2017 - JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI.pdf

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇERİK JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI KANTİNLER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 26 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI SOSYAL TESİS 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 43

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 4
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 11
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 11
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 18

KISALTMALAR PETDER: Petrol Sanayi Derneği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Jandarma Genel Komutanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2017 yılı Bütçesiyle Komutanlığa 9.374.739.000 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar Genel Bütçeli İdareler ödeneği toplamının % 1,48’ine tekabül etmektedir. Komutanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre, yıl içinde 11.855.010.455,75 TL ödenek alınmış, 584.891.541,28 TL’si tenkis edilmiş, kalan 11.270.118.914,47 TL’nin tamamı harcanmıştır. Ödenek üstü harcama yapılmamıştır. Bütçe Kanununda tahsis edilen ödenek miktarı ile Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre alınan ödenek miktarı arasındaki fark, kuruma özel gelir karşılığı tahsis edilen özel ödeneklerden kaynaklanmaktadır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Komutanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Komutanlığın muhasebe hizmetleri merkezde İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Komutanlığın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; Komutanlığın merkez ve taşra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Bilançoda Maddi Duran Varlıklar Hesabındaki Değerler ile Taşınmaz İcmal Cetvellerindeki Değerlerin Tutarsız Olması Bilançoda maddi duran varlıklar hesabında yer alan değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin tutarsız olduğu görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Kamu idareleri; …. d)Tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Ek 6'daki "Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda", yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutarlar. (2) Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmeliğin ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.” Denilmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde; “(Değişik: 3/6/2014-2014/6455 K.) (1)Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a)Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 kaydedilir. b)Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. (2)Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır.” Denilmektedir. Yukarıdaki Yönetmelik hükümlerinde açıkça ifade edildiği üzere en geç 30/09/2014 tarihi itibarı ile mevcut taşınmazların fiili envanterinin kurumların kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince tamamlanarak muhasebe birimlerine vermeleri, muhasebe birimlerinin de 1/10/2014 tarihi itibarıyla fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapmaları gerekmektedir. Ancak Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabındaki değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin tutarsız olduğu görülmektedir. Bilançoda Arazi ve Arsalar Hesabı 11.097.387.881,92 TL, Yeraltı Ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 201.391,63 TL, Binalar Hesabı 1.931.416.308,93 TL olmak üzere toplam 13.029.005.582,48 TL değerinde taşınmaz mal yer alırken, Taşınmaz İcmal Cetvellerinde 33.676.382.578,09 TL değerinde taşınmaz mal yer almaktadır. Bu durumda Maddi Duran Varlıklar Hesabı 20.647.376.995,61 TL eksik olarak muhasebe kayıtlarında yer almaktadır. Bu da taşınmaz form ve cetvellerinde yer alan değerlerin muhasebe kayıtlarına doğru işlenmediğini göstermektedir. 1/10/2014 tarihi itibarıyla fiili envanter sonucu tespit edilen taşınmazların söz konusu taşınmaz form ve cetvellere kaydedilerek muhasebe kayıtlarına işlenmiş olması gerektiğinden mali tablolarla tutarlı olması gerekmektedir. Yukarıda ifade edilen mevzuata aykırı uygulamanın sonucu olarak, Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabındaki değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin örtüşebilmesi amacıyla Jandarma Genel Komutanlığı bağlısı tüm birimlerce, tahsisli taşınmazlara ait “sınırlı ayni haklar ile kişisel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 haklar ve tahsis formu” il defterdarlıkları bünyesindeki il milli emlak müdürlükleri ve il muhasebe müdürlüklerine ayrı ayrı bildirildiği, bu maksatla 13 Kasım 2017 tarihinde Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Muhasebat Genel Müdürlüğünden, işlemlerin hızlandırılması maksadıyla ilgili birimlerin talimatlandırılmasının da talep edildiği; Maliye Bakanlığı birimlerince, Jandarma Genel Komutanlığı bağlısı birliklerce gönderilen taşınmaz bedellerinin kayıtlara işlenmesi suretiyle sorunun Maliye Bakanlığı tarafından çözülebileceğinin değerlendirildiği; Özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresinin cevabında çözüme yönelik Maliye Bakanlığı ve bağlı birimleriyle irtibata geçildiği ifade edilmekle birlikte, somut olarak herhangi bir çözüme ulaşılamamış ve düzeltme yapılmamıştır. Bu durumda, Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabındaki değerler ile taşınmaz icmal cetvellerinde yer alan değerlerin tutarsızlığı devam ettiğinden, Bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. BULGU 2: Yapım İşi Niteliğindeki Bazı İmalatların Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Kaydedilmemesi Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Tedarik Merkezi Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımları gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle yapım işlerinin devamı esnasında ortaya çıkan maddi duran varlık niteliğindeki yapılmakta olan yatırımların muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; “Maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi için kullanılır. …” 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının niteliğini düzenleyen 187’nci maddesinde ise; “Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık niteliğindeki her türlü yapım işine dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında yapım işinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılması gerekmektedir. Böylece yapılan söz konusu gider karşılığında elde edilen maddi duran varlık niteliğindeki her türlü yapının aktifleştirilerek kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanmaktadır. Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Tedarik Merkezi Komutanlığınca alımı gerçekleştirilen “Eşref Bitlis Kışlası MEBS Depo Binası Yapım İşi”nin toplam 1.059.759,95 TL tutarındaki beş adet hakediş ödemesi ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımı gerçekleştirilen “Açık Atış Alanının Atış Poligonuna Çevrilmesi Yapım İşi”nin toplam 1.896.334,64 TL tutarındaki beş adet hakediş ödemesi için düzenlenen muhasebe kayıtlarında söz konusu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi neticesinde yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında aktifleştirilmesi gereken yapım işi maliyetlerinin kurum bilançosuna yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmında yer alan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabın toplam 2.956.094,59 TL tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır Bu çerçevede, bundan sonra gerçekleştirilecek yapılmakta olan yatırım niteliğindeki yapım işi ödemelerinde yukarıda bahsedilen hususların dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “2018 ve sonraki yıllarda gerçekleştirilecek idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan ve fiziki varlık niteliğindeki her türlü yapım işine dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında yapım işinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılarak, kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak söz konusu hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmındaki 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının toplam 2.956.094,59 TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken, aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır. Bunun sonucu olarak da Bilançoda yer alan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. BULGU 3: Yapım İşi Niteliğindeki Bazı İmalatların Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına Kaydedilmemesi Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Tedarik Merkezi Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımları gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle yapım işi neticesinde ortaya çıkan maddi duran varlık niteliğindeki yeraltı ve yerüstü düzenlerinin muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; “Maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi için kullanılır. …” 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının niteliğini düzenleyen 173’üncü maddesinde ise; “Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık niteliğindeki yeraltı veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılara dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılması gerekmektedir. Böylece yapılan söz konusu gider karşılığında elde edilen maddi duran varlık niteliğindeki yeraltı ve yerüstü düzenlerinin aktifleştirilerek kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanmaktadır. Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Tedarik Merkezi Komutanlığınca alımı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 gerçekleştirilen ve 17.07.2017 tarihli ve 170001792801001 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 186.440,00 TL tutarında ödemesi yapılan “İstinat Duvarı Yapım İşi”, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımı gerçekleştirilen ve 13.09.2017 tarihli ve 170001778700955 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 221.840,00 TL tutarında ödemesi yapılan “Stadyuma Bayrak Askı Sistemi Yapım İşi”, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımı gerçekleştirilen ve 21.12.2017 tarihli ve 170001778701596 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 269.040,00 TL tutarında ödemesi yapılan “Hirfanlı Komutanlığı Su İshale Hattı Yapım İşi”, için düzenlenen muhasebe kayıtlarında söz konusu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi neticesinde yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında aktifleştirilmesi gereken yapım işi maliyetlerinin kurum bilançosuna yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmında yer alan 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının toplam 677.320,00 TL tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır. Bu çerçevede, bundan sonra gerçekleştirilecek yeraltı ve yer üstü düzeni niteliğindeki yapım işi ödemelerinde yukarıda bahsedilen hususların dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “2018 ve sonraki yıllarda gerçekleştirilecek idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan ve fiziki varlık niteliğindeki her türlü yeraltı ve yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılara dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılarak, kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresinin cevabında, somut olarak herhangi bir çözüme ulaşılamamış ve düzeltme yapılmamıştır. Bu durumda, hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmındaki 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının toplam 677.320,00 TL tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır. Bunun sonucu olarak da Bilançoda yer alan 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığının 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Yapım İşi Niteliğindeki Bazı İmalatların Binalar Hesabına Kaydedilmemesi Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımı gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle yapım işleri neticesinde ortaya çıkan maddi duran varlık niteliğindeki bina eklenti ve bütünleyici parçalarının muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; “Maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi için kullanılır. …” “Hesabın niteliği” başlıklı 175’inci maddesinde ise; “Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık niteliğindeki binalar ile eklenti ve bütünleyici parçalarına dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında 252 Binalar Hesabına yapım işinin maliyeti tutarında kayıt yapılması gerekmektedir. Böylece yapılan söz konusu giderler karşılığında elde edilen maddi duran varlık niteliğindeki bina eklenti ve bütünleyici parçalarının aktifleştirilerek kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca alımları gerçekleştirilen; 27.09.2017 tarihli ve 170001778701028 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 188.109,13 TL tutarında ödemesi yapılan “Ulaştırma Tabur Komutanlığı Garaj ve Kademe Kapıları Değişimi Yapım İşi”, 27.09.2017 tarihli ve 170001778701029 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 92.563,92 TL tutarında ödemesi yapılan “500 Tonluk Su Deposu Yapım İşi”, 21.12.2017 tarihli ve 170001778701585 tahakkuk işlem nolu ödeme emri belgesi ile 37.170,00 TL tutarında ödemesi yapılan “Ulaştırma Tabur Komutanlığı Havalandırma Sistemi Yapım İşi”, için düzenlenen muhasebe kayıtlarında söz konusu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi neticesinde yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda 252 Binalar Hesabında aktifleştirilmesi gereken yapım işi maliyetlerinin kurum bilançosuna yansıtılmadığı ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabında yer aldığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmının toplam 317.843,05, TL tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır. Bu çerçevede, bundan sonra gerçekleştirilecek bina eklenti ve bütünleyici parçaları niteliğindeki yapım işi ödemelerinde yukarıda bahsedilen hususların dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; yapılan harcamanın hangi hesaptan gösterileceğinin ilgili Defterdarlık personelinin yetkisinde olduğu; Yapılan imalatın sisteme girilmesinin tamamıyla Defterdarlık personelinin görev ve yükümlülüğü olup, doğru hesapta gösterilmesi durumunda sorunun giderileceğinin değerlendirildiği; Özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak söz konusu hatalı muhasebe kayıtları, kurum bilançosunun maddi duran varlıklar kısmındaki 252 Binalar Hesabının toplam 317.843,05, TL tutarında eksik gösterilmesine sebebiyet verirken aynı zamanda Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının da aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır. Bunun sonucu olarak da Bilançoda yer alan 252 Binalar Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 BULGU 2: Vadesi Bir Yılın Üzerinde Olan Nakit Teminatların İlgili Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Hesabında İzlenmemesi İstanbul Jandarma Tedarik Merkezi Komutanlığı tarafından gerçekleştirilen ihalelere ilişkin olarak mevzuatı gereği yüklenicilerden alınan nakit teminatların süreleri itibariyle bir yıldan uzun veya kısa ayrımı yapılmaksızın hepsinin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 330’uncu maddesinde nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bir yıl içinde iade edilecek olanlar ise 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenecektir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen ve muhasebe sistematiğinin temel kavramlarından biri olan “Dönemsellik” ilkesi gereği, kamu idarelerinin faaliyetlerini belirli dönemler itibariyle raporlamaları ve diğer dönemlerden bağımsız olarak saptamaları esastır. Ancak kamu idaresinin dönemsellik ilkesine uygun olmayacak şekilde bir yıldan uzun vadeli teminatları 430 nolu hesap yerine 330 nolu hesabı kullanarak muhasebeleştirdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak bir yıldan daha uzun vadeye sahip olan nakit teminatların 430 nolu Hesapta izlenmesi gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; İstanbul Jandarma Tedarik Merkezi Komutanlığı Jandarma Saymanlık Müdürlüğü’ne konunun iletildiği, geriye yönelik düzeltme işlemlerinin devam ettiği, 01 Ocak 2018 tarihinden itibaren uygulamanın Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği esasları dâhilinde yürütülmekte olduğu, özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıl içinde iade edilecek olanların 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında, bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların ise 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında, izlenmesi gerektiği halde bir yıldan uzun veya kısa ayrımı yapılmaksızın hepsinin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edilmesi sebebiyle 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı ile 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 BULGU 3: Verilen Depozito ve Teminatların İlgili Yılında Doğrudan Gider Kaydedilmesi İstanbul ve Sinop İl Jandarma Komutanlıklarının yaptığı elektrik aboneliği teminat ödemelerinin doğrudan giderleştirilmek suretiyle yanlış hesaba kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 142’nci maddesinde 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının, kamu idarelerince, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin 61 ve 143’üncü maddelerinde de 126 ve 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının hesabın işleyişine ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Yapılan incelemede, kamu idaresinin gerçekte bir gider mahiyetinde bulunmayan elektrik abonelikleri için verilmiş olan teminatların, yıllar itibarıyla takibini sağlayacak 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmeden ilgili yılına doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür. Bu durumda Bilançoda yer alan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı kaydedilmeyen tutar kadar eksik gösterilirken, Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabı da aynı tutarda fazla görünmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü gereği elektrik abonelikleri için verilmiş olan teminatların gider hesapları yerine Verilen Depozito ve Teminatlar hesabında muhasebeleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Elektrik abonelikleri için verilmiş olan güvence bedellerinin gider hesapları yerine 226 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabında muhasebeleştirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması hususunda 27 Nisan 2018 tarihinde tüm birliklere uyarı mahiyetinde emir yayımlanmıştır.” denilmektedir. Sonuç olarak Bilançoda yer alan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı kaydedilmeyen teminat tutarı kadar eksik gösterilirken, Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabı da aynı tutarda fazla görünmektedir. Bunun sonucu olarak da Bilançoda yer alan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan 630 Giderler Hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 BULGU 4: Atık Motor Yağlarının Ekonomik Olarak Değerlendirilememesi Atık motor yağlarının, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükmü gereği lisanslı tek geri kazanım bertaraf firması olan Petrol Sanayi Derneğine (PETDER) bedelsiz verilmek zorunda bulunulması nedeniyle ekonomik olarak değerlendirilemediği tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanununa dayanılarak çıkarılan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’nde atık motor yağının tanımı yapılmış, bu tanımlanan atık motor yağlarının yetkilendirilmiş kuruluşlara verilmesi gerektiği ve bu işlemin ücretsiz olarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. Ancak, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun amaçlarındandır Buna göre, kamu kaynağı olan ihtiyaç fazlası mal ve hizmetlerin satış, kiralama, mübadele ve diğer yollarla ekonomik olarak değerlendirilebilmelerinin temini kamu kurumlarının temel görevlerindendir. Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nda Jandarma Genel Komutanlığının ihtiyaç fazlası ve standart dışı malzemelerinin bedelli veya bedelsiz devir işlemlerini 4645 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğüne Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemenin Satış, Hibe, Hek ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Kanun hükümlerine göre yürüteceği ayrıca, 3212 sayılı Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması; Diğer Devletler Adına Yurt Dışı ve Yurt İçi Alımların Yapılması ve Eğitim Görecek Yabancı Personel Hakkında Kanun kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinin yararlandığı hak ve imkânlardan aynen yararlanacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu 4645 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğüne Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemenin Satış, Hibe, Hek ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Kanun’un 1’inci maddesinde belirtilen mal, malzeme ve hizmetin özel ve tüzel kişilere satılmasını, bunların ürettikleri veya sahip oldukları mal ve malzeme ile mübadele edilmesini düzenlemiştir. Ancak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanununun 8, 11 ve 12 nci maddeleri ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (i) bentlerine dayanılarak hazırlanan ve 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümleri dolayısıyla piyasada atık motor yağlarını toplamaya yetkili başka firma olmaması ve anılan yönetmelikte bedelsiz devrin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 öngörülmesi nedeniyle Jandarma Genel Komutanlığı ile diğer tüm Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından bu ekonomik kaynak bedelsiz devredilmektedir. Buna göre, 5018 sayılı Kanunun amaç ve ilkeleri doğrultusunda, atık motor yağlarının PETDER’e bedelsiz verilmesi yerine bedelli bir şekilde mübadele veya satışa konu edilebilmesini teminen, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin piyasada rekabetçi koşulların sağlanabileceği şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tadil edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “atık motor yağları, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükmü gereği lisanslı tek geri kazanım bertaraf firması olan Petrol Sanayi Derneğine (PETDER) bedelsiz verilmek zorunda bulunulması nedeniyle ekonomik olarak değerlendirilememektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde, atık motor yağların satışına olanak tanıması yönünde bir düzenleme yapılması halinde ekonomik olarak değerlendirilebilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak 5018 sayılı Kanunun amaç ve ilkeleri doğrultusunda, atık motor yağlarının PETDER’e bedelsiz verilmesi yerine, bedelli bir şekilde mübadele veya satışa konu edilebilmesini teminen, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin piyasada rekabetçi koşulların sağlanabileceği şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tadil edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 5: Yapı Kullanma İzin Belgelerinin Alınmaması Ve Cins Tashihlerinin Yapılmaması Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı yerleşim alanında yer alan hizmet binaları, lojmanlar ve sosyal tesisler için yapı kullanma izin belgelerinin alınmadığı ve cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür. 3194 sayılı İmar Kanununda kamuya ait binalar ve Jandarma Genel Komutanlığına ait binalar için bazı istisnalar olmakla birlikte hizmet binaları, lojmanlar ve sosyal tesisler için yapı kullanma izin belgesi alınması yükümlülüğü bulunmaktadır. Yine Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) (Değişik: 3/6/2014-2014/6455 K.) Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmektedir. Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümlerine göre hizmet binaları, lojmanlar ve sosyal tesisler için yapı kullanma izin belgelerinin alınarak taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygunluğunun sağlanması için cins tashihi işlemlerinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “2009 yılından itibaren Çankaya Belediye Başkanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığınca yürütülen müşterek çalışmalar sonucunda; Şehit Korgeneral İsmail SELEN Kışlası 81111/2 Numaralı İmar Planı 18 Nisan 2011 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Akabinde yapılan başvurular ile mevcut binaların 3194 Sayılı İmar Kanununun 26’ncı maddesi doğrultusunda hazırlanan Yapı Ruhsatları teslim alınmıştır. Ancak Yapı Ruhsatı alınan ve 28464 Ada, 21 Numaralı Parsel üzerinde bulunan bina ve tesislere, Yapı Kullanım İzin Belgesi verilmesi Çankaya Belediyesi’nden talep edilmesine karşın bina ve tesislere ait SSK ilişiksiz belgesi bulunmaması nedeniyle olumsuz cevap alınmıştır. Konu ile ilgili olarak Sosyal Sigortalar Müdürlüğü nezdinde çalışmalar halen devam etmekte olup, ilgili kurumun gerekli araştırma ve incelemesi sonucunda temin edilecek ilişiksizlik belgeleriyle Yapı Kullanım İzin Belgeleri alınacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresinin cevabında yapı kullanma izin belgelerinin alınması ile ilgili çalışmaların devam ettiği ifade edilmekle birlikte, henüz yapı kullanma izin belgelerinin alınmadığı ve cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı anlaşılmaktadır. Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümlerine göre hizmet binaları, lojmanlar ve sosyal tesisler için yapı kullanma izin belgelerinin alınarak taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygunluğunun sağlanması için cins tashihi işlemlerinin yapılması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 8. EKLER

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22

JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI KANTİNLER 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 26
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 27
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 27
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 28
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 28
6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 29
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 33

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 1’inci maddesinde yapılan değişiklik sonucu, 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1 inci maddesiyle, bu maddede yer alan “(Jandarma dâhil)” ve “(Sahil Güvenlik dâhil)” ibarelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla Jandarma Genel Komutanlığı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılan Yönetmelik, Yönerge, Genelge vb. gibi alt mevzuat kapsamından çıkartılmıştır. 03/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev Ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 ile “Jandarma Genel Komutanlığı, vardiya yatakhaneleri, eğitim ve kongre merkezleri, sosyal tesisler, gazinolar, moral eğitim merkezleri ve kantinler kurabilir. Bu tesislere ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.” Hükmü konulmuştur. Ancak söz konusu yönetmelik henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı kantinleri “Jandarma Kantin Yönetmeliği” hükümlerine göre faaliyetlerine devam etmektedir. Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde yer alan kantinler 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 104’üncü maddesi gereği personelin dayanıklı tüketim malları hariç zaruri ihtiyaçlarının daha ucuz ve kolaylıkla sağlanmasını temin maksadıyla kurulmaktadırlar. Kurumun bu kapsamda 124 adet kantini mevcuttur. Kantinler; kadro, kuruluş, idare, denetleme ve işletme usul ve esasları ile muhasebeye ilişkin belge ve kayıtların işleniş şekilleri ve eklentileri açısından, “Jandarma Kantin Yönetmeliği” hükümlerine tabidir. Kantinlerin işletme defteri usulü muhasebe sistemine göre işletilmesi esas olup her yıl 1 Ocakta kantin heyetlerinin eline ulaşılacak şekilde Jandarma Genel Komutanlığınca yayımlanan limit çerçevesinde tek düzen muhasebe sistemini uygulayacak kantinler belirlenir. Kantinler, seçimle görev başına gelen kantin heyetlerince yönetilir. Tek düzen muhasebe sistemi uygulayan kantinlerde muhasip üye kışla komutanı tarafından atanma yoluyla görevlendirilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Toplam 124 adet kantinin 2017 yılı gelirleri toplamı 148.683.173,75 TL, giderleri toplamı ise 144.561.637,44 TL olarak gerçekleşmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Yevmiye defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Gelir tablosu,  Envanter defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Anıttepe Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı, Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Beytepe Kantin Başkanlığı, Jandarma Lojistik Komutanlığı Şehit Orgeneral Eşref Bitlis Askeri Kantin Başkanlığı ve İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığı Kantinlerinden, Anıttepe Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Kantin Başkanlığı, Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Beytepe Kantin Başkanlığı, Jandarma Lojistik Komutanlığı Şehit Orgeneral Eşref Bitlis Askeri Kantin Başkanlığı ve İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Kantin Başkanlığının 2017 yılına ilişkin, ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanun’a aykırı olarak ihtiyaçların “Jandarma Kantin Yönetmeliği” hükümlerine göre temin edildiği görülmüştür. 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1 inci maddesiyle, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 1’inci maddesinde yer alan “(Jandarma dâhil)” ve “(Sahil Güvenlik dâhil)” ibarelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla Jandarma Genel Komutanlığı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak çıkartılan Yönetmelik, Yönerge, Genelge vb. gibi alt mevzuat kapsamından çıkartılmıştır. 03/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev Ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 ile “Jandarma Genel Komutanlığı, vardiya yatakhaneleri, eğitim ve kongre merkezleri, sosyal tesisler, gazinolar, moral eğitim merkezleri ve kantinler kurabilir. Bu tesislere ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.” Hükmü konulmuştur. Ancak söz konusu yönetmelik henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı Kantinleri “Jandarma Kantin Yönetmeliği” hükümlerine göre faaliyetlerine devam etmektedir. Yürürlükteki mevzuat açısından durum değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde Kanunun amacı, “kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek” olarak belirtilmiştir. Anılan Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde de, maddede belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği ifade edilmiştir. Anılan Kanun’un 2’nci maddesinin gerekçesi, Kanun tasarısında; “Kamu kurum ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 kuruluşlarının ihale işlemlerinde ayrı mevzuata tâbi olması, kamuda farklı usul ve esasların uygulanmasına neden olmaktadır. Aynı idare tarafından çeşitli kaynaklardan finanse edilen işlerin ihalelerinde de ayrı mevzuatın bulunması uygulamada karmaşayı artırmaktadır. Bu nedenle, idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları harcamalara ilişkin mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulama birliğini sağlamak amacıyla genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyelerin yanı sıra; …

• Yukarıda belirtilen daire, idare, kuruluş ve teşebbüslerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, Kanun kapsamına alınmıştır.” şeklinde ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde de kantinler istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca kantinlerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de bulunmamaktadır. Söz konusu Kanun’un 68’inci maddesinin (b) bendinde aynen; “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 104’üncü maddesi ile her kışlada kantin kurulmasına ihtiyaç hâlinde bu kantinlerin kışla içinde veya dışında şubeler açmasına imkân sağlanarak buna ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirleneceği ifade edilmiştir. Ancak 211 sayılı Kanunda, söz konusu kantinlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda çıkarılacak yönetmelikte ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda düzenleme yapılırken yetki veren kanuna ve diğer kanun hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanun’a tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinler 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında olup, bu Kanun’a aykırı hüküm ifade eden kanun, yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; kantinlere ait sözleşmelerin büyük bir bölümünde bağlayıcı olunmaması maksadıyla sözleşme tutarlarına yer verilmemesi ve sözleşmelerde kamu ihale mevzuatının standartları dışında çok sayıda özel hüküm ihdas edilmek zorunda kalınması, Kantinlerin özellikle mahrum ve ücra yerlerde müşteri taleplerini ön planda tutan ve müşteri memnuniyetini gözeten bir alım politikası izlemesi gerekmesine rağmen tüm ihtiyaçlarını kamu ihale mevzuatına uygun olarak karşılama imkânının bulunmaması, Kantinlerin alımlarının büyük ölçüde yıllık ihtiyaçlara göre akdedilen sözleşmeler kapsamında yapılması nedeniyle doğrudan teminin parasal sınırları dahilinde veya parçalara bölünmeden bu tür ihtiyaçların karşılanmasının mümkün olmaması, Kantinlerin satın aldıkları her türlü mal ve hizmeti kendi gelirlerinden karşılaması ve istisnai durumlar haricinde merkezi yönetim bütçesinden herhangi bir kaynak kullanmaması hususları dikkate alındığında sosyal tesis ve kantinlerin mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve mevzuatından istisna tutulmasında mutlak zaruret bulunduğu, Bu nedenle, kantinlerde satılacak mamul malların tüketici personelin kalite, marka, fiyat gibi birçok faktörden etkilendiği dikkate alınarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu esaslarına bağlı kalınmaksızın özgün bir alım yöntemiyle alımına ihtiyaç duyulması ve diğer nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundan istisna tutulmayı içeren kanun değişikliği önerisinin Maliye Bakanlığına sunulmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderildiği, özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında çeşitli gerekçelerle kantinlerin işletilmesinde birtakım güçlükler yaşanacağı ifade edilerek, kantinlerin Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında tutulması için İçişleri Bakanlığı aracılığı ile kanun değişikliği önerisinde bulundukları ifade edilmektedir. Ancak Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinler mevcut durum itibarı ile Kamu İhale Kanunu kapsamında olmasına rağmen kanuna aykırı olarak söz konusu Kanun

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 hükümlerine fiilen uymamaktadır. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanun’a tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kantinlerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 7. EKLER

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38

Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39

Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40

Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41

Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42

Jandarma Genel Komutanlığı Kantinler 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI SOSYAL TESİS 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 43
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 44
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 44
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 45
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 45
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 48
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 48
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 54

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 1’inci maddesinde yapılan değişiklik sonucu, 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1’inci maddesiyle, bu maddede yer alan “(Jandarma dâhil)” ve “(Sahil Güvenlik dâhil)” ibarelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla Jandarma Genel Komutanlığı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılan Yönetmelik, Yönerge, Genelge vb. gibi alt mevzuat kapsamından çıkartılmıştır. 03/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev Ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 ile “Jandarma Genel Komutanlığı, vardiya yatakhaneleri, eğitim ve kongre merkezleri, sosyal tesisler, gazinolar, moral eğitim merkezleri ve kantinler kurabilir. Bu tesislere ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.” Hükmü konulmuştur. Ancak söz konusu yönetmelik henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesisleri “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları Ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre faaliyetlerine devam etmektedir. Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde yer alan sosyal tesisler 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98’inci maddesi gereği lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde kurulmakta ve işletilmektedir. Kurumun bu kapsamda askerî gazino, kışla gazinosu, vardiya yatakhanesi, özel, yerel ve kış eğitim merkezleri olmak üzere 78 adet Sosyal Tesisi mevcuttur. Sosyal tesisler, kadro, kuruluş, idare, denetleme ve işletme usul ve esasları ile muhasebeye ilişkin belge ve kayıtların işleniş şekilleri ve eklentileri açısından, “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları Ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine tabidir. Ancak, muhasebe işlemlerinin raporlanması ve hesapların konsolidasyonuna ilişkin hükümler yönünden 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Kurum Ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas Ve Usuller” e tabidir. Askerî gazino, kışla gazinosu, vardiya yatakhanesi, özel, yerel ve kış eğitim merkezleri olmak üzere toplam 78 adet Sosyal Tesisin 2017 yılı gelirleri toplamı 49.292.110,62 TL,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 giderleri toplamı ise 48.453.232,31 TL olarak gerçekleşmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Yevmiye defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Gelir tablosu,  Envanter defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, Anıttepe Askeri Gazino Müdürlüğü, Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Beytepe Kışla Gazino Müdürlüğü, İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Balmumcu Kışla Gazino Müdürlüğü ve Çanakkale Özel Eğitim Merkezi Komutanlığının mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Teminat Mektuplarının Yanlış Hesapta Muhasebeleştirilmesi Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Kışla Gazino Müdürlüğü 2017 yılı mizanında yapılan inceleme neticesinde Kışla Gazino Müdürlüğü tarafından alınan teminat mektuplarının nazım hesaplar yerine, 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 Maliye Bakanlığının, 213 Sayılı Vergi Usûl Kanunu’nun 175 ve mükerrer 257’nci maddelerinin verdiği yetkiye dayanarak, bilanço usulünde defter tutan gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin faaliyet ve sonuçlarının sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolar aracılığı ile ilgililere sunulan bilgilerin tutarlılık ve mukayese edilebilirlik niteliklerini koruyarak gerçek durumu yansıtmasının sağlanması ve işletmelerde denetimin kolaylaştırılması amacıyla yayımladığı 1 Seri No'lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin “V – Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı ekinde tek düzen hesap planında mevcut bulunan hesapların niteliği ve işleyişi açıklanmıştır. Hesap planı açıklamalarında 11 Menkul Kıymetler Hesap Grubu, kar elde etmek amacıyla geçici bir süre elde tutulmak üzere alınan menkul kıymetlerin izlenmesi amacıyla kullanılacağı belirtilmiştir. 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabı ise hisse senetleri, kamu ve özel sektör tarafından çıkarılmış bulunan tahvil, bono ve senetlerin dışındaki diğer menkul kıymetlerin takip edildiği hesap olarak tanımlanmıştır. Nazım hesapların ise işletmenin sahibi olmadığı ancak izlenmesine ihtiyaç duyulan değerlerin kaydedildiği hesaplar olduğu belirtilmiştir. Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Kışla Gazino Müdürlüğünün yüklenicinin sözleşme hükümlerini yerine getirebilmesini güvence altına almak amacıyla almış olduğu teminat mektupları işletmenin kendi mülkiyetinde olan bir değer değildir. Alınan teminat mektuplarının Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Kışla Gazino Müdürlüğünün varlık hesaplarından olan 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabında değil, işletmenin varlık ve kaynak hesaplarında değişime sebep olmayan nazım hesaplarda izlenmesi ve bilanço dipnotlarında gösterilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “J.ve Shl.Güv.Akd.Bşk.lığı Beytepe Kışla Gz.Md.lüğü tarafından Sayıştay denetimi esnasında tespit edilen bulgular için gerekli tedbirler alınmıştır. Maliye Bakanlığının 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 175 ve mükerrer 257’inci maddelerinin verdiği yetkiye dayanarak yayınladığı 1 Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinin de (26.12.1992 tarih ve mükerrer 21447 sayılı R.G.) söz konusu muhasebe sistemi kapsamında muhasebenin temel kavramları, mali tablolar ilkeleri ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulması, mali tabloların biçimsel yapıları ve hesapların işleyişleri gibi hususlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Aynı tebliğin ‘’Tek düzen Hesap çerçevesi, hesap planı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 ve hesap planı açıklamaları ‘’ başlıklı bölümünde ise Hesap sınıflarının sonunda ‘‘9 NAZIM HESAPLAR’’ hesap sınıfında da boş olarak 90 ila 99 arası Nazım Hesap Grupları sıralanmıştır. Ancak, tek düzen hesap planı olarak sıralanan kebir hesaplarında tüm hesaplar ile ilgili açıklama ve örnekler verilirken nazım hesaplar ile ilgili hiçbir bilgi verilmemiş, bu hesapların kullanımı tamamen işletmelerin inisiyatifine bırakılmıştır. Bu nedenle genel tebliğe uygun olarak nazım hesaplar kullanılmamıştır. Ancak Sayıştay Denetim Raporu doğrultusunda uygulamaya alınacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamalarında, 11 Menkul Kıymetler Hesap Grubu, kar elde etmek amacıyla geçici bir süre elde tutulmak üzere alınan menkul kıymetlerin izlenmesi amacıyla kullanılacağı belirtilmiştir. 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabı ise, İşletmenin aldığı Hisse senetleri, özel kesim ve kamu kesimi tarafından çıkarılan tahvil, senet ve bonolar dışında kalan ve kısa vadede yatırım yapmak amacıyla kullanılan diğer menkul kıymetlerin takip edildiği hesap olarak tanımlanmıştır. Bu menkul kıymetler Repo, finansman bonosu, menkul kıymetler yatırım fonu, konut ve mevduat sertifikaları, varlığa dayalı menkul kıymetler, yatırım fonları, banka bonoları gibi menkul kıymetlerden oluşmaktadır. Nazım hesapların ise işletmenin sahibi olmadığı ancak izlenmesine ihtiyaç duyulan değerlerin kaydedildiği hesaplar olduğu belirtilmiştir. Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Kışla Gazino Müdürlüğünün yüklenicinin sözleşme hükümlerini yerine getirebilmesini güvence altına almak amacıyla almış olduğu teminat mektupları işletmenin kendi mülkiyetinde olan bir değer değildir. Alınan teminat mektuplarının Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Kışla Gazino Müdürlüğünün varlık hesaplarından olan 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabında değil, işletmenin varlık ve kaynak hesaplarında değişime sebep olmayan nazım hesaplarda izlenmesi ve bilanço dipnotlarında gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu hata, Bilançoda işletmenin varlıklarının gerçeğe aykırı olarak yüksek görünmesine ve 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabının doğru ve güvenilir veri içermemesine sebep olmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Jandarma Genel Komutanlığı sosyal tesislerinden; Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Beytepe Kışla Gazino Müdürlüğünün 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; Anıttepe Askeri Gazino Müdürlüğü, İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Balmumcu Kışla Gazino Müdürlüğü ve Çanakkale Özel Eğitim Merkezi Komutanlığının 2017 yılına ilişkin, ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; Kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Mal ve Hizmet Alımlarında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesislerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı, anılan Kanun’a aykırı olarak ihtiyaçların “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre temin edildiği görülmüştür. 2/1/2017 tarihli ve 681 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1’inci maddesiyle, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 1’inci maddesinde yer alan “(Jandarma dâhil)” ve “(Sahil Güvenlik dâhil)” ibarelerinin yürürlükten kaldırılmasıyla Jandarma Genel Komutanlığı 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılan Yönetmelik, Yönerge, Genelge vb. gibi alt mevzuat kapsamından çıkartılmıştır. 03/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesiyle 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev Ve Yetkileri Kanunu’na eklenen “Sosyal tesisler” başlıklı Ek Madde 8 ile “Jandarma Genel Komutanlığı, vardiya yatakhaneleri, eğitim ve kongre merkezleri, sosyal tesisler, gazinolar, moral eğitim merkezleri ve kantinler kurabilir. Bu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 tesislere ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.” Hükmü konulmuştur. Ancak söz konusu yönetmelik henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesisleri “Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları Ve Vardiya Yatakhaneleri İle Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre faaliyetlerine devam etmektedir. Yürürlükteki mevzuat açısından durum değerlendirildiğinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde Kanunun amacı, “kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek” olarak belirtilmiştir. Anılan Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde de, maddede belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği ifade edilmiştir. Anılan Kanun’un 2’nci maddesinin gerekçesi, Kanun tasarısında; “Kamu kurum ve kuruluşlarının ihale işlemlerinde ayrı mevzuata tâbi olması, kamuda farklı usul ve esasların uygulanmasına neden olmaktadır. Aynı idare tarafından çeşitli kaynaklardan finanse edilen işlerin ihalelerinde de ayrı mevzuatın bulunması uygulamada karmaşayı artırmaktadır. Bu nedenle, idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları harcamalara ilişkin mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulama birliğini sağlamak amacıyla genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyelerin yanı sıra; …

• Yukarıda belirtilen daire, idare, kuruluş ve teşebbüslerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, Kanun kapsamına alınmıştır.” şeklinde ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde de sosyal tesisler istisnalar arasında sayılmamaktadır. Ayrıca sosyal tesislerin kurumdan ayrı bir tüzel kişiliği de

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 bulunmamaktadır. Söz konusu Kanun’un 68’inci maddesinin (b) bendinde aynen; “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98’inci (Değişik: 11/2/2014- 6519/11 md.) maddesinde “…Orduevi ve bağlısı şubeler ile askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esaslar, ihtiyaçların tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve diğer hususlar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirlenir.” denilmek sureti ile ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi verilmiştir. Ancak 211 sayılı Kanun’da, söz konusu tesislerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadığına ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu durumda çıkarılacak yönetmelikte ihtiyaçların tespit ve temini ile diğer hususlarda düzenleme yapılırken yetki veren kanuna ve diğer kanun hükümlerine aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Bu husus Jandarma Genel Komutanlığı 2015 Yılı Denetim Raporunda da yer almış uygulamanın düzeltilmesini takip için izlenecek hususlara alınmıştır. Ancak 2017 yılı içerisinde aynı hatalı uygulamanın devam ettiği görülmektedir. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesisler 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında olup, bu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Kanun’a aykırı hüküm ifade eden kanun, yönetmelik, yönerge vs. uygulama imkânı bulunmamaktadır. Bu çerçevede yukarıda ifade edilen Yönetmeliğin ihale ile ilgili olan hükümlerinin uygulaması da ancak söz konusu Kanun çerçevesinde mümkün olabilecektir. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesislerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kışla gazinosu tabir edilen birlik sınırları içindeki küçük ölçekli sosyal tesislerin büyük bir bölümünün genellikle personelin öğle yemeklerini yediği tabldot benzeri hizmetler vermesi, Özellikle, Özel Eğitim Merkezlerinde, tahsis doğrultusunda gelen personel ve aileleri dışında, günübirlik veya hafta sonu gelen personel sayısının dönemsel olarak çok farklılıklar göstermesi nedeniyle, tespit edilerek sözleşmeye bağlanan ihtiyaçların, sözleşmede bağlanan miktarlar üzerinden daha fazla veya daha az olarak alınması gerektiği, Sosyal tesislere ait sözleşmelerin büyük bir bölümünde bağlayıcı olunmaması maksadıyla sözleşme tutarlarına yer verilmemesi ve sözleşmelerde kamu ihale mevzuatının standartları dışında çok sayıda özel hüküm ihdas edilmek zorunda kalınması, Sosyal tesislerin alımlarında özellikle mahrum ve ücra yerlerde müşteri taleplerini ön planda tutan ve müşteri memnuniyetini gözeten bir alım politikası izlemesi gerekmesine rağmen tüm ihtiyaçlarını kamu ihale mevzuatına uygun olarak karşılama imkânının bulunmaması, Sosyal tesislere alımlarının büyük ölçüde yıllık ihtiyaçlara göre akdedilen sözleşmeler kapsamında yapılması nedeniyle doğrudan teminin parasal sınırları dahilinde veya parçalara bölünmeden bu tür ihtiyaçların karşılanmasının mümkün olmaması, Nedenleriyle, ihtiyaçların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu esaslarına bağlı kalınmaksızın özgün bir alım yöntemiyle alımına ihtiyaç duyulması ve diğer nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundan istisna tutulmayı içeren kanun değişikliği önerisinin Maliye Bakanlığına sunulmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderildiği, özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında çeşitli gerekçelerle sosyal tesislerin işletilmesinde birtakım güçlükler yaşanacağı ifade edilerek, sosyal tesislerin Kamu İhale Kanunu kapsamı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 dışında tutulması için İçişleri Bakanlığı aracılığı ile kanun değişikliği önerisinde bulundukları ifade edilmektedir. Ancak Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesisler mevcut durum itibarı ile Kamu İhale Kanunu kapsamında olmasına rağmen yasaya aykırı olarak söz konusu Kanun hükümlerine fiilen uymamaktadır. Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de defalarca gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK. D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK. D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK. D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan ordu evleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanun’a tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup, bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut olmayıp, kararları da aynı yönde istikrar kazanmıştır. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığına bağlı sosyal tesislerin mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 2: Sözleşme Gereği Ortak Tesisattan Kullanılan Ve Yükleniciden Tahsil Edilmesi Gereken Elektrik, Su, Gaz Bedellerinin Takip Ve Tahsil Edilmemesi Sözleşme Gereği Ortak Tesisattan Kullanılan Ve Yükleniciden Tahsil Edilmesi Gereken Elektrik, Su, Gaz Bedellerinin Takip Ve Tahsil Edilmediği görülmüştür. İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Balmumcu Kışla Gazino Müdürlüğünce imzalanan birim fiyat mal ve hizmet alım sözleşmesinin 16.2.2. maddesinde “yüklenici montaj ve diğer işler için gerekli olan tüm elektrik, su, gaz tesis ve bağlantılarını kullanması sırasında ortaya çıkacak olası zararları tazminle yükümlüdür. Yüklenici süzme saatlerden kullandığı enerji masraflarını ödemekten mesuldür.” denilmektedir. Söz konusu sözleşme hükmü gereği yüklenicinin ortak tesisattan kullandığı elektrik, su ve gaz bedellerinin ayrı bir saat takılarak tespit edilmesi ve yükleniciden tahsil edilmesi gerektiği halde bunun yerine getirilmemesi sebebiyle ortak tesisattan yüklenicinin kullandığı elektrik, su ve gaz bedelleri de bütçeden ödenmekte ve kamu zararına sebep olunmaktadır. Yukarıda yer alan sözleşme hükmü gereği yüklenicinin ortak tesisattan kullandığı elektrik, su ve gaz bedellerinin ayrı bir saat takılarak tespit edilmesi ve yükleniciden tahsil

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; kiraya verilen tesis, ünite veya işletmelerin elektrik, su ve yakacak giderlerinin kiralayan firma tarafından ödeneceği, bunun dışındaki işletmeler ile hizmet alımı, mal ve hizmet alımı usulüyle işletilen ünitelerin yılı merkezi yönetim bütçe kanunu ile belirlenen giderlerinin genel bütçeden karşılanabilmesi ve söz konusu hükmün sözleşmeye hatalı olarak yazılması sebebiyle söz konusu giderin tahsil edilmediği, özetle ifade edilmektedir. Sonuç olarak mevzuat çerçevesinde yapılmış olan sözleşme her iki taraf içinde bağlayıcı olup, yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi, sosyal tesis yetkililerinin de tesisin hak ve menfaatlerini koruması gerekmektedir. Bu nedenle,, söz konusu sözleşme hükmü gereği yüklenicinin ortak tesisattan kullandığı elektrik, su ve gaz bedellerinin ayrı bir saat takılarak tespit edilmesi ve yükleniciden tahsil edilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 8. EKLER

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 57

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67

T.C. Sayıştay Başkanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Sosyal Tesis 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68