2014 - TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU.pdf

TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015

ĠÇERĠK TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMUNA BAĞLI DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 10 TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 53

TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 7

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı; Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan Genel Bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2014 Yılı Bütçesiyle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna 9.028.894.000,00 -TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 1,88’ine tekabül etmektedir. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu’na 27 Aralık 2013 Tarih ve 28864 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayınlanan 6512 Sayılı 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile toplam 9.362.198.095,03 TL ödenek tahsis edilmiĢ olup bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin yaklaĢık % 1,88’sine tekabül etmektedir. Kurumun ödenek durumuna ait bilgiler Tablo 1’de, Ekonomik Ayrıma Göre Bütçe Giderlerine ait bilgiler Tablo 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Ödenek Durumu BaĢlangıç Ödeneği Yapılan Tenkisler Kalan Yılı Ġçindeki Ödemeler Mahsup Dönemi Ġçindeki Ödemeler TOPLAM Ödenek Üstü Harcamalar 9.362.198.095,03 77.368.090,93 9.284.830.004,10 9.310.879.634,50 - 9.310.879.634,50 26.049.630,40 Tablo 2: Ekonomik Ayrıma Göre Ödenek Durumu ve Bütçe Giderleri 2014 Yılı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Bütçe GerçekleĢmesi Personel Giderleri 6.928.538.750,79 74,41% Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Prim Giderleri 1.602.676.989,74 17,21% Mal ve Hizmet Alımları 285.412.982,05 3,07% Cari Transferler 13.750.000,00 0,15% Sermaye Giderleri 480.500.911,92 5,16% TOPLAM 9.310.879.634,50

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 117 nci maddesi uyarınca Yönetmelik kapsamına dahil kamu idarelerince aĢağıda sayılan mali tablolar hazırlanır ve kamuoyunun bilgisine sunulur: a) Bilanço b) Faaliyet Sonuçları Tablosu c) Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu d) Nakit Akım Tablosu e) Mali Varlık ve Yükümlülükler DeğiĢim Tablosu f) Ġç Borç DeğiĢim Tablosu g) DıĢ Borç DeğiĢim Tablosu h) ġarta Bağlı Varlık ve Yükümlülükler Tablosu i) Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu j) Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu k) Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu l) Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu m) Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu n) Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu o) Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu p) Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 r) Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu s) Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu. Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi” esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazetede yayınlanacağı belirtilmiĢtir. Kurumun muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetimler, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, tarafımızca yürütülecek denetimlerin mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtay’a gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Bu nedenlerle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu iliĢkin denetimlerimiz, hazırlanması gereken temel mali raporların düzenlenememesi sebebiyle, bütçe giderleri ile taĢınırlara ait iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna dönük olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim ve inceleme çalıĢmaları; Bakanlığın merkez ve taĢra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları yapılan Ödeme Emri Belgeleri (ÖEB) ve bunların ekinde yer alan kanıtlayıcı belgeler ile bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir. Ayrıca bütçe giderleri dıĢındaki iĢ ve iĢlemler hakkında da ilgililerinden yazılı ve sözlü bilgiler alınmak, iĢlem dosyalarının ayrıntılarına ve bilgi sistem kayıtlarına iliĢkin incelemeler yapılmak suretiyle tespit edilen hususlar raporlanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 5. DENETĠM GÖRÜġÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 8 Aralık 2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2014 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede yapılan denetim sonucunda TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde bir husus bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMUNA BAĞLI DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ....................... 10
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 11
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 12
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 12
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 13
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 35
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 36
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 43

KISALTMALAR GĠB : Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı HBYS : Hastane Bilgi Yönetim Sistemi KHK : Kanun Hükmünde Kararname KMYKK : Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MKYS : Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu SHÇEK : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu TDMS : Tek Düzen Muhasebe Sistemi TFRS : Türkiye Finansal Raporlama Standartları TKHK : Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı; Döner sermayeli iĢletmelerden her biri sağlık tesisi düzeyinde ayrı bütçe hazırlamakta, Kamu Hastane Birliği düzeyinde bütçeler onaylanmaktadır. Muhasebe iĢlemleri ise Genel Sekreterliklerin Muhasebe Birimi tarafından yürütülmektedir. Kurum döner sermaye bütçesi ve mali tabloları, öncelikle genel sekreterlikler tarafından ilgili sağlık tesisilerinden alınan veriler esas alınarak konsolide edilmekte, Genel Sekreterliklerce TKHK'ye gönderilen bütçe ve mali tabloların kurum düzeyindeki konsolidasyonu ise Mali Hizmetler BaĢkan Yardımcılığı tarafından gerçekleĢtirilmektedir. Kurum tarafından verilen yevmiye defteri kayıtları ile diğer tablo ve defterlerden elde edilen mali bilgilere göre 2014 yılı giderler toplamı 21.752.181.982,00 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Maliyet hesaplarına göre Giderlerin 18.278.835.809,00 TL’lik kısmını Hizmet Üretim Giderleri, 3.473.346.174,00 TL’lik kısmını ise Genel Yönetim Giderleri oluĢturmaktadır. Genel Yönetim Giderlerinin 1.411.278.658,00 TL’lik kısmı Personel Giderleri, 1.445.290.363,00 TL’si ise paylardan (Hazine, Merkez, SHÇEK vb) oluĢmaktadır. Hizmet Üretim Giderlerinin, 5.546.988.625,00 TL’lik kısmını Laboratuvar Hizmet Alımı, Yemek Hizmet Alımı, Tıbbi Atık Hizmet Alımı, Görüntüleme Hizmet Alımı gibi giderlerin oluĢturduğu DıĢarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmet Giderleri, 4.806.880.040,00 TL’lik kısmını Medikal Malzemeler, Kırtasiye Malzemeleri, Laboratuvar Malzemeleri gibi malzemelere iliĢkin giderleri ihtiva eden Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri, 7.298.015.217,00 TL’lik kısmını Ek Ödeme Giderleri (Sağlık ve diğer tüm personelin ek ödemeleri), 626.951.927,00 TL’lik kısmını ise Diğer ÇeĢitli Giderler oluĢturmaktadır. Toplam Brüt Gelirler 22.524.608.204,42 TL olup, bu tutarın 22.054.997.411,09 TL’lik kısmı Brüt SatıĢ Gelirleri, 169.410.382,25 TL’lik kısmı Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar, 300.200.411,08 TL’lik kısmı ise Diğer Faaliyetlerden OlağandıĢı Gelir ve Karlarından oluĢmaktadır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi; Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. BirleĢtirilmiĢ veriler defteri. Geçici ve kesin mizan. Bilanço. Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri. Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu, verilmiĢtir. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kurum Mali Tablolarında Yer Alan Alacak Hesaplarının Mevcut Durumu Tam ve Doğru Yansıtmaması Kurumun Alacaklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı tutarlar üzerinde yapılan incelemede alacakların kanıtlarının bir yardımcı defterle izah edilmediği, yardımcı defter yerine geçebileceği değerlendirilen HBYS kayıtları ile de tutarsız olduğu dolayısı ile gerçek durumu yansıtmadığı görülmüĢtür. Alacak takibi çok aĢamalı bir süreç olup verilen hizmete iliĢkin bilgilerin fatura servisine iletilmesi, faturanın kesilerek hem Hastane Bilgi Yönetim Sistemine(HBYS) kaydedilmesi hem de Muhasebe ĠĢlem FiĢi düzenlemek suretiyle Döner Sermaye Muhasebe Birimleri kanalıyla muhasebeleĢtirilmesi ve Tek Düzen Muhasebe Sistemine (TDMS) kaydının yapılması gerekmektedir. Alacakların hangi Ģahıs ve kurumlardan tahsil edildiği, hangi Ģahıs ve kurumlardan ne kadar alacak kaldığı vs. ilgili sağlık tesisi tarafından takip edilmekte ve döner sermaye muhasebe birimlerince de kayıtlara iliĢkin muhasebe kaydı tutulmaktadır. Bu süreçte sağlık tesisleri ve muhasebe birimleri farklı kodda izlenmesi gereken alacakları birleĢtirebilmekte, muhasebe birimleri yapılan tahsilatları ilgili olduğu hesap kodundan değil de baĢka hesap kodundan düĢebilmekte, muhasebe birimi ilgili alacağı bulamadığı zaman “Muhteviyatı Tespit Edilemeyen Tutar” adı altında tahsilatı kayda almakta ve tahsil edilen tutarları ya da genelgelere istinaden terkin edilen tutarları sağlık tesisi ile tam olarak paylaĢamaya bilmektedir. Bu yüzden Sağlık Tesislerinin kendi bünyesinde görülen alacağı ile TDMS'de görülen alacağı birbirini tutmamakta, bazen biri bazen ikisi birden gerçeği yansıtmamaktadır. Bu süreç ise hem alacakların tahsilinde probleme yol açmakta hem de mali tablolarda alacak rakamları doğru olarak görülememektedir. Alacakların sağlık tesislerindeki kaydı ile TDMS’deki kaydı arasındaki tutarsızlığın bir baĢka sebebi ise yapılan terkinlerdir. Bazen muhasebe birimi resen alacağı terkin edip muhasebe iĢlem fiĢi ile kayıtlarından düĢmekte ancak sağlık tesislerinin bu durumdan haberleri olmaması dolayısıyla ilgili tesislerde terkin edilen tutarlar halen alacak olarak takip edilebilmektedirler. Yapılan bazı terkinlerin ise terkine iliĢkin verilen yetkinin aĢılarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 yapıldığı ve aslında terkin edilmemesi gerekli bir alacak olduğu tespit edilmiĢtir. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 57’nci maddesinde muhasebe kayıtlarının yardımcı hesap defterlerine sistemli bir Ģekilde dağıtılması gerektiği belirtilmiĢ, açılıĢ kaydına esas tutarların, ilgili hesaplar için açılacak büyük defter ve yardımcı hesap defterlerine aktarıldıktan sonra yılı iĢlemlerinin kaydına baĢlanacağı ifade edilmiĢtir. Aynı Yönetmelik'in “Dönem sonu envanter iĢlemleri” baĢlıklı 570’inci maddesinde ise; iĢletmenin borçlu ve alacaklı olduğu kiĢi ve kurumların hesap bazında, isim ve borç-alacak tutarlarını ayrıntılı olarak göstermek için “Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli” nin (Örnek: 32/F), muhasebe yetkilisinin baĢkanlığı altında muhasebe yetkilisi yardımcısı veya Ģef ve veznedardan oluĢturulacak sayım kurulu tarafından düzenleneceği ifade edilmiĢtir. Yapılan incelemelerde muhasebe yetkilileri tarafından TDMS kayıtlarından baĢka, kiĢi/kurum bazında takibe imkân verecek ayrıntılı bir yardımcı hesap defteri tutulmadığı dolayısı ile dönem sonunda Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli’nin düzenlenemediği tespit edilmiĢtir. Yapılan örneklem neticesinde kuruma bağlı sağlık tesisleri bünyesinde tutulan alacak kayıtları ile TDMS sisteminde tutulan alacak kayıtlarının birbirinden farklı olduğu, bu itibarla Kurum konsolide mali tablolarında 120-Alacaklar Hesabının 171.139.492,61 TL, 135- Personelden Alacaklar Hesabının 9.191.423,95 TL ile 136-Diğer ÇeĢitli Alacaklar hesabının 53.549.479,97 TL hatalı olarak gösterildiği görülmüĢtür. Kurumun alacaklarının mevcut olup olmadığı, gerçek bir iĢleme dayanıp dayanmadığı, zamanaĢımına uğrayıp uğramadığı gibi hususların izlenmesi açısından alacakların muhasebe birimlerince yılı içinde yardımcı hesap defterine kaydedilerek dönem sonunda "Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli"ne aktarılarak raporlanması, geçmiĢ dönemlere iliĢkin ise bir envanter yapılarak zaman içerisinde bu alacakların yardımcı hesap defteri niteliğine kavuĢturulması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Daha önceden muhasebe hizmetlerinin Maliye Bakanlığı tarafından yürütülmesi dolayısıyla müdahale edilemediği, 29.08.2014 tarihi itibariyle muhasebe hizmetlerinin ülke genelinde devir alınması sonrasında 2014 yılından itibaren hesap ekstrelerinde T.C kimlik numarasının ve vergi kimlik numarasının yazılmasının zorunlu hale getirilmesinin, alacakların kiĢi ve firma bazında muhasebe kayıtlarının yapılmasını ve takip

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 edilmesini imkanlı hale getirdiği, TDMS sisteminde, Alacak Döküm Cetveli (DSĠBMY Örnek: 32/f) oluĢturularak ülke genelinde 04.05.2015 tarihi itibariyle tüm birliklerin ve bağlı sağlık tesislerinin kullanımına sunulduğu, Popülasyondan alınan örneklerin belirli bir bölgedeki sağlık tesislerinden seçilmesinin, örnek seçim tekniğinin hatalı olduğu anlamına gelebileceği için, bu Ģekilde yapılan örneklem ile doğru sonuca ulaĢılamayacağının düĢünüldüğü, Hata hesaplamasında, toplam alacak miktarına SGK, AFAD ve Merkezi Yönetim Bütçesi Kapsamındaki Alacakların dahil edilmemesi gerektiği, bu alacak rakamları düĢüldükten sonra popülasyon değerinin 258.310.595 TL olarak alınması gerektiği, popülasyon değerinin bu Ģekilde alınması halinde, genelleme yapılan hata miktarının da 40.401.100 TL ye düĢeceği, HBYS sistemlerinin sağlık hizmeti sunumu karĢılığında sağlık uygulama tebliği esaslarına göre kiĢilere sunulan sağlık hizmetlerinin faturalandırılması süreçlerini kapsadığı, bu nedenle, bu sistemlerden 135 personel alacakları, 136 diğer çeĢitli alacakların takip edilemediği, bu alacakların takibinin ilgili mutemetler tarafından yapıldığı, kayda alınmamıĢ alacakların, henüz tahakkuka bağlanmamıĢ mutemetliklerde bekleyen alacaklardan kaynaklandığı, bu nedenle henüz tahakkuka bağlanmamıĢ alacakların kayda alınmayacağı ve takibi yapılmayacağı varsayılarak ülke genelinde genelleme yapılarak hata miktarının tespit edilmesinin doğru olmadığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Her hastanenin tabi olduğu mevzuat ve iĢlem süreçlerinin birbirine çok yakın olması, alınacak verilerde bizatihi denetçinin ilgili bölgede çalıĢmasının gerekliliği ve ISSAI 1530 Denetim Örneklemesi standardının blok örneklemeye (Ek-4) müsaade etmesi karĢısında yaklaĢık 900 sağlık tesisinin 91 inin incelenerek popülasyon hakkında genelleme yapılmasının doğru sonuçlar vereceği, hata oranlarındaki farklılığın bu açıdan örneklemin çeĢitliliğini gösterdiği, Örneklemlerde SGK Alacaklarının değerlendirilmediği ancak AFAD ve Tutuklu Hükümlü alacaklarının değerlendirildiği, bu açıdan savunmadaki itirazın SGK açısından kabul edilmesi sonucu popülasyon rakamının revize edilmesi ve hesaplamanın yeniden yapılması neticesinde 120 Alacaklar Hesabına iliĢkin hata miktarının 156.094.262,50 TL

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 olarak alınması, Hesaplamanın yenilenmesi esnasında, excel programına verilerin doğru girilmiĢ olmasına rağmen programdan kaynaklı hata nedeniyle, kamu idaresine gönderilen raporda 120-Alacaklar Hesabının 366.887.027,22 TL olması gerekirken 171.139.492,61 TL olarak alındığı, 135-Personelden Alacaklar Hesabının 8.383.386,68 TL olması gerekirken 9.191.423,95 TL olarak alındığı ve 136-Diğer ÇeĢitli Alacaklar Hesabının 48.841.833,39 TL olması gerekirken 53.549.479,97 TL olarak alındığı anlaĢılmıĢ olup, netice olarak belirlenen hata miktarının 120-Alacaklar Hesabı için 156.094.262,50 TL olarak, 135-Personelden Alacaklar Hesabı için 8.383.386,68 TL olarak ve 136-Diğer ÇeĢitli Alacaklar Hesabı için 48.841.833,39 TL olarak revize edilmesi, 135-Personelden Alacaklar Hesabı ve 136-Diğer ÇeĢitli Alacaklar Hesabının HBYS sistemi aracılığıyla değil de mutemetlikler nezdinde takip edildiği belirtilmiĢ olmasına rağmen ilgili sağlık tesisi bünyesinde görevli mutemetlerin genelde 135-Personelden Alacaklar hesabına iliĢkin takip yaptıkları 136-Diğer ÇeĢitli Alacaklar hesabına iliĢkin herhangi bir takibat yapmadıkları görülmüĢ olup, ilgili personellere görevlerinin hatırlatılması, takibe yönelik mevzuat noktasında eğitim verilmesi ve takip sürecinin idareciler tarafından izlenmesi gerekmektedir. BULGU 2: Alacak Senetleri Hesabının Mahiyetine Uygun Kullanılmaması ve Bu Hesaba Kayıtlı Bazı Alacakların ZamanaĢımına Uğraması 121 Alacak Senetleri Hesabında kayıtlı bazı alacakların zamanaĢımına uğradığı ve 120 Alıcılar Hesabına kaydedilmesi gereken bazı alacakların ise 121 Alacak Senetleri Hesabına kaydedilerek muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür. Kuruma ait 121 Alacak Senetleri hesabında genel olarak ücretli muayene olup da maddi imkansızlıklar nedeniyle ücreti ödeyemeyen hastalara yapılan senetlere (taahhütnamelere) yer verilmiĢtir. Yapılan inceleme neticesinde hesapta kayıtlı bazı alacakların zamanaĢımına uğradığı, 121 Alacak Senetleri Hesabına kaydedilmemesi gereken alacakların sehven bu hesaba kaydedildiği görülmüĢtür. Bu durum döner sermaye iĢletmeleri konsolide mali tablolarında 121 Alacak Senetleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Hesabının 2.175.928,12 TL hatalı olarak gösterilmesine neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; Alacak senetleri ve şüpheli ticari alacaklar hesaplarında kayıtlı alacakların bir kısmının, bazı sağlık tesislerince, ilgili kişilerin adreslerine ulaşılamaması ve tebligat yapılamaması nedeniyle zaman aşımına uğradığı, ancak, 209 sayılı “Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları İle Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun”un Geçici Madde 8- (Ek: 27/3/2015-6639/2 md.) gereği;  1000 TL ve altındaki alacakların tamamının resen,
 Yarısının 1000 TL’nin altında olması halinde, 1.000 TL terkin edilerek bakiye
kısmı tahsil edilir.  2000 TL ve üzerindeki alacakların %50’sinin 15 Nisan 2016 tarihine kadar
defaten veya taksitler halinde ödenmesi durumunda, geri kalan kısmının
tamamının ferileriyle birlikte, terkin edilir hükmüne istinaden sağlık tesislerince gerçek kiĢilerden alacakların terkin edileceği, Ayrıca birinci paragrafta belirtilen nedenlerle, 6183 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun” kapsamında zaman aĢımına uğrayan alacakların da tamamının, terkin edilmekte olduğu, Hesap ekstrelerine gerçek kiĢilerin T.C. Kimlik numaraları, tüzel kiĢilerin de vergi kimlik numaralarının yazılmasının mecburi olması nedeniyle, alacakların, T.C. Kimlik numarası veya vergi kimlik numarası ile TDMS sistemine alacak kaydının yapılmasının tüm yurtta zorunlu hale getirileceği, bu uygulama neticesinde, kayıtlı tüm gerçek kiĢilerin adrese dayalı nüfus kayıt sisteminden ikamet adreslerine ulaĢılacağı, sağlık tesisi veya banka tarafından yapılan tahsilatların, hangi alacağa ait ise o alacaktan düĢüleceği, bu sayede sağlık tesislerinin alacaklarının zaman aĢımına uğramadan tahsilatının yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum tarafından yapılan savunmada bazı alacakların zamanaĢımına uğradığı ancak 6639 sayılı kanunun 2’nci maddesi ile belirli alacakların terkin edileceği ifade edilmiĢse de ilgili kanunun uygulanabilmesi için alacağın zamanaĢımından önce terkin edilmesi gerekirdi.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Bu aĢamada zamanaĢımına uğrayarak takibi artık mümkün olmayan alacağın terkin edilmesi ve alacağı zamanaĢımına uğratan görevlilerin belirlenerek, ilgililere rücu edilmesi, TDMS sistemine borçluların T.C. Kimlik Numarası ile ayrıntılı bir Ģekilde kaydının yapılmasının sağlanarak alacağın takibinin kolaylaĢması, yapılan ödemenin ilgili kiĢinin borcundan düĢülmesinin sağlanması suretiyle alacağın zamanaĢımına uğramasının önlenmesi için gerekli önleyici tedbirlerin alınmasının uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 3: Kuruma Ait ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabında Kayıtlı Bazı Alacakların ZamanaĢımına Uğratılması Kuruma ait ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabının incelenmesi neticesinde; genel olarak hesabın doğru kullanıldığı ancak bazı alacaklara iliĢkin kayıtların sağlık tesisi ve muhasebe biriminde mevcut olmadığından alacağın kaynağının tespitinin yapılamadığı, bazı alacakların ise zamanaĢımına uğratıldığı tespit edilmiĢtir. Yapılan örneklem çalıĢmasında bu durumun döner sermaye iĢletmeleri konsolide mali tablolarında 128 ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabının 423.148,87 TL hatalı gösterilmesine neden olduğu görülmüĢtür. Mali tabloların, alacakları tam ve doğru yansıtabilmesi açısından zamanaĢımına uğrayan alacaklarla ilgili sorumluların tespit edilmesi ve kalan bakiyenin niteliğine uygun hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Alacak senetleri ve şüpheli ticari alacaklar hesaplarında kayıtlı alacakların bir kısmının, bazı sağlık tesislerince, ilgili kişilerin adreslerine ulaşılamaması ve tebligat yapılamaması nedeniyle zaman aşımına uğradığı, ancak, 209 sayılı “Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları İle Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun”un Geçici Madde 8- (Ek: 27/3/2015-6639/2 md.) gereği;  1000 TL ve altındaki alacakların tamamının resen,
 Yarısının 1000 TL’nin altında olması halinde, 1.000 TL terkin edilerek bakiye
kısmı tahsil edilir.  2000 TL ve üzerindeki alacakların %50’sinin 15 Nisan 2016 tarihine kadar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 defaten veya taksitler halinde ödenmesi durumunda, geri kalan kısmının
tamamının ferileriyle birlikte, terkin edilir hükmüne istinaden sağlık tesislerince gerçek kiĢilerden alacakların terkin edileceği, Ayrıca birinci paragrafta belirtilen nedenlerle, 6183 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun” kapsamında zaman aĢımına uğrayan alacakların da tamamının, terkin edilmekte olduğu, Hesap ekstrelerine gerçek kiĢilerin T.C. Kimlik numaraları, tüzel kiĢilerin de vergi kimlik numaralarının yazılmasının mecburi olması nedeniyle, alacakların, T.C. Kimlik numarası veya vergi kimlik numarası ile TDMS sistemine alacak kaydının yapılmasının tüm yurtta zorunlu hale getirileceği, bu uygulama neticesinde, kayıtlı tüm gerçek kiĢilerin adrese dayalı nüfus kayıt sisteminden ikamet adreslerine ulaĢılacağı, sağlık tesisi veya banka tarafından yapılan tahsilatların, hangi alacağa ait ise o alacaktan düĢüleceği, bu sayede sağlık tesislerinin alacaklarının zaman aĢımına uğramadan tahsilatının yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum tarafından yapılan savunmada bazı alacakların zamanaĢımına uğradığı ancak 6639 sayılı kanunun 2’nci maddesi ile belirli alacakların terkin edileceği ifade edilmiĢse de ilgili kanunun uygulanabilmesi için alacağın zamanaĢımından önce terkin edilmesi gerekirdi. Bu aĢamada zamanaĢımına uğrayarak takibi artık mümkün olmayan alacağın terkin edilmesi ve alacağı zamanaĢımına uğratan görevlilerin belirlenerek, ilgililere rücu edilmesi, TDMS sistemine borçluların T.C. Kimlik Numarası ile ayrıntılı bir Ģekilde kaydının yapılmasının sağlanarak alacağın takibinin kolaylaĢması ve bunun neticesinde alacağın kaynağının tespitinin sağlanması gerekir. BULGU 4: ġüpheli Diğer Alacaklar Hesabında Kayıtlı Bazı Alacakların Ġlgili Mevzuat Hükümlerine Aykırı Olarak Terkin Edilmesi veya ZamanaĢımına Uğratılması Kurum mali tablolarında yer alan 138 ġüpheli Diğer Alacaklar Hesabının tümünün incelenmesi neticesinde; Strateji GeliĢtirme BaĢkanlığı tarafından çıkarılan terkin genelgesinde belirtilen Ģartlar taĢınmadığı halde terkin yapıldığı, denetim elemanı tarafından

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 yazılan rapora istinaden bu hesaba alınan tutarın takibinin yapılmayarak zamanaĢımına uğramasına sebep olunduğu, idare tarafından açılan davaya istinaden bu hesaba alınan alacağın davanın temyiz sonucunun 2007 yılında kesinleĢerek idare aleyhine onanmasına rağmen alacağın terkin edilmeyerek halen mali tablolarda mevcut olduğu tespit edilmiĢtir. Bu durumun döner sermaye iĢletmeleri konsolide mali tablolarında 138 ġüpheli Diğer Alacaklar Hesabının 478.708,14 TL hatalı gösterilmesine neden olmaktadır. Sorumlular hakkında rücu davası açılması ve bakiyenin de niteliğine uygun hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Raporda belirtilen 138 numaralı hesaptaki 478.708,14 TL tutarındaki hatalı kaydın 400.030,00 TL lik kısmın kanıtlayıcı belgeler doğrultusunda ilgili hesaplara aktarıldığı, kalan tutarın ise Kırklareli Devlet Hastanesine ait olduğu, konunun açıklığa kavuĢturulması ile ilgili açılan soruĢturma neticesinde gerekli düzeltme kayıtları yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum tarafından yapılan savunmada Kırklareli Devlet Hastanesi hariç hatalı kayıtların düzeltildiği ifade edilmiĢtir. Bundan sonra yapılacak uygulamalarda sağlık tesisleri açısından yönetimin sürekliliğinin sağlanmasına yönelik tedbirler alınması, tahsille görevli personellere gerekli eğitimin verilerek alacakların takibinin yapılmasının sağlanması, sağlık tesislerine ait hukuki uyuĢmazlıkların takibiyle görevli olan birim ile sağlık tesisi ve muhasebe servisi arasında gerekli haberleĢme kanallarının kurularak, mahkeme sonucu hükmedilen kararın uygulamasının muhasebe açısından da sağlanması gerekmektedir. BULGU 5: Kuruma Bağlı Sağlık Tesislerindeki Fiili Ġlaç ve Tıbbi Sarf Stokları ile TDMS'de Yer Alan Stokların Uyumsuzluğu Kuruma bağlı sağlık tesislerinde fiilen mevcut olan ilaç ve tıbbi sarfların stokları ile TDMS’de yer alan stokların uyumlu olmadığı görülmüĢtür. Sağlık tesislerinde tıbbi sarf ve ilaç çıkıĢları, MKYS sistemi vasıtasıyla yapılmakta ve aylık olarak ertesi ayın baĢında muhasebe birimine iletilmektedir. Muhasebe birimi ise belgelerin kendisine gelmesinden sonra TDMS sisteminde kayıtlı stoklardan düĢüm yapmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Her hangi bir tarih itibariyle sağlık tesisinde mevcut olup da TDMS sisteminde yer almayan tıbbi sarf ve ilaç tutarlarını hesaplayabilmek için, anılan tarihte depodan çıkıĢı yapılmıĢ olup da hala hastanede mevcut olan tıbbi sarf ve ilaç tutarlarından, o tarihe kadar depodan çıkıĢı yapılmıĢ olup da muhasebe birimine intikal ettirilmeyen (muhasebe birimi tarafından TDMS'den düĢümü yapılmayan) tutarların çıkarılması yoluyla mali tabloda gözükmeyen tutarlara ulaĢılabilmektedir. Bu çerçevede sağlık tesisleri bazında yerinde yapılan incelemeler neticesinde, 13 sağlık tesisinde satın alınan ilaç ve tıbbı sarf malzemelerinden tüketilmediği halde giderleĢtirilen tutar 10.642.934,77 TL olarak tespit edilmiĢtir. Örneklem yapılan sağlık tesislerindeki hata tutarı genelleme yapıldığında 150 Ġlk Madde ve Malzeme hesap alanında toplam hata tutarı yaklaĢık olarak 174.855.755,91 TL hesaplanmıĢtır. Sonuç olarak dönem sonunda uygun raporlama yapılabilmesi için ölçmek, tartmak ve saymak suretiyle fiilen tespit edilen malzemelerin MKYS ve TDMS ile uyumlu olması ve gerçek giderlerin muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; A) Sağlık Tesislerinde ilaç ve tıbbi sarf malzemelerinin tüketilmediği halde giderleĢtirilerek toplu çıkıĢ yapılmaması hususunda kurum tarafından yapılan önleyici faaliyetler ve çeĢitli düzenlemeler bulunduğu, Sağlık hizmetlerinin 7/24 kesintisiz olarak sunulması mecburiyeti bulunması nedeniyle, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis vb. birimlerde sağlık hizmeti sunumunun aksamaması için hafta sonu, bayram tatili ve diğer resmi tatil günleri de dikkate alındığında asgari 5-7 günlük ihtiyacı karĢılayacak kadar stok bulundurulması hizmet gereği zorunluluk arz etmektedir. Bu manada aylık tüketim miktarının ortalama 260 Milyon olduğu dikkate alındığında ara depolarda yaklaĢık 60 Milyonluk bir stokun bulundurulması normal karĢılanması gerektiği, B) Bu bulgunun baĢka bir açıdan değerlendirilmesi halinde, örneklem yöntemi kullanılarak yapılan değerlendirmelerde, doğru sonuçlar elde edilebilmesi için popülasyonu oluĢturan elemanların birbiriyle aynı veya benzer özellikleri taĢıması gerekmektedir. Bu nedenle, Kuruma bağlı yaklaĢık 900 farklı bütçe büyüklüğüne, idari ve mali yapıya, hizmet

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 yapısına ve büyüklüğüne sahip sağlık kurum ve kuruluĢları üzerinde örneklem yöntemiyle yapılacak araĢtırmalarla doğru sonuçlara ulaĢılamayacağı ayrıca, popülasyondan alınan örneklerin 13 sağlık tesisi ile sınırlı olması nedeniyle sağlıklı sonuçlar elde edilemeyeceği, Sonuç olarak; A ve B de açıklanan nedenlerle sağlık hizmeti sunumunun kesintisiz olarak sürdürülebilmesi için ameliyathane, yoğun bakım, acil servis gibi riskli birimlerde asgari 5-7 günlük ihtiyacı karĢılayacak kadar stok bulundurulması mecburiyeti bulunmaktadır. Bu durumda da BaĢkanlığınızca tespit edilen 174.855.755,91 TL’lik hata miktarının, sağlık tesislerinin aylık ortalama tüketimlerinin 260 Milyon olduğu dikkate alındığında 5-7 günlük ihtiyacı karĢılayacak Ģekilde yaklaĢık 60 Milyon TL’lik Tıbbi Mal ve Malzemenin ara depolarda bulundurulması mecburiyeti bulunmaktadır. Bu nedenle hata miktarının 60 Milyon TL olarak dikkate alınması gerektiği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum tarafından gönderilen savunma dikkate alındığında; örneklem yapılan tesisler çok sınırlı olması (13 sağlık tesisi) ve seçilen örneklerin benzer yapılar taĢımaması nedeniyle sağlık tesislerindeki hata tutarı 150 Ġlk Madde ve Malzeme hesap alanında toplam hata tutarı yaklaĢık olarak 174.855.755,91 TL yerine 60.000.000,00 TL olarak dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 6: Kuruma Bağlı Sağlık Tesislerinin Birbirlerinden Satın Aldıkları Hizmetlere ĠliĢkin Gelirlerin Hatalı MuhasebeleĢtirilmesi ve Raporlanması Kuruma bağlı sağlık tesislerinin birbirlerinden hizmet satın aldığı durumlarda, hizmet satın alan bazı tesislerin bu bedele iliĢkin olarak “610.02.12 Diğer ĠĢletmelere Verilen Tedavi ve Hizmetlerden Ġadeler” hesabını kullanmaması nedeniyle, aynı gelir kalemi üzerinden her iki sağlık tesisinin de ayrı ayrı ek ödeme dağıttığı, buna bağlı olarak sağlık tesislerinden mükerrer Ģekilde Hazine Hissesi, SHÇEK ve Bakanlık Merkez payı ayrıldığı tespit edilmiĢtir. 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesi uyarınca birbirlerinden hizmet satın alan sağlık birimlerinin bu hizmeti TDMS üzerinde ayrı ayrı 600’lü hesaplarda muhasebeleĢtirdikleri görülmektedir. Ancak, tek bir gelir kaleminin farklı iĢletmelerin tablolarında gelir olarak gözükmemesi için hizmet satın alan iĢletmenin bunu “610.02.12 Diğer ĠĢletmelere Verilen Tedavi ve Hizmetlerden Ġadeler” hesabına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 kaydetmesi gerekmektedir. Konuyla ilgili Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 12.08.2005 tarih ve B.07.0.MGM.0.23/115 sayılı yazısında bu hizmetlerin sağlık tesisleri arasında gerçekleĢmesi durumunda oluĢabilecek mükerrerliklerin önüne geçilebilmesi için kullanılabilecek muhasebe kayıtlarına yer verilmiĢtir. Ġlgili yazıda, 182 Sağlık Kurumları Arası Hizmet Alım Giderleri Hesabında bulunan tutarların 612 Diğer Ġndirimler Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleĢtirilmesi gerektiği, böylece, hem gelir mükerrerliğinin hem de döner sermayeden yapılacak yasal paylara iliĢkin kesintilerde hata yapılmasının önleneceği ifade edilmektedir.
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesi gereğince, dağıtılacak ek ödemelerin, sağlık tesisinin ilgili ayda elde ettiği gayri safi hasılattan kanuni kesintiler düĢüldükten sonra 209 sayılı Kanunun 5’inci maddesinde belirlenen oranları geçmemek üzere hesaplanması gerekmektedir. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, gayri safi hasılat, 60 Brüt SatıĢlar, 64 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar ile 67 OlağandıĢı Gelir ve Kârlar gruplarındaki hesapların alacak toplamlarından 61 SatıĢ Ġndirimleri hesap grubunda yer alan hesapların borç toplamları çıkarılarak bulunmaktadır. Sağlık tesislerinin gayri safi hasılatlarını ve ek ödeme matrahlarını doğru Ģekilde hesaplayabilmeleri için, baĢka sağlık tesisinden hizmet satın alan iĢletmenin, bu hizmet giderlerini 610.02.12 Diğer ĠĢletmelere Verilen Tedavi ve Hizmetlerden Ġadeler hesabıyla 60 Brüt SatıĢlar hesap grubunda muhasebeleĢtirdiği gelirlerinden düĢmesi gerekmektedir. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı sağlık tesislerinin 2014 yılı mali tablo ve raporlarının incelenmesi neticesinde 182 Sağlık Kurumları Arası Hizmet Alım Giderleri Hesabının borç bakiyesinin 3.560.926,63 TL olduğu tespit edilmiĢtir. 182 Hesabının borç bakiyesi vermesi, ilgili sağlık tesislerinin 61-SatıĢ Ġndirimleri hesap grubunu kullanmadığı, sonuç olarak tek bir gelir kaleminden (3.560.926,63 TL) mükerrer Ģekilde ek ödeme dağıttığını, kanunen ayrılması gereken payları da yine mükerrer olarak ödediğini göstermektedir. Söz konusu hata nedeniyle, mali tablolarda yer alan 182 Sağlık Kurumları Arası Hizmet Alım Giderleri Hesabı 3.560.926,63 TL fazla, 61 Hesap Grubu ise aynı tutarda eksik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 gözükmektedir. Yönetmelik’teki gelir tablosu ilkeleri gereğince, ilgili mali yıla iliĢkin tüm gelir ve giderlerin Kurum mali tablolarına doğru hesaplarda kaydedilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Konu ile ilgili uygulamaya esas Maliye Bakanlığının 12.08.2005 tarih ve B.07.0. MGM.0. 23/115 sayılı yazısında sağlık tesislerinin birbirlerinden satın aldıkları hizmetlere iliĢkin gelirlerin mükerrer muhasebeleĢtirilmemesi için hizmet bedelinin tahsil edildikten sonra 182 nolu hesabın 612 nolu hesapla kapatılmasının gerektiği, henüz tahsilat olmadığı için 182 hesabının bakiye verdiği belirtilmekte, bu iki hesabın karĢılıklı kapatılması durumunda, sağlık tesisinin gelirlerinde tahsilat miktarı kadar azalma olacağı için bir sonraki yıl yapılacak tahsilat sonucunda, daha önce fazladan ödenen kanuni yükümlülükler ve ek ödeme miktarı kadar mahsuplaĢma yapılacağı ifade edilmektedir. Sonuç olarak Savunmada, 182 ve 612 nolu hesaplarla ilgili olarak, bir sonraki mali yılda yapılacak tahsilatlar sonucunda, ilgili sağlık tesislerinde hem kanuni yükümlülüklerde hem de ek ödemede mahsuplaĢma yapılacağı ifade edilmektedir. Ancak, bu bulgu, Kurumun 2013 yılı Düzenlilik Denetim raporunda da yer almasına rağmen, ilgili kalemlerde 2014 yılı içinde mahsuplaĢma yapıldığına iliĢkin herhangi bir bilgi ve belge Kurumca tarafımıza sunulmamıĢtır. Mali tabloların tam ve doğru bilgi sunması ve sağlık tesislerinin birbirilerinden satın aldıkları hizmetlerin hem kanuni yükümlülüklerde hem de ek ödemelerde hataya neden olmaması açısından, hizmet bedellerinin mali yıl sona ermeden tahsilinin sağlanması gerekmektedir. BULGU 7: Kurum Mali Tablolarındaki Amortisman Kayıtlarına ĠliĢkin Hatalı Uygulamalar

1. Kuruma bağlı sağlık tesisleri, amortismana tabi maddi duran varlıklarda yer alan tutarları aĢmayacak Ģekilde amortisman ayırmaları gerekmektedir. Sağlık tesisleri bazında amortismana tabi maddi duran varlıklar için hesap alt kodları itibariyle yapılan incelemede, kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiĢtir. Sağlık tesisleri için tespit edilen fazla amortisman tutarları aĢağıdaki tabloda icmal halinde gösterilmiĢtir. Tablo 1:Sağlık Tesisleri Ġçin Tespit Edilen Fazla Amortisman Tutarlarının Ġcmali

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 Hesap Kodu Hesap Adı Sağlık Tesisleri Bazında Kayıtlı Değerinden Fazla Ayrılan Amortisman Tutarı 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 1.216.124,97 253.02.01 Tarım ve Ormancılık Makineleri ve Aletleri 178.952,60 253.02.02 ĠnĢaat Makineleri ve Aletleri 161.637,76 253.02.03 Atölye Makineleri ve Aletleri 324.111,62 253.02.04 ĠĢ Makineleri ve Aletleri 25.902,87 253.02.05 Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri 298.746,83 253.02.06 Posta Makineleri 79.847,13 253.02.07 Paketleme Makineleri 45.752,57 253.02.08 Etiketleme ve Numaralandırma Makineleri 2.489,92 253.02.09 Ayırma, Sınıflandırma Makineleri 467,37 253.02.10 Matbaacılıkta Kullanılan Makina ve Aletler 98.052,06 253.03.01 Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları 468.212,44 253.03.02 Beslenme/Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri 216.947,81 253.03.03 Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler 15.150,66 253.03.04 Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri 90.114,22 253.03.05 Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler 1.682.316,80 253.03.06 AraĢtırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri 2.862.007,53 254.01.05 Özel Amaçlı TaĢıtlar 187.995,24 255.01.01 DöĢeme DemirbaĢları 316.162,91 255.01.02 Temsil ve Tören DemirbaĢları 20.839,69 255.01.03 Koruyucu Giysi ve Malzemeler 37.224,91 255.01.04 Seyahat, Muhafaza ve TaĢıma Amaçlı DemirbaĢ Niteliğindeki TaĢınırlar 50.539,22 255.01.05 Hastanede Kullanılan DemirbaĢ Niteliğindeki TaĢınırlar 506.075,28 255.02.01 Bilgisayarlar ve Sunucular 132.991,43 255.02.02 Bilgisayar Çevre Birimleri 55.918,84 255.02.03 Teksir ve Çoğaltma Makineleri 48.080,05 255.02.04 HaberleĢme Cihazları 97.925,67 255.02.05 Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları 33.935,83

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 255.02.06 Aydınlatma Cihazları 3.815,21 255.02.99 Diğer Büro Makineleri ve Aletleri Grubu 238.469,93 255.03.01 Büro Mobilyaları 270.961,34 255.03.02 Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar 507.510,17 255.03.03 Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları 69.367,43 255.03.04 Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları 23.364,84 255.03.05 Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler 15.617,13 255.04.01 Yemek Hazırlama Ekipmanları 40.767,72 255.07.01 Kütüphane Mobilyaları 7.858,99 255.07.02 Basılı Yayınlar 1.047,16 255.07.03 Görsel ve ĠĢitsel Kaynaklar 17.227,42 255.07.04 Bilgi Saklama Üniteleri 179.809,18 255.08.01 Eğitim Mobilyaları ve Donanımları 10.024,96 255.08.02 Öğrenmeyi KolaylaĢtırıcı Ekipmanlar 17.603,91 255.09.01 Doğa Sporlarında Kullanılan DemirbaĢlar 4.327,74 255.09.02 Salon Sporlarında Kullanılan DemirbaĢlar 129.754,22 255.09.03 Saha Sporlarında Kullanılan DemirbaĢlar 3.167,68 255.10.01 Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar 150.752,06 255.10.02 Kontrol ve Güvenlik Sistemleri 227.743,20 255.10.03 Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları 41.653,81 255.11.02 Duvarda Sergilenen Süs EĢyaları 29.353,23 255.99.01 Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe, Sandık ve Kafesler 17.156,73 255.99.02 Seyyar Tanklar ve Tüpler 123.639,98
TOPLAM 11.385.518,27 Yukarıdaki tabloda yer alan hesaplamaya göre TKHK konsolide mali tablolarında 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı 11.385.518,27 TL tutarında fazla gösterilmiĢtir. 2. Kuruma bağlı sağlık tesislerinin 2014 yılı kesin mizanında yer alan 257 BirikmiĢ Amortisman tutarları ile fiili durumunu gösteren MKYS sistemindeki Amortisman Ġcmal Cetvelindeki amortisman tutarlarının eĢit olması gerekmektedir. Yapılan incelemede, kesin mizanda yer alan maddi duran varlıklara ait amortismanlar ile fiili durumu gösteren MKYS de yer alan amortismanların farklı olduğu tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 Yapılan hesaplamaya göre göre TKHK konsolide mali tablolarında, 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı toplam 23.832.576,25 TL tutarında farklı gösterilmiĢtir. 3. Kuruma bağlı sağlık tesisleri, 260 Haklar Hesabı ve 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabında yer alan tutarların tamamı için amortisman ayırması gerekmektedir. Sağlık tesisleri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliği (SAYI: 1) ekinde yer alan amortisman süresi, yöntemi ve oranlarını uygulamaktadırlar. Söz konusu Tebliğ ekine göre tutarına bakılmaksızın 256, 260, 263, 264, 267, 271 ve 277 nolu hesaplarda kayıtlı her bir varlık için amortisman oranı %100 olarak uygulanacaktır. Yapılan incelemede sağlık tesislerinde 260 Haklar Hesabı için eksik ayrılan amortisman tutarı 678.952,42 TL ve 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı için eksik ayrılan amortisman tutarı 4.424.509,67 TL olduğu tespit edilmiĢtir. Dolayısı ile eksik ayrılan birikmiĢ amortisman toplamı (678.952,42 TL + 4.424.509,67 TL) 5.103.462,09 TL dir. Yukarıda yer alan hesaplamaya göre TKHK konsolide mali tablolarında, 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı 5.103.462,09 TL tutarında eksik gösterilmiĢtir. Ayrıca bazı sağlık tesislerinde maddi olmayan duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiĢtir. Sağlık tesisleri için tespit edilen fazla amortisman tutarları aĢağıdaki tabloda icmal halinde gösterilmiĢtir. Tablo 2:Sağlık tesisleri Ġçin Tespit Edilen Fazla Amortisman Tutarlarının Ġcmali Hesap Kodu Hesap Adı Sağlık Tesisleri Bazında Kayıtlı Değerinden Fazla Ayrılan Amortisman Tutarı 260 Haklar Hesabı 2.421.461,15 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı 229.376,96
TOPLAM 2.650.838,11

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Yukarıdaki tabloda yer alan hesaplamaya göre TKHK konsolide mali tablolarında 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı 2.650.838,11 TL tutarında fazla gösterilmiĢtir. 4. Kuruma bağlı sağlık tesisleri, hurdaya ayırdıkları maddi duran varlıklarına iliĢkin olarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ve 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabını kullanmaları gerekmektedir. Sağlık tesisleri bazında yapılan incelemede, 40 sağlık tesisinde hurdaya ayrılan maddi duran varlıklara iliĢkin olarak kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiĢtir. Yapılan hesaplamaya göre göre TKHK konsolide mali tablolarında, 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı toplam 3.808.530,75 TL tutarında fazla gösterilmiĢtir. Ayrıca sağlık tesisleri bazında yapılan incelemelerde, 9 sağlık tesisinde 294.02 Elden Çıkarılacak Maddi Duran Varlıklar Hesabında (Toplam: 1.764.642,43TL) kayıtlı tutar olmasına karĢın 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında hatalı olarak hiçbir tutarın yer almadığı tespit edilmiĢtir. Sonuç olarak dönem sonunda mali tablo üretimine esas olacak Ģekilde, sağlık tesisleri bünyesinde fiilen bulunan maddi duran varlıklar, maddi olmayan duran varlıklar ve hurdaya ayrılmıĢ duran varlıklara ait amortismanların mevzuata uygun Ģekilde hesaplanması ve gerçeğe uygun kayıtların yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Özetle aĢağıdaki hususlara yer verilmiĢtir. 1-Amortismana tabi varlıklara kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılması hatalı hesap kayıtlarından kaynaklanmaktadır. Hatalı kayıtlar tespit edilmiĢ olup, düzeltilmiĢtir. 2-MKYS-TDMS deki amortisman kayıtlarındaki farklılıklar, MKYS sistemine sadece taĢınırların kayıt yapılmasına karĢılık, TDMS sistemine taĢınırların ve taĢınmazların kayıtlarının yapılmasından ve hatalı muhasebe kayıtlardan kaynaklanmaktadır. Hatalı kayıtlar tespit edilmiĢ olup, düzeltilmiĢtir. 3-“260-Haklar Hesabı” ve “267-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı” nda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 kayıtlı tutarların tamamına bir defaya mahsus amortisman ayrılmaması, taĢradaki bazı sağlık tesislerindeki uygulayıcıların bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Hatalı kayıtlar tespit edilmiĢ olup, düzeltme kayıtları yapılmıĢtır. 4-Hurdaya ayırma iĢlemlerinde “294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı” ile “299-BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı” nın karĢılıklı çalıĢtırılmaması, hatalı hesap kayıtlarından kaynaklanmaktadır. Hatalı kayıtlar tespit edilmiĢ olup, düzeltme kayıtları yapılmıĢtır. Bazı sağlık tesislerinin düzeltme iĢlemlerinin halen devam ettiği, kısa bir süre sonra bu hatalı kayıtların da düzeltileceği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum savunması dikkate alındığında; 1-Amortismana tabi varlıklara kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılmasına iliĢkin hatalı kayıtların düzeltildiği, 2-MKYS-TDMS deki amortisman kayıtlarındaki farklılıklara iliĢkin hatalı kayıtların düzeltildiği, 3-“260-Haklar Hesabı” ve “267-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı” nda kayıtlı tutarların tamamına bir defaya mahsus amortisman ayrılmamasına iliĢkin hatalı kayıtların bir kısmının düzeltildiği, 4-Hurdaya ayırma iĢlemlerinde “294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı” ile “299-BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı”nın karĢılıklı çalıĢtırılmamasına iliĢkin bazı hatalı kayıtların düzeltildiği görülmüĢtür.
Ayrıca bazı sağlık tesislerinin düzeltme iĢlemleri halen devam ettiği ve kısa bir süre sonra bu hatalı kayıtlar da düzeltileceği ifade edilmiĢtir. Bu bağlamda, yapılan tespitlere iliĢkin Kurum tarafından yapılacak düzenlemelerin izlenmesi yerinde olacaktır. BULGU 8: Kurum Mali Tablolarındaki Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Mahiyetine Uygun Kullanılmaması Kuruma bağlı sağlık tesislerinde, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında yer alan kayıtların hesabın mahiyetine uygun olmadığı görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne göre; yapılmakta olan yatırımlar hesabı, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile iĢçilik ve genel giderlerin, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır. Tamamlanan yatırım projeleri maliyet bedelleri ile bu hesaptan düĢülür ve ilgili maddi duran varlık hesabına kaydedilir. Yapılan incelemede; 258.04 Etüt ve Proje Giderleri Hesabında 2008 yılından bu yana devreden tutarın mahiyetinin belli olmadığı ve söz konusu yatırım projesi tutarının ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılmadığı tespit edilmiĢtir. Dolayısıyla Kurum konsolide mali tablolarında, 258.04 Etüt ve Proje Giderleri Hesabında yer alan 1.469.190,72 TL'nin nedeni araĢtırılarak gerçek durumu yansıtacak Ģekilde kayıt yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Konu ile ilgili gerekli araĢtırma ve incelemenin yapıldığı, 2008 yılından bu yana 258.04-Etüt ve Proje Giderleri Hesabında kayıtlı olan ve ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılmayan 1.469.190,72 TL’nin hesap kayıtlarından çıkarılmadığı, bu durumun ülke genelinde sadece Ġstanbul Fatih KHB ye bağlı Ġstanbul EAH nin muhasebe kayıtlarında yer aldığı, bahse konu hesapta kayıtlı miktarın onarım iĢine ait olduğu 28.04.2015 tarihinde hesaptaki bakiyenin ilgili hesaba aktarıldığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Kurum tarafından gönderilen savunma dikkate alındığında; 258.04-Etüt ve Proje Giderleri Hesabında kayıtlı olan 1.469.190,72 TL’nin ilgili hesaba aktarıldığı görülmüĢtür. BULGU 9: Kuruma Bağlı Sağlık Tesisleri Tarafından Elde Edilen Bazı Gelirlerin Mahiyetine Uygun Hesaplarda MuhasebeleĢtirmemesi Kuruma bağlı sağlık tesisleri tarafından elde edilen bazı gelirlerin, Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne uygun olarak muhasebeleĢtirilmediği görülmüĢtür. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde hangi gelirlerin 602 no’lu hesapta muhasebeleĢtirilmesi gerektiği belirtilmiĢtir. Ancak bazı sağlık tesislerinde, ticari alan kira gelirleri, gelir kaydedilen teminatlar,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 gelir kaydedilen sayım ve tesellüm fazlalarının, ihalelerde firmalara kesilen ceza gelirlerinin hatalı olarak 602 Diğer Gelirler Hesabında muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür. Yapılan incelemelerde 2014 yılı içinde,

• Ticari alan kira gelirlerine iliĢkin 103.212,03 TL tutarın 649 Diğer olağan gelir ve karlar hesabı yerine 602 Diğer gelirler hesabında,
• Gelir kaydedilen depozito ve teminatlara iliĢkin 189.770,88 TL tutarın 679 Diğer olağandıĢı gelir ve karlar hesabı yerine 602 Diğer gelirler hesabında,
• Ġhalelerde firmalara kesilen ceza gelirlerine iliĢkin 2.208.413,94 TL tutarın 679 Diğer olağandıĢı gelir ve karlar hesabı yerine 602 Diğer gelirler hesabında,
• Gelir kaydedilen sayım ve tesellüm fazlalarına iliĢkin 11.195,76 TL tutarın 679 Diğer olağandıĢı gelir ve karlar hesabı yerine 602 Diğer gelirler hesabında, muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür. 2014 yıl sonu mali tablolarında yapılan incelemelerde, 602 Diğer Gelirler Hesabı 2.512.592,61 TL fazla, 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı 103.212,03 TL eksik, 679 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar Hesabı 2.409.380,58 TL eksik gösterilmiĢtir. Sağlık tesislerinin elde ettiği gelirleri mahiyetine uygun gelir hesaplarında muhasebeleĢtirmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bazı sağlık tesislerinde 602-649-679 nolu hesaplarda kaydırmalar yapılarak gelirlerin mahiyetine uygun olarak muhasebeleĢtirilmediği, bu durumun sağlık tesislerinde yaygın olarak yapılan hatalı bir kayıt olmayıp, münferit olarak yapılan hatalı kayıtlar olduğu, gelirlerdeki bu kaydırmaların sağlık tesislerinin gelirlerinde herhangi bir azalmaya veya artıĢa neden olmadığı ve gerekli araĢtırma ve incelemelerin yapılarak hatalı kayıt yapan sağlık tesisleri uyarılıp ilgili Birliklere resmi yazı yazılarak gelir hesaplarının Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği esaslarına göre muhasebe kayıtlarına alınmasının temin edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Sağlık tesislerinde elde edilen gelirlerin, Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümler çerçevesinde ilgili gelir hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 BULGU 10: Kira Alacaklarının TDMS Üzerinden Gelir Tahakkuk ĠĢlemlerinin Yapılmaması Kuruma bağlı sağlık tesislerindeki ticari alanlara iliĢkin kira bedellerinin 5018 sayılı Kanun'a ve Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne uygun Ģekilde muhasebeleĢtirilmediği tespit edilmiĢtir. Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sistemi’nin temel gereklerinden birisi, kamu idarelerine ait gelirlerin, nakit olarak tahsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın, dönemsellik ilkesi gereği mali yıl boyunca tahakkuk edilmeleri Ģartıyla, genel kabul görmüĢ muhasebe ilkelerine uygun olarak gelir kaydedilmesidir. Nitekim gerek 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 49, 50 ve 51'inci maddeleri gerek, Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 31, 38 ve 39'uncu maddeleri gelirlerin tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilmesi gerektiğin düzenlemektedir. Ġlgili mevzuat hükümleri gereğince, ekonomik bir değer olan kira alacağının doğduğu tarihte kayıt altına alınması gerekirken, uygulamada Kuruma bağlı sağlık tesisleri tarafından kira alacağının, tahsil edildiği tarihte kayıt altına alındığı, dolayısıyla tahakkuk kaydının yapılmadığı görülmektedir. Kuruma bağlı sağlık tesislerinde yapılan incelemelerde 2014 yılı içinde 11.770.781,00 TL’lik kira alacağının vadesi geldiği halde tahsil edilmediği, bu alacakların tahakkuk kaydı yapılmaması nedeniyle de ilgili tutarların mali tabloya yansıtılmadığı görülmüĢtür. Sağlık tesislerinin, kira alacağını doğduğu tarihte muhasebeleĢtirmesi, bu Ģekilde alacakların mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kurum tarafından, tahakkuk kaydı ile ilgili genel yazı yazılarak sağlık tesislerinde kira alacağının doğduğu anda tahakkuk kaydının yapılmasının sağlanacağı, yılsonunda veya kira alacaklarının tahsil edilememesi durumunda veya hukuki sonuç doğduğunda TDMS sistemine kira gelirlerinin tahakkuk kayıtlarının yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Sağlık tesislerindeki ticari alanlara iliĢkin kira bedellerini mevzuata uygun Ģekilde muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 BULGU 11: Bedelli TaĢınırların Devir ĠĢlemlerinde; SatıĢı GerçekleĢtiren Sağlık Tesisi Tarafından Yapılan Kayıtların Hatalı MuhasebeleĢtirilmesi Sarf malzemesi devirlerinde; aynı birliğe bağlı sağlık tesisleri arasında ve birlikler arasındaki iĢlemlerde, devreden iĢletme tarafından yapılan muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu görülmüĢtür. Birliklere bağlı sağlık tesislerinin birbirleri arasında, Birliklerin kendi aralarında, Birliklerin Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluĢlarla, Birliklerin diğer kamu idarelerine bağlı sağlık kurum ve kuruluĢlarla yapacakları teĢhis ve tedaviye yönelik mal ve hizmet alımlarında nasıl hareket edileceğine iliĢkin hususlar Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile 28.05.2013 tarihli ve 2013/06 sıra nolu Genelgede düzenlenmiĢtir. Ancak; yukarıda bahsi geçen Genelgeye iliĢkin 31.07.2013 tarihli “Birliklere bağlı sağlık tesislerinin birbirlerinden yapacakları mal ve hizmet alımları ile muhasebeleĢtirme” baĢlıklı genel yazıda, sarf malzemesi satan iĢletme açısından birliğe bağlı sağlık tesisleri/birlikler arası bedelli sarf malzemesi devrine iliĢkin muhasebe kaydı aĢağıdaki Ģekilde gösterilmiĢtir. Tablo 1: Birlik Ġçi Bedelli Sarf Malzemesi Devrine ĠliĢkin Muhasebe Kaydı Borç Alacak 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı 7.000 136.02.01.09- Birlik Ġçi TaĢınır Devrinden Doğan Alacaklar 7.000 Tablo 2: Kurumlararası Bedelli TaĢınır Devrine ĠliĢkin Muhasebe Kaydı Borç Alacak 136.02.01.07-Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢından Doğan Alacaklar
16.000 150-Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı 15.000 679.04- Maddi Varlık SatıĢ Kârları 1.000

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 Ancak yapılan incelemede bazı hastanelerin ilgili kayıtları aĢağıdaki Ģekilde muhasebeleĢtirdikleri tespit edilmiĢtir. Tablo 3: Sağlık Tesisleri Tarafından Hatalı Olarak Yapılan Birlik Ġçi Bedelli Sarf Malzemesi Devrine ĠliĢkin Muhasebe Kaydı Borç Alacak 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı 7.000 679.04- Maddi Varlık SatıĢ Kârları 7.000 136.02.01.09- Birlik Ġçi TaĢınır Devrinden Doğan Alacaklar 7.000 623- Diğer SatıĢların Maliyeti Hesabı 7.000 Tablo 4: Sağlık Tesisleri Tarafından Hatalı Olarak Yapılan Kurumlararası Bedelli TaĢınır Devrine ĠliĢkin Muhasebe Kaydı Borç Alacak 136.02.01.07-Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢından Doğan Alacaklar
16.000 623- Diğer SatıĢların Maliyeti Hesabı 15.000 150-Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı 15.000 679.04- Maddi Varlık SatıĢ Kârları 16.000 Yönetmelik'in 623 Diğer SatıĢların Maliyeti Hesabının niteliğini düzenleyen 410'uncu maddesinde bu hesabın iĢletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili diğer satıĢ gelirlerinin elde edilmesi için yapılan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢtir. Ġlk madde ve malzeme satıĢı hastanelerin esas faaliyet konusunu oluĢturmadığı için bahsi geçen muhasebe kaydının hatalı olduğu açıktır. 2014 yılı yevmiye kayıtları üzerinde yapılan incelemede, bağlı sağlık tesisler arasında ve birlikler arasındaki sarf malzemesi devirlerinde yapılan hatalı kayıtlar nedeniyle 623 Diğer SatıĢların Maliyeti Hesabının 31.453.799,17 TL, 679 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar Hesabının 31.453.799,17 TL fazla gösterilmiĢtir. Sağlık tesislerinin esas faaliyet konusuna

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 girmeyen ilk madde ve malzeme satıĢlarında 623 Diğer SatıĢların Maliyeti hesabının kullanılmaması, satıĢtan elde edilen bir gelir olması durumunda sadece karın 679 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar Hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Konuyla ilgili gerekli araĢtırma ve incelemelerin yapılarak hatalı kayıt yapan sağlık tesislerinin uyarılacağı ve 623 Diğer SatıĢların Maliyeti hesabının kullanımının engelleneceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Sağlık tesislerindeki bedelli taĢınırların devir iĢlemlerinin mevzuata uygun Ģekilde muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 yılına iliĢkin mali rapor ve tablolarının “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı doğru ve güvenilir bilgi içermediği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
36 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Kuruma Ait Alacaklara Faiz ĠĢletilmemesi Kurum mali tablolarında Alacaklar Hesap Grubuna iliĢkin yapılan inceleme neticesinde alacaklara faiz iĢletilmediği tespit edilmiĢtir. Diğer kamu idareleri; belediyeler, il özel idareleri, sosyal güvenlik kurumu vb. alacağının vadesinde ödenmemesi durumunda faiz hesaplaması yapmaktadır. Sağlık tesisleri de bir hizmet karĢılığı tahakkuk eden alacağına faiz istemelidir. (SGK’dan alacaklar Global Bütçe kapsamında olduğu için SGK’dan faiz istenmesine gerek yoktur.) Faiz isteyebilmek için alacağın ne zaman muaccel olacağı faturada açıkça belirtilmeli, TDMS sistemi ayrıntılı olarak takip yapamadığı için ya TDMS sisteminde alacakların takibini sağlıklı bir Ģekilde kaydedecek değiĢikliğe gidilmeli ya da HBYS sistemlerinde bu kayıtlar ayrıntılı bir Ģekilde tutulmalıdır. Bazı sağlık tesislerinin faturalarında muhataplarından alacağı kaç gün içinde ödemeleri gerektiği, aksi halde kanun yollarına baĢvurulacağı yazılmakta iken geri kalan sağlık tesislerinde bu yönde bir düzenlemeye rastlanılmamıĢtır. Alacaklara faiz iĢletilmesinin yanında, bu alacakların dönem sonlarında içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde tahsil edilecek olan iĢlemiĢ faiz gelirlerinin 181 Gelir Tahakkukları, bir yıl ve daha sonraki yıllarda tahsil edilecek olan iĢlemiĢ faiz gelirlerinin 281 Gelir Tahakkukları hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak 2014 yılı kesin mizanında yapılan incelemede 181 ve 281 hesaplarının hiç kullanılmadığı görülmektedir. Faize iliĢkin ikinci önemli husus faizi hangi kanuna istinaden talep edeceğimizdir. Bilindiği gibi 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 58’inci maddesiyle 11.10.2011 tarihinden itibaren ilga edilen 8’inci maddesinde; “Sağlık işletmelerinde koruyucu sağlık hizmetleri dışında teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetler ücretli olup, sağlık işletmesince tahakkuk ettirilen masraflar ilgili kurumca ... ödenir. ……….
Bu maddenin uygulanmasında zaman aşımı ile ilgili hükümleri hariç 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bu Kanuna dair mevzuat hükümleri uygulanır.” denilmekteydi. Bu maddenin ilga edilmesiyle sağlık tesislerimizin 11.10.2011 tarihinden itibaren alacaklarının takibinde ve dolayısıyla faizin oranının tespitinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nu uygulaması gerekmektedir. Kanun'un ilgili maddesine göre faiz sözleĢme ile kararlaĢtırılmıĢsa ilgili

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
37 hükme göre, sözleĢme ile hükme bağlanmamıĢsa 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ĠliĢkin Kanun’un 1’inci maddesi gereğince yıllık %9 üzerinden hesaplanmalıdır. 2014 yılı için bu tür alacaklara iliĢkin herhangi bir faiz tahakkuku ve tahsilatı yapılmadığı tespit edilmiĢ olmakla birlikte ne kadar faiz alınması gerektiği veri yetersizliği dolayısıyla tespit edilememiĢtir. Bu bilgiler ıĢığında, sağlık tesislerinin alacaklarına, yukarıdaki hükümler doğrultusunda faiz iĢleterek ilgili gelir hesaplarında muhasebeleĢtirmesi ve dönem sonunda, sonraki dönemlerde tahsil edilecek iĢlemiĢ faiz tutarlarını ilgili gelir tahakkukları hesabında kayıt altına alması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Sağlık tesislerinin alacaklarına faiz iĢletilerek elde edilen faizlerin ilgili gelir hesaplarında muhasebeleĢtirileceği, dönem sonunda, sonraki dönemde tahsil edilecek faiz tutarlarının ise gelir tahakkuklarının yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Sağlık tesislerinin alacaklarına faiz tahakkuku yapması, faizin baĢlangıç tarihini belirleyebilmek amacıyla ayrıntılı kayıtların tutulması, faturalarda bu konuya iliĢkin açıklayıcı bilgilere yer verilmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. Bu bağlamda, yapılan tespitlere iliĢkin Kurum tarafından yapılacak düzenlemelerin izlenmesi yerinde olacaktır. BULGU 2: Kuruma Bağlı Sağlık Tesislerinde ve Muhasebe Birimlerinde Borç, Emanet ve Alınan Depozito/Teminat ĠĢlemlerinin Tam ve Doğru ġekilde Kayıt ve Takibini Sağlayacak Bir Kontrol Sisteminin Mevcut Olmaması Kuruma bağlı sağlık tesislerinin hesap ve iĢlemleri üzerinde yapılan denetimlerde yabancı kaynak niteliğindeki borç, emanet ve alınan depozito ve teminat iĢlemleriyle ilgili sağlık tesisi bünyesinde bir kontrol ve takip sürecinin iĢlemediği tespit edilmiĢtir. Ayrıca muhasebe birimlerinde Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) dıĢında, bu hesaplara yönelik kayıt ve kontrol sisteminin mevcut olmadığı, geçmiĢ yıllarda doğmuĢ borçlarla ilgili TDMS üzerinden detaylı bir raporlama yapılamadığı görülmüĢtür. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 372’nci maddesi gereğince muhasebe kayıtlarının dayanağını oluĢturan iĢlemlerin gerçek ve mevcut durumu ortaya koyması ve kanıtlayıcı belgelere dayanması gerekmektedir. Bu açıdan, sağlık tesislerinde ayrıntılı ve detaylı bir takip ve kayıt sistemi, muhasebe iĢlemlerinin gerçekliğini ve mevcudiyetini sağlaması açısından oldukça önem taĢımaktadır. Nitekim, Yönetmelik’in

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
38 yabancı kaynaklara iliĢkin ilkeler kısmında, tutarı kesin olarak saptanamayan veya durumları tartıĢmalı olanlar da dahil olmak üzere bütün yabancı kaynakların kayıt ve tespit edilerek, mali tablolarda gösterilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu nedenle, borç, emanet ve teminat iĢlemlerinin kiĢi ve kurum bazında ayrıntılı olarak harcama biriminde takip edilmesi, muhasebe birimlerinde de benzer bir kayıt sisteminin iĢlemesi, muhasebe kayıtlarının da bu verilere dayanmasına ihtiyaç vardır. Kuruma bağlı sağlık tesislerinde yapılan denetimlerde, kendilerinden veri alınan sağlık tesislerinin önemli kısmında, borç, emanet ve teminatların kayıt, takip ve kontrolüne yönelik bir sistemin mevcut olmadığı görülmüĢtür. Bu hesaplarla ilgili kayıt tutan az sayıdaki sağlık tesislerinde ise harcama birimlerindeki kayıtlarla TDMS kayıtlarının uyumlu olmadığı tespit edilmiĢtir. Öte yandan Kurumun, TDMS üzerinden takip edilen muhasebe iĢlemlerinin kontrol ve takibi açısından her bir hesapla ilgili iĢlemlerin; muhasebe birimlerinde tutulması gereken yardımcı hesap defterinde takibi yapılmalıdır. Yönetmelik’in 57 ve 58’inci maddesi gereğince yardımcı hesap defterlerinin, borç emanet ve teminatlara iliĢkin detaylı bilgiler sunması gerekmektedir. Muhasebe birimleri borç ve alacaklarını yardımcı defterlerin yanısıra, Yönetmelik’in 570’nci maddesi gereğince, Aralık ayı sonu itibariyle hazırlayacakları “Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli”nde (Örnek: 32/F) takiple yükümlüdür. Bu cetvelle, iĢletmenin borçlu ve alacaklı olduğu kiĢi ve kurumların hesap bazında, ilgili fiĢ nosu, alacaklı kimlik bilgileri, ve borç-alacak tutarlarının ayrıntılı olarak gösterilmesi Ģarttır. Sağlık tesislerinin bağlı olduğu kimi muhasebe birimlerinden alınan bilgilerden, muhasebe yetkilileri tarafından TDMS kayıtlarından baĢka, ayrıntılı ve kiĢi/kurum bazında takibe imkân verecek bir yardımcı defter tutulmadığı, yılsonunda doldurulması gereken “Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli” nin doldurulmadığı tespit edilmiĢtir. TDMS sistemi üzerinden, borç ve alınan depozito ve teminatlar iĢlemlerine yönelik sorgulamalarda cari yılda doğan borçlarla ilgili bir takım verilere ulaĢılabilir iken, önceki mali yıllara ait borç/emanetlerin kümülatif tutarlarının görülebildiği, yıl bazında, alacaklının kimlik bilgileri, borç/emanetin doğduğu veya tahsil edildiği tarih, ödenen tutarlar gibi verileri içeren, ayrıntılı ve güncel bir raporlamanın mümkün olmadığı görülmektedir. Kurumun yükümlülüklerinin tam ve doğru tespit edilmesi, borçların ödeme zamanı, zaman aĢımı süresi gibi kurum lehine sonuç doğurabilecek hususların izlenmesi açısından,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
39 sağlık tesisleri bünyesinde borç/emanet ve teminat hesaplarının kayıt ve takip edilmesine ihtiyaç vardır. Ayrıca, muhasebe birimlerinde yıl içinde yardımcı defterde takip edilen hesapların dönem sonunda “Borçlar/Alacaklar Döküm Cetveli”ne aktarılması, TDMS üzerinde açılacak modüllerle sağlık tesislerinin geçmiĢ yıllara ait borç/emanet hesaplarıyla ilgili detaylı bir raporlamanın yapılabilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Depozito ve teminat iĢlemlerinin takibi amacıyla muhasebe birimlerinde TDMS sistemi üzerinde 2015 yılı içinde bir modülün uygulamaya konulacağı belirtilmiĢ, borçların takibine yönelik ise TDMS sistemi üzerinden gerekli raporlamanın yapılabildiği, bu kapsamda muhasebe birimlerinde TDMS’nin borçlarla ilgili dört farklı rapor ürettiği belirtilerek, depozito/teminat ve borç/emanet iĢlemlerinin TDMS üzerinden takibinin mümkün olduğu ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Denetim bulgusunda, borç, emanet, depozito/teminat iĢlemlerinin sağlık tesislerinde ve muhasebe biriminde tam ve doğru Ģekilde kayıt ve takibini sağlayacak bir sistemin mevcut olmadığı tespiti yer almaktadır. Kurum tarafından yapılan savunmanın “b) borçların takip edilmesi” baĢlıklı kısmında sunulan bilgi ve değerlendirmelerden TDMS sistemi üzerinde muhasebe birimlerinde borçların kayıt ve takibine yönelik raporlamanın mevcut olduğu anlaĢılmaktadır. Ancak, kurum savunmasında, bulgumuzda yer alan diğer tespit ve hususları karĢılayacak uygun ve yeterli cevap yer almadığından, sağlık tesislerinde borç /emanet ile depozito/teminat iĢlemlerinin, muhasebe birimlerinde ise depozito/teminat iĢlemlerinin kayıt ve takibine yönelik bir kontrol sisteminin mevcut olmadığı anlaĢılmaktadır. Kurumdaki mali yönetim ve iç kontrol sisteminin sağlıklı Ģekilde çalıĢabilmesi açısından borç, emanet ve teminat iĢlemlerinin kiĢi ve kurum bazında ayrıntılı olarak harcama biriminde takip edilmesi, muhasebe birimlerinde de benzer bir kayıt sisteminin iĢlemesi ve bu verilerin muhasebe sistemindeki kayıtlara esas alınması gerekmektedir. BULGU 3: Kuruma Bağlı Sağlık Tesislerinin Birbirleri Arasındaki Mal ve Hizmet Alımlarının Hatalı MuhasebeleĢtirilmesi ve Raporlanması Kurumunun konsolide mali tabloları üzerinde yapılan incelemede, Kuruma bağlı sağlık tesislerinin kendi aralarındaki mal ve hizmet alımlarını yönetmelik hükümlerine uygun olarak muhasebeleĢtirmediği tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
40 Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin muhasebe iĢlemlerine iliĢkin temel ilkeleri ve bilanço ilkeleri gereğince Kuruma bağlı sağlık tesislerinin kendi aralarındaki mal ve hizmet alımlarında, mal/hizmeti satan ve alan iĢletmelerin bu iĢlemleri kendi mali tablolarında duruma göre alacak veya borç/gider hesaplarında muhasebeleĢtirmesi, Kurum konsolide mali tablolarına bu iĢlemlerin tam ve doğru Ģekilde yansıtılması gerekmektedir. Kurum tarafından, birliklerarası veya birlik içi mal ve hizmet alımlarının muhasebe kaydına iliĢkin olarak çıkarılan 19.09.2014 tarihli yazıda, aynı birlik bünyesinde bulunan sağlık tesislerinden birisi diğerinden mal satın alması durumunda, malı satan sağlık tesisinin 136.02.01.09 Birlikiçi TaĢınır Devrinden Doğan Alacaklar hesabının borcuna, malı satın alan iĢletmenin ise 336.11.03 Birlikiçi TaĢınır Devrinden Doğan Borçlar hesabının alacağına kaydedeceği düzenlenmektedir. Aynı birlik bünyesinde bulunan sağlık tesislerinden birisi diğerinden hizmet satın alması durumunda ise hizmeti satan iĢletmenin 136.02.01.10 Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Alacaklar hesabının borcuna, satın alan iĢletmenin ise 336.11.04 Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Borçlar hesabının alacağına kaydetmesi gerekmektedir. Birlikler arası mal alımı durumunda ise, malı satan iĢletme bunu 136.02.01.07 Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢlarından Doğan Alacaklar hesabının borcuna, satın alan iĢletme ise 336.11.01 Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢlarından Doğan Borçlar hesabının alacağına kaydetmelidir. TKHK’nın birlikler arası veya birlik içi mal ve hizmet alımlarının muhasebe kaydına iliĢkin 19.09.2014 tarihli yazısından kurumun konsolide mali tablolarında; 136.02.01.09 ile 336.11.03 nolu hesapların; 136.02.01.10 ile de 336.11.04 nolu hesapların; 136.02.01.07 ile de 336.11.01 nolu hesapların; kendi aralarında borç ve alacak toplamlarının (Örn.136.11.09’ un borç toplamı ile 336.11.03’ün alacak toplamı) birbirine denk, dolayısıyla bu hesap gruplarının borç ve alacak bakiyelerinin de birbirine eĢit olması (Örn.136.11.09’un borç bakiyesi ile 336.11.03’ün alacak bakiyesi) gerektiği anlaĢılmaktadır. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu kesin mizanında ilgili hesapların borç ve alacak tutarları aĢağıdaki gibidir. Tablo 1: Birlik Ġçi TaĢınır Devrinden Doğan Alacaklar ve Borçlar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
41 Tablo 2: Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢlarından Doğan Alacaklar ve Borçlar Tablo 3: Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Alacaklar ve Borçlar Yukardaki hesap dökümlerinden, birlikiçi ya da birliklerarası mal/hizmet alım iĢlemlerinin yönetmelik hükümlerine uygun Ģekilde muhasebeleĢtirilmemesi nedeniyle kurum konsolide mali tablolarında,

• 336.11.03 Birlikiçi TaĢınır Devrinden Doğan Borçlar hesabında (19.146.166,21- 10.990.239,95) 8.155.926,26 TL
• 336.11.01 Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢlarından Doğan Borçlar hesabında (44.954.824,37-18.222.548,30) 26.732.276,02 TL
• 336.11.04 Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Borçlar hesabında (17.409.078,20- 15.849.529,08) 1.559.549,12 TL eksiklik gözükmektedir. Yönetmelik’teki yabancı kaynaklara iliĢkin ilkeler gereğince, Kuruma bağlı sağlık tesislerinin kendi aralarındaki mal ve hizmet alımlarında, satan ve alan iĢletmelerin bu
  Borç Toplamı Alacak Toplamı Borç Bakiyesi Alacak Bakiyesi 136.02.01.09 Birlik Ġçi TaĢınır Devrinden Doğan Alacaklar 68.398.420,28 49.252.254,07 19.146.166,21 0,00 336.11.03 Birlik Ġçi TaĢınır Devrinden Doğan Borçlar 44.420.313,49 55.410.553,44 0,00 10.990.239,95 136.02.01.07 Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢından Alacaklar 140.838.728,83 95.883,904,46 44.954.824,37 0,00 336.11.01 Kurumlararası Bedelli TaĢınır SatıĢlarından Doğan Borçlar 90.622.422,33 108.844.970,68 0,00 18.222.548,35 136.02.01.10 Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Alacaklar 50.432.620,87 33.023.542,67 17.409.078,20 0,00 336.11.04 Birlikiçi Hizmet Devrinden Doğan Borçlar 45.206.848,80 61.056.377,88 0,00 15.849.529,08

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
42 iĢlemleri doğu hesaplara kaydetmesi, böylece bu iĢlemlerin Kurum konsolide mali tablolarına da tam ve doğru Ģekilde yansıtılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; 136 ve 336 nolu hesapların ilgili alt hesaplarının bakiyelerinin birbirlerine eĢit olmamasının nedeninin, bazı sağlık tesislerinin eksik ve hatalı muhasebe kaydı yapmalarından kaynaklandığı ve bu hataların münferit nitelikte olduğu, ilgili hesapların karĢılıklı olarak sağlıklı Ģekilde çalıĢması amacıyla TDMS’ye bir modül eklenmesinin planlandığı, bu nedenle bu bulgunun izlemeye alınmasının uygun olacağı ifade edilmiĢtir.
Sonuç olarak Kurum savunmasında 136.02 alt kodlarıyla 336.11 alt kodları arasındaki uyumsuzluğun münferit nitelikte olduğu öne sürülse de, bulguda yer alan hataların hem üç farklı hesap koduyla ilgili olması ve hem de farklı muhasebe iĢlemleriyle gerçekleĢmiĢ yüksek tutarlı hata olması nedeniyle, münferit nitelikte değerlendirilemez. Mali tabloların, mali iĢ ve iĢlemleri tam ve doğru Ģekilde yansıtabilmesi için TDMS’ye gerekli modül eklenerek 136.02 alt kodlarıyla 336.11 alt kodlarının birbiriyle uyumlu çalıĢmasının sağlanması gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
43 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları Kuruma cevaplandırılmak üzere gönderilen raporda temel mali tablolarda dipnot kısmının yer almadığı bildirilmiĢ olup, ilgili bulguda yapılan uyarı neticesinde tarafımıza gönderilen düzeltilmiĢ bilanço ve gelir tablosuna dipnot bölümü eklenmiĢtir. Bu düzeltme haricinde temel mali tablolarda herhangi bir değiĢiklik bulunmamaktadır. Önceki ve sonraki duruma iliĢkin Kurum temel mali tabloları dosyalar bölümüne eklenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
44 TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ KONSOLĠDE BĠLANÇOSU
ÖNCEKĠ DÖNEM (2013) CARĠ DÖNEM (2014) AKTĠF VARLIKLAR
DÖNEN VARLIKLAR
A Hazır Değerler 345.417.708 450.784.088
B Menkul Kıymetler 0 - 0 1.501.249
C Ticari Alacaklar 0 1.020.453.946 0 1.146.672.997
D Diğer Alacaklar 0 163.314.678 0 203.552.599
E Stoklar 0 618.836.915 0 563.445.342
F Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım Maliyetleri 0 - 0 -
G Gelecek Aylara Ait Gid. ve Gelir Taah. 0 182.385.592 0 179.040.132
H Diğer Dönen Varlıklar 0 1.763.543 0 232.519
DÖNEN VARLIKLAR TOPLAMI 0 2.332.172.381 0 2.545.228.927
0 0
DURAN VARLIKLAR 0 0
A Ticari Alacaklar 0 1.201.983 0 1.569.985
B Diğer Alacaklar 0 - 0 -
C Mali Duran Varlıklar 0 - 0 -
D Maddi Duran Varlıklar 0 678.003.316 0 874.458.702
E Maddi Olmayan Duran 0 55.269.960 0

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
45 Varlıklar 4.012.247
F Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 0 - 0 -
G Gelecek Yıllara Ait Gid. ve Gelir Taah. 0 - 0 -
H Diğer Duran Varlıklar 0 12.224.528 0 19.995.316
DURAN VARLIKLAR TOPLAMI 0 746.699.787 0 900.036.250
0 0
AKTĠF VARLIKLAR TOPLAMI 0 3.078.872.168 0 3.445.265.177
2013 2014 PASĠF VARLIKLAR
KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR
A MALĠ BORÇLAR 16.770.461 24.688.431
B TĠCARĠ BORÇLAR 0 1.423.227.532 0 1.965.863.251
C DĠĞER BORÇLAR 0 129.155.748 0 230.340.747
D ALINAN AVANSLAR 0 1.027.684.921 0 1.192.894.954
E YILLARA YAY. ĠNġ. VE ONAR. HAKEDĠġLERĠ 0 - 0 -
F ÖDENECEK VERGĠ VE YÜKÜMLÜLÜKLER 0 788.408.548 0 881.722.070
G BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 0 19.281 0 19.281
H GEL. AYL. AĠT GELĠRLER VE GĠD. TAAH. 0 - 0 -
I DĠĞER KISA VADELĠ YAB. KAYNAKLAR 0 3.195.338 0 495.481

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
46 KISA VADELĠ YAB. KAYNAKLAR TOPLAMI 0 3.388.461.829 0 4.296.024.216
0 0
UZUN VADELĠ YABANCI KAYANKLAR 0 0
A MALĠ BORÇLAR 0 - 0 -
B TĠCARĠ BORÇLAR 0 - 0 -
C DĠĞER BORÇLAR 0 - 0 -
D ALINAN AVANSLAR 0 - 0 -
E BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 0 - 0 -
F GEL. YIL. AĠT GELĠRLER VE GĠD. TAAH. 0 - 0 -
G DĠĞ. UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 0 - 0 -
UZUN VADELĠ YABANCI KAYANKLAR TOPLAMI 0 - 0 -
0 0
ÖZKAYNAKLAR 0 0
A ÖDENMĠġ SERMAYE 0 4.803.068.266 0 4.811.363.796
B SERMAYE YEDEKLERĠ 0 15.599.970 0 15.599.970
C KAR YEDEKLERĠ 0 - 0 -
D GEÇMĠġ YILLAR KARLARI 0 393.641.898 0 340.236.677
E GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI (-) 0

4.552.537.943 0

5.479.158.169
F DÖNEM NET KARI 0

969.361.852 0

538.801.313
ÖZKAYNAKLAR TOPLAMI 0

309.589.661 0

850.759.039

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
47 PASĠF TOPLAMI 0 3.078.872.168 0 3.445.265.177
DİP NOT: 900- Alınan Teminatlar Hesabı’nın Borç Bakiyesi 1.126.717.864,08 TL dir. 901- Alınan Teminatlar Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 1.126.717.864,08 TL dir. 980-Gider Taahhütleri Hesabı’nın Borç Bakiyesi 219,226,074.30 TLdir. 981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 219,226,074.30 TLdir. 910-Verilen Teminatlar Hesabı’nın Borç Bakiyesi 4,364,852.93 TLdir. 911-Verilen Teminatlar Alacaklı Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 4,364,852.93 TLdir. 940-Demirbaş Giderleri Hesabı’nın Borç Bakiyesi 4.950.109,29 TL dir. 941-Demirbaş Giderleri Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 4.950.109,29 TL dir.
D.S.İ.B.M.Y. Örnek No:25 TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ KONSOLĠDE NAKĠT AKIM TABLOSU
ÖNCEKĠ DÖNEM (2013) CARĠ DÖNEM (2014) A- DÖNEM BAġI NAKĠT MEVCUDU 166.503.329 345.417.708
B- DÖNEM ĠÇĠ NAKĠT GĠRĠġLERĠ 22.160.414.329 22.555.477.493
1- SatıĢlardan Elde Edilen Nakit 20.538.944.805 21.754.053.687
2- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlardan Dolayı Sağlanan Nakit 121.485.821 169.410.382
3- OlağandıĢı Gelir ve Karlardan Sağlanan Nakit 660.203.889 300.200.411
4- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki ArtıĢlardan 816.950.598 309.169.744
Sağlanan Nakit
5- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki ArtıĢlardan 0 0
Sağlanan Nakit

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
48 6- Sermaye ArtıĢından Sağlanan Nakit 0 0
7- Hisse Senedi Ġhraç Primlerinden Sağlanan Nakit 0 0
8- Diğer Nakit GiriĢleri 22.829.216 22.643.268
C- DÖNEM ĠÇĠ NAKĠT ÇIKIġLARI 21.981.499.950 22.450.111.112
1- Maliyetlerden Sağlanan Nakit ÇıkıĢları 16.881.042.927 17.775.609.691
2- Faaliyet Giderlerine ĠliĢkin Nakit ÇıkıĢları 3.182.063.762 3.473.646.029
3- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlara ĠliĢkin 1.636.747.484 805.522.335
Nakit ÇıkıĢları
4- Finansman Giderlerinden Dolayı Nakit ÇıkıĢları 0 0
5- OlağandıĢı Gider ve Zararlardan Dolayı Nakit ÇıkıĢı 154.314.536 240.577.861
6- Duran Varlık ve Yatırımlarına ĠliĢkin Nakit ÇıkıĢları -94.105 402.292
7- Kısa Vadeli Yabancı Kaynak Ödemeleri 24.957.053 2.699.857
8- Uzun Vadeli Yabancı Kaynak Ödemeleri 0 0
9- Ödenen Vergi ve Benzerleri 0 0
10- Ödenen Temettüler 0 0
11- Diğer Nakit ÇıkıĢları 102.468.294 151.653.047
D- DÖNEM SONU NAKĠT MEVCUDU (A+B-C) 345.417.708 450.784.088
E- NAKĠT ARTIġ VEYA AZALIġI (B- C) 178.914.379 105.366.380
D.S.Ġ.B.M.Y. Örnek No:28

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 49 TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU DÖNER SERMAYE ĠġLETMELERĠ KONSOLĠDE GELĠR TABLOSU
ÖNCEKİ DÖNEM CARİ DÖNEM A-BRÜT SATIŞLAR 19.748.604.127 22.054.997.411
1- 600 Yurtiçi Satışlar 18.888.544.086 20.924.104.272
2- 601 Yurtdışı Satışlar 11.132.403 16.142.762
3- 603 İlaç Tıbbı Sarf Malzeme Gelirler Hesabı 0 0
4- 602 Diğer Gelirler 848.927.639 1.114.750.378
0 0
0 0
B-SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 0 -100.751.397 0 -176.533.084
1- 610 Satıştan iadeler (-) -27.613.527 -44.381.513
2- 611 Satış İskontoları (-) -435.303 -760.975
3- 612 Diğer İndirimler (-) -72.702.567 -131.390.596
C-NET SATIŞLAR 0 19.647.852.730 0 21.878.464.327
0 0
D-SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 0 -16.430.903.125 0 -18.367.036.733
1-620 Satılan Mamuller Maliyeti (-) 0 0
2-621Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 0 0
3-622 Satılan Hizmet Maliyeti (-) -16.311.586.216 -18.278.835.809
4- 623 Diğer Satışların Maliyeti (-) -119.316.909 -88.200.924
0 0
BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI 0 3.216.949.605 0 3.511.427.594
0 0
E-FAALİYET GİDERLERİ (-) 0 -3.182.063.762 0 -3.473.646.029
1- 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) -421.908 -299.855
2- 631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 0 0
3- 632 Genel Yönetim Giderleri (-) -3.181.641.854 -3.473.346.174
0 0
FAALİYET KARI VEYA ZARARI 0 34.885.843 0 37.781.565
0 0
F-DİĞER FAAL. OLAĞAN GELİR VE KAR. 0 126.638.023 0 169.410.382
1- 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri 0 0
2- 641 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 0 0
3- 642 Faiz Gelirleri 6.209.409 51.312.566
4- 643 Komisyon Gelirleri 0 0
5- 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 165 0
6- 645 Menkul Kıymet Satış Karları 0 0
7- 646 Kambiyo Karları 89 0
8- 647 Reeskont Faiz Gelirleri 0 0

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 50 9- 648 Borsa Değer Artış Karları 0 0
10- 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 120.428.360 118.097.817
0 0
G-DİĞER FAAL. OLAĞAN GİDER VE ZARAR. (-) 0 -1.636.775.071 0 -805.615.810
1-653 Komisyon Giderleri (-) 0 0
2- 654 Karşılık Giderleri (-) -27.332 -93.459
3- 655 Menkul Kıymet Satış Zararları (-) 0 0
4- 656 Kambiyo Zararları (-) 0 0
5- 657 Reeskont Faiz Giderleri (-) -254 -16
6- 658 Borsa Değer Artış Zararları 0 0
7- 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) -1.636.747.484 -805.522.335
0 0
H-FİNANSMAN GİDERLERİ (-) 0 0 0 0
1- 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 0 0
2- 661 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 0 0
0 0
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 0 -1.475.251.205 0 -598.423.863
0 0
I-OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 0 660.203.889 0 300.200.411
1- 671 Önceki Dönem Gelir ve Karları 1.241.047 1.436.118
2- 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 658.962.842 298.764.293
0 0
J-OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 0 -154.314.536 0 -240.577.861
1- 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 0 0
2- 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) -25.272.263 -19.586.815
3- 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararları (-) -129.042.273 -220.991.046
0 0
DÖNEM KARI VEYA ZARARI 0 -969.361.852 0 -538.801.313
0 0
K-DÖN. KARI VERGİ VE DİĞ. YAS. YÜK. KARŞ.(-) 0 0
0 0
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 0 -969.361.852 0 -538.801.313

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51 DİP NOT: 900- Alınan Teminatlar Hesabı’nın Borç Bakiyesi 1.126.717.864,08 TL dir. 901- Alınan Teminatlar Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 1.126.717.864,08 TL dir. 980-Gider Taahhütleri Hesabı’nın Borç Bakiyesi 219,226,074.30 TLdir. 981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 219,226,074.30 TLdir. 910-Verilen Teminatlar Hesabı’nın Borç Bakiyesi 4,364,852.93 TLdir. 911-Verilen Teminatlar Alacaklı Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 4,364,852.93 TLdir. 940-Demirbaş Giderleri Hesabı’nın Borç Bakiyesi 4.950.109,29 TL dir. 941-Demirbaş Giderleri Hesabı’nın Alacak Bakiyesi 4.950.109,29 TL dir. D.S.İ.B.M.Y.Örnek No:26

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Döner Sermaye ĠĢletmeleri 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

TÜRKĠYE KAMU HASTANELERĠ KURUMU 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ............................................................................................................................................................53
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ..............................................54
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................54
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .........................................................54
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ....................................................................................................................56
6. DENETĠM BULGULARI ...........................................................................................................................59

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 53

1. ÖZET Bu rapor, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36’ıncı maddesi uyarınca, SayıĢtay, “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2014-2018 dönemine iliĢkin Stratejik Plan  2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu  (2014 yılı Performans Programı ve faaliyet sonuçlarının ölçümünü yapan veri kayıt sistemleri bulunmamaktadır.) 02.11.2011 tarihli 663 Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, 2014-2018 yıllarını kapsayan ilk Stratejik Planını ġubat 2014 tarihinde yayımlanmıĢtır. Stratejik Planın zamanında hazırlanmaması nedeniyle 2014 yılı Performans Programı hazırlanamamıĢtır. Planda yer alan, “Durum Analizi” bölümündeki bazı alt baĢlıkların Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun hazırlanmadığı tespit edilmiĢtir. Kurum tarafından Ġdare Faaliyet Raporu, mevzuatta öngörülen tarihten (ġubat ayı sonu) sonra 30.03.2015 tarihinde yayımlanmıĢtır. Ancak, 2014 yılı Performans Programı mevcut olmadığından Faaliyet Raporu tek baĢına kurum tarafından yürütülen faaliyet ve çalıĢmaları ölçmek ve sonuçlarını değerlendirmek için yeterli değildir. Ayrıca, Kurumda performans bilgisinin üretildiği, kaydedildiği, toplandığı ve analiz edildiği bir veri kayıt sisteminin de mevcut olmadığı görülmüĢtür. Stratejik Planın etkin Ģekilde uygulanması ve sonuçlarının değerlendirilebilmesi için, planın, kalkınma planı ve yıllık programla uyumlu hale getirilmesi, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu bir performans programı hazırlanması, idari faaliyet raporuyla uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, her bir performans hedefiyle ilgili yürütülecek faaliyetler ve göstergelerin tam ve doğru Ģekilde ölçülebilmesi için, Kurumda performans bilgisinin üretildiği, kaydedildiği, toplandığı ve analiz edildiği bir veri kayıt

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 54 sisteminin kurulmasına ihtiyaç vardır. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (KMYKK), 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 55 performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan (2014 yılı Performans Programı hazırlanmamıĢtır) ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 56 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan, (2014 yılı Performans Programı hazırlanmamıĢtır) ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, 2014-2018 dönemine ait Stratejik Planında Kurumun misyon ve vizyonunu gerçekleĢtirmek üzere 4 stratejik amaç, bu amaçların altında 14 hedef ve bu hedeflere yönelik olarak da 56 performans göstergesi belirlenmiĢtir. Stratejik Planın değerlendirilmesine iliĢkin bulgularda yer alan ve aĢağıda belirtilen hususlar hariç olmak üzere; stratejik planın yayımlanmıĢ olmasıyla “mevcudiyet” açısından; mevzuatta belirtilen Ģekil ve içeriğe sahip olmasıyla da “sunum” açısından ilgili mevzuata uygun olduğu görülmüĢ, Plandaki amaç ve hedeflerin genel olarak ilgili, ölçülebilir ve iyi tanımlanmıĢ olduğu görülmüĢtür. Ancak, Kurumun 2014-2018 dönemine ait Stratejik Planının ġubat 2014 tarihinde yayımlanmıĢ olması sebebiyle planın “zamanlılık” kriterine uygun olmadığı tespit edilmiĢtir. Kurumun Stratejik Planındaki, “Durum Analizi” bölümünün Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun hazırlanmadığı, kılavuzda öngörülen alt baĢlıklardan bazılarına hiç yer verilmediği görülmüĢtür. Öte yandan, planlama sürecinde, gerçekleĢecek adımlar açık ve net Ģekilde belirlenmediği gibi bunlar için net bir takvimleme de yapılmamıĢtır. Ayrıca, paydaĢ analizinde, kuruluĢun etkileĢim içinde olduğu tarafların (iç paydaĢ, dıĢ paydaĢ gibi ) açık ve net Ģekilde tespit edilmediği görülmüĢtür. Stratejik Planda yer alan hedefler için belirlenen göstergeler genel olarak hedefle ilgili olmasına rağmen, kimi göstergelerin iyi ve doğru tanımlanmadığı görülmektedir. Plandaki, “kurumsallaĢmayı ve profesyonelleĢmeyi sağlamak ve yönetim kapasitesini artırmak stratejik amacı için “iyi yönetim uygulamalarıyla idari yapıyı güçlendirmek” hedefi belirlenmiĢ, bu hedef için ise “sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyet katsayısını %75’ten %85’e çıkarmak”, gösterge olarak tanımlanmıĢtır. Ġdari yapıyı güçlendirmek ile sağlık hizmetlerindeki memnuniyeti artırmak arasında doğrudan bir iliĢki kurulması mümkün olmadığından göstergenin hedefle ilgisi bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 57 Stratejik Plandaki kimi performans göstergelerin birbiriyle uyumlu olmadığı tespit edilmiĢtir. Planda yer alan 2.7 nolu “kamu sağlık tesislerinin sağlık turizm kapasitesini geliştirmek" hedefi için “sağlık turizmi kapsamında gelen hasta sayısını 14 bin den 100 bine çıkarmak” ve “sağlık turizminden elde edilen geliri 6 milyon TL’den 300 milyona çıkarmak” göstergeleri belirlenmiĢtir. Bu iki gösterge birlikte değerlendirildiğinde, sağlık turizmi için gelen hasta sayısı ile elde edilecek gelir arasında bir uyumsuzluk görülmektedir. BeĢ yıllık dönem sonunda sağlık turizmi kapsamında ülkemize getirilecek hasta sayısının yaklaĢık 7 kat artması beklenirken, elde edilecek gelirin 50 katı artması gelir ile ilgili göstergenin gerçekçi ve ulaĢılabilir olmadığına iĢaret etmektedir. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve ilgili rehberde yer alan esaslara aykırı olarak 2014 yılı Performans Programı hazırlanmadığından, Programın ilgili mevzuattaki “mevcudiyet” kriterini sağlamadığı görülmüĢtür. Bu nedenle 2014 yılına iliĢkin olarak Kurum tarafından belirlenmiĢ bir performans hedefi dolayısıyla da bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyetler ve göstergeler mevcut değildir. Kurum 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporu 30.03.2015 tarihinde ilgili mevzuatta belirlenen süreden (ġubat ayı sonu) geç de olsa yayımlamıĢtır. Bu nedenle “mevcudiyet” kriteri sağlanmıĢ ancak “zamanlılık” kriterine uyulmamıĢtır. Faaliyet raporu, faaliyet raporunun değerlendirilmesine iliĢkin bulgularda yer alan hususlar hariç olmak üzere Ģekil ve içerik olarak yönetmelikte belirlenen ilke ve esaslara uygun olduğu görülmüĢtür. Ancak, Performans Programı mevcut olmadığından, 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu, önceden belirlenmiĢ hedef ve göstergeler çerçevesinde, Kurum tarafından yürütülen faaliyet ve çalıĢmaları tek baĢına ölçmek ve sonuçlarını değerlendirmek için yeterli değildir. Ayırca, Faaliyet Raporunda, “Faaliyetlere ĠliĢkin Değerlendirmeler” kısmında ilgili mali yılda yürütülen faaliyetlerin uygulama sonuçlarının tüm yönleriyle değerlendirilmediği tespit edilmiĢtir. Sonuç olarak, Kurum tarafından ilgili mali yıl için belirlenmiĢ bir performans hedefi, bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyet ve göstergeler ile bunların uygulama sonuçlarını gösteren bir performans bilgisi mevcut değildir. Ayrıca, Kurumda performans bilgisinin üretildiği, kaydedildiği, toplandığı ve analiz edildiği bir veri kayıt sistemi de mevcut

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 58 olmadığından, 2014 yılındaki mali faaliyet sonuçlarının önceden belirlenmiĢ ölçüt/kriterler çerçevesinde ölçülmesi ve değerlendirmesine imkân bulunmamaktadır. Kurum Stratejik Planının ilgili tespitler çerçevesinde ilgili mevzuat ve kılavuzla uyumlaĢtırılması, planda belirlenen hedef ve göstergelerin gerçekleĢtirilmesine yönelik yıllık performans programları hazırlanması gerekmektedir. Ayrıca, her bir performans hedefiyle ilgili yürütülecek faaliyetler ve bunlara iliĢkin göstergelerin tam ve doğru Ģekilde ölçülebilmesi için, Kurumda performans bilgisinin üretildiği, kaydedildiği, toplandığı ve analiz edildiği bir veri kayıt sisteminin kurulmasına ihtiyaç vardır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 59 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planın Zamanında Yayımlanmaması Kurum Stratejik Planının ilgili mevzuata aykırı olarak zamanında yayımlanmadığı tespit edilmiĢtir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu (KMYKK)'nun 9'uncu maddesinde; kamu idarelerinin stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiĢ olan göstergeler doğrultusunda ölçmek amacıyla stratejik plan hazırlamaları hüküm altına alınmıĢ, ayrıca, aynı maddede stratejik planlama sürecine iliĢkin takvimin tespitine, stratejik planların kalkınma planı ve programlarla iliĢkilendirilmesine yönelik usul ve esasların belirlenmesine Devlet Planlama TeĢkilatı (DPT) MüsteĢarlığı yetkili kılınmıĢtır. DPT tarafından yayımlanan Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince stratejik planların ilgili oldukları dönemin ilk yılı baĢlamadan hazırlanması ve MüsteĢarlıkça (Kalkınma Bakanlığı) değerlendirme süreçlerinin tamamlanarak uygulanmaya hazır hale getirilmesi gerekmektedir. Yönetmelikte belirlenen esaslara aykırı olarak, Kurum, stratejik plana iliĢkin hazırlık süreçlerini zamanında tamamlayamadığından, Stratejik Plan (2014-2018) ancak ġubat 2014 tarihinde yayımlanabilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında: Kurumun 3 Kasım 2011 tarihli 663 sayılı KHK ile kurulduğu, yeni bir kurum olması nedeniyle, hizmet binasına taĢınmasının zaman aldığı, personel yetersizlikleri nedeniyle stratejik planlama ekibinin oluĢturulmasının ve sürece dâhil edilmesinin uzun sürdüğü belirtilmiĢ, ayrıca Kurum üst yönetimin sık değiĢmesi nedeniyle planlama sürecinin uzadığı, Kalkınma Bakanlığından gelen plan görüĢü üzerindeki değerlendirmelerin de zaman aldığı, bu nedenle Stratejik Planın zamanında yayımlanamadığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurumun 2014-2018 yıllarını kapsayan Stratejik Planının, uygulanabilmesi için en geç 2013 yılı sonuna kadar hazırlanarak, yayımlanması gerekmektedir. Kurumun 3 Kasım 2011 tarihli 663 sayılı KHK ile kurulduğu dikkate alındığında, plan hazırlanması için Kurumun önünde yaklaĢık iki yıllık bir sürenin olduğu görülmektedir. Kurum üst yönetiminde değiĢiklikler yaĢanmıĢ olsa dahi, görevi devralan her üst yöneticinin plan hazılama sürecine kısa sürede adapte olarak, Stratejik Plan hazırlama

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 60 sürecini zamanında tamamlaması, böylece ilk yıl Performans Programının hazırlanmasına da imkân tanınması gerekir. BULGU 2: Kurum Stratejik Planının "Durum Analizi" Bölümündeki Bazı BaĢlıkların Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzuna Uygun Olarak Hazırlanmaması Kurum Stratejik Planının "Durum Analizi" bölümündeki bazı baĢlıkların Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmadığı tespit edilmiĢtir. Mezkûr kılavuzda idarelerin idari ve mali durumlarını “Durum Analizi” bölümünde beĢ alt baĢlıkta değerlendirmeleri öngörülmektedir. Kılavuzda yer alan bu alt baĢlıklardan “Yasal Yükümlülükler ve Mevzuat Analizi” ile “Faaliyet Alanları ile Ürün ve Hizmetlerin Belirlenmesi” alt baĢlıklarına, Stratejik Planda hiç yer verilmemiĢtir. Stratejik Planda, Kurumun idari ve mali açıdan durumunu ortaya koyan bütüncül bir değerlendirme yapılmamıĢtır. PaydaĢ analizinde, kuruluĢun etkileĢim içinde olduğu taraflar açık ve net Ģekilde belirtilmemiĢtir. Ġç paydaĢlar, dıĢ paydaĢlar ve yararlanıcıların kimler olduğu, görüĢ ve beklentilerinin neler olduğu, planlama sürecine ne gibi katkı sağlayacakları gibi hususlara yer verilmemiĢtir. Stratejik Plan zamanlama sürecinde gerçekleĢtirilecek aĢamalar spesifik olarak tanımlanmamıĢ, ayrıca her bir aĢama için net bir tarih de belirlenmemiĢtir. Örneğin, Plan taslağının Bakanlık stratejik planıyla uyumlaĢtırılması, düzenlenmesi, sunumu ve taslağın son halinin verilmesi süreçleri için Ocak-Aralık 2013 gibi tüm yılı kapsayan bir tarih verilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında: Kurumun yeni kurulmuĢ olması ve mevzuat alt yapısının olmaması nedeniyle Planda “Yasal Yükümlülükler ve Mevzuat Analizi” alt baĢlığına, deneyimli personelin olmaması sebebiyle de “Faaliyet Alanları ile Ürün ve Hizmetlerin Belirlenmesi” alt baĢlıklarına yer verilemediği belirtilmiĢtir. Plan hazırlık aĢamasında iç ve dıĢ paydaĢlarla görüĢmelerin yapıldığı, ancak, plan metnine bunların dahil edilmediği, ayrıca, üst yönetimin sık değiĢmesi nedeniyle planlama sürecinde duraksamalar yaĢandığı, bu nedenle de, atılacak adımların geniĢ bir zaman dilimine yayıldığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında, Kurumun kurulduğu tarihte henüz mevzuat alt yapısının oluĢmadığı öne sürülse de, 2013 yılı sonunda Kurumun yasal ve idari düzenlemeler açısından mevzuat alt yapısının önemli ölçüde tamamlandığı görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 61 Ayrıca, stratejik planlamanın, Kurumun misyon ve vizyonunuyla amaç ve hedeflerine katkı sağlayabilmesi için, stratejik planlama sürecinin hem Kurum üst yönetimince ve diğer birimlerce sahiplenilmesi, planlama süreciyle ilgili takvimin gerçekçi bir temelde ve net Ģekilde belirlenmesi gerekmektedir. BULGU 3: Stratejik Planda Yer Alan Bazı Hedefler Ġçin Tespit Edilen Göstergelerin Amaç ve Hedeflerle veya Birbirleriyle Ġlgisinin Olmaması Stratejik Planda yer alan bazı hedeflerle ilgili olarak tespit edilen göstergelerin amaç ve hedeflerle veya birbirleriyle ilgisinin olmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaç ve hedefleriyle, temel ilke ve politikalarını, izlenecek yöntemleri ve kaynak dağılımını içeren stratejik planların, etkin Ģekilde uygulanabilmesi açısından belirlenen göstergelerin, kurumsal amaç ve hedeflerle ilgili olması gerekmektedir. Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzunda da Planda yer alan hedeflerin niteliği itibariyle amaçların gerçekleĢtirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlar olduğu belirtilerek, hem amaçlar ile hedeflerin hem de hedeflerle ilgili göstergelerin birbiriyle ilgili olması gerektiği düzenlenmektedir. Kurumun Stratejik Planında kurumsallaĢmayı ve profesyonelleĢmeyi sağlamak ve yönetim kapasitesini artırmak ilk amaç olarak, belirlenmiĢtir. Bu amaç için belirlenen hedeflerden birisi “iyi yönetim uygulamalarıyla idari yapıyı güçlendirmek” olup, bu hedefle ilgili performans göstergesi ise “sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyet katsayısını %75’ten %85’e çıkarmak” Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Ancak, sağlık hizmetlerinin kalitesindeki artıĢ ile memnuniyet katsayısının artması arasında doğrudan iliĢki mevcut ise de, idari yapıyı güçlendirmek ile sağlık hizmetlerindeki memnuniyeti artırmak arasında doğrudan bir iliĢki kurulması mümkün değildir. Bu nedenle gösterge iyi tanımlanmamıĢtır ve hedefle bağlantısı zayıftır. Dolayısıyla da hedefin gerçekleĢip gerçekleĢmediğini ölçebilecek nitelikte değildir. Planda yer alan “insan odaklı, erişilebilir, nitelikli ve güvenli sağlık hizmeti sunmak” stratejik amacı için belirlenen hedeflerden birisi 2.7 “kamu sağlık tesislerinin sağlık turizm kapasitesini geliĢtirmektir. Bu hedef için tanımlanan göstergeler arasında “sağlık turizmi kapsamında gelen hasta sayısını 14 bin den 100 bine çıkarmak” ve “sağlık turizminden elde edilen geliri 6 milyon TL’den 300 milyona çıkarmak” göstergeleri yer almaktadır. Bu iki gösterge birlikte değerlendirildiğinde, sağlık turizmi için gelen hasta sayısı ile elde edilecek gelir arasında bir uyumsuzluk görülmektedir. BeĢ yıllık dönem sonunda sağlık turizmi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 62 kapsamında ülkemize getirilecek hasta sayısının yaklaĢık 7 kat artması beklenirken, elde edilecek gelirin 50 katı artması gelir ile ilgili göstergenin gerçekçi ve ulaĢılabilir olmadığına iĢaret etmektedir. Kamu idaresi cevabında: Sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyetin artırılmasının kaliteli, nitelikli bir hizmet anlayıĢından geçtiği, bunun için de idari yapının güçlendirilmesi ve iyileĢtirilmesinin gerektiği belirtilmektedir. Sağlık turizmiyle ilgili olarak ise 2013, 2014 kısmen 2015 yıllarındaki hastalar ağırlıklı olarak “turistin sağlığı” kapsamında, genellikle muayene ve tetkik amacıyla sağlık tesislerini kullandığından tedavi ücretlerinin düĢük olduğu, ancak, sağlık turizmi kapsamında gelen hastaların, efektif vakalar olması sebebi ile tedavi ücretlerinin daha fazla tuttuğu, Ankara ve Ġstanbul’da Ģehir hastanelerinin hizmete açılmasıyla hizmet kalitesinin ve fiziki Ģartların daha da iyileĢeceği, gerek gelen hasta sayısında gerekse de efektif vaka sayısında artıĢ olacağı, buna bağlı olarak hasta sayısındaki artıĢtan daha fazla gelirde artıĢ sağlanacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzunda da belirtildiği gibi hedefler niteliği itibariyle stratejik amaçların gerçeklemesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçları temsil etmektedir. Bu nedenle, hem amaçlar ile hedeflerin hem de hedefler için belirlenen göstergelerin birbiriyle ilgili olması ve aralarında doğrudan iliĢki kurulabilmesi gerekmektedir. Kurum savunmasında, idari yapı ile memnniyet katsayısı arasında dolaylı Ģekilde bir iliĢki kurulmuĢtur; ancak Stratejik Planda yer alan hedefin gerçekleĢip gerçekleĢmediğini ölçebilmek için, performans göstergesinin ilgili ve ölçülebilir nitelikte olması gerektiği açıktır. Nitekim, planda, “insan odaklı, eriĢilebilir, nitelikli ve güvenli sağlık hizmeti sunmak” stratejik amacı için belirlenen hedeflerden birisi “sağlık hizmetinin kalite ve verimliliğinin artırılması”dır. Bu hedef için belirlenen performans göstergelerden birisi, “sağlık hizmetleri memnuniyet oranının artırılması”dır. Bu gösterge, hem hedefle hem de stratejik amaçla doğrudan ilgili ve ölçülebilir niteliktedir. Buna karĢın, idari yapı ile sağlık hizmetleri memnuniyet katsayısı arasında doğrudan bir iliĢki kurulamayacağı gibi , bu hedefin gerçekleĢip gerçekleĢmediğini ölçmek de mümkün gözükmemektedir. Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerin gerçekleĢip gerçekleĢmediğini ölçülebilmesi için, performans göstergelerinin hedefle doğrudan ilgili ve ölçülebilir olması Ģarttır. Kurum savunmasında, sağlık turizmi için planda yer alan “mevcut durum”a iliĢkin göstergelerin daha ziyade “turistin sağlığı” kapsamında verilen muayene ve tetkik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 63 hizmetlerini kapsadığı ve bu hizmetlerde tedavi bedelinin düĢük olduğu ifade edilmektedir. Planda yer alan mevcut ve geleceğe yönelik göstergelerin, Kurumun hedefleriyle ilgili tam ve doğru veriler sunabilmesi için gösterge de yer alan kavramın mevcut durum açısından da ulaĢılacak hedef açısından da aynı içeriği temsil etmesi gerekmektedir. Bu, hedef ve göstergenin “iyi tanımlanması” ilkesinin de bir gereğidir. Kamu idaresi cevabından, mevcut duruma iliĢkin göstergenin daha ziyade “turistin sağlığı” kapsamında sunulan hizmetler çerçevesinde belirlendiği, ulaĢılacak hedeflerin ise “tedavi amacıyla yurt dıĢından gelen hastalara” sunulan hizmetler çerçevesinde tanımlandığı anlaĢılmaktadır. Oysa, “sağlık turizmi” “turistin sağlığı” ve “dıĢardan ülkemize tedavi için gelen yabancılara hizmet sunulması” Ģeklinde iki farklı gruba verilen hizmetleri kapsıyorsa, hedefin gerçekleĢip gerçekleĢmediğinin sağlıklı Ģekilde ölçülebilmesi için her birisi için farklı performans göstergesi belirlenmesi daha isabetli bir yaklaĢım olacaktır. Öte yandan, sağlık turizminin geliĢimi açısından, büyük Ģehirlerde kurulacak Ģehir hastanelerinin potansiyel olarak yurt dıĢından tedavi amacıyla gelecek turist sayısında ve elde edilecek gelirde bir artıĢ sağlayacağı öngörüsü gerçekçi gözükmektedir. Ancak, gelecek hasta sayısı ile elde edilecek gelir arasındaki oransal farklılıklar ( hasta sayısında 7 kat artıĢ, gelirde 50 kat artıĢ) göstergenin gerçekçi ve ulaĢılabilir olmadığına iĢaret etmektedir. Stratejik Planda tespit edilen hedeflerin kurumsal performansı doğru Ģekilde ölçebilmesi için performans göstergelerinin iyi tanımlanması, aynı hedef için belirlenmiĢ göstergelerin kendi arasında uyumlu, gerçekçi ve ulaĢılabilir nitelikte olması gerekmektedir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 4: Kurumun 2014 Mali Yılına ĠliĢkin Performans Programının Mevcut Olmaması Kurumun 2014 mali yılına iliĢkin performans programının mevcut olmadığı tespit edilmiĢtir. 5018 sayılı Kanun'un stratejik plan ve performans esaslı bütçe baĢlıklı 9'uncu maddesinde, stratejik planlarında belirlenen amaç ve hedefleri gerçekleĢtirmek amacıyla, kamu idarelerinin, yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlayacakları hüküm altına alınmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 64 Sağlık Bakanlığı ile bağlı kuruluĢlarının yeniden yapılandırılması amacıyla 02.11.2011 tarihinde çıkarılan 663 sayılı KHK ile kurulan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, plan için yeterli zaman olmasına karĢın, kurumsal olarak ilk stratejik plan hazırlama çalıĢmalarını 2014 yılı baĢında tamamlamıĢ ve 2014-2018 yıllarını kapsayan Stratejik Plan, ġubat 2014’de yayımlanmıĢtır. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve ilgili rehberde, performans programlarının stratejik planda belirlenen amaç ve hedeflerin yıllık uygulamasını gösterdiği belirtilerek, stratejik planın kapsadığı dönem için yıllık bazda performans programı hazırlanacağı düzenlenmektedir. Ġlgili mevzuatta yer alan bu hükümlere rağmen Kurum tarafından 2014 yılı performans programı hazırlanmamıĢtır. Bu nedenle, 2014 yılına iliĢkin olarak belirlenmiĢ bir performans hedefi dolayısıyla da bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyetler ve göstergeler mevcut değildir. Kamu idaresi cevabında: 2014 yılı Performans Programı hazırlıklarının 2013 yılı içinde bütçe teklifleri ile beraber baĢlaması gerektiği, 2013 yılında Stratejik Planının yayımlanmamasından dolayı 2014 yılına iliĢkin Performans Programının hazırlanamadığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından stratejik planda belirlenen amaç ve hedeflere ulaĢmak için yıllık olarak performans programı hazırlanmalıdır. Programda yıllık bazda belirlenen her bir hedef için yürütülecek faaliyetler, bunların kaynak ihtiyacı ve performans göstergeleri yer almalıdır. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 5: Ġdare Faaliyet Raporunun Geç Yayımlanması, Raporun Ġlgili Mali Yıldaki Faaliyetleri Ölçmeye ve Sonuçlarını Değerlendirmeye Ġmkan Verecek Nitelik ve Ġçerikte Olmaması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in 11'inci maddesinde; genel bütçeli idarelerin idare faaliyet raporlarını en geç ġubat ayı sonuna kadar kamu oyuna açıklamaları gerektiği düzenlemesine rağmen, Kurumun 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu 30.03.2015 tarihinde yayımlanmıĢtır. Rapor, stratejik amaç ve hedeflerin gerçekleĢtirilmesi için yürütülen faaliyetler ile kullanılan kaynaklar, performans göstergesi, gerçekleĢme sonuçları ile sapmalara iliĢkin bir değerlendirme veya analiz içermemektedir. Bu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 65 nedenle, Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'le tam olarak uyumlu değildir. Faaliyet raporunun yayınlanmasındaki amaç; stratejik planın yıllık uygulaması niteliğindeki performans programında belirlenen faaliyet ve hedeflerin uygulama sonuçların raporlanmasıdır. Dolayısıyla, idare faaliyet raporunun stratejik plan ve performans programı bağlamında değerlendirilebilmesi için önceden, ilgili mali yıla iliĢkin hedef ve göstergelerin tanımlanması gerekmektedir. Ancak, Kurumun 2014 yılı Performans Programı mevcut olmadığından 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu tek baĢına, önceden belirlenmiĢ göstergeler bağlamında, Kurumun faaliyet ve çalıĢmalarını ölçmek ve sonuçlarını değerlendirmek için yeterli değildir. Kamu idaresi cevabında: Mali bilgilere ait verilerin ġubat ayı içerisinde netleĢmemiĢ olması nedeniyle kamuoyuna yanlıĢ bilgi sunulmaması için Kurum Ġdare Faaliyet Raporunun Mart ayı içerisinde 1 aylık gecikme ile yayınlandığı ifade edilmiĢ, 2014 yılı Performans Programı olmadığı için de 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporunda performans programının izlenmesine yer verilemediği, bunun sonucunda da ilgili mali yıldaki faaliyetlerin ölçülemediği ve değerlendirilmesinin yapılamadığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’te genel bütçeli idarelerin idare faaliyet raporlarını ġubat ayı sonunda kadar yayımlayacakları düzenlenmiĢtir. Kurum üst yönetiminin, Yönetmelikteki bu süreyi dikkate alarak, idare faaliyet raporunu hazırlayarak kamuoyuna açıklaması gerekmektedir. Ġdare faaliyet raporununda ilgili mali yıldaki faaliyetlerin ölçüm ve değerlendirmesinin yapılabilmesi için, mali yıla iliĢkin hedef ve göstergelerin performasn programında önceden belirlenmesi gerekmektedir. BULGU 6: Kurumun TaĢradaki Harcama Birimleri Tarafından Birim Faaliyet Raporu Hazırlanmaması Kuruma bağlı genel sekreterlikler tarafından Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak birim faaliyet raporu hazırlanmadığı tespit edilmiĢtir. Mezkûr yönetmeliğin 10'uncu maddesinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerin bütçelerinde kendisine ödenek tahsis edilen harcama yetkilileri tarafından birim

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 66 faaliyet raporu hazırlayacakları düzenlenmiĢtir. Aynı Yönetmelikte ayrıca, kurum idare faaliyet raporunun birim faaliyet raporları esas alınarak üst yönetici tarafından hazırlanacağı belirtilmektedir. Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak, Kuruma bağlı taĢra birimleri olan genel sekreterlikler tarafından, birim faaliyet raporu hazırlanmamıĢtır. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu TaĢra TeĢkilatı ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’de taĢrada Kurum harcama biriminin genel sekreterlik olduğu, harcama yetkilisinin de genel sekreterde bulunduğu düzenlenmektedir. Nitekim, 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda Kuruma tahsis edilen 9.028.894.000-TL’nin, 8.982.493.000-TL’si kamu hastane birliklerine tahsis edilmiĢtir. Bu nedenle, Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükmü gereğince, bütçeyle kendisine ödenek tahsis edilen her birim gibi genel sekreterliklerin de birim idare faaliyet raporu hazırlaması ve takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar üst yöneticiye sunması gerekmektedir. Kurum Ġdare Faaliyet Raporunun bütçe uygulama sonuçlarıyla ilgili tam ve doğru bilgi ve değerlendirme sunabilmesi için kendilerine ödenek tahsis edilen her harcama biriminin birim faaliyet raporu hazırlaması ve bunların Kurum Ġdare Faaliyet Raporuna esas teĢkil etmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: Kurumun merkez ve taĢra teĢkilatında yeterli nitelikte insan kaynağının bulunmaması, üst yönetim değiĢiklikleri, iĢ yükünün fazla olması ve özellikle taĢra teĢkilatında söz konusu rapora iliĢkin farkındalık ve bilginin sağlanamamıĢ olması gibi sebeplerinden ötürü birim faaliyet raporlarının hazırlanamadığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurumun merkez ve harcama birimlerinin, stratejik yönetim anlayıĢının gereği olarak birim idare faaliter raporları hazırlaması, bu konuda kurumda farkındalık oluĢturularak, yeterli sayıda ve nitelikte personelin taĢra birimlerinde istihdamının sağlanması gerekmektedir. BULGU 7: Ġdare Faaliyet Raporunda Kurum Tarafından Ġlgili Mali Yılda Yürütülen Faaliyetlerin Tüm Yönleriyle Değerlendirilmemesi Kurum Ġdare Faaliyet Raporunda; ilgili mali yılda yürütülen faaliyetlerin uygulama sonuçlarının tüm yönleriyle değerlendirilmediği tespit edilmiĢtir. 5018 sayılı Kanun'da öngörülen Ģeffaflığı ve hesap verebilirliği gerçekleĢtirmenin temel araçlarından birisi kamu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 67 idareleri tarafından hazırlanacak idare faaliyet raporlarıdır. Bu raporların temel fonksiyonu, kamu idarelerine yasalarla verilen tüm görev ve sorumlulukları daha önceden belirlenmiĢ hedef ve göstergeler çerçevesinde, ne ölçüde etkin Ģekilde yerine getirildiğinin değerlendirilmesidir. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in raporlama ilkeleri arasında “Tam Açıklama” ilkesi yer almaktadır. Bu ilke gereğince faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin eksiksiz olması, ilgili yılda yürütülen/yürütülmesi gereken faaliyet sonuçlarının tüm yönleriyle açıklanması gerekmektedir. Ġdare Faaliyet Raporunda; Kurumun idari ve mali kriterler açısından mevcut durumunu tüm yönleriyle ortaya koyan bir değerlendirme ve bilginin olmadığı görülmektedir. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kurulan Kamu Hastaneleri Kurumunun oluĢumdaki temel amaç kaynak kullanımında ve hizmet sunumunda etkinliğin ve verimliliğin artırılmasıdır. 663 sayılı KHK’nın 34'üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Kamu Hastaneleri Birlikleri Verimlilik Karne Değerlendirmesi Hakkında Yönerge ile yürürlüğe giren verimlilik karne uygulaması da Kuruma bağlı birlik ve hastanelerin belirli kriterler açısından değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Yönergede, sağlık tesislerinin tıbbi, mali ve idari kriterler açısından sınıflandırılarak altıĢar aylık veya yıllık değerlendirmeye tabi tutulmaları öngörülmüĢtür. Ancak, bu değerlendirmelerle hastane yöneticilerinin performansının ölçülmesi hedeflemiĢ olsa da Kurum açısından nihai amaç, mali sürdürülebilirliği bozmadan hizmet sunumunda etkinliğin ve verimliliğin artırılmasıdır. Kurumun Ġdare Faaliyet Raporunda, her bir sağlık tesisinde elde edilen veriler ıĢığında Kurumun idari ve mali durumuyla ilgili genel nitelikte bile olsa, bir değerlendirme mevcut değildir. Faaliyet raporlarının asıl amacı, ilgili yasalarda, Kurumun stratejik planında, performans programında ya da idari düzenlemelerde belirlenen kriter/ölçütler açısından yürütülen görev ve faaliyetler hakkında kamu oyunu ve meclisi tam ve doğru Ģekilde bilgilendirmektir. Kurumun Ġdari Faaliyet Raporunda, “Faaliyetlere ĠliĢkin Bilgi ve Değerlendirmeler” bölümünde Kuruma bağlı ilgili daire baĢkanlıkları tarafından yürütülen faaliyet ve çalıĢmalardan bahsedilmekle beraber, ilgili mali yılda, daha önce belirlenen kriterler açısından Kurumun idari ve mali açıdan geldiği noktayı ortaya koyan, verimlilik karne uygulamasından elde edilen performans sonuçlarına dayalı bir değerlendirme yapılmadığı görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 68 Ġdare Faaliyet Raporunda götürü bedel hizmet sözleĢmesi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’ndan tahsil edilen hizmet bedelleriyle ilgili yeterli bir değerlendirme yapılmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu hastaneleri tarafından vatandaĢlara sunulan sağlık hizmetinin en büyük alıcısı Sosyal Güvenlik Kurumu’dur. Sunulan hizmetler SGK’ ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan Götürü Bedel üzerinden Sağlık Hizmeti Alım SözleĢmesi kapsamında yapılan tahsilatlarla finanse edilmektedir. Bu açıdan Kuruma tahsis edilen bütçenin önemli kalemleri global bütçe kapsamında sunulan hizmetlerle ilgilidir. Kurum idare faaliyet raporunda, global bütçe uygulaması kapsamında Kuruma aktarılan ve terkin edilen tutarlar ile, SGK’ya fatura edilen hizmet bedellerin karĢılaĢtırılarak, sonuçların değerlendirilmesi, böylece bütçe uygulama sonuçlarıyla ilgili parlamento ve kamuoyunun tam ve doğru Ģekilde bilgilendirilmesinin sağlanması gerekmektedir. Ġdari Faaliyet Raporunda; Döner Sermaye Bütçe Uygulamaları baĢlığı altında global bütçe kapsamında 2014 yılı için tahsil edilen tutardan bahsedilmekle beraber, global bütçe uygulamasının Kurum gelir gider dengesi açısından ve SGK’ya fatura edilen hizmet tutarıyla bağlantılı Ģekilde analiz edilmediği, mali sürdürülebilirlik açısından etkisinin değerlendirilmediği görülmektedir. Kurum Ġdare Faaliyet Raporunda yer alacak bu tür değerlendirme ve analizler üstlenilen görevlerin mali sürdürülebilirliğinin izlenmesi açısından olduğu kadar 5018 sayılı Kanunun Ģeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin gerçekleĢtirilmesi açısından da büyük önem taĢımaktadır. Ġdare Faaliyet Raporunun ilgili kamu idarelerine tahsis edilen bütçenin (hiçbir kalem dıĢarıda bırakmaksızın) uygulama sonuçları hakkında tam ve doğru veriler sunması, yürütülen faaliyetlerin tüm yönleriyle ilgili sistematik ve kapsamlı değerlendirme ve analizler sunması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: Ölçme ve Değerlendirme Kurum BaĢkan Yardımcılığının genel sekreterliklere bağlı sağlık tesislerini tıbbi, mali ve idari kriterler açısından sınıflandırılarak altıĢar aylık veya yıllık değerlendirmeye tabi tuttuğu, ilgili mali yıl içerisinde birimlerin performanslarını birçok açıdan değerlendirilerek yöneticiler ile paylaĢıldığı ifade edilmiĢ, bundan sonraki yıllarda hazırlanacak olan Kurum Ġdare Faaliyet Raporlarında faaliyetlere iliĢkin değerlendirmelere de yer verileceği bildirilmiĢtir. Ayrıca, Ġdare Faaliyet Raporunda Döner Sermaye Bütçe Uygulamaları Sonuçları bölümünde, 2014 yılına iliĢkin aylar bazında tahakkuk tahsilat bilgilerinin mevcut olduğu, Kurum gelir gider dengesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 69 açısından ve SGK’ya fatura edilen hizmet tutarıyla bağlantılı Ģekilde analiz edilmesi, mali sürdürülebilirlik açısından etkisinin değerlendirilmesi hususlarında gerekli önlemlerin alınacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Ölçme ve Değerlendirme Kurum BaĢkan Yardımcılığının sağlık tesisleriyle ilgili, idari ve mali kriterler açısından yaptığı değerlendirmelerle, her bir sağlık tesisinin performansının ölçülmesi hedeflenmiĢtir. Ancak, Kurum açısından, bu faaliyetlerin nihai amacı, mali sürdürülebilirlik ve hizmet kalitesi açısından yürütülen faaliyetlerin bir bütün olarak değerlendirilmesidir. Bu nedenle, Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in raporlama ilkeleri arasında yer alan “Tam Açıklama” ilkesi gereğince, idare faaliyet raporunda, verimlilik karne uygulamasından elde edilen sonuçlara yer verilmesi gerekmektedir. Global bütçe uygulamasının sonuçlarıyla ilgili Ġdare Faaliyet Raporunda yer alan tahakkuk tahsilat bilgileri, Kurum gelir gider dengesi ve mali sürdürülebilirlik üzerindeki etkisiyle ilgili yeterli ve kapsamlı bir analiz imkânı tanımamaktadır. Ġdare Faaliyet Raporunun yürütülen faaliyetler ve Kuruma tahsis edilen bütçenin uygulama sonuçları hakkında tam ve kapsamlı değerlendirme/ analizler sunması gerekmektedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 8: Kurum Tarafından ÜretilmiĢ Bir Performans Bilgisi Mevcut Olmadığından Faaliyet Sonuçlarının, Ölçüm ve Değerlendirilmesinin Mümkün Olmaması Kurum tarafından üretilmiĢ bir veri kayıt sistemi ve performans bilgisi mevcut olmadığından faaliyet sonuçlarının, ölçüm ve değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmüĢtür. Kurum tarafından ilgili mali yıl için belirlenmiĢ bir performans hedefi, bu hedeflere ulaĢmak için yürütülecek faaliyet ve göstergeler ile bunların uygulama sonuçlarını gösteren bir performans bilgisi mevcut değildir. Ayrıca, Kurumda performans bilgisinin üretildiği, kaydedildiği, toplandığı ve analiz edildiği bir veri kayıt sisteminin de mevcut olmadığı görülmüĢtür. Bu nedenle Kurumun 2014 yılındaki mali faaliyet sonuçlarının perfomans programı bağlamında ölçülmesi ve değerlendirmesine imkân bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 70 Kamu idaresi cevabında: Performans Programında yer alan hedeflerin, faaliyetlerin ve göstergelerin kaydedildiği, analiz edildiği, izlendiği ve değerlendirildiği e-bütçe sistemine bağlı performans programı izleme modülü mevcut olduğu, bu modülünün, 2014 Performans Programı olmadığından bu yıl kullanılamadığı, ancak 2015 yılında kullanılmasının planlandığı, ayrıca, e-bütçe sistemine ek olarak Kurumuma ait bir veri kayıt sisteminin oluĢturulması çalıĢmalarına baĢlanılacağı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak: Performans esaslı bütçeleme anlayıĢının gereği olarak, Kurum tarafından perfromans bilgisinin toplandığı, iĢlendiği ve analiz edildiği bir veri kayıt sisteminin kurulması, hem stratejik planda ve performans programında belirlenen hedef ve göstergelerin hem de bunlara iliĢkin idare faaliyet raporunda yer alan uygulama sonuçlarının veri kayıt sisteminden elde edilen verilere dayanması gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 71 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr