MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016
ĠÇERĠK MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 3 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 45 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ÖĞRETMENEVLERĠ, ÖĞRETMENEVLERĠ VE AKġAM SANAT OKULLARI, ÖĞRETMEN LOKALLERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 71 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI OKUL AĠLE BĠRLĠKLERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 91 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ÖZEL HESAPLARI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 105 MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 121
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR TC Türkiye Cumhuriyeti TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi MEB Milli Eğitim Bakanlığı DK Düzenleyici Karar EKAP Elektronik Kamu Alımı Platformu HYS Harcama Yönetim Sistemi IPA Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı KBS Kamu Harcamaları BiliĢim Sistemi KDV Katma Değer Vergisi KMYKK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KWH Kilowatt Saat MTSK Motorlu TaĢıtlar Sürücü Kursları ÖSYM Öğrenci Seçme ve YerleĢtirme Merkezi RTÜK Radyo ve Televizyon Üst Kurulu SGK Sosyal Güvenlik Kurumu TÜBĠTAK Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 Prim Giderleri 03 Mal ve Hizmet Alımları 5.828.441.000,00 6.510.856.245,32 6.460.197.477,02 6.462.955.625,42 2.765.847,24 44.326.615,85 6.339.851,29 05 Cari Transferler 1.803.918.000,00 1.644.221.411,00 1.625.181.210,13 1.625.237.523,44 56.131,31 19.040.200,87 0 06 Sermaye Giderleri 5.494.000.000,00 3.178.592.606.89 3.114.119.209,96 3.114.242.494,12 123.284,16 59.717.552,44 4.755.844,49 07 Sermaye Transferleri 36.080.000,00 759.456.846,00 671.976.846,00 671.976.846,00 0 87.480.000 0 TOPLAM 62.000.248.000,00 42.869.443.418,03 42.640.460.482,38 62.247.768.851,07 19.607.324.926,20 216.565.602,95 12.433.890,21 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Milli Eğitim Bakanlığı mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49 ve 50’nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1’inci maddesinde; “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir
bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların
belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen,
yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü Ģahıslarla ekonomik iliĢkilere
girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir
mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali
hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen
standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve
belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu
idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici
ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak
temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit AkıĢ Tablosu olduğu; 314-
316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde
de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Milli Eğitim Bakanlığı muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara bu raporda değil yargılamaya esas raporda yer verilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanun’un 49 ve 80’ inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetim, mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmektedir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’a 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici madde ile kurumsal mali tabloların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere 2016 yılına kadar üç yıl ötelenmiĢ iken, Maliye Bakanlığınca kamu idarelerine ait mali tabloların düzenlenebilmesine esas olmak üzere Say2000i muhasebe otomasyon programı ve muhasebe yönetmeliklerinde yapılan düzenlemeler çerçevesinde ilk defa 2015 yılı sonu itibarıyla kamu idaresi mali tablolarının sunulabilmesi zemini hazırlanmıĢ ve KBS üzerinden kamu idarelerine sunulmaya baĢlanmıĢtır. Bu kapsamda, Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesine göre hesap dönemi sonunda verilecek olan cetvel ve mali tablolardan daha önce sunulabilen bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveline ilave olarak;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Milli Eğitim Bakanlığına tahsisli arsa, okul, hizmet binası, tesis,
lojman vb. taĢınmazların Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin
Yönetmelik hükümlerine göre kayıtlara alınmadığı ve Merkezi Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümlerine göre de muhasebeleĢtirilmediği görülmüĢtür.
5018 sayılı KMYKK’nın 47’nci maddesinde;
“… Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki yerleri tahsis etmeye, kamu ihtiyaçları için gerekli olmayanların tahsisini
kaldırmaya Maliye Bakanlığı; diğer taşınmazları tahsis etmeye ve tahsisini kaldırmaya ise
maliki kamu idaresi yetkilidir…” denilmektedir.
13.09.2006 tarih ve 20067/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin; 4’üncü maddesinde
“TaĢınmaz ve haklar”ın; kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında
bulunan, eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere arazi, arsa, bina, yer altı ve yer
üstü düzenleri ile sınırlı aynî haklar ve kiĢisel haklar olarak tanımlandığı, 5 inci maddesinde
ise; kayıt iĢlemlerinin, taĢınmaz giriĢ ve çıkıĢ kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere
kaydedilmesi süreçlerini kapsadığı belirtilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 7nci maddesine göre, tapu kütüğünde üçüncü kiĢiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taĢınmazların kaydının Ek 6’daki “Sınırlı Aynî Haklar ile KiĢisel Haklar ve Tahsis Formu’nda yer alan bilgileri içerecek Ģekilde yapılması; Geçici 1inci maddesine göre de, söz konu
taĢınmazların fiili envanterinin emlak vergi değerleri üzerinden tamamlanarak ilgili form ve
icmal cetvellerine kayıt ve kontrol iĢlemleriyle görevli birimlerce kaydedilmesi, muhasebe
birimlerince 01.10.2014 tarihine kadar muhasebe kayıtlarına alınması, 31.12.2016 tarihi
itibariyle de gerçek değer üzerinden kayıtların düzeltilmesi gerekmektedir.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 130-132`nci maddelerinde, tahsis edilen taĢınmazların
niteliğine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252
Binalar Hesabında takip edileceği hükmüne yer verilmiĢtir. Bu düzenlemeye paralel olarak
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 27.12.2014 tarih ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 172, 174 ve 176`ncı maddelerinde ise, kendisine taĢınmaz tahsis edilen kamu idaresinin, tahsis iĢlemini muhasebe kayıtlarına nasıl alacağı belirtilmektedir. Tahsis iĢleminin konusu olan taĢınmaz mal, kamu hizmetinin ifası amacıyla ilgili kamu idaresinin kullanımına bırakılmaktadır. Adına tahsis yapılan idarenin kullanımına bırakılan kamu kaynaklarının tam ve doğru olarak raporlanmasını teminen tahsis iĢleminin ilgili kamu idaresince muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edilen taĢınmaza iliĢkin envanter ve kayıt iĢlemlerinin tamamlanmadığı, bunlara iliĢkin muhasebe kaydının yapılmadığı ve söz konusu taĢınmazların Milli Eğitim Bakanlığı mali tablolarında yer almadığı görülmüĢtür. Milli Eğitim Bakanlığına tahsisli arsa, okul, hizmet binası, tesis, lojman vb. taĢınmazların Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik hükümlerine göre envanter ve kayıt iĢlemlerinin tamamlanması ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “6360 sayılı “On Üç Ġlde BüyükĢehir Belediyesi ve Yirmi Altı Ġlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında 30 büyükĢehirde köy ve belde belediyelerinin tüzel kiĢiliğinin kaldırılarak, köylerin mahalle olarak, belediyelerin ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmasıyla birlikte bu kapsamdaki köy okulları da dahil olmak üzere Bakanlığımıza tahsisli arsa, okul, hizmet binası, tesis, lojman vb. taĢınmazların sayısı mevcut okul sayıları üzerinden yapılan tahminler doğrultusunda 50.000’ in üzerine çıkmıĢtır. Bunun sonucunda Bakanlığımıza tahsisli arsa, okul, hizmet binası, tesis, lojman vb. taĢınmazlara iliĢkin Bakanlığımız eğitim hizmetlerinde kullanmak üzere yatırım ve kamulaĢtırma çalıĢmalarına esas teĢkil edecek envanter çalıĢması yapılması için 19/02/2016 tarihinde tüm valiliklere gerekli talimatlar verilmiĢtir. Gelen bilgiler doğrultusunda envanter bilgileri toplanmaya baĢlanmıĢ olup bu çalıĢmalar devam etmektedir. Ġdarelerce elde edilmesi mümkün olmayan envanter bilgilerine iliĢkin olarak hizmet satın alma yoluna gidilecektir. Söz konusu ihaleler için 12/04/2016 tarihinde onay alınmıĢ olup temin edilecek bilgi ve envanter sonrası kurulacak bilgi sistemi ile bulguda tespit edilen eksikliklerin giderilmesine yönelik alt yapı hazırlanacaktır.”
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında bulguda belirtilen eksikliklerin giderilmesi için gerekli çalıĢmaların yapılmakta olduğunu belirtmiĢtir. Konu 2016 yılı denetiminde takip edilecektir. 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Milli Eğitim Bakanlığı 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı TaĢınmazlara iliĢkin hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Fark tazminatı ödenen eğitim uzmanlarından il milli eğitim müdür yardımcılığı veya ilçe milli eğitim müdürlüğü görevini vekâleten görevlendirilenlere asıl kadrolarından aldıkları fark tazminatı dikkate alınmadan vekalet aylığı ödenmektedir. 6528 sayılı Kanunun 25’inci maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 10’uncu maddenin (3)’üncü fıkrasına göre Kanunun yayım tarihinde il milli eğitim müdür yardımcılığı veya ilçe milli eğitim müdürlüğü görevini yürüten kiĢiler baĢka bir iĢleme gerek kalmaksızın eğitim uzmanı olarak atanmıĢlardır. Aynı maddenin (4)’üncü fıkrasına göre eğitim uzmanı olarak atanan bu kiĢilere eski kadrolarına iliĢkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarının; yeni atandıkları kadrolara iliĢkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradaki fark tutarının herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca fark tazminatı olarak ödeneceği hüküm altına alınmıĢtır. Eğitim uzmanı kadrosunda iken il milli eğitim müdür yardımcılığı veya ilçe milli eğitim müdürlüğü görevine vekâleten atananlara vekâlet görevine iliĢkin ödenecek olan vekalet aylığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 175’inci maddesinde, zam ve tazminat farkları 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9’uncu maddesinde, ek ödeme ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9’uncu maddesinde düzenlenmiĢtir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 175’inci maddesine göre bir göreve vekâleten atanan memurlara vekâlet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin (ek gösterge ve gösterge x maaĢ katsayısı) üçte biri ödenir. 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9’uncu maddesinde aynen; “657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi uyarınca; a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları, kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.” hükümleri bulunmaktadır. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9’uncu maddesinde ise kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dıĢından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine istinaden yapılmıĢ ve bu hususun onayda belirtilmiĢ olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müĢterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm Ģartları (asaleten atanmada sınav Ģartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiĢ olması dahil) taĢıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine baĢlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödeneceği belirtilmiĢtir. 6528 sayılı Kanunun 25’inci maddesiyle eğitim uzmanı olarak atanan kiĢilere Kanunda ödenmesi öngörülen fark tazminatı tutarı, eğitim uzmanlığı kadrosu için öngörülen ödemeler ile kiĢilerin eski kadrolarına iliĢkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarının farkından oluĢmaktadır. Örneğin eğitim uzmanlığı kadrosu için özel hizmet tazminatı en yüksek Devlet memuru aylığının %100’ü kadar iken ilçe milli eğitim
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 müdürlüğü kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı tutarı ise en yüksek Devlet memuru aylığının %135’i kadardır. Yine eğitim uzmanlığı kadrosu için öngörülen ek ödeme oranı en yüksek Devlet memuru aylığının %115’i iken ilçe milli eğitim müdürlüğü kadrosu için öngörülen ek ödeme oranı ise en yüksek Devlet memuru aylığının %170’i kadardır. Dolayısıyla eğitim uzmanlığı kadrosuna atanan kiĢilere ödenen fark tazminatı tutarı özel hizmet tazminatı ve ek ödemenin her iki kadro için öngörülen tutarlarının farkını kapsamaktadır. Bakanlığın taĢra teĢkilatlarında 6528 sayılı Kanun ile eğitim uzmanı olarak atananlardan il milli eğitim müdür yardımcısı veya ilçe milli eğitim müdürü olarak görevlendirilenlerin bir kısmına vekalet aylığı ödemesi yapılırken bu kiĢilere ödenen fark tazminatı dikkate alınmadan zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkı ödendiği, bunun sonucunda görevini vekaleten yürüten bu kiĢilere bu görevleri asaleten yürütenlerden fark tazminatı kadar fazla tutarda ödeme yapılmaktadır. Diğer bir ifadeyle vekalet aylığı hesabında fark tazminatı kadar tutar mahsup edilmemekte, bu uygulama da zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkının mükerrer olarak ödenmesine sebep olmaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalara göre, eğitim uzmanı kadrosunda bulunup il milli eğitim müdür yardımcılığı veya ilçe milli eğitim müdürlüğü görevini vekâleten yürüten kiĢilere vekâlet aylığı ödemelerinde fark tazminatının dikkate alınarak zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkı ödenmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bilindiği üzere, 14/03/2014 tarihli ve 28941 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 6528 sayılı “Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanunun 25 inci maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 10 uncu maddesinin (4) üncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca ekli (3) sayılı listede anılan kadrolara atanmıĢ sayılan personelin yeni kadrolarına atanmıĢ sayıldıkları tarih itibarıyla eski kadrolarına iliĢkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalıĢmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); yeni atandıkları kadrolara iliĢkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalıĢmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21
herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat
olarak ödenir. AtanmıĢ sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir
değiĢiklik olanlarla, kendi istekleriyle baĢka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine
son verilir.” hükmü, 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesine istinaden 05/05/2006 tarihli ve
26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara
ĠliĢkin Kararın “Vekalet” baĢlıklı 9 uncu maddesinde;
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet
ettirilenlere;
aa) Vekâletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun
onayda belirtilmiĢ olması,
bb) Vekâletin, Bakanlar Kurulu Kararı veya müĢterek karar ile atama yapılması
gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya
yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm
Ģartları (asaleten atanmada sınav Ģartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme
hakkının elde edilmiĢ olması dâhil) bir arada taĢımaları kaydıyla; vekâlet ettikleri kadro veya
görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli
kadro veya görevleri karĢılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından
fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate
alınmaksızın, vekâlet görevine baĢlanıldığı tarihten itibaren ve vekâlet görevinin fiilen
yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule iliĢkin olarak yukarıda belirtilen Ģartları bir arada taĢımayanlara,
bb) Mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekalet,
görevden uzaklaĢtırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs veya seminer
nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 cc) Vekaletleri esnasında yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, vekalet görevine iliĢkin olmayan geçici görev, görevden uzaklaĢtırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs, seminer ve benzeri nedenlerle vekalet görevine ara verenlere (ara verdikleri günler için), … vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” hükümleri yer almaktadır. Öte yandan, Kamu görevlilerinin mali haklarının düzenlenmesine yönelik 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 9 uncu maddesinin beĢinci fıkrasında; "Birinci fıkra kapsamına giren personelden; kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dıĢından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmıĢ ve bu hususun onayda belirtilmiĢ olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu Kararı veya müĢterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm Ģartları (asaleten atanmada sınav Ģartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiĢ olması dahil) taĢıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine baĢlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaĢtırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu Ģekilde ödeme yapılmaz." denilmek suretiyle de, bir kadroya vekalet edenlere, vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde aradaki farkın fiilen görev yapıldığı sürece ödeneceği ancak mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni gibi durumlarda vekalet edenlere ödeme yapılamayacağı belirtilmiĢtir. 6528 sayılı Kanun ile 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 10 uncu maddenin 4 üncü fıkrasıyla eğitim uzmanı olarak atananların “fark tazminatı” uygulaması düzenlenmiĢ olup eski görevlerine iliĢkin en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarın (fark tazminatına esas) “dondurulması” nı ve yeni kadroya iliĢkin aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutardan fazla olması halinde eski kadro tutarına eriĢinceye kadar
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 aradaki “farkın” herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca ilgililere tazminat olarak ödenmesi öngörülmektedir. Fark tazminatı; Bakanlığımız taĢra teĢkilatında il milli eğitim müdür yardımcısı veya ilçe milli eğitim müdürü olarak görev yapmakta iken 6528 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 10 uncu madde ile görevlerine son verilerek “Eğitim Uzmanı” olarak atananların maaĢlarının düĢmesinin engellenmesi için ödenen bir tutar olup eğitim uzmanlarının tamamına kadro karĢılığı ödenen bir ödeme değildir. Bu nedenle; fark tazminatı tutarının vekâlet ücreti hesabına dâhil edilmemesi gerekmektedir. Aksi halde vekalet görevini yürütenler ile vekalet görevi bulunmayan aynı konumdaki eğitim uzmanları arasında bir fark olmayacaktır. Ayrıca, Yan Ödeme Kararnamesi ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede vekâlet edilen kadroya ait zam ve tazminatlar ile ek ödeme farklarının ödenmesinde fark tazminatı tutarının düĢülmesi gerektiğine dair herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. Bu itibarla, boĢ bulunan Ġl Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı veya Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğü kadrosuna vekâleten görevlendirilen eğitim uzmanlarına, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ĠliĢkin Kararın 9 uncu maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinde belirtilen Ģartları taĢımaları halinde, vekalet edilen kadroya ait zam ve tazminatlar ile ek ödeme farklarının vekâlet görevine baĢlanıldığı tarihten itibaren (fark tazminatı tutarının vekalet ücreti hesabına dahil edilmeden) ve vekâlet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenmesi gerektiği Bakanlığımızca düĢünülmektedir. “ Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında özetle; Fark tazminatının 6528 sayılı Kanunun 25’inci maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 10’uncu madde ile görevlerine son verilerek “Eğitim Uzmanı” olarak atananların maaĢlarının düĢmesinin engellenmesi için ödenen bir tutar olup eğitim uzmanlarının tamamına kadro karĢılığı ödenen bir ödeme olmadığını, bu nedenle fark tazminatı tutarının vekâlet ücreti hesabına dâhil edilmemesi gerektiğini, aksi halde vekalet görevini yürütenler ile vekalet görevi bulunmayan aynı konumdaki eğitim uzmanları arasında bir fark olmayacağını, Yan Ödeme Kararnamesi ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede vekâlet edilen kadroya ait zam ve tazminatlar ile ek ödeme farklarının ödenmesinde fark tazminatı tutarının düĢülmesi gerektiğine dair
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 herhangi bir hüküm de bulunmadığını, fark tazminatının vekâlet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenmesi gerektiğini belirtilmiĢtir. Fark tazminatı tutarı, eğitim uzmanlığı kadrosu için öngörülen ödemeler ile kiĢilerin eski kadrolarına iliĢkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin toplam net tutarının farkından oluĢmaktadır. Fark tazminatı hesaplanırken eski kadroları ile eğitim uzmanlığı kadrosu için öngörülen ek ödeme ile zam ve tazminat farkları da dikkate alınmıĢtır. Aynı Ģekilde vekalet aylığı hesaplamasında da ek ödeme ile zam ve tazminatların farkı tekrar hesaplanmaktadır. Bulguda belirtildiği gibi vekalet aylığı hesaplamasında özel hizmet tazminatı ile ek ödeme farkı mükerrer bir Ģekilde hesaplanmaktadır. Dolayısıyla fark tazminatının ödenmesinde herhangi bir sorun olmayıp bu tazminat kapsamında ödenen ek ödeme ile zam ve tazminat farklarının vekalet aylığı ödemelerinde tekrar ödenmesi mükerrerliğe yol açmaktadır. Bunun sonucunda 6528 sayılı Kanun kapsamında eğitim uzmanı olarak atanıp vekaleten il müdür yardımcılığı veya ilçe müdürlüğü görevini yürütenlere, aynı Ģartları taĢıyıp asaleten bu görevi yürütenlere göre özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farkının toplamı kadar fazla ödeme yapılmakta olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 2: Milli Eğitim Bakanlığının farklı birimlerindeki ücret ödemelerinde gelir vergisi matrahları birleĢtirilmemektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ücretin Tarifi” baĢlıklı 61’inci maddesinde ücretin tanımı yapılmıĢ; 103’üncü maddesinde ise ücretlere uygulanacak vergi tarifeleri belirlenmiĢtir. 160 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde; Bakanlıklar, bağlı kuruluĢlar ve üniversiteler ile bu kuruluĢlar bünyesindeki döner sermaye iĢletmelerinin, 1/1/1990 tarihinden geçerli olmak üzere, tek iĢveren olarak kabul edilmesinin uygun görüldüğü, Ġdareler bünyesindeki farklı yerlerden de ücret ödenmesi halinde bu ücretlerin de aynı iĢveren tarafından ödendiğinin kabul edilerek, verginin bu ücretler toplamı üzerinden
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 hesaplanması gerektiği, Ġdareler tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile Ġdareler bünyesindeki farklı yerlerden yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan esaslar çerçevesinde vergilendirilmesi gerektiği, Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun ilgili maddeleri ve 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre, aynı iĢveren tarafından aynı vergilendirme dönemi içinde yapılan ücret ödemelerinin toplamı, yürürlükte olan gelir vergisi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece, bu dilime ait vergi nispeti bu gelir dilimini aĢması halinde ise aĢan kısmın vergisi bir üst dilime ait vergi nispeti esas alınarak hesaplanacağı, belirtilmiĢtir. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre Milli Eğitim Bakanlığı ile Bakanlığın bünyesinde yer alan döner sermayeli iĢletmelerden; öğretmenevlerinden; Motorlu TaĢıtlar Sürücü Kursları Hesabı (MTSK), Çocuk Kulüpleri Hesabı, ÖSYM BaĢvuru Merkezi Hesabı gibi özel hesaplardan; mesleki eğitim geliĢtirme ve yaygınlaĢtırma faaliyetlerinin desteklenmesi kapsamında okullardan personele yapılan ücret, ek ücret, fazla mesai, üretim teĢvik primi, parça baĢı ücret, huzur hakkı vb. ödemelerin toplanarak, ulaĢtıkları dilimler için belirlenen oranlar üzerinden vergilendirilmesi gerekmektedir. Bakanlığın Genel Bütçe Hesabından yapılan maaĢ, ek ders, fazla mesai vb. ödemelere iliĢkin vergi matrahlarına yukarıda sayılan birim veya hesaplardan yapılan ücret vb. ödemelerine ait matrahlar ilave edilmemektedir. Bu da eksik vergilendirmeye sebep olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Bakanlığımız merkez ve taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için Strateji GeliĢtirme BaĢkanlığının 12/05/2016 tarihli ve 43942091/845/E.5319100 ve 5319141 sayılı yazıları ile konuya iliĢkin gerekli açıklama yapılmıĢtır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlığın merkez ve taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapıldığı belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. BULGU 3: Bütçe giderleri Bütçe Hazırlama Rehberine aykırı Ģekilde yanlıĢ ekonomik kodlar kullanılarak giderleĢtirilmiĢtir. 2015 mali yılı bütçesinin hazırlanmasında uyulacak usul ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 2015-2017 Dönemi Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberinde ayrıntılı olarak açıklanmıĢtır. Söz konusu Bütçe Hazırlama Rehberi ekinde ise analitik bütçe sınıflandırmasına uygun biçimde giderlerin ekonomik sınıflandırılması öngörülmüĢ ve bu sınıflandırma için dört düzey belirlenmiĢtir. Ayrıca hangi giderin hangi ekonomik kod düzeyinde sınıflandırılacağı ayrıntılı olarak açıklanmıĢtır. Ġl ve Ġlçe Milli Eğitim Müdürlükleri ile bunlara bağlı okullar tarafından yapılan bir kısım giderler söz konusu rehbere uygun olmayan biçimde ekonomik sınıflandırmaya tabi tutulmuĢ, giderler niteliği itibariyle kaydedilmesi gereken ekonomik kod yerine baĢka bir ekonomik koda kaydedilmiĢtir. Söz konusu hata ekonomik sınıflandırmanın 3. ve 4. düzeyinde yapılmıĢtır. Örneğin yurtiçi geçici görev yollukları yurtdıĢı geçici görev yolluğu olarak, telefon abonelik ve kullanım ücretleri bilgiye abonelik ve internet eriĢimi gideri olarak, bilgiye abonelik ve internet eriĢimi giderleri diğer haberleĢme giderleri olarak, yiyecek alımları yiyecek amaçlı transfer olarak, yiyecek alımları yem alımları olarak, temizlik hizmet alım giderleri hizmet alımı suretiyle çalıĢtırılan personele kıdem tazminatı ödemesi vb. Ģeklinde yanlıĢ ekonomik kodlar kullanılarak giderleĢtirilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; “Bakanlığımız harcama birimlerine gönderilen ödeneklerden yapılan harcamaların muhasebe kayıtlarının Bakanlık merkezinden kontrol edilmesine yönelik bir düzenleme ve sistem bulunmamaktadır. Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” baĢlıklı 61 inci maddesi 2 nci fıkrasında yer alan; "Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve eriĢilebilir Ģekilde tutulmasından sorumludur." hükmü
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 ile muhasebe kayıtlarının kontrol ve tutulmasına iliĢkin düzenleme görevi muhasebe yetkililerine verilmiĢ bulunmaktadır. 2015 yılı muhasebe kayıt cetvellerinde analitik bütçe sınıflandırmasına iliĢkin hataların 2016 yılında tekrar edilmemesi için harcama birimlerine gereken uyarılar yapılmaktadır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında özetle harcamaya iliĢkin muhasebe kayıtlarının Bakanlık merkezinden kontrol edilmesine yönelik bir düzenleme ve sistem bulunmadığını, muhasebe kayıtlarında ekonomik kodların yanlıĢ girilmesine iliĢkin sorumluluğun 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi gereğince muhasebe yetkililerine ait olduğunu, söz konusu muhasebe kayıt cetvellerinde hataların tekrar edilmemesi için harcama birimlerine gereken uyarıların yapıldığı belirtilmiĢtir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların muhasebe ve raporlamadan da sorumlu oldukları açık Ģekilde ifade edilmiĢtir. Ġdarenin sorumluluk konusundaki cevabı dayanaktan yoksun olarak değerlendirilmektedir. Bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus bulunmadığından uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. BULGU 4: Yurt dıĢı harcırahlarının hesaplanmasında, harcırah beyannamesinin düzenlenme tarihindeki döviz kurları esas alınmamaktadır. 25 Mart 2012 tarih ve 28244 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2012/2760 karar sayılı "YurtdıĢı Gündeliklerine Dair" Bakanlar Kurulu Kararının 2’nci maddesinde; Harcırah için avans verilmiĢ ise; mahsup iĢlemlerinde ilgiliye ödenme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen efektif satıĢ kurunun esas alınacağı,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28
Müstahak olunan harcırah miktarının avans miktarından (Yabancı para cinsinden)
fazla olması halinde fazla olan kısım için, beyanname düzenleme tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen döviz satıĢ kurunun esas alınacağı,
Harcırah için avans verilmemiĢ ise; yurtdıĢı gündeliklerinin Türk Lirası cinsinden
tutarının, yabancı para cinsinden gündelik miktarının beyanname düzenleme tarihindeki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen döviz satıĢ kuruyla çarpılması suretiyle
bulunacağı belirlenmiĢtir.
YurtdıĢı harcırahlarına iliĢkin ödeme emri ve eklerinin incelenmesi neticesinde; avans
verilmediği veya avans verilip de müstahak olunan harcırah miktarının avans miktarından
fazla olduğu durumlarda, beyanname düzenleme tarihindeki döviz kurunun esas alınmadığı
tespit edilmiĢtir.
Kamu idaresi cevabında; "Bakanlığımız merkez ve taĢra teĢkilatında uygulamada
birliğinin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için Strateji
GeliĢtirme BaĢkanlığının 12/05/2016 tarihli ve 43942091/845/E.5318304 ve 12/05/2016
tarihli ve 43942091/845/E.5318261 sayılı yazıları ile konuya iliĢkin gerekli açıklama
yapılmıĢtır." Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlığın merkez ve taĢra teĢkilatında
uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için
kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapıldığı belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29
BULGU 5: Ġllerde görevli Maarif MüfettiĢlerinin mutat taĢıt olmayan yerlere özel
otomobilleri ile gitmeleri durumunda geçici görev yolluklarında ödenecek yol
masrafının hesabında ilde belirlenmiĢ olan ticari taksi tarifesinden daha yüksek farklı
tarifeler uygulanmaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırah hesabında esas tutulacak yol” baĢlıklı 6ncı ve “Yurtiçinde yol masrafı” baĢlıklı 27nci maddeleri ve bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvel
birlikte değerlendirildiğinde; (1) sayılı cetvelin 1inci sütununun 2nci maddesinde 33`üncü
maddenin (b) bendine dahil olanların gayrimuayyen tarifeli taĢıtlarla seyahati halinde mutat
ve ekonomik olan taĢıtlara ait yol masrafı ve icap ve zaruret halinde kullanılacak diğer
taĢıtlara göre hakiki yol masrafının ödeneceği belirtilmiĢtir.
Ġlköğretim MüfettiĢlerinin Mutat taĢıt bulunmayan yerlere özel araçlarıyla gitmeleri
durumunda hakiki masrafın nasıl belirleneceğine iliĢkin olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve
Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün B.07.0.BMK.0.17-520-290 sayılı yazının 3’üncü
maddesinde; TeftiĢ, denetim, inceleme veya soruĢturma görevi ile görevlendirilen ilköğretim
müfettiĢlerinin (Maarif MüfettiĢlerinin) çalıĢma programı hazırlanırken, yakın yerleĢim
yerlerine gönderilmelerinde aynı güzergâh üzerinden aynı taĢıt ile seyahat edebilmelerine
azami özen gösterilmek kaydıyla memuriyet mahalli dıĢına teftiĢ, denetim, inceleme veya
soruĢturma ile görevlendirilen ilköğretim müfettiĢlerine (Maarif MüfettiĢlerine);
B) Mutat taĢıtın iĢlemediği bir yere;
….
b) Ġcap ve zaruret halleri de dahil olmak üzere, özel otomobil ile gidilmesi durumunda,
belediyelerden veya yetkili mercilerden alınacak taksi rayicine göre bekleme süresi dikkate
alınmaksızın belirlenecek ücretin 2/3’ünün ödenmesi gerektiği ifade edilmiĢtir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine ve Maliye Bakanlığı görüĢüne göre; maarif
müfettiĢlerince memuriyet mahalli dıĢına teftiĢ, denetim, inceleme veya soruĢturma amacıyla
mutat taĢıtın iĢlemediği bir yere özel otomobil ile gidilmesi durumunda geçici görev
yolluklarında ödenecek yol masrafının hesabında; belediyeler veya yetkili mercilerce il veya
ilçelerde faaliyet gösteren ticari taksiler için “bekleme süresi dikkate alınmaksızın” kilometre
esasına göre belirlenerek fiilen uygulanmakta olan taksi ücretlerinin 2/3'ünün yol masrafı
olarak ödenmesi gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 Ancak Maarif MüfettiĢlerinin bu mahiyetteki görevlendirilmelerinde ticari taksiler için belirlenmiĢ olan rayiç yerine Ġl Maarif MüfettiĢleri BaĢkanlıkları tarafından yetkili mercilerden sağlanan ve uygulanmakta olan ticari taksi ücretleri ile paralelliği bulunmayan çok daha yüksek rayiçler uygulanmaktadır. Yapılan incelemelerde; a) Maarif MüfettiĢleri BaĢkanlıklarının o il/ilçede fiilen uygulanan mevzuatın öngördüğü taksi kilometre ücretini yetkili merci olan belediye/esnaf odasına sormak yerine, ilgili oda veya belediyeden kendileri için özel bir tarife aldıkları ve bu tarifeyi kullandıkları, b) Aldıkları bu özel tarifede yer alan kilometre baĢına ücretin resmi tarifeden çok yüksek olduğu (2 kattan fazla olan iller mevcuttur) ve harcırah hesabında bu yüksek ücretlerin kullanıldığı, c) Bazı il/ilçelerde harcırah hesabında kilometre baĢına ücret yerine göreve gidilen yerler için maktu bir tutar veya günlük oto kiralama ücreti belirlendiği ve ödemenin yasal dayanağı olmayan bu tutarlar üzerinden yapıldığı; ödenen bu ücretlerin mevzuatın öngördüğü Ģekilde yapılacak hesaplama (kilometre baĢına resmi taksi ücretinin 2/3’ü X kilometre) ile kıyaslandığında çok yüksek olduğu, d) Bazı il/ilçelerde Ģehir içi görevlendirmelerde mutat taĢıt olmasına rağmen göreve gidilen yerin uzaklığı ile doğru orantılı olacak Ģekilde maktu ücretler belirlendiği, yol masrafının hesabında sadece mutat taĢıt ücreti ödenmesi gerekirken belirlenen bu maktu ücretlerin mutat taĢıt ücretine ilaveten ödendiği, görülmüĢtür. Sonuç olarak Maarif MüfettiĢlerine yapılan geçici görev yolluğu ödemelerinde yol masrafının hesabında mevzuat gereğince yetkili merci tarafından belirlenen ve o il/ilçede fiilen uygulanan taksi ücretinin 2/3’ü esas alınması gerekirken, Maarif MüfettiĢleri BaĢkanlığı bulunan 80 ilin tamamına yakınında olması gereken ücretin üstünde farklı ücretler kullanılarak hesaplama yapıldığı, sorunun tüm ülke çapında genel bir nitelik taĢıdığı görülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 Kamu idaresi cevabında; “Bulguya iliĢkin incelemeler, Rehberlik ve Denetim BaĢkanlığı tarafından yapılacak olup inceleme sonucuna göre gerekli tedbirler alınacaktır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında bulgu konusu hususa iliĢkin incelemelerin, Rehberlik ve Denetim BaĢkanlığı tarafından yapılacağı ve inceleme sonucuna göre gerekli tedbirlerin alınacağı belirtilmiĢtir. Bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus bulunmadığından uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. BULGU 6: Okul ve diğer hizmet binaları yapımlarına ait kesin kabul tarihleri ile ilgili herhangi bir kayıt tutulmaması nedeniyle yüklenicinin onbeĢ yıllık sorumluluk süresi dikkate alınmaksızın bakım onarım giderleri Kurum bütçesinden karĢılanmaktadır. Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” baĢlıklı 25`inci maddesinde; “Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır” hükmü yer almaktadır. Genel ġartnamenin 25’inci maddesinde belirtilen zararların kesin kabul onay tarihinden itibaren on beĢ yıllık süre içerisinde meydana gelip gelmediğinin tespit edilebilmesi için öncelikle okulların kesin kabul tarihlerinin tutulması gerekmektedir. Okul ve diğer hizmet binaları yapımlarına ait kesin kabul tarihleri ile ilgili herhangi bir kayıt tutulmamaktadır. Bu sebeple yüklenicinin onbeĢ yıllık sorumluluk süresi dikkate alınamamakta dolayısıyla bakım ve onarım giderleri esas sorumluluk sahibi yükleniciye rücu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32
edilmeksizin Kurum bütçesinden karĢılanmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; “Taahhüt konusu yapım iĢinin her türlü sorumluluğu, kesin
kabul iĢlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici,
gerek malzemenin Ģartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım iĢlerinin kusur ve
eksikliklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli
bakım iĢlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır.
Kesin kabulden sonra inĢaatlarda görülen eksikliklerde ise iĢin fenni yönden uygun
olarak yapılıp yapılmadığı incelenmekte ve kullanıcı hatası olan veya mevsimlere göre
değiĢkenlik gösteren ağır hava Ģartlarından doğan bakım onarımlar kurum bütçesinden
karĢılanmaktadır. Kullanıcı hatası olmayan imalatlar ise yüklenicilere tekrar yaptırılmaktadır.
Bu iĢlemlere örnek EK1 de gösterilen TOKĠ Okçular Ġlköğretim Okulundaki imalat
hataları TOKĠ ile yazıĢmalarımız sonrasında yükleniciye tekrar yaptırılmıĢtır.
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Taahhüt konusu yapım iĢinin kesin kabulünden
sonra inĢaatlarda görülen eksikliklerde, iĢin fenni yönden uygun olarak yapılıp yapılmadığı
incelenerek kullanıcı hatası olan veya mevsimlere göre değiĢkenlik gösteren ağır hava
Ģartlarından doğan bakım onarımların kurum bütçesinden karĢılandığı, kullanıcı hatası
olmayan imalatların yüklenicilere tekrar yaptırılmakta olduğu belirtilmekle birlikte Okul ve
diğer hizmet binaları yapımlarına ait kesin kabul tarihleri ile ilgili herhangi bir kayıt tutulup
tutulmadığına dair yeterli bilgi ve belge gönderilmediğinden idare cevabı yeterli
görülmemiĢtir.
Bulgu konusu husus ile ilgili 2015 yılı denetiminde Türkiyedeki il ve ilçe milli eğitim
müdürlükleri ile bağlı okulların bir kısmında karĢılaĢılmıĢtır. Dolayısıyla Bakanlığın merkez
ve taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile
karĢılaĢılmaması için kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapılarak
merkez ve taĢra birimlerine bildirilmesinin doğru olacağı değerlendirilmektedir.
Konu 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 Öneri: Okul ve diğer hizmet binalarının yapımı sonrası yüklenicinin kesin kabul tarihinden itibaren onbeĢ yıllık sorumluluğu bulunmaktadır. Söz konusu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için Bakanlık merkez ve taĢra teĢkilatında okul ve diğer hizmet binalarının yapımlarına ait kesin kabul tarihlerinin belirlenmesi ve Bakanlık nezdinde ve hizmet binasının olduğu illerde arĢivinin tutulması, Bakım ve onarım yapılmasından önce yaptırılacak bakım ve onarımın yüklenicinin sorumluluğunda olup olmadığının tespitinin yapılarak/yaptırılarak acil olmayan iĢlerde Kurum bütçesinden karĢılanmadan yükleniciden talep edilmesi, aciliyeti olan iĢlerde idarece yaptırılarak daha sonra yükleniciye rücu edilmesi. BULGU 7: Personel çalıĢtırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen iĢçilere kıdem tazminatı ödemelerinde hizmet süresinin hesabında, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununda yer alan doğrudan temin usulü ve 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu ile yapılan hizmet alımlarında geçen süreler de dikkate alınmıĢtır. 6552 sayılı ĠĢ Kanunu Ġle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılması Ġle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 8’inci maddesi ile 4857 sayılı Kanunun 112’nci maddesine; “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. … Bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmü eklenmiĢtir. Söz konusu maddede yer alan “…çıkarılan yönetmelikle belirlenir” hükmü gereğince 08.02.2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazete’de “Kamu Ġhale Kanununa Göre Ġhale Edilen Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında Ġstihdam Edilen ĠĢçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik” yayımlanmıĢtır. Söz konusu Yönetmeliğin “Amaç ve Kapsam” baĢlıklı 1’inci maddesinde Kamu Ġhale Kanununun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan iĢçilere kıdem tazminatı ödemesine iliĢkin usul ve esasların düzenlenmesinin amaç ve kapsam olduğu belirtilmiĢtir. Hizmet süresinin hesabına iliĢkin düzenlenen “Aynı kamu kurum veya kuruluĢunda çalıĢanlar” baĢlıklı 5’inci maddesinde, “Farklı kamu kurum veya kuruluĢunda çalıĢanlar” baĢlıklı 6’ncı maddesinde, “Hizmet cetvelinin düzenlenmesi” baĢlıklı 11’inci maddesinde; tazminat hesabında 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında geçen toplam çalıĢma sürelerinin esas alınacağı hüküm altına alınmıĢ ve Yönetmeliğin çeĢitli maddelerinde teyit edici nitelikte tekrarlanmıĢtır. 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (e) bendi incelendiğinde “… hizmetler için ihaleye çıkılabilir” hükmü getirildiği ve dolayısıyla sadece 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu’nun “Uygulanacak ihale usulleri” baĢlıklı 18’inci maddesine atıf yapıldığı görülmektedir. 4734 sayılı Kanunun 18’inci maddesinde;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 “- İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır: a) Açık ihale usulü. b) Belli istekliler arasında ihale usulü. c) Pazarlık usulü. d) (Mülga: 30/7/2003-4964/12 md.)” yer almakta olup, doğrudan temin usulü 4964 sayılı Kanunun 12. Maddesi ile 30.07.2003 yılında yürürlükten kaldırılmıĢtır. Dolayısıyla 4734 sayılı Kanuna göre Açık Ġhale Usulü, Belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü dıĢında bir usul bulunmamaktadır. Kanunun 62’nci maddesinin (e) bendi de bu üç usulü kapsama almaktadır. Dolayısıyla personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımları kapsamında çalıĢtırılan personele yapılacak kıdem tazminatı ödemelerinde, kıdem tazminatı hesabına iliĢkin çalıĢma gün sayısının tespitinde sadece 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu kapsamında açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü ile ihale edilen hizmet alım iĢlerinde geçirilen hizmet sürelerin dikkate alınması gerekmektedir. Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü olmaktan çıkarıldığından, bu yöntemle gerçekleĢtirilen hizmet alımlarındaki çalıĢılan sürelerin kıdem tazminatı ödemelerinde hizmet süresinin hesabına dahil edilmemesi gerekmektedir. Ayrıca 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu kapsamında gerçekleĢtirilen alımlara iliĢkin hizmet süreleri de kıdem tazminatı ödemelerinde hizmet süresinin hesabına dahil edilmiĢtir. Ancak 6552 sayılı Kanun ile 4857 sayılı Kanuna eklenen 112’nci maddede ve ilgili Yönetmelikte sadece 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen iĢlerde geçen sürelerin dikkate alınacağı belirtildiğinden bu sürelerin de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaması gerekmektedir. Nitekim söz konusu Kamu Ġhale Kanununa Göre Ġhale Edilen Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında Ġstihdam Edilen ĠĢçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmeliği hazırlayan ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kıdem tazminatı hesabına iliĢkin gün sayısının tespitinde 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununda düzenlenen doğrudan temin usulü ile
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 gerçekleĢtirilen personele dayalı hizmet alımlarındaki sürelerin sayılıp sayılmayacağı konusunda yaĢanan tereddüdü gidermek amacıyla 58186755-010-E.4037 sayılı yazısında, açık Ģekilde 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu ve 4734 sayılı Kanunda yer alan Doğrudan Temin Usulü ile gerçekleĢtirilen personele dayalı hizmet alımlarının kıdem tazminatına iliĢkin sürenin hesabında dikkate alınmayacağını belirtmiĢtir. Bu itibarla kıdem tazminat ödemelerinde hizmet süresinin hesabında 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu ve Doğrudan Temin Usulü ile gerçekleĢtirilen hizmet alımlarının da dahil edilmiĢ olması yukarıdaki mevzuat hükümlerine uygun bulunmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; “Konuya iliĢkin uygulamadaki tereddütlerin giderilmesi için Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 05/02/2016 tarihli ve 1358648 sayılı yazısı ile ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından görüĢ istenmiĢtir. 22/02/2016 tarihli ve 4037 sayılı gelen yazı ve bulguda belirtilen hususlar açıklanmıĢtır. Personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen iĢçilerin kıdem tazminatı ödemeleri, hizmet sürelerinin hesabında ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınan görüĢ yazısında belirtildiği üzere; 6552 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 11/09/2014 tarihinden sonra, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu 62 nci maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan ve 1475 sayılı ĠĢ Kanununun 14 üncü maddesine göre iĢ akdi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek Ģekilde sona ermiĢ olan iĢçilerin kıdem tazminatı ödemesine esas gün hesabında 01/01/2003 tarihi öncesi 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu kapsamında yapılan hizmet alımlarında geçen süreler dikkate alınmamaktadır. Ayrıca 01/01/2003 tarihinden sonra Bakanlığımız merkez binaları ihtiyacı için personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun, 4964 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan doğrudan temin usulü ile yapılan bir hizmet alımı bulunmamaktadır. Konuya iliĢkin uygulama birliği sağlanması ve gerekli tedbirlerin alınması açısından, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 22/02/2016 tarihli ve 4037 sayılı yazısı ve SayıĢtay BaĢkanlığınca düzenlenen 2015 yılı Düzenlilik Denetim Raporunda belirtilen hususlar 02/05/2016 tarihli ve 4843254 sayılı yazımız ile Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlara gönderilmiĢ ve gerekli uyarılar yapılmıĢ olup Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğümüzce de takipleri yapılmaktadır.” Denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında bulgu konusu hususa iliĢkin ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından görüĢ istendiği, görüĢ yazısının da bulgu konumuza paralel olduğu, kıdem tazminatı ödenmelerinde tazminata esas gün hesabında 01/01/2003 tarihi öncesi 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu kapsamında yapılan hizmet alımlarında geçen sürelerin dikkate alınmadığı, Bakanlığın merkez binaları ihtiyacı için personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun doğrudan temin usulü ile yapılan bir hizmet alımı bulunmadığı, konuya iliĢkin uygulama birliği sağlanması ve gerekli tedbirlerin alınması açısından, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 22/02/2016 tarihli ve 4037 sayılı yazısı ve SayıĢtay BaĢkanlığınca düzenlenen 2015 yılı Düzenlilik Denetim Raporunda belirtilen hususların Bakanlığın bağlı okul ve kurumlarına gönderildiği ve gerekli uyarılar yapılarak Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğümüzce de takip edildiği belirtilmiĢtir. Bulgumuzda personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımları kapsamında çalıĢtırılan personele yapılacak kıdem tazminatı ödemelerinde, kıdem tazminatı hesabına iliĢkin çalıĢma gün sayısının tespitinde sadece 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu kapsamında açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü ile ihale edilen hizmet alım iĢlerinde geçirilen hizmet sürelerin dikkate alınması gerektiği ifade edilmiĢtir. Her ne kadar Kamu Ġdaresi cevabında 01/01/2003 tarihi öncesi 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu kapsamında yapılan hizmet alımlarında geçen sürelerin dikkate alınmadığını ve Bakanlığın merkez teĢkilatında (merkez binaları ihtiyacı için personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet alımlarında) 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununda yer alan doğrudan temin ile hizmet alımı olmadığını ifade etmiĢ olsa da; ĠĢçilere yapılan kıdem tazminatı ödemelerinde bu iĢçilerin MEB’e bağlı farklı birimler ile MEB’e bağlı olmakla birlikte ayrı tüzel kiĢiliğe sahip farklı birimlerinde ve MEB dıĢında diğer kamu kurumlarında taĢeron iĢçi olarak geçirdikleri hizmet süreleri de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaktadır. Ġncelenen belgelerde açıkça görüldüğü üzere mevzuata göre kıdem tazminatı süresinin hesabında dikkate alınmaması gereken 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu kapsamında ihale edilen iĢlerde geçirilen hizmet sürelerinin dikkate alındığı görülmüĢtür. Hesaplamaya dahil edilen 2886 sayılı Kanuna göre ihale edilen hizmet alım ihaleleri MEB merkez teĢkilatı ile MEB’e bağlı ayrı tüzel kiĢiliğe sahip birimler ve diğer kamu kurumları tarafından gerçekleĢtirilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 Ayrıca kıdem tazminatı sürelerinin hesabında, 4734 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 01.01.2003 tarihinden sonraki hizmet alım ihalelerine iliĢkin olarak kiĢinin merkez teĢkilatında hangi ihale usulüne göre istihdam edildiğine bakarken, MEB’e bağlı farklı birimlerde ve diğer kamu kuramlarında hangi ihale usulü ile istihdam edildiğine, doğrudan temin usulü ile istihdam edildikleri sürelerin olup olmadığına iliĢkin bir inceleme ve araĢtırma yapılmamaktadır. Bu nedenle idarenin sadece merkez teĢkilatında doğrudan temin ile hizmet alımı yapılmadığını ifade etmesinin bir anlamı bulunmamaktadır. Diğer taraftan Ġdare, konuya iliĢkin uygulama birliğinin sağlanması ve gerekli tedbirlerin alınması açısından, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüĢ yazısını ve SayıĢtay BaĢkanlığınca düzenlenen 2015 yılı Raporunda belirtilen hususları yazı ile Bakanlığa bağlı okul ve kurumlara göndererek uyarıların yapıldığını ve Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünce de konunun takip edildiğini bildirerek konuyu zımnen kabul etmektedir. Konu 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR MEB Milli Eğitim Bakanlığı ASO AkĢam Sanat Okulu DMIS Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi DAYM Ders Aletleri Yapım Merkezi DÖSE Döner Sermaye ĠĢletmeleri KBS Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi KDV Katma Değer Vergisi KHK Kanun Hükmünde Kararname TÜBĠTAK Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu YEĞĠTEK Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Döner Sermaye ĠĢletmelerinde, 2012 yılında Maliye Bakanlığı tarafından uygulamaya geçirilen Döner Sermaye Mali Yönetim Sisteminin (DMIS) Muhasebe programı kullanılmaktadır. Sisteminin geliĢtirme süreci devam etmekte olup, uygulama aĢamasında yaĢanan sıkıntılar nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren tüm Döner Sermaye ĠĢletmelerine ait konsolide mali tablolardan 2015 yılı sonu itibariyle sadece konsolide mizan ve konsolide bilanço (DMIS) tarafından üretilerek denetime sunulabilmiĢtir. Denetim, bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan (konsolide) bilançoya verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 53 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, MEB Döner Sermaye ĠĢletmesi (Konu bazlı), Amasya Merkez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Amasya Suluova Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Amasya Merzifon Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Antalya Alanya Ümit Altay Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi, Antalya Alanya Meziyet Köseoğlu Mesleki Eğitim Merkezi, Antalya Alanya Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Antalya Alanya Rıfat Azakoğlu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın KuĢadası Ada Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın KuĢadası Güvercinada Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın Efeler Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın Efeler Mimar Sinan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın Efeler Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Bilecik
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 54 Bozüyük Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Bilecik Bozüyük Mimar Sinan Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, Bilecik Bozüyük Halk Eğitim Merkezi, Çorum Halk Eğitim Merkezi ve AkĢam Sanat Okulu, Çorum Bahçelievler Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Çorum Osmancık ĠMKB Mesleki ve Teknik Eğitim Merkezi, Çorum Oğuzlar Çok Programlı Anadolu Lisesi, Çorum Dodurga Çok Programlı Anadolu Lisesi, Çorum Alaca Mesleki ve Teknik Eğitim Merkezi, Çorum Ġskilip Metin Alkan Halk Eğitim Merkezi ve AkĢam Sanat Okulu, Ġstanbul Beyoğlu Refia Övüç OlgunlaĢma Enstitüsü, Ġstanbul Etiler Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kastamonu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kastamonu Halk Eğitim Merkezi ve ASO Müdürlüğü, Kastamonu 10 Aralık Meslek ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü, Kastamonu Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi, Kastamonu Cide Bayram Yusuf Aslan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü, Kırklareli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kırklareli Lüleburgaz Rumeli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kırklareli Mimar Sinan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kütahya Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kütahya Devlet Hatun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Kütahya Kutso Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, Kütahya Mesleki Eğitim Merkezi, Tekirdağ SüleymanpaĢa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Tekirdağ Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Yozgat Mimar Sinan Mesleki Teknik Anadolu Lisesi, Zonguldak Yayla Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Döner Sermaye ĠĢletmelerinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 55 5. DENETĠM GÖRÜġÜ MEB Döner Sermaye ĠĢletmelerinin temel mali tablolarından (konsolide) bilançonun tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
56
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE
DEĞERLENDĠRMELER
BULGU 1: MEB Döner Sermaye ĠĢletmesinin sermaye miktarı, faaliyet alanları,
gelir kaynakları, mali ve idari iĢlemlerinin yürütülmesi için yönetmelik ile düzenleme
yapılması gerekirken Bakanlıkça sadece çalıĢma esasları hazırlanmıĢtır.
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulması öngörülen MEB Döner
Sermaye ĠĢletmesinin faaliyet alanları, gelir kaynakları, mali ve idari iĢlemlerinin yürütülmesi
Kanun gereği yönetmelik ile düzenlenmesi gerekirken bu iĢ ve iĢlemler Bakanlık tarafından
çıkarılan çalıĢma esasları ile yürütülmektedir.
14.09.2011 tarihli 28054 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü” baĢlıklı 21inci maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendinde;
“Döner sermaye işletmesi kurmak ve Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmeleri ile
ilgili işleri yürütmek”
“Yeniden yapılanma sürecinde görevlerin yürütülmesi” baĢlıklı Geçici Madde 1de; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan hükümlere göre Bakanlığın yeniden yapılanması tamamlanıncaya kadar, yeni kurulan birimlere ve kurullara verilen görevlerin, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce bu görevleri yerine getirmekte olan birimler, kurullar ve personel tarafından yürütülmesine devam edilir.” “Düzenleyici iĢlemler” baĢlıklı Geçici Madde 6da;
“Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler bir yıl
içinde yürürlüğe konulur. Bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin
bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam
olunur.”
hükümleri yer almaktadır.
3046 sayılı Bakanlıkların KuruluĢ ve Görev Esasları Hakkında Kanunun “Döner
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
57
sermaye iĢletmeleri” baĢlıklı 40ıncı maddesinde; “Bakanlıklar ile bağlı kuruluşlar ihtiyaç halinde döner sermaye işletmesi kurabilirler. Döner sermaye işletmelerinin kurulması, sermayesi, gelirleri, işleyiş ve denetimi ile ilgili esas ve usuller kanunla düzenlenir.” Aynı Kanunun Geçici Madde 2sinde;
“Bu Kanunun 40 ncı maddesinde belirtilen genel hükümlere ilişkin düzenleme
yapılıncaya kadar, döner sermaye işletmeleri, ilgili bakanlığın teklifi, Maliye Bakanlığının ve
Sayıştay’ın olumlu görüşü alındıktan sonra teklifi yapan Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.”
denilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre 652 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin yayımlandığı 14.09.2011 tarihi itibariyle bir yıl içinde Bakanlığa bağlı bir
döner sermaye iĢletmesi kurulması gerekmektedir. Ayrıca 3046 sayılı Kanun da kurulacak bu
döner sermaye iĢletmesinin sermayesinin, gelirlerinin, mali ve idari iĢleyiĢlerinin ilgili
bakanlığın teklifi, Maliye Bakanlığının ve SayıĢtayın olumlu görüĢü alındıktan sonra teklifi
yapan bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiĢtir.
Mülga 3797 sayılı Kanuna göre kurulmuĢ olan MEB Eğitim Teknolojileri Genel
Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesinin hak ve yükümlülükleri ile birlikte 02.01.2013 tarihi
itibariyle yeni kurulan Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesine devredildiği ve söz
konusu yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar da MEB Döner Sermaye ĠĢletmesi iĢ ve
iĢlemlerinin MEB Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi
Yönetmeliği ile 652 sayılı KHKnın 21inci maddesine göre hazırlanmıĢ olan Milli Eğitim
Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi ÇalıĢma Esasları çerçevesinde yürütüldüğü görülmüĢtür.
Bakanlık Döner Sermaye ĠĢletmesinin iĢ ve iĢlemlerinin yönetmelik yerine Bakanlık
tarafından düzenlenen çalıĢma esasları ile yürütülmesi mevzuata aykırılık teĢkil etmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Mülga 3797 sayılı Kanuna göre kurulmuĢ olan
Bakanlığımız Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi, 652 sayılı
KHK' nın 21 inci maddesine göre kurulan Bakanlığımız Döner Sermaye ĠĢletmesine
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
58
02/01/2013 tarihinde devir edilmiĢ olup Bakanlığımızın yeniden yapılanma çalıĢmaları
kapsamında ilgili mevzuatlar ile birlikte yönetmelik çalıĢmaları da yapılmaya baĢlanmıĢtır.
Ancak 01/03/2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun ile 652 sayılı KHK’nın bazı
maddelerinde değiĢiklikler yapılması nedeniyle de yeniden düzenlenmesi gereken yönetmelik
çalıĢmaları devam etmektedir.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Döner Sermaye ĠĢletmesinin iĢ, iĢlem, faaliyet gelir ve giderlerinin
hukuki dayanaktan yoksunluğunun giderilmesi için gereken yönetmeliğin ivedi olarak
hazırlanması gerekir.
BULGU 2: Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi Müdürlüğündeki
ücret ödemelerinde genel bütçeden alınan ücretlere iliĢkin vergi matrahları dikkate
alınmadığından eksik vergilendirme yapılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ücretin Tarifi” baĢlıklı 61inci maddesinde ücretin tanımı yapılmıĢ, 103üncü maddesinde ise ücretlere uygulanacak vergi tarifeleri
belirlenmiĢtir.
160 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise bakanlıkların tahakkuk birimlerinin,
bu kuruluĢlar bünyesinde kurulmuĢ olan döner sermaye iĢletmelerindeki tahakkuk birimleri
ile koordineli olarak çalıĢmaları, bu kuruluĢlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri
ile döner sermaye iĢletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, 128 Seri No`lu
Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan esaslar çerçevesinde vergilendirilmesi öngörülmüĢtür.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre; Milli Eğitim Bakanlığı ile bünyesinde
kurulan Döner Sermaye ĠĢletmeleri tek iĢveren olarak kabul edilmekte ve bu iki birimden
yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, ulaĢtıkları dilimler için belirlenen oranlar üzerinden
vergilendirilmesi gerekmektedir.
MEB Döner Sermaye ĠĢletmesi Müdürlüğü;
1- Merkezi sistem sınavları ve protokollü sınavlarda ve kapalı devre çalıĢmalarında
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
59
görevli olanlara,
2- Elektronik ortamda gerçekleĢtirilen motorlu taĢıt sürücü adayları sınavlarında
görevlendirilenlere,
3- Döner sermayeden yıl içerisinde fazla mesai ücreti alanlara,
4- Taslak ders kitaplarının incelenmesinde görev alanlara
ödeme yaparken kiĢilerin genel bütçeden almıĢ oldukları ücretleri göz ardı etmekte ve
Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından ödenen ücretler kiĢinin toplam gelir vergisi matrahı
üzerinden vergilendirilmemektedir. Bu nedenle de ödenen ücretler 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununa göre eksik vergilendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Maliye Bakanlığı ile görüĢmeler yapılmıĢ olup 2016
yılında merkezi sistem sınav programının ve Maliye Bakanlığı maaĢ programlarının karĢılıklı
verileri alabilmesi için gerekli görüĢmeler yapılmıĢtır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında bulguda belirtilen hususlara yönelik gerekli
düzenleme ve çalıĢmaların yapılmakta olduğu belirtilmiĢtir. Ancak söz konusu bulgu 2014
yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama 2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
BULGU 3: Döner sermaye iĢletmelerince yapılan çeĢitli hizmet alımlarında KDV
tevkifatı yapılmamaktadır.
117 Seri No’lu KDV Genel Tebliğinin “Kısmi Tevkifat Uygulaması” baĢlıklı 3'üncü
bölümünde, KDV tevkifatı yapmak üzere sorumlu tutulacak idareler ve kısmi tevkifat
uygulanacak hizmetler ve tevkifat oranları sayma yoluyla belirtilmiĢ, 3.2.13. maddesinde ise
sayma yoluyla belirtilenler hariç bütün hizmet alımlarında öngörülen oranda KDV tevkifatı
yapılacağı hüküm altına alınmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
60
Dolayısıyla söz konusu mevzuat gereğince döner sermaye iĢletmelerinin tüm hizmet
alımları KDV tevkifatına tabi bulunmasına rağmen bazı döner sermayeli iĢletmeler tarafından
KDV tevkifatı yapılmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; “81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi ile ilgili
olarak genelge hazırlanmakta olup takibi titizlikle yapılacaktır. Ayrıca, okul müdürleri
(Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan ġeflerine
(Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde bu bulgu
özellikle anlatılacaktır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi
ile ilgili olarak genelge hazırlanmakta olup takibinin titizlikle yapılacağı, ayrıca, okul
müdürleri (Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan
ġeflerine (Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde
konunun özellikle anlatılacağı belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
BULGU 4: Döner sermaye iĢletmelerine ait bankalarda bulunan meblağlar,
vadesiz mevduat hesaplarında nemalandırılmadan bekletilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3’üncü ve 6085 sayılı
SayıĢtay Kanununun 2’nci maddesinde hesaplarda bulunan para kamu kaynağı olarak
nitelendirilmiĢ; 5018 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde de her türlü kamu kaynağının elde
edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli
ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleĢtirilmesinden,
raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu
oldukları vurgulanmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
61
Ayrıca Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği kapsamına döner sermayelerin de dahil
olduğu, Genel Tebliğin 5’inci maddesinde belirtilen araçlarla değerlendirilebileceği, 9’uncu
maddesinde ise Tebliğ kapsamında yer alan kurum yetkilileri ve muhasebe yetkilileri bu
Tebliğ hükümlerini yerine getirmekle yükümlü olup Tebliğ hükümlerine aykırılık sebebi ile
ortaya çıkabilecek zararlardan Ģahsen ve müteselsilen sorumlu olduğu belirtilmiĢtir.
Döner sermaye iĢletmelerine ait bankalarda bulunan meblağlar, vadesiz mevduat
hesaplarında nemalandırılmadan bekletilmektedir.
Yukarıdaki belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca; döner sermaye iĢletmelerinin
bankalarda bulunan meblağlarının da Kamu Haznedarlığı Genel Tebliğinde belirtilen araçlarla
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi ile ilgili
olarak genelge hazırlanmakta olup takibi titizlikle yapılacaktır. Ayrıca, okul müdürleri
(Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan ġeflerine
(Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde bu bulgu
özellikle anlatılacaktır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi
ile ilgili olarak genelge hazırlanmakta olup takibinin titizlikle yapılacağı, ayrıca, okul
müdürleri (Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan
ġeflerine (Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde
konunun özellikle anlatılacağı belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
BULGU 5: Okul döner sermaye iĢletmeleri bankalarla herhangi bir anlaĢma
yapmadıklarından bankalarda bulunan hesapları için hesap iĢletim ücreti, yaptıkları
bankacılık iĢlemleri için de EFT ve havale masrafı gibi ödemelerde bulunulması.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
62
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan 2006/1 sayılı Mevduat ve
Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kar ve Zarara Katılma Oranları ile Kredi
ĠĢlemlerinde Faiz DıĢında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca
bankalar tarafından kullandırılan kredilerde uygulanacak faiz oranları, faiz dıĢında sağlanacak
diğer menfaatler ve tahsil olunacak masrafların niteliklerinin ve sınırlarının serbestçe
belirleneceği hüküm altına alınmıĢtır. Bankaların mevduat kabulüne iliĢkin iĢlemleri ile diğer
bankacılık hizmetlerine iliĢkin olarak müĢterilerden hesap iĢletim ücreti, masraf, komisyon ve
sair adlar altında talep ettikleri ücretlere iliĢkin sınırlama getiren tali bir düzenleme
bulunmadığından, söz konusu ücretlerde, sözleĢme serbestiyeti ilkesi geçerlidir. Dolayısıyla
masraf ödenmemek üzere sözleĢme yapılabilmektedir.
Bu bağlamda, bankaların öğrenciler için açtığı bazı hesaplardan ve kredi kartlarından
ücret alınmaması için nasıl duruma özgü anlaĢmalar yapılabiliyorsa, okul döner sermaye
iĢletmelerinin de benzer Ģekilde bankalarla imzaladıkları mevduat sözleĢmelerine müdahale
etmeleri ve iĢlem ücreti alınmamasını sağlamaları, bütçelerinden gereksiz yere çıkacak
miktarın eğitim-öğretim ihtiyaçlarında kullanılmasını sağlayacaktır. Bu geri dönüĢün tüm ülke
çapında yaĢanabileceği hesaba katıldığında, iĢlem ücretlerinden tasarruf edilmesinin taĢıdığı
önem artmaktadır.
Genel olarak döner sermaye iĢletmelerinde Bakanlık tarafından bankalar ile herhangi
bir anlaĢma yapılmadığından döner sermayelerin banka hesaplarında bulunan paralar için
hesap iĢletim ücreti, EFT masrafı gibi masraflar alınmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; “81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi ile ilgili
olarak genelge hazırlanmakta olup takibi titizlikle yapılacaktır. Ayrıca, okul müdürleri
(Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan ġeflerine
(Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde bu bulgu
özellikle anlatılacaktır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi
ile ilgili olarak genelge hazırlanmakta olup takibinin titizlikle yapılacağı, ayrıca, okul
müdürleri (Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 63 ġeflerine (Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde konunun özellikle anlatılacağı belirtilmiĢ ise de; döner sermaye iĢletmelerinin tek baĢlarına, bankacılık iĢ ve iĢlemlerinden masraf kesilmemesi yönündeki uygulamayı değiĢtirme ve bu konuda yaptırım gücü çok sınırlı olduğundan ve her döner sermaye iĢletmesi bu avantajı sağlayamayacağından, Bakanlık kurumsal kimliği ile ilgili bankalarla protokoller yapmak suretiyle konuyu merkezde çözme yoluna gitmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Öneri: Bakanlık ile Bankalar arasında düzenlenecek protokollerle, döner sermaye iĢletmelerinden hesap iĢletim ücreti, EFT ve havale masrafı gibi ücretlerin alınmaması hususunda mutabakata varılmasının uygun olacağı. BULGU 6: Ücretleri parça baĢı ücret esasına göre ödenen idari personele iliĢkin olarak Yönetmelikte, ay içinde iĢin bitirilmesi durumunda atölyelerin çalıĢmadığı günlerde idari personele tam ücret mi yoksa iĢin bittiği ana kadar olan kıst dönem için mi ücret ödeneceği ve “fiilen çalıĢılan gün” konularında açık bir hüküm olmadığından okullarda farklı uygulamalar ortaya çıkmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmelerinde Üretimi TeĢvik Primi Dağıtımı, Parça BaĢı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle ĠĢbirliği Yapılarak ĠĢletilmesi Hakkında Yönetmeliğin “Üretimi teĢvik primi ödenmeyecek personel” baĢlıklı 6’ncı maddesinde; “Bünyesinde döner sermaye işletmesi bulunan okul veya kurumun kadrosunda olup; a) Okul veya kurum dışında, bir yılda toplam süresi otuz günden fazla, geçici veya sürekli görevlendirilen personel, görevlendirilmeleri devam ettiği sürece, b) Döner sermaye çalışmalarına fiilen katılmayan personel, c) Okul ve/veya kurum tarafından, yurt içinde veya yurt dışında açılan kurs, seminer ve benzeri faaliyetler için bir yılda toplam süresi otuz günden fazla görevlendirilen personel, görevlendirilmeleri devam ettiği sürece,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 64 üretimi teşvik priminden faydalanamaz.” “Üretimde çalıĢma ve ücret esasları” baĢlıklı 8’inci maddesinin 5’inci fıkrasında; “Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde çalışan; c) Diğer hizmet sınıflarındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin bir aylık tutarından, fazla olamaz.” 8’inci maddesinin 8’inci fıkrasının (b) bendinde; “Bu Yönetmeliğin 5'inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan personelden, şefler hariç idarî personelin ücretleri, atölyelerde parça başı üretimin yapıldığı aylarda, parça başı ücret esasına göre de ödenebilir. İzin, istirahat ve benzeri nedenlerle fiilen göreve gelinmeyen günler için ödeme yapılmaz.” “Fiilen çalıĢılan gün” baĢlıklı 13’üncü maddesinde ise; “(1)Personelin görevinin başında bulunduğu veya döner sermaye işleri ile ilgili göreve gönderildiği günler ile bir yılda toplam otuz günü aşmayan diğer yurt içi veya yurt dışı görevler fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınır. Her türlü izin, istirahat, görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, tutuklanma ve benzeri sebeplerle göreve gelinmeyen günler, fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınmaz. (2) Parça başı ücret sisteminin uygulandığı işlerde; personelin yıl içinde bu sisteme göre aldığı toplam ücreti, merkezi yönetim bütçe kanununa göre ödenen fazla çalışma ücretinin saatlik tutarına bölünür ve bir yılda yaptığı fazla çalışma saati bulunur. Bu süre, sekize bölünerek ilgili personelin parça başı ücret sistemine göre fiilen çalıştığı gün bulunur.” denilmektedir. Buna göre; 6’ncı maddede üretimi teĢvik primi ödenmeyecek personel belirtilmiĢ olup sayılanlar dıĢında kalanlara üretimi teĢvik primi ödeneceği açıktır. Ancak 8’inci maddenin 8’inci fıkrasının (b) bendinde belirtilen, atölyelerde parça baĢı üretimin yapıldığı aylarda, ücretini parça baĢı ücret esasına göre alan Ģefler hariç idari
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 65 personele izin, istirahat ve benzeri nedenlerle fiilen göreve gelmedikleri günler için ödeme yapılmayacağına iliĢkin hükümde, idari personelin okul ve/veya kurum tarafından, yurt içinde veya yurt dıĢında açılan kurs, seminer ve benzeri faaliyetler için görevlendirilmesi halinde ücretinin nasıl ödeneceğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Her ne kadar 13’üncü maddenin 1’inci fıkrasında “fiilen çalıĢılan gün” kavramına açıklık getirilmiĢ ise de bahse konu hükmün parça baĢı ücret ve/veya üretimi teĢvik primi ödemelerine uygulanması hususunda ve ayrıca, 8’inci maddenin 5 ve 8’inci fıkraları birlikte değerlendirildiğinde, idari personelin atölyelerde parça baĢı üretimin yapıldığı aylarda asgari ücretin bir aylık tutarından fazla olmamak kaydıyla parça baĢı ücret esasına göre ücret alabileceği anlaĢılmakta olup, istirahat ve benzeri nedenlerle fiilen göreve gelmedikleri günler için de ödeme yapılmayacağı açıktır. Ancak ay içinde kıst dönemde çalıĢılan süre için idari personele ne kadar ücret ödeneceği konusunda açık bir hüküm bulunmamaktadır. ġöyle ki ay içinde bitirilen bir iĢ dolayısıyla atölyenin faaliyetini bitirmesi durumunda idari personelin tam ücret mi yoksa iĢin bittiği ana kadar olan kıst dönem için mi ücret ödeneceği konusunda uygulamada tereddüt yaĢanmaktadır. Mevzuatın farklı yorumlamalara açık olması, okul döner sermayeleri tarafından idari personele yapılan parça baĢı ücret ödemelerinde farklı uygulamalara yol açmaktadır. 1-Parça baĢı ücret esasına göre ücret alan idari personelin, atelyelerde parça baĢı üretimin yapıldığı aylarda kurs, seminer ve benzeri faaliyetler için görevlendirilmesi halinde; bazı okullar tarafından bu günler fiilen çalıĢılan gün olarak değerlendirilerek bu günler için parça baĢı ücret ödemesi yapılırken, bazı okullar tarafından bu günler fiilen çalıĢılan gün olarak değerlendirilmeyerek ücret ödemesi yapılmamaktadır. 2-Atelyelerin iĢlerini ay içinde bitirmesi durumunda bazı okullarda idari personele o ay için tam ücret ödenirken, bazı okullarda iĢin bittiği ana kadar olan günler için kıst ücret ödenmektedir. Kamu idaresi cevabında; “81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi ile ilgili olarak genelge hazırlanmakta olup takibi titizlikle yapılacaktır. Ayrıca, okul müdürleri (Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan ġeflerine
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 66 (Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde bu bulgu özellikle anlatılacaktır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliği; 812 adet döner sermaye iĢletmesi ile ilgili olarak genelge hazırlanmakta olup takibinin titizlikle yapılacağı, ayrıca, okul müdürleri (Harcama Yetkilisi), Teknik Müdür Yardımcısı (GerçekleĢtirme Görevlisi) ve Alan ġeflerine (Atölye ÇalıĢanı ve Sorumlusu) yönelik 2016 yılı Hizmetiçi Eğitim Seminerlerinde konunun özellikle anlatılacağı belirtilmiĢ ise de; Okul döner sermayeleri tarafından idari personele yapılan parça baĢı ücret ödemelerinde farklı uygulamalara yol açan husus, ilgili Yönetmelikte bulguda bahsedilen konulara iliĢkin olarak açık bir hüküm bulunmaması ve bu durumun da farklı yorumlamalara sebep olmasıdır. Öneri: Ġlgili Yönetmeliğin farklı uygulamalara yer vermeyecek Ģekilde revize edilmesi.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
67
7. EKLER
Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
MEB Döner Sermaye ĠĢletmeleri 01/01/2015 - 31/12/2015 Konsolide Bilançosu
Aktif Pasif
Hesaplar Tutar Hesaplar Tutar
1 DÖNEN VARLIKLAR 270.629.822,31 3 KISA VADELĠ YABANCI
KAYNAKLAR
176.997.558,87
10 HAZIR DEĞERLER 215.477.308,33 32 TĠCARĠ BORÇLAR 10.674.433,71
100 KASA HESABI 35.293,77 320 SATICILAR HESABI 10.087.241,12
101 ALINAN ÇEKLER HESABI 0,00 326 ALINAN DEPOZĠTO VE
TEMĠNATLAR HESABI
440.761,41
102 BANKALAR HESABI 215.573.010,28 329 DĠĞER TĠCARĠ BORÇLAR
HESABI
146.431,18
103 VERĠLEN ÇEKLER VE
GÖNDERME EMĠRLERĠ HESABI (-)
-131.322,26 33 DĠĞER BORÇLAR 24.555.076,72
108 DĠĞER HAZIR DEĞERLER
HESABI
326,54 335 PERSONELE BORÇLAR HESABI 2.073.950,93
11 MENKUL KIYMETLER 0,00 336 DĠĞER ÇEġĠTLĠ BORÇLAR
HESABI
22.481.125,79
118 DĠĞER MENKUL
KIYMETLER HESABI
0,00
34 ALINAN AVANSLAR 77.461.302,70
12 TĠCARĠ ALACAKLAR 9.551.291,51 340 ALINAN SĠPARĠġ AVANSLARI
HESABI
77.461.282,70
120 ALICILAR HESABI 7.577.240,35 349 ALINAN DĠĞER AVANSLAR
HESABI
20,00
121 ALACAK SENETLERĠ
HESABI
2.169,00 36 ÖDENECEK DĠĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER
33.231.746,43
123 BANKA KREDĠ
KARTLARINDAN ALACAKLAR
HESABI
1.953.306,02 360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR
HESABI
12.525.930,22
126 VERĠLEN DEPOZĠTO VE
TEMĠNATLAR HESABI
9.417,82 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLĠK
KESĠNTĠLERĠ HESABI
892.082,37
128 ġÜPHELĠ TĠCARĠ
ALACAKLAR HESABI
24.190,11 362 ÖDENECEK DÖNER SERMAYE
YÜKÜMLÜLÜKLERĠ HESABI
19.790.719,20
129 SÜPHELĠ TĠCARĠ
ALACAKLAR KARġILIĞI HESABI (-)
-15.031,79 363 ÖDENECEK DÖNER SERMAYE
KATKI PAYLARI HESABI
10.673,02
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 68 13 DĠĞER ALACAKLAR 314.514,50 368 VADESĠ GEÇMĠġ, ERTELENMĠġ VEYA TAKSĠTLENDĠRĠLMĠġ VERGĠ VE DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI 0,00 134 ĠġLETMELER ARASI MALĠ BORÇLARDAN ALACAKLAR HESABI 9.412,43 369 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI 12.341,62 135 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI 111.646,18 37 BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 29.592.354,05 136 DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR HESABI 193.455,89 370 DÖNEM KARI VERGĠ VE DĠĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARġILIKLARI HESABI 1.689,89 15 STOKLAR 40.517.055,91 373 MALĠYET GĠDERLERĠ KARġILIĞI HESABI 29.590.660,00 150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 27.095.280,67 379 DĠĞER BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI HESABI 4,16 151 YARI MAMULLER - ÜRETĠM HESABI 4.210.349,74 38 GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 1.441.826,90 152 MAMULLER HESABI 9.187.798,22 380 GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER HESABI 871.010,53 153 TĠCARĠ MALLAR HESABI 22.582,12 381 GĠDER TAHAKKUKLARI HESABI 570.816,37 159 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI HESABI 1.045,16 39 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR HESABI 40.818,36 18 GELECEK AYLARA AĠT GĠDERLER VE GELĠR TAHAKKUKLARI 0,00 391 HESAPLANAN KATMA DEĞER VERGĠSĠ HESABI 38.669,26 180 GELECEK AYLARA AĠT GĠDERLER HESABI 0,00 397 SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI HESABI 2.149,10 19 DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR 4.769.652,06 399 DĠĞER ÇEġĠTLĠ KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR HESABI 0,00 190 DEVREDEN KATMA DEĞER VERGĠSĠ HESABI 4.598.615,63 4 UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 3.526,50 191 ĠNDĠRĠLECEK KATMA DEĞER VERGĠSĠ HESABI 18.328,77 43 DĠĞER BORÇLAR 0,00 193 PEġĠN ÖDENEN VERGĠ VE FONLAR HESABI 485,39 436 DĠĞER ÇEġĠTLĠ BORÇLAR HESABI 0,00 195 Ġġ AVANSLARI HESABI 49.150,00 44 ALINAN AVANSLAR 0,00 196 PERSONEL AVANSLARI HESABI 9.322,11 440 ALINAN SĠPARĠġ AVANSLARI HESABI 0,00 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI HESABI 93.750,16 47 BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 3.366,50 2 DURAN VARLIKLAR 3.505.685,03 472 KIDEM TAZMĠNATI KARġILIĞI HESABI 3.366,50
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 69 22 TĠCARĠ ALACAKLAR 0,00 48 GELECEK YILLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 160,00 220 ALICILAR HESABI 0,00 480 GELECEK YILLARA AĠT GELĠRLER HESABI 160,00 23 DĠĞER ALACAKLAR 0,00 5 ÖZ KAYNAKLAR 97.236.074,65 235 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 50 ÖDENMĠġ SERMAYE 54.735.221,82 236 DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR HESABI 0,00 500 SERMAYE HESABI 92.108.738,13 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 3.505.102,61 501 ÖDENMEMĠġ SERMAYE HESABI (-) -37.373.516,31 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERĠ HESABI 29.900,00 57 GEÇMĠġ YILLAR KARLARI 377.364,07 253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 12.350.987,44 570 GEÇMĠġ YILLAR KARLARI HESABI 377.364,07 254 TAġITLAR HESABI 413.232,47 58 GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI -126.465,52 255 DEMĠRBAġLAR HESABI 14.740.381,89 580 GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI HESABI (-) -126.465,52 256 DĠĞER MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 373.639,38 59 DÖNEM NET KARI/ZARARI 42.249.954,28 257 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -24.403.038,57 590 DÖNEM NET KARI HESABI 42.358.135,53 259 VERĠLEN AVANSLAR HESABI 0,00 591 DÖNEM NET ZARARI HESABI (-) -108.181,25 26 MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 582,42 Toplam 274.237.160,02 260 HAKLAR HESABI 406.286,66 267 DĠĞER MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HESABI 7.745.894,18 268 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -8.151.598,42 269 VERĠLEN AVANSLAR HESABI 0,00 29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 0,00 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 0,00 299 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) 0,00 Toplam 274.237.160,02
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 70 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ÖĞRETMENEVLERĠ, ÖĞRETMENEVLERĠ VE AKġAM SANAT OKULLARI, ÖĞRETMEN LOKALLERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR MEB Milli Eğitim Bakanlığı KDV Katma Değer Vergisi MEBBĠS Millî Eğitim Bakanlığı BiliĢim Sistemleri
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 77
ın 5inci maddesi gereğince hesap
dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer
alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8`inci maddesinde yer
alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.
1- Yevmiye defteri,
2- Geçici ve kesin mizan,T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 78 3- Bilanço, 4- Envanter Defteri, 5- Gelir tablosu, 6- Nakit Akım Tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tablolarından sadece (konsolide) Gelir Tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 79 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, Amasya, Aydın, Bilecik, Çorum, Kastamonu, Kırklareli, Kütahya, Malatya, Tekirdağ, Yozgat ve Zonguldak Merkez Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulları ile Antalya Alanya, Aydın KuĢadası, Bilecik Bozüyük, Ġstanbul Cankurtaran ve Kırklareli Lüleburgaz Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okullarının mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Kamu idaresinin temel mali tablolarından (konsolide) Gelir Tablosunun tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 80 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Vadesinde tahsil edilemeyen alacakların 127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabına veya 128 ġüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılması gerekirken 120 Alıcılar Hesabında izlenmeye devam edilmiĢtir. Tek Düzen Muhasebe Sisteminde kısa vadeli senede bağlı olmayan kredili alacakların 120 Alıcılar Hesabında izlenmesi öngörülmüĢ olup, tahsili gecikmiĢ alacakların 127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabında, tahsili Ģüpheli hale gelmiĢ alacakların ise 128 ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabında izleneceği belirtilmiĢtir. Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulu Müdürlüklerince önceki yıllardan kalan bazı alacakların gerekli takip ve tahsil iĢlemleri yapılmamakta ve 127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabına veya 128 ġüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılmayarak 120 Alıcılar Hesabında izlenmeye devam edilmektedir. Vadesinde tahsil edilemeyen alacakların 120 no.lu hesapta izlenmeye devam edilmesi, muhasebe kayıtları anlamında henüz hiçbir alacağın vadesinin geçmediği Ģeklinde yorumlanmakta ve vadesi geçmiĢ alacaklar ile henüz vadesi dolmamıĢ alacakların ayrımını imkânsız hale getirmektedir. Bu nedenle kurumun alacağının öncelikle 127 Diğer Ticari Alacaklar hesabına aktarılması, tahsil edilememesi durumunda kanuni takip yapılarak 128 ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Konu ile ilgili 81 Ġl Valiliğine, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 02/05/2016 tarihli ve 4855784 sayılı yazısı ile gerekli uyarılar yapılmıĢ olup takipleri yapılmaktadır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında konu ile ilgili 81 Ġl Valiliğine, kurum tarafından yazı ile gerekli uyarıların yapıldığı, yapılan iĢ ve iĢlemlere iliĢkin gerekli takiplerin yapılmakta olduğu belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları,
Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
81
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde
takip edilecektir.
BULGU 2: Öğretmenevlerince gerçekleĢtirilen ödemelerde damga vergisi
kesintisi yapılmamaktadır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun “Konu” baĢlıklı 1inci ve “Mükellef” baĢlıklı 3üncü maddesinde; damga vergisine tabi kağıtlar ve mükellefiyet belirtilmiĢ, ek (1) sayılı
cetvelde de damga vergisi oranları belirlenmiĢtir. Belirtilen mevzuat hükümlerine göre
düzenlenen kiĢiler adına açılmıĢ veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve
havalelerine tediyesini temin eden kağıtlardan binde 9,48 oranında damga vergisi hesap edip,
ilgili yüklenicilerden tahsil etmesi gerekmektedir.
Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulları tarafından yapılan ödemelerden damga vergisi
kesintisi yapılmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; “Konu ile ilgili 81 Ġl Valiliğine, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 02/05/2016 tarihli ve 4855784 sayılı yazısı ile gerekli uyarılar yapılmıĢ olup
takipleri yapılmaktadır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliğine yazı ile gerekli uyarıların
yapıldığı ve konunun takip edileceği belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları,
Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
82
BULGU 3: Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okullarındaki fazla mesai ücretlerinin
vergilendirilmesinde genel bütçeden alınan ücretlere iliĢkin vergi matrahları dikkate
alınmadığından eksik vergilendirme yapılmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61inci maddesinde; iĢverene tabi ve belirli bir iĢyerine bağlı olarak çalıĢanlara hizmet karĢılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmıĢ, 62nci maddesinde; iĢverenlerin,
hizmet erbabını iĢe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıĢtıran gerçek ve tüzel kiĢiler olduğu
belirtilmiĢ ve 103üncü maddesinde ücretlere uygulanacak vergi tarifeleri belirlenmiĢtir. 160 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, idareler bünyesindeki farklı yerlerden
de ücret ödenmesi halinde bu ücretlerin de aynı iĢveren tarafından ödendiğinin kabul edilerek,
verginin bu ücretler toplamı üzerinden hesaplanması gerektiği belirtilmiĢtir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, Milli Eğitim Bakanlığı ile bünyesinde
kurulan Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulları tek iĢveren olarak kabul edilmekte ve bu iki
birimden yapılan ücret ödemelerinin toplanarak, yürürlükte olan gelir vergisi tarifesinin aynı
gelir dilimi içinde kaldığı sürece bu dilime ait vergi nispeti, gelir dilimini aĢması halinde ise
aĢan kısmın vergisi bir üst dilime ait vergi nispetinde hesaplanması gerekmektedir.
Genel Bütçeden ödenen maaĢ ile Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okullarından ödenen
fazla çalıĢma ücretinin toplanarak gelir vergisi stopajının bu toplam matrah üzerinden
hesaplanması gerekirken fazla çalıĢma ücreti ödemeleri 193 sayılı Kanunda belirtilen ilk vergi
dilimi üzerinden (%15 oranında) vergilendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Konu ile ilgili 81 Ġl Valiliğine, Destek Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 02/05/2016 tarihli ve 4855784 sayılı yazısı ile gerekli uyarılar yapılmıĢ olup
takipleri yapılmaktadır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliğine yazı ile gerekli uyarıların
yapıldığı ve konunun takip edileceği belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 83 Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de takip edilecektir. BULGU 4: Öğretmenevleri ile Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okullarında; A) Yönetici personele ödenen fazla çalıĢma ücretlerinin yasal dayanağı bulunmamaktadır. B) Resmi ve dini bayramlarda yönetici personel fazla çalıĢma yapmakta ve ücreti ödenmektedir. A) 2015 Yılı Bütçe Kanunu K Cetvelinin “Fazla ÇalıĢma Ücretleri” baĢlıklı 3’üncü maddesinin “Saat BaĢı Fazla ÇalıĢma Ücreti” baĢlıklı (A) fıkrasının 3’üncü bendinde; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her dereceli okullar ile kurumların atölye ve birimlerinde döner sermaye iĢleri üzerinde iĢin gereği olarak, olağan çalıĢma saatleri dıĢında fiilen çalıĢanlara (3/6/1938 tarihli ve 3423 sayılı Kanun uyarınca ödeme yapılanlar ile Ģoförler ve yardımcı hizmetler sınıfı personeli hariç); öğretim günlerinde günde 3 saati, resmi ve dini bayram günleri haricindeki tatillerde günde 8 saati, uygulama oteli bulunan otelcilik ve turizm meslek liselerinde ise tatillerde günde 8 saati geçmemek kaydıyla fazla çalıĢma yaptırılabileceği belirtilmiĢtir. Öğretmenevleri ile Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulları günün 24 saati hizmet gören kuruluĢlar olmasına rağmen Bütçe Kanunları K Cetvellerinde mesai yaptırılacak kuruluĢlar arasında sayılmamıĢtır. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi, Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okulu Uygulama Yönergesinin “Fazla ÇalıĢma” baĢlıklı 28’inci maddesinde ise; Öğretmenevleri ile Öğretmenevi ve AkĢam Sanat Okullarında hizmetin gereği olarak olağan çalıĢma saatleri dıĢında çalıĢan personele, ilgili yıl Bütçe Kanunu doğrultusunda fazla çalıĢma ücreti ödeneceği belirtilmiĢ olup, bu düzenlemenin yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Yasal dayanağı olmayan bir konuda gider yapılması ise mümkün değildir. Bu durum normlar hiyerarĢisi prensibine de aykırıdır. ġöyle ki, kanun yasama organı tarafından yapılan bağımsız bir hukuksal düzenlemedir. Bu sebeple kanunla yönetmelik veya yönerge gibi düzenlemelerin
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 84 çatıĢması halinde üstün norm durumunda bulunan kanuna değer verilmesi, kanuna aykırı olmayan hallerde ise yönetmelik veya yönerge hükümlerinin uygulanması gerekir. B) Resmi ve dini bayramlarda fazla çalıĢma yapılmasını engellemek amacıyla Bütçe Kanunları K Cetvellerinde uygulama oteli bulunan otelcilik ve turizm meslek liselerinde tatillerde fazla çalıĢma yaptırılabileceği belirtilmesine rağmen diğer okullar ile kurumlarda (resmi ve dini bayram günleri haricindeki tatillerde) fazla çalıĢma yaptırılabileceği belirtilmek suretiyle, uygulama oteli bulunan otelcilik ve turizm meslek liseleri dıĢındaki okullar ile kurumların atölye ve birimlerinde resmi ve dini bayramlar dolayısıyla verilen tatillerde fazla çalıĢma yaptırılamayacağı da ifade edilmektedir. Dolayısıyla uygulama oteli bulunan otelcilik ve turizm meslek liseleri dıĢındaki diğer okullar ile kurumlarda resmi ve dini bayramlar günlerinde fazla çalıĢma yapılması ve ücretinin ödenmesi mümkün görünmediği degerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Öğretmenevlerinde çalıĢan 657 sayılı Kanuna tabi personelin, K Cetveline alınması talebimiz Maliye Bakanlığına, 20/05/2014 tarihli 2002017 sayılı ve 18/11/2014 tarihli 5410796 sayılı yazılar ile bildirilmiĢ olup bugüne kadar herhangi bir cevap alınamamıĢtır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında öğretmenevlerinde çalıĢan 657 sayılı Kanuna tabi personelin K Cetveline alınması konusunda Maliye Bakanlığına müracaat ettiklerini ancak cevap alamadıklarını belirtilmiĢtir. Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama 2015 yılında da devam etmiĢtir. Mevzuat hükümlerine göre öğretmenevinde çalıĢan 657 sayılı Devlet Memurlarına Kanununa tabi personelin fazla çalıĢma ücreti alması mümkün görünmemektedir. Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 85 Öneri: Öğretmenevi, Öğretmenevi ve ASO Müdürlüklerinde görevli yöneticilere Bütçe Kanunu hükümleri doğrultusunda resmi ve dini bayram günlerinde fazla mesai ücreti ödenmemesi veya söz konusu yöneticilerin bu günlerde fazla mesai yapması Bakanlıkça uygun görülüyorsa Bütçe Kanununun ilgili hükümlerinin değiĢtirilerek konunun yasal dayanağa kavuĢturulması gerektiği düĢünülmektedir. BULGU 5: SözleĢmeli olarak çalıĢtırılan iĢçilere ilave tediye ödemeleri yapılmamıĢtır. 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde ÇalıĢan ĠĢçilere Ġlave Tediye Yapılması Hakkında Kanunun 1’inci maddesinde; Genel bütçeli kurumlar, bu kurumlara bağlı teĢekküller ile diğer bütün kurum, banka, ortaklık ve kuruluĢlarda müstahdem olarak ĠĢ Kanununun Ģümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalıĢmakta olan ve ĠĢ Kanunundaki tarife göre iĢçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılacağı belirtilmiĢtir. Bazı Öğretmenevi ve akĢam sanat okullarında sözleĢmeli olarak çalıĢtırılan iĢçilere ilave tediye ödemesi yapılmamıĢtır. Öğretmenevi ve akĢam sanat okulları 6772 sayılı Kanunun 1’inci maddesi kapsamında olduğundan, bu kurumlarda çalıĢan iĢçilere yılda en az 1 istihkakları tutarında ilave tediye ödemesi yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Konu ile ilgili 81 Ġl Valiliğine, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 02/05/2016 tarihli ve 4855784 sayılı yazısı ile gerekli uyarılar yapılmıĢ olup takipleri yapılmaktadır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında 81 Ġl Valiliğine kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli uyarının yapıldığı belirtilmiĢtir. Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları,
Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
86
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları,
Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
87
7. EKLER
Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
ÖĞRETMENEVĠ MÜDÜRLÜKLERĠ, ÖĞRETMENEVĠ VE AKġAM SANAT OKULU MÜDÜRLÜKLERĠ
01/01/2015 ve 31/12/2015 TARĠHLĠ KONSÜLĠDE GELĠR-GĠDER TABLOLARI
AYRINTILI GELĠR TABLOSU
Önceki Dönem Cari Dönem
31.12.2014 31.12.2015
A-BRÜT SATIġLAR 272.217.569 311.275.241
1-Yurt Ġçi SatıĢlar 263.628.709 302.584.115
2-Yurt DıĢı SatıĢlar 1.936.310 52.141
3-Diğer Gelirler 6.652.550 8.638.985
B-SATIġ ĠNDĠRĠMLERĠ ( - ) 821.221 1.097.702
1-SatıĢtan Ġadeler ( - ) 802.050 340.411
2-SatıĢtan Ġskontalar ( - ) 19.008 30.530
3-Diğer Ġndirimler ( - ) 163 726.760
C-NET SATIġLAR 271.396.348 310.177.540
D-SATIġLARIN MALĠYETĠ ( - ) 165.368.670 191.619.822
1-Satılan Mamüller Maliyeti ( - ) 36.059.834 40.482.589
2-Satılan Ticari Mallar Maliyeti ( - ) 7.547.129 10.303.457
3-Satılan Hizmet Maliyeti ( - ) 119.856.131 138.257.997
4-Diğer SatıĢların Maliyeti ( - ) 1.905.576 2.575.779
BRÜT SATIġ KARI VEYA ZARARI 106.027.678 118.557.718
E-FAALĠYET GĠDERLERĠ 91.388.074 100.050.022
1-AraĢtırma ve GeliĢtirme Giderleri ( - ) 10.038.135 11.428.685
2-Pazarlama, SatıĢ ve Dağıtım Giderleri (-) 3.830.070 4.312.191
3-Genel Yönetim Giderleri ( - ) 77.519.870 84.309.145
FAALĠYET KARI VEYA ZARARI 14.639.604 18.507.696
F-DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GELĠR VE KARLAR 3.648.024 3.303.212
1-ĠĢtiraklerden Temettü Gelirleri 7.310
2-Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri
3-Faiz Gelirleri 1.925.031 2.270.013
4-Komisyon Gelirleri 131.851 75
5-Konusu Kalmayan KarĢılıklar 25.371 74.852
6-Menkul Kıymet SatıĢ Karları 13.542 34.034
7-Kambiyo Karları 2.660 3.967
8-Reeskont Faiz Gelirleri 730
9-Enflasyon Düzeltmesi Karları 51.411 51.411
10-Faaliyetlerle Ġlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar 1.490.119 868.860
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları,
Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
88
G-DĠĞER FAAL. OLAĞAN GĠDER VE ZARARLAR(-) 2.119.957 1.975.283
1-Komisyon Giderleri ( - ) 10.241 22.270
2-KarĢılık Giderleri ( - ) 813.967 548.036
3-Menkul Kıymet SatıĢ Zararları ( - )
4-Kambiyo Zararları ( - ) 2.229 2.206
5-Reeskont Faiz Giderleri ( - ) 88
6-Diğer olağan Gider ve Zararlar ( - ) 1.293.432 1.402.771
H-FĠNANSMAN GĠDERLERĠ ( - ) 70.957 185.045
1-Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri ( - ) 70.682 172.429
2-Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri ( - ) 275 12.616
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 16.096.714 19.650.580
I-OLAĞAN DIġI GELĠR VE KARLAR 3.287.004 4.415.920
1-Önceki Dönem Gelir ve Karları 2.766.397 3.766.961
2-Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar 520.606 648.959
J-OLAĞANDIġI GĠDER VE ZARARLAR ( - ) 1.715.616 1.259.708
1-ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları ( - ) 190.869
2-Önceki Dönem Gider ve Zararları ( - ) 271.998 240.182
3-Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar ( - ) 1.252.749 1.019.527
DÖNEM KARI VEYA ZARARI 17.668.101 22.806.792
K-DÖNEM KARI VERGĠ VE DĠĞER YASAL YÜK. KARġ.(-) 2.289.774 2.251.664
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 15.378.327 20.555.128
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevleri, Öğretmenevleri Ve AkĢam Sanat Okulları, Öğretmen Lokalleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 89 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI OKUL AĠLE BĠRLĠKLERĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR MEB Milli Eğitim Bakanlığı TEFBĠS Türkiye'de Eğitimin Finansmanı ve Eğitim Harcamaları Bilgi Yönetim Sistemi
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 97
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 98 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, Okul-Aile Birliklerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 99 Okul-Aile Birliklerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, Amasya Lisesi, Antalya Alanya Anadolu Lisesi, Antalya Alanya Lisesi, Antalya Alanya Rıfat Azakoğlu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aydın KuĢadası Makbule Hasan Uçar Anadolu Lisesi, Aydın KuĢadası Adviye Ertuğrul Acun Anadolu Denizcilik Lisesi, Aydın KuĢadası Rahime Bilici Ġlkokulu, Aydın KuĢadası Mahmut Esat Bozkurt Ġlkokulu, Aydın KuĢadası Çaka Bey Ortaokulu, KuĢadası Mesleki Eğitim Merkezi, Aydın Efeler Aydın Ticaret Odası Ġlkokulu, Aydın Efeler Adnan Menderes Anadolu Lisesi, Bilecik Osmangazi Ġlköğretim Okulu, Bilecik Atatürk Ġlköğretim Okulu, Bilecik Anadolu Lisesi, Çorum Mehmetçik Anadolu Lisesi, Çorum Albayrak Ġlkokulu, Çorum Buharaevler Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Ġstanbul Beyoğlu Dilnihat Özyeğin Anadolu Lisesi, Ġstanbul BeĢiktaĢ ġair Mehmet Emin Yurdakul Ġlkokulu, Kastamonu Göl Anadolu Öğretmen Lisesi, Kastamonu GazipaĢa Ġlkokulu, Kırklareli Atatürk Ġlk ve Orta Okulu, Kırklareli Lüleburgaz Düvenciler Anadolu Lisesi, Kütahya Kılıçaslan Anadolu Lisesi, Kütahya ġehitler Ortaokulu, Kütahya Adnan Menderes Ġlköğretim Okulu, Tekirdağ SüleymanpaĢa Ġlköğretim Okulu, Tekirdağ Sosyal Bilimler Lisesi, Yozgat Fatma Temel Turhan Ortaokulu, Yozgat Erdoğan Fen Lisesi, Zonguldak ĠMKB Anadolu Lisesi Okul-Aile Birliklerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri, kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili olarak yapılan iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna iliĢkin denetimler gerçekleĢtirilmiĢtir. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Söz konusu Okul-Aile Birliklerinin mevzuat itibariyle tanımlanmıĢ mali tabloları ve muhasebe sistemleri bulunmadığından mali tablo üretmemektedir. Dolayısıyla Okul-Aile Birlikleri hakkında denetim görüĢü verilmemiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 100
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE
DEĞERLENDĠRMELER
BULGU 1: Okul-aile birlikleri bankalarla herhangi bir anlaĢma
yapmadıklarından bankalarda bulunan hesapları için hesap iĢletim ücreti, yaptıkları
bankacılık iĢlemleri için de EFT ve havale masrafı gibi ödemelerde bulunulması.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan 2006/1 sayılı Mevduat ve
Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kar ve Zarara Katılma Oranları ile Kredi
ĠĢlemlerinde Faiz DıĢında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliği hükümleri uyarınca
bankalar tarafından kullandırılan kredilerde uygulanacak faiz oranları, faiz dıĢında sağlanacak
diğer menfaatler ve tahsil olunacak masrafların niteliklerinin ve sınırlarının serbestçe
belirleneceği hüküm altına alınmıĢtır. Bankaların mevduat kabulüne iliĢkin iĢlemleri ile diğer
bankacılık hizmetlerine iliĢkin olarak müĢterilerden hesap iĢletim ücreti, masraf, komisyon ve
sair adlar altında talep ettikleri ücretlere iliĢkin sınırlama getiren tali bir düzenleme
bulunmadığından, söz konusu ücretlerde, sözleĢme serbestiyeti ilkesi geçerlidir. Dolayısıyla
masraf ödenmemek üzere sözleĢme yapılabilmektedir.
Okul-aile birliklerince banka ile masraf ödenmemek üzere sözleĢme yapılmaması
nedeniyle, bankalarda bulunan hesapları için hesap iĢletim ücreti, yaptıkları iĢlemler için de
EFT veya havale masrafı ödenmektedir.
Kamu kurum ve kuruluĢlarının bankalarla yaptıkları anlaĢmalarda; çalıĢanlarının maaĢ
hesapları ve kredi kartlarından ücret alınmamasını sağladıkları gibi, okul-aile birliklerinin de
bankalarla imzaladıkları mevduat sözleĢmelerine müdahale ederek yapılan iĢlemlerden ücret
alınmamasını temin etmeleri, bütçelerinden gereksiz yere çıkacak miktarın eğitim-öğretim
ihtiyaçlarında kullanılmasını sağlayacaktır.
Kamu idaresi cevabında; "Bakanlığımız taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin
sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için Strateji GeliĢtirme
BaĢkanlığının 12/05/2016 tarihli ve 43942091/165.01/E.5325318 sayılı yazısı ile konuya
iliĢkin gerekli açıklama yapılmıĢtır."
Denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 101 Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlığın merkez ve taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapıldığı belirtilmiĢtir. Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda da yer almasına ve kurum tarafından aynı cevap verilmiĢ olmasına rağmen hatalı uygulama 2015 yılında da devam etmiĢtir. Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. Öneri: Bakanlık ile Bankalar arasında düzenlenecek protokollerle, okul aile birliklerinden hesap iĢletim ücreti, EFT ve havale masrafı gibi ücretlerin alınmaması hususunda mutabakata varılmasının uygun olacağı. BULGU 2: Okul-Aile Birliklerinde komisyon kararı olmadan harcama yapılmakta ya da harcama yapıldıktan sonra komisyon kararı alınmakta veya genel nitelikteki kararlara dayanarak harcama yapılmaktadır. Okul-Aile Birliği Yönetmeliğinin “Gelirlerin Harcanması” baĢlıklı 18’inci maddesinde tüm harcamaların, birlik yönetim kurulunun kararı ile yapılacağı, okul için gerekli ihtiyaç ve harcamalar için okul yönetiminden yazılı talep alınacağı, mal ve hizmet alımlarının birlik yönetim kurulu üyeleri veya uzmanlık gerektiren iĢlerde okul aile birliği üyelerinden oluĢan en az üç kiĢilik bir komisyon marifetiyle yapılacağı belirtilmiĢtir. Okul-aile birliklerince yapılan harcamalarda birlik yönetim kurulu kararı alınmamakta ya da harcama yapıldıktan sonra komisyon kararı alınmaktadır. Bir kısım harcamalarda ise yapılacak harcamaları nitelik ve tutar açısından tanımlamayan (örneğin okulun ihtiyaç duyduğu küçük bakım onarım giderlerini karĢılamak gibi) genel nitelikte kararlar alınarak harcama yapılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; “Bakanlığımız taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için Strateji GeliĢtirme
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 102
BaĢkanlığının 12/05/2016 tarihli ve 43942091/165.01/E.5325318 sayılı yazısı ile konuya
iliĢkin gerekli açıklama yapılmıĢtır.
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin
sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için kurum tarafından
yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapıldığı belirtilmiĢtir.
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda da yer almasına ve kurum tarafından
aynı cevap verilmiĢ olmasına rağmen hatalı uygulama 2015 yılında da devam etmiĢtir.
Konu 2016 yılı denetimlerimizde de bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip
düzeltilmediği takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 103 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları Söz konusu Okul-Aile Birliklerinin mevzuat itibariyle tanımlanmıĢ mali tabloları ve muhasebe sistemleri bulunmadığından mali tablo üretmemektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birlikleri 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 104 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ÖZEL HESAPLARI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR MEB Milli Eğitim Bakanlığı MEBBĠS Milli Eğitim Bakanlığı BiliĢim Sistemleri MTSK Motorlu TaĢıtlar Sürücü Kursları ÖSYM Ölçme, Seçme ve YerleĢtirme Merkezi
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 111
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 112 Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca baĢvuru, tercih, Ģifre verme gibi hizmet bedellerinin tahsiline ve söz konusu tutarların harcanmasına iliĢkin usul ve esaslar Milliî Eğitim Bakanlığı ve Ölçme, Seçme ve YerleĢtirme Merkezi BaĢkanlığı arasında imzalanan protokolle belirlenmiĢtir. 4-Atık Kağıt Bedeli Hesabı: Ġl/Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin gerek kendileri tarafından ve gerekse kendilerine bağlı okullarda yıl içerisinde toplanan atık kağıtların ihale yoluyla satıĢı çerçevesinde elde ettiği gelirlerin toplandığı hesaptır. Elde edilen gelirlerden, okulların kendi atıklarının satıĢına iliĢkin kısımları ilgili okulun Okul-Aile Birliğine gönderilmekte, Ġl/Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin kendi atıklarından elde edilen gelirler ise kendi ihtiyaçlarında kullanılmaktır. 5-Öğrenci YetiĢtirme Kursları Hesabı Öğrenci YetiĢtirme Kursları Hesabı ile ilgili temel düzenleme Milli Eğitim Bakanlığı Öğrencileri YetiĢtirme Kursları Yönergesi (Nisan 2004 tarih ve 2559 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanmıĢtır)’dir. Bu Yönerge ile öğrencilerin bilgi eksikliklerini gidermek, yeteneklerini geliĢtirmek, derslerdeki baĢarılarını artırmak ve sınavlara daha iyi hazırlanmalarına yardımcı olmak üzere açılmıĢ ve açılacak olan öğrencileri yetiĢtirme ve sınavlara hazırlama kurslarıyla ilgili usul ve esaslar ile bu kurslardan elde edilecek gelir ve giderlere iliĢkin mali düzenlemeler yapılmıĢtır. 6- Lig Heyetleri Hesabı Lig Heyetleri Hesabı ile ilgili temel düzenleme 01.04.1991tarih ve 20832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Okul Spor Kulüpleri Yönetmeliğidir. Bu Yönetmelik ile okul spor kulüpleri ve lig heyetlerinin iĢleyiĢi ile ilgili esas ve usulleri ile gelir ve giderlerine iliĢkin mali iĢlemler düzenlenmiĢtir. Söz konusu Yönetmeliğin dayanağı 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanundur. Okul Spor Kulüpleri Yönetmeliği kapsamında kurulan Lig Heyetlerine Yönetmelikte belirtilen gelirleri tahsil etme ve giderleri gerçekleĢtirme yetkisi verilmiĢtir. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Ġçi Beden Eğitimi Spor ve Ġzcilik Dairesi BaĢkanlığı’nın 2010/4734 sayılı Genelgesi ile söz konusu Okul Spor Kulüpleri Yönetmeliği askıya alınmıĢtır. Yine aynı Daire
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 113 tarafından çıkarılan 2010/67, 2010/70 sayılı genelgeler ile askı durumu korunmuĢ BaĢbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile imzalanan protokol kapsamında faaliyetlerin yürütüleceği ifade edilmiĢtir. Bu faaliyetlerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne devri ile MEB bünyesinde yürütülen Lig Heyetleri Hesabının dayanağı kalmamıĢtır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın 07.12.2011 tarihli ve 82202 sayılı Makam Onayı ile uygulama kabiliyeti kalmayan söz konusu bu genelgelerin tamamı yürürlükten kaldırılmıĢtır. 7-Özel Eğitim, Ġlköğretim ve Ortaöğretim Öğrencilerine ĠliĢkin Hesaplar: 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun E cetveli ile taĢımalı ilköğretim ve ortaöğretim kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği için 460.000.000 Türk Lirasına kadar yapılacak harcamalar karĢılığı tutarı, Sosyal YardımlaĢma ve DayanıĢmayı TeĢvik Fonuna 9/4/2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanun ile 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Kanun uyarınca aktarılacak tutardan keserek Milli Eğitim Bakanlığı adına açılmıĢ olan özel hesaplara aktarmaya Maliye Bakanı yetkili kılınmıĢtır. Ayrıca, Özel Eğitime Ġhtiyaç Duyan Öğrencilerin Okullara ve Kurumlara EriĢiminin Sağlanması Ġçin Ücretsiz TaĢınması Projesi kapsamında 155.000.000 Türk Lirasına kadar yapılacak giderler karĢılığı tutar, talep üzerine Sosyal YardımlaĢma ve DayanıĢmayı TeĢvik Fonundan Milli Eğitim Bakanlığı adına açılmıĢ olan özel hesaplara aktarılması hüküm altına alınmıĢtır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Özel hesaplar için belirlenmiĢ bir muhasebe sistemi bulunmamaktadır. Genel olarak özel hesapların gelir ve giderleri bankalar nezdinde açılmıĢ banka hesaplarında izlenmektedir. Bir kısım özel hesaplarda karar defteri ile birlikte tutulan iĢletme defteri ile de takip edilmektedir. Yapılan harcamalar faturalar ve banka makbuzları ile dosyalanıp arĢivlenmektedir. Kamu Ġdaresi niteliği bulunmayan özel hesapların izlenmesinde, mali tablo üretmeye uygun bir muhasebe sistemi kullanılmadığından denetim, özel hesapların izlenmesi için hesapları yöneten görevliler tarafından tutulan defter, belge, cetvel ve kayıtlar üzerinden yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. Söz konusu özel hesapların mevzuat itibariyle tanımlanmıĢ mali tabloları ve muhasebe sistemleri bulunmadığından mali tablo üretmemektedir. Dolayısıyla özel hesaplar hakkında denetim görüĢü verilmemiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 114 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, özel hesapların gelir ve giderleri ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 115 Özel hesapların gelir ve giderleri ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, Aydın, Bilecik, Çorum, Kırklareli, Kütahya, Malatya, Tekirdağ, Yozgat ve Zonguldak Ġl Milli Eğitim Müdürlükleri ile Antalya Alanya, GündoğmuĢ, Aydın KuĢadası, Bilecik Bozüyük, Ġstanbul BeĢiktaĢ, Beyoğlu, Kastamonu Cide, Kırklareli Lüleburgaz, Malatya Battalgazi, Tekirdağ SüleymanpaĢa ve Zonguldak Ereğli Ġlçe Milli Eğitim Müdürlükleri bünyesinde tutulan özel hesapların gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri, kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili olarak yapılan iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna iliĢkin denetimler gerçekleĢtirilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 116 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Söz konusu özel hesapların mevzuat itibariyle tanımlanmıĢ mali tabloları ve muhasebe sistemleri bulunmadığından mali tablo üretmemektedir. Dolayısıyla özel hesaplar hakkında denetim görüĢü verilmemiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 117 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Okul-aile birliklerinden il ve ilçe milli eğitim müdürlüklerine aktarılan paylardan oluĢan iĢletmeler hesabından, Okul-Aile Birliği Yönetmeliğine aykırı bir Ģekilde komisyon oluĢturulmadan veya karar defteri/komisyon kararı olmadan harcama yapılmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliğinin “Gelirlerin dağılımı” baĢlıklı 17’nci maddesinde; “İl/ilçe millî eğitim müdürlükleri hesaplarına yatırılan paralar, il/ilçe millî eğitim müdürünün veya görevlendireceği ilgili müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında iki okul müdürü ve iki birlik başkanından, mülki amirin onayı ile oluşturulan komisyonca öncelikle imkânları kısıtlı olan okulların ve öğrencilerin eğitim ve öğretimle ilgili ihtiyaçlarında kullanılmak üzere ilgili birliğin hesabına aktarılır” denilmektedir. Söz konusu düzenleme gereğince il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinde bir komisyon oluĢturulması ve harcamaların/aktarılacak tutarların ve okulların bu komisyon tarafından karar alınmak suretiyle yapılması gerekmektedir. Ġl/ilçe milli eğitim müdürlüğü bünyesinde kantin gelirlerinden aktarılan paylardan oluĢan ĠĢletmeler Hesabına iliĢkin bir komisyon oluĢturulmamakta veya herhangi bir karar defteri/komisyon kararı olmadan harcama yapılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Bakanlığımız taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için Strateji GeliĢtirme BaĢkanlığının 12/05/2016 tarihli ve 43942091/165.01/E.5325318 sayılı yazısı ile konuya iliĢkin gerekli açıklama yapılmıĢtır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlığın merkez ve taĢra teĢkilatında uygulamada birliğin sağlanması ve sonraki denetimlerde aynı bulgu ile karĢılaĢılmaması için kurum tarafından yazı ile konuya iliĢkin gerekli açıklamanın yapıldığı belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 118
Söz konusu bulgu 2014 yılı denetim raporunda yer almasına rağmen hatalı uygulama
2015 yılında da devam etmiĢtir.
Bu hususla ilgili uygulamaların düzeltilip düzeltilmediği 2016 yılı denetimlerinde de
takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 119 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları Söz konusu özel hesapların mevzuat itibariyle tanımlanmıĢ mali tabloları ve muhasebe sistemleri bulunmadığından mali tablo üretmemektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Hesapları 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 120 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
MĠLLĠ EĞĠTĠM BAKANLIĞI 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 125
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 126 Performans Hedefi 8: Ortaöğretim ve yükseköğretime hazırlık dershanelerinden, özel okula dönüştürülebileceklerin tespit edilerek 2015 yılı sonuna kadar %70’inin özel okula dönüştürülmesinin teşvikini sağlamak. Gösterge 1 Ölçü birimi 2013 2014 2015 Hedeflenen 2015 GerçekleĢen Okula dönüĢtürülen dershanelerin, okul standartlarına sahip olduğu tespit edilen dershanelere oranı Oran 0 0 70 100,00 Performans Hedefi 27: 2015 yılı sonuna kadar 2007 deprem yönetmeliği, TSE 825, yangın ve sığınak yönetmeliğine uygun 500 adet (yaklaşık 2.000.000 m2 kapalı alana sahip) eğitim binasının deprem tahkiki yapılarak tahkiki yapılan eğitim binalarının %20'sinin güçlendirme inşaatının yaptırılması sağlanacaktır. Gösterge 2 Ölçü birimi 2013 2014 2015 Hedeflenen 2015 GerçekleĢen Depreme karĢı güçlendirilen eğitim binası sayısı Sayı 128 128 100 32 Performansı ölçmek için kullanılan ve performans bilgisini üreten veri kayıt sistemlerinden seçilen iki adet veri kayıt sisteminin değerlendirilmesi sonucunda, tamlık ve doğruluk kriterleri açısından amaca uygun olduğu sonucuna varılmıĢtır. Her ne kadar veri kayıt sistemleri üzerindeki inceleme, performans bilgisinin doğruluğunu test etmek amacıyla gerçekleĢtirilse de, güvenilir veri kayıt sistemlerinin mevcudiyeti raporlanan verilerdeki hata olasılığını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle veri kayıt sistemleri hakkındaki olumlu değerlendirme Milli Eğitim Bakanlığının Faaliyet Raporunda sunduğu performans bilgisinin doğruluğu hakkında mutlak güvence sağlamaz.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 127 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 128 Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 129 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 mali yılı Performans Programı ve 2015 mali yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek, faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Milli Eğitim Bakanlığının 2015-2019 dönemine ait Stratejik Planın, 2015 yılına ait Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut olduğu, ancak ilgili dokümanlardan Stratejik Planın mevzuatta belirtilen zamanda hazırlanmadığı, gecikmeyle yayınlandığı, diğer iki dokümanın mevzuatta belirtilen zamanlara uyularak hazırlandığı, ancak ilgili dokümanların mevzuatta belirtilen içeriğe tam olarak uygun hazırlanmaması nedeniyle raporlama gerekliliklerine kısmen uyduğu, performans bilgisinin içeriği açısından da yine kısmen uygun olduğu sonucuna varılmıĢtır. Stratejik Planda 3 adet stratejik amaç, 7 adet stratejik hedef, 54 adet performans göstergesi ve 147 adet strateji yer almaktadır. Ancak söz konusu stratejik plan zamanında hazırlanamadığından performans programının 2015 yılı uygulaması eski stratejik plana (2010- 2014) göre olmuĢtur. Bu noktada, Stratejik Planın ilk yılı olan 2015 yılının uygulaması yapılamamıĢtır. Mevcut durum, beĢ yıllık bir öngörüyü yansıtan stratejik planın yıllık performans programlarına temel oluĢturacak bir üst belge olma niteliğini ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu aracılığıyla gerçekleĢtirilmesi hedeflenen kurumsal hesap verebilirlik tam olarak sağlanamamaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı’nın performansını ölçmek için kullandığı sistemin değerlendirilmesi amacıyla seçilen hedef ve göstergeler çerçevesinde veri kayıt sistemlerinin incelenmesi sonucunda; ilgili performans hedeflerinin gerçekleĢmesine iliĢkin verilerin güvenilir Ģekilde toplandığı ve raporlandığı görülmüĢtür. Milli Eğitim Bakanlığı; Özel Öğretim Kurumları modülünü ve bu modüle bağlı dönüĢüm sekmesi kullanarak “Okula dönüĢtürülen dershanelerin, okul standartlarına sahip olduğu tespit edilen dershanelere oranı” ile ilgili; valiliklerden düzenli olarak alınan bilgilerin derlenmesiyle de “Depreme karĢı güçlendirilen eğitim binası sayısı” ile ilgili güvenilir veri toplayabilmekte ve bu veriye ulaĢabilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 130 Performans Programında bütçenin %94,09’luk kısmı Genel Yönetim Gideri olarak tespit edilerek, herhangi bir performans hedefi ve stratejik hedefle iliĢkilendirilmemiĢtir. Bu durum performans esaslı bütçe anlayıĢının tam olarak uygulanamamasına sebep olmaktadır. Faaliyet raporu üzerinde yapılan incelemede ise performans hedef ve göstergeleri ile bunlara iliĢkin gerçekleĢme değerlerinin faaliyet raporu ve performans programına genel olarak tutarlı bir Ģekilde yansıtıldığı tespit edilmiĢtir. Faaliyet raporunda yer alan performans sonuçları tablolarında, hedeflenen gösterge düzeyi ve yılsonu gerçekleĢme düzeyine yer verilerek, gerçekleĢme durumu için “ulaĢıldı, ulaĢılamadı ve makul” Ģeklinde ifadeler kullanılmıĢtır. Göstergenin %90 veya üzeri oranda gerçekleĢmesi durumunda “ulaĢıldı”, %50 ile %90 arasında gerçekleĢmesi durumunda “makul” ve %50’nin altında gerçekleĢmesi durumunda ise “ulaĢılamadı” Ģeklinde bir değerlendirme yapılmıĢtır. Buna göre Faaliyet Raporunda yer alan toplam 107 adet göstergenin 67’sine “ulaĢıldı”, 19’una “makul”, 21’i ise “ulaĢılamadı” olarak belirtilmiĢtir. Yüzde olarak oranlandığında göstergelerin %62,61’ine ulaĢıldı, %17,76’sı makul, %19,63’ü ise ulaĢılamadı olarak gerçekleĢmiĢtir. Ancak, makul diye ifade edilen göstergeler de aslında ulaĢılamamıĢ hedefleri ifade etmektedir. GerçekleĢme makul kabul edilse de, hedeften ciddi bir sapma vardır. Bu anlamda, aslında Faaliyet Raporunda yer alan 107 performans göstergesinin 40’ında sapma meydana gelmiĢ, hedeflerin toplamda %37,39’u gerçekleĢmemiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporlarını hazırlamakla birlikte söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine uygunluğunun sağlanması için geliĢime ihtiyaç duyulmaktadır. Mali saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkesi gereğince stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunda yer alan bilgilerin açık, anlaĢılır, detaylı ve yeterli bir Ģekilde raporlanması, bu belgelerin birbirine tutarlığının tam olarak sağlanması, belirlenen performans göstergelerinin iyi tanımlanması sağlanmalıdır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 131 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Plan Hazırlık Programı ve Stratejik Planda kaynak tablosuna yer verilmemesi ve Stratejik Planda yer alan maliyet tablosunun Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun hazırlanmaması. Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesi uyarınca hazırlık programında stratejik planlama sürecinin aĢamalarına, bu aĢamalarda gerçekleĢtirilecek faaliyetlere, aĢama ve faaliyetlerin tamamlanacağı tarihleri gösteren zaman çizelgesine, sorumlu birim ve kiĢilere, eğitim ihtiyacına, gerek duyulması hâlinde danıĢmanlık hizmeti ihtiyacına, planlama sürecinin gerektirdiği masraflar ile beĢerî ve teknik kaynak ihtiyacına yer verilmesi gerekmekte olup, MEB 2015-2019 Stratejik Plan Hazırlık Programında planlama sürecinin gerektirdiği masraflar ile beĢerî ve teknik kaynak ihtiyacına yer verilmemiĢtir. Yine MEB 2015-2019 Stratejik Planının “IV.Maliyetlendirme” kısmında sadece 2015- 2019 Dönemi Tahmini Maliyet Dağılım Tablosuna yer verilmiĢ olup, bu tabloda maliyet toplam olarak yer almaktadır. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu uyarınca bahse konu maliyet tablosunun planın yıllık maliyet dilimlerini içerek Ģekilde hazırlanması ve ayrıca kaynak tablosuna yer verilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bakanlığımız stratejik planı; en uzun ve gayretli çalıĢmaların yapıldığı, stratejik planlama açısından Türkiye’de en fazla eğitim verildiği çalıĢmadır. Plan çalıĢmalarının yapıldığı 1,5 yıllık bir sürede yaklaĢık olarak 1.000 kiĢiye Stratejik Planlama Temel eğitimi sertifikası eğitimi verilmiĢ ve bunlardan yaklaĢık %86’sı sertifika almaya hak kazanmıĢtır. Ayrıca katılımcılık açısından da ülkemizin en katılımcı planıdır. YaklaĢık 75.000 kiĢi anketlerimize katılmıĢ ve bunun yanı sıra iç ve dıĢ paydaĢlarımızın katıldığı çok sayıda çalıĢtay yapılmıĢtır. Stratejik yönetim sistemine bu denli sahip çıkan bir Bakanlığın stratejik planlama kılavuzuna tamamiyle uygun yaptığı çalıĢmalar ıĢığında bulgunun yeniden değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Stratejik planların bütçelenmesinde yaĢanan sıkıntılar maliye ve kalkınma Bakanlıkları ile defalarca paylaĢılmıĢ ve bütçeleme sisteminin değiĢtirilmesi talep edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 132 Çünkü kamu da hiçbir kurum tarafından kılavuzun ve mevzuatnın öngördüğü Ģekilde tam bir bütçe bağı ile plan yapılamamaktadır. Diğer kurumların da konuya iliĢkin yaptıkları baĢvurular ve maliye bakanlığının kendisinin de süreçte sıkıntı yaĢaması nedeniyle stratejik planların bütçelenmesine iliĢkin sistemde değiĢiklik çalıĢmaları baĢlatılmıĢtır. Proje yönetimi yaklaĢımına uygun olarak hazırlanacak yeni bütçeler program bütçe adı altında yapılacak ve her bir program (hedef) plana doğrudan ilgili olacaktır. Bu sistem hayata geçtiği takdirde Bakanlığımız ile birlikte tüm kamu da yaĢanan bütçeleme sıkıntısının çözüleceği düĢünülmektedir. Dolayısıyla bütçelemeye iliĢkin tabloların kullanılmama nedeni kılavuza veya stratejik yönetim sistemine iliĢkin bilgi eksikliği değil sistemin henüz bütçeleme sistemi açısından yeterli olmamasıdır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bütçelemeye iliĢkin tabloların kullanılmama nedeninin kılavuza veya stratejik yönetim sistemine iliĢkin bilgi eksikliği değil sistemin henüz bütçeleme sistemi açısından yeterli olmaması olduğu, kamuda hiçbir kurum tarafından kılavuzun ve mevzuatın öngördüğü Ģekilde tam bir bütçe bağı ile plan yapılamadığı, diğer kurumların da konuya iliĢkin yaptıkları baĢvurular ve Maliye Bakanlığının kendisinin de süreçte sıkıntı yaĢaması nedeniyle stratejik planların bütçelenmesine iliĢkin sistemde değiĢiklik çalıĢmaları baĢlatıldığı belirtilmiĢtir. Stratejik planların bütçelenmesinde yaĢanan sıkıntılar anlaĢılır olmakla birlikte Stratejik Plan Hazırlık Programı ve Stratejik Planda kaynak tablosuna yer verilmemiĢ ve Stratejik Planda yer alan maliyet tablosunun Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun hazırlanmamıĢ olması sistem sorunu değildir. Zaten halihazırda MEB Stratejik Planı bir maliyetlendirme sürecinden geçmiĢ olup, bu sürece iliĢkin ayrıntılar Planın “Maliyetlendirme” baĢlıklı 4’üncü bölümünde yer almaktadır. Buna göre gerçekleĢtirilecek faaliyet ve projeler ile bunların tahmini kaynak ihtiyacı belirlenmiĢ, Planda yer alan hedeflerin maliyet tahmini toplamından her bir amacın tahmini maliyetine, amaç maliyetleri toplamından ise stratejik planın tahmini maliyetine ulaĢılmıĢtır. Dolayısıyla Plan için zaten bir kaynak- maliyet analizi yapılmıĢtır. Planlama sürecine rehberlik etmek için hazırlanan Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun 6’ncı bölümünde de maliyetlendirme sürecinin nasıl
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 133 yapılacağı ayrıntıları ile anlatılmıĢ ve bu süreçte kullanılacak iki ana tablo örnek olarak yer almıĢtır. Bunlardan ilki hedefler ve amaçlar için belirlenen tahmini maliyetlerin yıllık dilimlerini gösteren Maliyet Tablosu, diğeri ise toplam maliyetlerini elde edeceği kaynaklarla karĢılaĢtırmasına imkan veren ve yıllar itibariyle hangi kaynaklardan hangi gelirlerin elde edileceğinin tahminini gösteren Kaynak Tablosudur. MEB 2015-2019 Stratejik Planında ise maliyet ve kaynak toplamı belirtilmiĢ olmakla birlikte, Maliyet Tablosu Kılavuza uygun olarak hazırlanmamıĢ ve Kaynak Tablosuna ise hiç yer verilmemiĢtir. Bu durum Planın maliyetlendirme sürecinin gerçekçiliğini zedelemektedir. Yine Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesi uyarınca hazırlık programında planlama sürecinin gerektirdiği masraflar ile beĢerî ve teknik kaynak ihtiyacına da yer verilmesi gerekmekte iken MEB 2015- 2019 Stratejik Plan Hazırlık Programında bu bilginin yer almadığı görülmüĢtür. Bu itibarla, izleyen dönemlerde hazırlanacak stratejik planlarda bu hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. BULGU 2: Stratejik Planda yer alan bazı hedef ve göstergelerin ilgililik kriterini karĢılamaması. 2015-2019 MEB Stratejik Planında yer alan hedef ve göstergeler ilgililik kriterine göre incelendiğinde; Planda yer alan stratejik hedeflerin stratejik amaçlarla ilgili bulunmuĢ; ancak “Öğretmen baĢına düĢen öğrenci sayısı” Ģeklindeki 3.1.1 nolu Performans Göstergesinin, 3.1 Bakanlık hizmetlerinin etkin sunumunu sağlamak üzere insan kaynaklarının yapısını ve niteliğini geliĢtirmek hedefiyle ilgili olmadığı görülmüĢtür. Ayrıca Stratejik Hedef 3.1’e ait “Okul ve kurumların fiziksel koĢulları engelli bireylerin eğitim ve öğretime eriĢimlerini kolaylaĢtıracak Ģekilde düzenlenecektir.” Ģeklindeki 95 no’lu strateji de Strateji Hedef 3.1 ile ilgili bulunmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; “Bakanlık insan kaynaklarının en önemli kısmı öğretmenlerdir, hatta tüm Türk kamu yönetiminin en büyük meslek grubu da öğretmenlerdir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 134 Öğretmenlik alanına iliĢkin insan kaynakları yapısını düzenleyebilmek ve gelecek projeksiyonlarını çizebilmek ise derslik baĢına düĢen öğrenci sayısının belirlenmesi ve hedeflenmesi ile mümkün olmaktadır. Dolayısıyla insan kaynaklarının yapısına iliĢkin en önemli göstergelerden biri öğretmen baĢına düĢen öğrenci sayısıdır. Derslik veya okul ile ilgili gibi görünebilecek bu gösterge esas olarak insan kaynakları planlaması için gereklidir. Bu nedenle derslik baĢına düĢen öğrenci sayısı göstergesi insan kaynakları planlanması kısmında değerlendirilmiĢtir. YaklaĢık 900.000 çalıĢan olan Bakanlığımız ülkemizde en çok engelli çalıĢanı bünyesinde bulunduran bakanlıktır. Dolayısıyla insan kaynaklarının yapısına ve etkin çalıĢmasına iliĢkin 3.1. numaralı hedefte bu önemli kitleye iliĢkin de düzenlemelere yer verilmiĢtir. ÇalıĢanlarımızın çalıĢmalarını yürütebilmelerine yönelik olarak ortamın düzenlenmesi istenilirse tabi ki kurumsal kapasitenin baĢka baĢlıklarında da değerlendirilebilir. Ancak Ġnsan kaynaklarına iliĢkin 3.1 nolu hedefte yer alan engelli bireyler için kurumlarımızda yapılması gereken düzenlemelerin yapılması bir tercih olarak insan kaynakları hedefinde yer verilmiĢtir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında insan kaynaklarının yapısına iliĢkin en önemli göstergelerden birinin öğretmen baĢına düĢen öğrenci sayısı olduğu, derslik veya okul ile ilgili gibi görünebilecek bu göstergenin esas olarak insan kaynakları planlaması için gerekli olduğu, bu nedenle derslik baĢına düĢen öğrenci sayısı göstergesinin insan kaynakları planlanması kısmında değerlendirildiği, Bakanlığın ülkemizde en çok engelli çalıĢanı bünyesinde bulunduran bakanlık olduğu, dolayısıyla insan kaynaklarının yapısına ve etkin çalıĢmasına iliĢkin 3.1. numaralı hedefte bu önemli kitleye iliĢkin de düzenlemelere yer verildiği, çalıĢanlarımızın çalıĢmalarını yürütebilmelerine yönelik olarak ortamın düzenlenmesinin istenilirse tabi ki kurumsal kapasitenin baĢka baĢlıklarında da değerlendirilebileceği ancak, Ġnsan kaynaklarına iliĢkin 3.1 nolu hedefte yer alan engelli bireyler için kurumlarımızda yapılması gereken düzenlemelerin yapılmasının bir tercih olarak insan kaynakları hedefinde yer verildiği belirtilmiĢ olsa da; Amaçlar, hedefler, göstergeler ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması da stratejik planlamanın bir gereğidir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 135 MEB 2015-2019 Stratejik Planında stratejik hedef 3.1 in gerçekleĢmesi durumunda: “Milli Eğitim Bakanlığı’nın insan kaynaklarının sürekli geliĢiminin sağlanması, yöneticilerinin yeterliliklerinin geliĢtirilmesi ve atamalarda liyakatın esas alınması, personel atama ve yer değiĢtirmelerin ihtiyaçlar doğrultusunda gerçekleĢtirilmesi beklenmektedir” olduğu belirtilmiĢtir. Ancak söz konusu stratejik hedef 3.1.1 ve strateji 95 söz konusu beklentinin karĢılanması için kullanılacak bir araç değildir. Dolayısıyla öğretmen baĢına düĢen öğrenci göstergesi ve okulların fiziksel koĢullarının iyileĢtirilmesi stratejisi ile insan kaynaklarının yapısını ve niteliğini geliĢtirme hedefi arasında bir ilgi bulunmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Stratejik Planda yer alan bazı hedef ve göstergelerin iyi tanımlanma kriterini karĢılamaması. 2015-2019 MEB Stratejik Planında bazı hedeflerde yer alan ifadelerin iyi tanımlanmadığı görülmüĢtür. Stratejik Hedef 3.1’e ait Performans Göstergesi 3.1.5.“Asıl yönetici sayısının toplam yönetici sayısına oranı (%)” iyi tanımlanmamıĢtır. Burada asıl yöneticiden ne kastedildiği tam olarak anlaĢılamamaktadır. Konuya iliĢkin olarak “vekalet, geçici görevlendirme, asaleten görevlendirme” terimlerinin kullanılarak göstergenin daha anlaĢılır kılınması gerekmektedir. Stratejik Hedef 3.2’ye ait Performans Göstergesi 3.2.11 “Hedeflenen okullardan internet altyapısı, tablet veya etkileĢimli tahta kurulumu tamamlananların oranı (%)” da iyi tanımlanmamıĢtır. ġöyle ki; göstergenin “internet altyapısı, tablet veya etkileĢimli tahta kurulumu tamamlananların oranı” üzerinden tespit edildiği ancak göstergede kullanılan “veya” ifadesinin karıĢıklığa yol açtığı görülmüĢtür. Ölçüm yapılırken bunlardan herhangi birini tamamlayan okullar mı yoksa üçünü birden tamamlayan okullar mı dikkate alınacaktır? Kaldı ki bunlar birbirinin ikamesi olan hizmetler de değildir. Göstergenin daha açık ve anlaĢılır olması için her birinin ayrı birer gösterge olarak tanımlanması daha uygun görülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Gösterge kartlarında belirtilmekle beraber tüm okullarda tablet, etkileĢimli tahta vb aynı anda kurulmamaktadır. Bazı okullar için tüm donanımlar
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 136 kurulmakla beraber bazı okul türlerinde sadece etkileĢimli tahta ve internet altyapısı kurulması planlanmaktadır. Dolayısıyla ve bağlacı ile bağlanması hatalı olacağı için veya ile bağlantı kurulmuĢtur. Burada kritik olan nokta bu çalıĢmaların yapılması planlanan okullardan gerçekleĢme sağlanan okullara oranıdır. Ġfadenin bu Ģekilde kaleme alınması durumunda da kamuoyu tarafından anlaĢılmayacağı için açık bir Ģekilde ifade edilmiĢtir. Bulgunun buna göre yeniden değerlendirilmesi yerinde olacaktır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında Stratejik Hedef 3.2’ye ait PG 3.2.11’in iyi tanımlanmaması hususuna iliĢkin; gösterge kartlarında belirtilmekle beraber tüm okullarda tablet, etkileĢimli tahta vb aynı anda kurulmadığı, bazı okullar için tüm donanımlar kurulmakla beraber bazı okul türlerinde sadece etkileĢimli tahta ve internet altyapısı kurulması planlandığı, dolayısıyla ve bağlacı ile bağlanması hatalı olacağı için veya ile bağlantı kurulduğu belirtilirken, Stratejik Hedef 3.1’e ait PG 3.1.5’in iyi tanımlanmamasına iliĢkin herhangi bir açıklama yapılmamıĢtır. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzuna göre hedeflerin yeterince açık ve anlaĢılır olması gerekmektedir. Yani idareler, neyi baĢarmak istediklerini açıkça tanımlamalıdır. Göstergelerin iyi tanımlanmamıĢ olması, kamu idarelerinin hedeflere yönelik baĢarıyı yanlıĢ raporlaması riskini doğurur. Bu riskin ortadan kaldırılabilmesi için kamu idarelerinin hedeflerini açık ve anlaĢılır Ģekilde belirlemeleri esastır. Bulguda açıklandığı üzere söz konusu göstergelerin iyi tanımlanma kriterini karĢılamadığı için ölçümünde hatalar olabileceği değerlendirilmektedir. BULGU 4: Stratejik Planda yer alan bazı hedeflerin zaman çerçevesinin belli olmaması. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda “Hedefler”, “UlaĢılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmıĢ bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir.” Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Dolayısıyla anılan tanımdan da anlaĢılacağı üzere stratejik hedeflerin zaman cinsinden de ifade edilebilir olması yani hangi süre için konulduğunun belli olması gerekmektedir. Ancak 2015-2019 MEB Stratejik Planında yer alan ve aĢağıda belirtilen 4 adet
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 137
hedefin zaman çerçevesinin belli olmadığı görülmüĢtür.
2.1.- Bütün bireylerin bedensel, ruhsal ve zihinsel geliĢimlerine yönelik faaliyetlere
katılım oranını ve öğrencilerin akademik baĢarı düzeyini artırmak.
2.2.- Hayat boyu öğrenme yaklaĢımı çerçevesinde, iĢ gücü piyasasının talep ettiği
beceriler ile uyumlu bireyler yetiĢtirerek istihdam edilebilirliği artırmak.
2.3- Eğitimde yenilikçi yaklaĢımlar kullanılarak bireylerin yabancı dil yeterliliğini ve
uluslararası öğrenci-öğretmen hareketliliğini artırmak.
3.1.- Bakanlık hizmetlerinin etkin sunumunu sağlamak üzere insan kaynaklarının
yapısını ve niteliğini geliĢtirmek.
Kamu idaresi cevabında; “Tarafınızca da bilindiği üzere stratejik hedefler ssöög+z
kuralına uygun olarak belirlenirler. Kurala göre hedefler somut, spesifik, önemli, ölçülebilir,
gerçekleĢtirilebilir ve zaman iliĢkili olmalıdır.
Zaman Ģartı ise artı (+) olarak belirtilir. Üç ile 5 yıllık yani plan süresi ile sınırlı olmak
Ģartıyla zaman sınırı belirlenebilir. Ancak üç veya dört yıllık bir hedef süresi belirlenmiĢ ise
zorunlu olarak belirtilmesi gerekir, beĢ yıllık hedeflerde ise 5 yılın sonunda, plan sonuna
kadar gibi ifadelere yer verilebilir. Ancak bu durum Ģart değildir. Stratejik plan içerisinde yer
alan Stratejik Hedeflerde süre belirtilmemiĢ ise plan dönemi sonuna kadar olduğu anlaĢılır.
Dolayısıyla ifade içinde süre belirtilmemiĢ ise bu durum hedefin 5 yıllık hedef olduğunu
göstermektedir. Hedef sürelerine iliĢkin bulgu stratejik planlama açısından geçerlilik
taĢımamaktadır. Ayrıca Bakanlığımız planında hedeflerin altında yer alan göstergelerde de
geçmiĢ yıllar gerçekleĢmelerinden hemen sonraki sütunda 5 yıl sonunda ulaĢılmak istenen
nokta net olarak belirtilmiĢ durumdadır.”
Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında üç ile beĢ yıllık yani plan süresi ile sınırlı
olmak Ģartıyla zaman sınırı belirlenebileceği, ancak üç veya dört yıllık bir hedef süresi
belirlenmiĢ ise zorunlu olarak belirtilmesi gerektiği, beĢ yıllık hedeflerde ise beĢ yılın
sonunda, plan sonuna kadar gibi ifadelere yer verilebileceği, ancak bu durumun Ģart olmadığı,
Stratejik Plan içerisinde yer alan Stratejik Hedeflerde süre belirtilmemiĢ ise plan dönemi
sonuna kadar olduğunun anlaĢıldığı, dolayısıyla ifade içinde süre belirtilmemiĢ ise bu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 138 durumun hedefin 5 yıllık hedef olduğunu gösterdiği, hedef sürelerine iliĢkin söz konusu bulgunun stratejik planlama açısından geçerlilik taĢımadığı, ayrıca Bakanlığın Planında hedeflerin altında yer alan göstergelerde de geçmiĢ yıllar gerçekleĢmelerinden hemen sonraki sütunda 5 yıl sonunda ulaĢılmak istenen noktanın net olarak belirtildiği ifade edilmiĢ ise de cevapta dile getirilen iddialara iliĢkin olarak herhangi bir kanuni dayanak gösterilmemiĢtir. Oysa bulgu metninde de belirtildiği üzere Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda “Hedefler” “UlaĢılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmıĢ bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir.” Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Anılan tanımdan da anlaĢılacağı üzere stratejik hedeflerin hangi süre için konulduğunun açık olarak belirtilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla hedef sürelerine iliĢkin belirlemenin stratejik planlama açısından geçerlilik taĢımadığı iddiası yorumdan öteye gidememektedir. Kaldı ki Kılavuzda stratejik hedeflerin nasıl oluĢturulması gerektiğine iliĢkin örneklere de yer verilmiĢ ve bu örneklerin hepsinde zaman çerçevesi belirlenmiĢtir. Bu itibarla, izleyen dönemlerde hazırlanacak stratejik planlarda stratejik hedeflerin tanımlanmıĢ bir zaman dilimi ile belirlenmesi gerekmektedir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 5: Bütçenin %94,09’luk kısmının Performans Hedefleri ve Performans Programıyla iliĢkilendirilmemesi. Performans Programında 42 adet performans hedefi belirlenmiĢ ve bu hedefleri gerçekleĢtirmek üzere bütçe içi 62.000.248.000,00 TL, bütçe dıĢı 3.733.857,98 TL olmak üzere toplam 65.734.105.897,98 TL kaynak kullanılması öngörülmüĢtür. Program döneminde faaliyetlerin ve performans hedeflerinin gerçekleĢtirilmesi için öngörülen toplam 65.734.105.897,98 TL kaynağın %11,25’i (7.398.053.487,98 TL) faaliyetlerle iliĢkilendirilirken, %88,75’i (58.336.052.410,00 TL) genel yönetim giderleri baĢlığı altında toplanmıĢtır. Bütçe içi kaynağın ise %5,91’i (3.664.195.590,00 TL) faaliyetlerle iliĢkilendirilmiĢ, %94,09’u (58.336.052.410,00 TL) genel yönetim giderleri olarak belirlenmiĢtir. Genel yönetim giderleri toplamı olan 58.336.052.410,00 TL’nin;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 139
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 140 Diğer taraftan Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Performans Esaslı Bütçeleme Rehberinin b)Maliyet unsurlarının belirlenmesi baĢlığında “Kamu idarelerince, maliyet unsurları öncelikle değiĢken ve sabit maliyet olarak sınıflandırılacaktır. Bu sınıflandırmada performans hedefine ya da faaliyet düzeyine bağlı olmayan maliyetler sabit maliyet, performans hedefine ya da faaliyet düzeyine bağlı olarak değiĢkenlik gösteren maliyetler ise değiĢken maliyet olarak dikkate alınacaktır.” denilmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı 2015 yılı Performans Programı incelendiğinde personel giderleri ile sosyal güvenlik kurumuna yapılan ödemeler düĢüldüğünde 13.162.439.000,00 TL nin % 27,83’ü olan 3.664.195.590 TL maliyetlendirilerek performans programında faaliyetlerle iliĢkilendirilmiĢtir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında Millî Eğitim Bakanlığı 2015 yılı Performans Programı incelendiğinde personel giderleri ile sosyal güvenlik kurumuna yapılan ödemeler düĢüldüğünde 13.162.439.000,00 TL’nin % 27,83’ü olan 3.664.195.590 TL maliyetlendirilerek performans programında faaliyetlerle iliĢkilendirildiği belirtmiĢtir. Bulguda da belirtildiği üzere 62.000.248.000,00 TL tutarındaki bütçenin sadece 3.664.195.590,00 TL’si, bütçe dıĢı ile birlikte kullanılacak toplam 65.734.105.897,98 TL kaynağın ise 7.398.053.487,98 TL’sinin maliyetlendirilerek performans programında faaliyetlerle iliĢkilendirilmiĢ olması ve dolayısıyla 62.000.248.000,00 TL tutarındaki bütçenin 48.831.069.536,00 TL tutarındaki personel giderleri ve sosyal güvenlik primi ödemelerinin maliyetlendirilerek performans programında faaliyetlerle iliĢkilendirilmemesi; Kurumun temel hizmeti olan eğitim ve öğretim faaliyetlerinin performans hedefleri ve performans programıyla iliĢkilendirilmemesine, eğitim ve öğretim faaliyetlerinin kalitesinin ölçülememesine, Kurumların toplam bütçelerinin ağırlıklı kısmının herhangi bir stratejik hedef ve performans hedefleriyle iliĢkilendirilmemiĢ olması ise; performans programlarının hazırlanmasından beklenen amacın gerçekleĢmesinin zafiyete uğramasına, performans esaslı bütçeleme sisteminin tam olarak hayata geçirilememesine neden olacağı değerlendirilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 141 BULGU 6: Hedef ve Göstergelerin ilgililik kriterini karĢılamaması. Performans Programı Hazırlama Rehberinde hedeflerin;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 142 Performans Hedefi 12 verecek etkinliklere katılım oranını bir önceki yıla göre % 10 arttırmak. Stratejik Amaç 10 Hayat boyu öğrenim stratejisi doğrultusunda kiĢisel geliĢim taleplerinin karĢılanmasının yanı sıra değiĢen ve geliĢen ekonomiye iĢ gücü duyarlılığının artırılması için kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluĢlarıyla iĢ birliği içerisinde, bireylerin kiĢisel bilgi ve istihdam becerilerini geliĢtirerek iĢ ve yaĢam kalitelerini artırmak. Stratejik Hedef 10.6 Trafik ve ilk yardım bilincinin yaygınlaĢtırılması ve sürücü eğitimine iliĢkin öğretim programları ve sınav uygulamalarını 2014 yılına kadar AB’yle uyumlu hâle getirmek. Performans Hedefi 16 Trafik ve ilk yardım bilincinin yaygınlaĢtırılması ve sürücü eğitimlerine iliĢkin AB'yle uyum bağlamında öğretim programları geliĢtirmek; eğitim ve sınav uygulamaları üzerine mevzuat çalıĢmaları yapmak Stratejik Amaç 11 Eğitim çağı dıĢına çıkmıĢ bireylerden uzaktan eğitim yoluyla öğrenimini tamamlamak isteyenler ile bireysel geliĢimlerini sağlamak ve/veya yeni mesleki yeterlikler kazanmak isteyenlerin e-öğrenme ortamlarına eriĢimini kolaylaĢtırarak, bu alanın bilgi teknolojilerinde meydana gelen değiĢimlere paralel; yenilenmesini, geliĢmesini, zenginleĢtirilmesini ve oluĢturulacak standartlara uygunluğu bakımından izlenmesini sağlamak. Stratejik Hedef 11.1 Örgün eğitim imkanından yararlanamamıĢ bireylerin uzaktan eğitim imkanlarıyla öğrenimlerini tamamlamalarını sağlamak. Performans Hedefi 18 2015 yılı sonuna kadar Eğitim BiliĢim Ağı (EBA) portalinde geliĢtirilen içerikler ve modüllerin sayısını en az % 10 artırmak. Stratejik Amaç 13 Bakanlığın insan gücü planlamasını gelecek projeksiyonlarına dayandıran ve insan kaynaklarının ülke genelinde dengeli dağılımını sağlayan; liyakat ve kariyeri esas alan; dıĢ değiĢime duyarlı-iç dönüĢümü sağlayıcı ve mevzuatla sürekliliği sağlanan bir insan kaynakları yönetimi sistemi kurmak. Stratejik Hedef 13.8 Topyekün Savunma ve Seferberlik Hizmetleri (TSSH) konularında personel ve öğrencilerde var olan bilinç seviyesini sürekli olarak artırmak. Performans Hedefi 23 2015 yılı sonuna kadar okul ve kurumlarda afet, acil durum, sivil savunma, seferberlik ve koruyucu güvenlik hizmetleri konularında personelde ve öğrencilerde var olan bilinci maksimum seviyeye yükseltmek. Stratejik Amaç 14 Türk eğitim sisteminin fiziksel kapasitesinin artırılması ve nitelikli eğitim-öğretim ortamının hazırlanması için dünyadaki ve ülkemizdeki ekonomik, sosyal, endüstriyel ve teknolojik geliĢmeler ve öngörüleri doğrultusunda, kaynakların çeĢitliliğini artırarak etkin kullanılmasını sağlamak. Stratejik Hedef 14.1 Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlarımızın bölgesel farklılıkları gidermek amacıyla 2014 yılı sonuna kadar tümünün biliĢim teknolojilerinden yararlanmasını sağlamak. Performans Hedefi 24 Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü kapsamında yürütülen biliĢim teknolojilerine iliĢkin ulusal ve uluslararası projelerin değerlendirmesinin yapılması. Stratejik ÇağdaĢ eğitim anlayıĢı içinde öğrenen merkezli öğretim programlarını sürekli geliĢtirip
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 143
Amaç 16 değerlendiren, çağın ve çevrenin gerektirdiği değiĢikliklere uygun ürün ve süreç
geliĢtiren bir Ar-Ge anlayıĢıyla desteklenen nitelikli bir eğitim sistemi oluĢturmak.
Stratejik
Hedef 16.2
Eğitim materyallerini çağın gerekleri doğrultusunda sürekli geliĢtirmek ve ders kitapları
ile eğitim araçlarının standartlarını belirlemek.
Performans
Hedefi 34
2015 yılı içerisinde, kademeli olarak uygulamaya konulan öğretim programlarına ait
okutulmakta olan ders kitaplarının izleme ve değerlendirmesinin yapılması.
Stratejik
Amaç 17
Bakanlığın operasyonel, yönetsel ve kalite süreçlerinin eğitim politikalarına, stratejik
plana ve mevzuata uygun olarak yürütülmesi ve sürekli iyileĢtirilmesini sağlamak
amacıyla daha etkin bir denetim ve rehberlik sistemi oluĢturmak.
Stratejik
Hedef 17.5
Denetim hizmetlerinde kalite, etkinlik ve verimliliği sağlamaya yönelik çalıĢmalar
yapmak.
Performans
Hedefi 38
2015 yılı sonuna kadar denetim hizmetlerinde, kalite etkinlik ve verimliliği sağlamaya
yönelik standartlar oluĢturmak ve projeler geliĢtirmek
Stratejik
Amaç 18
Avrupa Birliğine tam üyelik perspektifi çerçevesinde üye devletlerle iĢbirliği içinde
eğitim kalitesini yükseltmek; birliğin mesleki eğitim politikasının uygulanmasını
sağlamak; fonlarından daha fazla yararlanmak; mevzuatı uyumlulaĢtırmak ve ulusal dil
eğitimi politikasını geliĢtirmek.
Stratejik
Hedef 18.8 Avrupa Birliği Eğitim Öğretim Programlarına etkin katılım ve katkı sağlamak.
Performans
Hedefi 40
AB müktesebatına uyum çalıĢmalarını yürütmek, Avrupa Birliği gençlik ve eğitim
programları hakkında farkındalığı artırıcı çalıĢmalar yapmak, Ülkemiz eğitim ve
öğretim sistemini Avrupa Birliği ve üye ülkelerinde tanıtıcı faaliyetler planlamak.
Değerlendirmeye alınan Performans Göstergelerinden aĢağıdaki tabloda belirtilen
göstergenin hedefle ilgisi kurulamamakta yani hedefe ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne ölçüde
ulaĢıldığını ölçme, izleme ve değerlendirmeye yönelik olmaması nedeniyle ilgililik kriterini
karĢılamamaktadır. (Performans Göstergesi 31.3)
Tablo 2 : Ġlgililik Kriterini KarĢılamayan Performans Göstergeleri.
Performans
Hedefi 9
Özel eğitimden yararlanacak bireylerin devam ettiği kurumlardaki öğretmen, fiziki
mekan ve
kaynak ihtiyacını karĢılayarak; bu kurumlara yönelik etkin bir denetim sistemini
kurmak.
Performans
Göstergesi 9.1
Özel özel eğitimden yararlanan birey sayısı
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 144 Kamu idaresi cevabında; “Hedef ve göstergelerin ilgililik kriterini karĢılaması yönünde birimlere gerekli eğitimler verilmiĢ olup, bu konu ile ilgili tespit edilen birimlerimize ait bulgu ile ilgili cevaplar aĢağıda yer almaktadır. Bundan sonraki süreçtede yine konu ile ilgili olarak gerekli çalıĢmalar yapılacaktır. Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (Performans Hedefi 3) “2015 yılı sonuna kadar okul türü yerine program türünü esas alan, yatay ve dikey geçiĢlere imkân veren bir yapıya geçiĢi kolaylaĢtıracak program geliĢtirme, mevzuat ve hizmetiçi eğitim çalıĢmaları yapmak.” Performans hedefinde yer alan program geliĢtirme ve mevzuat çalıĢmaları sonucunda ortaya çıkan öğretim programı ve mevzuat metni bir sonuç/çıktı olarak kabul edilebilir. Bununla birlikte öğretim programları geliĢtirildiği yılda değil sonraki yılda uygulamaya geçmektedir. Bu nedenle performans hedefinin yazıldığı yılda elde edilen sonuçlar yalnızca ortaya çıkan ürünle/çıktıyla ölçülebilmektedir. Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü (Performans hedefi 16) “Trafik ve ilk yardım bilincinin yaygınlaĢtırılması ve sürücü eğitimlerine iliĢkin AB'yle uyum bağlamında öğretim programları geliĢtirmek; eğitim ve sınav uygulamaları üzerine mevzuat çalıĢmaları yapmak” Ģeklinde tanımlanmıĢ olup, “mevzuat çalıĢmaları yapmak” bir faaliyet çalıĢması Ģeklinde yorumlanmıĢtır. Söz konusu performans hedefinin “mevzuat hazırlamak” Ģeklinde çıktı/sonuç odaklı ifade edilmesinin daha uygun olacağı değerlendirilmektedir. Ancak mevzuat hazırlama ve özellikle onay süreçlerinde yaĢanan uzamalar nedeniyle söz konusu performansa yönelik faaliyetlerin yürütülmesine rağmen, performansın gerçekleĢtirilememesine, diğer bir ifade ile gerçekleĢtirilmemiĢ gözükmesine yönelik endiĢe nedeniyle bu Ģekilde bir ifade kullanılmıĢtır. Nitekim hazırlanan taslak mevzuatlardan MTSK yönetmeliği 05 Aralık 2015 tarihinde, Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Yönergesi ise 06 Ocak 2016 tarihinde onaylanmıĢtır. Performans hedefine ve stratejik hedefe yönelik çıktı; hazırlanan mevzuat düzenlemesidir. Bu alandaki çalıĢma bir performans kabul edilerek mevzuat çalıĢmalarına yönelik bir hedef ifade edilmiĢtir. Öte yandan hazırlanan taslak mevzuattın performans programı süresi dıĢında
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 145 onaylanması muhtemel bir konudur. Talim ve Terbiye Kurulu BaĢkanlığı (Performans Hedefi 34) Performans hedefinin faaliyet odaklı olduğu belirtilmiĢtir. Ancak bu faaliyet odaklı performans hedefi stratejik hedefe ulaĢmaya yöneliktir ve performans hedefi sonunda ulaĢılan çıktılar eğitim sisteminin daha nitelikli bir hale kavuĢmasında önemli bir rol almıĢtır. Yapılan izleme ve değerlendirme çalıĢtayları sonucunda 24 ders kitabının değerlendirilmesi yapılmıĢ ve elde edilen dönütler Ders Kitapları ve Öğretim Materyalleri Daire BaĢkanlığına bildirilmiĢtir. Geri dönütler doğrultusunda ders kitaplarında gerekli güncellemeler, hata tespit ve düzenlemeleri, gerekli bulunan eklemeler somut olarak yapılmıĢ ve ders kitapları/eğitim materyallerinin sürekli güncellenmesi ve geliĢtirilmesi sağlanmıĢtır. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (Performans Hedefi 18) Eğitim BiliĢim Ağı “EBA” internet tabanlı bir eğitim platformu olup ilk-orta ve lise eğitimlerine yönelik zengin içerikleri barındıran ve her geçen gün eğitim kurumlarında giderek kullanımı yaygınlaĢan, içerisinde uzaktan eğitim unsurlarının çokça yer aldığı dünyanın en büyük eğitim portallerinden birisidir. EBA bünyesinde yer alan haber, video, ses, portal, dergi, e-dergi, e-kitap ve e-doküman gibi elektronik içeriklerden faydalanabilmek için örgün eğitimin bir parçası olmak veya EBA’ya kayıtlı olmak gerekememektedir. Dolayısıyla Eğitim BiliĢim Ağı, örgün eğitim imkânından yararlanamamıĢ bireylerin de hizmetine ve kullanımına açıktır. (Performans Hedefi 24) Stratejik Amaç 14’te belirtildiği üzere, eğitim sistemimizin fiziksel kapasitesinin artırılması ve nitelikli eğitim-öğretim ortamının hazırlanması için dünyadaki ve ülkemizdeki ekonomik, sosyal, endüstriyel ve teknolojik geliĢmeler ve öngörüleri doğrultusunda, kaynakların çeĢitliliğini artırarak etkin kullanılmasını sağlamak amacıyla, uluslararası düzlemde eğitimde teknoloji kullanımı, STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik), geleceğin sınıflarının tasarımı v.b. konularda Avrupa Birliği finansmanlı projeler yürütülmüĢtür. Bu projelerin faaliyetleri, Stratejik Hedef 14.1 kapsamında, ülke çapında tüm
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 146 okullarımıza hitap edecek Ģekilde gerçekleĢtirilmiĢtir/gerçekleĢtirilmektedir. Böylece Stratejik Amaç 14’te belirtilen kaynak çeĢitliliği sağlanmıĢtır. Ayrıca, Performans Hedefi 24 kapsamında, devam eden ve tamamlanmıĢ projelerin değerlendirmeleri yapılarak raporları hazırlanmıĢtır. Söz konusu projeler kapsamında elde edilen sonuçların ve bilgi birikiminin FATĠH ve EBA ile bütünleĢtirilmesi amacıyla çalıĢmalar yapılmıĢtır. Böylelikle biliĢim teknolojileriyle ilgili söz konusu proje çıktılarından ve imkânlarından ülkemizin her köĢesindeki okullarımızın, öğrenci ve öğretmenlerimizin yararlanması sağlanmaktadır. Ayrıca, Stratejik Hedef 14.1 Kapsamında, EBA tüm öğretmen ve öğrencilerimizin hizmetine sunulmuĢ olan bir platformdur. Tüm okullarımız internete bağlı olduğundan EBA’dan doğrudan faydalanabilmekte, biliĢim teknolojilerinin imkânlarından yararlanabilmektedirler. Performans Hedefi 24 kapsamında, Genel Müdürlüğümüz bünyesinde, 2015 yılında yürütülen tüm uluslararası projelerle ilgili 3 adet değerlendirme raporu Genel Müdürlük insan kaynağından faydalanılarak hazırlanmıĢtır:
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 147 edilebileceği, bununla birlikte öğretim programları geliĢtirildiği yılda değil sonraki yılda uygulamaya geçildiği, bu nedenle performans hedefinin yazıldığı yılda elde edilen sonuçlar yalnızca ortaya çıkan ürünle/çıktıyla ölçülebildiği, Performans hedefi 16 için mevzuat hazırlama ve özellikle onay süreçlerinde yaĢanan uzamalar nedeniyle söz konusu performansa yönelik faaliyetlerin yürütülmesine rağmen, performansın gerçekleĢtirilememesine, diğer bir ifade ile gerçekleĢtirilmemiĢ gözükmesine yönelik endiĢe nedeniyle bu Ģekilde bir ifade kullanıldığı, Performans hedefi 18 için Eğitim BiliĢim Ağı “EBA” internet tabanlı bir eğitim platformu olup ilk-orta ve lise eğitimlerine yönelik zengin içerikleri barındıran ve her geçen gün eğitim kurumlarında giderek kullanımı yaygınlaĢan, içerisinde uzaktan eğitim unsurlarının çokça yer aldığı dünyanın en büyük eğitim portallerinden birisi olduğu, EBA bünyesinde yer alan haber, video, ses, portal, dergi, e-dergi, e-kitap ve e-doküman gibi elektronik içeriklerden faydalanabilmek için örgün eğitimin bir parçası olmak veya EBA’ya kayıtlı olmak gerekmediği, dolayısıyla Eğitim BiliĢim Ağı, örgün eğitim imkânından yararlanamamıĢ bireylerin de hizmetine ve kullanımına açık olduğu, Performans hedefi 24 için, eğitim sistemimizin fiziksel kapasitesinin artırılması ve nitelikli eğitim-öğretim ortamının hazırlanması için dünyadaki ve ülkemizdeki ekonomik, sosyal, endüstriyel ve teknolojik geliĢmeler ve öngörüleri doğrultusunda, kaynakların çeĢitliliğini artırarak etkin kullanılmasını sağlamak amacıyla, uluslararası düzlemde eğitimde teknoloji kullanımı, STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik), geleceğin sınıflarının tasarımı v.b. konularda Avrupa Birliği finansmanlı projeler yürütüldüğü, bu projelerin faaliyetleri, Stratejik Hedef 14.1 kapsamında, ülke çapında tüm okullarımıza hitap edecek Ģekilde gerçekleĢtirildiği, ayrıca, Performans Hedefi 24 kapsamında, devam eden ve tamamlanmıĢ projelerin değerlendirmeleri yapılarak raporlarının hazırlandığı, söz konusu projeler kapsamında elde edilen sonuçların ve bilgi birikiminin FATĠH ve EBA ile bütünleĢtirilmesi amacıyla çalıĢmalar yapıldığı, böylelikle biliĢim teknolojileriyle ilgili söz konusu proje çıktılarından ve imkânlarından ülkemizin her köĢesindeki okullarımızın, öğrenci ve öğretmenlerimizin yararlanmasının sağlandığı, , EBA’nın tüm öğretmen ve öğrencilerin hizmetine sunulmuĢ olan bir platform olduğu, tüm okulların internete bağlı olduğundan EBA’dan doğrudan faydalanabildiği, biliĢim teknolojilerinin imkânlarından yararlanabildiği,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 148 Performans hedefi 34 için bu faaliyet odaklı performans hedefinin stratejik hedefe ulaĢmaya yönelik olduğu, performans hedefi sonunda ulaĢılan çıktılar eğitim sisteminin daha nitelikli bir hale kavuĢmasında önemli bir rol aldığı, yapılan izleme ve değerlendirme çalıĢtayları sonucunda 24 ders kitabının değerlendirilmesinin yapıldığı ve elde edilen dönüĢler Ders Kitapları ve Öğretim Materyalleri Daire BaĢkanlığına bildirildiği, geri dönüĢler doğrultusunda ders kitaplarında gerekli güncellemeler, hata tespit ve düzenlemeleri, gerekli bulunan eklemelerin somut olarak yapıldığı ve ders kitapları/eğitim materyallerinin sürekli güncellenmesi ve geliĢtirilmesinin sağlandığı, BelirtilmiĢ, ilgili görülmeyen performans hedefleri 38, 40, 12 ve 23 hakkında herhangi bir açıklama yapılmamıĢtır. Ancak, Kamu idaresi cevabında bulguda belirtilen hedef ve göstergelerin ilgililik kriterini karĢıladığı değerlendirilmekte olduğu belirtmiĢ olsa da, yapılan açıklamalar göstergelerin neden ilgili olduğunu açıklamaktan uzaktır. Açıklamalar söz konusu göstergeler çerçevesinde yapılan faaliyetleri anlatmaktan öteye gitmemektedir. Bulguda da açıklandığı üzere söz konusu hedef ve göstergelerin sonuç ve çıktı odaklı olmadığından ilgililik kriterini karĢılamadığı değerlendirilmektedir. BULGU 7: Performans Programı dönemine ait kurumun insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karĢılanmasına yönelik izlenecek istihdam politikalarına yer verilmemesi. Maliye Bakanlığınca hazırlanan Performans Programı Hazırlama Rehberinin “Ġnsan Kaynakları” bölümünde; idarenin mevcut insan kaynakları, istihdam Ģekli, hizmet sınıfları, kadro unvanları, istihdam politikası ve benzeri bilgilere bu bölümde yer verilmesi gerektiği, ayrıca program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karĢılanmasına yönelik izlenecek politikaların da açıklanması gerektiği belirtilmiĢtir. Performans Programının “Ġnsan Kaynakları” bölümünde kurumun program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karĢılanmasına yönelik izlenecek istihdam politikalarına yer verilmemiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi gereğince, Performans Programının “Ġnsan Kaynakları” bölümünde kurumun program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve bunun
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 149 karĢılanmasına yönelik izlenecek istihdam politikalarına iliĢkin bilgilere yer verilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bulguda program dönemine ait kurumun insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karĢılanmasına yönelik izlenecek istihdam politikalarına yer verilmediği belirtilmektedir. Söz konusu bulgu, 2014 SayıĢtay Denetim Raporunda da belirtilmiĢ olmakla birlikte ilgili raporun yayımlanma tarihinden önce Bakanlığımız 2015 Performans Programı hazırlandığından 2015 yılı programında insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karĢılanmasına yönelik izlenecek istihdam politikalarına yer verilememiĢtir. Bulguda belirtilen insan kaynakları ihtiyacı ve istihdam politikalarına, Maliye Bakanlığı tarafından 27 Ocak 2016 tarihinde açıklanan Performans Programları hakkında duyurusuna istinaden Nisan ayı içerisinde kamuoyuna açıklanan Millî Eğitim Bakanlığı 2016 Yılı Performans Programında yer verilmiĢtir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında bulguda belirtilen insan kaynakları ihtiyacı ve istihdam politikalarına, Maliye Bakanlığı tarafından 27 Ocak 2016 tarihinde açıklanan Performans Programları hakkında duyurusuna istinaden Nisan ayı içerisinde kamuoyuna açıklanan Millî Eğitim Bakanlığı 2016 Yılı Performans Programında yer verildiği belirtilmiĢtir. Konu 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. BULGU 8: Ulusal ve Kurumsal Üst Politika Belgelerinde yer alan idare ile ilgili temel politika ve önceliklere yer verilmemesi. Performans Programı Hazırlama Rehberinde; Hükümet Programında, Kalkınma Planı ve Stratejik Planda yer alan, idare ile ilgili temel politika ve önceliklere “Performans Bilgileri” bölümünde kısaca yer verileceği belirtilmiĢtir. Ulusal ve Kurumsal Üst Politika Belgelerinde idare ile ilgili temel politika ve öncelikler bulunmasına rağmen, Performans Programında “Temel Politika ve Öncelikler” bölümüne yer verilmemiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi gereğince Performans Programlarında söz
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 150 konusu bölüm oluĢturularak, Ulusal ve Kurumsal Üst Politika Belgelerinde yer alan idare ile ilgili temel politika ve önceliklere yer verilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bulguda program hazırlanırken ulusal ve kurumsal üst politika belgelerinde yer alan idare ile ilgili temel politika ve önceliklere yer verilmediği belirtilmektedir. Söz konusu bulgu, 2014 SayıĢtay Denetim Raporunda da belirtilmiĢ olmakla birlikte ilgili raporun yayımlanma tarihinden önce Bakanlığımız 2015 Performans Programı hazırlandığından 2015 yılı programında Ulusal ve Kurumsal Üst Politika belgelerinde yer alan idare ile ilgili temel politika ve önceliklere yer verilememiĢtir. Diğer taraftan söz konusu bulguya yönelik belirtilen hususlara Maliye Bakanlığı tarafından 27 Ocak 2016 tarihinde açıklanan Performans Programları hakkında duyurusuna istinaden Nisan ayı içerisinde kamuoyuna açıklanan Millî Eğitim Bakanlığı 2016 Yılı Performans Programında yer verilmiĢtir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında söz konusu bulguya yönelik belirtilen hususlara Maliye Bakanlığı tarafından 27 Ocak 2016 tarihinde açıklanan Performans Programları hakkında duyurusuna istinaden Nisan ayı içerisinde kamuoyuna açıklanan Millî Eğitim Bakanlığı 2016 Yılı Performans Programında yer verildiği belirtilmiĢtir. Konu 2016 yılı denetimlerinde takip edilecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 9: Faaliyet Raporunun “Mali Bilgiler” kısmında kurum varlık ve yükümlülükleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere yer verilmemesi. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinin 1’inci bendinde; mali bilgiler baĢlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleĢmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara iliĢkin açıklamalara yer verileceği belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 151 Ancak MEB 2015 Faaliyet Raporunun mali bilgiler kısmında kurumun varlık ve yükümlülükleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere yer verilmemiĢtir. Kamu idaresi cevabında; “Bulguda program hazırlanırken MEB 2015 Faaliyet Raporunun mali bilgiler kısmında kurumun varlık ve yükümlülükleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere yer verilmediği belirtilmektedir. Bilindiği üzere Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı baĢlıklı c) maddesinin 1.alt baĢlığında "Mali bilgiler baĢlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleĢmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara iliĢkin açıklamalara yer verilir. Ayrıca, iç ve dıĢ mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgiler de bu baĢlık altında yer alması gerektiği hüküm altına alınmıĢtır." Diğer taraftan söz konusu Yönetmeliğin Ek' inde yer alan Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının ġekline bakıldığında Mali Bilgiler baĢlığı altında;
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 152 Faaliyet Raporlarının Kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinin gereği olduğundan izleyen dönemlerde hazırlanacak faaliyet raporlarında bahse konu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir. BULGU 10: Performans programında belirlenen göstergelerde hedeflenen değerler ile yıl sonunda gerçekleĢen değerler arasında meydana gelen sapmaların faaliyet raporunda hiç ya da yeteri kadar açıklanmaması. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkındaki Yönetmeliğin; “Tam açıklama ilkesi” baĢlıklı 7’nci maddesinde; faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin eksiksiz olması, faaliyet sonuçlarını tüm yönleriyle açıklaması gerektiği, “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinde ise; Performans bilgileri baĢlığı altında performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine birim ve idare faaliyet raporlarında yer verileceği belirtilmiĢtir. Faaliyet Raporunda yer alan performans bilgileri tablolarında, bazı performans göstergelerine iliĢkin hedeflenen gösterge düzeyi ve yılsonu gerçekleĢme düzeyinde meydana gelen sapmaların nedenleri yeteri kadar ya da hiç açıklanmamıĢtır. Faaliyet raporunda yer alan performans sonuçları tablolarında hedeflenen gösterge düzeyi ve yılsonu gerçekleĢme düzeyine yer verilmiĢ, gerçekleĢme durumu için ise “ulaĢıldı, ulaĢılamadı, ve makul” Ģeklinde ifadeler kullanılmıĢtır. Faaliyet Raporu’nda hedefin %90 veya üzeri oranda gerçekleĢmesi halinde “ulaĢıldı”, hedefin %50 ile %90 arasında bir oranda gerçekleĢmesi halinde “makul” ve hedeflenen değerin %50’nin altında gerçekleĢmesi durumunda “ulaĢılamadı” Ģeklinde bir değerlendirme yapılmıĢtır. Bu değerlendirme de e- bütçe sisteminin otomatik olarak yaptığı bir uygulamadır. Buna göre Bakanlığın 2015 Faaliyet Raporunda yer alan toplam 107 adet göstergenin 67 adedi “ulaĢıldı”, 19 adedi “makul”, 21 adedi “ulaĢılamadı” olarak iĢaretlenmiĢtir. Yüzde olarak oranlandığında göstergelerin %62,61’i ulaĢıldı, %17,76’sı makul, %19,63’ü ise ulaĢılamadı olarak gerçekleĢmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 153 Tablo 3 : MEB 2015 Faaliyet Raporu’nda yer alan göstergelerin gerçekleĢme oranları Değerlendirme Sayı Yüzde UlaĢıldı 67 %62,61 Makul 19 %17,76 UlaĢılamadı 21 %19,63 Toplam 107 100,00 Ancak, makul diye ifade edilen göstergeler de aslında ulaĢılamamıĢ hedefleri ifade etmektedir. GerçekleĢme makul kabul edilse de, hedeften sapma vardır. Bu anlamda, aslında hedeflerin toplamda %36,39’u gerçekleĢmemiĢtir. Makul diye nitelenen sapmaların nedenlerinin Faaliyet Raporu’nda açıklanması gereklidir. Performans Programında ilgili ve ölçülebilir olarak belirlenen hedef ve göstergelere iliĢkin olarak Faaliyet Raporunda yer alan performans bilgileri Geçerlilik/Ġkna Edicilik Kriteri kapsamında değerlendirilmiĢ, hedeflenen değerlere ulaĢılamayan durumlarda hiç ya da yeterli açıklama ve değerlendirme yapılmayanlar aĢağıda belirtilmiĢtir: Performans Hedefi 27 (Gösterge 1) Gösterge Hedeflenen Sayı GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama 1- Deprem tahkiki yapılan eğitim binası sayısı 500 479 Açıklama yok. Performans Hedefi 27 için belirlenen Performans Göstergesi 1’de hedeflenen sayıya ulaĢılamamıĢtır ve bunun için de herhangi bir açıklama yapılmamıĢtır; sadece gerçekleĢme durumu için “makul” ifadesi kullanılmıĢtır. Hedefe ulaĢılamama nedenlerinin açıklanması gerekmektedir. Performans Hedefi 3 (Gösterge 2, 3) Gösterge Hedeflenen Sayı GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama 2- Hazırlanan ders kitabı ve eğitim 20 16 2015 yılı itibariyle 28 taslak ders kitabı panalist sisteme girmiĢtir. Ocak 2016 yılı itibari ile 31
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 154
aracı sayısı taslak ders kitabı Panalist sisteme girecektir.
3- Hizmet içi
eğitimi kurs ve
seminerlerine
katılan yönetici ve
öğretmenlerin
sayısı.
3600 2388 Hizmet içi eğitimi kurs ve seminerlerine katılan
yönetici ve öğretmenlerin sayısı açısından
planlanan ve gerçekleĢen hedef arasındaki fark,
planlanan eğitimlere katılım oranların düĢük
olması nedeniyle oluĢmuĢtur.
Performans Hedefi 3 için belirlenen gösterge 2 ve 3 için hedefin gerçekleĢmesinin
sebebi yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama neden daha az alanda ve dalda
çalıĢma yapılarak hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam olarak ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 6 (Gösterge 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
2- Ġhtiyaçlar
doğrultusunda yeni
yazılan modül
sayısı
200 183 Hedeflenen ihtiyaçlar doğrultusunda yeni yazılan
modül sayısı 200 olup bunlardan 183’ü
yazılmıĢtır. Tamamının gerçekleĢtirilememe
nedeni olarak ise modül yazımında yeterli
baĢvurunun alınamamasıdır.
Performans Hedefi 6 için belirlenen performans göstergesi 2 için açıklama yetersiz
kalmıĢtır. Performans Programı hazırlanırken planlamanın uygun yapılmadığı
düĢünülmektedir.
Performans Hedefi 10 (Gösterge 1)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- GeliĢtirilen
psikolojik ölçme
aracının sayısı.
1 0 GeliĢtirilecek olan WJ III psikolojik ölçme aracı
standardizasyonu süreci durdurulduğu için
planlanan psikolojik ölçme aracı
geliĢtirilememiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 155
Performans Hedefi 10 için belirlenen performans göstergesi 1 için açıklama yetersiz
kalmıĢtır. Çünkü ilgili sürecin neden durdurulduğu tam olarak açıklanmamıĢtır.
Performans Hedefi 13 (Gösterge 1, 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- Yurt dıĢına
lisansüstü öğrenim
için yerleĢen
öğrenci sayısı.
874 522 1416 Sayılı Kanun kapsamında üniversitelerin ve
kamu kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacını
karĢılamak amacıyla yurt dıĢında lisansüstü
eğitim almak üzere gönderilen bursiyerler, yıl
içerisinde dil eğitimi ve üniversite kabul iĢlemleri
gibi süreçlerden geçmektedirler. Bunun
sonucunda yıl boyunca yurt dıĢına çıkıĢlar devam
etmektedir. Mevcut proje ile ilgili ön hazırlık
aĢamaları tamamlanmıĢ olup literatür taramasına
devam edilmektedir
2- 1416 sayılı
kanun kapsamında
yurt dıĢına
gönderilen resmi
bursiyerler
hakkında sağlıklı
veri elde etmek ve
bu yolla bursiyer
artırımına katkıda
bulunmak amacıyla
yapılan proje sayısı
1 0
Performans Hedefi 13 için belirlenen gösterge 1 ve 2 için hedefin gerçekleĢmesinin
sebebi yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam
olarak ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 15 (Gösterge 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
2- Kurs dıĢı
etkinliklerin sayısı.
6.322 4.721 Kurs dıĢı etkinlikler kapsamında açılan kurs
sayıları hedeflenen gösterge değerine
ulaĢamamıĢtır ancak ulaĢılan kurs sayısı ile
hedeflenen gösterge düzeyindeki kursiyer
sayısına ulaĢılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 156
Performans Hedefi 15 için belirlenen gösterge 2 için hedefin gerçekleĢmesinin sebebi
yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam olarak
ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 22 (Gösterge 1)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- Ġhtiyaç analizine
dayalı olarak
yapılan hizmet içi
eğitim sayısı
516 239 Hizmet içi eğitim faaliyetleri Bakanlığımız diğer
birimleri iĢbirliğinde planlanmaktadır.
Performans göstergesi 1. yer alan hedefler
gerçekleĢtirilememiĢtir. 2015 yılı Öğretmenlerin
Merkezî Hizmet içi Eğitim Planında yer alan
faaliyetlerden 43 tanesi, ilgili genel
müdürlüklerin teklifi üzerine iptal edilmiĢtir.
Performans Hedefi 22 için belirlenen gösterge 1 için hedefin gerçekleĢmesinin sebebi
yetersiz kalmıĢtır. Açıklamada hizmet içi eğitim faaliyetlerinden 43 tanesinin ilgili genel
müdürlüklerin teklifi üzerine iptal edildiği belirtilmiĢtir. Ancak hedeflenen sayı ile
gerçekleĢen sayı arasındaki fark bundan fazla olup, aradaki farkın sebepleri tam olarak ortaya
konamamıĢtır.
Performans Hedefi 28 (Gösterge 1)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- Standartlara
uygun olarak
geliĢtirilen yeni tip
proje sayısı
25 12 Ġlgili Genel Müdürlüklerle yapılan yazıĢmalar
sonucunda Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri
Genel Müdürlüğüne ait ihtiyaç programları
tamamlanmıĢtır, ihale süreçleri devam
etmektedir.
Performans Hedefi 28 için belirlenen gösterge 1 için hedefin gerçekleĢmesinin sebebi
yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam olarak
ortaya konamamıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 157
Performans Hedefi 29 (Gösterge 1, 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- Orta Öğretim
Kurumları için
yılda üretilen arsa
sayısı
80 21 2015 yılı sonuna kadar Orta Öğretim Kurumları
için 21 adet yeni okul arsası üretilmiĢ ve
kamulaĢtırma yoluyla mevcut okullar için 4 adet
arsa üretilmiĢtir.
2- KamulaĢtırma
yoluyla mevcut
okullar için arsa
üretilen okul sayısı
20 4
Performans Hedefi 29 için belirlenen gösterge 1 ve 2 için hedefin gerçekleĢmesinin
sebebi yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam
olarak ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 31 (Gösterge 1, 2, 3, 4, 5)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- e-Sınav
Uygulanan Salon
Sayısı
30 5 2015 yılı sonuna kadar Sınav hizmetlerinin
kalitesini, sayısını ve çeĢitliliğini artırma
kapsamında e-sınav uygulanan salon sayısı ile
Sınav Güvenliğinin, Kamuoyu Algısının,
Hizmetlerin Bilinirliğinin ve Kalitesinin
Arttırılmasına Yönelik Verilen Eğitim Sayısına
yönelik göstergelere hedeflenen düzeyin altında
ulaĢılmıĢtır.
2- e-Sınav
Katılımcı Sayısı
50.000 40.085
3- e-Sınav
ÇeĢitlilik Sayısı
2 1
4- Sınav
Güvenliğinin,
Kamuoyu
Algısının,
Hizmetlerin
Bilinirliğinin ve
Kalitesinin
Arttırılmasına
Yönelik Verilen
40 19
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 158
Eğitim Sayısı
5- Sınav
Güvenliğinin,
Kamuoyu
Algısının,
Hizmetlerin
Bilinirliğinin ve
Kalitesinin
Arttırılmasına
Yönelik Verilen
Eğitimlere
Katılımcı Sayısı
2.000 1.786
Performans Hedefi 31 için belirlenen gösterge 1, 2, 3, 4 ve 5 için hedefin
gerçekleĢmesinin sebebi yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe
ulaĢamamanın sebepleri tam olarak ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 35 (Gösterge 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
2- Proje geliĢtirme
konusunda eğitim
verilen kiĢi sayısı
800 200 UlaĢılamayan hedefle ilgili çalıĢmalar halen
devam etmektedir.
Performans Hedefi 35 için belirlenen gösterge 2 için hedefin gerçekleĢmesinin sebebi
yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam olarak
ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 36 (Gösterge 1, 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
1- Rehberliği/
denetimi/
incelemesi yapılan
30 0 Plan dönemi sonuna kadar Bakanlık merkez ve
yurtdıĢı teĢkilatı ile yeterli sayıda müfettiĢi
olmayan illerin okul ve kurumlarında rehberlik ve
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 159
okul ve kurum
sayısı
denetim yapmak hedeflenmiĢken bu hedefe
yönelik göstergelerde ilerleme sağlanamamıĢtır.
2- Rehberliği/
denetimi/
incelemesi yapılan
yurtdıĢı teĢkilatına
dahil birim oranı
sayısı
20 5
Performans Hedefi 36 için belirlenen gösterge 1 ve 2 için hedefin gerçekleĢmesinin
sebebi yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam
olarak ortaya konamamıĢtır.
Performans Hedefi 41 (Gösterge 2)
Gösterge Hedeflenen
Sayı
GerçekleĢen Sayı Sapmaya yönelik açıklama
2- Türkiye’de
açılan Uluslararası
imam hatip sayısı.
5 4 Din Öğretimi Genel Müdürlüğü; Müslüman
ülkeler, soydaĢ ve akraba topluluklar baĢta olmak
üzere vatandaĢlarımızın, Müslümanların ve
soydaĢlarımızın yaĢadığı ülkelerde, Türkiye’nin
din eğitim ve öğretim tecrübesinden yararlanmak
isteyen tüm ülkelere sunmayı hedeflemektedir.
Bu kapsamda Ġstanbul'da Pendik Uluslararası Kız
Anadolu Ġmam Hatip Lisesi eğitim faaliyetine
baĢlamıĢtır. Bu nitelikte bir okulun Bursa ilinde
de açılması yönünde çalıĢmalara devam
edilmektedir.
Performans Hedefi 41 için belirlenen gösterge 2 için hedefin gerçekleĢmesinin sebebi
yetersiz kalmıĢtır. Mevcut durum açıklanmıĢ ama hedefe ulaĢamamanın sebepleri tam olarak
ortaya konamamıĢtır.
Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında özetle; belirlenen göstergelerde
hedeflenen değerler ile yıl sonunda gerçekleĢen değerler arasında meydana gelen sapmaların
açıklamalarının detaylı yapılması yönünde birimlere gerekli eğitimlerin verilmiĢ olduğu, bu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 160 konu ile ilgili tespit edilen birimlere ait bulgu ile ilgili cevaplara yer verildiği ve bundan sonraki süreçte de yine konu ile ilgili olarak gerekli çalıĢmaların yapılacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında belirlenen göstergelerde hedeflenen değerler ile yıl sonunda gerçekleĢen değerler arasında meydana gelen sapmaların açıklamalarının detaylı yapılması yönünde birimlere gerekli eğitimlerin verildiği ve bundan sonraki süreçte de yine konu ile ilgili olarak gerekli çalıĢmaların yapılacağı belirtilmiĢ ve bu konu ile ilgili tespit edilen birimlere ait açıklamalar gönderilmiĢtir. Ġlgili Genel Müdürlükler tarafından gönderilen açıklamalar Faaliyet Raporunda yer alan performans bilgileri tablolarında, bazı performans göstergelerine iliĢkin hedeflenen gösterge düzeyi ile yılsonu gerçekleĢme düzeyinde meydana gelen sapmaların nedenlerine Ģu aĢamada açıklık getirmiĢ olsa bile, bulgu ile amaçlanan husus bu açıklamaların Ġdare Falaliyet Raporunda yer almasını sağlamaktır. Nitekim Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkındaki Yönetmeliğin “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinde performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine birim ve idare faaliyet raporlarında yer verileceği hükmü bulunmaktadır. Bu itibarla, izleyen dönemlerde hazırlanacak faaliyet raporlarında bahse konu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir. BULGU 11: GerçekleĢip gerçekleĢmediklerine bakılmaksızın bütün faaliyetlere Faaliyet GerçekleĢtirme Tablolarında yer verilmesi. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinin 1’inci bendinde; Performans bilgileri baĢlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine yer verileceği belirtilmiĢtir. Anılan hüküm doğrultusunda, Performans Bilgileri baĢlığı altındaki Faaliyet Bilgileri bölümünde; Performans Hedeflerini gerçekleĢtirmek üzere belirlenmiĢ olan faaliyetlerin gerçekleĢmelerini göstermek üzere Faaliyet GerçekleĢtirme Tabloları oluĢturulmuĢ ise de,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 161 Performans Programında belirlenmiĢ olan tüm faaliyetler gerçekleĢip gerçekleĢmediklerine bakılmaksızın tablolara alınmıĢtır. Nitekim Performans Göstergelerinin yılsonu gerçekleĢmeleri üzerinde yapılan değerlendirme sonucunda; yılsonu gerçekleĢmeleri sıfır olan göstergelere ait (Örneğin: PH 10’a ait 1 nolu, PH 13’e ait 2 nolu, PH 20’ye ait 1 ve 2 nolu, PH 21’e ait 2 nolu ve PH 36’ya ait 1 nolu göstergeler) faaliyetlerin de Faaliyet GerçekleĢtirme Tablolarında yer aldıkları görülmektedir. Ancak bahse konu tabloların, adından da anlaĢılacağı üzere, yılsonunda kısmen ya da tamamen gerçekleĢtirilen faaliyetleri kapsaması gerekmektedir. Dolayısıyla gerçekleĢtirilemeyen faaliyetlerin de tablolarda yer alması söz konusu tabloların gerçek durumu yansıtmamasına neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; “Bulguda program hazırlanırken gerçekleĢip gerçekleĢmediklerine bakılmaksızın bütün faaliyetlere Faaliyet GerçekleĢtirme Tablolarında yer verildiği belirtilmektedir. Bilindiği üzere Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin, Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı baĢlıklı c) maddessinin 2.alt baĢlığında " Performans bilgileri baĢlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara iliĢkin değerlendirmelere yer verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıĢtır." Bakanlığımızca hazırlanan 2015 Ġdare Faaliyet Raporunda, 2015 performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerine ile bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyetlere tablo Ģeklinde yer verilmiĢ olup, gerçekleĢen faaliyetlere yönelik detaylı açıklamalara ilgli tablo altlarında yer verilmiĢtir. Hazırlanan raporda faaliyet gerçekleĢmeleri dikkkate alınmıĢtır.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlıkça hazırlanan 2015 Ġdare Faaliyet Raporunda, 2015 Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerine ile bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyetlere tablo Ģeklinde yer verildiğini ve gerçekleĢen faaliyetlere yönelik detaylı açıklamaların ise tablo altlarında yer aldığını belirtmiĢlerdir. Bakanlıkça Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı” baĢlıklı 18’inci maddesinin
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 162 1’inci bent hükmü doğrultusunda, Performans Bilgileri baĢlığı altındaki Faaliyet Bilgileri bölümünde; Performans Hedeflerini gerçekleĢtirmek üzere belirlenmiĢ olan faaliyetlerin gerçekleĢmelerini göstermek üzere Faaliyet GerçekleĢtirme Tabloları oluĢturulmuĢ ve altlarında gerçekleĢen faaliyetlere yönelik detaylı açıklamalara yer verilmiĢ ise de bahse konu tablolarda gerçekleĢip gerçekleĢmediklerine bakılmaksızın tüm faaliyet ve hedeflere yer verilmiĢtir. Oysa ki dönem sonunda performans sonuçları değerlendirildiğinde hiç gerçekleĢtirilmemiĢ faaliyetler ve hedefler olduğu görülmektedir. Ancak bunlara Faaliyet GerçekleĢme Tablolarında yer verilmiĢtir. Dolayısıyla bu durum söz konusu tabloların gerçekleĢtirilmemiĢ faaliyet ve hedefler konusunda yanlıĢ bilgi aktarmasına neden olmaktadır. Bu itibarla, bahse konu tabloların, adından da anlaĢılacağı üzere, yıl sonunda kısmen ya da tamamen gerçekleĢtirilen faaliyetleri kapsaması gerektiğinden izleyen dönemlerde hazırlanacak faaliyet raporlarında bahse konu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir. BULGU 12: Faaliyetlere iliĢkin bütçe gerçekleĢmelerine yer verilememesi. Performans programlarında her bir performans hedefine iliĢkin göstergeler ve faaliyetler belirlenmekte, ayrıca performans hedeflerine ne kadar kaynak kullanılarak ulaĢılabileceğini gösteren Faaliyet Maliyetleri Tablolarına da yer verilmektedir. Böylece performans hedef ve göstergeleri ile faaliyetlere iliĢkin bütçe hedefleri de belirlenmiĢ olmaktadır. Performans Hedeflerini gerçekleĢtirmek üzere belirlenmiĢ olan Performans Göstergeleri ve Faaliyetlerin gerçekleĢme durumuna iliĢkin bilgilere Faaliyet Raporunda yer verilmesine rağmen, Performans Hedef ve Göstergelere ulaĢılması için belirlenmiĢ olan Faaliyetlere iliĢkin bütçe gerçekleĢmelerine yer verilmemiĢtir. Dolayısıyla Performans Gösterge ve Hedeflerine ne kadar kaynak kullanılarak ulaĢıldığına iliĢkin herhangi bir bilgi Faaliyet Raporunda yer almamaktadır. Maliye Bakanlığı tarafından e-bütçe sisteminde açılan performans bütçe modülü altında performans izleme ve değerlendirme bölümü, her ne kadar kamu idarelerine ait performans programlarının sağlıklı bir Ģekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla geliĢtirilmiĢ ve idarelerin kullanımına açılmıĢsa da, Faaliyetler ile ilgili gerçekleĢme bilgileri
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 163 ve bütçe gerçekleĢmelerinin kaydedileceği bir modülün olmaması, kamu idaresinin hedeflerine ulaĢırken hangi faaliyetleri gerçekleĢtirdiği ve ne kadar kaynak kullanıldığı bilgisinin sağlanmasına engel teĢkil etmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Bütçe Ġlkeleri” baĢlıklı 13’üncü maddesinin (c) fıkrasında; Bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun Ģekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanacağı, uygulanacağı ve kontrol edileceği belirtilmiĢtir. Söz konusu madde hükmüne göre; kamu idaresine ait yılı bütçesi ve bu bütçenin hazırlanmasına temel teĢkil eden Performans Programında yer alan Performans Hedef ve Göstergeleri ile hedef ve göstergelere ulaĢılması için belirlenmiĢ olan Faaliyetlere iliĢkin gerçekleĢme bilgileri ve bütçe gerçekleĢmelerinin izlenmesi, raporlanması ve denetlenmesi gerekli olup, e-bütçe sisteminin bu iĢlevi sağlayacak Ģekilde geliĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bilindiği üzere 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 9. maddesinde “… Kamu idareleri bütçelerini, stratejik planlarında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlarlar. Kamu idarelerinin bütçelerinin stratejik planlarda belirlenen performans göstergelerine uygunluğu ve idarelerin bu çerçevede yürütecekleri faaliyetler ile performans esaslı bütçelemeye iliĢkin diğer hususları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” denilmektedir. Diğer taraftan, Maliye Bakanlığı e-Bütçe sistemi üzerinde 2010 yılında Performans Bütçe Modülü altında Performans Ġzleme ve Değerlendirme Bölümü oluĢturmuĢ olup, kamu idarelerinin kullanımına açmıĢtır. Kullanıma açılan bu modülde; Performans programlarının izleme ve değerlendirmesi yer alan Performans Göstergesi GerçekleĢmeleri Ġzleme (PGGĠ) Formu (Ek 2), Performans Göstergesi Ġnceleme ve Değerlendirme (PGĠD) Formu (Ek 3), Performans Hedefi Ġzleme ve Değerlendirme (PHĠD) Formu (Ek 4) ve Performans Göstergesi Sonuçları (PGS) Formu (Ek 5) üzerinden yürütülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 164 Performans Programında yer alan Performans Hedef ve Göstergeleri ile hedef ve göstergelere ulaĢılması için belirlenmiĢ olan Faaliyetlere iliĢkin gerçekleĢme bilgileri ve bütçe gerçekleĢmelerinin izlenmesi, raporlanması ve denetlenmesi ancak e-bütçe sisteminin bu iĢlevi sağlayacak Ģekilde geliĢtirilmesi sonucunda olacaktır. Fakat e-bütçe sistemi üzerindeki uyumlaĢtırma ve güncelleme gibi gerekli düzenlemeler Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Sonuç olarak, Kamu idareleri tarafından kullanıma açılan Performans Ġzleme ve Değerlendirme Bölümün’ de bütçe gerçekleĢmelerinin takibine yönelik bir ekran bulunmamaktadır. Dolayısıyla Maliye Bakanlığı ilgili çalıĢmayı tamamladığında söz konusu çalıĢma gerçekleĢtirilecektir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Bulgunun genel olarak sistemdeki noksanlığa iliĢkin olması nedeniyle buna yönelik olarak Kamu Ġdaresinin yaptığı açıklamalar bulguda belirtilenlerin tasdiki mahiyetindedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 165 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr