2015 - DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI.pdf

DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016

ĠÇERĠK DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 17

DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 6
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 8
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 8
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 8
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 10
6. EKLER ........................................................................................................................................................ 11

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2015 yılı Bütçesiyle Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı'na 5.743.383.000 TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 1,10'una tekabül etmektedir. BaĢkanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre BaĢkanlığın 2015 yılı bütçe gideri tutarı 6.037.761.339,16 TL‟dir.
   Muhasebe ve Raporlama Sistemi BaĢkanlık mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49‟uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanun‟un 49 ve 80‟inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin “Amaç” baĢlıklı 1‟inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanması ile mali istatistiklerin hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310‟uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü Ģahıslarla ekonomik iliĢkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311‟inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312‟nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313‟üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit AkıĢ Tablosu olduğu; 314- 316‟ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327‟nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiĢtir. BaĢkanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara bu raporda değil yargılamaya esas raporda yer verilmektedir. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanun‟un 49 ve 80‟ inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetim, mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmektedir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‟a 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici madde ile kurumsal mali tabloların SayıĢtay‟a gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere 2016 yılına kadar üç yıl ötelenmiĢ iken, Maliye Bakanlığınca kamu idarelerine ait mali tabloların düzenlenebilmesine esas olmak üzere Say2000i muhasebe otomasyon programı ve muhasebe yönetmeliklerinde yapılan düzenlemeler çerçevesinde ilk defa 2015 yılı sonu itibarıyla kamu idaresi mali tablolarının sunulabilmesi zemini hazırlanmıĢ ve KBS üzerinden kamu idarelerine sunulmaya baĢlanmıĢtır. Bu kapsamda, Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesine göre hesap dönemi sonunda verilecek olan cetvel ve mali tablolardan daha önce sunulabilen bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveline ilave olarak;

• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırması tablosu,
• Faaliyet sonuçları tablosu kurumsal bazda SayıĢtay‟a gönderilmiĢtir. 6085 sayılı Kanun uyarınca kamu idaresi esasına göre denetim yapılabilmesi ve denetim görüĢü verilebilmesi için, anılan Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesinde belirtilen yıl sonu kamu idaresi mali rapor ve tablolarının; kamu idaresince muhasebe hizmetlerinin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 yürütüldüğü birimlerden alınacak kayıtlarla ve gerektiğinde envanter iĢlemleri de yapılarak kamu idaresinin varlık ve yükümlülükleri ile mali yıla iliĢkin faaliyet sonuçlarının Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde belirlenen standartlarda sunulması gerekmektedir.
Kamu idareleri, KBS üzerinden alınan verileri kendi kayıtları ile teyit ederek tasarrufu altındaki varlık ve yükümlülükleri ile mali yıla iliĢkin faaliyet sonuçlarına iliĢkin bilgileri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde belirlenen raporlama esaslarına uygun olarak hazırlaması gerekirken kamu idaresi bazında ilk defa mali tablo düzenlenmesi ve 2015 yılının geçiĢ süreci olması sebebiyle sadece KBS üzerinden alınan mali tabloları sunmuĢtur. Birimlere ait faaliyet sonuçları konsolide edilmeden birleĢtirildiği için bilançoda, aynı anda olumlu ve olumsuz faaliyet sonucu ortaya çıkmaktadır. Farklı muhasebe birimleri tarafından gerçekleĢtirilen iĢlemler yıl sonu itibariyle konsolide edilemediğinden, verilen tablolar farklı birimlerce hazırlanan veri setlerinin alt alta toplamlarından oluĢmaktadır. Bu nedenle yukarıda SayıĢtay‟a verildiği belirtilen tablolar, farklı muhasebe birimlerince oluĢturulan yevmiye kayıtlarının bir araya getirilmiĢ halidir. Denetim çalıĢmaları, bu çerçevede hazırlanan mali tablolarla birlikte Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel, belgeler, yevmiye kayıtları, yevmiye kayıtlarına esas belgeler ve bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler esas alınarak bu belgelerin tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluğu açısından yürütülmüĢtür. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve „„Denetimin Dayanağı Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde açıklanan çerçevede ekte sunulan mali rapor ve tablolarının doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 6. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları BĠLANÇO

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 21
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 22
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 22
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 22
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 23
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 25

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 21

1. ÖZET Bu rapor, Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36‟ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2015 yılı Performans Programı,  2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. 2012–2016 dönemine ait Stratejik Plan ise 2014 yılı performans denetimi sırasında incelenmiĢ olduğundan tekrar değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. GerçekleĢtirilen performans denetimi sonucunda; Kurumun performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine ve iç kontrol sistemi ilkelerine kısmen uygun Ģekilde oluĢturduğu ve belirlemiĢ olduğu hedeflere iliĢkin gerçekleĢmeleri ölçtüğü tespit edilmiĢtir. Kurumca stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu hazırlanmakla birlikte söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine tam olarak uygun olması için geliĢime ihtiyaç duyulmaktadır. Hesap verme sorumluluğunun sağlanması amacıyla hedef ve/veya performans göstergelerinin ölçülebilir olması (ölçülebilirliği olmayan veya zor olan göstergelerin seçilmemesi), gösterge rakamlarının mevcut durumlarının gerçekçi olarak seçilmek suretiyle yüksek sapmalara meydan verilmemesi, faaliyet raporunun performans programı ile ilgisinin kurulması ve faaliyet raporunda performans programında yer alan hedef ve göstergelerin değerlendirilmesi, kurumun performans yönetimi sisteminin geliĢtirilmesinde katkı sağlayacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 22 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay‟a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 23 Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı'nın yayımladığı 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir. 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2015 yılı Performans Denetimi kapsamında Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın 2015 yılında yayımladığı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın 2012–2016 dönemine ait Stratejik Planı 2014 yılı performans denetimi sırasında incelenmiĢ olduğundan tekrar değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. Yapılan denetim sonucunda Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı‟nın 2015 yılı Performans Programı değerlendirildiğinde, programın zamanında hazırlanarak, denetim bulgularında yer alan hususlar dıĢında, ilgili mevzuatta yer alan sunum kriterlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüĢtür. 2015 yılı Performans Programında kurum, 5 stratejik amacına yönelik yıllık hedefler belirlemiĢtir. 2015 yılı için 12 performans hedefi ve 141 performans göstergesi bulunmaktadır. Yapılan denetim sonucunda 12 adet performans hedefinin ve bunlara iliĢkin belirlenen 141 adet performans göstergesinin amaç ve hedeflerle ilgili olduğu, ancak performans göstergelerinde yer almayan faaliyet belirlendiği görülmüĢtür. Ayrıca ilgili olduğu tespit edilen göstergelerden 140 adedinin ölçülebilir olduğu, 1 adedinin ise ölçülebilir olmadığı ve 139 adedinin iyi tanımlanmıĢ olduğu, 2 adedinin ise iyi tanımlama kriterini karĢılamadığı değerlendirilmiĢtir. Kurumun 2015 yılı Faaliyet Raporu değerlendirildiğinde, raporun zamanında ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüĢtür. Kurumun performans programındaki ilgili ve ölçülebilir olarak belirlenen performans hedef ve göstergelerinden 132 tanesine tutarlı bir Ģekilde yer verdiği görülmüĢtür. Tutarlı olarak raporlanan hedef ve gösterge gerçekleĢmelerinin Kurumun son ölçüm kaynakları ile doğrulanabilir olduğu görülmüĢtür. Ayrıca, Kurumca tutarlı ve doğrulanabilir olduğu değerlendirilen hedef ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 24 göstergelerin tamamına iliĢkin gerçekleĢmelerde meydana gelen sapmalar hakkında faaliyet raporunda, geçerli ve ikna edici gerekçeler sunulmuĢtur. Kurumun ilgili ve ölçülebilir olduğu tespit edilen 140 adet performans göstergesinin tamamına iliĢkin faaliyet sonuçlarını ölçmek amacıyla veri kayıt sistemi kurduğu görülmüĢtür. Veri kayıt sistemi kurulduğu tespit edilen 140 adet performans göstergesinden bütçe büyüklüğü dikkate alınarak 23 adedi güvenilirlik açısından incelenmiĢtir. Yapılan inceleme neticesinde; performans göstergesine iliĢkin veri kayıt sisteminin performans ölçme ve raporlama amacına uygun olduğu ve sunulan verinin güvenilir olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. Bununla birlikte, stratejik plan ve performans programında yer alan hedef ve göstergelerin takibi ve izlenmesi manuel olarak (bilgiler excel formatında istenip konsolide edilmekte) yapıldığından raporlama riski bulunmaktadır. Yapılan performans denetimi sonucunda; Kurumun performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine ve iç kontrol sistemi ilkelerine kısmen uygun Ģekilde oluĢturduğu ve belirlemiĢ olduğu hedeflere iliĢkin gerçekleĢmeleri ölçtüğü değerlendirilmiĢtir. Kamu idaresince stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu hazırlanmakla birlikte söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine tam olarak uygun olması için geliĢime ihtiyaç duyulmaktadır. Hesap verme sorumluluğunun sağlanması amacıyla hedef ve/veya performans göstergelerinin ölçülebilir olması (ölçülebilirliği olmayan veya zor olan göstergelerin seçilmemesi), gösterge rakamlarının gerçekçi olarak seçilmek suretiyle yüksek sapmalara meydan verilmemesi kurumun performans yönetimi sisteminin geliĢtirilmesinde katkı sağlayacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 25 6. DENETĠM BULGULARI A. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Performans Programı Ġçeriğinin Performans Programı Hazırlama Rehberine Uygun Olarak Hazırlanmaması Performans Programı Hazırlama Rehberine göre, Performans Hedefi Tablosu hazırlanırken performans göstergelerine iliĢkin kısımda söz konusu performans hedefini ölçmek için belirlenen göstergelere yer verilir. Bir önceki yıl gerçekleĢme verileri (t–1), içinde bulunulan yıla iliĢkin tahmin verileri (t) ve program dönemine iliĢkin tahmin verileri (t+1) sütunlarında gösterilir. Ġdarece hazırlanan program incelendiğinde; 2013 yılı (t–1) için gerçekleĢme ve 2014 yılı(t) içinde bulunulan yıla iliĢkin bazı tahmin verilerinin sıfır(0) olarak yazıldığı, dolayısıyla gerçekleĢme ve tahmin verilerine yer verilmediği tespit edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; "2016 yılı performans değerlendirmesinde iĢaret edilen husus, 2017 yılı performans programında revize edilecektir." Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak 2016 yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir BULGU 2: Performans Programında Yer Alan Bazı Performans Göstergelerinin Ölçülebilir Olmaması Performans Programı Hazırlama Rehberine göre, performans hedeflerine ne ölçüde ulaĢıldığını ölçmek ve değerlendirmek üzere performans göstergeleri belirlenir. Bu bağlamda performans göstergeleri; performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ölçebilmelidir. Performans programında yer alan hedef ve göstergelerin “ölçülebilirlik” kriteri açısından yapılan değerlendirmesi sonucunda; aĢağıdaki tabloda belirtilen göstergenin ölçülebilirlik kriterini sağlamadığı tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 26 Performans Hedefi Performans Göstergesi
Ölçülebilirlik Değerlendirmesi BaĢkanlığımızda hizmet verimliliği ve kalitesini artıracak yeni yönetim sistemi uygulamalarını kurmak ve geliĢtirmek Proje yönetimi konusunda eğitim alan personel sayısı Rehbere göre, hedefin ölçülebilir olmadığı hallerde performans göstergesi aracılığıyla ölçülebilir hale getirilmesi zorunludur. Ġdarece belirlenen hedef, ölçülebilir olmadığından performans göstergesi ile ölçülebilir hale getirilmiĢ ancak göstergeye ait sayısal veri 0(sıfır) olarak belirtilmiĢtir. 0(sıfır) belli bir hedefi ifade etmemektedir. Kamu idaresi cevabında; Özetle, Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı'nda oluĢturulan Proje Ofisi‟nin daha verimli hale getirilebilmesi için bir çalıĢma yapılacağı; ancak söz konusu çalıĢma tamamlanmadan bu konuda personele yönelik yapılacak olan eğitimlerin verimli olmayacağı öngörüldüğünden, ilgili göstergenin performans programından çıkarılmasının düĢünüldüğü, buna karĢın hedefin sıfır olarak yazıldığı ve performans programına da alındığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak 2016 yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 3: Performans Göstergeleri ile Ġlgili Olmayan Faaliyet Belirlenmesi Performans Programı Hazırlama Rehberine göre; performans hedefleri, idarenin ulaĢmak istediği hedefleri gösterirken, faaliyetler ise bunları nasıl gerçekleĢtirileceğini ifade eder. Hedeflerin gerçekleĢmesine yönelik doğru faaliyetlerin belirlenmesi ve bunların maliyetlerinin gerçeğe en yakın Ģekilde hesaplanması gerekmektedir. Performans göstergeleri ise performans hedeflerine ne ölçüde ulaĢıldığını ölçmek, değerlendirmek ve izlemek için kullanılan araçlardır. Ġlgililik kriteri değerlendirmesi; performans hedefiyle ve/veya performans göstergesiyle faaliyetlerin ilgililiğini de kapsamaktadır. Kurum tarafından hazırlanan program incelendiğinde; “yurtiçinde hizmet ulaĢtırılan vatandaĢların sayısının artırılması ve onlara daha nitelikli din hizmeti götürülmesine” iliĢkin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 27 performans hedefini ölçmeye yarayan performans göstergeleri arasında “din hizmeti memnuniyet araĢtırması faaliyetiyle” ilgili olarak herhangi bir performans göstergesi belirlenmemiĢtir. Ancak söz konusu hedefi gerçekleĢtirmeye yönelik faaliyetler arasında “din hizmeti memnuniyet araĢtırması” faaliyeti de sayılmıĢ ve bu faaliyet için de kaynak ayrılmıĢtır. Yukarıda da bahsedildiği üzere; faaliyetlerin, performans hedefiyle ve/veya performans göstergesiyle ilgili olarak belirlenmesi ve bunların maliyetlerinin de gerçeğe uygun Ģekilde hesaplanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Din hizmeti memnuniyet araĢtırmasının her sene tekrarlandığında, hem ekonomik olmayacağı hem de önceki yıllarla benzer verilerin elde edileceği kanaati oluĢtuğundan söz konusu gösterge, 2015 yılı performans programına alınmamıĢ ve bu göstergenin faaliyeti için bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıĢtır." Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak Performans hedeflerini ölçmeye yarayan performans göstergeleri arasında “din hizmeti memnuniyet araĢtırması faaliyetiyle” ilgili olarak herhangi bir performans göstergesi belirlenmemiĢtir. Ancak söz konusu hedefi gerçekleĢtirmeye yönelik faaliyetler arasında “din hizmeti memnuniyet araĢtırması” faaliyeti de sayılmıĢtır. Bilindiği üzere faaliyetlerin, performans hedefleriyle ve/veya performans göstergeleriyle ilgili olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda 2016 yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 4: Performans Programındaki Bazı Göstergelerin Ġyi Tanımlama Kriterini KarĢılamaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmeliğe göre performans programlarında yer alan performans hedef ve göstergelerinin sade ve anlaĢılır olması gerekmektedir.Performans Denetimi Rehberine göre iyi tanımlama kriteri; net, anlaĢılabilir ve yalnızca tek bir Ģekilde açıklanacak performans hedef ve göstergeleri hazırlanması ile ilgilidir. Ġdareler neyi baĢarmak istediklerini açıkça tanımlamalıdır. Göstergelerin iyi tanımlanmamıĢ olması, kamu idarelerinin hedeflere yönelik baĢarıyı yanlıĢ raporlama riskini doğurur. Ġdarece hazırlanan program incelendiğinde aĢağıdaki tabloda gösterilen bazı göstergelerin iyi tanımlama kriterini karĢılamadığı tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 28 Performans Hedefi Performans Göstergesi
Ġyi Tanımlama Kriteri Değerlendirmesi Ahlaki yozlaĢmayı önleyici çalıĢmaları artırmak Gençlere yönelik yayımlanan roman sayısı Kılavuza göre; iyi tanımlama kriteri net, anlaĢılabilir ve yalnızca tek bir Ģekilde açıklanacak performans hedef ve göstergeleri hazırlama gerekliliği ile ilgilidir. Gençlere yönelik yayımlanan her roman, ahlaki yozlaĢmayı önleyici bir çalıĢma olarak kabul edilemez. Göstergenin daha açıklayıcı olarak tanımlanması yanlıĢ raporlama riskini ortadan kaldıracaktır. Hizmet çeĢidini ve veriliĢ Ģeklini toplumun farklı kesimlerine hitap edecek Ģekilde artırmak Web sitesinden faydalanan engelli vatandaĢ sayısı Performans göstergesindeki; engelli vatandaĢtan hangi tür engeli olan vatandaĢın kastedildiği belirsizdir. Göstergenin iyi tanımlanmaması yanlıĢ raporlama riskini doğurmaktadır. (Kurumla yapılan görüĢme sonucunda engelli vatandaĢlardan sadece iĢitme engellilerin kastedildiği bildirilmiĢtir.) Kamu idaresi cevabında; "Gençlere yönelik yayımlanan her romanın, ahlaki yozlaĢmayı önleyici bir çalıĢma olarak kabul edilemeyeceği; ancak BaĢkanlığımızca yayımlanması düĢünülen romanların dini-ahlaki içerikli olması nedeniyle bireysel ve toplumsal erdemleri koruma ve geliĢtirmeye hizmet edeceği değerlendirilmiĢtir. Performans programındaki engelli vatandaĢtan iĢitme engelli vatandaĢlar kastedilmiĢtir. Bununla birlikte denetim sonucu elde edilen bulgulardan hareketle, 2017 performans programından itibaren göstergeler daha açıklayıcı bir Ģekilde tanımlanacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak 2016 yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 29 B. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 5: Performans Programındaki Bazı Performans Göstergelerinin GerçekleĢme Sonuçlarının Faaliyet Raporunda Yer Almaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18. Maddesinin performans bilgileri baĢlığı altında; performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verileceği belirtilmiĢtir. Faaliyet raporlarının hazırlanmasındaki amaç idarelerin stratejik planlarında ve bu planların yıllık izdüĢümü niteliğinde olan performans programlarında öngördükleri ve gerçekleĢtirmeyi planladıkları faaliyet ve hedefler hakkındaki sonuçların raporlanmasıdır. Dolayısıyla idarelerin performans programlarında gerçekleĢtirmeyi planladıkları hedeflerin gerçekleĢme sonuçlarını faaliyet raporlarında göstermesi gerekmektedir. Bunun yanında, mezkur Yönetmeliğe göre; “Faaliyet sonuçlarının gösterilmesi ve değerlendirilmesinde aynı yöntemler kullanılır. Yöntem değiĢiklikleri olması durumunda bu değiĢiklikler raporda açıklanır” denilmektedir. Ġdare tarafından belirlenen hedeflerin, planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanılması gerekmektedir. Tutarlılık kriteri değerlendirmesi, performans programlarında ve faaliyet raporlarında sunulan hedef ve göstergeler arasındaki tutarlılığın gözden geçirilmesi vasıtasıyla gerçekleĢtirilir. Ġdare faaliyet raporu incelendiğinde; aĢağıdaki tabloda belirtilen 2015 yılı performans programındaki bazı göstergelerin idare faaliyet raporunda yer almadığı dolayısıyla tutarlılık kriterini sağlamadığı tespit edilmiĢtir. Performans Hedefi Performans Göstergesi Tutarlılık Değerlendirmesi Yurtiçinde hizmet ulaĢtırdığımız vatandaĢlarımızın sayısını artırmak ve onlara daha nitelikli din hizmeti götürmek. Yurtiçinde Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca düzenlenen konferans, panel sempozyum vb. faaliyetlere katılımcı sayısı Kılavuza göre, performans programında ve faaliyet raporunda sunulan hedef ve göstergeler arasında tutarlılık olması gerekmektedir; ancak performans programındaki bazı göstergeler idare faaliyet raporunda yer

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 30 Hizmet çeĢidini ve veriliĢ Ģeklini toplumun farklı kesimlerine hitap edecek Ģekilde artırmak. Web sitesinden faydalanan engelli vatandaĢ sayısı almamakta dolayısıyla tutarlılık kriterini karĢılamamaktadır. . e- learning yöntemi ile Kur‟an-ı Kerim eğitimi alan kiĢi sayısı Ġslam‟ın bilimsel metodolojisine uygun dini bilgi üretmek, bunu içselleĢtirmek ve yaymak Güncel dini sorunları konu alan tez sayısı Personelle dini bilgi paylaĢımına yönelik yapılan toplantı sayısı BaĢkanlığımızda hizmet verimliliği ve kalitesini artıracak yeni yönetim sistemi uygulamalarını kurmak ve geliĢtirmek. Proje yönetimi konusunda eğitim alan personel sayısı Ġslâm‟ın bilimsel temellerine dayalı bir Ġslâm anlayıĢı sunmak ve yaygınlaĢmasına öncülük etmek. Kullanılan sosyal ağ sayısı Kamu idaresi cevabında; "Performans programında yer alan; ancak faaliyet raporuna alınmayan söz konusu göstergelere iliĢkin gerçekleĢmeler aĢağıda tablo halinde eklenmiĢtir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 31 Performans Hedefi Performans Göstergesi
Tutarlılık Değerlendirmesi Yurtiçinde hizmet ulaĢtırdığımız vatandaĢlarımızın sayısını artırmak ve onlara daha nitelikli din hizmeti götürmek. Yurtiçinde Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca düzenlenen konferans, panel sempozyum vb. faaliyetlere katılımcı sayısı Performans programı hedefi 4.000.000 iken gerçekleĢme 1.906.098 ile %48‟dir. Müftülüklerce gerçekleĢtirilen etkinliklere katılımcı sayısının net olarak tespit edilmesi mümkün olamamaktadır.Gösterge belirlendiği zamanda mevcut durum, var olan sağlıksız veriler doğrultusunda tespit edilmiĢtir. Bu nedenle, hedefler hatalı belirlenmiĢtir. 2016 yılından itibaren gerçekleĢtirilen faaliyetleri tespit için sadece Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Bilgi Yönetim Sistemi‟ndeki (DĠBBYS) güvenilir veriler kullanıldığından, gerçekleĢme düzeyi bu seviyede gözükmektedir. Hizmet çeĢidini ve veriliĢ Ģeklini toplumun farklı kesimlerine hitap edecek Ģekilde artırmak. Web sitesinden faydalanan engelli vatandaĢ sayısı Performans Programı hedefi 1.000 iken gerçekleĢme 190.784ile %19.078‟dir. Hedeften sapma oranındaki büyük fazlalığın nedeni, performans hedefi belirlendikten sonra geliĢtirilen sayfaya engelliler tarafından büyük ilgi gösterilmiĢ olmasıdır. e- learning yöntemi ile Kur‟an-ı Kerim eğitimi alan kiĢi sayısı Performans Programı hedefi 1.500 iken gerçekleĢme 11.146.765 ile %743.118‟dir. Performans hedefi belirlendikten sonra “E-Learning Sistemi”nin yerine, daha ekonomik ve daha hızlı uygulanabilen “Kur‟an-ı Kerim Portalı Ġnteraktif Elif

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 32 Ba” uygulaması hayata geçirilmiĢtir. Bu uygulama, vatandaĢların yoğun ilgisini çekmiĢ ve eriĢim sayısı da 11.146.765 olarak gerçekleĢmiĢtir. Hedeften sapma oranındaki fazlalığın nedeni de budur. Ġslam‟ın bilimsel metodolojisine uygun dini bilgi üretmek, bunu içselleĢtirmek ve yaymak Güncel dini sorunları konu alan tez sayısı Performans programı hedefi 10 iken gerçekleĢme 8 ile %80‟dir. Din ĠĢleri Yüksek Kurulu Uzman Yardımcılarına verilen tezler bu kategoride olup tezini teslim edebilecek durumdaki uzman yardımcılarının tamamı 8 olduğu için hedef gerçekleĢmesi bu seviyede kalmıĢtır. Personelle dini bilgi paylaĢımına yönelik yapılan toplantı sayısı Bu göstergenin performans programından çıkarılması, sorumlu birim tarafından talep edilmiĢtir. BaĢkanlığımızda hizmet verimliliği ve kalitesini artıracak yeni yönetim sistemi uygulamalarını kurmak ve geliĢtirmek. Proje yönetimi konusunda eğitim alan personel sayısı Bu göstergenin performans programından çıkarılması, sorumlu birim tarafından talep edilmiĢtir. Ġslâm‟ın bilimsel temellerine dayalı bir Ġslâm anlayıĢı sunmak ve yaygınlaĢmasına öncülük etmek. Kullanılan sosyal ağ sayısı Performans programı hedefi 2 olup gerçekleĢme de 2‟dir. GerçekleĢme oranı %100‟dür. denilmektedir. Sonuç olarak 2016 yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 33 C. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 34 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr