2022 Yılı Kamu İşletmeleri Genel Raporu.pdf
2022 YILI KAMU İŞLETMELERİ GENEL RAPORU Aralık 2023 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI KAMU İŞLETMELERİ 2022 YILI GENEL RAPORU Aralık 2023
Kamu İşletmeleri 2022 yılı Genel Raporu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43’üncü maddesi gereği hazırlanarak, Rapor Değerlendirme Kurulunun 26.12.2023 tarih ve 623/1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
İÇİNDEKİLER
- GENEL ÇERÇEVE ............................................................................................................. 1 1.1 Raporun Amacı ................................................................................................................ 1 1.2. Raporun Hazırlanma Yöntemi ve Kapsamı .................................................................... 2
- KAMU İŞLETMELERİ HAKKINDA GENEL BİLGİ ................................................... 2 2.1. Kamu İşletmeciliğinin Tarihi Gelişimi ........................................................................... 2 2.2. Rapor Kapsamındaki Kamu İşletmeleriyle İlgili Gelişmeler .......................................... 6 2.3. Kamu İşletmelerinin Tasnifi ............................................................................................ 8
- KAMU İŞLETMELERİNİN FAALİYETLERİ ............................................................. 10 3.1. Kamu İşletmeleri Faaliyetlerine İlişkin Genel Bilgiler ................................................. 10 3.2. İstihdam ......................................................................................................................... 12 3.3. Alımlar .......................................................................................................................... 13 3.4. Yatırımlar ...................................................................................................................... 15 3.5. Bağlı Şirket/Ortaklık ve İştirakler ................................................................................. 16 EK: KAMU İŞLETMELERİ LİSTESİ VE İŞLETMELERE İLİŞKİN BİLGİLER ...... 18
KISALTMALAR BOTAŞ : Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi EÜAŞ : Elektrik Üretim Anonim Şirketi İDT : İktisadi Devlet Teşekkülü KHK : Kanun Hükmünde Kararname KİK : Kamu İktisadi Kuruluşu KİT : Kamu İktisadi Teşebbüsü OVP : Orta Vadeli Program PTT : Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi TAO : Türk Anonim Ortaklığı TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD : T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü TÜNAŞ : Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 1
- GENEL ÇERÇEVE
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 165’inci maddesi uyarınca, sermayesinin
yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu idareleri ve bağlı
ortaklıklarının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından denetlenmesine ilişkin
esaslar kanunla düzenlenmiştir. Bu kapsamda TBMM tarafından yapılan denetimlerde, 3346
sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince
Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6085 sayılı Sayıştay Kanunu çerçevesinde
yürütülen denetimler sonucu hazırlanan raporlar esas alınmaktadır.
Bu doğrultuda Sayıştay tarafından yürütülen kamu işletmeleri denetimlerinde;
✓ Kamu işletmesinin hesap ve işlemleri ile mali rapor ve tablolarının, mali raporlama standartları doğrultusunda denetlenen kamu idaresinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bir biçimde gösterip göstermediği hakkında denetim görüşü oluşturulması, ✓ Kamu işletmesinin gelir, gider, mal hesapları ile diğer hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespit edilmesi, ✓ Kamu işletmesinin kuruluş amaçlarına ulaşmasını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğunun tespit edilmesi, ✓ Kamu işletmesinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 1.1 Raporun Amacı Kamu İşletmeleri Raporları ve Genel Raporu ile kamu işletmelerinin faaliyet sonuçları hakkında kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu işletmelerinin mali yönetiminin hukuka uygun olarak yürütülmesi ve kamu kaynaklarının korunması, hesap verme sorumluluğu ile mali saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Kamu İşletmeleri Genel Raporu, 6085 sayılı Kanun’un 43’üncü maddesi gereğince, denetlenen kamu işletmelerinin yıllık faaliyet sonuçları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla her yıl hazırlanmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 2
1.2. Raporun Hazırlanma Yöntemi ve Kapsamı
Kamu İşletmeleri Genel Raporu, denetim grup başkanlıkları tarafından hazırlanan kamu
işletmeleri yıllık raporlarında yer alan veriler ile Raporda yer verilmesi uygun görülen diğer
hususlar çerçevesinde hazırlanmaktadır.
Rapor Değerlendirme Kurulu tarafından izleyen yılın sonuna kadar son şekli verilen
Kamu İşletmeleri Genel Raporu, Başkanlık tarafından yayımlanmaktadır.
Rapor kapsamında kamu işletmeleri; hukuki yapıları, nitelikleri ve işleyişleri dikkate
alınarak “Kamu İktisadi Teşebbüsleri”, “Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar”,
“Finansal Kuruluşlar” ve “Diğer Kuruluşlar” olarak tasnif edilmiş ve yıllık faaliyetlerine ilişkin
değerlendirmeler bu doğrultuda yapılmıştır.
Sayıştay tarafından kamu işletmeleri ile ilgili olarak 2022 yılında 109 adet rapor
hazırlanmıştır.
2. KAMU İŞLETMELERİ HAKKINDA GENEL BİLGİ
2.1. Kamu İşletmeciliğinin Tarihi Gelişimi
Kamu işletmesi kavramı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, genel olarak kamusal
kaynakları kullanmak suretiyle ekonomik alanda faaliyet gösteren kamu kuruluşlarını ifade
etmek üzere kullanılmaktadır.
Ülkemizde kamu işletmeleri ile ilgili olarak ilk genel tanım, 17.06.1938 tarih ve 3460
sayılı Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi
Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkındaki Kanun’da yer almıştır. İlgili
Kanun’da, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve kendi kanunlarında bu Kanun’a tabi
oldukları belirtilen, tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî yönden özerk ve sorumluluğu sermayeleri
ile sınırlı kuruluşlar “İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT)” olarak tanımlanmıştır.
1961 Anayasası’nın 127’nci maddesinde, “Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye
Büyük Millet Meclisi’nce denetlenmesi kanunla düzenlenir.” denilmek suretiyle ilk kez “Kamu
İktisadi Teşebbüsü (KİT)” kavramı yer almasına karşılık, kavramın tanımı yapılmamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 3 1982 Anayasası’nda, 1961 Anayasası’ndan farklı olarak KİT’lerin tanımı da yer almıştır. 1982 Anayasası’nın “Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi” başlığını taşıyan 165’inci maddesinde KİT’ler, “sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıkları …” şeklinde tanımlanmıştır. Kamu işletmelerinin birden fazla kuruluş amacı olduğu söylenebilir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki kamu işletmelerinin kuruluş amaçları; ekonomik kalkınmayı sağlamak, tekelleri devlet eliyle işletmek, özel sektörün başaramayacağı veya giremediği işleri yapmak, ekonomiye yön vermek, özel sektöre öncülük etmek, gelir dağılımını düzenlemek vb. olarak sayılabilir. Ülkemizde 1923 yılında gerçekleştirilen İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda, ülke kalkınmasının özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine yönelik politikaların uygulanması benimsenmiş ve izleyen süreçte 1933 yılında 2262 sayılı Sümerbank Kanunu ile Sümerbank kurulmuştur. Bu dönemde sanayinin geliştirilmesi için hazırlanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nda yer alan projelerin büyük bölümünü gerçekleştirme görevi 2580 sayılı Sümerbank Sermayesine (42.000.000) Lira İlavesine Dair Kanun ile Sümerbank’a verilmiştir. Sümerbank’ın kuruluşunu takiben 1935 yılında 14.06.1935 tarihli ve 2805 sayılı Etibank Kanunu ile işletmeye elverişli bulunan madenlerin işlenmesini sağlamak için Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ve Elektrik İşleri Etüt İdaresince geliştirilecek enerji üretim ve dağıtım projelerini tesis etmek ve işletmek üzere Etibank kurulmuştur. Sümerbank ve Etibank temel sanayi, maden ve enerji işletmelerinin kurulmasında, modern işletmecilik tekniklerinin uygulanmasında, kalifiye insan gücünün yetiştirilmesinde, iştirakler kurarak şirketleşmenin geliştirilmesinde önemli görevler üstlenmiş olup, bunlar tarafından kurulan işletmeler, daha sonra kurulan KİT’lerin birçoğunun çekirdeğini oluşturmuştur. Bu dönemde yapılan düzenlemelerle, Sümerbank ve Etibank dışında, yeni kamu teşebbüsleri de kurulmuştur. Kamu işletmelerinin gerek sayılarındaki artış gerekse ekonomideki artan önemi sonucunda, bu kuruluşların ortak bir düzenlemeye tabi tutulmaları gereğinin ortaya çıkması üzerine; 17.06.1938 tarihinde 3460 sayılı Kanun çıkarılarak, Sümerbank, Etibank, T.C. Ziraat Bankası, Denizbank ve Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu bu Kanun’a tabi kılınmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 4 3460 sayılı Kanun’la; KİT’leri idari, mali ve teknik bakımdan sürekli denetlemek ve gözetlemekle görevli “Umumi Murakabe Heyeti” ve Umumi Murakabe Heyetinin raporlarını esas alarak yapacağı denetimler sonunda KİT’lerin ibra edilip edilmemesi konusunda karar almak üzere, “Umumi Heyet” kurulmuştur. 1960 yılında Umumi Murakabe Heyeti Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu adını almış olup, 2010 yılında ise 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun tüzel kişiliği sona erdirilerek Sayıştay’a devredilmiştir. 1951-1960 döneminde; devletin ekonomideki payının küçültülmesi hedeflenmiş olmakla birlikte, bu hedef gerçekleştirilememiş, mevcut KİT’ler özel sektöre devredilmediği gibi, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları(TCDD), Posta Telgraf Telefon İdaresi(PTT), Denizcilik Bankası TAŞ ve Devlet Malzeme Ofisi(DMO) iktisadi devlet teşekkülü haline dönüştürülmüş; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, Et Balık Kurumu, Türkiye Demir Çelik İşletmeleri, Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları İşletmesi(SEKA) ve T.C. Turizm Bankası gibi yeni teşekküller kurularak KİT’ler daha da yaygınlaştırılmıştır. Bu dönemde, karma ekonomi ilkesi benimsenmiş ve disiplin içinde bir kalkınma modeli izlenmiştir. KİT’lerin yeniden düzenlenmeleri ve etkinliklerinin sağlanmasına yönelik olarak, “İktisadi Devlet Teşekkülleri Yeniden Düzenleme Komisyonu” kurulmuş; 1964 yılında 3460 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılarak 440 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve İştirakler Hakkında Kanun, İDT’lerin yatırım sorunlarını çözmek amacıyla 441 sayılı Devlet Yatırım Bankası Kanunu ve KİT’lerin denetimine ilişkin olarak 468 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çıkarılmıştır. 1980 sonrasındaki dönemde; ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT politikalarında köklü değişiklikler yapılmıştır. 1983 yılında 440 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılarak 60 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında Kanun Hakkında Kararname (KHK) çıkarılmış, bu KHK aynı yıl 2929 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında Kanun ile kanun haline getirilmiş, bu Kanun da yedi ay sonra 1984 yılında yürürlükten kaldırılarak KİT’leri bugünkü hukuki statüsüne kavuşturan temel yasal düzenleme olan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK yürürlüğe konulmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 5 Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik ilk hukuki düzenleme 1984 yılında çıkarılan 2983 sayılı Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılması Hakkında Kanun ve 1986 yılında çıkarılan 3291 sayılı Kanun ile yapılmıştır. Anayasa gereği KİT’lerin TBMM tarafından denetlenmesine dair usul ve esaslar ise 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılması öngörülmüştür. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. Özelleştirme uygulamalarıyla ilgili olarak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine Dair Kanun bu dönemde çıkarılmıştır. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda ekonomide verimliliğin ve maliyet yapısının rekabet edebilir seviyelere getirilmesi ve serbest piyasa koşullarının sağlanması amacıyla KİT’lerin süratle özelleştirilmesi hedeflenmiştir. Öte yandan özelleştirilmesi uygun görülmeyen veya kısa sürede özelleştirilmeleri mümkün olmayan KİT'lerin, kendilerine yeterli bir şekilde ve kaynak yaratarak faaliyet göstermelerini sağlayıcı tedbirler alınacağı da belirtilmiştir. 2001-2005 yıllarını kapsayan Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılacağı, kamu hizmeti niteliğinde görevlerin yürütülmesinde etkinlik ve verimlilik esaslarına uyulacağı, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılmalarının sağlanacağı belirtilmiştir. 2007-2013 dönemi için hazırlanan Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; özelleştirmelerin de etkisiyle KİT sisteminin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azalması
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 6 hedeflenmiştir. Dokuzuncu Kalkınma Planı döneminde kamu; petro–kimya, tuz ve tütün sektörleri ile araç muayene istasyonları işletmeciliğinden tamamen çekilmiştir. Elektrik dağıtımı ve üretimi, doğal gaz dağıtımı, imalat sanayii, liman işletmeciliği, telekomünikasyon, bankacılık, denizyolu ve havayolu taşımacılığı alanlarında bir kısım özelleştirmeler gerçekleştirilmiştir. 2014-2018 dönemini kapsayan Onuncu Kalkınma Planı’nda; kamu sermayeli işletmelerin kamuya yük getirmeden, verimlilik ilkesi çerçevesinde faaliyet göstermeleri amaçlanmıştır. 2019-2023 yıllarına ait On Birinci Kalkınma Planı’nda; özelleştirmeler yoluyla devletin kamusal fayda taşımayan üretimdeki payının azaltılmasına devam edilmesi, mevcut kamu iktisadi teşebbüslerinin faaliyetlerinin piyasada rekabeti bozucu etkiye neden olmayacak etkin ve verimlilik temelli şekilde yürütülmesi amaçlanmıştır. On Birinci Kalkınma Planı’nın uygulanması amacıyla orta vadeli programlar (OVP), yıllık programlar, kurumsal stratejik planlar hazırlanmıştır. 2.2. Rapor Kapsamındaki Kamu İşletmeleriyle İlgili Gelişmeler 2022 yılına ilişkin Sayıştay tarafından kamu işletmeleri ile ilgili 109 adet rapor hazırlanmıştır. 2022 yılında toplam 4 adet kamu işletmesi Sayıştay denetimi kapsamına girmiş, 3 adet kamu işletmesi ise Sayıştay denetimi kapsamından çıkmıştır. 2022 yılında denetim kapsamına giren kamu işletmelerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir: -Trbor Bor Teknolojileri Anonim Şirketi (TRBOR) %100 pay sahipliği Savunma Sanayi Müsteşarlığına ait olan SSTEK Savunma Sanayi Teknolojileri AŞ tarafından kurulmuş ve Şirket 20.07.2017 tarih ve 9371 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde tescil edilmiştir. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 27’nci maddesine göre, Yüksek Planlama Kurulunun 30.05.2018 tarih ve 2018/T-14 sayılı kararı ile, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün TR Bor Teknolojileri AŞ’ye %33 oranında iştirak edilmesine karar verilmiştir. 2021 yılında ve sonrasında devam eden pay devirleri sonucunda güncel olarak TRBOR’un mevcut ortakları; SSTEK Savunma Sanayi ve Teknolojileri AŞ (%9,964), Etimine AŞ (%57), Eti Maden (%33) ve Roketsan (%0,036)’dir. Dolayısıyla Trbor Bor Teknolojileri Anonim Şirketinde kamu payı %50 oranını geçtiği için Sayıştay denetimi kapsamına girmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 7
- Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ); 18.04.2001 tarihli ve 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu’na, 02.12.2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 25.11.2020 tarihli ve 7257 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 9’uncu maddesi ile eklenen Ek-1’inci madde ve 21.04.2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 20.04.2022 tarih ve 5473 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca Jersey Adalarında kurulu EUAS International ICC’nin görev ve faaliyetlerinin yürütülebilmesi için EUAS International Anonim Şirketi adı ile Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) tarafından kurulmuş, 09.08.2022 tarihinde tescil, 11.08.2022 tarihinde ise Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmiştir. EUAS International Anonim Şirketi’nin şirket unvanı “Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ)” olarak değiştirilmiş olup, esas sözleşmesinin değiştirilmesine ilişkin esas sözleşme tadil metni, 16.12.2022 tarihinde tescil ve 19.12.2022 tarihli 10728 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmiştir. EÜAŞ’ın %100 hissedarı olduğu TÜNAŞ’ın sermayesinin tamamı kamuya ait olduğu için Sayıştay denetim kapsamına girmiştir.
- Türk Katılım Reasürans Anonim Şirketi; Türk Reasürans Anonim Şirketi tarafından “Türk Katılım Reasürans Anonim Şirketi” unvanıyla 08.09.2021 tarihinde sermayesinin tamamı Türk Reasürans AŞ’ye ait olarak kurulmuştur. Sermayesinin tamamı kamuya ait olduğundan Sayıştay denetim kapsamına girmiştir.
- Vakıf Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri Anonim Şirketi; 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ve ilgili ikincil düzenlemeler kapsamında Elektronik Para ve Ödeme Hizmeti kuruluşu olarak faaliyette bulunmak üzere 25.11.2021 tarihinde sermayesinin tamamı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığına ait olarak kurulmuştur. Sermayesinin tamamı kamuya ait olduğundan Sayıştay denetim kapsamına girmiştir. 2022 yılında denetim kapsamından çıkan kamu işletmelerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir: -Koçsel İlaç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi; 10.12.2021 tarihli pay devir sözleşmesi ile; lehlerine vefa hakkı tesis edilmiş şirket ortakları T.C. Ziraat Bankası AŞ’ye devretmiş oldukları payların tamamını geri almıştır. Pay devri ile Şirketin yeni ortaklık yapısı, Yönetim Kurulunun 10.12.2021 tarih ve 17 sayılı kararıyla onaylanmış ve 05.01.2022 tarih ve 10488 Sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlanmıştır. Bu durumda T.C. Ziraat Bankası AŞ’nin Şirket
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 8 üzerinde pay sahipliği kalmamıştır. Sermayesinde kamu payı kalmayan Şirket, Sayıştay denetim kapsamından çıkmıştır. -Onko İlaç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi; 10.12.2021 tarihli pay devir sözleşmesi ile, lehlerine vefa hakkı tesis edilmiş şirket ortakları T.C. Ziraat Bankası’na devretmiş oldukları payların tamamını geri almıştır. Pay devri ile Şirketin yeni ortaklık yapısı, Yönetim Kurulunun 10.12.2021 tarih ve 45 sayılı kararıyla onaylanmış ve 05.01.2022 tarih ve 10488 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayınlanmıştır. Bu durumda T.C. Ziraat Bankası AŞ’nin Şirket üzerinde pay sahipliği kalmamıştır. Sermayesinde kamu payı kalmayan Şirket, Sayıştay denetim kapsamından çıkmıştır.
- ZG Tarım ve Hayvancılık Anonim Şirketi’nin tasfiye sürecini tamamlamak üzere Ticaret Sicilinden terkin kararı 21.01.2022 tarihli Şirket Olağan Genel Kurul toplantısında alınmıştır. Söz konusu kararın 26.01.2022 tarih ve 10503 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanmasıyla Şirket Sayıştay denetimi kapsamından çıkmıştır. 2.3. Kamu İşletmelerinin Tasnifi Rapor kapsamında kamu işletmeleri, tabi oldukları mevzuat, hukuki yapıları, nitelikleri ve işleyişleri dikkate alınarak, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar, Finansal Kuruluşlar ve Diğer Kuruluşlar olarak tasnif edilmiştir. Raporun konusunu teşkil eden ve belirtilen tasnif doğrultusunda hazırlanan kamu işletmeleri listesi Ek’te yer almaktadır. Raporda, kamu işletmeleri aşağıdaki gibi tasnif edilmiştir: ✓ Kamu İktisadi Teşebbüsleri: 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olan İDT ile kamu iktisadi kuruluşları (KİK) ve bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri kamu iktisadi teşebbüsü olarak tasnif edilmiştir. Anılan KHK’ya göre, 17 adet İDT ile bunlara bağlı 5 adet müessese ve 2 adet bağlı ortaklık ve 2 adet KİK olmak üzere toplam 26 adet KİT bulunmakta olup, Sayıştay tarafından denetlenmektedir. ✓ Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar: 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında, özelleştirme çalışmalarına konu olan kamu işletmeleri özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar olarak tasnif edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 9
Özelleştirme programına alınan kuruluşlar, sermayelerindeki kamu payı %50'nin altına
düşünceye kadar 4046 sayılı Kanun’a göre, Sayıştay tarafından denetlenmekte idi. Ancak
09.07.2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı KHK ile 4046 sayılı
Kanun’un “Denetim” başlıklı 11’nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. 10.07.2018 tarih ve
30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Geçici
1’nci maddesinde “703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilatlarına ilişkin kanun veya
kanun hükmünde kararnameleri yürürlükten kaldırılan kamu kurum ve kuruluşları münhasıran
devir ve geçiş hükümleri düzenlenenler dışında kalanlar hakkında ilgili Cumhurbaşkanlığı
kararnamesiyle düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlerin
uygulanmasına” devam olunacağı belirtildiğinden; 4046 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi
uygulanmaya devam edilmektedir. Diğer taraftan ilgili maddenin uygulaması sona erse dahi
söz konusu kuruluşlar, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük
Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Sayıştay’ın
denetimine tabidir.
Ayrıca bu Kanun’a tabi kamu işletmelerinin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı ancak
özelleştirme uygulamalarıyla ilgili olarak 233 sayılı KHK’ya tabi olmayacakları
düzenlenmiştir.
Özelleştirme kapsam ve programında olan 5 adet kuruluş Sayıştay tarafından
denetlenmektedir.
✓ Finansal Kuruluşlar: Bankacılık ve sigortacılık faaliyetleriyle iştigal eden
kuruluşlar ile diğer finansal kuruluşlardan oluşmaktadır.
Sayıştay denetimine tabi finansal kuruluşlardan; Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası
AŞ, Türkiye Halk Bankası AŞ, ve Türkiye Emlak Katılım Bankası A.Ş, 4603 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası
Anonim Şirketi Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösterirken; Türkiye Vakıflar Bankası
Türk Anonim Ortaklığı (TAO), Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (Eximbank), Türkiye
Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ ve İller Bankası AŞ kendi kuruluş kanunlarına göre faaliyet
göstermektedirler.
Finansal kuruluşlar yukarıda belirtilen bankalar ve bunların finansal nitelikteki bağlı
ortaklıkları olmak üzere toplam 31 adet kuruluşu kapsamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 10 ✓ Diğer kuruluşlar: Kendi kuruluş kanunları kapsamında düzenlemelere tabi olan veya yukarıdaki gruplandırmalara girmeyen Sayıştay denetimine tabi diğer kamu işletmelerini ifade etmekte olup 47 adet kuruluştan oluşmaktadır. Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 22’nci maddesinin 2’nci fıkrasına göre Sayıştay tarafından denetlenmekte idi. Ancak 703 sayılı KHK ile söz konusu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Geçici Madde 1’inde “703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilatlarına ilişkin kanun veya kanun hükmünde kararnameleri yürürlükten kaldırılan kamu kurum ve kuruluşları münhasıran devir ve geçiş hükümleri düzenlenenler dışında kalanlar hakkında ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına” devam olunacağı belirtildiğinden, 6475 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin 2’nci fıkrası uygulanmaya devam edilmektedir. Öte yandan ilgili fıkranın uygulaması sona erse dahi söz konusu kuruluş, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabidir. 3. KAMU İŞLETMELERİNİN FAALİYETLERİ 3.1. Kamu İşletmeleri Faaliyetlerine İlişkin Genel Bilgiler Kamu işletmeleri ile ilgili hedef ve politikalara kalkınma planları, orta vadeli programlar ve yıllık programlarda yer verilmekte olup; ayrıca kamu işletmelerinin faaliyetlerine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı ile çıkarılan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıkların Genel Yatırım ve Finansman Programı ile çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. 2019-2023 yıllarını kapsayan On Birinci Kalkınma Planında; kamu işletmeleri için “Kamu işletmeleri kârlılık, verimlilik ve kurumsal yönetim ilkelerine uygun bir şekilde faaliyetlerini sürdürecektir. Bu çerçevede, kamu işletmeleri fiyat ve tarifelerini ticari esaslara göre belirleyecek, ürün optimizasyonunu ve verimliliğini artıracak, Ar- Ge ve yenilik faaliyetlerini geliştirecektir. Ekonomide verimlilik artışı ve kamu mali dengelerini iyileştirme hedefleri doğrultusunda özelleştirme uygulamalarına devam edilecektir,” hedefi konulmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 11 Cumhurbaşkanlığı kararı ile yürürlüğe giren 2022 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programı incelendiğinde; Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının, 2022 yılı faaliyetlerini, uygulanan ekonomik politikalar ile program çerçevesinde aşağıda belirtilen ilkelere ve tabi oldukları mevzuata uygun olarak yürütecekleri ifade edilmiştir. ✓ Kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde faaliyet gösterileceği, ✓ Tüm işletmecilik faaliyetlerinde verimliliği ve karlılığı artıracak tedbirler alınacağı, ✓ Etkin bir insan kaynaklan politikası izleneceği, ✓ İşletme politikaları çerçevesinde etkin stok yönetimi yapılacağı, ✓ Atıl durumda olan gayrimenkuller, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla satış, kiralama veya bedelli devir gibi usullerle, rayiç bedel esas alınarak değerlendirileceği, ✓ Üretilecek mal ve hizmetlere yönelik tedarik edilecek hammadde miktarı ve fiyatı ile üretilen mal ve hizmetlerin miktar ve fiyatları, Programda yer alan hedefleri sağlayacak şekilde tespit edileceği, ✓ Faaliyet alanlarını ilgilendiren konularda AR-GE ve inovasyon çalışmalarına gereken önem verileceği, ✓ Piyasa koşullarında daha kaliteli ve düşük maliyetli mal ve hizmet üretmek amacıyla, üretim teknolojisindeki gelişmeler takip edileceği, bilgi ve iletişim alt yapısı ile organizasyon yapılarının gözden geçirileceği, ✓ Kamu teşebbüsleri, ticari kredi kullanımlarını ve mali yükümlülüklerini, Programda belirlenen hedefler çerçevesinde asgari düzeyde tutmak ve yönetmekle yükümlü oldukları, ✓ Cari açığın azaltılmasını teminen yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanan üretimin azami düzeye çıkarılacağı, ✓ İşletme faaliyetlerinde etkin risk yönetimi yapılacağı ve finansal risklere karşı tedbir alınacağı, temel hedef ve politikalar olarak belirlenmiştir. 233 sayılı KHK’ya tabi olmayan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının genel yatırım ve finansman programına tabi olmayan özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar, finansal kuruluşlar ve diğer kuruluşların hedef ve politikaları kendi mevzuatları kapsamında ilgili organları tarafından belirlenmekte ve takip edilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 12 3.2. İstihdam 233 sayılı KHK kapsamındaki kamu işletmelerinde çalışan personelin istihdam şekilleri 399 sayılı KHK’nın 3’üncü maddesinin (a) bendinde; memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirtilmiştir. Aynı maddenin (b) bendinde; “Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almış ve memurlarca yürütülecek görevler ile memur kadro unvanları belirlenmiştir. Üçüncü maddenin (e) bendinde de işçilerin bu KHK’ya tabi olmadığı ifade edilmiştir. KİT’lerde işçi personelin istihdamı; 4857 sayılı İş Kanunu ile 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesi hükümlerine göre yürütülmekte olup ücret ve diğer hakların ödenmesinde 2012 yılında yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 2006 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile toplu iş sözleşmesi ve personel yönetmelikleri hükümleri uygulanmaktadır. 4046 sayılı Kanun kapsamında özelleştirme programına alınan kuruluşların personeli, programa alınma tarihindeki statülerini korumakta ve özelleşmenin gerçekleştiği tarihe kadar bulundukları statülerde çalışmaya devam etmektedirler. Kamu bankalarında istihdam edilenler özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılmaktadır. Personelin sayısı, unvanı, ücret ve sair mali haklarının tespitinde genel kurullar yetkili olup bu yetkilerini yönetim kurullarına devretmektedirler. Diğer kuruluşlar kapsamındaki kuruluşlardan kendi kuruluş kanunu bulunanlarda istihdam edilen personelin hangi statüde çalıştırılacağı hususu ilgili kanunlarında belirlenmiştir. Bu kuruluşlardan; Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü faaliyetlerini 657 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen memurlar, 4857 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen işçiler ve istisnai hallerde de sözleşmeli statüde istihdam edilen personel ile yürütmektedir. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu’nda 2022 yılında kadro karşılığı sözleşmeli personel, sözleşmeli personel ve özel hukuk hükümlerine tabi personel olmak üzere 3 türlü personel istihdamı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 13 gerçekleştirilmiştir. Milli Piyango İdaresi’nde çalışanlar memur ve işçi statüsünde iken, Toplu Konut İdaresi’nde çalışanlar memur ve sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmiştir. Belirtilen kuruluşlar dışındaki diğer kuruluşlarda ise genellikle 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi personel istihdam edilmektedir. 3.3. Alımlar KİT’ler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2/b maddesi uyarınca Kamu İhale Kanunu kapsamı içinde yer almaktadır. 4603 sayılı Kanun’a tabi bankaların sadece yapım işleri Kanun kapsamında bulunmaktadır. 13.02.2011 tarih 6111 sayılı Kanun ile söz konusu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri dışındaki mal ve hizmet alımları Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılmıştır. Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesinin son fıkrasında; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketlerin bu Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilirken, geçici 4’üncü maddesinde söz konusu kuruluşların kendi kanunları yürürlüğe girinceye kadar bu Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi hükmüne, bu bent kapsamında yer almayan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde ise Kanun’un diğer hükümlerine tâbi olacakları belirtilmiştir. Ancak, söz konusu kanuni düzenleme yapılmamıştır. Ayrıca 4603 sayılı Kanun’a tabi kamu bankaları ile Türkiye Vakıflar Bankası TAO’nun kurduğu 6362 Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi gayrimenkul yatırım ortaklıkları da Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı dışındadır. Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutulan mal ve hizmetler, Kanun’un 3’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (g) bendine göre; KİT’ler ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 01.02.2022 – 31.01.2023 dönemi için 33.494.082 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımları istisna kapsamındadır. İstisna kapsamındaki mal ve hizmetler, Kanun’un geçici 4’üncü maddesi kapsamında, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 14 Kamu İhale Kanunu’nda yer alan Kamu işletmeleri ile ilgili diğer istisnalar aşağıda sayılmıştır: ✓ Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları, ✓ Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) tarafından ithalat yoluyla yapılacak her türlü doğal gaz alımları, ✓ Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her türlü program, haber, yapım ve yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve hizmet alımları ✓ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı, ilgili veya ilişkili kurum veya kuruluşlarının, faaliyetleri ile ilgili olarak birbirlerinden veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarından karşılanan enerji, yakıt, mal, hizmet, danışmanlık alımları ve büyük onarım işleri, ✓ Fakir ailelere kömür yardımı yapılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında; işleticisi kim olursa olsun, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün kendisine veya bağlı ortaklık veya iştiraklerine ait olan kömür sahalarından yapacağı mal ve hizmet alımları, ✓ Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketinin, Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii Anonim Şirketi, Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii Anonim Şirketi ve Türkiye Vagon Sanayii Anonim Şirketinden yapacağı mal veya hizmet alımları, ✓ Faaliyet ve görev alanı kapsamında yer alan tarımsal ürünlerle ilgili olmak üzere, üretimin yetersiz olması nedeniyle ürün fiyatlarında meydana gelebilecek olağanüstü dalgalanmaların önlenmesi veya ürünlerde fiyat istikrarının sağlanması amacıyla ilgili bakanın onayı ve Toprak Mahsulleri Ofisi Yönetim Kurulunun görevlendirmesi ile Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün ithalat yoluyla yapacağı tarımsal ürün alımları ve buna ilişkin hizmet alımları.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 15 Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun 47’nci maddesinde; Kurumun her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi olmadığı ve bu iş ve işlemlerin yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir. 3.4. Yatırımlar Kalkınma planlarının hayata geçirilmesinde en önemli uygulama araçlarından birisi olan ve planın yapı taşları niteliğindeki kamu yatırım projelerini kapsayan Kamu Yatırım Programları, Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı’nın eki olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 19’uncu maddesi ve 13 sayılı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci maddesi gereğince her yıl Ocak ayının on beşine kadar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmektedir. Kamu Yatırım Programları; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu kuruluşlarının, döner sermayeli kuruluşların ve sosyal güvenlik kuruluşlarının, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar ile İller Bankası AŞ’nin yürüteceği projeler ile mahalli idarelerin (büyükşehir belediyeleri, belediyeler, su ve kanalizasyon idareleri) dış proje kredisiyle finanse ederek yürütecekleri projeleri kapsamaktadır. Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı’ndaki hükümlere uygun olarak yatırım projelerinin; adı, yeri, karakteristiği, başlama bitiş tarihleri, tutarı ve ödeneği gibi parametrelerinde yıl içinde revizyonlar yapılabilmekte, programa yeni proje alınabilmekte veya programdan proje çıkarılabilmektedir. 2022 Yılı Yatırım Programı’nda kamu işletmelerinden; kamu payı yüzde 50’nin üzerindeki iktisadi devlet teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıkları, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar ve döner sermayeli kuruluşların yatırımları düzenlenmiştir. Resmi Gazetede her yıl Programların Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı yayımlanmakta olup; Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Yatırım Programları kapsamında yürütülen kamu yatırımlarının gerçekleşme durumunu ortaya koymak üzere, söz konusu Karar gereğince Kamu Yatırımları Raporu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 16 hazırlamaktadır. Raporda yer alan revize ve gerçekleşme rakamları, kamu kuruluşlarınca Kamu Yatırım Proje Bilgi Sistemi’ne girilen bilgileri yansıtmaktadır. 3.5. Bağlı Şirket/Ortaklık ve İştirakler Türkiye Muhasebe Standartları’na göre; başka şirketlere ortak olmak üzere edinilen sermaye payları ortak olunan sermaye payları oranına göre veya kontrol gücünün işletmede olup olmamasına göre önemli etki taşıyan iştirakler, bağlı ortaklıklar veya iş ortaklıkları olarak tanımlanmaktadır. Standartlarda iştirak; yatırımcı işletmenin üzerinde önemli etkisinin bulunduğu işletme olarak, önemli etkinlik ise işletmede finansal ve faaliyetle ilgili politikaların belirlenmesine katılma gücünü ve bu politikaları tek başına ya da bir başka taraf ile ortak kontrol etme gücü olarak tanımlanmıştır. Bir işletmenin doğrudan ya da dolaylı olarak yatırım yapılan işletmenin oy hakkının yüzde yirmi ya da daha fazlasını elinde tutması durumunda, aksi açıkça ortaya konulamadığı sürece, söz konusu işletmenin önemli etkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu işletmeler ise bağlı ortaklık olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca yüzde yirminin altındaki iştirak payları da gerçeğe uygun değerle değerlenen finansal varlıklar olarak veya gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak ölçülememesi durumunda maliyet değeriyle değerlenen finansal varlıklar olarak değerlendirilmektedir. Kamu işletmelerinden 233 sayılı KHK kapsamında olanların sermayesinde yüzde onbeş ve üzeri pay sahibi olduğu şirketler; bu KHK’nın 2’inci maddesinin beşinci ve altıncı fıkrasında tanımlanan özelliklere göre bağlı ortaklık ve iştirak olarak adlandırılmakta ve KHK’nın üçüncü ve dördüncü bölümündeki hükümlere göre faaliyet göstermektedir. 233 sayılı KHK’ya göre sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğu müessese, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan anonim şirketler bağlı ortaklık; sermayelerinin en az yüzde on beşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketler ise iştirak olarak tanımlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 17 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklıklar olarak tanımlanmış ve kontrol gücü açısından da; bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgarî yüzde elli birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan veya dolaylı olarak sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulması, olarak ifade edilmiştir. Bankacılık sektörü için, bağlı ortaklık, iştirak, birlikte kontrol edilen ortaklıklar ve satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklıklar ayrı ayrı tanımlanmıştır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından çıkarılan ve 08.11.2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğ’de; ✓ Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklık, ✓ İştirak; ana ortaklık bankanın sermayesine katıldığı, üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, ✓ Birlikte kontrol edilen ortaklıklar; iş ortaklıkları ve adi ortaklıklar dâhil olmak üzere, ana ortaklık bankanın bir ortaklık sözleşmesi çerçevesinde başka gruplarla birlikte kontrol ettiği, yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, şeklinde tanımlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 18
EK: KAMU İŞLETMELERİ LİSTESİ VE İŞLETMELERE İLİŞKİN BİLGİLER
Sıra No Kamu İşletmeleri
Varlıklar Kaynaklar Sermaye
Dönen
(Bin TL)
Duran
(Bin TL)
Öz
(Bin TL)
Yabancı
(Bin TL) Esas
(Bin TL)
Ödenmiş
(Bin TL) Kısa Vadeli
(Bin TL)
Uzun Vadeli
(Bin TL)
I KİT’LER
1 Boru Hatları ile Petrol Taşıma
AŞ (BOTAŞ) 487.369.873 64.233.760 166.466.277 312.266.485 72.870.872 200.000.000 185.316.283
2 Çay İşletmeleri Kurumu Genel
Müdürlüğü (ÇAY-KUR) 8.115.412 1.034.277 3.575.975 5.569.994 3.720 6.224.000 6.223.413
3
Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğü
(DHMİ)
40.382.302 12.045.329 7.809.060 5.952.786 38.665.785 10.650.000 10.647.912
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 19 4 Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO) 13.307.947 109.140 1.561.884 11.838.069 17.133 130.582 82.946 5 Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) 69.534.820 13.999.811 37.267.927 45.529.177 737.527 36.914.000 37.213.489 6 Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü 1.008.525 424.008 183.070 1.245.368 4.095 2.285.000 2.285.000 7 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 11.362.606 6.878.558 14.490.849 2.557.782 1.192.531 1.500.000 1.500.000 8 Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü 4.146.438 747.649 4.047.100 846.408 579 51.095 51.095 9 T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 17.572.468 97.523.369 100.967.911 11.245.236 2.882.690 150.000.000 138.423.503 10 Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) 3.790.630 2.544.324 4.079.716 2.255.238 - 3.816.000 3.715.746
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 20 11 TCDD Taşımacılık AŞ 4.063.843 10.393.384 12.992.888 1.315.850 148.489 25.000.000 21.122.173 12 Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (TMO) 73.118.667 1.042.255 14.638.387 54.253.616 5.268.919 12.550.000 12.550.000 13 TTK Amasra Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 51.514 46.149 -9.948 107.367 244 1.440.000 1.425.000 14 TTK Armutçuk Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 111.065 71.431 115.178 67.084 234 1.990.000 1.969.000 15 TTK Karadon Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 430.436 322.954 608.353 144.172 864 6.010.000 5.948.000 16 TTK Kozlu Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 73.891 60.596 -84.792 218.666 613 3.580.000 3.543.000 17 TTK Üzülmez Taşköprü İşletmesi Müessesi 92.022 105.610 117.088 80.005 539 3.450.000 3.414.000
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 21 18 Türk Sudan Uluslararası Tarım ve Hayvancılık AŞ 18.541 - 17.513 1.028 - 66.500 14.711 19 Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) 7.186.549 2.454.577 4.814.375 1.911.852 2.914.899 22.000.000 21.324.117 20 Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) 13.604.748 42.063.411 16.662.600 32.434.881 6.570.678 12.800.000 12.799.608 21 Türkiye Elektromekanik Sanayi AŞ (TEMSAN) 456.978 38.837 74.869 415.958 4.988 295.000 295.000 22 Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (TKİ) 7.885.764 2.662.583 3.964.536 5.827.324 756.487 1.000.000 1.000.000 23 Türkiye Petrolleri AO (TPAO) 25.799.288 63.319.025 29.796.812 14.811.990 44.509.511 12.018.000 10.535.601 24 Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi AŞ (TÜRASAŞ) 8.149.971 403.498 3.072.702 5.461.442 19.325 3.727.035 3.408.335
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 22
25 Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ
(TÜRK ŞEKER) 15.288.226 905.500 -195.438 16.325.191 63.973 4.833.000 4.832.558
26 Türkiye Taşkömürü Kurumu
Genel Müdürlüğü (TTK) 698.213 16.337.153 16.549.915 484.902 548 16.800.000 16.625.000
II
ÖZELLEŞTİRME KAPSAM
VE PROGRAMINDAKİ
KURULUŞLAR
1 Ankara Doğal Elektrik Üretim
ve Ticaret AŞ
40.598 52.957 87.980 2.201 3.374 1.000 1.000
2 Doğusan Boru Sanayi ve
Ticaret AŞ 20.876 21.517 30.213 10.277 1.903 39.000 39.000
3 Sümer Holding AŞ 20.312 49.432 29.768 16.594 23.382 11.299 6.591
4 TH Karadeniz Bakır İşletmeleri
AŞ (KBİ) 454 - (943) 1.397 - - -
5 Türkiye Denizcilik İşletmeleri
AŞ 85.938 9.850.199 9.885.926 9.992 40.219 220.948 131.015
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 23
III FİNANSAL KURULUŞLAR*
1 İller Bankası AŞ 92.821.750 35.414.239 57.407.511 30.000.000 28.538.677
2 Emlak Katılım Varlık Kiralama
AŞ 5.584.899 720.000 50 5.584.849 720.000 50 50
3 Emlak Varlık Kiralama AŞ 3.211.462 1.651.276 4.192 3.208.546 1.650.000 50 50
4 Halk Faktoring AŞ 3.768.791 536.002 3.232.789 246.000 246.000
5 Halk Finansal Kiralama AŞ 7.297.033 878.334 6.418.699 523.000 523.000
6 Halk Gayrimenkul Yatırım
Ortaklığı AŞ 751.289 13.052.630 10.408.960 1.789.931 1.605.028 1.570.000 1.570.000
7 Halk Varlık Kiralama AŞ 3.174.005 1 4.899 3.169.107 - 100 100
8 Halk Yatırım Menkul Değerler
AŞ 3.708.882 38.087 719.268 3.016.760 10.941 150.000 150.000
9 Kalkınma Girişim Sermayesi
Portföy Yönetimi AŞ 16.299 1.750 14.314 3.136 599 4.000 4.000
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 24 10 Kalkınma Yatırım Varlık Kiralama AŞ 103.148 3 93 103.058 - 50 50 11 T.C. Ziraat Bankası AŞ 2.311.665.024 202.479.863 2.109.185.161 34.900.000 34.900.000 12 T.H. Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ 8.287 - 7.892 395 - 5.000 5.000 13 Türk Katılım Reasürans AŞ 363.364 1.285 104.158 253.584 6.907 100.000 100.000 14 Türk Reasürans AŞ 4.259.164 189.974 1.605.071 2.756.139 87.929 600.000 600.000 15 Türkiye Emlak Katılım Bankası AŞ 100.226.935 6.023.874 94.203.061 1.026.915 1.026.915 16 Türkiye Halk Bankası AŞ 1.392.140.174 89.843.618 1.302.296.556 10.000.000 7.184.778 17 Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (EXİMBANK) 346.036.720 23.750.636 322.286.084 13.800.000 13.800.000 18 Türkiye Kalkınma Fonu 513.754 - 513.754 - - 19 Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ 91.598.152 6.843.382 84.754.770 2.500.000 2.500.000
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 25 20 Türkiye Vakıflar Bankası TAO 1.681.060.623 106.984.889 1.574.075.734 10.000.000 9.915.921 21 Vakıf Faktoring AŞ 23.001.644 1.154.300 21.847.344 450.000 450.000 22 Vakıf Finansal Kiralama AŞ 13.219.851 1.324.939 11.894.912 600.000 600.000 23 Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 1.168.631 5.534.268 4.772.769 577.424 1.352.706 1.145.000 1.145.000 24 Vakıf Yatırım Menkul Değerler AŞ 4.669.044 231.426 798.083 4.089.124 13.264 250.000 250.000 25 Ziraat Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 87.612 20.323.702 19.165.606 431.778 813.930 4.693.620 4.693.620 26 Ziraat Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ 576.771 1.891.289 2.465.939 1.787 334 750.000 750.000 27 Ziraat Katılım Bankası AŞ 213.343.590 11.378.445 201.965.145 2.650.000 2.650.000 28 Ziraat Katılım Varlık Kiralama AŞ 5.381.310 398 5.380.912 50 50 29 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 419.403 15.459 370.799 60.742 3.320 50.000 50.000
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu
Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 26
30 Ziraat Yatırım Menkul Değerler
AŞ 1.951.520 251.909 1.243.413 954.111 5.905 60.000 60.000
31 ZKB Varlık Kiralama AŞ 128 117 11 50 50
IV DİĞER KURULUŞLAR
1 Askeri Fabrika ve Tersane
İşletme AŞ (ASFAT) 13.084.496 636.060 258.241 4.929.031 8.533.284 112.274 112.274
2
Akhisar Gıda Tarım
Hayvancılık ve Tekstil Ürünleri
Sanayi Ticaret AŞ
139 911 -4.072 5.122 - 1.200 1.200
3 Atatürk Orman Çiftliği
Müdürlüğü (AOÇ) 266.684 43.360 263.681 39.855 6.508 0,5 0,5
4 Bileşim Finansal Teknolojiler
ve Ödeme Sistemleri AŞ 301.103 126.013 333.016 42.207 51.893 340.000 340.000
5 Botaş International AŞ 6.622.224 171.091 4.113.439 2.472.989 206.887 3.575 3.575
6 Central Oto Kiralama AŞ 379.835 1.744.246 294.673 1.220.001 609.407 252.500 252.500
7 Etimine AŞ 162.314 799.400 935.481 26.234 - 900.166 900.166
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 27 8 Fem Kimya Nakliye Turizm Hayvan ve Hayvan Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 36.525 387 30.701 6.211 - 1.000 1.000 9 Halk Yapı Projeleri Geliştirme AŞ 582.314 480.737 122.204 119.019 821.827 115.000 115.000 10 İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu 887.706 344.656 1.221.131 837 10.394 1.221.131 1.221.131 11 Keskinoğlu İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. 4.031 7 1.388 2.650 - 100 100 12 Keskinoğlu Kafes Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 1.635 81 1.566 150 - 10 10 13 Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşl. San. ve Tic. AŞ 1.742.033 320.127 -1.040.012 2.598.502 503.670 367.389 367.389 14 Kule Verici Tesisleri İşletim ve Teknolojileri AŞ 32.008 78.160 54.895 53.185 2.088 50.000 50.000 15 Kvz Yumurtacılık Tavukçuluk Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 1.259 31 -6.887 8.158 - 20 20 16 Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ 12.296.369 3.465.890 7.139.639 7.532.100 1.090.520 3.300.000 3.300.000 17 Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü (MPİ) 432.606 8.382 7.641 214.279 219.068 - -
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 28 18 Nükleer Teknik Destek Anonim Şirketi (Nüted AŞ) 22.976 4.724 17.084 10.616 - 10.000 10.000 19 Platform Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para AŞ 100.745 285 100.905 125 - 100.000 100.000 20 PTT Anadolum Destek Lojistik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret AŞ 401.744 200.334 372.550 189.234 40.294 200.000 200.000 21 PTT Bilgi Teknolojileri AŞ 100.073 12.289 30.906 80.934 522 5.370 5.370 22 PTT Para Lojistik ve Özel Güvenlik Hizmetleri AŞ 93.720 23.344 -72.549 189.613 - 50.000 50.000 23 PYS Güvenlik AŞ 16.746 1.775 5.687 12.274 560 2.000 2.000 24 Rinerji Rize Elektrik Üretim AŞ 2.309 53.759 -25.392 9.123 72.338 24.343 24.343 25 Safir Çarşı Yönetim Hizmetleri AŞ 15.074 1.568 3.763 8.566 4.313 100 100 26 Sofra Kurumsal ve Ödüllendirme Hizmetleri AŞ 51.803 5.676 19.071 38.003 405 600 600 27 Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ (PTT) 7.503.940 4.315.230 1.127.394 10.609.445 82.332 5.000.000 3.093.940
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 29 28 Taksim Otelcilik AŞ 699.114 107.359 755.854 28.706 21.913 350.000 350.000 29 Tasfiye Halinde Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ - - - - - - - 30 TCDD Teknik Mühendislik ve Müşavirlik AŞ 141.434 62.601 96.966 98.876 8.193 36.500 36.500 31 Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) 168.178.624 65.010.154 74.202.064 92.463.504 66.523.211 - - 32 TRBOR Bor Teknolojileri Anonim Şirketi 455.483 1.379.221 1.425.313 119.908 289.483 1.389.088 1.300.656 33 Turkish Energy AŞ 11.318.506 848.192 10.684.967 1.481.731 - 174 174 34 Turkish Petroleum International AŞ 9.032.506 10.512.121 16.799.821 2.547.715 197..091 5.000.000 5.000.000 35 Turkish Petroleum Off-Shore Technology Center AŞ 42.427.185 2.845.342 8.402.192 36.870.335 - 17.288.000 6.793.850 36 Marmara Teknokent AŞ 136.192 79.766 191.314 18.575 6.069 45.750 45.750 37 Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) 99.619 1.129.187 1.224.524 4.282 - 2.195.565 976.185
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 30 38 Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) 5.718.016 3.731.965 7.617.169 436.679 1.396.133 182.000 182.000 39 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ 3.130.124 13.703.387 8.228.328 3.311.381 5.293.802 3.168.817 3.168.817 40 Vakıf Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri AŞ 106.921 3.610 109.814 717 - 100.000 100.000 41 Vakıf Enerji ve Madencilik AŞ 224.466 404 224.536 3 332 85.000 85.000 42 Vakıf Gayrimenkul Değerleme AŞ 70.920 397 56.355 4.338 10.624 60.000 60.000 43 Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ 23.023 40.647 63.055 615 - 52.548 52.548 44 Vakıf Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ 167.161 144.737 153.058 36.914 121.926 100.000 100.000 45 ZG Tarım Piyasaları AŞ 21.405 55 21.373 61 26 50 50 46 Ziraat İşletme Yönetimi ve Gayrimenkul Geliştirme AŞ 15.196 546 5.428 10.264 51 5.000 5.000 47 Ziraat Teknoloji AŞ 199.114 26.812 58.091 167.834 - 5.000 5.000
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2022 Yılı Genel Raporu 31 TOPLAM I. KİT’LER: 26 Adet II. ÖZELLEŞTİRME KAPSAM VE PROGRAMINDAKİ KURULUŞLAR: 5 Adet III. FİNANSAL KURULUŞLAR: 31 Adet IV. DİĞER KURULUŞLAR: 47 Adet TOPLAM KAMU İŞLETMESİ: 109 Adet *Bankacılık mevzuatı gereği finansal kuruluşların tek düzen hesap planında dönen-duran varlık ayrımı ile kısa vadeli yabancı kaynak-uzun vadeli yabancı kaynak ayrımı olmadığından bu veriler varlık toplamı ve yabancı kaynak toplamı olarak kümülatif hazırlanmıştır.