GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2017
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49
ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri
gibi tüm mali işlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu
Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının
önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde
muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve
genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun,
yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına
temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde
hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin
usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen,
yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere
girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir
mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali
hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Genel Müdürlük muhasebe hizmetleri merkezde İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Taşınır kesin hesap cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Genel Müdürlüğün temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Denetim çalışmaları sırasında; Göç İdaresi Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatı harcama birimleri muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kurum Bilançosunda Taşınmaz Mal Hesaplarının Eksik Gösterilmesi. Genel Müdürlük kullanımında bulunan taşınmaz kayıtlarının sağlıklı tutulmadığı ve yıl sonu bilançosunda taşınmaz mal hesaplarına ilişkin verilerin eksik olarak yer aldığı görülmüştür. 02.10.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik uyarınca genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin yapılarak icmal cetvellerinin hazırlanması gerekmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 9' uncu maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde; “Kamu idarelerinin bir yıl içinde paraya dönüştürülmesi öngörülmeyen ve hizmetlerinden bir faaliyet döneminden daha uzun süre yararlanılacak varlıklar ve vadesi bir yılı aşan alacaklar bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde gösterilir.” denilmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin 129' uncu maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ve bunlara ait birikmiş amortismanların izlenmesi için kullanılır. (2) Maddi duran varlıklar, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 250 Arazi ve Arsalar Hesabı 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 252 Binalar Hesabı 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 254 Taşıtlar Hesabı 255 Demirbaşlar Hesabı 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı 259 Yatırım Avansları Hesabı” denilmektedir. Yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerine göre, taşınmaz icmal cetvelinde yer alan kuruma ait taşınmazların yıl sonu bilançosunda maddi duran varlıklar içerisinde ilgili oldukları taşınmaz mal hesaplarında yer alması gerektiği değerlendirilmektedir. Kuruma ait 2016 yılı bilançosunda 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında 65.195,00-Türk Lirası ve 252-Binalar hesabında 175.171,00-Türk Lirası tutarında kayıtlar bulunmakla birlikte, bu kayıtların dayağını oluşturan taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmadığı anlaşılmaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik uyarınca harcama birimleri itibarıyla taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin yapılarak muhasebe birimine ve mali hizmetler birimine göndermeleri gerekmektedir. Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, Genel Müdürlük yönetimi ve kullanımında bulunan taşınmaz kayıtlarının eksiksiz olarak tutularak bilançoda yer verilmesi sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; konu ile ilgili çalışmalara başlanıldığı ve taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanacağı özet olarak belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında gerekli işlemlerin başlatıldığı ifade edilmekle birlikte henüz bir sonuç alınmamıştır. Bu nedenle, bilançoda yer alan Maddi Duran Varlıklar Hesabının taşınmaz mallar yönünden doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İhalesiz TÜRKSAT A.Ş’den Temin Edilen Hizmetlerin Alt Yükleniciye Devredilmesi. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Uyum ve İletişim Dairesi Başkanlığınca, “Acil Yardım ve İletişim Merkezi Hizmeti İşi (Alo 167)” projesi kapsamında ihtiyaç duyulan hizmet alımlarında; 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33'üncü maddesi uyarınca doğrudan TÜRKSAT A. Ş.’nin sunduğu hizmetler kamu ihale mevzuatına tabi olmadığı halde TÜRKSAT A. Ş.’nin alt yükleniciye devrettiği hizmetlerin de ihale mevzuatı dışında TÜRKSAT A.Ş’den temin edildiği görülmüştür. 406 sayılı Kanunun Ek 33'üncü maddesinde “…04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idareler, e- devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında, Türksat A.Ş.’den doğrudan yapacakları hizmet alımları yönünden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir” denilmiştir. Bu kanun hükmüne göre, TÜRKSAT A.Ş.nin doğrudan ürettiği bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetlerine ihtiyaç duyan kamu idarelerince 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın TÜRKSAT A.Ş.’den temin edilmesi imkan dahilindedir. Uyum ve İletişim Dairesi Başkanlığı “Acil Yardım ve İletişim Merkezi Hizmeti İşi (Alo 167)” projesi kapsamında ihtiyaç duyduğu hizmetleri 06.08.2014 tarihli ana protokole istinaden 07.07.2015 tarihli sözleşme ile almaya başlamıştır. Hakediş dosyalarının incelenmesinde, işe 20.08.2015 tarihinde başlanıldığı ve aylık hizmet bedellerine ilişkin düzenlenen hakedişler ile faturaların TÜRKSAT A. Ş. adına hazırlandığı ancak idare ile yapılan yazışmalar ile çalıştırılan 31 (artış ile 46) adet işçinin SGK kayıtları PUSULA CALL CENTER adlı firmanın, işi başından beri fiilen yürüttüğü görülmüştür. Dolayısıyla bu proje kapsamında TÜRKSAT A. Ş.den alınan hizmetin doğrudan TÜRKSAT A. Ş.’nin ürettiği bir hizmet olmadığı, işin tümüyle bir alt firma tarafından yapılmasından açıkça anlaşılmaktadır. İşin alt yükleniciye devredilmesinin 406 sayılı Kanunun ek 33'üncü maddesi ile 06.08.2014 tarihli ana protokol hükümlerine aykırılık oluşturduğu düşünülmektedir. Bu açıklamalara göre, 2015 Sayıştay Denetim Raporu İzlenecek Hususlar kısmında yer alan konunun 2016 yılında aynı şekilde uygulanmasına devam edilerek işin alt yükleniciye devredilmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu idaresi cevabında; Genel Müdürlük ihtiyaçlarının karşılanmasında yeterli zamanın bulunmaması ve konuyla ilgili teknik personel eksikliği sebebi ile Kamu İhale Kanunu yerine 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu Ek 33'üncü maddesi göre bazı Kamu İdarelerin projelerini de yürüten bu alanda teknik personellere sahip TÜRKSAT Uydu Haberleşme A.Ş.’den hizmet alınmasına karar verildiği, Acil Yardım ve İletişim Merkezi (A1o 157) Projesi’nin 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun hükümleri kapsamında TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketinden doğrudan alınmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununda ve 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda alt yüklenici çalıştırılamayacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, Sözleşmenin 5 ve 14 üncü maddelerinde alt yüklenici düzenlemesinin olduğu, sözleşmenin eki ve doğal bir parçası olan teknik şartnamede alt yüklenici çalıştırılabileceğinin düzenlendiği, Bir çok kamu kurumu Çağrı Merkezi hizmet alımlarının aynı şekilde TÜRKSAT A.Ş'den yapıldığı, Söz konusu iş kapsamında idarece sözleşmenin tarafının TÜRKSAT A.Ş. olarak kabul edildiği idarece söz konusu hizmetin mevzuata uygun şekilde temin edilmiş olduğu, Özet olarak belirtilmiştir. Sonuç olarak her ne kadar kamu idaresi cevabında 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33'üncü maddesine göre TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketinden doğrudan alınmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, bulguda açıklandığı üzere, kamu idarelerinin görevi kamu yararı gözetilerek en iyi hizmeti en uygun fiyatla temin etmektir. 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu Ek 33'üncü maddesinde TÜRKSAT A.Ş.’nin kendisinin ürettiği hizmetler hususunda kamu idarelerine devlet ihale mevzuatına bağlı kalmadan doğrudan alım yapma imkanı vermektedir. Alt yüklenicilerin üretebildiği hizmetler bu kanun kapsamına girmemektedir. Dolayısıyla 406 sayılı Kanunun tanıdığı imkanlardan yararlanılması mümkün değildir. İşe ait hakediş dosyalarının incelenmesinden ödenen hizmet bedelinin neredeyse tamamının işçilik bedellerinden oluşması işin alt yükleniciye deveredildiğini göstermeketdir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 Hiçbir piyasa araştırması yapılmadan ve ayrıca alt yükleniciye devredilebilen bir işte tek firmadan doğrudan alım yapılmasında kamu kaynağının ekonomik olarak kullanıldığının kabulü mümkün görülmemektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
T.C. Sayıştay Başkanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr