ve İzmir’de konuşlandırılması nedeniyle ortaya çıkan satış gerçekleşme rakamlarının tamamıyla Yükleniciden gelecek bilgilere bağlı olduğu sorumlularca da kabul edilmiş olup, yapılan açıklamalarda sorunun çözümünün gelecek dönemlerde mümkün olduğu görülmektedir. Konuyla bağlantılı olarak müze yetkililerinden alınmış mühürlü ve imzalı belli süreyi kapsayan fiili ziyaretçi sayısı tespitine ilişkin sayım tutanaklarında , ilgili tarihlerdeki ziyaretçi sayılarında, yüklenici firmadan gelen verilerle müze müdürlüklerinden gelen fiili tespitler arasında hasılat farkları oluştuğu, bu farkların işin yüklenicisi lehine, İdare aleyhine olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu husus gişelerde gerçekleşen anlık satış rakamlarının izlenmesini, takibini, raporlanmasını sağlayan ABI yazılım programının doğru veri üretmediği kanısını oluşturmaktadır. Bu durum İhalenin güvenilirliği tehlikeye düşürmüştür ve İdarenin gelirleri açısından bir kaybın olduğu düşünülmektedir. Ayrıca İhale dokümanının 24.19.1.3.ve 24.19.1.4 bentlerinde veri alma/izlemenin İdare için kesintisiz olarak sağlanacağı, sağlanması gerektiği hüküm altına alınmışken, bu hükme aykırı olarak bir çok defa sistemsel tıkanmaların ortaya çıkması, veri kesintilerin görülmesi ve bu hususun ihale dokümanında hiçbir şekilde cezai yaptırıma tabi olmaması da İdare açıdan negatif bir denetim bulgusu olarak ortaya çıkmaktadır. BULGU 7: Ücretli Tahsislerde, Gerçekleştirilen Tahsilat Tutarlarının Hangi Tahsise İlişkin Olduğuna Bakılmaksızın ve Tahakkuk Esasına Aykırı Olarak Muhasebeleştirilmesi Kültür Bakanlığı’na bağlı müze, ören yeri, kültür merkezi salonları, galeriler ve diğer mekanlar ile Atatürk Kültür Merkezi’nin tahsise konu 1 no’lu alanında kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan etkinliklere ilişkin gerçekleştirilen ücretli tahsislerde, tahsise ilişkin kontrollerin sağlıklı gerçekleşmediği; DÖSİMM'in ilgili banka hesabına yatan tahsis ücretlerinin, hangi tahsise ilişkin olduğunun tam olarak tespiti yapılmaksızın ve tahakkuk esasına aykırı şekilde muhasebeleştirildiği tespit olunmuştur. Tahsis gelirleri, 2252 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Kanununun ‘Gelir Kaynakları’ başlıklı 5'inci maddesinin (c) bendinde; “Taşınır mallarla, Kültür Bakanlığına tahsis edilen ve döner sermaye hizmetlerinde kullanılan taşınmaz malların ve tesislerin sergi, yeme, içme, dinlenme yerleri ile salon, büfe ve otoparklarının işletme ve kira gelirleri” olmak üzere esas gelir kalemleri arasında sayılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Süreli Kullanım Yönergesinin ‘Başvuru ve Ödeme’ başlıklı 5'inci maddesinde, müze, ören yeri, kültür merkezi salonları, galeriler ve diğer mekanlar için süreli kullanım talebinin ilgili müdürlüğe (Müze Müdürlüğü, Kültür Merkezi Müdürlüğü, AKM Alanı Müdürlüğü gibi) yapılacağı, ilgili müdürlüğün başvuruyu uygun bulması halinde 10 gün içinde başvuru sahibine bildirimde bulunacağı ve kira bedelinin Yönerge ekinde mevcut cetvellere göre nakden ödeneceği ifade edilmiştir. Yine aynı yönergenin ‘Kullanım’ başlıklı 9'uncu maddesinde tahsisin kesinleşmesinin ardından 10 işgünü içinde faaliyetin gerçekleştirileceği mekan ile ilgili olarak, ilgili birim ve kullanıcı arasında sözleşme imzalanacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 Yukarıdaki yönerge hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili mekanın tahsis amaçlı kullanımı ile ilgili olarak, ilgili birim (Müze Müdürlüğü, Kültür Merkezi Müdürlüğü, AKM Alanı Müdürlüğü) ve kullanıcı arasında imzalanan sözleşme Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’ne gönderilmediğinden Merkez Müdürlüğü sadece belirlenen banka hesabına yatan tutarlardan haberdar olmakla birlikte yatırılan tutarların doğruluğunun ve hangi sözleşmeye istinaden yatırıldığının kontrolünü gerçekleştirememektedir. Ayrıca elde edilen tahsis ücretleri, ilgili tahsis işlemi gerçekleştiğinde değil, banka hesabına yattığı anda muhasebeleştirilmekte, Döner Sermaye İşletmesinin tabi olduğu tahakkuk esasına aykırı olarak işlem yapılmaktadır. Döner Sermaye Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ‘Kayıt Zamanı, Gelir ve Giderlerin Yılı’ başlıklı 38'inci maddesinde: “(1) Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir. (2) Hesaplar malî yıl esasına göre tutulur. (3) Gelir ve giderler tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir.” denilmek suretiyle döner sermayeli işletmelerde tahakkuk esasının kullanılacağı açık olarak ifade edilmiştir. Bu itibarla Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürlüğü’nün temel gelir kaynaklarından biri olan tahsis gelirlerinin, Kültür ve Turizm Bakanlığı Süreli Kullanım Yönergesine ekli cetvellere uygun olarak tahsilinin kontrolü sağlanmaksızın ve tahakkuk esasına aykırı olarak muhasebeleştirildiği değerlendirilmiştir. Kamu idaresi cevabında; söz konusu mekanlarda kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce, kültürel, bilimsel, sanatsal ve diğer etkinlikler için gerçekleştirilen ücretli tahsis işlemlerinin Bakanlıkça yayımlanan "Süreli Kullanım Yönergesi" kapsamında yürütülmekte olduğu, mezkur yönerge kapsamında gerçekleştirilen tahsis işlemlerinin tüm kontrollerinin Bakanlık adına yönetim ve denetim yetkisi olması nedeniyle İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri'nce gerçekleştirildiği belirtilmiş olup Merkez Müdürlüğünce gelir kalemleri itibariyle anlaşmalı olan banka nezdinde kurumsal tahsilat kodları oluşturulduğu ve tüm İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri ile paylaşıldığı, hizmet almak isteyen kişi veya kuruluş tarafından para yatırılmak istendiğinde her bir koda ilişkin gelirin kendi başlığı ve kapsamı altında otomatik olarak ayrıştırıldığı ancak EFT yoluyla yapılan ödemelerde kurumsal kod girilemediğinden yatırılan ücretlerin Merkez Müdürlüğü görevlilerince ayrıştırıldıktan sonra

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 muhasebeleştirildiği; diğer taraftan Merkez Müdürlüğünün banka hesaplarına gerek kurumsal tahsilat koduyla, gerekse EFT yoluyla yapılan ödemelerin, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu gereğince ödemenin yapıldığı gün esas alınarak muhasebeleştirilmesi nedeniyle Merkez Müdürlüğünün hesaplarına geçmemiş bir tutarın tahakkuk esasına uygun olarak muhasebeleştirilmesinin KDV uygulamaları açısından mümkün olamayacağı, herhangi bir ödeme yapılmaksızın tahakkuk esasına göre yapılacak tahsis işlemlerinde son anda gerçekleşecek tahsis iptali gibi durumlarda ilgililer tarafından ödenmeyecek olan tahsis bedellerine ilişkin yapılmış olan tahakkuk işlemlerinin iptalinin KDV mahsubu ve benzeri bir çok hukuki sorunun ortaya çıkmasına ve Merkez Müdürlüğüne ilgili kurumlarca ceza uygulanarak kamu zararının oluşmasına neden olunabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak İdarece, bulgumuza konu olan tahsislerin Kültür Bakanlığı Süreli Kullanım Yönergesi kapsamında yürütüldüğü, ilave olarak Bakanlığa bağlı tahsislere ilişkin işlemlerin “Kültür ve Turizm Bakanlığı İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerinin Görev Yetki Sorumluluk ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” kapsamında İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerince Bakanlık ve Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü talimatları kapsamında yerine getirildiği, öte yandan taşra teşkilatı tarafından her yıl yapılan binlerce işlemin Merkez Müdürlüğü tarafından kontrolü ve ayrıştırmasının belli bir aşamadan sonra mümkün olabildiği, bu kapsamda anlaşmalı banka nezninde kurumsal tahsilat kodları oluşturulduğu ve bu kodların İl Müdürlükleri ile paylaşıldığı bu kodlara kişi ve kurumlarca tahsis ücreti yatıldığında sistem tarafından her bir koda ait gelirin otomatik olarak ayrıştırılmakta olduğu ifade olunmuştur. Ayrıca sorumlularca, esas problemin EFT ile sağlanan transferlerde ortaya çıktığı, bu ödemelerde kurumsal kod girilmediğinden, ancak Merkez Müdürlüğü tarafından ayrıştırma işlemi yapıldıktan sonra muhasebeleştirme işlemi yapılmakta olduğu belirtilmiştir. Buna ek olarak Merkez Müdürlüğü tahsis işlemlerine ait banka hesabına yapılacak ödemelerde(EFT ve Havale ile) KDV Kanunu gereğince ödemenin yapıldığı gün muhasebeleştirilmekte olduğu, bu nedenle tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin KDV uygulamaları açısından mümkün olmadığı, ayrıca tahsis iptali durumlarında tahakkuk işlemlerinin iptali, KDV mahsubu vb. durumlar tahakkuk esasını uygulamada zorluklara neden olabileceği ifade edilmiştir. Ancak Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü bünyesinde yerinde yaptığımız incelemelerde tahsis işlemlerine ilişkin banka hesabının dökümü ve detaylı ekstresi istendiğinde sorumlularca ilgili banka hesabına yatan tüm bedellerin hangi tahsis işlemine ait olduğu, hangi tarihte gerçekleşen tahsise konu olduğu bilgisi alınamamıştır. Ayrıca özellikle

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 EFT ile tahsise konu yeri kullanmak isteyen kişi yada kurum tarafından ilgili anlaşmalı banka hesabına yapılan transferler kod ile ayrıştırılamadığından bu türlü ödemeler düzenli şekilde muhasebeleştirilememektedir. Tarafımızca yapılan incelemelerde DÖSİM için önemli bir gelir kalemi olan tahsis işlemlerinde tam bir keşmekeşin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yaptığımız inceleme sonucunda ilgili İl Müdürlükleri tarafından sürdürülmekte olan tahsis işlemleri tümüyle Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nün bilgisi dahilinde yapılmamakta olduğu tespit edilmiştir. İlgili İl Müdürlüğü tahsis işlemi yapıldığında, ilgili tahsis yönergesine göre tahsisi uygun bulduğunda ve ilgili tahsise konu yere ait sözleşme imzalandığında tahsisi Merkez Müdürlüğü’ne bildirmeli ve sözleşmenin bir nüshasını Müdürlüğe göndermelidir. Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü ile İlgili Müdürlük arasında tahsislere ilişkin koordinasyon sağlanmalıdır. Buna karşılık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Kayıt Zamanı, Gelir ve Giderlerin Yılı başlıklı 41.inci maddesi gereğince bu sözleşmeler ve bildirimler sonrasında tahakkuk esasına göre ilgili gelirin muhasebeleştirilmesini sağlamalıdır. Sorumluların savunma metinlerinde belirttiği gibi tahsislere ilişkin ortaya çıkacak iptallerin muhasebeleştirilmesi yine Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri gereğince sağlanmalıdır. Sorumlularca tahakkuk esasının, tahsis işlemlerine ilişkin bedellerin muhasebeleştirilmesinde KDV Kanunu’ndan doğan zorluklar nedeniyle kullanılamayacağına yönelik savunmaları yasal dayanaktan yoksun görünmektedir. Döner Sermaye İşletmesine doğan her türlü gelirin muhasebeleştirilmesinde “tahakkuk esasının” kullanımı ilgili yönetmeliğin açık hükmüdür. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 7. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI DÖSİMM 2017 YILI BİLANÇOSU Aktif Pasif 1 DÖNEN VARLIKLAR 68.511.300,45 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 72.773.156,42 10 HAZIR DEĞERLER 51.251.989,08 32 TİCARİ BORÇLAR 11.499.776,50 101 Alınan Çekler Hesabı 963.654,88 320 Satıcılar Hesabı 9.549.206,84 102 Bankalar Hesabı 50.537.878,61 326 Alınan Depozito Ve Teminatlar Hesabı 1.372.220,48 103 Verilen Çekler Ve Gönderme Emirleri Hesabı (-) -249.544,41 329 Diğer Ticari Borçlar Hesabı 578.349,18 12 TİCARİ ALACAKLAR 10.631.012,97 33 DİĞER BORÇLAR 3.314.009,45 120 Alıcılar Hesabı 10.359.392,65 335 Personele Borçlar Hesabı 2.997.032,36 123 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı 57.507,01 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı 316.977,09 126 Verilen Depozito Ve Teminatlar Hesabı 2.113,31 34 ALINAN AVANSLAR 963.654,88 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı 410.036,82 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı 963.654,88 129 Süpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı (-) -198.036,82 36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 56.995.715,59 13 DİĞER ALACAKLAR 1.163.343,38 360 Ödenecek Vergi Ve Fonlar Hesabı 5.251.392,09 135 Personelden Alacaklar Hesabı 28.694,31 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı 5.105.267,54 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı 1.134.649,07 362 Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabı 46.009.772,01 138 Şüpheli Diğer Alacaklar Hesabı 157,50 369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler Hesabı 629.283,95 139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı Hesabı (-) -157,50 5 ÖZ KAYNAKLAR 115.195.110,37 15 STOKLAR 3.387.338,94 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 274.942.849,73 150 İlk Madde Ve Malzeme Hesabı 252.122,97 500 Sermaye Hesabı 300.000.000,00 153 Ticari Mallar Hesabı 3.135.215,97 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı (-) -25.057.150,27 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 1.884.143,95 52 SERMAYE YEDEKLERİ 647.419,50 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı 1.461.582,32 522 Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Artışları Hesabı 647.419,50 181 Gelir Tahakkukları Hesabı 422.561,63 57 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 57.547.428,03 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 193.472,13 570 Geçmiş Yıllar Karları Hesabı 57.547.428,03 193 Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar Hesabı 193.472,13 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI -143.598.731,78 2 DURAN VARLIKLAR 119.456.966,34 580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı (-) -143.598.731,78 22 TİCARİ ALACAKLAR 218.404,69 59 DÖNEM NET KARI/ZARARI -74.343.855,11 226 Verilen Depozito Ve Teminatlar Hesabı 218.404,69 591 Dönem Net Zararı Hesabı (-) -74.343.855,11 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 117.870.165,00
248 Diğer Mali Duran Varlıklar Hesabı 117.870.165,00
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 652.222,43
253 Tesis, Makine Ve Cihazlar Hesabı 133.043,98
254 Taşıtlar Hesabı 427.206,70
255 Demirbaşlar Hesabı 2.517.422,20
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) -2.425.450,45
26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 599.744,03
260 Haklar Hesabı 163.378,01
264 Özel Maliyetler Hesabı 551.468,98
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı 347.380,26
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) -462.483,22
28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 13.315,05
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı 13.315,05
29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 103.115,14
294 Elden Çıkarılacak Stoklar Ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı 103.115,14
Aktif Toplamı 187.968.266,79 Pasif Toplamı 187.968.266,79

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Turizm Döner Sermaye İşletme Merkezi Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI GELİR TABLOSU
2017 A- BRÜT SATIŞLAR 138.512.713,59 1- Yurt İçi Satışlar 134.321.533,51 2- Yurt Dışı Satışlar 49,89 3- Dönüşüm Gelirleri 0,00 4- Diğer Gelirler 4.191.130,19 B- SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 54.021.081,65 1- Satıştan İadeler (-) 54.021.081,65 2- Satış İskontoları (-) 0,00 3- Diğer İndirimler (-) 0,00 C- NET SATIŞLAR 84.491.631,94 D- SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 431.845,30 1- Satılan Mamüller Maliyeti (-) 0,00 2- Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 431.845,30 3- Satılan Hizmet Maliyeti (-) 0,00 4- Diğer Satışların Maliyeti (-) 0,00 BRÜT SATIŞ KARI ve ZARARI 84.059.786,64 E- FAALİYET GİDERLERİ (-) 332.411.943,80 1- Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 0 2- Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 0,00 3- Genel Yönetim Giderleri (-) 332.411.943,80 4-Dönüşüm Giderleri (-) 0,00 FAALİYET KARI VEYA ZARARI -248.352.157,16 F- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR ve KARLAR 166.522.898,56 1- Faiz Gelirleri 1.709.207,43 2- Konusu Kalmayan Karşılıklar 0,00 3- Menkul Kıymet Satış Karları 0,00 4- Kambiyo Karları 5.182,49 5- Reeskont Faiz Gelirleri 0,00 6- Diğer Olağan Gelir ve Karlar 164.808.508,64 G- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER ve ZARARLAR (-) 244.749,91 1- Karşılık Giderleri (-) 198.036,82 2 - Menkul Kıymet Satış Zararları (-) 0,00 3- Kambiyo Zararları (-) 43.676,99 4- Reeskont Faiz Giderleri (-) 0,00 5- Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 3.036,10 OLAĞAN KAR VEYA ZARARLAR -82.074.008,51 H- OLAĞANDIŞI GELİR ve KARLAR 9.901.375,92 1- Önceki Dönem Gelir ve Karları 0,00 2- Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 9.901.375,92 I- OLAĞANDIŞI GİDER ve ZARARLAR (-) 2.171.222,52 1- Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 0,00 2- Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 1.797.942,68 3- Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar (-) 373.279,84 DÖNEM KARI VEYA ZARARI -74.343.855,11 J- DÖNEM KARI VERGİ ve DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI (-) 0,00 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI -74.343.855,11