2017 - DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI.pdf

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇERİK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 19

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 4
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 10
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 11

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Diyanet İşleri Başkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığına 2017 yılı Bütçesiyle 6.867.117.000 TL ödenek verilmiştir. Yılı içinde 323.344.334,54 TL ilave ödenek alınmış olup, toplam ödeneğin 55.475.032,89 TL.si tenkis edildikten sonra geriye 7.134.986.301,65 TL ödenek kalmıştır. Bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,9939 una tekabül etmektedir. Başkanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Başkanlığın 2017 yılı bütçe gideri tutarı 7.246.974.536,62 TL dir. 111.988.234,97 TL ödenek üstü harcama geçici personelin maaş ve sosyal güvenlik primi ödemelerinden kaynaklanmaktadır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Başkanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314- 316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Başkanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Başkanlığın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; Başkanlığının merkez ve taşra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Diyanet İşleri Başkanlığının Kullanımında Olan Taşınmazların Fiili Envanterinin Eksik Yapılması ve Taşınmazlara Ait Bilgilerin Muhasebe Kayıtlarına Eksik Alınması Diyanet İşleri Başkanlığının kullanımında olan taşınmazların fiili envanterinin eksik yapılması ve taşınmazlara ait bilgilerin muhasebe kayıtlarına eksik alınması durumunun devam ettiği anlaşılmaktadır. Taşınmaz malların yönetimi, 5018 sayılı Kanunun 44, 45, 47 ve 60 ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanunun 44 üncü maddesine istinaden “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” Maliye Bakanlığınca hazırlanmış, 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. 19.06.2014 tarih ve 29035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile de kurumların kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimleri, 30.09.2014 tarihine kadar taşınmazların fiili envanterini emlak vergi değerleri üzerinden mevcut kullanım şekillerini esas alarak tamamlamak ve 01.10.2014 tarihine kadar muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine vermek durumundadır. 17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren değişiklikle bu süre 31.12.2017 tarihine ertelenmiştir. Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; “(1) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 … (6) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri; kuruluş kanunları ile özel mevzuatlarındaki hükümler uyarınca, bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılır.” Denilmektedir. Yapılan incelemede, Diyanet İşleri Başkanlığı hizmet ve faaliyetlerinde kullanılan ve yönetilen cami, kuran kursu, hizmet binası, lojman vb. 183.393 adet taşınmazının olduğu, bu taşınmazlardan 63.447 tanesinin envanter çalışmalarının yapıldığı ve taşınmaz bilgi sistemine toplam 4.029.920.631,51 TL olarak kaydedildiği görülmüştür. Envanter çalışmaları yapılan bu taşınmazlardan 379.431.467,92 TL tutarındaki kısmının 250 (Arazi ve Arsalar Hesabı) ve 252 (Binalar hesabı)’ na muhasebe kaydı da yapılmıştır. Başkanlığın taşra teşkilatında sayı ve teknik bilgi açıdan yeterli miktarda personel bulunmaması nedeniyle Başkanlığın mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların envanterine ve kaydına ilişkin yukarıda yer verilen mevzuat gereğince yapılması gereken iş ve işlemlerin gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; “Başkanlığımıza bağlı il/ilçe müftülükleri ve eğitim merkezi müdürlüklerinin kullanımında ve yönetiminde olan cami, Kur'an kursu, hizmet binası, lojman vb. taşınmazların ana kayıtları ve bağlı taşınmaz kayıtları ile birlikte 183.393 adet taşınmazın kaydı, ilgili harcama birimleri tarafından Diyanet İşleri Başkanlığı “Taşınmaz Bilgi Sistemi” üzerinden yapılarak, 2017 Yılı Taşınmaz İcmal Cetvelleri oluşturulmuştur. Başkanlığımız hizmet ve faaliyetlerinde kullanılan 183.393 adet taşınmazdan bedel tespit çalışmaları tamamlanan 63.447 taşınmazın bedel bilgileri Taşınmaz Bilgi Sistemine (toplam 4.029.920.631,51.-TL.) kaydedilmiş, bu taşınmazlardan 379.431.467,92.-TL tutarındaki kısmının 250 (Arazi ve Arsalar Hesabı) ve 252 (Binalar Hesabı)'ye muhasebe kaydı yapılmıştır. Başkanlığımız taşra teşkilatında sayı ve teknik bilgi açısından yeterli personel bulunmaması, bedel tespit çalışmalarının nasıl yapılacağı hususunda tecrübe ve bilgi sahibi olmamaları nedeniyle bedel tespit çalışmalarında aksaklıklar yaşanmaktadır. Çevre ve Şehircilik Müdürlükleri, Tapu Müdürlükleri, Belediyeler ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlardan teknik personel yardımı alınarak çalışmalar yürütülmektedir. Mezkur kurum ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 kuruluşlardan, işlerinin yoğunluğu nedeniyle her il ve ilçede aynı şekilde teknik personel yardımı sağlanamamaktadır. Başkanlığımız taşınmaz envanter çalışmaları, Taşınmaz Bilgi Sisteminde sayı ve yüz ölçüm açısından tamamlanmış, ancak bedel tespit çalışmalarının yapılarak bilgilerinin sisteme girilmesi ve bu bedellerin muhasebe kaydına alınması, yukarıda geçen nedenlerle tamamlanamamıştır. Bundan sonraki süreçte, Başkanlığımız taşınmaz envanter çalışmalarının tamamlanması için daha fazla gayret gösterilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi tarafından; “Başkanlığımız taşınmaz envanter çalışmalarının tamamlanması için daha fazla gayret gösterilecektir” denildiğinden daha sonraki hesap dönemlerinde takibi yapılacaktır. BULGU 2: Gayrimenkuller İçin Gerçekleştirilen Büyük Onarım ve Tadilat Giderlerinin Varlık Hesaplarına Alınması Gerekirken Doğrudan Gider Hesaplarında Muhasebeleştirilmesi Diyanet İşleri Başkanlığına ait gayrimenkuller için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat harcamaların, varlık hesaplarına alınması gerekirken gider hesaplarında muhasebeleştirildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesinde "yapım"; “Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini, ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır. Yapım tanımının kapsamına giren bütün işlere ilişkin inşa, onarım, yıkma, değiştirme, iyileştirme ve yenileştirme çalışmalarının da yapım işi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 175 ve 176 ncı maddelerinde 252- Binalar hesabı ve işleyişi, 187 ve 188 inci maddesinde ise 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabı ve işleyişi açıklanmıştır. Bu maddelere göre; “258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır. Gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 252-Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır. Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarlar binanın geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir. Binalar hesabında kayıtlı binaların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına ilişkin olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.” Başkanlığa ait taşınmazlar için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat harcamaları, ilgili taşınmazın değerini artıcı faaliyetler olduğu için ilgili olduğu duran varlık hesabında, yeni bina yapım işlerinin de yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilerek geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde; Başkanlık hizmet binası E Blok 1.2.3. katlar dekorasyon ve D Blok dış cephe tadilatı (Sözleşme bedeli 3.200.000 TL.) giderlerinin 252-Binalar hesabına alınması yerine doğrudan gider hesaplarında muhasebeleştirildiği, görülmüştür. Bu durum, söz konusu duran varlıkların muhasebe kayıtlarında görünen değerinin gerçek değerinden daha düşük görünmesine sebebiyet vermektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu idaresi cevabında; "Başkanlık hizmet binası E Blok 1.2.3. katlar dekorasyon ve D Blok dış cephe tadilatı giderleri, zühulen 252- Binalar hesabına alınması yerine doğrudan gider hesaplarında muhasebeleştirilmiştir. Bundan böyle Başkanlığa ait taşınmazlar için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat harcamaları ilgili hesaplarda muhasebeleştirilecektir." denilmektedir Sonuç olarak; Kurum tarafından “Bundan böyle Başkanlığa ait taşınmazlar için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat harcamaları ilgili hesaplarda muhasebeleştirilecektir.” Denildiğinden sonraki hesap dönemlerinde ilgili hesaplara kaydedilip kaydedilmediğinin takibi yapılacaktır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Diyanet İşleri Başkanlığının 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Yurtdışı Geçici Görevlendirmelerde Firmaya Ödenen Uçak Bileti Bedellerinin Analitik Bütçe Sınıflandırmasının Yurt İçi Ekonomik Kodundan Ödenmesi Yurtdışı geçici görevlendirmelerde firmaya ödenen uçak bileti bedellerinin analitik bütçe sınıflandırmasının yurt içi ekonomik kodundan ödendiği görülmüştür. Diyanet İşleri Başkanlığı personelinin yurt dışına geçici görevlendirilmesinde uçak biletleri Firma tarafından tedarik edilmektedir. Firma'nın kesmiş olduğu yurt içi ve yurt dışı uçak bileti bedelleri biriktirilerek, Başkanlığa kesilen faturalara istinaden düzenlenen ödeme emri belgesi ile firmaya ödenmektedir. Düzenlenen ödeme emri belgesinde hem yurt içi geçici görevlendirmeler için kesilen uçak bilet bedelleri, hem de yurt dışı geçici görevlendirmeler için kesilen uçak bedelleri varsa ödemenin tamamı 03.03.01.01 (Yurt içi geçici görev yollukları) ekonomik kodundan yapılmaktadır. Bu durum bütçe ödeneklerinin kullanımında ve düzenlenecek mali tablolarda yanıltıcı sonuçlar doğuracağından, aynı ödeme emri ile ödenmiş olsa dahi yurt dışı geçici görevlendirmeler için kesilen uçak bileti bedelleri 03.03.03.01 (Yurt dışı geçici görev yollukları) ekonomik kodundan yapılmalıdır. Kamu idaresi cevabında; "İlgili birimce, uçak bileti bedelleri firmaya genellikle topluca ödendiği ve çoğunluğunu yurtiçi ödemeleri oluşturduğundan, yurtdışı uçak biletleri de zühulen yurtiçi geçici görevlendirmeler tertibinden ödenmiştir. Bundan sonra bu konuya daha fazla dikkat edilecektir." denilmektedir. Sonuç olarak; Daha sonraki denetim dönemlerinde konunun takibi yapılacaktır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 19
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 19
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 20
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 20
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 20

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 19

1. ÖZET Bu rapor, Diyanet İşleri Başkanlığının performans denetimi sonuçlarını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Diyanet İşleri Başkanlığının hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir:  2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan,  2017 yılı Performans Programı,  2017 yılı İdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. 2017–2021 dönemine ait Stratejik Planın, 2014 yılı performans denetimi sırasındaki ölçülebilirlik değerlendirmeleri de göz önünde tutularak hazırlandığı anlaşılmıştır. Gerçekleştirilen performans denetimi sonucunda; Kurumun performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine ve iç kontrol sistemi ilkelerine uygun şekilde oluşturduğu ve belirlemiş olduğu hedeflere ilişkin gerçekleşmeleri ölçtüğü tespit edilmiştir. Kurumca stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu hazırlanmıştır. Söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine uygun olduğu ve faaliyet raporunun performans programı ile ilgisinin kurulduğu görülmüştür.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 20 olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Diyanet İşleri Başkanlığının yayımladığı 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2017 yılı performans denetimi kapsamında Diyanet İşleri Başkanlığının yayımladığı 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 21 Diyanet İşleri Başkanlığının 2017–2021 dönemine ait Stratejik Planı, 2014 yılı performans denetimi sırasındaki ölçülebilirlik değerlendirmeleri de göz önünde tutularak hazırlandığı görülmüştür. Stratejik Planın; mevcudiyet, zamanlılık, sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlama kriterlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir. Yapılan denetim sonucunda Diyanet İşleri Başkanlığının 2017 yılı Performans Programı değerlendirildiğinde, programın zamanında hazırlanarak, ilgili mevzuatta yer alan sunum kriterlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüştür. 2017 yılı Performans Programında kurum, 5 stratejik amacına yönelik yıllık hedefler belirlemiştir. 2017 yılı için 13 performans hedefi ve 38 performans göstergesi bulunmaktadır. Yapılan denetim sonucunda 13 adet performans hedefinin ve bunlara ilişkin belirlenen 38 adet performans göstergesinin amaç ve hedeflerle ilgili, ölçülebilir ve iyi tanımlanmış olduğu görülmüştür.
Kurumun 2017 yılı Faaliyet Raporu değerlendirildiğinde, raporun zamanında ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüştür. Kurumun performans programındaki ilgili ve ölçülebilir olarak belirlenen performans hedef ve göstergelerinden 38 tanesine tutarlı bir şekilde yer verdiği görülmüştür. Tutarlı olarak raporlanan hedef ve gösterge gerçekleşmelerinin Kurumun son ölçüm kaynakları ile doğrulanabilir olduğu görülmüştür. Ayrıca, Kurumca tutarlı ve doğrulanabilir olduğu değerlendirilen hedef ve göstergelerin tamamına ilişkin gerçekleşmelerde meydana gelen sapmalar hakkında faaliyet raporunda, geçerli ve ikna edici gerekçeler sunulmuştur.
Kurumun ilgili ve ölçülebilir olduğu tespit edilen 38 adet performans göstergesinin tamamına ilişkin faaliyet sonuçlarını ölçmek amacıyla; izleme ve değerlendirme sistemini, veri kayıt sistemini de içerecek şekilde kurduğu ve % 40 oranında gerçekleştirdiği görülmüştür. İzleme ve değerlendirme sistemiminin, veri kayıt sistemini de içerecek şekilde 2018 yılında tamamlanarak büyük ölçüde manuel (elle tutulur) olmaktan kurtarılacağı öngörülmektedir. Mevcut durum; tespit edilen 38 adet performans göstergesi güvenilirlik açısından incelendiğinde, sistemin manuelden (elle tutulma) kurtulduğu ölçüde risklerin azalacağı değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde; performans göstergesine ilişkin veri kayıt sisteminin performans ölçme ve raporlama amacına uygun olduğu ve sunulan verinin güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yapılan performans denetimi sonucunda; Kurumun performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine ve iç kontrol sistemi ilkelerine uygun şekilde oluşturduğu ve belirlemiş olduğu hedeflere ilişkin gerçekleşmeleri ölçtüğü değerlendirilmiştir.