2015 - TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI.pdf

TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016

ĠÇERĠK TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 25 TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 37

TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 7
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 10
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 11
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 20

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2015 yılı Bütçesiyle Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığına 285.146.000,00 TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin %0,6'sına tekabül etmektedir. BaĢkanlıkça, bütçeyle verilen ödenekler dıĢında, uluslararası antlaĢmalar gereğince Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında 2015 yılında (422.479,10 EURO karĢılığı) 1.274.260, 34 TL kaynak kullanılmıĢtır.
   EC-DG ECFIN hibesi kapsamında; 2015-2021 uygulama süresi ve 300.114 Euro bütçesi olan “ĠĢyeri ve Tüketici AraĢtırmaları Projesi” için, 2015 yılında (39.972,80 Euro) 120.563,96 TL harcama yapılmıĢtır. Ayrıca BaĢkanlık faaliyetlerinin finansmanında, bütçe dıĢında kalan döner sermaye iĢletmesinden temin edilen 1.538.963,03 TL kaynak kullanılmıĢtır.
   BaĢkanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre BaĢkanlığın 2015 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir. Tablo 1: Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Kod Açıklama Bütçe BaĢlangıç Ödeneği (TL) Yıl Sonu Ödenek Toplamı (TL) Yıl Sonu Harcama Toplamı (TL) Yıl Sonu Ödeneğine Göre GerçekleĢme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 154.363.000,00 153.301.300,00 149.813.013,00 98 02 Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Gideri 22.965.000,00 24.026.700,00 23.771.338,00 99 03 Mal ve Hizmet Alımları 34.419.000,00 35.543.000,00 32.654.600,00 92 05 Cari Transferler 3.399.000,00 3.275.000,00 648.120,00 20 06 Sermaye Giderleri 70.000.000,00 69.206.100,00 10.171.137,00 15 Toplam 285.146.000,00 285.352.100,00 217.058.208,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Muhasebe ve Raporlama Sistemi BaĢkanlık mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49‟uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanun‟un 49 ve 80‟inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin “Amaç” baĢlıklı 1‟inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310‟uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü Ģahıslarla ekonomik iliĢkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311‟inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312‟nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313‟üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit AkıĢ Tablosu olduğu; 314- 316‟ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327‟nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiĢtir. BaĢkanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Kalkınma Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara bu raporda değil yargılamaya esas raporda yer verilmektedir. Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanun‟un 49 ve 80‟ inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetim, mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmektedir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 oluĢturmaktadır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‟a 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici madde ile kurumsal mali tabloların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere 2016 yılına kadar üç yıl ötelenmiĢ iken, Maliye Bakanlığınca kamu idarelerine ait mali tabloların düzenlenebilmesine esas olmak üzere Say2000i muhasebe otomasyon programı ve muhasebe yönetmeliklerinde yapılan düzenlemeler çerçevesinde ilk defa 2015 yılı sonu itibarıyla kamu idaresi mali tablolarının sunulabilmesi zemini hazırlanmıĢ ve KBS üzerinden kamu idarelerine sunulmaya baĢlanmıĢtır. Bu kapsamda, Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesine göre hesap dönemi sonunda verilecek olan cetvel ve mali tablolardan daha önce sunulabilen bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveline ilave olarak;

• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırması tablosu,
• Faaliyet sonuçları tablosu kurumsal bazda SayıĢtaya gönderilmiĢtir. 6085 sayılı Kanun uyarınca kamu idaresi esasına göre denetim yapılabilmesi ve denetim görüĢü verilebilmesi için, anılan Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesinde belirtilen yıl sonu kamu idaresi mali rapor ve tablolarının; kamu idaresince muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerden alınacak kayıtlarla ve gerektiğinde envanter iĢlemleri de yapılarak kamu idaresinin varlık ve yükümlülükleri ile mali yıla iliĢkin faaliyet sonuçlarının Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde belirlenen standartlarda sunulması gerekmektedir.
  Kamu idareleri, KBS üzerinden alınan verileri kendi kayıtları ile teyit ederek tasarrufu altındaki varlık ve yükümlülükleri ile mali yıla iliĢkin faaliyet sonuçlarına iliĢkin bilgileri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde belirlenen raporlama esaslarına uygun olarak hazırlaması gerekirken kamu idaresi bazında ilk defa mali tablo düzenlenmesi ve 2015 yılının geçiĢ süreci olması sebebiyle sadece KBS üzerinden alınan mali tabloları sunmuĢtur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Birimlere ait faaliyet sonuçları konsolide edilmeden birleĢtirildiği için bilançoda, aynı anda olumlu ve olumsuz faaliyet sonucu ortaya çıkmaktadır. Farklı muhasebe birimleri tarafından gerçekleĢtirilen iĢlemler yıl sonu itibariyle konsolide edilemediğinden, verilen tablolar farklı birimlerce hazırlanan veri setlerinin alt alta toplamlarından oluĢmaktadır. Bu nedenle yukarıda SayıĢtaya verildiği belirtilen tablolar, farklı muhasebe birimlerince oluĢturulan yevmiye kayıtlarının bir araya getirilmiĢ halidir. Denetim çalıĢmaları, bu çerçevede hazırlanan mali tablolarla birlikte Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığının muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel, belgeler, yevmiye kayıtları, yevmiye kayıtlarına esas belgeler ve bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler esas alınarak bu belgelerin tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluğu açısından yürütülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Tahsisli Kullanılan TaĢınmazların (Binaların) Muhasebe Kayıtlarında ve Mali Tablolarında Yer Almaması Tapuda Hazine adına tescilli olup Türkiye Ġstatistik Kurumunun kullanımına verilen taĢınmazların (binaların) 252 Binalar Hesabında izlenmediği ve dolayısıyla tahsisli kullanılan söz konusu taĢınmazların idarenin mali tablolarında yer almadığı görülmüĢtür. 27.12.2014 tarih ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna iliĢkin iĢlemlerin düzenlendiği 170‟inci maddesinin 1-a-2 bendinde; tahsis edilen taĢınmazlardan, Hazineye ait olanların milli emlak birimlerince, diğer kamu idarelerine ait olanların ise yetkili birimlerce muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılmasının sağlanacağı, 1-a-3 bendinde ise; kamu idaresinin mülkiyetinde olan taĢınmazların, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenlerin ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği hüküm altına alınmıĢtır. Aynı Yönetmelik‟in “252 Binalar Hesabı” baĢlıklı 175‟inci maddesinde binalar hesabının, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢ olup, 176‟ncı maddesinde ise hesabın iĢleyiĢi ayrıntılı Ģekilde düzenlenmiĢtir. Kamu idareleri bazında ve konsolide verilerden genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri düzeyinde malî rapor, tablo ve istatistiklerin üretilip, belirlenen sürelerde yayımlanmasına imkân verecek detayda ortak yardımcı hesapların oluĢturulması ve detaylı hesap planlarının hazırlanmasında kamu idarelerinin uyacakları usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü‟nün 41 Sıra No‟lu Genel Tebliği‟nin “Ortak Yardımcı Hesaplar ve Kayıt Önceliği” baĢlıklı 6‟ncı maddesinin (1) numaralı bendinde; çerçeve hesap planında yer alan hesaplardan konsolide malî rapor, tablo ve istatistiklerin üretilmesine imkân verecek detayda ortak yardımcı hesaplar oluĢturulduğu ve Tebliğ ekinde yer alan tabloda, söz konusu ortak yardımcı hesaplara yer verildiği ifade edilmiĢtir. Detaylı Hesap Planı Ortak Yardımcı Hesaplar Tablosu incelendiğinde; diğer kamu idareleri tarafından kamu idaresinin kullanımına tahsis edilen taĢınmazların, “252.03 Tahsisli

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Kullanılan TaĢınmazlar” yardımcı hesabının detaylarında izlenmesi gerektiği anlaĢılmaktadır. Yapılan incelemelerde; tapuda Hazine adına tescilli olup Türkiye Ġstatistik Kurumunun kullanımına verilen taĢınmazların (binaların) 252 Binalar Hesabında izlenmediği ve dolayısıyla tahsisli kullanılan söz konusu taĢınmazların idarenin mali tablolarında yer almadığı tespit edilmiĢtir. Bu durum, gerek muhasebenin temel kavramları arasında yer alan tam açıklama ilkesine (mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaĢılır Ģekilde düzenlenmesi), gerekse yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerine aykırılık teĢkil etmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına iliĢkin Yönetmeliğinin Kurumu ilgilendiren hususlarının tamamlanmıĢ olduğu, muhasebe birimlerinin kayıtlara almalarının beklendiği, muhasebe birimleri emlak vergi değeri üzerinde muhasebe kayıtlarına almasının ardından, rayiç bedeller tespit edilerek muhasebe kayıtlarına alınması sağlanacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, bulgumuzda tespit edilen hususa iĢtirak edildiği ve konunun düzeltilmesi için giriĢimde bulunulduğu anlaĢılmaktadır. Türkiye Ġstatistik Kurumunun kullanımına verilen taĢınmazların (binaların) 252 Binalar Hesabında izlenmemesi, Kurumun 2015 yılı mali tablolarının tamlık ve doğruluğunu etkilemiĢtir. BULGU 2: Bazı Bilgisayar Yazılım ve Lisanslarının Doğrudan GiderleĢtirilmesi Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin “260 Haklar hesabı” baĢlıklı 194‟üncü maddesinde; “Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.” “Hesabın İşleyişi” baĢlıklı 195‟inci maddesinde ise; “Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 a) Borç

1. Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”denilmektedir. Madde hükmü uyarınca bilgisayar yazılım ve lisanslarının 260 Haklar hesabında izlenmesi gerekmektedir. 2015 yılı hesap ve iĢlemlerinin incelenmesi sırasında; Kurum tarafından satın alınan bazı bilgisayar yazılım ve lisanslarının maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda yer alan 260 Haklar hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler hesabına kaydedildiği görülmüĢtür. Muhasebe kayıtlarının daha açık ve anlaĢılabilir olması, yapılan harcamaların ilgili bulunduğu hesaba kaydı ile mümkün olduğundan, kurumun bilgisayar yazılım ve lisanslarının maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda yer alan 260 Haklar hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Konuyla ilgili; Kurum tarafından bilgisayar yazılımı ve lisans alımı yapan birimlerin ödeme belgeleri ve eki belgeler incelendiğinde bazılarında sehven 260 Haklar Hesabının çalıĢtırılmadan, doğrudan giderleĢtirildiği; Bundan sonra yapılacak bilgisayar yazılım ve lisans alımlarında 260 Haklar Hesabı çalıĢtırılması yönünde ilgili birimlere gerekli bilgi verilmiĢ olduğu, 2016 mali yılında bu hata düzeltildiği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edilmiĢ olup, bilgisayar yazılımı ve lisans alımına iliĢkin olarak 260 Haklar Hesabının kullanılmaması, kurumun bilançosunda 93.633,00TL tutarında hataya neden olmuĢtur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığının 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve „„Denetimin Dayanağı Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde açıklanan çerçevede ekte sunulan mali rapor ve tablolarının “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Maddi Duran Varlıklar (TaĢınmazlar) ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar (260 Haklar) hesap alanları hariç doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Sürekli ĠĢçiler ve Hizmet Alımı Ġle ÇalıĢtırılan Personel Ġçin Kıdem Tazminatı KarĢılığı Ayrılmaması Türkiye Ġstatistik Kurumunun personel ve hizmet alım giderleri ve bunlara iliĢkin muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucunda: A) Kurum personeli statüsünde çalıĢan, B) Hizmet alımı suretiyle çalıĢtırılan iĢçiler için kıdem tazminatı karĢılıklarının ayrılmadığı görülmüĢtür. A) Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin "Temel Kavramlar" baĢlıklı 5‟inci maddesinde; "Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür: … c) İhtiyatlılık: Muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz... " denilmektedir. Bunun yanında, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin 342 ile 343‟üncü maddelerinde, 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı hesabının niteliği ve iĢleyiĢine iliĢkin hükümlere yer verilmektedir. Kurumda yapılan incelemelerde, 2015 yılı sonu itibariyle kıdem tazminatı alabilecek 21 personelin son gündelikleri üzerinden hesaplanan kıdem tazminatları tutarının 1.287.363,00-TL olduğu ve belirtilen tutar kadar kıdem tazminatı karĢılığı ayrılmadığı görülmüĢtür. Bu hesapların çalıĢtırılmaması mali tabloların 1.287.363,00-TL tutarında eksik bilgi üretmesine neden olmaktadır. B) Kurum tarafından, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu‟nun 62‟nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi göre 2015 yılında, temizlik, güvenlik ve Ģoförlü araç kiralama hizmeti

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 alımı kapsamında personel çalıĢtırılmıĢtır. 11.09.2014 tarih ve 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete ‟de yayımlanan ĠĢ Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun‟un 8‟inci maddesi ile 4857 sayılı ĠĢ Kanununun 112‟nci maddesine aĢağıdaki fıkra eklenmiĢtir. “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.” denilerek alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatları farklı kamu kurum ve kuruluĢuna ait iĢyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıĢtırıldığı son kamu kurum veya kuruluĢu tarafından ödeneceği belirtilmiĢtir. Kanun‟da yapılan bu değiĢiklik ile, kamu kurumlarında temizlik, güvenlik vs. gibi iĢlerde hizmet alımı suretiyle istihdam edilen personel için kamu idarelerine kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü getirilmiĢtir. Bu durum, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğince muhtemel risklere ve olaylara karĢı tedbirli olunması anlamına gelen “ihtiyatlılık ilkesi”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 gereği kurumlar tarafından bu kapsamda çalıĢtırılan iĢçiler için de kıdem tazminatı karĢılığı ayrılması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Sonuç olarak Kurum, hizmet alımı yolu ile yapmıĢ olduğu ihaleler kapsamında çalıĢan personelin son maaĢı üzerinden kıdem tazminatını hesaplayarak 472- Kıdem Tazminatları hesabına kaydetmesi, kıdem tazminatına hak kazanarak yıl içinde ayrılacağı öngörülen personel için ise 372- Kıdem Tazminatları Hesabını çalıĢtırması gerekmektedir. Kıdem tazminatının hesaplanarak kayıtlarda takip edilip karĢılık ayrılması ĠĢ Kanunu, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği açısından önemli bir konudur. Ġdare tarafından faaliyet dönemi ve sonraki dönemler olmak üzere vadelerine göre ayrılarak ödenmesi öngörülen kıdem tazminat tutarlarının 372 veya 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesaplarında izlenmesi mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından gereklidir. Kamu idaresi cevabında; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından oluĢturulan ve yönetilen Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi (KBS)‟nin alt modülü olan Harcama Yönetim Sistemi (HYS) üzerinden ödeme emri belgelerini düzenlendiği, bu sistemde ödeme emri belgesinin hesap planında “372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı” ve 4/C' li Geçici Personel ĠĢ sonu Tazminatı KarĢılığı ile ilgili hesapların bulunmaması nedeniyle, bu hesapların Kurum tarafından çalıĢtırılamadığı; Söz konusu hesapların KBS/HYS alt modülünde yer almasını sağlamak üzere Kurum tarafından Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünden Genel Bütçeli Kamu Ġdareleri Hesap Planının revize edilmesi talep edildiği; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından HYS‟ye “372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı” hesapları ve Geçici Personelin iĢ sonu tazminatı adı altında yapılan ödemeler için karĢılık hesapları eklendikten sonra, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği “Ġhtiyatlılık” kavramı gereği Kurum tarafından bu hesaplar çalıĢtırılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, bulgumuzda tespit edilen husus teyit edilmiĢ olup, sistemden kaynaklanan hataların düzeltilmesi için giriĢimde bulunulduğu anlaĢılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 BULGU 2: Geçici Personel Statüsünde Ġstihdam Edilenlere Ödenen ĠĢ Sonu Tazminatı Ġçin KarĢılık Ayrılmaması 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‟nun 4‟üncü maddesinde “geçici personel” tanımlanmıĢtır. 657 sayılı Kanun‟un 4‟üncü maddesinin (C) fıkrasında aynen, “Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığı’nın görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu’nca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.” hükmüne yer verilmiĢtir. Kanun hükmünden hareketle, geçici personel istihdamına dair her yıl Bakanlar Kurulu Kararı ile bu statüde personel çalıĢtırılması sağlanmaktadır.
21.12.2009 tarih ve 2009/15759 sayılı “Geçici Kamu Kurum ve KuruluĢlarındaki Geçici Mahiyetteki ĠĢleri Yürütmek Üzere Geçici Personel Ġstihdamı ve Bu Personele Ödenecek Ücretler Hakkında Karar” ile özelleĢtirme uygulamaları sonucu iĢsiz kalanların kamu kurum ve kuruluĢlarında geçici personel statüsünde istihdamlarına olanak sağlanmıĢ ve iĢsonu tazminatı ödemesi getirilmiĢtir. Söz konusu Karar‟ın 7‟nci maddesi ile belirli koĢullar altında hizmet sözleĢmesi sona erenlere, çalıĢılan her bir yıl için, ayrılıĢ tarihindeki hizmet sözleĢmesinde yazılı brüt aylık ücret tutarında iĢ sonu tazminatı ödenmesi kararlaĢtırılmıĢtır. Türkiye Ġstatistik Kurumu‟nda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‟nun 4‟üncü maddesinin (C) fıkrası ile 10.11.2005 tarihli 5429 sayılı Türkiye Ġstatistik Kanunu‟nun 49‟uncu maddesi kapsamında alınan 22.12.2014 tarihli ve 2014/7092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince merkez ve taĢra teĢkilatında geçici personel istihdam edilmektedir. Türkiye Ġstatistik Kurumunca, geçici personel statüsünde istihdam edilen personele iĢ sonu tazminatı ödendiği görülmüĢtür. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin “Genel yönetim muhasebe standartlarının oluşturulması” baĢlıklı 13‟üncü maddesinde; genel yönetim muhasebe ve raporlama standartlarının Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından oluĢturulacağı belirtilmiĢ olup “Karşılıklar, Koşullu Yükümlülükler ve Koşullu Varlıklar” baĢlıklı 19 No‟lu Devlet Muhasebe Standardı (DMS 19) 10.02.1011 tarih ve 27842 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir. Standardın amacını, karĢılıklar, koĢullu yükümlülükler ve koĢullu varlıkların tanımlanması ile karĢılıkların muhasebeleĢtirilmesi oluĢturmaktadır. GerçekleĢme zamanı veya tutarı belli olmayan yükümlülükler 19 nolu DMS‟de karĢılık olarak tanımlanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Aynı Yönetmelik‟in “Temel kavramlar” baĢlıklı 5‟inci maddesinde; genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluĢturan kavramlar belirtilmiĢ olup muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karĢı karĢılık ayrılması ihtiyatlılık olarak tanımlanmıĢtır. Türkiye Ġstatistik Kurumu‟nda 2000‟e yakın geçici personel olduğu dikkate alındığında kurumun karĢı karĢıya olduğu risk yüksektir. Ġhtiyatlılık ilesi gereğince muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve karĢılaĢabilecek risklerin göz önüne alınması gerekmektedir. 657 sayılı Kanun‟un 4/C maddesi kapsamındaki geçici personel statüsünde istihdam edilen personele iĢ sonu tazminatı adı altında yapılan ödemeler için gerek ihtiyatlılık kavramı gerekse 19 nolu DMS gereğince karĢılık ayrılarak muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından oluĢturulan ve yönetilen Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi (KBS)‟nin alt modülü olan Harcama Yönetim Sistemi (HYS) üzerinden ödeme emri belgelerini düzenlendiği, bu sistemde ödeme emri belgesinin hesap planında “372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı” ve 4/C' li Geçici Personel ĠĢ sonu Tazminatı KarĢılığı ile ilgili hesapların bulunmaması nedeniyle, bu hesapların Kurum tarafından çalıĢtırılamadığı; Söz konusu hesapların KBS/HYS alt modülünde yer almasını sağlamak üzere Kurum tarafından Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünden Genel Bütçeli Kamu Ġdareleri Hesap Planının revize edilmesi talep edildiği; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından HYS‟ye “372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı” hesapları ve Geçici Personelin iĢ sonu tazminatı adı altında yapılan ödemeler için karĢılık hesapları eklendikten sonra, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği “Ġhtiyatlılık” kavramı gereği Kurum tarafından bu hesaplar çalıĢtırılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, bulgumuzda tespit edilen husus teyit edilmiĢ olup, sistemden kaynaklanan hataların düzeltilmesi için giriĢimde bulunulduğu anlaĢılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 BULGU 3: Ġç Denetim Raporunun Düzenlenmemesi TÜĠK iç denetçilerince 2014 ve 2015 yılları için Ġç Denetim Raporunun düzenlenmediği görülmüĢtür. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun 63 „üncü maddesinde Ġç Denetim anlatılmıĢ, Ġç denetçinin görevleri baĢlıklı 64‟üncü maddesinde; “Kamu idarelerinin yıllık iç denetim programı üst yöneticinin önerileri de dikkate alınarak iç denetçiler tarafından hazırlanır ve üst yönetici tarafından onaylanır. …” DıĢ denetim baĢlıklı 68‟inci maddesinde; “ ... Dış denetim sırasında, kamu idarelerinin iç denetçileri tarafından düzenlenen raporlar, talep edilmesi halinde Sayıştay denetçilerinin bilgisine sunulur. …” düzenlemeleri yapılmıĢtır. Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği‟nin “Ġç denetimin uygulanması” baĢlıklı 8‟inci maddesinin 1‟inci fıkrasında iç denetimin; uygunluk, performans, mali, bilgi teknolojisi ve sistem denetimlerini kapsadığı, aynı maddenin 2‟nci fıkrasında ise bu denetimlerin bir veya bir kaçını kapsayacak Ģekilde iç denetimin yapılacağı düzenlemiĢtir. Aynı Yönetmelik‟in 39 ve 40‟ıncı maddelerinde iç denetim planı ve programı hakkında detaylı açıklamalara yer verilmiĢ, “Ġç denetim programı” baĢlıklı 40‟ıncı maddesinin birinci fıkrasında da; “ En riskli alan ve konulara öncelik verilmek ve denetim maliyeti de dikkate alınmak suretiyle, yöneticiler ve gerektiğinde çalışanlarla görüşülerek iç denetim planıyla uyumlu bir iç denetim programı hazırlanır. Bir yıllık dönemi geçmemek üzere hazırlanacak iç denetim programlarında; denetlenecek alanlar ve konular, iç denetçilerin isimleri belirtilerek, zaman çizelgesine bağlanır. Hazırlanan iç denetim programı üst yönetici tarafından onaylanır.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 denilmiĢtir. 19.04.2013 ve 28623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Ġç Denetim Genel Tebliği‟nin 5‟inci maddesinin üçüncü fıkrasında,“İç denetim mevzuatına uygun şekilde hazırlanan üç yıllık iç denetim planı ve yıllık denetim programı, iç denetim birimi tarafından aralık ayı başında üst yöneticiye yazılı olarak sunulur ve üst yönetici tarafından aralık ayı sonuna kadar onaylanır. İç denetim plan ve programı, aralık ayı sonunda onaylanmaması halinde onaylanmış kabul edilir ve uygulamaya konulur.” hükmüne yer verilmiĢtir. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaĢılacağı üzere iç denetim birimlerince yürütülecek denetimler için hazırlanacak plan ve programlarda üst yönetici onayı aranmıĢ ancak, “… tarafından onaylanır.” ifadeleriyle üst yönetime takdir yetkisi bırakılmamıĢtır. Bu hükümdeki amaç, üst yöneticinin yapılacak denetimlerin niteliği, süresi, kapsamı konusunda bilgi sahibi olmasının sağlanmasıdır. Kaldı ki, Kamu Ġç Denetim Genel Tebliği‟nde de açıkça ifade edildiği üzere, iç denetim planının, üst yönetim tarafından Aralık ayı sonuna kadar onaylanmaması halinde plan ve program onaylanmıĢ kabul edilerek uygulamaya konulacaktır. Yani iç denetim plan/programında üst yönetici onayı planın uygulanması açısından bir gereklilik olarak öngörülmemiĢtir. Aksi halde, üst yöneticinin plan /programı onay konusunda sahip olacağı “mutlak takdir” yetkisinin programın onaylanmaması Ģeklinde tezahürü halinde, 5018 sayılı Kanun‟da öngörülen iç denetim birimlerinin faaliyetlerinden beklenen amacın gerçekleĢmesini engelleyecektir. TÜĠK‟de doğrudan kurum BaĢkanına bağlı olarak görev yapan Ġç Denetim Birimi için tahsis edilen beĢ iç denetçi kadrosundan üçü (3) doludur. Ġç denetçiler tarafından hazırlanan 2014 yılı Ġç Denetim Programı ile 2015 - 2017 Ġç Denetim Planı ve 2015 yılı Denetim Programı‟nın görüĢleri alınmak üzere üst yöneticiye sunulduğu ancak, plan / programların onaylanmadığı görülmüĢtür. 2014 yılı Ġç denetim birimi faaliyet raporuna göre bu dönemde; harcama yetkilisi el kitabı hazırlanması, merkez ve taĢra birimleri tarafından hazırlanan birim faaliyet raporlarındaki eksiklerin giderilmesi, bölge müdürlüklerinin temsil ve tanıtım giderleri kullanımı konusunda danıĢmanlık yapıldığı görülmüĢtür. 2015 yılında ise, 2014 yılı Birim Faaliyet Raporları ve Ġdare Faaliyet Raporu, Özel Büro Müdürlüğü‟nün mali yıl bütçesinin hazırlanması, Kamu Ġhale Kanunu‟nun 3/f maddesine göre yapılacak alımların nasıl gerçekleĢtirileceği ile ilgili danıĢmanlık faaliyetleri yapılmıĢtır. TÜĠK‟te üst yönetici tarafından, denetim program/planlarının onaylanmaması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 nedeniyle 2014 ve 2015 yıllarında iç denetimin yapılmaması, hem 5018 sayılı KMYK Kanunu‟nun hesap verilebilirlik düzenlemeleriyle uyuĢmaması hem de Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟te iç denetçiler için belirlenen görevlerin yerine getirilmemesi anlamına gelmektedir. TÜĠK, 26 Bölge Müdürlüğü ve 3.000‟i geçen personeli ile geniĢ bir teĢkilata sahiptir. TÜĠK tarafından gerçekleĢtirilen iĢlerin çeĢitliliği ve yoğunluğu dikkate alındığında iç denetim faaliyetlerinin 2014 ve 2015 yıllarında yürütülememiĢ olması, kurumun orta ve yüksek riskli alanları konusunda üst yönetimin yeterli bilgi sahibi olmasını engelleyeceği; kamu oyuna güvenilir bilgi sunulması açısından da zafiyet yaratabileceği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kurum'da Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı uyarınca 2014 ve 2015 yıllarında iĢ süreçlerini belirleme çalıĢmalarının devam ettiği; Kontrol Ortamı standartları oluĢturulmadan güvence (denetim) faaliyeti yürütülmesinin verimli olmayacağı düĢünüldüğünden danıĢmanlık faaliyetlerine öncelik verildiği; Kurumda istatistik konusunda uzman iç denetçi bulunmadığı, dolayısıyla istatistik alanında herhangi bir denetim yapılmadığı; Risk önceliği orta düzeyde olan idari ve mali konularda ise; 2012 ve 2013 yıllarında Merkez TeĢkilatında Destek Hizmetleri Daire BaĢkanlığı, Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü ve Matbaa Müdürlüğü ile Bursa, Kocaeli ve Konya Bölge Müdürlüklerinde iç denetim faaliyeti yürütüldüğü;
30.12.2015 tarihinde 2016 yılı Ġç Denetim Programı onaylandığı, 2016 yılı ilk çeyreğinde Ġç Denetçiler tarafından, merkez teĢkilatı harcama birimleri ile Ġstanbul Bölge Müdürlüğü'nde idari ve mali konularda denetim faaliyeti ile Metaveri ve Standartlar Daire BaĢkanlığı'nda iĢ süreçleri alanında danıĢmanlık faaliyeti yürütüldüğü; Ġç denetim birimi tarafından programların yürütülebilmesi için gereken asgari teknik zemin oluĢturulduğu; sadece idari konularda değil, teknik konularda da iç denetimi sağlıklı olarak gerçekleĢtirecek Kurumsal yetkinlik sağlanması sebebiyle bundan sonra programların onaylanması da mümkün olacağı belirtilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, Kurum‟un iĢ akıĢları ve risklerinin belirlenmemesi, yüksek riskli alanların iç denetçilerin uzman olmadığı alanları içermesi, yeni atanan iç denetçilerin daha önce görev yaptığı alanlarda denetim yapabilmesi için belli bir süreyi tamamlaması gerekliliği gibi hususlar nedeniyle denetim yerine program dıĢı danıĢmanlık faaliyetlerine ağırlık verildiği ifadesi, 2014 ve 2015 yıllarında iç denetim birimince denetim raporunun hazırlanmamasının gerekçesi olarak değerlendirmek mümkün görünmemektedir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun 64‟üncü maddesinde; “Kamu idarelerinin yıllık iç denetim programı üst yöneticinin önerileri de dikkate alınarak iç denetçiler tarafından hazırlanır…” denilerek kamu idarelerinde iç denetim programının üst yönetim bilgisi dahilinde hazırlanacağı belirtilmiĢtir. Dolayısıyla, iç denetim programı hazırlanırken kamu idaresi cevabında yer alan hususların iç denetim birimi tarafından bilinmemesi beklenilemez. Denetim birimince, 2015-2017 dönemine ait risk odaklı olarak hazırlanan Ġç Denetim Planı ve 2015 yılı Denetim Programının üst yönetim tarafından değerlendirilmeyip, uygulamaya konulamaması bulgumuzda da belirtildiği üzere, hem Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟te iç denetçiler için belirlenen görevlerin yerine getirilmemesi hem de 5018 sayılı KMYK Kanunun hesap verilebilirlik düzenlemeleriyle uyuĢmaması anlamına gelmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ....................... 25
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 27
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 27
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 27
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 29
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 32
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 33

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ 10 Kasım 2005 tarih ve 5429 sayılı Türkiye Ġstatistik Kanunu‟nun 55'inci maddesinde; TÜĠK bünyesinde, yerli ve yabancı kurum, kuruluĢ ve kiĢilere, bu Kanunda öngörülen hizmetlere ait yayın, bilgi, belge satıĢı ile bilgi iĢlem, dizgi, baskı, teknik danıĢmanlık, eğitim, proje ve araĢtırma hizmetlerini yerine getirmek üzere Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü kurulması öngörülmüĢ; 14.10.2008 tarih ve 27024 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi Yönetmeliği ile 500.000,00 TL (beĢyüzbin Türk Lirası) ödenmiĢ sermayeli Döner Sermaye ĠĢletmesi kurulmuĢtur. ĠĢletme Müdürlüğü, 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği‟ne göre muhasebe iĢlemlerini yapmaktadır. Bu bağlamda ürettiği mali tablolar, adı geçen Yönetmelik‟in 565 ve 573'üncü maddelerinde geçen defter, cetvel ve tablolardan oluĢmaktadır. ĠĢletmenin bütçe uygulama sonuçları, iĢletme tarafından hazırlanan kesin hesap cetvellerinde gösterilmektedir. ĠĢletme tarafından hazırlanan cetveller, bir yıllık uygulama sonuçlarını göstermektedir. Kesin hesap cetvellerinin onaylanması ise, bütçenin onaylanmasındaki usule göre yapılmaktadır. Muhasebe kayıtları, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan DMIS (Döner Sermayeli ĠĢletmeler Muhasebe ĠĢletim Sistemi) muhasebe programı ile yapılmaktadır. Tüm kayıtlar bu sistem üzerinden tutulmakta ve takip edilmektedir. Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü'nün 2015 yılı bütçesi gelir / gider tahmin ve gerçekleĢmeleri aĢağıdaki tablolarda verilmiĢtir. Tablo 1: 2015 Yılı Gelir Bütçesi GerçekleĢme Tablosu Gelir Cinsi 2015 yılı Bütçe Tahmini (TL) 12 Aylık GerçekleĢme (TL) 12 Aylık GerçekleĢme (%) Toplam SatıĢ Gelirleri 575.000,00 673.376,51 117,11
   -Yurtiçi SatıĢlar 545.000,00 543.318,61 99,69
   -YurtdıĢı SatıĢlar 30.000,00 130.057,90 433,53 Anket Proje Gelirleri 819.000,00 810.313,37 98,94 Faiz Gelirleri 526.000,00 545.882,29 103,78 Diğer Gelirler 56.000,00 90.615,61 161,81 Gelirler Toplamı 1.976.000,00 2.120.187,78 107,30

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Tablo 2: 2015 Yılı Gider Bütçesi GerçekleĢme Tablosu Giderler Cinsi 2015 Yılı Bütçe Tahmini (TL) 12 Aylık GerçekleĢme (TL) 12Aylık GerçekleĢme Oranı (%) Yolluk Giderleri 500.000,00 311.191,11 62,24 Hizmet Alımı Giderleri 641.000,00 398.624,52 62,19 Mal ve Malzeme Alımı Giderleri 519.000,00 475.132,21 91,55 Yasal Yükümlülük Giderleri 316.000,00 354.015,19 112,03 Hazine Payı (%15) 296.000,00 331.852,85 112,11 SHÇEK Payı (%1) 20.000,00 22.162,34 110,81 Diğer Giderler 0,00 0,00 0,00 Giderler Toplamı 1.976.000,00 1.538.963,03 77,88 31.12.2015 tarihi itibariyle 2.120.187,78 TL gelir ve 1.538.963,03 TL gider gerçekleĢmiĢtir. Brüt dönem karı 694.306,28 TL olup, bu tutardan vergi ve diğer yasal yükümlülük karĢılıkları 202.001,15 TL düĢüldüğünde dönem net karı 492.305,13 Türk Lirasıdır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtay'a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtay'a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  BirleĢtirilmiĢ veriler defteri  Geçici ve kesin mizan  Bilanço  Gelir tablosu  Kasa sayım tutanağı  Banka mevcudu tespit tutanağı  SatıĢların maliyeti tablosu  Sermaye hareketleri tablosu  Nakit akım tablosu  Teminat mektupları sayım tutanağı  Envanter defteri  ĠĢletme bütçesi
Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Maddi Olmayan Duran Varlıkların Doğrudan GiderleĢtirilmesi 14.10.2008 tarih ve 27024 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi Yönetmeliğinin “Amaç ve kapsam” baĢlıklı 1‟inci maddesinde; Yönetmelik'in amacının, Türkiye Ġstatistik Kurumu bünyesinde kurulmuĢ olan Döner Sermaye ĠĢletmesi'nin faaliyet alanlarına, gelir kaynaklarına, malî ve idarî iĢlemlerine iliĢkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiĢtir. Aynı Yönetmelik‟in 31‟inci maddesinde ise Yönetmelik'te hüküm bulunmayan hallerde 1.5.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiĢtir. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği‟nin “26 Maddi olmayan duran varlıklar” baĢlıklı 220‟nci maddesinin 1‟inci fıkrasında; maddi olmayan duran varlıkların, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve iĢletmenin belli bir Ģekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleĢtirilen giderler ve belli koĢullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiĢ amortismanların kaydı için kullanılacağı düzenlenmiĢtir. Aynı Yönetmelik‟in “Hesabın niteliği” baĢlıklı 222‟inci maddesinin 1‟inci fıkrasında aynen; “ (1) Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.” denilmiĢ olup, 223‟üncü maddesinde ise hesabın iĢleyiĢine yer verilmiĢtir. Döner Sermaye ĠĢletmesi (DÖSĠM) 2015 yılı hesap ve iĢlemlerinin incelenmesi sırasında; Kurum tarafından satın alınan 213.200,00 TL tutarındaki fiziksel olmayan varlıkların (Antivirüs ve Antispam Lisans Satın Alınması, Zafiyet Yönetimi Normshield Lisans Yazılımı Satın Alınması, Exo Platformu Teknik DanıĢmanlık ve Lisans Yenileme Hizmeti) maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda yer alan 260 Haklar hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerekirken doğrudan 770 Genel Giderler Hesabına kaydedilerek

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 giderleĢtirildiği görülmüĢtür. Muhasebe kayıtlarının daha açık ve anlaĢılabilir olması, yapılan harcamaların ilgili bulunduğu hesaba kaydı ile mümkün olduğundan, 260 Haklar hesabının yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde belirtilen Ģekilde kullanılmaması kurumun mali tablolarının doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilemekte olup yapılan hatalı muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından bilgisayar yazılımı ve lisans alımlarının maddi olmayan duran varlıklar hesabında takip edilmesi gerekirken sehven 770 Genel Giderler Hesabında izlendiği ancak 2016 yılı ve sonrasında ilgili hesaplar kullanılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, iĢlemin yapılması kurumun 2015 yılı mali tablolarında 213.200,00 TL tutarda hataya neden olmuĢtur. BULGU 2: Taahhüt Hesaplarının Kullanılmaması 1.5.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “Çerçeve hesap planı” baĢlıklı dördüncü bölümünün 63‟üncü maddesinde döner sermayeli iĢletmelerin kullanması gereken hesaplar belirlenmiĢtir. Aynı maddenin 9‟uncu fıkrasında ihtiyaç duyulan hallerde yeni hesaplar açmaya, hesapların adlarını ve kodlarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıĢtır. Aynı Yönetmelik‟in “Yetki” baĢlıklı 597‟inci maddesinde; “ Bu Yönetmeliğin uygulamasıyla ilgili olarak, yeni hesaplar açmaya, defter, belge ve cetvellerde değişiklik yapmaya, yenilerini ihdas etmeye, bütçenin hazırlanmasına ve kesin hesabın düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlemeye, harcamalarda sınırlama getirmeye, bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Bakanlık yetkilidir.” denilerek yetkinin kapsamı belirlenmiĢtir. Maliye Bakanlığı, Yönetmelik'in 597‟nci maddesine istinaden 29.09.2010 tarih ve 27714 saylı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli ĠĢletmeler Genel Tebliği (Döner Sermayeli ĠĢletmeler Detaylı Hesap Planı) ile yeni açılan ve yardımcı hesaba

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 dönüĢtürülen hesapları, döner sermayeli iĢletmeler hesaplarının konsolidasyonu için kullanılacak ortak yardımcı hesaplar ile iĢletmelerin detaylı hesap planlarının hazırlanmasında uyulacak esas ve usulleri belirlemiĢtir. Tebliğin “Yeni açılan nazım hesaplar” baĢlıklı 5‟inci maddesinin (b) bendinde; yılı için geçerli sözleĢmeler ile ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleĢmelere dayanılarak giriĢilen taahhütler, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilenler ile bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin sözleĢme fiyatlarıyla izlenmesi için 980 Gider Taahhütleri Hesabı ve 981 Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabı‟nın kullanılacağı düzenlenmiĢtir. Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 yılı hesap ve iĢlemlerinin incelenmesi sırasında; Kurum tarafından 2015 yılında sözleĢmeye bağlanan hizmet alımlarında taahhüt hesaplarının kullanılmadığı görülmüĢtür. Döner Sermaye ĠĢletmesinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarında izlenmeyen ve muhasebenin bilgi verme görevi yüklediği nazım hesaplar grubundaki bu hesaplar gelecekte doğabilecek hak ve yükümlülüklerin izlenmesi için gereklidir. Kamu idaresi cevabında; SözleĢmeye bağlanan hizmet alımlarında 980 Gider Taahhütleri ve 981 Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabının kullanılmadığı ancak bulgumuza istinaden; sözleĢmeye bağlanan hizmet alımlarında bu hesapların çalıĢtırılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, bulgumuza iĢtirak edildiği ve hatanın düzeltileceği belirtilmiĢse de söz konusu hata, kurumun 2015 yılı mali tablolarının doğruluğu ve tamlığını etkilemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türkiye Ġstatistik Kurumu BaĢkanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi Müdürlüğünün 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve „„Denetimin Dayanağı Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde açıklanan çerçevede ekte sunulan mali rapor ve tablolarının “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Maddi Olmayan Duran Varlıklar (260 Haklar) ve Gider Taahhütleri (980 Gider Taahhütleri ve 981 Gider Taahhütleri Alacakları) hesap alanları hariç doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 NAKİT AKIM TABLOSU ÖNCEKİ DÖNEM CARİ DÖNEM A- DÖNEM BAŞI NAKİT MEVCUDU 5.926.267,40 6.709.983,59 B- DÖNEM İÇİ NAKİT GİRİŞLERİ 1.980.451,28 2.256.519,97 1- Satışlardan elde edilen nakit a) Net Satışlar 1.417.031,20 1.599.730,37 b) Ticari Alacaklardaki Azalışlar 0,00 0,00 c) Ticari Alacaklardaki Artışlar 2- Diğer Faaliyetlerdeki Olağan Gelir ve Karlardan Dolayı Sağlanan Nakit 545.127,47 642.214,48 3- Olağandışı Gelir ve Karlardan Sağlanan Nakit 0,00 0,00 4- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Artışlardan Sağlanan Nakit 0,00 0,00 (Alımlarla İlgili Olmayan) 5- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Artışlardan Sağlanan Nakit (Alımlarla İlgili Olmayan) 6- Sermaye Artışlarından Sağlanan Nakit 0,00 0,00 7- Diğer Nakit Girişleri 18.292,61 14.575,12 C- DÖNEM İÇİ NAKİT ÇIKIŞLARI 1.196.735,09 1.766.768,13 1- Maliyetlerden Kaynaklanan Nakit Çıkışları
a) Satışların Maliyeti 818,87 351,10 b) Stok Artışı 0,00 0,00 c) Ticari Borçlardaki (Alımlardan Kaynaklanan ) Azalışlar 0,00 0,00 d) Ticari Borçlardaki (Alımlardan Kaynaklanan ) Artışlar (-) 0,00 0,00 e) Amortisman ve Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Giderler (-) 0,00 0,00 f) Stoklardaki Azalışlar (-) 0,00 0,00 2- Faaliyet Giderlerine İlişkin Nakit Çıkışları Olağan Dışı Faaliyetlerle İlgili Kullanımlar a) Araştırma ve Geliştirme Giderleri b) Pazarlama,Satış ve Dağıtım Giderleri 0,00 0,00 c) Genel Yönetim Giderleri 968.185,86 1.497.336,06 d) Amortisman ve Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Diğer Giderler (-) 3- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlara İlişkin Nakit Çıkışları 0,00 0,00 a) Diğer Faaliyetlerle İlgili Olağan Olağan Gider ve Zararlar 0,00 0,00 b) Amortisman ve Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Diğer gider ve Zararlar (-) 4- Finansman Giderlerinden Dolayı Nakit Çıkışlar 5- Olağandışı Gider ve Zararlardan Dolayı Nakit Çıkışı a) Olağandışı Gider ve Zararlar 0,00 0,00 b) Amortisman ve Nakit Çıkışı Gerektirmeyen Diğer gider ve Zararlar (-) 6- Duran Varlık Yatırımlarına İlişkin Nakit Çıkışları 0,00 0,00 7- Kısa Vadeli Yabancı Kaynak Ödemeleri (Alımlarla İlgili Olmayan) 0,00 0,00 8- Uzun Vadeli Yabancı Kaynak Ödemeleri (Alımlarla İlgili Olmayan) 9- Ödenen Vergi ve Benzerleri 227.730,36 268.794,54 10-Diğer Nakit Çıkışları 0,00 286,43 D- DÖNEM SONU NAKİT MEVCUDU (A+B-C) 6.709.983,59 7.199.735,43 E- NAKİT ARTIŞ VEYA AZALIŞI (B-C) 783.716,19 489.751,84

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36

TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 37
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 38
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 38
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 38
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 40
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 46

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 37

1. ÖZET Bu rapor, Türkiye Ġstatistik Kurumunun (TÜĠK) performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanun‟un 36‟ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. TÜĠK‟in hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2012-2016 dönemine ait Stratejik Plan,  2015 Mali Yılı Performans Programı,  2015 Mali Yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Performans esaslı bütçeleme sistemi gereği TÜĠK‟in hazırladığı üç temel belge olan 2012-2016 Stratejik Planı, 2015 Mali Yılı Performans Programı ve 2015 Mali Yılı Faaliyet Raporu, raporlama gerekliliklerine uyum kriterleri (mevcudiyet, zamanlılık, sunum) açısından incelenmiĢ ve bu incelemenin sonucunda; Faaliyet Raporunun ve Performans Programının mevcudiyet ve zamanlılık kriterlerini karĢıladığı, ancak Performans Programının sunum kriterlerini kısmen karĢıladığı görülmüĢtür. Yukarıda sayılan dokümanlardan Performans Programı, performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterlerden ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma açısından değerlendirilmiĢ; Faaliyet Raporu ise performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterlerden tutarlılık, doğrulanabilirlik, geçerlilik/ikna edicilik açısından incelenmiĢ ve bu incelemelerin sonucunda, söz konusu belgelerin bulgularda belirtilen nedenlerle bu kriterlere kısmen uyduğu kanaatine varılmıĢtır.
   Ġncelenen veri kayıt sistemi açısından; üretilen performans bilgisinin gerçekleĢmeleri doğru ve tam olarak yansıttığı, göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleĢmelerle ilgili olmayan hususları içermediği ve dahil edilmesi gereken herhangi bir hususu dıĢarıda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 38 bırakmadığı görülmüĢ ve bu nedenle incelenen veri kayıt sisteminin, hedef ve gösterge açısından performansın ölçülmesi ve raporlanması amacına uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay‟a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 39 Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Türkiye Ġstatistik Kurumunun yayımladığı 2012 - 2016 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 40 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında TÜĠK‟in yayımladığı 2012-2016 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. TÜĠK‟in 2012-2016 yılı Stratejik Planı 2014 yılı denetimlerinde değerlendirildiği için 2015 yılı denetimlerinde incelemeye alınmamıĢtır. Denetim yukarıda sayılan üç belge üzerinden kamu idaresinin raporlama gerekliliklerine uyumunun değerlendirilmesi, bu belgelerde sunulan performans bilgisinin değerlendirilmesi ve performans bilgisinin üretilmesi için kullanılan veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu değerlendirmeler için kullanılan kriterler aĢağıdaki tabloda görülmektedir: Tablo 1: Performans Denetimi Kriterleri Denetim Kriteri Tanım Mevcudiyet Denetlenen idarenin, yasal düzenlemelere göre ilgili dokümanları hazırlaması Zamanlılık Performans bilgisinin yasal süre içinde raporlanması Sunum Performans bilgisinin düzenleyici esaslara uygun Ģekilde raporlanması Ġlgililik Amaç, hedef, gösterge ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması Ölçülebilirlik Hedeflerin veya göstergelerin ölçülebilir olması Ġyi Tanımlanma Hedeflerin veya göstergelerin açık ve net bir tanımının olması Tutarlılık Hedeflerin(göstergeler dahil), denetlenen idarenin planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik Raporlanan performans bilgisinin kaynağına kadar izlenebiliyor olması Geçerlilik/Ġkna edicilik Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınıyor olması ve sapmayı açıklayan nedenlerin inandırıcı ve ikna edici olması Güvenilirlik Veri kayıt sistemlerinin gerçekleĢmeleri tam ve doğru Ģekilde ölçerek faaliyet raporunda güvenilir veri sunuyor olması PERFORMANS PROGRAMI TÜĠK 2015 Yılı Performans Programında 81 adet performans hedefi, bu hedeflere ulaĢmak için de 135 adet performans göstergesi belirlenmiĢtir. Performans Programı ile ilgili olarak Tablo1‟deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 41 sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterleri açısından yapılan değerlendirmede: Mevcudiyet: 5018 sayılı Kanun‟un 9‟uncu maddesi hükümleri çerçevesinde TÜĠK 2015 Yılı Performans Programının mevcut olduğu tespit edilmiĢtir. Zamanlılık Performans Programı Hazırlama Rehberi‟ne göre; Merkezi Yönetim kapsamındaki kamu idareleri hazırladıkları performans programlarını bütçe teklifleri ile birlikte, Maliye Bakanlığına ve Kalkınma Bakanlığına gönderirler ve Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla belirlenen bütçe büyüklüklerine göre nihai hali verilen performans programları Ocak ayı içinde kamuoyuna açıklanır. TÜĠK 2015 Yılı Performans Programının mevzuatta öngörülen sürede hazırlanıp kamuoyuna açıklandığı tespit edilmiĢtir. Sunum Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberi, performans programlarının kapsam ve içeriğine iliĢkin genel bir çerçeve sunar. Kamu idarelerinin bu Yönetmelik ve Rehber‟de ortaya konan genel yapı, süreç ve temel ilkelere riayet etmesi beklenir. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nin Ek kısmı, performans programının formatını belirlemektedir.
Performans Programının sunum kriteri açısından değerlendirilmesi sonucunda;  Performans Hedefi Tablosu ile Faaliyet Maliyetleri Tablosunda “Açıklamalar” kısmına yer verilmediği,  Döner sermaye kaynağının tamamının genel yönetim gideri olarak performans programında yer aldığı,  Performans programının idare düzeyinde değil, harcama birimleri (daire baĢkanlıkları) düzeyinde hazırlandığı, tespit edilmiĢtir. İlgililik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 42

• Performans Hedefinin İlgililiği Performans Programı Hazırlama Rehberi‟ne göre kamu idarelerinin performans hedefleri ya çıktılara ya da sonuçlara odaklı olmalıdır. Ġdarenin belirlediği 81 adet performans hedefinin 7 tanesinin çıktı/sonuç odaklı olmadığı tespit edilmiĢtir. Çıktı/sonuç odaklı olduğu tespit edilen 74 adet performans hedefinden 73 tanesinin stratejik hedefle ilgili olduğu tespit edilmiĢtir.
• Performans Göstergesinin İlgililiği Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde gösterge; kamu idarelerince performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Buna göre yapılan değerlendirmede, 2015 Mali Yılı Performans Programında yer alan 135 performans göstergesinden; çıktı/sonuç odaklı ve stratejik hedeflerle ilgili olan performans hedeflerine ait 124 adet performans göstergesinin 120 tanesinin performans hedefiyle ilgili olduğu tespit edilmiĢtir. Ölçülebilirlik Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde; performans hedeflerinin, performans göstergeleri ile ölçülebilir olması gerektiği ifade edilmiĢtir. Ġlgililik kriterine göre ilgili olmadığı tespit edilen göstergeler ölçülebilirlik kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. Dolayısıyla ilgili olduğu tespit edilen 120 adet performans göstergesinin tamamının ölçülebilir olduğu tespit edilmiĢtir. İyi Tanımlanma Ölçülebilirlik kriterine göre yapılan değerlendirme sonucu ölçülebilir olmadığı tespit edilen göstergeler iyi tanımlanma kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. Dolayısıyla ölçülebilir olduğu tespit edilen 120 adet performans göstergesinin 101 tanesinin iyi tanımlanma kriterini karĢıladığı kanaatine varılmıĢtır. FAALĠYET RAPORU TÜĠK 2015 Yılı Faaliyet Raporu ile ilgili olarak Tablo1‟deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, tutarlılık, doğrulanabilirlik, geçerlilik/ikna edicilik kriterleri açısından

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 43 yapılan değerlendirmede: Mevcudiyet: 5018 sayılı Kanun‟un 41‟inci maddesi hükümleri çerçevesinde TÜĠK 2015 Yılı Faaliyet Raporunun mevcut olduğu, Zamanlılık Faaliyet Raporunun mevzuatta öngörülen sürelerde hazırlandığı, Sunum Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik, faaliyet raporlarında yer verilecek bilgilere yönelik ilkeleri ve bu raporların hazırlanmasında izlenecek süreçleri ortaya koymaktadır. TÜĠK Faaliyet Raporunun, yukarıdaki Yönetmelik hükümlerine göre sunum kriterlerini karĢıladığı, Tutarlılık Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesi sonucu ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler tutarlılık kriteri açısından değerlendirilmiĢ ve Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik‟e göre Faaliyet Raporunun tutarlılık kriterini kısmen karĢıladığı, Doğrulanabilirlik Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesi sonucu ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler tutarlılık kriteri açısından değerlendirilmiĢ ve Faaliyet Raporunun doğrulanabilirlik kriterini kısmen karĢıladığı, Geçerlilik/İkna Edicilik Geçerlilik/Ġkna edicilik kriteri, planlanan ve gerçekleĢen performans arasındaki veya hedefe iliĢkin bütçedeki sapmanın nedenlerinin inandırıcı ve geçerli olup olmadığını değerlendirmek için kullanılır. Bütçe ve performans hedeflerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmalara iliĢkin gerekçeler geçerlilik/ikna edicilik kriterine göre değerlendirilir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 44 TÜĠK Faaliyet Raporunun geçerlilik/ikna edicilik kriterini kısmen karĢıladığı tespit edilmiĢtir. FAALĠYET SONUÇLARININ ÖLÇÜLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi kurumların performans bilgisini üreten veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla yapılmaktadır. Sistem denetimini içeren bu değerlendirmenin hedefi, kamu idarelerinin raporlanan verilerde önemli bir hata olması riskini azaltmak üzere yeterli kontrol sistemleri kullanıp kullanmadığını belirlemektir. TÜĠK performans bilgisi üreten veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi sonucunda; kamuoyu ilgisinin yüksek olduğu ve bütçe tutarı olarak da anlamlı bir büyüklüğe sahip olduğu düĢünülen aĢağıdaki 9 adet performans hedefini etkileyen performans göstergelerinin izlendiği veri kayıt sisteminin önemli veri kayıt sistemi olarak seçilmesine karar verilmiĢtir: Performans Hedefi(2) 2015 yılında, Arz ve Kullanım Tabloları, DıĢ Alem Hesapları ve Bölgesel Gayri Safi Katma Değer tahminlerinin, cari fiyatlarla Ġstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (ĠBBS) 2 düzeyinde hesaplanması, EDP Mali Bildirim Tablolarının hazırlanması ve veri kalitesinin, içsel tutarlılığın artırılmasına devam edilecektir. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 2 Yayımlanan istatistik sayısı Sayı 2 1 2 Performans Hedefi(4) 2015 yılında, Ġstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (ĠBBS) 2 düzeyinde, Bölgesel Ġstihdam ve Bölgesel ĠĢgücü Ödemeleri serisinin hesaplanması, Kurumsal Sektörlere göre Mali Olmayan Hesap Setlerinin oluĢturulması konusunda çalıĢmalara devam edilecektir. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 2 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 3 1 3 Performans Hedefi(5) 2015 yılında, üretim yöntemi ile GSYH tahminleri yeni bazlı seriye göre oluĢturulacak ve GSYH tahminlerinde FISIM'ın iktisadi faaliyetlere göre dağılımı yapılacaktır Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 2 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 4 4 4 Performans Hedefi(9) Ulusal ve uluslararası kullanıcı ihtiyaçlarını karĢılayacak Ekonomik Güven Endekslerinin hesaplanması Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 2 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 0 0 1 Performans Hedefi(18) 2015 yılında çevresel vergilerle ilgili istatistikler üretilecektir Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 2 2 2

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 45 Performans Hedefi(19) 2015 yılında enerji alanında kısa dönemli katı yakıt istatistileri alanında ulusal ve uluslararası kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verecek çeĢitlilikte yeni istatistiklerin üretilmesine yönelik çalıĢmalar yapılacaktır. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 1 1 1 Performans Hedefi(23) 2015 yılında Perakende SatıĢlar Endeksinin yayınlanmasına iliĢkin çalıĢmalara devam edilecektirtir. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 1 1 1 Performans Hedefi(32) 2015 yılında, Hayati istatistikler kapsamında ihtiyaç duyulan intihara teĢebbüs istatistiklerinin üretilmesi için çalıĢmalara devam edilecektir. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 0 0 2 Performans Hedefi(40) 2015 yılında Bilim ve Teknolojide Ġnsan Kaynakları istatistikleri ile (Ar-Ge) Faaliyetleri için ayrılan ödeneklere yönelik istatistiklerin, Yurt DıĢında Sahip Olunan ġirket, Ortaklık ve ġubeler AraĢtırması (OFATS) ile Uluslararası hizmet ticareti konularında kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verecek yeni istatistiklerin üretilmesi çalıĢmaları devam edecektir. Performans Göstergesi Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı Sayı 0 0 1 Kamu idaresinin 2015 Yılı Performans Programında yer alan 9 adet performans hedefini ve bu hedeflere ait gerçekleĢmeyi ölçen ve bunlara iliĢkin performans bilgisi üreten veri kayıt sisteminin; üretilen performans bilgisinin gerçekleĢmeleri doğru ve tam olarak yansıttığı, göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleĢmelerle ilgili olmayan hususları içermediği ve dahil edilmesi gereken herhangi bir hususu dıĢarıda bırakmadığı görülmüĢ ve bu nedenle incelenen veri kayıt sisteminin, hedef ve gösterge açısından performansın ölçülmesi ve raporlanması amacına uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 46 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Performans Hedefi Tablosu ve Faaliyet Maliyetleri Tablosunda Açıklamalar Kısmına Yer Verilmemesi TÜĠK 2015 yılı Performans Programı, “Performans Programı Hazırlama Rehberi” eki 1‟de belirlenen Ģekle uygun olarak hazırlanmıĢ ancak, “Performans Hedefi Tablosu” ve “Faaliyet Maliyetleri Tablosu”nda “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟ne göre, performans hedefi tablosundaki açıklama kısmında söz konusu hedeflerin belirlenme amaçlarına ve performans hedefinin gerekçesine kısaca değinileceği; faaliyet maliyetleri tablosunun açıklama kısmında ise ilgili faaliyetin kapsamı, gerekçesi ve önemine iliĢkin bilgiler ile faaliyet maliyetinin hesaplamasına iliĢkin hususlara yer verileceği belirtilmiĢtir. TÜĠK 2015 yılı Performans Programında bu iki tablodaki açıklama kısmın hiç yer almadığı görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında; 2015 yılı Performans Programı'nda yer alan performans hedeflerinin, harcama birimlerinin çalıĢma konularına bağlı olarak oluĢturulduğu, faaliyetlerin de doğrudan bu hedeflere yönelik belirlendiği ve yeterince ayrıntılı olduğu düĢüncesi ile ayrıca açıklama bölümünde bir değerlendirme yapılmadığı, 2016 yılı Performans Programında "Açıklama" kısmına yer verilmiĢ olduğu, TÜĠK'in 2017-2021 dönemini kapsayan Stratejik Planlama çalıĢmaları devam etmekte olduğu, plana bağlı olarak hazırlanacak Performans Programlarında yer alan performans hedeflerinde gerekli açıklamalara yer verileceği belirtilmiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde açıklama bölümlerinin doldurulması idarenin inisiyatifine bırakılmamıĢ, hedeflerle ilgili gerekçelerin kısaca açıklanması gerekliliği vurgulanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 47 2015 Yılı Performans Programında yer alan hedeflerin idare tarafından ayrıntılı olarak belirlenmiĢ olması, Performans Hedefi Tablosu” ve “Faaliyet Maliyetleri Tablosu” nda “Açıklamalar” kısmına yer verilmemesi sonucunu doğurmamalıdır. Sonuç olarak konu, Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 2: Performans Programında, Ġdarenin Kaynak Ġhtiyacı Tablosunda, Döner Sermaye Kaynağının Tamamının Genel Yönetim Gideri Olarak Yer Alması Kamu idareleri kendilerinden beklenen hizmetleri sunabilmek üzere faaliyet ve projeler yürütürler. Bunun için de çeĢitli kamu kaynakları kullanırlar. Nitekim TÜĠK, bu faaliyetlerine iliĢkin olarak; genel bütçe kaynaklarının yanı sıra, AB fonları ile döner sermaye kaynağını da kullanmaktadır. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟ne göre; performans hedefinin kaynak ihtiyacı, performans hedefine ulaĢmak amacıyla gerçekleĢtirilecek faaliyet maliyetlerinin toplamından oluĢur. TÜĠK‟in performans programında yer alan faaliyetlerinden genel bütçe kaynağının yanı sıra döner sermaye bütçesinden kaynak kullanımının söz konusu olması halinde bu bütçe dıĢı kaynağın (DSS bütçesi) Rehber‟e göre faaliyet maliyetlerine dahil edilmesi gerekir. Bu çerçevede, TÜĠK‟in 2015 Mali Yılı Performans Programı eki “Faaliyet Maliyetleri Tablosu”nda; bütçe dıĢı kaynaklar bölümünde AB fonları faaliyetlerle iliĢkilendirilerek maliyet olarak kaynak tablosunda yer alırken, döner sermaye kaynağı hiçbir faaliyet ile iliĢkilendirilmeyip genel yönetim gideri olarak gösterilmiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde genel yönetim gideri: “Faaliyetler ile doğrudan ilişkilendirilemeyen ve faaliyet maliyetlerine dahil edilemeyen giderlerdir.” olarak tanımlanmıĢtır. Rehber‟de, idarenin kurumsal ve yönetsel ihtiyaçlarının karĢılanması için yapılması gereken giderlerin diğer bir ifade ile, birden fazla faaliyete ya da faaliyetle birlikte kurumsal ihtiyaçlara hizmet eden ancak, faaliyet maliyetine dahil edilemeyen giderlerin, genel yönetim giderleri içerisinde yer alacağı belirtilmiĢtir. (Hizmet binalarının temizlik ve aydınlatma giderleri gibi giderler bu kapsamda değerlendirilebilir.) TÜĠK DSS bütçesinden 2014 ve 2015 yıllarında; TÜĠK 2015 yılı performans

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 48 programında yer alan faaliyetlerin gerçekleĢtirilmesi için gider yapıldığı görülmüĢtür. TÜĠK‟in faaliyetlerinin temelinde yer alan “veri derleme” iĢinin gerçekleĢmesinde görev alanların harcırahlarının DSS bütçesinden karĢılandığı düĢünüldüğünde bu kaynağın söz konusu faaliyetin maliyetleri içerisinde yer almaması düĢünülemez. Dolayısıyla bu kaynağın, performans programında, sadece genel yönetim gideri olarak gösterilmeyip ayrıca iliĢkili olduğu faaliyetlerde maliyet olarak yer alması gerekir.
Performans programında kamu idaresinin kullandığı kaynaklara yer verilmesinin nedeni, hesap verilebilirliğin sağlanmasına yönelik maliyet bilgilerini üretmek ve kamu hizmetlerinin birim maliyetlerini ortaya koymaktır. Bu kaynaklara ilgili dokümanda doğru olarak yer almaması performans esaslı bütçeleme sisteminden beklenen amacın gerçekleĢmesini güçleĢtirecektir. Kamu idaresi cevabında; Performans Programında yer verilen faaliyetlerin; "Faaliyet ve Ürün Sınıflaması" olarak ikili düzeydeki faaliyetler bazında hazırlanmakta olduğu, "Ġstatistik Üretim Faaliyeti"nin ikili faaliyetleri; "Hazırlık çalıĢmaları, Veri derleme faaliyetleri, Veri kontrolü ve iĢlenmesi, Ġstatistiklerin üretilmesi, tahmin çalıĢmaları ve sonuçların alınması, Diğer istatistik üretim ve sonuç alım" faaliyetleri olduğu; DÖSĠ projelerinde yer alan anketörlerin ikili düzeydeki faaliyetlerin birden fazlasında yer alması ve bu faaliyetlerin sadece bir Harcama Birimi ile iliĢkili olmaması nedeniyle Performans Programı Hazırlama rehberindeki; "...Diğer bir ifade ile, birden fazla faaliyete ya da faaliyetle birlikte kurumsal ihtiyaçlara hizmet eden ancak, faaliyet maliyetine dahil edilemeyen giderler, genel yönetim giderleri içerisinde yer alacaktır. Hizmet binalarının temizlik ve aydınlatma giderleri gibi giderler bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak, bir bina tek bir faaliyet için kullanılıyor ise, bu binaya ilişkin bu tip giderler, faaliyet maliyeti içerisine dahil edilmelidir." açıklamasına istinaden genel yönetim giderleri içerinde yer verildiği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Performans Programı Hazırlama Rehberi‟ne göre Döner Sermaye; Ġlgili faaliyet maliyetinin idare döner sermaye bütçesinden karĢılanacak tutarlarını ifade etmektedir. Yine aynı Rehber‟e göre harcama birimleri sorumlu oldukları faaliyetlerin maliyetlerini tespit ederler. Bu faaliyetlerin maliyetleri ile faaliyetlerle doğrudan iliĢkilendirilemeyen genel yönetim giderlerini ve diğer idarelere transfer edilecek kaynaklarını mali hizmetler birimine bildirirler. Mali hizmetler birimi üst yönetici tarafından duyurulan performans hedef ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 49 göstergeleri ile faaliyetler ve harcama birimlerince sağlanan maliyet bilgilerini konsolide ederek performans programını hazırlar. DÖSĠ projelerinde yer alan anketörlerin ikili düzeydeki faaliyetlerinin (Hazırlık çalıĢmaları, Veri derleme faaliyetleri, Veri kontrolü ve iĢlenmesi, Ġstatistiklerin üretilmesi, tahmin çalıĢmaları ve sonuçların alınması, diğer istatistik üretim ve sonuç alım) sadece bir Harcama Birimi ile iliĢkili olmaması, Döner Sermaye ĠĢletmesi bütçesinden yapılan faaliyet giderlerinin faaliyet maliyetlerine dahil edilememesine engel teĢkil etmemektedir. Çünkü Kurum mali hizmetler biriminin harcama birimlerince sağlanan maliyet bilgilerini konsolide ederek kamu idaresinin kullandığı toplam Döner Sermaye ĠĢletmesi kaynaklarına ulaĢması gerekmektedir. Bu da ancak Harcama birimleri ile mali hizmetler biriminin koordineli çalıĢması ile mümkün olacaktır. Kaldı ki TÜĠK Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 yılı bütçe gerçekleĢmelerine baktığımızda; yapılan harcamaların yaklaĢık 300.000,00TL nin geçici görev yolluklarını oluĢturduğu, bunun haricinde yaklaĢık 400.000,00TL nin ise TÜĠK in farklı harcama birimlerini ilgilendiren ve Döner Sermaye ĠĢletmesi kaynaklarının kullanılarak temin edilen mal ve hizmet alımlarını oluĢturduğu görülmüĢtür. Bu durum göz önüne alındığında en azından mal ve hizmet alımlarından yapılan harcamaların faaliyet maliyetlerine dahil edilmesi mümkündür. Performans programında kamu idaresinin kullandığı kaynaklara yer verilmesinin nedeni, hesap verilebilirliğin sağlanmasına yönelik maliyet bilgilerini üretmek ve kamu hizmetlerinin birim maliyetlerini ortaya koymaktır. Bu kaynaklara ilgili dokümanda doğru olarak yer almaması performans esaslı bütçeleme sisteminden beklenen amacın gerçekleĢmesini güçleĢtirmekte olup konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 3: Performans Programının Harcama Birimleri (Daire BaĢkanlıkları) Düzeyinde Hazırlanması Performans programlarının hazırlanmasına iliĢkin usul ve esasları belirleyen Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programı Hakkında Yönetmelik‟in 3‟üncü maddesinin (ı) bendinde; performans programı “Bir kamu idaresinin program dönemine ilişkin öncelikli stratejik amaç ve hedeflerini, performans hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yürütecekleri faaliyetleri ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren program”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 50 olarak tanımlanmıĢtır. Aynı Yönetmelik‟in 5‟inci maddesinde ise, birim performans programının harcama birimlerinin performans hedef ve göstergelerini, performans hedeflerine ulaĢmak için yürütecekleri faaliyet – projeler ile bunların kaynak ihtiyacını içeren programlar olduğu ifade edilmiĢtir. Yönetmelik hükümlerinden anlaĢılacağı üzere performans programları idare düzeyinde hazırlanmalıdır. Performans programı hazırlanma sürecinde idareler stratejik planda yer alan amaç ve hedeflerden hangilerine ne ölçüde öncelik vereceklerini (kalkınma planı, hükümet programı, orta vadeli program ve orta vadeli mali plan ile bütçe içi ve dıĢı kaynaklarını göz önünde bulundurarak) belirler. Ġdare düzeyinde belirlenen bu hedefler bir veya birden fazla harcama birimini ilgilendirebileceği gibi harcama birimlerinden performans hedefiyle iliĢkilendirilmeyen de olabilir. Yani performans programında asıl olan idare düzeyinde hedeflerin belirlenmesidir. TÜĠK 2015 yılı Performans Programı yukarıdaki düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde incelendiğinde; performans programındaki hedeflere harcama birimi düzeyinde yer verildiği, idare performans programı haline getirilemediği görülmüĢtür. Bu durum; performans gösterge sayısının artmasına neden olduğu gibi, aynı performans göstergesinin farklı birimler ve farklı hedefler altında tekrarlanmasına da (Tablo 1‟de görüleceği üzere) yol açarak, performans programının stratejik planla karĢılaĢtırılmasını güçleĢtirmiĢtir. Tablo 1: Örnek Seçilen Göstergelerin Tekrarlanma Sıklığı Örnek seçilen göstergeler Tekrar sayısı Yayımlama takvimine uygun yayımlanma oranı (dakiklik) 12 EDAMIS yoluyla Eurostat‟a gönderilen istatistiklerin oranı 11 Ulusal düzeyde yeni üretilen istatistik sayısı 8 Ġdari kayıtların kullanım oranı 5 ĠĢ istatistiklerinin ortalama birim cevaplama oranları 4 Uluslararası standartlarda tanımlanan zamanlılık kriterine uygun olarak üretilen istatistik sayısı 4 Ġstatistiksel Yönetim Bilgi Sistemi (SMIS) kapsamında Eurostat tarafından değerlendirilen istatistiksel konu ve modüllerin uyum oranı 3 Metaverisi tamamlanan istatistik sayısı 3 Planlama sürecinde hazırlanan stratejik planlar ile performans programları ve faaliyet

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 51 raporları mali saydamlık ve hesap verebilirliği sağlamak; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlamak üzere geliĢtirilmiĢ dokümanlardır. Bu hedefin gerçekleĢtirilmesi, hazırlanan dokümanların birbiriyle uyumlu olması ile mümkündür. Kamu idaresi cevabında; TÜĠK 2012 - 2016 Dönemi Stratejik Planı'nda yer alan hedefler Kurumsal olarak belirlendiği, Ancak, Plan'da yer alan hedeflerin gerçekleĢmesi birden çok harcama birimini doğrudan ilgilendirdiği için, aynı hedefe iliĢkin birden çok performans hedefi ve göstergelerin oluĢturulmasının söz konusu olduğu, 2016 yılı performans programının idare bazında tasarlanarak hazırlandığı ve 2017-2021 Dönemi Stratejik Plan'ına bağlı hazırlanacak olan Performans Programlarında, performans hedefi, faaliyet ve göstergelerin "Ġdare" düzeyinde oluĢturulacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak, Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programı Hakkında Yönetmelik, 3‟üncü maddesi ile idare düzeyinde; 5'inci maddesi ile de idare performans programına esas olmak üzere harcama birimi düzeyinde birim performans programı hazırlanmasını öngörmektedir. Birim performans programları, idarenin birim düzeyinde karĢılaĢtırma yapmasına imkân sağlarken, idare performans programı, hesap verme sorumluluğunun gereği olarak kamuoyunun kurumu değerlendirmesine imkân veren bir dokümandır. Dolayısıyla kurum faaliyetleri hakkında değerlendirme yapacakların kullanımına sunulacak performans programının, stratejik planla karĢılaĢtırma yapılmasına imkân verecek Ģekilde, yani idare düzeyinde hazırlanması gerekir. Ġdare tarafından verilen cevapta bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 4: Performans Hedeflerinden Bazılarının Çıktı-Sonuç Odaklı Olmaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik‟te ve Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde performans hedeflerinin, çıktı-sonuç odaklı olması gerektiği ifade edilmiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde çıktı; idare tarafından üretilen nihai ürün veya hizmetler, sonuç; idarenin sunduğu ürün ve hizmetlerin, bireyler ve toplum üzerinde meydana getirdiği etkiler olarak tanımlanmıĢtır. TÜĠK 2015 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; 7 adet performans

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 52 hedefinin çıktı-sonuç odaklı olmayıp, doğrudan doğruya idarenin bir faaliyeti olduğu anlaĢılmıĢtır. Dolayısıyla 81 adet performans hedefinden 7 tanesi çıktı-sonuç odaklı olma kriterini karĢılamamaktadır. Tablo 2: Çıktı-Sonuç Odaklı Olma Kriterini KarĢılamayan Performans Hedefleri Performans Hedefi(21) 2015 yılında Sanayi ĠĢgücü Girdi Endeksi, Sanayi Üretim, Sanayi Ciro ve ĠĢgücü Maliyeti Endekslerinin üretilmesine devam edilecektir. Performans Hedefi(23) 2015 yılında Perakende SatıĢlar Endeksinin yayınlanmasına iliĢkin çalıĢmalara devam edilecektirtir. Performans Hedefi(25) 2015 yılında, eğitim, suç , adalet ve seçim, kültür ve spor istatistikleri kapsamında mevcut istatistiklerin üretilmesine yönelik çalıĢmalara devam edilecektir. Performans Hedefi(26) 2015 yılında, turizm istatistiklerinin üretilmesine devam edilecektir. Performans Hedefi(36) 2015 yılında cevaplayıcı yükü azaltmıĢ olan hanehalkı bütçe anketlerinin alan uygulamasına devam edilecektir Performans Hedefi(74) 2015 yılında, ulusal ve uluslar arası hukuki geliĢmeler takip edilerek, hukuki çalıĢmalar, mevzuat, dava takibi vb. çalıĢmalar yürütülecektir. Performans Hedefi(76) 2015 yılında, insan kaynakları faaliyetleri mevzuatlara ve Kurum plan, programlarına uygun olarak gerçekleĢtirilecektir. Kamu idaresi cevabında; 7 adet performans hedefinin, faaliyet algısı oluĢturacak Ģekilde yazılmıĢ olduğu, 2017-2021 Dönemi Stratejik Plan'ından itibaren bundan sonraki performans programlarında bu tip ifadelerin olmamasına dikkat edileceği belirtilmiĢtitir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 5: Performans Hedeflerinden Bazılarının Stratejik Hedefle Ġlgili Olmaması Kamu Ġdarelerinde Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik‟te ve Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde performans hedefi, kamu idarelerinin stratejik planlarında yer alan amaç ve hedeflerine ulaĢmaları için belirledikleri hedefler olarak tanımlanmıĢtır. Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde, performans hedeflerinin idarelerin stratejik planlarında yer alan stratejik hedeflerle iliĢkili olması gerektiği belirtilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 53 TÜĠK 2015 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; 1 adet performans hedefinin stratejik hedefle ilgili olmadığı ve dolayısıyla ilgililik kriterini karĢılamadığı tespit edilmiĢtir. Tablo 3: Ġlgililik Kriterini KarĢılamayan Performans Hedefi Hedef Hedef 2.4: Fiziki çalıĢma koĢullarının iyileĢtirilmesi ve mali kaynakların verimli kullanımı Performans Hedefi(73) 2015 yılında, bütçe, kesin hesap, raporlama, mal yönetim dönemi iĢlemleri vb. mali hizmetlerin etkin bir Ģekilde yerine getirilmesi sağlanacaktır. Kamu idaresi cevabında; Performans Hedefi 73'te, Kurumda yürütülen bütçe, mali yönetim dönemi iĢlemleri vb. iĢlemlerin etkin bir Ģekilde yürütülerek mali kaynakların verimli kullanımının sağlanmasının öngörüldüğü, Bu nedenle, stratejik hedefteki mali kaynakların verimli kullanılması bölümü ile doğrudan ilgili olduğu, Ayrıca, Performans Hedefi 77 ile de stratejik hedefteki "Fiziki çalıĢma koĢullarının iyileĢtirilmesine yönelik" hedefin öngörüldüğü belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Ġlgililikten kastedilen amaçlar ve hedefler arasında mantıksal bir bağlantı olmasıdır. Yani, hedefler stratejik planda yer alan amaçları gerçekleĢtirmeye, performans hedefleri de hedefleri gerçekleĢtirmeye yönelik olarak belirlenmiĢ olmalıdır. Bulgumuza konu olan Hedef 2.4‟te fiziki çalıĢma koĢullarının iyileĢtirilmesi ve mali kaynakların verimli kullanımı hedeflenmiĢken, bu hedefi gerçekleĢtirmeye yönelik olarak öngörülen performans hedefi (P.H. 73) mali hizmetlerin etkin bir Ģekilde yerine getirilmesi olarak belirlenmiĢ olup, hedefle performans hedefi arasında mantıksal bir bağlantı yoktur. Zira hedef, “mali kaynakların verimli kullanımı”nı öngörürken; performans hedefi, “mali hizmetlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesi”ni öngörmektedir. Kamu idaresi tarafından verilen cevabın bulgumuzu karĢılamadığı düĢünülmekte olup, kurumun 2016 Yılı Performans Programındaki performans hedeflerinin ilgililik kriterini karĢılayıp karĢılamadığı gelecek denetim döneminde izlenecektir. BULGU 6: Performans Göstergelerinden Bazılarının Performans Hedefiyle Ġlgili Olmaması Kamu Ġdarelerinde Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik‟te ve Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nde performans göstergesi, kamu idarelerinde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 54 performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan araçlar olarak tanımlanmıĢtır. Bu tanımdan, performans göstergesinin performans hedefiyle ilgili olması gerektiği anlaĢılmaktadır. TÜĠK 2015 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; 4 adet performans göstergesinin performans hedefiyle ilgisi kurulamamıĢ ve söz konusu 4 göstergenin ilgililik kriterini karĢılamadığı sonucuna varılmıĢtır. Tablo 4: Ġlgililik Kriterini KarĢılamayan Performans Göstergeleri Performans Hedefi (35) 2015 yılında, Gelir dağılımı, yaĢam koĢulları, yoksulluk ve sosyal dıĢlanma göstergelerinin tahmin boyutunun ĠBBS-2.düzey olarak geliĢtirilerek üretilmesi, Eurostat tarafından geliĢtirilen modüler anketlerin her yıl çalıĢmaya ilavesiyle farklı konularda sosyal dıĢlanma göstergelerinin üretilmesi. Performans Göstergeleri 1 Yayımlanan veri/bilgideki hata sayısı 2 Yayımlama takvimine uygun yayımlanma oranı (dakiklik) Performans Hedefi (77) 2015 yılında destek hizmetlerine iliĢkin faaliyetlere devam edilerek kaynakların etkin ve verimli kullanımı sağlanacaktır. Performans Göstergeleri 1 Personelin fiziki çalıĢma alanlarının iyileĢtirilme oranı 2 Bütçenin kullanım oranı Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra hazırlanacak Performans Programlarında hedeflerle doğrudan ilgili ve temsil yeteneği daha yüksek olan göstergelerin seçilmesi için gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 7: Performans Göstergelerinden Bazılarının Ġyi Tanımlanma Kriterini KarĢılamaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik‟e göre; performans programlarında yer alan hedef ve göstergelerin sade ve anlaĢılır olması esastır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 55 "Ġyi tanımlanma” kriteri, net ve anlaĢılabilir performans hedef ve göstergeleri hazırlama gerekliliği ile ilgilidir. Yani idareler, neyi baĢarmak istediklerini açıkça tanımlamalıdır. Göstergelerin iyi tanımlanmamıĢ olması, kamu idarelerinin hedeflere yönelik baĢarıyı yanlıĢ raporlaması riskini doğurur. Bu riskin ortadan kaldırılabilmesi için kamu idarelerinin performans hedef ve göstergelerini açık ve anlaĢılır Ģekilde belirlemeleri esastır. Ġyi tanımlanma, iki özellikle ilgilidir: Tanımın içeriği: Gösterge yalnızca tek bir Ģekilde mi açıklanabiliyor? Tanımın durumu: Tanım, kamu idaresinin diğer bir dokümanında yazılı hale getirilerek resmileĢtirilmiĢ mi?
Yukarıdaki açıklamalar ıĢığında TÜĠK 2015 Mali Yılı Performans Programında yer alan performans göstergelerinden ölçülebilirlik kriterini karĢılayan - ölçülebilir olmadığı tespit edilen performans hedefleri ve göstergeler iyi tanımlanma kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır- 120 adet göstergenin 101 tanesinin iyi tanımlanmıĢ dolayısıyla 19 adedinin iyi tanımlanmamıĢ olduğu kanaatine varılmıĢtır. Örnek 1: Performans Hedefi(70) 2015 yılında, Stratejik Yönetim yaklaĢımının unsurlarının (Stratejik Plan, Perf. Yönetimi vb) hazırlanması ve uygulanması sürecine yönelik çalıĢmalar yürütülecek, Kurumsal performansın değerlendirilmesi amacıyla, merkez ve bölge performans değerlendirmesine yönelik çalıĢmalar gerçekleĢtirilecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Stratejik planın gerçekleĢme oranı Oran 40 60 80 Yukarıdaki performans göstergesinin ölçümüne iliĢkin konulan oran ifadesinin doğru Ģekilde karĢılığını bulabilmesi için Stratejik Planın sayısallaĢtırılmıĢ olması gerekirdi. Hâlbuki stratejik plan göstergelerinin önemli bir kısmı için ölçmeye imkân verecek sayı, oran, maliyet vb. bir belirleme yapılmamıĢtır. Dolayısıyla Performans Programındaki yıllık gerçekleĢmelerin stratejik plana uyumu ancak mesleki tecrübeyle subjektif olarak belirlenebilecek ve bu durum hedeflere yönelik baĢarının yanlıĢ raporlanması riskini ortaya çıkaracaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 56 Örnek 2: Performans Hedefi(7) 2015 yılında, Tüketici Fiyatları Endeksinin kapsamının geniĢletilmesi ve uluslararası karĢılaĢtırılabilirliğinin sağlanması, konut istatistiklerinin üretilmesi, finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarının hesaplanması, satınalma gücü paritesinin tam uyumluluk kriterine bağlı olarak gerçekleĢtirilmesi çalıĢmaları yapılacaktır. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Kapsam eksiklerinin giderilme oranı Oran 70 90 90 Performans Hedefi(22) 2015 yılında, Üretici Fiyatları Endeksi, Bina ĠnĢaat Maliyet Endeksleri, Yurt DıĢı SatıĢlar Ġçin Üretici Fiyatları Endeksi hesaplanacak, hizmetler sektörü için üretici fiyat endeksi hesaplama çalıĢmaları yapılacaktır Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2012 2013 2014 1 Ġstatistiksel Yönetim Bilgi Sistemi (SMIS) kapsamında Eurostat tarafından değerlendirilen istatistiksel konu ve modüllerin uyum oranı Oran 35 50 65 Performans Hedefi(49) 2015 yılında Süreç ve Kalite Yönetim Sisteminin kurulmasına yönelik çalıĢmalar yürütülecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Süreç iĢleyiĢinin iyileĢtirilme oranı Oran 0 0 20 2 Risklerin belirlenmesi Oran 0 0 20 Yukarıda yer alan performans göstergeleriyle ilgili olarak harcama birimleriyle yapılan görüĢmelerde, göstergelerin ölçümüne iliĢkin konulan oransal ifadelerin nasıl hesaplanacağına dair yazılı bir dokümanın (metaverisinin) olmadığı görülmüĢtür. Bu durum gerçekleĢme rakamlarının mesleki tecrübeye dayalı (subjektif) olarak belirlenmesini kaçınılmaz hale getirmektedir. Halbuki iyi tanımlanma gereği, oransal gerçekleĢmelere yönelik hesaplamaların nasıl yapılacağının “kiĢilerin inisiyatifine” bırakılmayacak Ģekilde yazılı hale getirilerek resmileĢtirilmiĢ olması gerekirdi. Örnek 3: Performans Hedefi(10) 2015 yılında Sürdürülebilir kalkınma göstergelerine yönelik çalıĢmalar yürütülecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Yayımlama takvimine uygun yayımlanma oranı (dakiklik) Oran 0 100 0
Performans Hedefi(34) 2015 yılında, ĠĢgücü anketi, veri kalitesi konusundaki AB önerileri dikkate alınarak uygulanacak, ülke ihtiyaçları ile uyumlu olduğu taktirde Eurostat tarafından öngörülen modüler anketler de

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 57 çalıĢmaya entegre edilecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Hanehalkı anketlerinin ortalama birim cevaplama oranları Oran 13 13 13 Maddi hata kaynaklı olduğu düĢünülen “Yayımlama takvimine uygun yayımlanma oranı” 2015 yılı için %0 ve “Hanehalkı anketlerinin ortalama birim cevaplama oranları” göstergelerinde 2015 yılı için yapılan % 13 hedeflemenin kurumun gerçekleriyle bağdaĢmadığı ve baĢarıyı ölçecek göstergeler niteliğinde olmadığı hususu, yapılan görüĢmeler sonucunda harcama birimleri tarafından da ifade edilmiĢtir. Örnek 4: Performans Hedefi(50) 2015 yılında ĠĢ Kayıtları Sisteminin güncellenmesine, AB metodolojilerine uygun olarak geliĢtirilmesine ve tarımsal iĢletmelere uygulanacak araĢtırmalar için kayıt sistemine dayalı güncel çerçeve oluĢturulmasına devam edilecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Entegrasyonu sağlanan idari kayıt sayısı Sayı 8 9 12
Performans Hedefi(53) 2015 yılında, RĠP'in yönetilmesi ve Türkiye Ġstatistik Sistemi (TĠS) ana kapısının faaliyete geçirilmesi çalıĢmaları yürütülecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2013 2014 2015 1 Kurum ve kuruluĢlarla iĢbirliğinde yapılan araĢtırma sayısı Sayı 5 7 8
Performans Hedefi(59) 2015 yılında, Veri toplama, süreçlerinin standardize edilmesi ve Kurumda Ortak üretim kültürünün geliĢtirilmesi amacı amacı ile çalıĢmalar yürütülecektir. Performans Göstergeleri Ölçü Birimi 2012 2013 2014 1 Netbook kullanılarak yapılan araĢtırma sayısı Sayı 6 7 20 Yukarıda yer alan performans göstergeleriyle ilgili olarak konulan hedeflerin yıllık mı yoksa kümülatif mi olduğuna iliĢkin, gösterge tanımlarında açıklayıcı bir ifade yer almamaktadır. Bu husus ancak denetimlerimiz sırasında yapılan görüĢmelerde netlik kazanmıĢ; rakamların kümülatif olduğu yani 2015 yılı hedeflerinin aslında 2014 yılı gerçekleĢmelerini de kapsadığı anlaĢılmıĢtır. Ġyi tanımlanmamıĢ olarak değerlendirilen bu durum, göstergenin herkes tarafından aynı ve doğru bir Ģekilde anlaĢılabilirliğini engellemektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 58 Kamu idaresi cevabında; Örnek 1 için; 2012-2016 dönemi Stratejik Plan çalıĢmaları tamamlandıktan sonra, harcama birimleri tarafından 5 yıllık planlama dönemi için stratejik hedeflerini gerçekleĢtirme oranları (%) belirlendiği, harcama birimlerine ait stratejik hedeflerin yıllık gerçekleĢme oranları toplulaĢtırılarak, Stratejik Planın yıllık gerçekleĢme oranı %20 olarak öngörüldüğü, Plan uygulama döneminin bitiminde %100 gerçekleĢme hedeflendiği ve Stratejik Plan yayımlandıktan sonra yapılan bu çalıĢmanın Plan'a yansıtılamamıĢ, arka planda tutularak performans programı hazırlıklarında kullanılmıĢ olduğu; Örnek 2 için; Performans Programlarında yer alan göstergelere iliĢkin tanım formlarının hazırlanamamıĢ olduğu, Örnek 3 için; sehven hata yapıldığı, Örnek 4 için ise yıllık ve kümülatif ölçümler için açıklama yapılmadığı; 2017-2021 dönemi için hazırlanan Stratejik Plan'da göstergelerin daha iyi tanımlanması ve dokümante edilmesi amacıyla gerekli çalıĢmaların yürütüleceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 8: Faaliyet Raporu'nda, Performans Hedef Verileri ile GerçekleĢmelerde Meydana Gelen Sapmaların Nedenlerine ĠliĢkin Açıklamalara Yer Verilmemesi Faaliyet Raporu'nda yer alan 2015 Mali Yılı Performans Programı, SeçilmiĢ Performans Göstergeleri Sonuçları Tablosu ve 2015 Mali Yılı Performans Programı, SeçilmiĢ Performans Göstergeleri Ġzleme Sonuçları tablolarında, performans göstergelerine iliĢkin hedeflenen gösterge düzeyi ve yılsonu gerçekleĢme düzeyinde meydana gelen sapmaların nedenlerine iliĢkin açıklamalara yer verilmediği görülmüĢtür. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkındaki Yönetmeliğin “Tam açıklama ilkesi” baĢlıklı 7‟nci maddesinde; faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin eksiksiz olması, faaliyet sonuçlarını tüm yönleriyle açıklaması gerektiği, “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” baĢlıklı 18‟inci maddesinde ise;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 59 Performans bilgileri baĢlığı altında, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine birim ve idare faaliyet raporlarında yer verileceği belirtilmiĢtir. Yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların objektif ve makul bir çerçevede izah edilmesi gerekmektedir. Ancak Kurum'un 2015 yılı Faaliyet Raporu incelendiğinde “Performans Göstergelerine İlişkin Değerlendirmeler” bölümünde: “…Göstergelerin 46'sında kısmen başarı sağlanmış, 19'unda, veri temin edilememesi, hedef iptali vb. nedenlerden dolayı gerçekleşme sağlanamamıştır.” denilerek performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerinin genel bir ifade ile açıklandığı görülmüĢtür. Performans Programı'nda ilgili ve ölçülebilir olarak belirlenen hedef ve göstergelere iliĢkin olarak Faaliyet Raporu'nda yer alan performans bilgileri geçerlilik/ikna edicilik kapsamında değerlendirilmiĢ, hedeflenen değerlere ulaĢılamadığı halde meydana gelen sapmaların nedenleri hakkında herhangi bir açıklama veya değerlendirmeye yer verilmediği görülmüĢ olup, sadece gerçekleĢme durum için “iyileĢtirilmeli” ifadesine yer verilmiĢtir. “iyileĢtirilmeli” olarak nitelenen değerlerin nedenlerinin faaliyet raporu okuyucularını tatmin edecek düzeyde açıklanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Performans Programı‟nın izlenmesi ve değerlendirilmesinin yıllık izleme raporları ile yapılmakta olduğu, performans hedefi ve hedefin altında yer alan faaliyet ve göstergelerin izleme tabloları ile sorumlu birimlerden sorgulanmakta olduğu, sorgulamada performans hedefinin, faaliyetin ve göstergelerin gerçekleĢtirilip gerçekleĢtirilmediğinin nedenleri ile birlikte açıklanmasının istenmekte olduğu, performans hedefi tablolarına iliĢkin gerçekleĢme bilgilerine 2015 yılında Birim Faaliyet Raporlarında yer verildiği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında Performans Programı‟nın izlenmesi ve değerlendirilmesinin yıllık izleme raporları ile yapılmakta olduğu, performans hedefi tablolarına iliĢkin gerçekleĢme bilgilerine 2015 yılında Birim Faaliyet Raporlarında yer verildiği belirtilmiĢse de Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkındaki

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 60 Yönetmelik gereği Faaliyet raporlarının mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğunu sağlayacak Ģekilde hazırlanan ve kamuoyunun kurumu değerlendirmesine imkân veren bir doküman olması nedenleriyle faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin eksiksiz olması, faaliyet sonuçlarının tüm yönleriyle açıklaması, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların objektif ve makul bir çerçevede izah edilmesi gerekmekte olup konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 9: Faaliyet Raporu'nda Yer Alan Hedef ve Göstergelerden Bazılarının Performans Programı Ġle Tutarlı Olmaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik‟in “Tutarlılık” ilkesi baĢlıklı 8‟inci maddesinde; faaliyet raporlarının yıllar itibarıyla karĢılaĢtırmaya imkân verecek biçimde hazırlanacağı, “Yıllık” olma ilkesi baĢlıklı 9‟uncu maddesinde ise faaliyet raporlarının, bir mali yılın faaliyet sonuçlarını gösterecek Ģekilde hazırlanacağı belirtilmiĢtir. Tutarlılık; performans hedef ve göstergelerinin planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanılmasını ifade eder. Tutarlılık kriteri değerlendirmesi, performans programlarında ve faaliyet raporlarında sunulan performans hedefleri ve göstergeler arasındaki tutarlılığın gözden geçirilmesi vasıtasıyla gerçekleĢtirilir. Kamu idarelerinin, performans programlarındaki göstergeleri kullanarak faaliyet raporlarında baĢarılarını raporlaması beklenmektedir. TÜĠK‟in 2015 Yılı Performans Programı'nda yer almayan bazı göstergelerin 2015 Yılı Faaliyet Raporu‟nda performans göstergesi olarak yer aldığı görülmüĢtür. Örnek 1: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 26 2015 yılında, turizm istatistiklerinin üretilmesine devam edilecektir.
2 Uluslararası standartlarda tanımlanan zamanlılık kriterine uygun olarak üretilen istatistik 85 85 BaĢarılı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 61 Örnek 2: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 40 2015 yılında Bilim ve Teknolojide Ġnsan Kaynakları istatistikleri ile (Ar-Ge) Faaliyetleri için ayrılan ödeneklere yönelik istatistiklerin, Yurt DıĢında Sahip Olunan ġirket, Ortaklık ve ġubeler AraĢtırması (OFATS) ile Uluslararası hizmet ticareti konularında kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verecek yeni istatistiklerin üretilmesi çalıĢmaları devam edecektir.
2 Bilim ve Teknolojide Ġnsan Kaynakları istatistiklerinin üretilmesi çalıĢmalarının tamamlanma oranı 75 75 BaĢarılı Örnek 3: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 50 2015 yılında ĠĢ Kayıtları Sisteminin güncellenmesine, AB metodolojilerine uygun olarak geliĢtirilmesine ve tarımsal iĢletmelere uygulanacak araĢtırmalar için kayıt sistemine dayalı güncel çerçeve oluĢturulmasına devam edilecektir.
2 Ġstatistiki birim ve değiĢken eksikliği için kapsam eksikliklerinin giderilme oranı 75 75 BaĢarılı Performans Hedefi 24,2, P.H.26,2, P.H.40,2, P.H.50,2, P.H.51,2 ve P.H.64,2 numaralı göstergelerin performans programında yer almadığı halde faaliyet raporunda yer alması, faaliyet raporunda yer alan göstergelerin performans programı ile bağının kurulamasını güçleĢtirmektedir. Yine TÜĠK 2015 Yılı Faaliyet Raporu ile 2015 Yılı Performans Programı‟ndaki hedef ve göstergelerin karĢılaĢtırılması sonucunda, göstergelerin bazılarında hedeflenen rakamların tutarlı olmadığı görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 62 Örnek 4: Performans Programında 61 no‟lu performans hedefinin 1 no‟lu “SanallaĢtırılan sunucu sayısı” göstergesi için 2015 yılında hedeflenen rakam 450 (adet) iken, Faaliyet Raporu‟nda aynı gösterge için hedeflenen rakam 130 (adet) olmuĢtur. Örnek 5: Performans Programında 81 no‟lu performans hedefinin 1 no‟lu “Cevapsızlık oranı” göstergesi için 2015 yılında hedeflenen rakam 7 (oran) iken, Faaliyet Raporu‟nda aynı gösterge için hedeflenen rakam 93 (oran) olmuĢtur. Performans programları; bir kamu idaresinin program dönemine iliĢkin performans hedeflerini, bu hedeflere ulaĢmak için yürütecekleri faaliyetleri ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren programlar, Faaliyet raporlarının ise performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumuna ve bunlara iliĢkin değerlendirmelere yer verilen raporlar olması nedeniyle performans programında olmayan bir göstergenin faaliyet raporlarında hedef ve gerçekleĢmelerine yer verilmesi anlaĢılamamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Performans programında yer verilmeyen, ancak arka planda tutulan bazı göstergelere Faaliyet Raporlarında yer verildiği, Bu bağlamda Programda kapsanmayan 24, 26, 50, 51, 64 no'lu performans hedeflerine iliĢkin bazı göstergelerin, önemi nedeni ile Faaliyet Raporu'nda yer aldığı; Faaliyet Raporu'nda yer alan 61 No'lu performans hedefinin 1 no'lu göstergesinin değerinin sehven yanlıĢ hesaplanmıĢ olduğu,Performans hedefi 81'de yer alan gösterge değerinin ise, maddi hatadan kaynaklandığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 10: Faaliyet Raporu'nda Yer Alan Gösterge GerçekleĢmelerinden Bazılarının Gerçek Durumu Yansıtmaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Tutarlılık” ilkesi baĢlıklı 8‟inci maddesinde; faaliyet raporlarının yıllar itibarıyla karĢılaĢtırmaya imkân verecek biçimde hazırlanacağı, “Yıllık” olma ilkesi baĢlıklı 9‟uncu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 63 maddesinde ise faaliyet raporlarının, bir mali yılın faaliyet sonuçlarını gösterecek Ģekilde hazırlanacağı belirtilmiĢtir. TÜĠK‟ in 2015 Yılı Faaliyet Raporu‟nda yapılan incelemelerde bazı gösterge gerçekleĢmeleri için (örneği aĢağıda verilmiĢtir) “Çalışma 2 yılda bir yapıldığından hedef rakamı kullanılmıştır” denilerek hedef rakama yılsonunda gerçekleĢmiĢ gibi aynen yer verildiği görülmüĢtür.
Örnek 1: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 65 2015 yılında, ulusal ve uluslararası kullanıcı ihtiyaçları ve karĢılanamayan veri/bilgi talepleri değerlendirilecek, kullanıcıların veri ve bilgi talepleri karĢılanmaya devam edilecektir.
1 OECD yayınlarında karĢılanamayan istatistiklerin oranı 25 25 ÇalıĢma 2 yılda bir yapıldığından hedef rakamı kullanılmıĢtır. 2 BM, Eurostat, Dünya Bankası yayınlarında karĢılanamayan istatistiklerin oranı 23 23 ÇalıĢma 2 yılda bir yapıldığından hedef rakamı kullanılmıĢtır. Yine Faaliyet Raporu‟nda yapılan incelemelerde bazı gösterge gerçekleĢmeleri için (örnekleri aĢağıda verilmiĢtir) “Hesaplamalar tamamlanmadığı için hedef rakamı kullanılmıştır” denilerek hedef rakama yılsonunda gerçekleĢmiĢ gibi aynen yer verildiği görülmüĢtür.
Örnek 1: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 70 2015 yılında, Stratejik Yönetim yaklaĢımının unsurlarının (Stratejik Plan, Performans Yönetimi vb) hazırlanması ve uygulanması sürecine yönelik çalıĢmalar yürütülecek,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 64 Kurumsal performansın değerlendirilmesi amacıyla, merkez ve bölge performans değerlendirmesine yönelik çalıĢmalar gerçekleĢtirilecektir. 1 Stratejik planın gerçekleĢme oranı 80 80 Hesaplamalar tamamlanma dığı için hedef rakamı kullanılmıĢtır.
Örnek 2: Performans Hedefi Performans Göstergeleri Açıklama Hedeflenen Gösterge Düzeyi Yıl Sonu GerçekleĢme Düzeyi GerçekleĢme Durumu 81 2015 yılında, Bölge Müdürlüklerinde yürütülen çalıĢmalar kalite standartları doğrultusunda etkin, zamanlı ve eĢgüdüm içerisinde gerekleĢtirilecektir.
1 Cevapsızlık oranı 93 93 Hesaplamalar tamamlanma dığı için hedef rakamı kullanılmıĢtır. 2 Verinin merkeze tam ve zamanında gönderilme oranı 93 93 Hesaplamalar tamamlanma dığı için hedef rakamı kullanılmıĢtır. Kurum tarafından, “Çalışma 2 yılda bir yapıldığından hedef rakamı kullanılmıştır” ve “Hesaplamalar tamamlanmadığı için hedef rakamı kullanılmıştır” Ģeklinde yapılan açıklamalar, faaliyet raporunda yer alan bazı gösterge gerçekleĢmelerinin doğrulanabilirliğine engel teĢkil etmektedir. Dolayısıyla faaliyet raporunun kamuoyuna doğru bilgi aktarmasını sağlamak amacıyla ilgili faaliyet raporunda hedef ve göstergelerin sadece kesinleĢmiĢ verileri yer almalıdır. Sonuç olarak idarenin faaliyet raporunu hazırlarken yukarıda açıklanan hususların dikkate alınmaması Yönetmelik‟in ilgili maddelerine aykırılık teĢkil etmekle birlikte; performans göstergelerinin yıllık izdüĢümlerinin ve gerçekleĢme durumlarının da sağlıklı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 65 izlenmesini zorlaĢtırmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 2012-2016 Stratejik Planı‟nın hazırlanması sürecinde, Faaliyet Raporlarının hazırlanma ve yayımlanma takvimi Nisan ayı sonu olarak belirlendiği, Performans göstergelerinin eĢik değerleri de bu takvime dayalı olarak belirlendiği, Ancak 2015 yılında, Faaliyet Raporlarının yayımlanma süreci ġubat ayına çekildiği için bazı göstergelerin hesaplanma süreci tamamlanmadığı, bu nedenle de performans göstergelerinin yanına açıklama yazılarak hedef değerin tekrarlandığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu 2016 yılı denetimlerinde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 66

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Ġstatistik Kurumu 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 67 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr