2016 - KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI.pdf
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2017
İÇERİK KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2016 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 17
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 6
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 7
- EKLER ........................................................................................................................................................ 10
KISALTMALAR TL: TÜRK LİRASI T.C.:TÜRKİYE CUMHURİYETİ
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Mali Yapı
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi
yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2016 yılı Bütçesiyle T.C.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na, 2.777.769.000 TL. ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar Merkezi
Yönetim Bütçesinin % 0,49 una ( 560.782.309.000 TL) tekabül etmektedir.
Ayrıca T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın faaliyetlerinin finansmanında, bütçe
dışında kalan döner sermaye işletmesinden temin edilen 5.950.346,95 TL. kaynak
kullanılmıştır.
T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aşağıda belirtilmiştir. 2016 yılı için T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na 2.777.769.000 TL. başlangıç ödeneği tahsis edilmiş olup, bu kapsamda bağlı kuruluşlar olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığına Bakanlık Bütçesinden toplam 511.148.000.-TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar bakanlık bütçesinden düşüldüğünde bütçe ödeneği 2.266.621.000.-TL olmaktadır. Bu tutarın 186.699.000 TL'si sermaye transferlerine, 557.610.000 TL' si sermaye giderlerine, 268.740.000 TL'si cari transferlere, 388.894.000 TL'si mal/hizmet alım giderlerine, 123.748.000 TL'si sosyal güvenlik devlet primi giderlerine, 710.630.000 TL'si personel giderlerine kullanılmak üzere harcanılmıştır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve
öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49
ve 80 inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri
gibi tüm mali işlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu
Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının
önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde
muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve
genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun,
yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına
temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde
hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin
usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Yönetmeliğin 310 uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312 nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313 üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316 ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327 nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Taşınır kesin hesap cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın merkez ve taşra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaati Yapılmasına İlişkin Gerekli Çalişmaların Tamamlanmaması Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması 2013-2014 Yılları Sari Mukaveleli İşinde, sözleşme 09.01.2014 tarihinde imzalanmasına rağmen 2016 yılı sonu itibari ile yüklenici işe fiilen başlayamamıştır. 1453 yılında Ayasofya Camisi’nin kuzeyinde inşa edilmiş olan Fatih Medresesi 1870’li yıllarda yıkılmış 1874 yılında eski medrese temelleri üzerine 2 kat halinde yeniden inşa edilmiştir. Ayasofya Camisi’nin 1934 yılında Arkeoloji müzeleri Müdürlüğüne devrinden sonra 1936 yılında yıkılmıştır. 1980 ve 2000’li yıllarda yapının temelleri ortaya çıkarılmıştır. İstanbul İl Özel İdare Müdürlüğü’nce Fatih Medresesi’nin projeleri yaptırılmış ve İstanbul IV Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 19.12.2012 tarih ve 1069 sayılı kararı ile onaylanmıştır. Projeleri müteakip “Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması 2013-2014 Yılları Sari Mukaveleli İşi” olarak 09.12.2013 tarihinde ihale edilmiş ve 19.12.2013 tarihli İhale kararı ile 6.034.079,74 TL’ye Mm Turizm ve Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine verilen işin sözleşmesi 09.01.2014 tarihinde imzalanmıştır. 13.01.2014 tarihinde işyeri teslimi yapılan işin sözleşmeye göre bitim tarihi 28.05.2015 tarihidir. ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) Türkiye Ulusal Komitesi Ayasofya Müzesi bitişiğindeki Fatih Medresesinin rekonstrüksiyon faaliyetlerine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kurullar Daire Başkanlığına hitaben yazdıkları 30.01.2014 tarihli yazılarında; Ayasofya Müzesi’nin 1985 yılında İstanbul’un Tarihi Alanları Kapsamında dünya Mirası Listesi’ne girdiği, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nce Dünya Miras Sözleşmesi ve ilgili uluslararası belge ve kurallara uygun şekilde korunması ve değerlendirilmesi taahhüt edildiği, Ayasofya’nın batı cephesine bitişik iki katlı Fatih Medresesi’nin yeniden yapımının Dünya Mirası mevzuatı hakkında bilgi eksikliğini gösterdiği, Dünya Miras Alanlarında, her türlü işlev değişikliği, planlama ve koruma uygulaması kararının, alanın/yapının Dünya Miras Liste’sine girdiği tarihteki durumu, özellikleri, kullanım biçimleri göz önüne alınarak bütüncül bir yaklaşımla belirlenmesi ve 1500 yıllık Ayasofya’nın bitişiğine 500 yıllık Fatih Medresesinin rekonstrüksiyonun yapılması Ayasofya’nın taşıdığı “üstün
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 evrensel değeri” olumsuz etkileyeceği, ICOMOS olarak yapım işinde ısrar edilmesi durumunda İstanbul’un Dünya Miras Alanları için ciddi bir risk olacağını bildirmişlerdir. İstanbul Röleve ve Anıtlar Müdürlüğünün koordinesinde, ICOMOS Türkiye Ulusal Komitesi’nin Ayasofya Müzesi bitişiğindeki Fatih Medresesinin rekonstrüksiyon faaliyetlerine ilişkin çekincelerini gidermek amacıyla, İstanbul Tarihi Yarımada Yönetim Planı’nın “Tarihi Yarımada’daki Dünya Miras Varlıkları için Etki Değerlendirmesi Çerçevesinin ve Uygulamalarının Geliştirilmesi” projesinin Yönetim Planı’nın projeler ile ilgili prensipleri, Dünya Miras sözleşmesi ve Dünya Mirası Kültür Varlıkları için Miras Etki Değerlendirme Rehberi esas alınarak 02.12.2014 tarihinde “Miras Etki Değerlendirme Çalışması” yapılmıştır. Yapılan çalışma ICOMOS’un istediği niteliklerde olmaması nedeni ile tekrar çalışmalara başlanmış fakat şuana kadar henüz sonuçlanmamıştır. Yükleniciye işyeri teslimi yapılmış olsa da “Miras Etki Değerlendirme Çalışması” sonuçlanmadığından yüklenici işe başlayamamaktadır. Bunun sonucunda “Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması 2013-2014 Yılları Sari Mukaveleli İşi” 2013-2014 yıllarında tamamlanması öngörülmesine rağmen 2016 yılı sonu itibariyle işe başlanmaması nedeniyle, sözleşme hükümleri gereği yükleniciye fiyat farkı ödenmesi gerekmesi nedeniyle, işi başlanmayan her geçen gün de ödenecek fiyat farkının artacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Dünya Miras Alanının bir parçası olan Ayasofya Müzesi çevresinde gerçekleştirilecek olan "İstanbul Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması İşi" kapsamında uygulama yapılmadan önce söz konusu projenin dünya miras alanının üstün evrensel değeri üzerindeki etkilerini doğru bir şekilde değerlendirmek amacıyla bir “Miras Etki Değerlendirme Çalışması”nın Bakanlığımız ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün internet sayfasında yayınlanan lCOMOS'un "Dünya Mirası Kültür Varlıkları için Çevresel Etki Değerlendirmesi Rehberi" temel alınarak bağımsız uzmanlardan oluşacak bir heyet tarafından hazırlanması gerektiği Genel Müdürlüğümüzün 30.05.2014 tarih ve 99902397-176-10395 sayılı yazısı ile İstanbul Rölöve Anıtlar Müdürlüğüne bildirilmiştir. Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması 2013-2014 yılları sari mukaveleli İşi kapsamında 30.05.2014 tarih ve 99902397-176-10395 sayılı yazımız gereği firmanın süre uzatımına yönelik sözleşme hakları saklı kalmak üzere "Miras Etki Değerlendirme Çalışması"nın ivedilikle hazırlanması için İstanbul Rölöve Anıtlar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Müdürlüğünce yüklenici firmaya talimat verilmiş olup söz konusu çalışmanın 26.05.2017 tarihine kadar tamamlanması planlanmaktadır. "İstanbul Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması İşi" için 2017 Yılı Yatırım Programından 2.120.000 TL ödenek gönderilmiş olup, 2017 Haziran ayı içerisinde çalışmalara başlanılması planlanmaktadır." denilmektedir. Sonuç olarak; Ayasofya Müzesi Fatih Medresesi Rekonstrüksiyon İnşaatı Yapılması işinde, inşaat faaliyetinin başlayabilmesi için gerekli olan “Miras Etki Değerlendirme Çalışması”nın sonuçlandırılması ve diğer çalışmaların hızlandırılması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 7. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2016 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- ÖZET ........................................................................................................................................................... 10
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 18
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 18
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 19
- GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 20
- DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 21
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 17
- ÖZET Bu rapor, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir: 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2016 yılı Performans Programı, 2016 yılı İdare Faaliyet Raporu ve Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2016 yılı performans denetimi kapsamında yapılan denetim sonucunda: Performans Programındaki Performans Hedef-Gösterge sayısının, Stratejik Amaç Hedef sayısı ile ilişkili olarak; çok sayıda belirlenmesi sonucunda bunların gerçekleştirilmesinin, takibinin ve izlenmesinin söz konusu İdare için güçlük oluşturduğu, Performans Programı içindeki bazı performans göstergelerinin performans hedefleriyle ilgili olmadığı, Performans Programında yer alan bazı göstergelerin ölçülebilir olmadığı, Faaliyet Raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin sapmaların nedenlerinin açıklanmadığı, Faaliyet Raporunda bazı hedeflere ilişkin göstergelerde hedefe ulaşılmadığı halde gerçekleşme durumu başarılı olarak nitelendirildiği, Görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 18 Buna karşılık Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının mevcut olduğu, mevzuatta belirlenen süreler içinde hazırlandığı ve gerekli sunum kriterlerini karşıladığı, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin olarak veri kayıt sistemlerinin mevcut olduğu; bu mevcut sistem içinde veri toplama, analiz ve ölçüm yapmakla sorumlu personelin belirlendiği ve dönemsel olarak faaliyet sonuçlarının ölçüldüğü, raporlandığı olumlu bir değerlendirme bulgusu olarak tespit edilmiştir. Bu itibarla, Stratejik Plan, Performans Programı, Faaliyet Raporu sürecinin mevzuatın öngördüğü doğrultuda katılımcı yöntemlerle sürdürülmesi, Stratejik Amaç, Stratejik Hedef, Performans Hedef ve Gösterge sayısının daha az sayıda, niteliğinin ise daha sade anlaşılabilir, ölçülebilir şekilde belirlenmesi, faaliyet sonuçlarını ve performans bilgisini ölçmek adına daha güvenilir veri kayıt sistemleri tasarlanması, geliştirilmesi, sorumlu personelin süreçle ilgili bilgilendirilmesi ve eğitilmesinin; sürecin daha sağlıklı işlemesine, sürdürülmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 19 tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, Kültür ve Turizm Bakanlığı yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2016 yılı Performans Programı ve 2016 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 20 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2016 yılı performans denetimi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2016 yılı Performans Programı ve 2016 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 Yılı Performans Denetimi kapsamında; 2015 - 2019 Dönemi Stratejik Plan, planın ilk gerçekleşme yılı olduğu için detaylı incelemeye alınmamış ve bulgu saptanmamıştır. 2016 Performans Programı ve 2016 Faaliyet Raporunun mevcut olduğu; Performans Programının ve Faaliyet Raporunun mevzuatta belirtilen zamanlara uyularak hazırlandığı görülmüştür. Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevzuatta belirtilen sunum kriterlerine uygun olarak hazırlandığı tespit edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu Performans Programı ve Faaliyet Raporundaki performans bilgisi içeriğinin bulgu konusu yapılan hususlar dışında düzenlemelere uygun olduğu düşünülmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın performans bilgisini değerlendirmek için kullandığı faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin veri kayıt sistemleri incelendiğinde, Kurumun göstergelerle ilgili tüm performans bilgisinin toplandığı, analiz edildiği, raporlandığı ve belirlenen göstergeler aracılığıyla performansı ölçme ve izleme amacına münhasır olarak bir veri kayıt sistemi bulunduğu, bu sistemin stratejik plan kapsamındaki amaç ve performans program dâhilindeki hedef sayısının fazla olması ve bazı birimler için katılımcı yöntemlerle oluşturulmaması nedeniyle bazı faaliyetlerin ölçümünde etkin olarak çalışmadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 21
6. DENETİM BULGULARI
A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular
Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
B. Performans Programının Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular
BULGU 1: Performans Göstergelerinin Performans Hedefleriyle İlgili Olmaması
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Performans Programı üzerinde yapılan
incelemeler neticesinde, bazı performans göstergelerinin performans hedefleriyle ilgili
olmadığı tespit edilmiştir.
Maliye Bakanlığınca yayımlanan Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans
Programları Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, performans
göstergesi; kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar
ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal ifade edilen araçlar
olarak tanımlanmaktadır. Performans göstergelerinin, hedefe ulaşılıp ulaşılmadığını ölçmede
kullanılabilmesi için performans hedefiyle performans göstergesinin ilgili olması
gerekmektedir.
Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Performans Programının
incelenmesinde; Performans programı içinde yer alan ;
“Performans Hedefi:
“ Müzelerin çağdaş müzecilik anlayışı ile teşhir, tanzim, donanım ve koleksiyonlar
açısından yaygınlaştırılması ve güçlendirilmesi sağlanacaktır” hedefinin gerçekleştirilmesini
ölçmek üzere belirlenmiş olan ;
Performans Göstergesi 1: Müze ve ören yerleri ziyaretçi sayısı
Performans Göstergesi 2: Müze ve ören yerleri ziyaretçi memnuniyet oranı”
Göstergelerinin söz konusu performans hedefini ölçmek üzere ilgili olmadığı, söz
konusu hedefin gerçekleştirilip gerçekleştirilemediğine dair net ve gerçekçi bir veri
sağlayamayacağı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; Bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilen savunma
metninde:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 22 "Dünyanın en çok ziyaret edilen müze ve ören yerleri incelendiğinde ortak özellikleri olarak donanım ve koleksiyon açısından zengin, çağdaş müzecilik anlayışını net bir biçimde yansıtmaları ve insanlarda merak algısı oluşturarak ziyaret etme isteği uyandırdığı müze ile ziyaretçi sayısı ve ziyaretçi memnuniyet oranı arasındaki yakın ilişkinin görüldüğü örneklerle anlatılmakla birlikte bir sonraki stratejik plan ve performans programı hazırlık çalışmalarında dikkate alınacağına ilişkin Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün cevabi yazıları yazımız ekinde (Ek-5) sunulmuştur." Ayrıca bulgumuza hitaben Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün gönderdiği savunmada: " Performans Hedefi: Müzelerin çağdaş müzecilik anlayışı ile teşhir, tanzim, donanım ve koleksiyonlar açısından yaygınlaştırılması ve güçlendirilmesi sağlanacaktır. Performans Göstergesi 1: Müze ve ören yerleri ziyaretçi sayısı Performans Göstergesi 2: Müze ve ören yerleri ziyaretçi memnuniyet oranı Müzecilik anlayışındaki köklü değişimler Ülkemizde de müzeciliği etkileyerek "modern ve çağdaş müzecilik" anlayışına uygun müzeler oluşturulmaya başlanılmıştır. Dünyanın en çok ziyaret edilen müze ve ören yerleri incelendiğinde ortak özellikleri olarak donanım ve koleksiyon açısından zengin, çağdaş müzecilik anlayışını net bir biçimde yansıtmaları ve insanlarda merak algısı oluşturarak ziyaret etme isteği uyandırmalarıdır. 2015 yılı rakamlarına göre 8 milyon 600 bin ziyaretçi sayısıyla dünyada en fazla ziyaret edilen müze 1793 yılında hizmete giren Fransa'nın ilk devlet müzesi olan "Louvre Müzesi" dir. Söz konusu müzenin en fazla ziyaret edilen müze olmasının en önemli sebebi yıllar geçtikçe çağdaş müzecilik anlayışa uygun olarak yenilenmesi, teşhir, donanım açısından yaygınlaştırılması ve koleksiyonlar açısından güçlendirilmesi olarak görülebilir. Günde ortalama 25 bin kişinin ziyaret ettiği müzede on binlerce eser bulunmaktadır. Ayrıca bu müzede İtalyan Ressam Leonardo Da Vinci'nin ünlü "Mono Lisa" tablosu da sergilenmektedir. Ziyaretçilerin kiminin müzeyi değil de belli başlı eserleri görebilmek için müzeyi ziyaret ettiği düşünülürse bu açıdan da koleksiyon ve donanım açısından ünlü, yaygın ve güçlü olan bir müze ile ziyaretçi sayısı arasındaki yakın ilişki görülmektedir. Çağdaş Müzecilik anlayışında; Müze ziyaretçilerine hitap eden sürekli ya da geçici sergiler gibi etkinlikler ile koleksiyonların hikâyelerini anlatmak için yeni gösterim tekniklerinden faydalanılmaktadır. Anlatımı kuvvetlendirmek için dekor, kostüm, manken, mumya, kulaklık, telefon düzenekleriyle sesli yönlendirmeler kullanılmak suretiyle sunum
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 23 zenginleştirilerek ziyaretçinin ilgisi canlı tutulur. Çünkü; müze ve izleyici(ziyaretçi) arasındaki iletişim çok önemlidir. Bilgisayar destekli sergi, simülatör gibi interaktif sistemler kullanılarak gezi ziyaretçiler açısından eğlenceli ve eğitici hâle getirilebilir. Bakanlığımıza bağlı 192 müze ve 138 ören yeri bulunduğu göz önünde tutularak sayıları bir hayli fazla olan bu müze ve ören yerlerinde çağdaş müzecilik anlayışına uygun olarak yukarıda ifade edilen sunum tekniklerinin uygulanmaya başlanmasıyla ziyaretçi sayısında artış sağlamaya yönelik çalışmalar değer görmesi ve desteklenmesi gereken bir performans hedefi olarak görülmüştür. Ayrıca, eserlerin görselliği en iyi şekilde uygulanan öyküleme yöntemi kullanılarak ziyaretçilerin kültür varlıkları ve müzelere olan ilgisini artıracak ve bu da ziyaretçi sayılarında artışa neden olacaktır. Bu bakımdan çağdaş ve modern sergi ve sunum teknikleri kullanılması gereklidir. Ziyaretçi sayısını ve memnuniyet oranını etkileyen diğer bir unsur da müzelerde teşhir ve tanzim edilen eserlerin sergilendiği alanların rahat gezilebilen yerler olması gerektiğidir. Teşhir salonlarında eserler ziyaretçiler tarafından uzun kuyruklar oluşmadan, yaşlı ve çocuklar açısından sorun oluşturmadan rahatça gezilebilmelidir. Bu da gösteriyor ki eserlerin sergilendiği müzeler çağdaş müzecilik anlayışa uygun olarak yenilenip güçlendirildiği takdirde ziyaretçi memnuniyet oranında da artış yaşanacaktır. Söz konusu performans hedefi ve performans göstergesi arasında yakın ilişki olduğunu gösteren başka bir tespit ise Avrupa Müze Formu (EMF) tarafından her yıl verilen EMYA ( Avrupa Yılın Müzesi Ödülü) Ödülüne, Ülkemizdeki müzelerin aday müzeler arasında yer almasını sağlama çalışmalarıdır. EMYA Ödülü; yeni kurulan veya son 2 yıl içinde önemli yenileme çalışmalarını gerçekleştirmiş 50-60 aday müze arasında yapılan değerlendirme sonucu belirleniyor. Değerlendirmede kıstas olarak; Müze binalarının yapısı, teşhirdeki eserlerin değeri, eserlerin sunum şekli ve müze binası, finansal organizasyonu, yönetim ve pazarlama yapısı, donanım ve koleksiyon açısından zenginliği dikkate alınmaktadır. Bakanlığımızca; bu şekilde ödül kazanımları ve ödüle layık aday müzeler arasında gösterilmek, müzelerimizin hem ulusal hem uluslararası düzeyde daha geniş bir alanda tanınmasını sağlayacak hem de Ülkemiz ve yabancı ülke vatandaşları nezdinde merak algısı oluşturarak müzeleri ve ören yerlerini ziyaret eden ziyaretçi sayısında artış yaratacağı öngörülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 24 Sonuç olarak; Bakanlığımızca söz konusu Performans Hedefi ve performans göstergesi arasında anlamlı bir korelasyon olduğu düşünülmekle birlikte bulguda yer alan hususlar bir sonraki stratejik plan ve performans programı hazırlık çalışmalarında dikkate alınacaktır." Denilmiştir. Sonuç olarak; "Performans Göstergelerinin Performans Hedefleriyle İlgili Olmaması" nedeniyle ortaya koyduğumuz bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilmiş bulunan savunma metninde ve ekli belgelerde çağdaş müzecilik anlayışında müzelerin teşhir, donanım, kolleksiyonlar açısından yaygınlaştırılması ve güçlendirilmesi hedefinin ölçümünün müze ve ören yerleri ziyaretçi sayısı ve ziyaretçi memnuniyet oranı performans göstergeleri ile yapılabileceği savunma metninde verilen örneklerle anlatılmış, ayrıca bulgumuzda belirttiğimiz hususların bir sonraki stratejik plan ve performans programı döneminde dikkate alınacağı ifade edilmiştir. Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergeleri şöyle tanımlanmaktadır: "Gösterge, kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını yada ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır" denilmek suretiyle açık olarak performans göstergelerinin performans hedefini ölçmek üzere belirlenen araçlar oldukları ifade edilmiştir. Ancak İdare tarafından belirlenmiş olan: Performans Hedefi: Müzelerin çağdaş müzecilik anlayışı ile teşhir, tanzim, donanım ve kolleksiyonlar açısından yaygınlaştırılması ve güçlendirilmesi, Hedefini ölçmek üzere belirlenenmesi gereken göstergeler "bu hedefin ölçümü"ile ilgili görünmemektedir. Yani bu hedef, hedef olarak belirlendiyse bu hedefi ölçebilecek net kriterler belirlenmeliydi. Örneğin "yapılacak teşhir sayısı", "yenilenen müze sayısı", "sergilenen kolleksiyon sayısı artışı" gibi performans göstergeleri, performans hedefinin ölçümünü sağlayabilirdi. Fakat İdare tarafından belirlenen: Performans Göstergesi 1: Müze ve ören yerleri ziyaretçi sayısı Performans Göstergesi 2: Müze ve ören yerleri ziyaretçi memnuniyet oranı göstergeleri performans hedefini ölçmek için belirlenen performans göstergelerinden daha çok, başlı başına birer performans hedefi niteliğindedir. Özellikle "müze ve ören yerleri ziyaretçi memnuniyet
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 25
oranı" içerisinde subjektif unsurlar barındıran ölçümü ve tespiti zor olan bir performans
göstergesi olarak görünmektedir.
Bu itibarla bulgumuza yönelik açıklamalar ve savunma ekinde gönderilen belgeler
neticesinde bir sonraki denetim yılı içinde konunun takibi ve izlenmesinin uygun olacağı
düşünülmektedir.
BULGU 2: Performans Programında Yer Alan Göstergelerin Ölçülebilir Olmaması
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Performans Programı üzerinde yapılan
incelemeler neticesinde, bulgu konusu yapılan performans göstergesinin ölçülebilir olmadığı
tespit edilmiştir.
Performans Programı Hazırlama Rehberi’ne göre Performans hedeflerin miktar,
maliyet, kalite ve zaman cinsinden ölçülebilir olması gerekmektedir. Yine Rehbere göre;
performans göstergeleri ise performans hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığını ölçmek,
değerlendirmek ve izlemek üzere kullanılan araçlardır.
Rehberde performans hedeflerinin belirlenmesi ile ilgili olarak:
• “idarenin yürüttüğü faaliyetlerle gerçekleştirilebilir olmalıdır,
• kaynakların sınırlılığı göz önünde bulundurularak belirlenmelidir,
• belirli, ulaşılabilir, gerçekçi ve performans göstergeleri ile ölçülebilir olmalıdır…”
Performans göstergelerinin belirlenmesi ilgili olarak:
“ performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ölçebilmelidir,
• ölçülebilir, ulaşılabilir, güvenilir veri sunacak nitelikte olmalıdır,
•hem geçmiş dönemlerin hem de diğer idarelerin benzer göstergeleriyle
karşılaştırılabilir olmalıdır,” hususları açık olarak vurgulanmıştır.
Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Performans Programının
incelenmesinde; Performans programı içinde ;
“Performans Hedefi:
“ Bakanlık Hizmet Kalitesinin Arttırılması
Performans Göstergesi 3:
Türkiye Kültür Portalı ziyaretçilerinin hemen çıkma oranı ” yer almıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 26 Ancak söz konusu performans hedefini ölçmek amacıyla belirlenmiş olan göstergenin hizmet kalitesini ne anlamda hangi ölçüm değerleriyle ölçeceği net, açık, anlaşılır olarak ortaya konamamıştır. Bu itibarla yukarıda açıkça ortaya konan Performans Programı Hazırlama Rehberi ilgili maddeleri gereğince performans göstergesinin performans hedefini ölçebilme, ölçülebilir, güvenilir veri sunacak nitelikte, geçmiş dönemlerin hem de diğer idarelerin benzer göstergeleriyle karşılaştırılabilir olma özelliklerine sahip olmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; Bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilen savunma metninde: "Portal içeriği zenginleştikçe, sosyal medya hesaplarında yapılan paylaşımlarla birlikte ziyaretçi sayıları artmakta ancak buna paralel olarak kullanıcı istediği bilgiyi aldıktan sonra siteden ayrıldığı, hemen çıkma oranı ve oturum süresi arasındaki ters yönlü ilişki olduğu, performans hedefi ve göstergenin birbiriyle uyumsuz olduğu kabul edilmekte ancak, performans göstergelerinin 3 yıllık belirlenmesi nedeniyle herhangi bir işlem yapılamadığı, bu göstergenin Bakanlığımız göstergeleri arasından çıkarılmasının planlandığını belirten Tanıtma Genel Müdürlüğünün cevabi yazıları yazımız ekinde (Ek-6) sunulmuştur" Ayrıca konu ile ilgili Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü 'nün cevabi yazılarında ise: "Türkiye Kültür Portalı web sitesi 2014 yılında resmi yayına başlamıştır. 2014 yılı oturum sayısı (ziyaretçi sayısı) 251.379 olmasına rağmen, Google Analytics raporlamasında yapılan hata ile 358.681 olarak kayıtlara geçmiştir. 2014 yılı Ortalama Oturum süresi 02:41 dakika olarak gerçekleşmiş olup hemen çıkma oranı %64,19 olmuştur (Türkiye oturumlarındaki oran 63,84). 2014 yılında Portala 120 farklı ülkeden ziyaretçi gelmiştir. 2015 yılı oturum sayısı 428.307 olmuştur. 2015 yılı Ortalama Oturum süresi 02:06 dakika olarak gerçekleşmiş olup hemen çıkma oranı %69,66 olmuştur (Türkiye oturumlarındaki oran 68,96). 2015 yılında Portala 138 farklı ülkeden ziyaretçi gelmiştir. 2016 yılı oturum sayısı 673.264 olmuştur. 2016 yılı Ortalama Oturum süresi 01:32 dakika olarak gerçekleşmiş olup hemen çıkma oranı %78,33 olmuştur (Türkiye oturumlarındaki oran 78,32). 2016 yılında Portala 154 farklı ülkeden ziyaretçi gelmiştir. İnternet sitelerindeki "oturum süresi" ve "hemen çıkma oranı" arasında ters ilişki bulunmakta ve oturum süresi arttıkça hemen çıkma oranı düşmektedir. Türkiye Kültür Portalı yalnızca Türkçe yayın yapan bir sitedir. Portalın internetteki bilinirliğinin artması ve arama motorlarının yönlendirmesi sonucu her geçen gün daha fazla sayıda kullanıcı sayfaya
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 27 gelmektedir. Ancak gelişen internet altyapısı ve tüketim kalıpları neticesinde kullanıcılar aradıkları bilgiyi internet sitelerinde bulduktan sonra, eğer söz konusu sayfada başka yapacakları bir işleri yoksa, siteden ayrılmaktadır. Eğer söz konusu içerik bir video ise süresi uzun ise sayfada geçirilen süre artmakta, hemen çıkma oranı düşmektedir. Ayrıca kamu internet siteleri özel sektör siteleri kadar kolay geliştirilip, değiştirilebilen veya içeriği zenginleştirilebilen bir yapıya sahip değildir. Kullanıcının ilgilendiği içeriğin sunulması durumunda dahi, kullanıcıyı sitede tutmak mümkün olmayabilmektedir. Portal içeriği zenginleştikçe, sosyal medya hesaplarında yapılan paylaşımlarla birlikte ziyaretçi sayıları artmakta ancak buna paralel olarak kullanıcı istediği bilgiyi aldıktan sonra siteden ayrılmaktadır. Hemen çıkma oranı ve oturum süresi arasındaki ters yönlü ilişki ve performans hedefi ve göstergenin birbiriyle uyumsuz olduğu keşfedildikten sonra 2016 yılında "hemen çıkma oranı" göstergesinin iptal edilmesi yönünde karar alınmış ancak performans göstergelerinin 3 yıllık belirlenmesi nedeniyle herhangi bir işlem yapılamamıştır. Mümkün olan en kısa sürede bu göstergenin Bakanlığımız göstergeleri arasından çıkarılmasının faydalı olduğu düşünülmektedir" Denilmiştir. Sonuç olarak; Sorumlularca, Performans Programı Hazırlama Rehberi ilgili maddeleri gereğince ilgili performans göstergesinin performans hedefini ölçebilme, ölçülebilir, güvenilir veri sunacak nitelikte, geçmiş dönemlerin hem de diğer idarelerin benzer göstergeleriyle karşılaştırılabilir olma özelliklerine sahip olmadığına ilişkin bulgumuza verilen yanıtta bulgumuzdaki tespitin farkedildiği, ilgili performans göstergesinin iptaline karar verildiği ancak göstergelerin çok yıllı belirlenmesi dolayısıyla herhangi işlem yapılamadığı, ancak en kısa sürede bu göstergenin kaldırılacağı ifade edilmiştir. Bu itibarla bulguya ilişkin konunun gelecek yıllarda takibinin ve izlemesinin yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 3: Faaliyet Raporunda Bazı Hedeflere İlişkin Göstergelerde Hedefe Ulaşılmadığı Halde Gerçekleşme Durumunun Başarılı Olarak Nitelendirilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Faaliyet Raporu üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, yayımlanan 2016 faaliyet raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 28 gerçekleşme sonuçlarında hedefe ulaşılmadığı halde gerçekleşme durumunun başarılı olarak nitelendirildiği tespit edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Faaliyet Raporu raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin göstergelerin objektif değerlendirme kriterleri öngörülmeksizin, hedefe ulaşılmadığı halde “başarılı” olarak nitelendirilmiştir. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin Raporlama İlkeleri başlıklı bölümün Doğruluk ve Tarafsızlık başlıklı 5.Maddesi :“Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olması zorunludur.” Denilmek suretiyle faaliyet raporlarına alınan bilgilerin doğru ve objektif nitelikte olması hükmedilmiştir. Ancak aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Faaliyet Raporu raporundaki bazı göstergelerde hedef ulaşılamamasına rağmen “Başarılı” olarak tanımlandığı görülmüştür. Perf. Hedefi No Hedef Ölçü Birimi Hedef (2016) Gerçekleşme (2016) Sonuç 14 Gerçekleştirilen halk kültürü alan araştırması sayısı Adet 84 77 Başarılı 47 Çevirmenler, yayıncılar ve yayıncı meslek örgütleriyle düzenlenen etkinlik sayısı Adet 52 51 Başarılı 57 Yurtdışında düzenlenen kültürel ve sanatsal etkinliklere katılım sayısı Adet 290 266 Başarılı 61 Desteklenen özel tiyatro proje sayısı Adet 235 216 Başarılı 73 Düzenlenen sertifika belgesi sayısı Adet 3.000 2.960 Başarılı 75 Bakanlıkça Desteklenen Sinema Projelerinin Sayısı Adet 210 200 Başarılı 84 Yaygın turizm eğitimi programlarına katılan Adet 3.600 3.465 Başarılı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 29 kursiyer/ katılımcı sayısı 89 Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunda görüşülen plan teklif sayısı Adet 335 313 Başarılı 104 Yeni başlatılan ve/veya devam ettirilen proje sayısı Adet 7 6 Başarılı Kamu idaresi cevabında; Bulgumuza cevaben sprımlularca gönderilen savunma metninde: "Faaliyet Raporunda bulunan toplam 116 adet göstergenin tamamının değerlendirmesinde % 90'ın üzerindeki gerçekleşmeler başarılı olarak kabul edilmiş, % 30'un altındaki gerçekleşmelere ise açıklamalarda bulunulduğu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olmakla birlikte birimler tarafından belirlenen göstergelerden aşağı ya da yukarı yönlü her sapmanın gerekçesinin isteneceği ve raporda da yer verileceğini belirten Strateji Geliştirme Başkanlığımızın cevabi yazısı yazımız (Ek-7) ekinde sunulmuştur" Ayrıca konuyla ilgili Kültür ve Turizm Bakanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı'nın bulgumuza ilişkin cevabi yazısında: "Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin Raporlama İlkeleri başlıklı bölümün Doğruluk ve Tarafsızlık başlıklı 5 inci maddesinin “Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olması zorunludur” hükmüne atıfta bulunularak Kültür ve Turizm Bakanlığfnm 2016 yılı Faaliyet Raporu raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin göstergelerin objektif değerlendirme kriterleri öngörülmeksizin, hedefe ulaşılmadığı halde “başarılı” olarak nitelendirilmiştir denilmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığının 2016 Yılı İdare Faaliyet Raporu incelendiğinde; Performans Sonuçları Tablosunun sonunda söz konusu Sayıştay raporunda örnek olarak gösterilen performans hedefleri, hedeflenen performans göstergelerinde gerçekleşme oranı %90 ve üzeri olduğu için başarılı olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede de,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 30 1-Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olması, 2-Bakanlığımız yöneticilerinin de takdiri ile % 10’luk bir sapmanın kabul edilebilir nitelikte olması, etkili olmuştur" Denilmiştir. Sonuç olarak; Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Faaliyet Raporu raporundaki bazı göstergelerde hedef ulaşılamamasına rağmen “Başarılı” olarak tanımlandığına ilişkin bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilen savunma metninde; belirlenen performans hedefleri, performans göstergelerinde %90 gerçekleşme oranı sağlandığında başarılı olarak değerlendirilmiş olduğu, %10'luk bir sapmanın "Bakanlık Yöneticileri"nin takdirlerine dayanarak kabul edilebilir olduğu ifade edilmiştir. Ancak 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatta belirlenen performans hedeflerini ölçmek üzere ortaya konulan performans göstergelerinin, dönem sonunda ortaya çıkan Faaliyet Raporundaki gerçekleşme sonuçlarında meydana gelecek belli orandaki sapmaların kabul edilebilir olduğuna dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca kamuoyuna açıklanan ve şeffaflığın, ölçülebilirliğin bir göstergesi olarak ortaya konulan Faaliyet Raporlarında bazı performans hedeflerine ulaşılmadığı halde, yöneticilerin takdiri vasıtasıyla belli marja kadar geçerli olmak üzere hedeflere ulaşılmış gösterilmesi; Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin Raporlama İlkeleri başlıklı bölümün Doğruluk ve Tarafsızlık başlıklı 5 nci Maddesi; “Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olması zorunludur.” hükmüne açık bir tezat teşkil etmekte ve kamuoyunun yanıltılmasına neden olmaktadır. Bu itibarla hiçbir kanuni dayanağı olmaksızın, Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 yılı Faaliyet Raporu içindeki bazı performans hedeflerine ulaşılmadığı halde, ulaşılmış olarak başarılı olarak gösterilmesi kamuoyunu yanlış bilgilendirilmesine neden olmakta ve şeffaflığın ölçülebilirliğin ortaya konmasına engel olarak ortaya çıkmaktadır. Konunun gelecek yıllarda denetim ekibi tarafından takibinin ve izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 31 BULGU 4: Faaliyet Raporunda Performans Hedeflerine İlişkin Sapmaların Nedenlerinin Açıklanmaması Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılı Faaliyet Raporu üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, yayımlanan 2016 faaliyet raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin gerçekleşme sonuçlarında meydana gelen sapmalara yönelik açıklama yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde, faaliyet raporlarında, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verileceği açıkça belirtilmiş, bu hususla ilgili herhangi bir marj yada sapma oranına değinilmemiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2016 yılına ilişkin Faaliyet Raporunda, 2016 yılı Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin tamamının gerçekleşme durumunun raporlandığı görülmüştür. Hedef ve göstergelerin değerlendirilmesi sonucunda, performans programı içinde bulunan 116 performans göstergesi için, hedefe ulaşma oranı % 90’ın üzeri değerde ölçülen performans göstergeleri, aşılan ve ulaşılan göstergelerle birlikte değerlendirilerek %47 Başarılı( 55 hedef) , %53 başarısız (61 hedef) olarak değerlendirilmiştir, ayrıca planlama mantığında % 10’luk sapmanın kabul edilir olduğu ifade olunarak bu hedeflere ulaşılmamanın sapma olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtilmiştir. İlgili İdare Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliği’ne aykırı olarak, hedefe tam olarak ulaşmayı ifade etmeyen bazı performans hedefleri için gerçekleşme durumlarında meydana gelen sapmalara ilişkin faaliyet raporunda açıklama yapmamıştır. Faaliyet raporunda toplam 116 adet göstergenin %22 sine (26 adet) ilişkin sapma nedeni açıklaması yapılmamıştır. Kamu idaresi cevabında; Bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilen savunma metninde: "Faaliyet Raporunda bulunan toplam 116 adet göstergenin tamamının değerlendirmesinde % 90'ın üzerindeki gerçekleşmeler başarılı olarak kabul edilmiş, % 30'un altındaki gerçekleşmelere ise açıklamalarda bulunulduğu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olmakla birlikte birimler tarafından belirlenen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 32 göstergelerden aşağı ya da yukarı yönlü her sapmanın gerekçesinin isteneceği ve raporda da yer verileceğini belirten Strateji Geliştirme Başkanlığımızın cevabi yazısı yazımız (Ek-7) ekinde sunulmuştur" Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı'nın bulgumuza yönelik cevabi yazısında: "Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde, faaliyet raporlarında, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verileceği açıkça belirtilmiş, bu hususla ilgili herhangi bir marj yada sapma oranına değinilmediği belirtilmiş olmakla birlikte, 2016 yılı faaliyet raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin gerçekleşme sonuçlarında meydana gelen sapmalara yönelik açıklama yapılmadığı belirtilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığının 2016 Yılı İdare Faaliyet Raporu incelendiğinde; Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi bölümünde hedefe ulaşma düzeyi çok düşük olan performans göstergelerinin sapma nedenlerine yer verilmiştir. Bu değerlendirmede de, 1-Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olması, 2-Bakanlığımız yöneticilerinin de takdiri ile hedefe ulaşma düzeyi % 30’un altında olan gerçekleşmeler çok düşük kabul edilmiş olması, etkili olmuştur. GENEL DEĞERLENDİRME Kültür ve Turizm Bakanlığının 2016 Yılı İdare Faaliyet Raporu incelendiğinde; 1-Performans Sonuçları Tablosunun sonunda söz konusu Sayıştay raporunda örnek olarak gösterilen performans hedefleri, hedeflenen performans göstergelerinde gerçekleşme oranı %90 ve üzeri olduğu için başarılı olarak değerlendirilmiştir. 2-Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi bölümünde hedefe ulaşma düzeyi çok düşük olan performans göstergelerinin sapma nedenlerine yer verilmiştir. 3-Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olup, bu duruma Sayıştay raporunda da değinilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 33 4-Faaliyet raporunda bulunan toplam 116 adet göstergenin tamamının değerlendirmesinde; % 90’ın üzerindeki gerçekleşmeler başarılı olarak kabul edilmiş, %30’un altındaki gerçekleşmelere ise açıklamalarda bulunulmuş olup, ilgili Yönetmeliğin Tutarlılık İlkesi başlıklı, 8’inci maddesinde yer alan “Faaliyet sonuçlarının gösterilmesi ve değerlendirilmesinde aynı yöntemler kullanılır. ” hükmüne riayet edilmiştir. 5-2017 Yılı İdare Faaliyet Raporunda 2017 Yılı Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerinde Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde başarı ve başarısızlık ile ilgili herhangi bir marj ya da sapma oranına değinilmemiş olmakla birlikte birimler tarafından belirlenen göstergelerden aşağı ya da yukarı yönlü her sapmanın gerekçesi istenilecek ve raporda yer verilecektir" Denilmiştir. Sonuç olarak; Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, 2016 faaliyet raporunda bazı performans hedeflerine ilişkin gerçekleşme sonuçlarında meydana gelen sapmalara yönelik açıklama yapılmadığına ilişkin bulgumuza cevaben sorumlularca gönderilen savunma metninde; bazı performans hedeflerine ilişkin, performans göstergelerinde ortaya çıkan sapmalara açıklama yapılmama nedeni olarak, mevzuatta sapmaların nedenlerine ilişkin açıklama yapılacağı, fakat bununla ilgili herhangi bir marj yada oran belirtilmediği için yöneticilerin takdiri ile hedefe ulaşma düzeyi %30'un altında olan gerçekleşmeler için açıklama yapıldığı, diğer sapmalar için açıklamaya ihtiyaç duyulmadığı ifade olunmuştur. Ancak 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatta, belirlenen performans hedeflerini ölçmek üzere ortaya konulan performans göstergelerinin, dönem sonunda ortaya çıkan Faaliyet Raporundaki gerçekleşme sonuçlarında meydana gelecek belli orandaki sapmalara ilişkin açıklama yapılması gerektiği, belli bir oranın altında olan sapmalara ilişkin sapmalara dair açıklama yapılamayabileceğine dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Aksine bulgu metnimizde de belirttiğimiz üzere; Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde, faaliyet raporlarında, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verileceği açıkça belirtilmiş, bu hususla ilgili herhangi bir marj yada sapma oranına değinilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 34 Ayrıca kamuoyuna açıklanan ve şeffaflığın, ölçülebilirliğin bir göstergesi olarak ortaya konulan Faaliyet Raporlarında orataya çıkan sapmalarda, Bakanlık yöneticilerin takdiri vasıtasıyla belli marja kadar sapmalara (%30) açıklama yapılıp, bu oranın altındaki sapmalara ilişkin açıklama yapılmaması; Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin Raporlama İlkeleri başlıklı bölümün Doğruluk ve Tarafsızlık başlıklı 5 nci Maddesi; “Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olması zorunludur.” hükmüne açık bir tezat teşkil etmekte ve kamuoyunun yanıltılmasına neden olmaktadır. Bu itibarla hiçbir kanuni dayanağı olmaksızın ve Bakanlık yöneticilerinin takdiri ile Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 yılı Faaliyet Raporu içindeki bazı performans hedeflerine ilişkin sapmalara açıklama yapılmaması kamuoyunu yanlış bilgilendirilmesine neden olmakta ve şeffaflığın ölçülebilirliğin ortaya konmasına engel olarak ortaya çıkmaktadır. Konunun gelecek yıllarda denetim ekibi tarafından takibinin ve izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 35
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kültür Ve Turizm Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 36 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr