2021 Yılı Kamu İşletmeleri Genel Raporu.pdf

2021 YILI KAMU İŞLETMELERİ GENEL RAPORU Aralık 2022 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2021 YILI KAMU İŞLETMELERİ GENEL RAPORU Aralık 2022

2021 Yılı Kamu İşletmeleri Genel Raporu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43’üncü maddesi gereği hazırlanarak, Rapor Değerlendirme Kurulu’nun 22.12.2022 tarih ve 574/1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.

İÇİNDEKİLER

1. GENEL ÇERÇEVE ............................................................................................................. 1 1.1 Raporun Amacı ................................................................................................................ 1 1.2. Raporun Hazırlanma Yöntemi ve Kapsamı .................................................................... 2
2. KAMU İŞLETMELERİ HAKKINDA GENEL BİLGİ ................................................... 2 2.1. Kamu İşletmeciliğinin Tarihi Gelişimi ........................................................................... 2 2.2. Rapor Kapsamındaki Kamu İşletmeleriyle İlgili Gelişmeler .......................................... 6 2.3. Kamu İşletmelerinin Tasnifi ............................................................................................ 9
3. KAMU İŞLETMELERİNİN FAALİYETLERİ ............................................................. 12 3.1. Kamu İşletmeleri Faaliyetlerine İlişkin Genel Bilgiler ................................................. 12 3.2. İstihdam ......................................................................................................................... 14 3.3. Alımlar .......................................................................................................................... 15 3.4. Yatırımlar ...................................................................................................................... 18 3.5. Bağlı Şirket/Ortaklık ve İştirakler ................................................................................. 19 EK: KAMU İŞLETMELERİ LİSTESİ VE İŞLETMELERE İLİŞKİN BİLGİLER ...... 21

KISALTMALAR BOTAŞ : Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ İDT : İktisadi Devlet Teşekkülü KHK : Kanun Hükmünde Kararname KİK : Kamu İktisadi Kuruluşu KİT : Kamu İktisadi Teşebbüsleri OVP : Orta Vadeli Program PTT : Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD : T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 1

1. GENEL ÇERÇEVE Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 165’inci maddesi uyarınca, sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) tarafından denetlenmesine ilişkin esaslar kanunla düzenlenmiştir. Bu kapsamda TBMM tarafından yapılan denetimlerde, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6085 sayılı Sayıştay Kanunu çerçevesinde yürütülen denetimler sonucu hazırlanan raporlar esas alınmaktadır. Bu doğrultuda Sayıştay tarafından yürütülen kamu işletmeleri denetimlerinde;
    Kamu işletmesinin hesap ve işlemleri ile mali rapor ve tablolarının, mali raporlama standartları doğrultusunda denetlenen kamu idaresinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bir biçimde gösterip göstermediği hakkında denetim görüşü oluşturulması,  Kamu işletmesinin gelir, gider, mal hesapları ile diğer hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespit edilmesi,  Kamu işletmesinin kuruluş amaçlarına ulaşmasını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğunun tespit edilmesi,  Mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 1.1 Raporun Amacı Kamu İşletmeleri Raporları ve Genel Raporu ile kamu işletmelerinin faaliyet sonuçları hakkında kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu işletmelerinin mali yönetiminin hukuka uygun olarak yürütülmesi ve kamu kaynaklarının korunması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi, hesap verme sorumluluğu ile mali saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 2 Kamu İşletmeleri Genel Raporu, 6085 sayılı Kanun’un 43’üncü maddesi gereğince, denetlenen kamu işletmelerinin yıllık faaliyet sonuçları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla her yıl hazırlanmaktadır. 1.2. Raporun Hazırlanma Yöntemi ve Kapsamı Kamu İşletmeleri Genel Raporu, denetim grup başkanlıkları tarafından hazırlanan kamu işletmeleri yıllık raporlarında yer alan veriler ile Raporda yer verilmesi uygun görülen diğer hususlar çerçevesinde hazırlanmaktadır. Rapor Değerlendirme Kurulu tarafından izleyen yılın sonuna kadar son şekli verilen Kamu İşletmeleri Genel Raporu, Başkanlık tarafından yayımlanmaktadır. Rapor kapsamında kamu işletmeleri; hukuki yapıları, nitelikleri ve işleyişleri dikkate alınarak “Kamu İktisadi Teşebbüsleri”, “Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar”, “Finansal Kuruluşlar” ve “Diğer Kuruluşlar” olarak tasnif edilmiş ve yıllık faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeler bu doğrultuda yapılmıştır.
Sayıştay tarafından kamu işletmeleri ile ilgili olarak 2021 yılında 108 adet rapor hazırlanmıştır. 2. KAMU İŞLETMELERİ HAKKINDA GENEL BİLGİ 2.1. Kamu İşletmeciliğinin Tarihi Gelişimi Kamu işletmesi kavramı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, genel olarak kamusal kaynakları kullanmak suretiyle ekonomik alanda faaliyet gösteren kamu kuruluşlarını ifade etmek üzere kullanılmaktadır. Ülkemizde kamu işletmeleri ile ilgili olarak ilk genel tanım, 17.06.1938 tarih ve 3460 sayılı, Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkındaki Kanun’da yer almıştır. İlgili Kanun’da, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve kendi kanunlarında bu Kanun’a tabi oldukları belirtilen, tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî yönden özerk ve sorumluluğu sermayeleri ile sınırlı kuruluşlar “İktisadi Devlet Teşekkülü” olarak tanımlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 3 1961 Anayasası’nın 127’nci maddesinde, “Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce denetlenmesi kanunla düzenlenir.” denilmek suretiyle ilk kez “Kamu İktisadi Teşebbüsleri” kavramı yer almasına karşılık, kavramın tanımı yapılmamıştır. 1982 Anayasası’nda, 1961 Anayasası’ndan farklı olarak KİT (kamu iktisadi teşebbüsleri)’lerin tanımı da yer almıştır. 1982 Anayasası’nın “Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi” başlığını taşıyan 165’inci maddesinde KİT’ler, “sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıkları …” şeklinde tanımlanmıştır. Kamu işletmelerinin birden fazla kuruluş amacı olduğu söylenebilir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki kamu işletmelerinin kuruluş amaçları; ekonomik kalkınmayı sağlamak, tekelleri devlet eliyle işletmek, özel sektörün başaramayacağı veya giremediği işleri yapmak, ekonomiye yön vermek, özel sektöre öncülük etmek, gelir dağılımını düzenlemek vb. olarak sayılabilir. Ülkemizde 1923 yılında gerçekleştirilen İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda, ülke kalkınmasının özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine yönelik politikaların uygulanması benimsenmiş ve izleyen süreçte 1933 yılında 2262 sayılı Kanun ile Sümerbank kurulmuştur. Bu dönemde sanayinin geliştirilmesi için hazırlanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nda yer alan projelerin büyük bölümünü gerçekleştirme görevi 2580 sayılı Kanun'la Sümerbank’a verilmiştir. Sümerbank’ın kuruluşunu takiben 1935 yılında 14.06.1935 tarihli ve 2805 sayılı Kanun ile işletmeye elverişli bulunan madenlerin işlenmesini sağlamak için Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ve Elektrik İşleri Etüt İdaresince geliştirilecek enerji üretim ve dağıtım projelerini tesis etmek ve işletmek üzere Etibank kurulmuştur. Sümerbank ve Etibank temel sanayi, maden ve enerji işletmelerinin kurulmasında, modern işletmecilik tekniklerinin uygulanmasında, kalifiye insan gücünün yetiştirilmesinde, iştirakler kurarak şirketleşmenin geliştirilmesinde önemli görevler üstlenmiş olup, bunlar tarafından kurulan işletmeler, daha sonra kurulan KİT’lerin birçoğunun çekirdeğini oluşturmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 4 Bu dönemde yapılan düzenlemelerle, Sümerbank ve Etibank dışında, yeni kamu teşebbüsleri de kurulmuştur. Kamu işletmelerinin gerek sayılarındaki artış, gerekse ekonomideki artan önemi sonucunda, bu kuruluşların ortak bir düzenlemeye tabi tutulmaları gereğinin ortaya çıkması üzerine; 17.06.1938 tarihinde 3460 sayılı “Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkında Kanun” çıkarılarak, Sümerbank, Etibank, T.C. Ziraat Bankası, Denizbank ve Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu bu Kanuna tabi kılınmıştır. 3460 sayılı Kanun’la; KİT’leri idari, mali ve teknik bakımdan sürekli denetlemek ve gözetlemekle görevli “Umumi Murakabe Heyeti” ve Umumi Murakabe Heyetinin raporlarını esas alarak yapacağı denetimler sonunda KİT’lerin ibra edilip edilmemesi konusunda karar almak üzere, “Umumi Heyet” kurulmuştur. 1960 yılında Umumi Murakabe Heyeti Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu adını almış olup, 2010 yılında ise 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tüzel kişiliği sona erdirilerek Sayıştay’a devredilmiştir. 1951-1960 döneminde; devletin ekonomideki payının küçültülmesi hedeflenmiş olmakla birlikte, bu hedef gerçekleştirilememiş, mevcut KİT’ler özel sektöre devredilmediği gibi, TCDD (T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü), PTT (Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi), Denizcilik Bankası T.A.Ş. ve DMO (Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü) iktisadi devlet teşekkülü haline dönüştürülmüş; TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı), EBK (Et ve Balık Kurumu), TDÇİ (Türkiye Demir Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü), SEKA (Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları AŞ) ve T.C. Turizm Bankası gibi yeni teşekküller kurularak KİT’ler daha da yaygınlaştırılmıştır. Bu dönemde, karma ekonomi ilkesi benimsenmiş ve disiplin içinde bir kalkınma modeli izlenmiştir. KİT’lerin yeniden düzenlenmeleri ve etkinliklerinin sağlanmasına yönelik olarak, “İktisadi Devlet Teşekkülleri Yeniden Düzenleme Komisyonu” kurulmuş; 1964 yılında 3460 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılarak 440 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve İştirakler Hakkında Kanun, İDT (İktisadi Devlet Teşekkülü)’lerin yatırım sorunlarını çözmek amacıyla 441 sayılı Devlet Yatırım Bankası Kanunu ve KİT’lerin denetimine ilişkin olarak 468 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çıkarılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 5 1980 sonrasındaki dönemde; ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT politikalarında köklü değişiklikler yapılmıştır. 1983 yılında 440 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılarak 60 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında KHK (Kanun Hükmünde Kararname) çıkarılmış, bu KHK aynı yıl 2929 sayı ile kanunlaştırılmış, bu Kanun da yedi ay sonra 1984 yılında yürürlükten kaldırılarak KİT’leri bugünkü hukuki statüsüne kavuşturan temel yasal düzenleme olan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK yürürlüğe konulmuştur. Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik ilk hukuki düzenleme 1984 yılında çıkarılan 2983 sayılı Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılması Hakkında Kanun ve 1986 yılında çıkarılan 3291 sayılı Kanun ile yapılmıştır. Anayasa gereği KİT’lerin TBMM tarafından denetlenmesine dair usul ve esaslar ise 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılması öngörülmüştür. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda da; iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. Özelleştirme uygulamalarıyla ilgili olarak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine Dair Kanun bu dönemde çıkarılmıştır. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda da; ekonomide verimliliğin ve maliyet yapısının rekabet edebilir seviyelere getirilmesi ve serbest piyasa koşullarının sağlanması amacıyla KİT’lerin süratle özelleştirilmesi hedeflenmiştir. Öte yandan özelleştirilmesi uygun görülmeyen veya kısa sürede özelleştirilmeleri mümkün

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 6 olmayan KİT'lerin, kendilerine yeterli bir şekilde ve kaynak yaratarak faaliyet göstermelerim sağlayıcı tedbirler alınacağı da belirtilmiştir. 2001-2005 yıllarını kapsayan Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılacağı, kamu hizmeti niteliğinde görevlerin yürütülmesinde etkinlik ve verimlilik esaslarına uyulacağı, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılmalarının sağlanacağı belirtilmiştir. 2007-2013 dönemi için hazırlanan Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda; özelleştirmelerin de etkisiyle KİT sisteminin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azalması hedeflenmiştir. Dokuzuncu Kalkınma Planı döneminde kamu; petro–kimya, tuz ve tütün sektörleri ile araç muayene istasyonları işletmeciliğinden tamamen çekilmiştir. Elektrik dağıtımı ve üretimi, doğal gaz dağıtımı, imalat sanayii, liman işletmeciliği, telekomünikasyon, bankacılık, denizyolu ve havayolu taşımacılığı alanlarında bir kısım özelleştirmeler gerçekleştirilmiştir. 2014-2018 dönemini kapsayan Onuncu Kalkınma Planı’nda; kamu sermayeli işletmelerin kamuya yük getirmeden, verimlilik ilkesi çerçevesinde faaliyet göstermeleri amaçlanmıştır. 2019-2023 yıllarına ait On Birinci Kalkınma Planı’nda; özelleştirmeler yoluyla devletin kamusal fayda taşımayan üretimdeki payının azaltılmasına devam edilmesi, mevcut kamu iktisadi teşebbüslerinin faaliyetlerinin piyasada rekabeti bozucu etkiye neden olmayacak etkin ve verimlilik temelli şekilde yürütülmesi amaçlanmıştır. On Birinci Kalkınma Planı’nın uygulanması amacıyla orta vadeli programlar (OVP), yıllık programlar, kurumsal stratejik planlar hazırlanmıştır. 2.2. Rapor Kapsamındaki Kamu İşletmeleriyle İlgili Gelişmeler 2021 yılına ilişkin 2022 yılında Sayıştay tarafından kamu işletmeleri ile ilgili 108 adet rapor hazırlanmıştır. 2021 yılında toplam 16 adet kamu işletmesi Sayıştay denetimi kapsamına girmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 7 2021 yılında denetim kapsamına giren kamu işletmelerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir:

• Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin hisseleri 03.09.2020 tarihinde T.C. Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank olmak üzere 3 kamu bankasına devredilmiş olup, Şirket sermayesindeki kamu payının %50’den fazla olması nedeniyle; Şirket 2021 yılından itibaren Sayıştay denetimi kapsamına girmiştir. Ayrıca Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin %100 hissesine sahip olduğu Akhisar Gıda Tarım Hayvancılık ve Tekstil Ürünleri Sanayi Ticaret AŞ, Fem Kimya Nakliye Turizm Hayvan ve Hayvan Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, Keskinoğlu İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti, Keskinoğlu Kafes Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Kvz Yumurtacılık Tavukçuluk Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin de kamu payları %50’yi geçtiği için Sayıştay denetimi kapsamına girmişlerdir.
• 03.07.1996 tarihinde Jersey Adaları’nda BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ) tarafından kurulan BOTAŞ International Limited Şirketi, 13.02.2021 tarihli ve 31394 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 12.02.2021 tarihli ve 3545 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile birlikte 18.04.2001 tarihli, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na, 02.12.2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 25.11.2020 tarihli, 7257 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 9’uncu maddesiyle eklenen Ek 1’inci madde hükümleri uyarınca, 17.03.2021 tarih ve 10289 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmek sureti ile tüm hak ve borçları ile BOTAŞ International Anonim Şirketi’ne devredilmiş olup, sermayesinin tamamı BOTAŞ’a ait olan BOTAŞ International Anonim Şirketi 2021 yılından itibaren Sayıştay tarafından denetlenmeye başlanmıştır.
• Etimine Anonim Şirketi, 18.04.2001 tarihli ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na 02.12.2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 25.11.2020 tarihli ve 7257 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 9’uncu maddesiyle eklenen Ek-1’inci madde kapsamında 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 29.06.2021 tarihli ve 4197 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kurulmuş olup, Şirket sermayesinin %50’sinden fazlasının kamuya ait olması nedeniyle Sayıştay tarafından denetlenmeye başlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 8

• Halk Yapı Projeleri Geliştirme Anonim Şirketi 15.12.2020 tarihinde Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’nin %100 hissedarlığında ve 15.000.000 TL sermaye ile kurulmuş olup Şirket sermayesindeki kamu payının %50’den fazla olması nedeniyle Şirketin denetimi Sayıştay tarafından yapılmaktadır.
• Koçsel İlaç San. ve Ticaret AŞ’nin 9.350 adet A grubu hissenin, 11.03.2020 tarihli ve 2019/03 sayılı yönetim kurulu kararı ile T.C. Ziraat Bankası AŞ’ye devredilmesi ve yapılan hisse devirleri sonucunda Ziraat Bankası’nın şirket sermayesindeki payı %85 olması sonucunda Şirket Ziraat Bankası’nın bağlı ortaklığı haline gelmiş olup, Şirket sermayesindeki kamu payının %50’den fazla olması nedeniyle; Şirketin denetimi Sayıştay tarafından yapılmaktadır.
• 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu ile Nükleer Düzenleme Kurumu’nun görevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı her türlü analiz, danışmanlık, gözetim, inceleme, araştırma, muayene, test, kontrol, eğitim ve sertifikalandırma gibi teknik destek hizmetlerini sağlamak amacıyla, kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi, başlangıç sermayesi bir milyon Türk lirası olan ve Kurum tarafından ödenen, paylarının en az yüzde elli biri Kuruma ait olarak NÜTED Nükleer Teknik Destek Anonim Şirketi unvanı altında özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir anonim şirket kurulmuş olup, sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan Şirket Sayıştay tarafından denetlenmektedir.
• Rinerji Rize Elektrik Üretim AŞ’nin 14.12.2020 tarihli Olağan Genel Kurul toplantısında alınan karar doğrultusunda; Şirketin %51 oranındaki hisselerinin T.C. Ziraat Bankası AŞ tarafından satın alınması sonucu Şirket 30.12.2020 tarihi itibarıyla Banka’nın bağlı ortaklığı haline gelmiş olup, Şirket sermayesindeki kamu payının %50’den fazla olması nedeniyle Şirketin denetimi Sayıştay tarafından yapılmaktadır.
• Safir Çarşı Yönetim Hizmetleri AŞ’nin kamu bankalarından kullandığı kredilerin tasfiyesi amacıyla Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Programı kapsamında, yapılan hisse devirlerinin tamamlanması akabinde %100 hissesi Halk Bankasına geçmiş olup, bu kapsamda Şirket 2021 yılından itibaren Sayıştay denetimine tabidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 9

• 13.02.2021 tarihli ve 31394 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 12.02.2021 tarihli ve 3545 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile birlikte Turkish Petroleum International Company (TPIC), 18.04.2001 tarihli, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na, 02.12.2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 25.11.2020 tarihli, 7257 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 9’uncu maddesiyle eklenen Ek 1’nci madde hükümleri uyarınca, 17.03.2021 tarih ve 10289 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmek sureti ile tüm hak ve borçları ile Turkish Petroleum International Anonim Şirketi’ne (TPIC) devredilmiş olup, hisselerinin tamamı kamuya ait olan Şirket Sayıştay tarafından denetlenmektedir.
• Turkish Energy Anonim Şirketi (TEC), Türkiye içinde ve dışında, petrol ameliyeleri ve ticareti (arama, sondaj, üretim, taşıma, pazarlama, servis hizmetleri, rafinaj gibi ) konularını yürütmek, bunlarla ilgili her çeşit ticari, işlemi ifa etmek amacıyla, gerekli, tamamlayıcı, tesadüfi ya da bu amaçlarla birleşebilen veya bu amaçların gerçekleşmesine yardım eden her türlü faaliyetle iştigal etmek için, 29.06.2021 tarihli ve 4197 sayılı Cumhurbaşkanı kararı uyarınca kurulmuş olup, hisselerinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan Şirket Sayıştay denetimi kapsamındadır.
• 12.02.2021 tarihli ve 3545 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden İstanbul merkezli şirket olarak yeniden yapılandırılan Turkish Petroluem Off - shore Technology Center Anonim Şirketi’nin sermayesinin tamamı Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı alt şirketi olan Turkish Petroleum Overseas Company Limited’e (TPOC) ait olup, bu kapsamda Şirket 2021 yılından itibaren Sayıştay tarafından denetlenmeye başlanmıştır. 2.3. Kamu İşletmelerinin Tasnifi Rapor kapsamında kamu işletmeleri, tabi oldukları mevzuat, hukuki yapıları, nitelikleri ve işleyişleri dikkate alınarak, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar, Finansal Kuruluşlar ve Diğer Kuruluşlar olarak tasnif edilmiştir. Raporun konusunu teşkil eden ve belirtilen tasnif doğrultusunda hazırlanan kamu işletmeleri listesi Ek’te yer almaktadır. Raporda, kamu işletmeleri aşağıdaki gibi tasnif edilmiştir:  Kamu İktisadi Teşebbüsleri: 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olan İDT’ler ile KİK (kamu iktisadi kuruluşları) ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 10 bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri kamu iktisadi teşebbüsü olarak tasnif edilmiştir. Anılan KHK’ya göre, 17 adet İDT ile bunlara bağlı 5 adet müessese ve 2 adet bağlı ortaklık ve 2 adet KİK olmak üzere toplam 26 adet KİT bulunmakta olup, Sayıştay tarafından denetlenmektedir.  Özelleştirme Kapsam ve Programındaki Kuruluşlar: 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında, özelleştirme çalışmalarına konu olan kamu işletmeleri özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar olarak tasnif edilmiştir. Özelleştirme programına alınan kuruluşlar, sermayelerindeki kamu payı % 50'nin altına düşünceye kadar 4046 sayılı Kanun’a göre, Sayıştay tarafından denetlenmekte idi. Ancak 09.07.2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı KHK ile 4046 sayılı Kanun’un “Denetim” başlıklı 11’nci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Geçici Madde 1’inde “703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilatlarına ilişkin kanun veya kanun hükmünde kararnameleri yürürlükten kaldırılan kamu kurum ve kuruluşları münhasıran devir ve geçiş hükümleri düzenlenenler dışında kalanlar hakkında ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına” devam olunacağı belirtildiğinden; 4046 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi uygulanmaya devam edilmektedir. Diğer taraftan ilgili maddenin uygulaması sona erse dahi söz konusu kuruluşlar, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabidir. Ayrıca bu Kanun kapsamındaki kamu işletmelerinin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı ancak özelleştirme uygulamalarıyla ilgili olarak 233 sayılı KHK’nın uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Özelleştirme kapsam ve programında olan 5 adet kuruluş Sayıştay tarafından denetlenmektedir.  Finansal Kuruluşlar: Bankacılık ve sigortacılık faaliyetleriyle iştigal eden kuruluşlar ile diğer finansal kuruluşlardan oluşmaktadır.
Sayıştay denetimine tabi finansal kuruluşlardan; Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası ve Türkiye Emlak Katılım Bankası 4603 sayılı Türkiye

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 11 Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösterirken; Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (Eximbank), Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ ve İller Bankası AŞ kendi kuruluş kanunlarına göre faaliyet göstermektedirler. 4603 sayılı Kanunda, bankaların yeniden yapılandırma işlemlerini takiben hisse satış işlemleri için 4046 sayılı Kanun hükümlerine göre özelleştirme kapsam ve programına alınması öngörülmektedir. Nitekim, Türkiye Halk Bankası bu hükme istinaden özelleştirme portföyünde yer almaktadır. Ancak, Sayıştay denetimine tabi finansal kuruluşların bütün olarak değerlendirilebilmesi açısından Türkiye Halk Bankasına özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar içinde değil, finansal kuruluşlar içinde yer verilmiştir. Finansal kuruluşlar yukarıda belirtilen bankalar ve bunların finansal nitelikteki bağlı ortaklıkları olmak üzere toplam 30 adet kuruluşu kapsamaktadır.  Diğer kuruluşlar: Kendi kuruluş kanunları kapsamında düzenlemelere tabi olan veya yukarıdaki gruplandırmalara girmeyen Sayıştay denetimine giren diğer kamu işletmelerini ifade etmekte olup 47 adet kuruluştan oluşmaktadır. Posta ve Telgraf Teşkilatı, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 22’nci maddesinin 2’nci fıkrasına göre Sayıştay tarafından denetlenmekte idi. Ancak 703 sayılı KHK ile söz konusu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Geçici Madde 1’inde “703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile teşkilatlarına ilişkin kanun veya kanun hükmünde kararnameleri yürürlükten kaldırılan kamu kurum ve kuruluşları münhasıran devir ve geçiş hükümleri düzenlenenler dışında kalanlar hakkında ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına” devam olunacağı belirtildiğinden, 6475 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin 2’nci fıkrası uygulanmaya devam edilmektedir. Öte yandan ilgili fıkranın uygulaması sona erse dahi söz konusu kuruluş, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 12 3. KAMU İŞLETMELERİNİN FAALİYETLERİ 3.1. Kamu İşletmeleri Faaliyetlerine İlişkin Genel Bilgiler Kamu işletmeleri ile ilgili hedef ve politikalara kalkınma planları, orta vadeli planlar ve yıllık programlarda yer verilmekte olup; ayrıca kamu işletmelerinin faaliyetlerine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı ile çıkarılan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıkların Genel Yatırım ve Finansman Programı ile çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. 2019-2023 yıllarını kapsayan On birinci Kalkınma Planı, 2021-2023 yıllarını kapsayan OVP ve 2021 yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı incelendiğinde kamu işletmeleri ile ilgili genel olarak;  Etkin bir piyasa mekanizması oluşturma hedefi doğrultusunda özelleştirmeler yoluyla devletin kamusal fayda taşımayan üretimdeki payının azaltılmasının sürdürüleceği, mevcut kamu iktisadi teşebbüslerinin faaliyetlerinin piyasada rekabeti bozucu etkiye neden olmayacak etkin ve verimlilik temelli şekilde yürütüleceği,  KİT’lerde yönetişim süreçlerinin geliştirileceği ve mali uygulamaların sürdürülebilirlik çerçevesinde kontrol altına alınacağı,  KİT’lerin, uygulamaya konulacak kârlılık ve verimlilik politikalarının etkisiyle ürettiği katma değerin milli gelire oranının yükseleceği ve artan KİT yatırımlarının, kârlılıkta yaşanan artışla finanse edilerek, bu sayede KİT borçlanma gereğinin GSYH’ya oranının sabit kalacağı,  Kamu işletmelerinin, düşük maliyetle daha verimli üretim yapmalarının ve ürün optimizasyonunu gerçekleştirmelerinin sağlanacağı,  Sosyal amaçlı ve kamu yararına yönelik faaliyetler için görevlendirilen kamu işletmeleri için oluşacak maliyetlerin tam ve zamanında karşılanacağı ve faiz dışı açık verilmeyeceği,  Kamu işletmelerinin organizasyon yapılarında, iş süreçlerinde ve işgücünde verimliliği artırmaya yönelik projelerin uygulamaya konulacağı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 13  Kamu işletmelerinin yatırım bütçelerinde ürün çeşitliliğini ve verimliliği artırmayı teminen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine yönelik kapasite geliştirmeye ağırlık verileceği,  KİT’lerde istihdam edilecek personel sayısının özellikli durumlar haricinde artırılmayacağı,  Kamu işletmelerinin üretim birimlerinde kapasite kullanım oranları artırılacağı, mevcut tesislerinin kapasiteleri en üst düzeyde kullanılacağı ve yeni yatırım tercihlerinin bu doğrultuda hayata geçirileceği,  KİT’lerin fiyat ve tarifeleri ticari esaslara göre belirleneceği, sektörde serbestleşmeye ve rekabete engel olan uygulamaların kaldırılacağı,  Kamu işletmelerinde hesap verebilirliğin güçlendirileceği ve şeffaflığın artırılacağı,  KİT’lerin stratejik yönetim dokümanlarının bütçe bağlantısının bütünleşik biçimde izlenmesine yönelik sistemin kurulacağı, değerlendirme raporları vasıtasıyla planlama süreçlerinin etkin hale getirileceği,  KİT’lerde finansal raporlama ve bağımsız denetimin kalitesinin artırılacağı,  Etkin bir piyasa mekanizması oluşturma hedefi doğrultusunda özelleştirme uygulamalarına devam edileceği,  Özelleştirme uygulamalarında uzun vadeli sektörel öncelikler çerçevesinde ve belirlenmiş bir program dâhilinde halka arz dâhil olmak üzere yeni ve alternatif modeller kullanılarak ekonomik katma değer bazlı planlamaya geçileceği,  Enerji KİT’lerinde kullanılması amacıyla Milli Akıllı Şebeke Yönetim Sistemi (Milli SCADA) geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacağı,  Enerji KİT’lerinde fiyatlama ve tarifeler belirlenirken maliyet bazlı fiyatlamanın esas alınacağı temel hedef ve politikalar olarak belirlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 14 Bu temel hedef ve politikaların yanı sıra her yıl Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıkları Genel Yatırım ve Finansman Programı ile kamu işletmelerinin yıllık faaliyetlerini yürütürken uyacakları esaslar, mal ve hizmet tedarikleri, üretim faaliyetleri, borç ödemeleri ve alacakları, istihdam hükümleri ile uygulanacak fiyatlara ilişkin tüm esaslar belirlenmektedir. 233 sayılı KHK’ya tabi olmayan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının genel yatırım ve finansman programına tabi olmayan özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar, finansal kuruluşlar ve diğer kuruluşların hedef ve politikaları kendi mevzuatları kapsamında ilgili organları tarafından belirlenmekte ve takip edilmektedir. 3.2. İstihdam 233 sayılı KHK kapsamındaki kamu işletmelerinde çalışan personelin istihdam şekilleri 399 sayılı KHK’nın 3’üncü maddesinin (a) bendinde; memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirtilmiştir. Aynı maddenin (b) bendinde; “Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almış ve memurlarca yürütülecek görevler ile memur kadro unvanları belirlenmiştir. Üçüncü maddenin (e) bendinde de, işçilerin bu KHK’ya tabi olmadığı ifade edilmiştir. KİT’lerde işçi personelin istihdamı; 4857 sayılı İş Kanunu ile 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesi hükümlerine göre yürütülmekte olup ücret ve diğer hakların ödenmesinde 2012 yılında yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 2006 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile toplu iş sözleşmesi ve personel yönetmelikleri hükümleri uygulanmaktadır. 4046 sayılı Kanun kapsamında özelleştirme programına alınan kuruluşların personeli, programa alınma tarihindeki statülerini korumakta ve özelleşmenin gerçekleştiği tarihe kadar bulundukları statülerde çalışmaya devam etmektedirler.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 15 4603 sayılı Kanun’a tabi kamu bankaları 233 ve 399 sayılı KHK’ların kapsamından çıkarılmış olmakla birlikte, Kanun’un 2’nci maddesinin dördüncü fıkrasında “Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personeli hakkında aylık, özlük ve emeklilikleri yönünden tabi oldukları mevzuatın uygulanmasına devam olunur. Bunlardan uygun görülenler istekleri halinde, emeklilik statüleri devam etmek üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılabilir.” hükmü bulunmaktadır. Ayrıca 4603 sayılı Kanun’a göre bu bankalarda özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılacak personelin sayısı, unvanı, ücret ve sair mali haklarının tespitinde genel kurullar yetkili olup, genel kurullar bu yetkilerini yönetim kurullarına devretmektedirler. Diğer kamu bankalarında da personel, özel hukuk hükümlerine tabi olarak istihdam edilmektedir. Diğer kuruluşlar altında tasnif edilen ve kendi kanunu bulunan kuruluşlarda istihdam edilen personelin hangi statüde çalıştırılacağı hususu ilgili kanunlarında belirlenmiştir. Bu kuruluşlardan; AOÇ (Atatürk Orman Çiftliği) faaliyetlerini 657 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen memurlar, 4857 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen işçiler ve istisnai hallerde de sözleşmeli statüde istihdam edilen personel ile yürütmektedir. TRT (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu)’de 2021 yılında kadro karşılığı sözleşmeli personel, sözleşmeli personel ve özel hukuk hükümlerine tabi personel olmak üzere 3 türlü personel istihdamı gerçekleştirilmiştir. MPİ (Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü)’de çalışanlar memur ve işçi statüsünde iken, TOKİ (Toplu Konut İdaresi Başkanlığı)’de çalışanlar memur ve sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmiştir. Belirtilen kuruluşlar dışındaki diğer kuruluşlarda ise genellikle 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi personel istihdam edilmektedir. 3.3. Alımlar KİT’ler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2/b maddesi ile Kamu İhale Kanunu kapsamı içinde yer almaktadır. 4603 sayılı Kanun’a tabi bankaların sadece yapım işleri Kanun kapsamında bulunmaktadır. 13.02.2011 tarih ve 6111 sayılı Kanun ile söz konusu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri dışındaki mal ve hizmet alımları Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 16 Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesinin son fıkrasında; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketlerin bu Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilirken, geçici 4’üncü maddesinde söz konusu kuruluşların kendi kanunları yürürlüğe girinceye kadar 4734 sayılı Kanun’a tabi olacakları belirtilmiştir. Ancak, söz konusu kanuni düzenleme yapılmamıştır. Ayrıca 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi gayrimenkul yatırım ortaklıkları da Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı dışındadır. Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutulan mal ve hizmetler, Kanun’un 3’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (g) fıkrasına göre; KİT’ler ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 01.02.2021 – 31.01.2022 dönemi için 18.619.202 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımları istisna kapsamındadır. İstisna kapsamındaki mal ve hizmetler, Kanun’un geçici 4’üncü maddesi kapsamında, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmektedir. Kamu İhale Kanunu’nda yer alan Kamu işletmeleri ile ilgili diğer istisnalar aşağıda sayılmıştır:  Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları,  Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) tarafından ithalat yoluyla yapılacak spot LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) alımları,  Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her türlü program, haber, yapım ve yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve hizmet alımları  Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı, ilgili veya ilişkili kurum veya kuruluşlarının, faaliyetleri ile ilgili olarak birbirlerinden veya diğer kamu kurum

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 17 ve kuruluşlarından karşılanan enerji, yakıt, mal, hizmet, danışmanlık alımları ve büyük onarım işleri,  Fakir ailelere kömür yardımı yapılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararnameleri kapsamında; işleticisi kim olursa olsun, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün kendisine veya bağlı ortaklık veya iştiraklerine ait olan kömür sahalarından yapacağı mal ve hizmet alımları,  Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketinin, Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii Anonim Şirketi, Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii Anonim Şirketi ve Türkiye Vagon Sanayii Anonim Şirketinden yapacağı mal veya hizmet alımları,  Faaliyet ve görev alanı kapsamında yer alan tarımsal ürünlerle ilgili olmak üzere, üretimin yetersiz olması nedeniyle ürün fiyatlarında meydana gelebilecek olağanüstü dalgalanmaların önlenmesi veya ürünlerde fiyat istikrarının sağlanması amacıyla ilgili bakanın onayı ve Toprak Mahsulleri Ofisi Yönetim Kurulunun görevlendirmesi ile Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün ithalat yoluyla yapacağı tarımsal ürün alımları ve buna ilişkin hizmet alımları. Ayrıca; 09.05.2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 31’inci maddesi ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinde belirtilen parasal limitin “Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin anılan bent kapsamındaki mal ve hizmet alımları” için uygulanmayacağı hükmü getirilmiştir. Gerçekleştirilen değişiklik ile PTT’nin, ana faaliyetlerine yönelik alımları, tutarı ne olursa olsun Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında bırakılmıştır. Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun 47’nci maddesinde; Kurumun her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi olmadığı ve bu iş ve işlemlerin yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 18 3.4. Yatırımlar Kalkınma planlarının hayata geçirilmesinde en önemli uygulama araçlarından birisi olan ve planın yapı taşları niteliğindeki kamu yatırım projelerini kapsayan Kamu Yatırım Programları, Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nın eki olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 19’uncu maddesi ve 13 sayılı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci maddesi gereğince her yıl Ocak ayının on beşine kadar Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir. Kamu Yatırım Programları; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu kuruluşlarının, döner sermayeli kuruluşların ve sosyal güvenlik kuruluşlarının, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar ile İller Bankası’nın yürüteceği projeler ile mahalli idarelerin (büyükşehir belediyeleri, belediyeler, su ve kanalizasyon idareleri) dış proje kredisiyle finanse ederek yürütecekleri projeleri kapsamaktadır. Mahalli idarelerin yatırım programı kapsamındaki söz konusu projeleri ile diğer kuruluşların hibe vs. gibi istisnai kaynaklardan finanse edilen projeleri veya ödenekleri genel tablolara dâhil edilmemektedir. Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı’ndaki hükümlere uygun olarak yatırım projelerinin; adı, yeri, karakteristiği, başlama bitiş tarihleri, tutarı ve ödeneği gibi parametrelerinde yıl içinde revizyonlar yapılabilmekte, programa yeni proje alınabilmekte veya programdan proje çıkarılabilmektedir. 2021 Yılı Yatırım Programı’nda kamu işletmelerinden; kamu payı yüzde 50’nin üzerindeki iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıkları, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar yatırımları düzenlenmiştir. Resmi Gazete’de her yıl Programların Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı yayımlanmakta olup; T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Yatırım Programları kapsamında yürütülen kamu yatırımlarının gerçekleşme durumunu ortaya koymak üzere, söz konusu Karar gereğince Kamu Yatırımları

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 19 Raporu hazırlamaktadır. Rapor’da yer alan revize ve gerçekleşme rakamları, kamu kuruluşlarınca Kamu Yatırım Proje Bilgi Sistemi’ne girilen bilgileri yansıtmaktadır. 3.5. Bağlı Şirket/Ortaklık ve İştirakler Türkiye Muhasebe Standartları’na göre; başka şirketlere ortak olmak üzere edinilen sermaye payları ortak olunan sermaye payları oranına göre veya kontrol gücünün işletmede olup olmamasına göre önemli etki taşıyan iştirakler, bağlı ortaklıklar veya iş ortaklıkları olarak tanımlanmaktadır. Standartlarda iştirak; yatırımcı işletmenin üzerinde önemli etkisinin bulunduğu işletme olarak, önemli etkinlik ise işletmede finansal ve faaliyetle ilgili politikaların belirlenmesine katılma gücünü ve bu politikaları tek başına ya da bir başka taraf ile ortak kontrol etme gücü olarak tanımlanmıştır. Bir işletmenin doğrudan ya da dolaylı olarak yatırım yapılan işletmenin oy hakkının yüzde 20 ya da daha fazlasını elinde tutması durumunda, aksi açıkça ortaya konulamadığı sürece, söz konusu işletmenin önemli etkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu işletmeler ise bağlı ortaklık olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca yüzde yirminin altındaki iştirak payları da gerçeğe uygun değerle değerlenen finansal varlıklar olarak veya gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak ölçülememesi durumunda maliyet değeriyle değerlenen finansal varlıklar olarak değerlendirilmektedir. Kamu işletmelerinden 233 sayılı KHK kapsamında olanların sermayesinde yüzde onbeş ve üzeri pay sahibi olduğu şirketler; bu KHK’nın 2’inci maddesinin beşinci ve altıncı fıkrasında tanımlanan özelliklere göre bağlı ortaklık ve iştirak olarak adlandırılmakta ve KHK’nın üçüncü ve dördüncü bölümündeki hükümlere göre faaliyet göstermektedir. 233 sayılı KHK’ya göre sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğu müessese, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan anonim şirketler bağlı ortaklık; sermayelerinin en az yüzde on beşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketler ise iştirak olarak tanımlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 20 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun ortaklık paylarına ilişkin sınırlamalar başlıklı 56’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Bankaların; kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar dışındaki bir ortaklıktaki payı kendi öz kaynaklarının yüzde onbeşini, bu ortaklıklardaki paylarının toplam tutarı ise kendi öz kaynaklarının yüzde altmışını aşamaz” hükmü getirilmiş, diğer fıkralarda iştirak oranlarının öz kaynaklar karşısındaki durumu ile banka sermayesinde payı bulunan ortaklıkların iştirak ilişkisi düzenlenmiştir. Bankacılık sektörü için, bağlı ortaklık, iştirak, birlikte kontrol edilen ortaklıklar ve satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklıklar ayrı ayrı tanımlanmıştır. BDDK tarafından çıkarılan ve 08.11.2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğ’de;  Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklık,  İştirak; ana ortaklık bankanın sermayesine katıldığı, üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık,  Birlikte kontrol edilen ortaklıklar; iş ortaklıkları ve adi ortaklıklar dâhil olmak üzere, ana ortaklık bankanın bir ortaklık sözleşmesi çerçevesinde başka gruplarla birlikte kontrol ettiği, yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, şeklinde tanımlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 21 EK: KAMU İŞLETMELERİ LİSTESİ VE İŞLETMELERE İLİŞKİN BİLGİLER Sıra No Kamu İşletmeleri Varlıklar Kaynaklar Sermaye Dönen (BİN TL) Duran (BİN TL) Öz (BİN TL) Yabancı (BİN TL) Esas (BİN TL) Ödenmiş (BİN TL) Kısa Vadeli (BİN TL) Uzun Vadeli (BİN TL) I KİT’LER
1 Boru Hatları ile Petrol Taşımacılığı AŞ (BOTAŞ) 106.416.100 51.101.874 6.108.092 90.914.753 60.495.129 140.000 9.543 2 Çay İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (ÇAY- KUR) 5.990.400 809.013 1.285.703 5.508.653 5.057 5.244.000 3.993.413 3 Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) 3.254.378 10.773.747 7.940.577 3.798.751 2.288.795 10.650.000 10.647.912 4 Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO) 24.262.650 81.351 1.197.020 23.131.685 15.295 130.581 82.946. 5 Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) 13.808.789 14.899.904 19.897.683 7.609.505 1.201.505 27.414 21.500

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 22 6 Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü 1.171.309 424.348 (91.480) 1.684.411 2.726 1.704.000 1.304.000 7 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 5.896.462 4.096.198 8.617.156 924.133 451.371 1.500.000 1.500.000 8 Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü 1.803.805 698.768 2.025.290 477.282 - 51.094 51.094 9 T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 12.628.794 72.646.019 76.168.415 6.817.853 2.288.544 131.295.000 107.237.949 10 Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) 1.637.148 1.816.346 2.866.499 586.995 - 3.316.000 3.115.746 11 TCDD Taşımacılık AŞ 2.643.511 8.143.415 9.382.149 1.256.394 148.383 15.000.000 15.000.000 12 Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (TMO) 17.362.421 912.718 4.375.173 10.691.916 3.208.050 2.550.000 2.550.000 13 TTK Amasra Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 34.555 46.161 19.415 61.085 216 1.400.000 1.235.000. 14 TTK Armutçuk Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 69.989 53.614 94.694 28.686 223 1.985.000 1.693.000 15 TTK Karadon Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 143.186 324.603 387.023 79.952 814 5.845.000 5.157.000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 23 16 TTK Kozlu Taşkömürü İşletmesi Müessesesi 20.206 59.815 (31.875) 111.312 585 3.480.000 3.048.500 17 TTK Üzülmez Taşköprü İşletmesi Müessesi 16.719 85.284 25.619 75.863 520 3.345 2.931 18 Türk Sudan Uluslararası Tarım ve Hayvancılık AŞ 16.786 15 16.384 418 - 66.500. 14.711. 19 Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) 6.902.652 2.159.551 4.757.507 1.816.64 2.487.732 22.000.000 21.290.077 20 Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) 4.412.789 30.520.117 26.141.589 4.158.521 4.632.795 12.800.000 12.800.000 21 Türkiye Elektromekanik Sanayi AŞ (TEMSAN) 259.644 38.978 57.031 225.604 15.987 295.000 287.000 22 Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (TKİ) 4.456.978 1.238.376 2.226.012 2.946.927 522.415 1.000.000 1.000.000 23 Türkiye Petrolleri AO (TPAO) 9.335.067 49.910.869 22.105.166 7.564.251 29.576.519 12.018.000 10.535.601 24 Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi AŞ (TÜRASAŞ) 2.750.729 248.434 2.166.592 814.797 17.774 3.727.035 2.803.335

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 24 25 Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ (TÜRK ŞEKER) 4.537.742 704.736 (3.214.316 ) 8.402.905 53.889 3.930.000 3.912.558 26 Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü (TTK) 342.812 14.096.112 14.255.012 183.377 183.912 16.310.000 14.325.000 II ÖZELLEŞTİRME KAPSAM VE PROGRAMINDAKİ KURULUŞLAR
1 Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ 32.102 54.333 84.863 371 1.202 1.000 1.000 2 Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ 12.873.896 21.088.438 28.907.009 3.802.009 1.253.316 39.000 39.000 3 Sümer Holding AŞ 30.753 34.869 42.042 10.234 13.346 11.299.080 6.541.588 4 TH Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ (KBİ) 227 - (520 ) 747 - - - 5 Türkiye Denizcilik İşletmeleri AŞ 504.283 10.060.721 10.164.000 26.976 374.028 220.948 131.015 III FİNANSAL KURULUŞLAR*
1 Emlak Katılım Varlık Kiralama AŞ 3.577.352 50 3.577.302 50 50 2 Emlak Varlık Kiralama AŞ 1.248.483 50 1.248.433 50 50

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 25 3 Halk Faktoring AŞ 1.809.096 282.490 1.526.606 96.000 96.000 4 Halk Finansal Kiralama AŞ 5.278.899 544.082 4.734.817 523.000 523.000 5 Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 283.194 4.295.027 3.300.178 1.097.542 180.501 1.020.000 1.020.000 6 Halk Varlık Kiralama AŞ 1.571.459 5 3.189 1.568.275 - 100 100 7 Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ 765.275 33.038 428.718 361.792 7.803 150.000 150.000 8 İller Bankası AŞ 62.935.996 28.381.473 34.554.523 30.000.000 22.547.763 9 Kalkınma Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ 6.936 731 5.273 2.062 332 3.000 3.000 10 Kalkınma Yatırım Varlık Kiralama AŞ 51.934 - 50 51.884 - 50 50 11 T.C. Ziraat Bankası AŞ 1.370.890.268 97.099.759 1.273.790.509 13.100.000 13.100.000 12 T.H. Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ 8.300 - 7.846 454 - 5.000 5.000 13 Türk Reasürans AŞ 1.944.780 122.483 892.559 1.138.878 35.827 600.000 600.000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 26 14 Türkiye Emlak Katılım Bankası AŞ 38.759.900 1.728.423 37.031.477 1.026.915 1.026.915 15 Türkiye Halk Bankası AŞ 901.216.593 43.500.355 857.716.238 10.000.000 4.969.121 16 Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (EXİMBANK) 322.377.479 14.550.314 307.827.165 10.800.000 10.800.000 17 Türkiye Kalkınma Fonu 411.519 27 411.519 27 27 18 Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ 48.380.734 4.463.364 43.917.374 2.000.000 2.000.000 19 Türkiye Vakıflar Bankası TAO 1.007.213.697 51.952.740 955.260.957 7.111.364 7.111.364 20 Vakıf Faktoring AŞ 7.179.447 590.674 6.588.773 450.000 450.000 21 Vakıf Finansal Kiralama AŞ 6.296.924 702.444 5.594.480 600.000 600.000 22 Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 2.038.355 2.581.459 2.441.130 1.673.057 505.628 1.000.000 1.000.000 23 Vakıf Yatırım Menkul Değerler AŞ 2.037.041 70.134 518.651 1.581.790 6.733 250.000 250.000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 27 24 Ziraat Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 676.799 7.825.449 8.235.800 260.965 5.483 4.693.620 4.693.620 25 Ziraat Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ 292.615 786.282 1.077.749 527 621 750.000 750.000 26 Ziraat Katılım Bankası AŞ 98.312.592 4.321.735 93.990.857 1.750.000 1.750.000 27 Ziraat Katılım Varlık Kiralama AŞ 4.157.332 343 4.156.989 50 50 28 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 210.636 6.456 203.926 11.078 2.087 12.500 12.500 29 Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ 758.570 223.288 701.439 278.519 1.900 60.000 60.000 30 ZKB Varlık Kiralama AŞ 203.297 87 203.210 50 50 IV DİĞER KURULUŞLAR
1 Akhisar Gıda Tarım Hayvancılık ve Tekstil Ürünleri Sanayi Ticaret AŞ. 350 1.020 (2.793) 4.163 - 1.200 1.200 2 Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ 766 - (3.375) 2.356 1.785 1.250 1.250

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 28 3 Askeri Fabrika ve Tersane İşletme AŞ (ASFAT) 7.157.612 125.499 138.357 1.197.997 5.946.757 67.044 67.044 4 Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü (AOÇ) 245.094 28.139 239.410 27.910 5.913 0,5 0,5 5 Bileşim Finansal Teknolojiler ve Ödeme Sistemleri AŞ 78.043 120.764 150.638 22.410 25.759 340.000 340.000 6 Botaş International AŞ. 2.390.530 147.978 2.040.604 376.017 121.887 3.575 3.575 7 Central Oto Kiralama AŞ 305.050 1.792.094 233.596 1.360.465 503.083 252.500 252.500 8 Etimine AŞ. 112.573 6.904 116.780 2.697 - 104.077 104.077 9 Fem Kimya Nakliye Turizm Hayvan Ve Hayvan Ürünleri İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti. 10.007 449 3.652 6.804 - 1.000 1.000 10 Halk Yapı Projeleri Geliştirme AŞ 11.119 12.487 15.230 8.376 - 15.000 15.000 11 İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu 695.718 186.573 875.875 961 5.455 875.875 875.875 12 Keskinoğlu İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. 7.749 9 3.375 4.383 - 100 100

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 29 13 Keskinoğlu Kafes Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 1.990 92 1.561 521 - 10 94 14 Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşl. San. Ve Tic. AŞ 725.481 244.569 509.179 1.447.404 31.825 367.389 367.389 15 Koçsel İlaç San. Ve Tic. AŞ** - - - - - 35.000 25.010,62 16 Kule Verici Tesisleri İşletim ve Teknolojileri AŞ 18.234 45.812 53.356 10.691 - 50.000 50.000 17 Kvz Yumurtacılık Tavukçuluk Tarım Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti. 5.350 468 5.829 11.647 - 20 20 18 Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ 9.633.292 3.075.758 7.006.515 3.539.066 2.163.471 1.200.000 2.221.247 19 Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü (MPİ) 133.740 2.983 1.000 44.083 91.639 - - 20 Nükleer Teknik Destek Anonim Şirketi (Nüted AŞ) 32.297 968 33.265 22.061 - 10.000 10.000 21 Onko İlaç Sanayi ve Ticaret AŞ *** - - - - - 180.000 136.358

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 30 22 Platform Ortak Kartlı Sistemler AŞ 5.673 41 5.685 29 - 21.000 5.250 23 PTT Anadolum Destek Lojistik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret AŞ 272.700 131.018 312.470 70.206 21.043 200.000 200.000 24 PTT Bilgi Teknolojileri AŞ 71.273 6.361 63.843 13.269 522 5.370 5.370 25 PTT Para Lojistik ve Özel Güvenlik Hizmetleri AŞ 55.674 24.743 2.360 78.057 - 50.000 50.000 26 PYS Güvenlik AŞ 9.686 119 5.341 4.465 - 2.000 2.000 27 Rinerji Rize Elektrik Üretim AŞ. 2.084 52.928 (12.764) 957 66.819 24.343 24.343 28 Safir Çarşı Yönetim Hizmetleri AŞ. 6.015 841 (239) 4.571 2.525 100 100 29 Sofra Kurumsal ve Ödüllendirme Hizmetleri AŞ 39.970 6.269 31.157 14.914 168 600 600 30 T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ (PTT) 2.720.951 3.732.789 386.582 5.902.800 164.357 5.000.000 2.093.940,21 31 Taksim Otelcilik AŞ 257.754,567 224.213,580 441.061,73 15.718,450 25.187,96 350.000 350.000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 31 32 TCDD Teknik Mühendislik ve Müşavirlik AŞ 80.574 24.306 28.357 76.048 475 29.500 25.978 33 Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) 106.153.064 53.972.214 58.223.962 50.762.185 51.139.130 - - 34 Turkish Energy AŞ 9.285.344 1.939.920 6.089.121 5.136.143 - 174.438 174.438 35 Turkish Petroleum International AŞ. 6.034.412 13.215.834 18.662.001 388.644 199.601 5.000.000 5.000.000 36 Turkish Petroleum Off-Shore Technology Center AŞ 6.376.987 469.483 1.245.902 5.600.569 - 4.293.850 1.195.256 37 TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ 85.239 55.758 128.962 4.525 7.510 45.750 45.750 38 Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) 3.499.111 3.084.567 5.201.804 646.518 735.356 182.000 182.000 39 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ 1.831.487 8.195.117 3.408.028 1.528.782 5.089.795 3.168.817 3.168.817 40 Vakıf Enerji ve Madencilik AŞ 148.639 35.385 183.748 29 247 85.000 85.000 41 Vakıf Gayrimenkul Değerleme AŞ 34.053 5.083 25.759 7.575 5.802 60.000 60.000 42 Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ 110.018 25.565 36.166 99.416 - 34.330 34.330 43 Vakıf Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ 55.083 90.227 73.810 18.181 53.319 30.241 30.241

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu Kamu İşletmeleri 2021 Yılı Genel Raporu 32 44 ZG Tarım Piyasaları AŞ 213.287 1.204 214.181 228 82 210.000 210.000 45 ZG Tarım ve Hayvancılık Yatırımları AŞ 6.751 1.245 (6.509) 14.505 - 50 50 46 Ziraat İşletme Yönetimi ve Gayrimenkul Geliştirme AŞ 7.011 158 2.939 4.196 33 5.000 5.000 47 Ziraat Teknoloji AŞ 94.562 6.002 19.540 81.023 - 5.000 5.000 TOPLAM I. KİT’LER: 26 Adet II. ÖZELLEŞTİRME KAPSAM VE PROGRAMINDAKİ KURULUŞLAR: 5 Adet III. FİNANSAL KURULUŞLAR: 30 Adet IV. DİĞER KURULUŞLAR: 47 Adet TOPLAM KAMU İŞLETMESİ: 108 Adet *Bankacılık mevzuatı gereği finansal kuruluşların tek düzen hesap planında dönen-duran varlık ayrımı ile kısa vadeli yabancı kaynak-uzun vadeli yabancı kaynak ayrımı olmadığından bu veriler varlık toplamı ve yabancı kaynak toplamı olarak kümülatif hazırlanmıştır. ** Koçsel İlaç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nde; TC Ziraat Bankası AŞ’nin şirketteki pay sahipliğinin sona erdiği 10.12.2021 tarihinde devir bilanço ve gelir tablosu hazırlanıp yönetim ve genel kurullarında onaylanmadığından, 2021 yılı bilanço ve gelir tablosu hakkında görüş verilmemiş ve tablolara ilişkin veriler girilmemiştir. *** Onko İlaç Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nde; TC Ziraat Bankası AŞ’nin şirketteki pay sahipliğinin sona erdiği 10.12.2021 tarihinde devir bilanço ve gelir tablosu hazırlanıp yönetim ve genel kurullarında onaylanmadığından, 2021 yılı bilanço ve gelir tablosu hakkında görüş verilmemiş ve tablolara ilişkin veriler girilmemiştir.