2016 - AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI.pdf

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2017

İÇERİK AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMAYI TEŞVİK FONU 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 21 AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2016 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 31

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 6
6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 7
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 12

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2016 yılı Bütçesiyle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına 24.799.651.000 TL başlangıç ödeneği tahsis edilmiş olup, bu tutar genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine verilen ödeneğin % 4,42’sine tekabül etmektedir. Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Bakanlığın 2016 yılı bütçe gideri tutarı ise, yıl içinde alınan ödenekler ve yapılan tenkislerden sonra 21.838.164.166 TL olarak gerçekleşmiştir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bakanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314- 316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Bakanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Taşınır kesin hesap cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, Bakanlığın temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup işletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 Denetim çalışmaları sırasında; Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının merkez ve taşra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve yevmiye kayıtlarına esas belgeler ile bunlara dayanak oluşturan ilgili harcama birimleri arşivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiştir. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: 5510 Sayılı Kanunun 60'ıncı Maddesinin 1'inci Fıkrasının (c) Bendi Kapsamında Olmayanlar İçin Bakanlık Tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna Genel Sağlık Sigortası Primi Ödenmesi 5510 sayılı Kanunun 60'ıncı maddesinin 1'inci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında iken muhtelif nedenlerle bu bent kapsamından çıkanlar için Bakanlık tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) genel sağlık sigortası primi ödemesine devam edildiği görülmüştür. Söz konusu durum önceki yıl incelemelerimizde de saptanmış olup, bulgu konusu edilmişti. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 87’nci maddesinde: “Bu Kanunun uygulanmasında kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ve isteğe bağlı sigorta bakımından; … c) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde sayılan kişiler için primi yılı merkezî yönetim bütçesinden karşılanmak üzere ilgili kamu idareleri, … prim ödeme yükümlüsüdür.” hükmü yer almaktadır. 60’ıncı maddesinde de: “İkametgâhı Türkiye'de olan kişilerden; a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

1. (a) ve (c) bentleri gereğince sigortalı sayılan kişiler,
2. (b) bendi gereğince sigortalı sayılan kişiler, b) İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler, c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayılmayanlardan;
3. Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar ile gelir tespiti yapılmaksızın genel sağlık sigortalılığı ya da bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocuklar, … genel sağlık sigortalısı sayılır. … Bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi ile 80 inci madde de belirtilen aile; aynı hane içerisinde yaşayan eş, evli olmayan çocuk, büyük ana ve büyük babadan oluşur.” hükmü ile kimlerin ne şekilde genel sağlık sigortalısı sayılacağı açıklanmıştır. 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün görevlerini sayan 11'inci maddesinin (h) bendinde de: “Sosyal yardıma hak kazanılmasında ve genel sağlık sigortalılığının tespitinde esas alınacak gelir tespit testlerine ilişkin usûl ve esasları belirlemek, bu testleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla işbirliği yaparak uygulamak.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme dayanarak “Genel Sağlık Sigortası Kapsamında Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” çıkarılmıştır. Bu yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan gelir tespiti sonucu 5510 sayılı Kanununun 60'ıncı maddesinin 1'inci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi (60/1-c-1) kapsamında olduğu sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti tarafından tespit edilen kişiler elektronik sistem üzerinden SGK’ya bildirilmektedir. SGK tarafından da bu kişilerin genel sağlık sigortalılığı bakımından (60/1-c-1) kapsamında tescilleri yapılmaktadır. Genel sağlık sigortası (GSS) primlerinin ödenmesi için SGK, tescilini yaptığı bu kişilerin listesini Bakanlığa bildirmektedir. Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Projesi üzerinden yapılan sorgulamalarda, genel sağlık sigortalılığı bakımından (60/1-c-1) kapsamında tescilleri yapılan kişilerin durumlarında muhtelif nedenlerle değişiklik olanların artık (60/1-c-1) kapsamında tescillerinin devam etmemesi gerekirken SGK tarafından devam ettirildiği ve bu kişilerin GSS primlerinin ödenmek üzere Bakanlığa gönderildiği ve Bakanlık tarafından da ödendiği anlaşılmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Genel sağlık sigortalılığı bakımından (60/1-c-1) kapsamında tescilleri yapılan ve primleri ödenen ancak daha sonra durumlarında değişiklik olan ve artık (60/1-c-1) kapsamında tescillerinin sonlandırılması ve primlerinin Bakanlık tarafından ödenmemesi gerekenlere ilişkin sistem üzerinden tespit edilen bazı örnekler şu şekildedir:

1. (60/1-c-1) kapsamında tescili yapılan ve primleri ödenen kişilerden işe girenlerin olması durumu: Bu kişilerin işe girmesi sonucu genel sağlık sigortalılığı bakımından 60.maddenin 1.fıkrasının (a) bendi kapsamında GSS primleri işverenleri tarafından ödenmesine rağmen Bakanlığın da (60/1-c-1) kapsamında bu kişiler için GSS primi ödediği anlaşılmıştır. Oysa 60'ıncı maddenin 1'inci fıkrasının (c) bendinde, 60'ıncı maddenin 1'inci fıkrasının (a) ve (b) bendine girmeyenlerin (c) bendi kapsamına gireceği belirtilmektedir. Ayrıca bu kişilerin eşi ve çocukları da artık bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına girdiklerinden dolayı bunlar için (60/1-c-1) kapsamında GSS primlerinin ödenmemesi gerekirken ödendiği anlaşılmaktadır.
2. (60/1-c-1) kapsamında tescili yapılan ve primleri ödenen, ancak daha sonra evlenip aileden çıkan kız çocuklarının olması durumu: Evlenip aileden çıkan kız çocuklarının eşi çalışıyor ise genel sağlık sigortalılığı bakımından eşinin bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamına girdiği için artık (60/1-c-1) kapsamında GSS primlerinin ödenmemesi gerekirken ödendiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, aileden evlenip çıkan bir kişi olduğu için ailede kalan kişilerin gelir tespitinin yeniden yapılıp genel sağlık sigortalılığı açısından (60/1-c-1) kapsamında devam edip etmeyeceklerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Yetkililer tarafından gönderilen cevapta aynen: "5510 sayılı Kanunun 60/1-c-1 maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının tescil edilmesine ve tescil ile ilgili değişikliler yapılmasına ilişkin yükümlülükler SGK Başkanlığı uhdesinde iken tescil edilenlerin prim ödeme yükümlüğü Bakanlığımıza verilmiştir. Bu kapsamda, Bakanlığımızın tescil ve tescil değişikliği ile ilgili olarak herhangi bir görevi bulunmamakta, ancak tescil edilenlerin primlerini ödeme zorunluluğu bulunmaktadır.
   Bakanlığımızca, gerekli kontrol ve tetkiklerinin yapılabilmesi amacıyla, SGK Başkanlığından 5510 sayılı Kanun kapsamında GSS prim ödemeleri yapılan kalemlere ait ayrıntılı bilgilerin, Dosya Transfer Protokolü (FTP) dosyası üzerinden tarafımıza gönderilmesi hususu, talep edilmiş ve 01.06.2015 tarihinden itibaren FTP dosyası üzerinden verilere erişim sağlanmıştır. Bu sayede GSS kapsamında Bakanlığımız tarafından primi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 ödenen kişi bilgileri ile Bütünleşik Sistemde GSS gelir tespit kaydı bulunan kişi bilgileri karşılaştırılmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu düzenlilik denetim raporunda yer alan bulguda belirtilen (60/1-c-1) kapsamında tescili yapılan ve primleri ödenen ancak daha sonra evlenip aileden çıkan kız çocuklarından gelir testi başvurusu olmayanların GSS primleri ödenmemektedir. Öte yandan, (60/1-c-1) kapsamında tescili yapılan ve primleri ödenen kişilerden işe girenlerin olması durumunda, 4/1-a (SSK), 4/1-b (Bağ-Kur) ve 4/1-c (Emekli Sandığı) şeklinde sigortalılık statüleri değiştiğinde, bu kişiler ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler için, (60/1-c-1) kapsamında primlerinin ödenmemesi için, BSYBS üzerinde sağlık provizyon kontrolünü yapacak bir mekanizmanın SGK ve Bakanlığımız ortaklığında kurulması gerekmektedir. Söz konusu işlem bütün (60/1-c-1) sigortalılarının (yaklaşık 8 milyon kişi) provizyon ve Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) durumunun kontrolünün yapılmasını gerektirmekte olduğundan, bu amaçla bütünleşik sistemde “Batch (Toplu iş)” hazırlanması kapsamlı bir çalışma gerektirmektedir. Bu amaçla, TÜBİTAK-BİLGEM yazılım ekibi ile yapılan iş akışı planlamasında gerekli iş talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda ayrıca, tenkit edilen hususların ortadan kaldırılabilmesi amacıyla, her ödeme döneminde, son ödeme tarihinden önce GSS primleri Bakanlığımızca ödenen (60/1-c-

1. kapsamındaki genel sağlık sigortalılarına ilişkin verilerin SPAS sorgulamaları temelinde çalıştırılması ve kontroller yapıldıktan sonra ödeme işleminin gerçekleştirilmesine yönelik Bakanlığımız ve SGK Başkanlığı arasında kontrol mekanizmasının kurulması talebimiz, SGK Başkanlığı ile çalışma başlamasıyla birlikte tenkit edilen hususun giderilmesi planlanmaktadır." denilmektedir. Sonuç olarak; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32'nci maddesinde harcama talimatı ve harcama yetkililerin sorumluluğundan, 33'üncü maddesinde bütçeden bir giderin nasıl gerçekleştirildiğinden bahsedilmektedir. 55'inci maddesinde ise iç kontrolün tanımı yapılmakta, 56, 57 ve 58'inci maddelerinde de iç kontrolün amacı, kontrolün yapısı ve işleyişi ile ön mali kontrolden bahsedilmektedir. Bu maddelere dayanarak çıkarılan “İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar”ın 12'nci maddesinde de harcama birimlerinde yapılacak süreç kontrolünden bahsedilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 İdarenin cevabında belirtmiş olduğu 5510 sayılı Kanunun (60/1-c-1) kapsamındaki genel sağlık sigortalılarının tescil ve tescil değişikliği işlemlerinin Sosyal Güvenlik Kurumunun görevi olduğu, Bakanlığın ise tescil edilenlerin primlerini ödeme zorunluluğu bulunduğu hususu harcama birimi olarak Bakanlığın giderin gerçekleştirilmesinde yukarıdaki mevzuatta belirtilen kontrolleri yapmasına engel olmadığı gibi harcama yetkililerin sorumluluğunu da ortadan kaldırmadığı düşünülmektedir. Bu itibarla genel sağlık sigortalılarının(yaklaşık 8 milyon kişi) bakanlıkça yapılan prim ödemelerinin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesine yönelik olarak-bakanlığın cevabında da belirtildiği üzere- önerilen Sağlık Provizyon Aktivasyon Sisteminin kurulup işler hale getirilerek sorunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 7. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları BİLANÇO

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMAYI TEŞVİK FONU 2016 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 21
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 22
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 22
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 23
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 24
6. EKLER ........................................................................................................................................................ 25

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu, 14/06/1986 tarih ve 19134 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3294 nolu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ile kurulmuştur. Fonun mali işlemleri Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü Kaynak Yönetimi Daire Başkanlığı’nın Ödeme Talimatları Birimi, Banka Hesapları Takip ve Raporlama Birimi, Fon Muhasebesi Kayıt ve Kontrol Birimi, Vakıf Muhasebesi ve Mevzuatı danışma Birimlerince yürütülmektedir. Fonun gelirleri; Kanun ve kararnamelerle kurulu bulunan ve kurulacak olan fonlardan Bakanlar Kurulu kararıyla % 10'a kadar aktarılacak miktardan, Bütçeye konulacak ödeneklerden, Trafik para cezası hâsılatının yarısından, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu reklam gelirleri hâsılatından aktarılacak % 15’lik miktardan, Her nevi bağış ve yardımlardan, Diğer gelirlerden, Gelir ve Kurumlar Vergisi tahsilat toplamının % 2,8’i’nden oluşmaktadır. 2016 yılı Bütçesiyle Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna 315.000.000 TL ödenek (Hazine Yardımı) tahsis edilmiştir. 6682 sayılı 2016 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda Merkezi Yönetim Bütçesi Toplamı ( Hazine Yardımları Ve Gelirden Ayrılan Pay Hariç) 570.506.708.000 TL olduğu dikkate alındığında, Hazineden Fona yapılan transfer tutarı Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,06’sına tekabül etmektedir. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonunun 01.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan Faaliyet (Gelir-Gider) tablosunda Gider Toplamı 5.018.453.603,65 TL Gelir Toplamı ise 5.597.423.519,34 TL’dir. Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ise 578.969.915,69-TL’dir. Fonun muhasebe işlemleri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Muhasebe Yönergesine tabi olarak yürütülmekte ve mali tabloları, adı geçen yönergenin 34, 35 ve 36’ncı maddelerinde geçen defter, cetvel ve tablolardan oluşmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5’ inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’ inci maddesinde yer

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Faaliyet sonuçları tablosu (Gelir/Gider Tablosu) Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna (Gelir/Gider Tablosu) verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetim; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonunun 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 6. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları BİLANÇO

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI 2016 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 31
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 31
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 32
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 32
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 33

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 31

1. ÖZET Bu rapor, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı performans denetimi sonuçlarını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir:  2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan,  2016 yılı Performans Programı,  2016 yılı İdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 32 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan, 2016 yılı Performans Programı ve 2016 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 33 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2016 yılı performans denetimi kapsamında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan, 2016 yılı Performans Programı ve 2016 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik, Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu hükümleri çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirerek 2014-2018 dönemi Stratejik Planını, 2016 yılı Performans Programını ve 2016 yılı Faaliyet Raporunu düzenlemiştir. Faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin olarak üretilen veri kayıtları ve performans bilgisinin güvenilir olduğu kanaati oluşmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 2016 Yılı Performans Denetim Raporu 34 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr