KAMU İŞLETMELERİ 2015 YILI GENEL RAPORU KAMU İŞLETMELERİ 2015 YILI GENEL RAPORU Yayın İşleri Müdürlüğü 06520 Balgat / ANKARA

ISSN : 2146 - 7439 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI
KAMU İŞLETMELERİ 2015 YILI GENEL RAPORU
KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ DİĞER KURULUŞLAR İŞTİRAKLER

Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulu’nun 21.12.2016 tarih ve 285-1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir. ISBN : 978-975-7590-27-9 ISSN : 2146 - 7439

Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulu’nun 21.12.2016 tarih ve 285-1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir. ISBN : 978-975-7590-27-9 ISSN : 2146 - 7439 İÇİNDEKİLER Sayfa GİRİŞ........................................................................................................................... - RAPORDA YER ALAN KISALTMALAR ............................................................ - RAPORDA YER ALAN ÇİZELGELER …………………………………………. - I. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ A- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TANIMI, KURULUŞ NEDENLERİ, TARİHÇESİ, HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 1-Kamu iktisadi teşebbüsü kavramı ve kapsamı ..................................................... 1 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri.................................................. 2 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi ............................................................... 3 4-Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı ....................................................... 7 5-Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi ............................................................... 8 B- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ
İÇİNDEKİ YERİ 1-Ekonomik gelişmeler ve politikalar ..................................................................... 12
a)Dünya ekonomisindeki gelişmeler.................................................................... 12
b)Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ................................................................. 13 2-Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar .................................... 15 3- Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye ekonomisi içindeki yeri ........................ 17
a)İstihdam yönünden .......................................................................................... 19
b)Üretim yönünden ............................................................................................. 21
ba)Mal ve hizmet üretimi yönünden ................................................................ 21
bb)Mali kuruluşlar yönünden ........................................................................... 23
c)Yatırımlar yönünden ........................................................................................ 26
d)Hazine ile ilişkiler yönünden ........................................................................... 27
e)Gayri safi yurt içi hasılaya katkı yönünden ...................................................... 29 C- İSTİHDAM 1-İstihdamla ilgili hedef ve politikalar ..................................................................... 33 2-Personel istihdamı ………………………………………..................................... 34 3-Personelle ilgili sosyal konular ............................................................................. 36 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum ................................................................................................. 45 2-Sektörler itibarıyla mali durum ........................................................................... 53 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi ................................................................ 65 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar .................................................................................................................. 69 2-Üretim ................................................................................................................... 76
a)İşletmeci kuruluşlar .......................................................................................... 76
b)Mali kuruluşlar ................................................................................................. 88 3-Satışlar ................................................................................................................. 106 4-Stoklar ................................................................................................................. 114 5-İşletme sonuçları ................................................................................................... 116 F- YATIRIMLAR 1-Genel durum ....................................................................................................... 137 2-Yatırımların sektörel dağılımı ............................................................................ 140 G- ÖZELLEŞTİRME ÇALIŞMALARI 1-Özelleştirme politikaları ..................................................................................... 143 2-Mevzuat ............................................................................................................... 143 3-Özelleştirme uygulamaları .................................................................................. 143

II. DİĞER KURULUŞLAR A- DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 149 B- DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 149 C- İSTİHDAM 1-Personel statüsü ………………………………………………………................... 151 2-Personel istihdamı ……………............................................................................... 151 3-Personelle ilgili sosyal konular ............................................................................... 152 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum .................................................................................................. 155 2-Sektörler itibarıyla mali durum ………….............................................................. 162 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi .................................................................. 168 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar ................................................................................................................... 169 2-Üretim .................................................................................................................... 171
a)İşletmeci kuruluşlar ............................................................................................. 171
b)Mali kuruluşlar .................................................................................................. 174 3-Satışlar ................................................................................................................... 176 4-Stoklar ................................................................................................................... 177 5-İşletme sonuçları ................................................................................................... 179 F- YATIRIMLAR 192 III. İŞTİRAKLER A- İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE
DENETİM ŞEKLİ 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri, hukuki yapı......................................................... 193 2-İştiraklerin denetimi ............................................................................................. 194 B- İŞTİRAK UYGULAMALARI 195 IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................... 197 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler ............................................................... 198 3-İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler .................................................. 198
a)Alımlarla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................. 198
b)Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler ..................................................... 198 4-Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................................. 199
EKLER......................................................................................................................... 200

II. DİĞER KURULUŞLAR A- DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 149 B- DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 149 C- İSTİHDAM 1-Personel statüsü ………………………………………………………................... 151 2-Personel istihdamı ……………............................................................................... 151 3-Personelle ilgili sosyal konular ............................................................................... 152 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum .................................................................................................. 155 2-Sektörler itibarıyla mali durum ………….............................................................. 162 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi .................................................................. 168 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar ................................................................................................................... 169 2-Üretim .................................................................................................................... 171
a)İşletmeci kuruluşlar ............................................................................................. 171
b)Mali kuruluşlar .................................................................................................. 174 3-Satışlar ................................................................................................................... 176 4-Stoklar ................................................................................................................... 177 5-İşletme sonuçları ................................................................................................... 179 F- YATIRIMLAR 192 III. İŞTİRAKLER A- İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE
DENETİM ŞEKLİ 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri, hukuki yapı......................................................... 193 2-İştiraklerin denetimi ............................................................................................. 194 B- İŞTİRAK UYGULAMALARI 195 IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................... 197 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler ............................................................... 198 3-İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler .................................................. 198
a)Alımlarla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................. 198
b)Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler ..................................................... 198 4-Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................................. 199
EKLER......................................................................................................................... 200
GİRİŞ Cumhuriyetin ilanından sonra özel sektör ağırlıklı ekonomik politikalar benimsenmiş olmakla birlikte, Osmanlı İmparatorluğu’ndan devralınan kuruluşları işletmek üzere bazı düzenlemeler yapılmış, yeni teşebbüsler kurulmaya devam edilmiştir. 1920’li yılların sonunda ortaya çıkan Dünya ekonomik krizi, 1930’lu yıllarda devlet işletmelerinin önemini bir kat daha artırmış, devletçilik politikalarının ön plana çıkarılmasında etkili olmuştur. Diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de sosyal ve özellikle ekonomik nedenlerle ihtiyaç duyulan devlete ait kuruluşların genel ekonomi içindeki önem ve ağırlığı 2000’li yıllara kadar devam etmiştir. Ekonomik ve siyasi sistemi ne olursa olsun, her ülkede az veya çok sayıda yer alan bu kuruluşlar, ülkemizde esas itibarıyla iktisadi alanda ticari faaliyette bulunmak üzere kurulmuşlardır. Özelleştirme çalışmaları kapsamında; iktisadi devlet teşekküllerinde olduğu gibi, sahalarında tekel olmanın yanı sıra temel mal ve hizmet üretme işlevlerine sahip olan kamu iktisadi kuruluşlarının bu statüleri ile işlevleri de daraltılmıştır. KİT’lerin işlevlerinin özel sektöre devredilmesine yönelik çalışmalar, 1984 yılında yürürlüğe konulan Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılmasına Dair 2983 sayılı ve 1986 yılında yürürlüğe konulan 3291 sayılı kanunlarla başlatılmıştır. 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanunla genel özelleştirme uygulamaları, 2000 yılında yürürlüğe giren 4502 ve 4603 sayılı kanunlarla telekomünikasyon işlemlerinin ve kamu bankalarının özelleştirilmesi hususları düzenlenmiştir. Enerji sektöründe faaliyet gösterecek özel sektörle ilgili düzenlemeler; 1984 yılında 3096 sayılı, 1994 yılında 4046 sayılı, 1997 yılında 4283 sayılı kanunlarla yapılırken, MPİ’nin uhdesinde bulunan şans oyunlarının lisans verilmek suretiyle özelleştirilmesine ilişkin hususlar 2003 yılında 4971 sayılı, 2008 yılında 5793 sayılı kanunlarla, şans oyunlarının düzenlenmesiyle ilgili iş ve hizmetlerin özel hukuk sözleşmeleriyle Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim şirketlere yaptırılmasına ilişkin hususlar 2010 yılında 6009 sayılı Kanunla düzenlenmiştir. Her ülke için geçerli tek bir KİT tanımı bulunmamaktadır. Türkiye’de Anayasada, KİT’lerin TBMM’ce denetlenmesine ilişkin 3346 sayılı Kanunda ve KİT’lerin hukukunu düzenleyen 233 sayılı KHK’da farklı KİT tanımları bulunmaktadır. Özelleştirme uygulamalarını düzenleyen kanunların kapsamına alınan kuruluşlar da KİT’lerle ilgili yasal çerçeveyi düzenleyen 233 sayılı KHK’nın dışına çıkarılarak özel hukuk hükümlerine tabi tutulmaktadırlar. 2011 yılından itibaren Anayasa’daki tanımı kapsamında ve yıllık olarak hazırlanan “Kamu İşletmeleri Genel Raporu”; KİT’ler, diğer kuruluşlar ve iştirakler bölümlerinden oluşmakta olup, yıllar itibarıyla karşılaştırmaya imkan vermesi için denetlenen kuruluşlarla ilgili beş yıllık verileri içermektedir. Raporda, kuruluşlar; tarihçe, hukuki yapı ve denetim, Türkiye ekonomisi içindeki yeri, istihdam durumu, mali bünye ve finansman durumu, işletme çalışmaları, yatırımlar, KİT’lerle ilgili özelleştirme çalışmaları ve iştiraklerine ilişkin bilgileri içerecek şekilde değerlendirilmiş, denetime tabi kuruluşlarla ilgili genel mahiyetteki sorunlar ve önerilere ayrı bir bölümde yer verilmiştir.

Değerlendirmeler; tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri olmak üzere üç ana sektör itibarıyla yapılmış olup, sanayi sektörü içinde madencilik, imalat ve enerji; hizmetler sektörü içinde ulaştırma-haberleşme, ticaret, bankacılık ve sigortacılık ile diğer hizmetler alt sektörleri yer almaktadır. Hizmetler sektörü içinde yer alan bankacılık ve sigortacılık alt sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlara ait değerler, gerek içinde bulunduğu hizmetler sektörünü, gerekse toplam değerleri önemli ölçüde etkilediğinden, genel toplam içinde “mali kuruluşlar” başlığı altında toplanmış, içerik olarak aynı bazda olmayan tablolar mali kuruluşlar hariç olarak hazırlanmıştır. Raporda yıllar itibarıyla yapılan karşılaştırmalarda, fiyat artışlarından kaynaklanan rakamsal değişmelerin etkisini ortadan kaldırmak için TÜİK tarafından hazırlanan 2003 temel yıllı yurt içi üretici ve tüketici fiyat endekslerinden yararlanılmıştır. Fiyat değişim oranları ve 2003 temel yıllı fiyat endeksleri (Kaynak: TÜİK) Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Yıllar Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=101,78 aralık ayı endeksi Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=104,12 aralık ayı endeksi 2011 11,09 13,33 202,33 6,47 10,45 200,85 2012 6,09 2,45 207,29 8,89 6,16 213,23 2013 4,48 6,97 221,74 7,49 7,40 229,01 2014 10,25 6,36 235,84 8,85 8,17 247,72 2015 5,28 5,71 249,31 7,67 8,81 269,54 2015 yılında denetim kapsamından çıkan kuruluş olmamış, 16.02.2015 tarihi itibarıyla T.C. Ziraat Bankası AŞ’nin bağlı ortaklığı olarak kurulan Ziraat Katılım Bankası AŞ denetim kapsamına alınmıştır. Raporda değerlendirilen beş yıllık dönemde; kapsama giren kuruluşlarla ilgili olarak 2011 yılına ait 95, 2012 yılına ait 91, 2013 yılına ait 95, 2014 yılına ait 74, 2015 yılına ait 75 adet rapor hazırlanmıştır. 2011 yılında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Formu Organizasyonu, 2010-2015 yıllarında Hazine Müsteşarlığı Adına Alınan Tütünlerin Hesap ve İşlemleri denetlenmiş olmakla birlikte geçici bir oluşum olduklarından, genel rapor verileri arasında değerlendirilmemiştir. Rapor kapsamına giren kuruluşlara ait başlıca bilgilere rapor ekinde yer verilmek suretiyle, yararlanmak isteyenlerin değişik ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanmıştır. Sayıştay’ın 3346 sayılı Kanun kapsamında yapılan denetimine tabi KİT’ler ve diğer kuruluşlarla ilgili; kesinleşmiş bilgileri ihtiva eden bu rapor, konusunda temel ve sürekli bir kaynak olma özelliği taşımaktadır.

Değerlendirmeler; tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri olmak üzere üç ana sektör itibarıyla yapılmış olup, sanayi sektörü içinde madencilik, imalat ve enerji; hizmetler sektörü içinde ulaştırma-haberleşme, ticaret, bankacılık ve sigortacılık ile diğer hizmetler alt sektörleri yer almaktadır. Hizmetler sektörü içinde yer alan bankacılık ve sigortacılık alt sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlara ait değerler, gerek içinde bulunduğu hizmetler sektörünü, gerekse toplam değerleri önemli ölçüde etkilediğinden, genel toplam içinde “mali kuruluşlar” başlığı altında toplanmış, içerik olarak aynı bazda olmayan tablolar mali kuruluşlar hariç olarak hazırlanmıştır. Raporda yıllar itibarıyla yapılan karşılaştırmalarda, fiyat artışlarından kaynaklanan rakamsal değişmelerin etkisini ortadan kaldırmak için TÜİK tarafından hazırlanan 2003 temel yıllı yurt içi üretici ve tüketici fiyat endekslerinden yararlanılmıştır. Fiyat değişim oranları ve 2003 temel yıllı fiyat endeksleri (Kaynak: TÜİK) Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Yıllar Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=101,78 aralık ayı endeksi Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=104,12 aralık ayı endeksi 2011 11,09 13,33 202,33 6,47 10,45 200,85 2012 6,09 2,45 207,29 8,89 6,16 213,23 2013 4,48 6,97 221,74 7,49 7,40 229,01 2014 10,25 6,36 235,84 8,85 8,17 247,72 2015 5,28 5,71 249,31 7,67 8,81 269,54 2015 yılında denetim kapsamından çıkan kuruluş olmamış, 16.02.2015 tarihi itibarıyla T.C. Ziraat Bankası AŞ’nin bağlı ortaklığı olarak kurulan Ziraat Katılım Bankası AŞ denetim kapsamına alınmıştır. Raporda değerlendirilen beş yıllık dönemde; kapsama giren kuruluşlarla ilgili olarak 2011 yılına ait 95, 2012 yılına ait 91, 2013 yılına ait 95, 2014 yılına ait 74, 2015 yılına ait 75 adet rapor hazırlanmıştır. 2011 yılında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Formu Organizasyonu, 2010-2015 yıllarında Hazine Müsteşarlığı Adına Alınan Tütünlerin Hesap ve İşlemleri denetlenmiş olmakla birlikte geçici bir oluşum olduklarından, genel rapor verileri arasında değerlendirilmemiştir. Rapor kapsamına giren kuruluşlara ait başlıca bilgilere rapor ekinde yer verilmek suretiyle, yararlanmak isteyenlerin değişik ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanmıştır. Sayıştay’ın 3346 sayılı Kanun kapsamında yapılan denetimine tabi KİT’ler ve diğer kuruluşlarla ilgili; kesinleşmiş bilgileri ihtiva eden bu rapor, konusunda temel ve sürekli bir kaynak olma özelliği taşımaktadır. RAPORDA YER ALAN KISALTMALAR AB Avrupa Birliği ADÜAŞ Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ AOÇ Atatürk Orman Çiftliği BDDK Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu BDT Birleşik Devletler Topluluğu BİT Belediye iktisadi teşebbüsü BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ CIF Cost, insurunce and freight (mal bedeli, sigorta ve navlun dahil) ÇAY-KUR Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü DHMİ Devlet Hava Meydanları İşletmesi DİBS Devlet iç borçlanma senedi DMO Devlet Malzeme Ofisi DOĞUSAN Doğusan Boru Sanayii ve Tic. AŞ DPT Devlet Planlama Teşkilatı ESK Et ve Süt Kurumu EMLAKKONUT Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ EXIMBANK Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ FOB Free on board (Güvertede teslim) GSMH Gayri safi milli hasıla GSYH Gayri safi yurt içi hasıla GSYO Girişim sermayesi yatırım ortaklığı GYO Gayrimenkul yatırım ortaklığı HAVAŞ Hava Alanları Yer Hizmetleri AŞ HM T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı İDT İktisadi devlet teşekkülü KAP Kamuoyu Aydınlatma Platformu KEGM Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü KGF Kredi Garanti Fonu KHK Kanun hükmünde kararname KİK Kamu iktisadi kuruluşu KİT Kamu iktisadi teşebbüsü LNG Liqufied natural gas (Sıvılaştırılmış doğal gaz) MARTEK Marmara Teknokent AŞ MİGEM Maden İşleri Genel Müdürlüğü MKE Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu MKK Merkezi Kayıt Kuruluşu MKYO Menkul kıymet yatırım ortaklığı MPİ Milli Piyango İdaresi OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OPEC Petrol İhraç Eden Ülkeler Birliği ÖİB Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ÖYK Özelleştirme Yüksek Kurulu PİGM Petrol İşleri Genel Müdürlüğü

PTT T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ SAGP Satınalma gücü paritesi SEAŞ Soma Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ SGK Sosyal Güvenlik Kurumu SGMK Sabit getirili menkul kıymet SPK Sermaye Piyasası Kurulu TBB Türkiye Bankalar Birliği TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası AŞ TDÇİ Türkiye Demir Çelik İşletmeleri TDİ Türkiye Denizcilik İşletmeleri TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim AŞ TEMSAN Türkiye Elektromekanik Sanayi Genel Müdürlüğü TETAŞ Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü TKB Türkiye Kalkınma Bankası TKİ Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TMO Toprak Mahsulleri Ofisi TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TPAO Türkiye Petrolleri AO TR Türkiye TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSPAKB Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği TTK Türkiye Taşkömürü Kurumu TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu TÜDEMSAŞ Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜLOMSAŞ Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayi Ticaret AŞ TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ TÜRKŞEKER Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ TÜVASAŞ Türkiye Vagon Sanayi ve Ticaret AŞ VAKIFBANK Türkiye Vakıflar Bankası AO YHT Yüksek Hızlı Tren Yİ Yap-işlet YİD Yap-işlet-devret YPK Yüksek Planlama Kurulu

PTT T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ SAGP Satınalma gücü paritesi SEAŞ Soma Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ SGK Sosyal Güvenlik Kurumu SGMK Sabit getirili menkul kıymet SPK Sermaye Piyasası Kurulu TBB Türkiye Bankalar Birliği TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası AŞ TDÇİ Türkiye Demir Çelik İşletmeleri TDİ Türkiye Denizcilik İşletmeleri TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim AŞ TEMSAN Türkiye Elektromekanik Sanayi Genel Müdürlüğü TETAŞ Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü TKB Türkiye Kalkınma Bankası TKİ Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TMO Toprak Mahsulleri Ofisi TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TPAO Türkiye Petrolleri AO TR Türkiye TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSPAKB Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği TTK Türkiye Taşkömürü Kurumu TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu TÜDEMSAŞ Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜLOMSAŞ Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayi Ticaret AŞ TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ TÜRKŞEKER Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ TÜVASAŞ Türkiye Vagon Sanayi ve Ticaret AŞ VAKIFBANK Türkiye Vakıflar Bankası AO YHT Yüksek Hızlı Tren Yİ Yap-işlet YİD Yap-işlet-devret YPK Yüksek Planlama Kurulu RAPORDA YER ALAN ÇİZELGELER No Çizelge adı Sayfa 1 Dünya ekonomisinde temel göstergeler 12 2 Türkiye'nin temel ekonomik göstergeleri 13 3 KİT’lerin 2011-2015 dönemine ait başlıca bilgileri 18 4 Sektörler itibarıyla istihdam 20 5 Başlıca mal ve hizmet üretimleri 22 6 Türk mali sektörünün aktif büyüklüğündeki değişim 24 7 Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarla ilgili başlıca finansal bilgiler 25 8 Sabit sermaye yatırımları (Cari fiyatlarla) 26 9 Sabit sermaye yatırımları ve GSYH içindeki payları (Cari fiyatlarla) 27 10 KİT'lere yapılan Hazine ödemeleri 27 11 KİT'lerin Hazineye katkısı 28 12a GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (Cari fiyatlarla) 30 12b GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (2003 yılı fiyatlarıyla) 31 13 GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) 32 14 Statülerine göre işçiler 35 15 Personel giderlerinin personel türleri itibarıyla dağılımı 36 16 Personel sayısı 37 17 Personel giderleri 38 18 Memur sayısı 39 19 Memur giderleri 40 20 Sözleşmeli personel sayısı 41 21 Sözleşmeli personel giderleri 42 22 İşçi sayısı 43 23 İşçi giderleri 44 24 KİT'lerin 2011-2015 yılları mali durumu 46 24a KİT'lerin 2015 yılı kaynak ve varlıklarının sektörler itibarıyla dağılımı 47 25 KİT'lerin öz kaynak unsurları 49 26 KİT'lerin yabancı kaynak unsurları 50 27 KİT'lerin varlıklarının ayrıntısı 52 28 Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 54 29 Tarım sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 55 30 Madencilik sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 56 31 İmalat sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 57 32 Enerji sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 58 33 Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 59

No Çizelge adı Sayfa 34 Ticaret sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 60 35 Diğer hizmetler sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 61 36 Mali kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu 62 37 2011-2015 yılları finansman sonuçları 66 37a 2015 yılı finansman durumu 67 38a KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Cari fiyatlarla) 70 38b KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) 70 39 Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2011-2015 dönemi mal alımları 71 39a KİT'lerin 2015 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 71 40 KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları 71 41 KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları 72 42 2015 yılında yüksek tutarlı mal alımı olan 25 kuruluş 72 43 KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 77 44 KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 78 45 KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi 80 46 KİT’lerin ikincil enerji kaynakları üretimi 82 47 KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi 84 48 KİT’lerin başlıca ticaret sektörü üretimi 86 49 KİT’lerin başlıca diğer hizmetler üretimi 87 50 Kamu sermayeli bankalar mevduatının toplam mevduat içindeki yeri 89 51 Kamu sermayeli banka kredilerinin toplam krediler içindeki yeri 89 52 Mevduat bankalarının finansal değerleri 91 53 Mevduat bankalarına ait rasyolar 92 54 Kalkınma ve yatırım bankalarının finansal değerleri 95 55 Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar 96 56 T.H. Emlak Bankası’na ait finansal veriler 98 57 Sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 100 58 Aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler 102 59 Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler 103 60 Finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 105 61 Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar 105 62a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 107 62b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 107 63 Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar 109 64 KİT'lerin 2011-2015 yılları stokları 115 64a Stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları 116 65a KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 117 65b KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 117

No Çizelge adı Sayfa 34 Ticaret sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 60 35 Diğer hizmetler sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 61 36 Mali kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu 62 37 2011-2015 yılları finansman sonuçları 66 37a 2015 yılı finansman durumu 67 38a KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Cari fiyatlarla) 70 38b KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) 70 39 Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2011-2015 dönemi mal alımları 71 39a KİT'lerin 2015 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 71 40 KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları 71 41 KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları 72 42 2015 yılında yüksek tutarlı mal alımı olan 25 kuruluş 72 43 KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 77 44 KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 78 45 KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi 80 46 KİT’lerin ikincil enerji kaynakları üretimi 82 47 KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi 84 48 KİT’lerin başlıca ticaret sektörü üretimi 86 49 KİT’lerin başlıca diğer hizmetler üretimi 87 50 Kamu sermayeli bankalar mevduatının toplam mevduat içindeki yeri 89 51 Kamu sermayeli banka kredilerinin toplam krediler içindeki yeri 89 52 Mevduat bankalarının finansal değerleri 91 53 Mevduat bankalarına ait rasyolar 92 54 Kalkınma ve yatırım bankalarının finansal değerleri 95 55 Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar 96 56 T.H. Emlak Bankası’na ait finansal veriler 98 57 Sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 100 58 Aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler 102 59 Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler 103 60 Finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 105 61 Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar 105 62a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 107 62b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 107 63 Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar 109 64 KİT'lerin 2011-2015 yılları stokları 115 64a Stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları 116 65a KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 117 65b KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 117
No Çizelge adı Sayfa 66 KİT'lerin sektörler itibarıyla 2015 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 118 67 KİT'lerle ilgili satış göstergeleri 119 68a KİT'lerin 2011-2015 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) 120 68b KİT'lerin 2011-2015 yılları gelir ve gider unsurları (2003 yılı fiyatlarıyla) 121 69 2015 yılı dönem sonucunun oluşumu 122 70 KİT'lerin 2011-2015 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları 123 71a 2011-2015 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) 126 71b 2011-2015 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) 126 72 2015 yılı finansman giderleri 127 73 Finansman giderlerinin ayrıntısı 128 74 KİT'lerin finansman giderlerinin dönem sonucuna etkisi 129 75 KİT'lerin 2011-2015 yıllarında tahakkuk eden vergileri 130 75a 2015 yılında tahakkuk eden vergiler 131 76 KİT'ler tarafından 2011-2015 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 132 76a 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 133 77 KİT'lerin 2011-2015 yıllarında GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 134 77a 2015 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı 135 78 KİT'lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı (%) 136 79 KİT'lerin 2011-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları 138 79a KİT'lerin sektörler itibarıyla 2015 yılı yatırım harcaması 139 80 Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar 144 81 Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemine ait başlıca bilgileri 150 82 Diğer kuruluşlarda çalışan personel 151 83 Diğer kuruluşlar personeli 153 84 Diğer kuruluşlar personel giderleri 153 85a Memur giderleri 154 85b Sözleşmeli giderleri 154 85c İşçi giderleri 154 86 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu 156 86a Diğer kuruluşların 2015 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı 157 87 Diğer kuruluşların öz kaynak unsurları 158 88 Diğer kuruluşların yabancı kaynak unsurları 159 89 Diğer kuruluşların varlık unsurları 161 90 Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 163 91 Tarım sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 164 92 Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 165 93 Diğer hizmetler sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 166 94 Mali kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu 167

No Çizelge adı Sayfa 95 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları 169 95a Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 169 95b Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları 169 96 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla hizmet alımları 170 97 Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 172 98 T.Vakıflar Bankasının başlıca finansal verileri 175 99 T.Vakıflar Bankasına ait rasyolar 175 100a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 176 100b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 176 101 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları stokları 177 101a Diğer kuruluşların stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları 178 102a Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 180 102b Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 180 103 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla 2015 yılı satış sonuçları 181 104a Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu (Cari fiyatlarla) 182 104b Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu (2003 yılı fiyat.) 183 105 Diğer kuruluşların 2015 yılı dönem sonucunun oluşumu 184 106 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları faaliyet ve dönem sonuçları 185 107 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları finansman giderleri 186 108 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları vergi tahakkukları 187 108a Diğer kuruluşların 2015 yılında tahakkuk eden vergileri 188 109 2011-2015 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 189 109a Diğer kuruluşlarca 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 189 110 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 190 110a Diğer kuruluşların 2015 yılı GSMH'ye katkısı 191 111 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları 192 112 İştiraklere ait başlıca bilgiler 196

Sayıştay 1 No Çizelge adı Sayfa 95 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları 169 95a Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 169 95b Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları 169 96 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla hizmet alımları 170 97 Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 172 98 T.Vakıflar Bankasının başlıca finansal verileri 175 99 T.Vakıflar Bankasına ait rasyolar 175 100a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 176 100b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 176 101 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları stokları 177 101a Diğer kuruluşların stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları 178 102a Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 180 102b Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 180 103 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla 2015 yılı satış sonuçları 181 104a Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu (Cari fiyatlarla) 182 104b Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu (2003 yılı fiyat.) 183 105 Diğer kuruluşların 2015 yılı dönem sonucunun oluşumu 184 106 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları faaliyet ve dönem sonuçları 185 107 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları finansman giderleri 186 108 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları vergi tahakkukları 187 108a Diğer kuruluşların 2015 yılında tahakkuk eden vergileri 188 109 2011-2015 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 189 109a Diğer kuruluşlarca 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 189 110 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 190 110a Diğer kuruluşların 2015 yılı GSMH'ye katkısı 191 111 Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları 192 112 İştiraklere ait başlıca bilgiler 196 I. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ A-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TANIMI, KURULUŞ
NEDENLERİ, TARİHÇESİ, HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 1- Kamu iktisadi teşebbüsü kavramı ve kapsamı: “Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT)” kavramı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, genel olarak kamusal kaynakları kullanmak suretiyle ekonomik alanda faaliyet gösteren “Kamu Kuruluşları”nı ifade etmek üzere kullanılmaktadır. Avrupa Kamu Teşebbüsleri Merkezi (CEEP) KİT’i; mal ve hizmet üretmek üzere kurulmuş olan, mali olanaklarının yarıdan fazlası merkezi veya yerel kamu idareleri tarafından sağlanan veya işletme sonuçlarından bu idarelerin sorumlu bulunduğu ve bunlar tarafından denetlenen girişimler olarak tanımlamaktadır. Ülkemizde de KİT kavramının içeriği, tarihsel süreç içerisinde önemli farklılıklar göstermiş olup, KİT’lerle ilgili ilk genel tanım, 17.06.1938 tarih ve 3460 sayılı, Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkındaki Kanunda yer almıştır. Anılan Kanunda, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve kendi kanunlarında bu Kanuna tabi oldukları belirtilen, tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî yönden özerk ve sorumluluğu sermayeleri ile sınırlı kuruluşlar “İktisadi Devlet Teşekkülü” olarak tanımlanmıştır. 1961 Anayasasının 127 nci maddesinde, “Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce denetlenmesi kanunla düzenlenir.” denilmek suretiyle ilk kez “Kamu İktisadi Teşebbüsleri” kavramı yer almasına karşılık, kavramın tanımı yapılmamıştır. KİT’lerle ilgili olarak 1964 yılında, 3460 sayılı Kanunun yerine çıkarılan 440 sayılı Kanunla yapılan ikinci düzenlemede; KİT’ler için iktisadi devlet teşekkülü kavramına yer verilmiş ve “Sermayelerinin yarısından fazlası tek başına veya birlikte Devlet’e (Genel ve Katma Bütçeli İdareler) ve iktisadi devlet teşekküllerine ait olup, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan ve kuruluş kanunlarında bu Kanuna (440) tabi olacakları belirtilen teşebbüslerdir.” şeklinde tanımlanmıştır. 1982 Anayasası’nda, 1961 Anayasasından farklı olarak KİT’lerin tanımı da yer almıştır. 1982 Anayasasının “Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi” başlığını taşıyan 165 inci maddesinde KİT’ler, “sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıkları ...” şeklinde tanımlanmıştır. 1983 yılında 440 sayılı Kanunun yerine çıkarılan 60 sayılı KHK, aynı yıl 2929 sayı ile kanunlaştırılmış, bu Kanun da yedi ay sonra 1984 yılında yürürlükten kaldırılarak yerine 233 sayılı KHK yürürlüğe konulmuştur. 233 sayılı KHK'da; kamu iktisadi teşebbüsü (KİT) “Teşebbüs”, iktisadi devlet teşekkülü (İDT), kamu iktisadi kuruluşu (KİK), müessese, bağlı ortaklık, iştirak ve işletme tanımlarına ayrı ayrı yer verilirken, 1994 yılında 4046 sayılı Kanunla 233 sayılı KHKda yapılan düzenleme ile (KİK) “Kuruluş” tanımı; “Sermayesinin tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan

Genel Rapor • 2015 2 ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla, ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür.” şeklinde değiştirilmiştir. 233 sayılı KHK’da; AOÇ, T.C. Merkez Bankası, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları TAŞ (sonradan özelleştirilmiştir), T. İş Bankası AŞ (1998’den itibaren sermayesinde kamu payı kalmamıştır) Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası AŞ (Türkiye Kalkınma Bankası’na dönüştürülmüştür), İller Bankası Genel Müdürlüğü ile il özel idareleri ve belediyelerin sermayelerinin yarısından fazlasına tek başına veya birlikte sahip oldukları iktisadi teşebbüsler kapsam dışında bırakılmıştır. 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda ise, “Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan, özel kanunlara tabi kurumlar ve İller Bankası bu kanunla konulan denetime tabidir” hükmüne yer verilerek kamu iktisadi teşebbüsleri, TBMMnin denetimi yönünden ayrıca tanımlanmış; mahalli idarelerin ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ve T.C. Merkez Bankası 3346 sayılı Kanunla konulan denetimin kapsamı dışında bırakılmıştır. 3332 sayılı Kanunun verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Devlet Yatırım Bankasının yeniden düzenlenmesi suretiyle kurulan Türkiye İhracat ve Kredi Bankası AŞ (EXİMBANK), sermayesinin en az yarıdan fazlasının Hazineye ait olması öngörülmüş olmasına rağmen, KİT mevzuatı dışında tutulmuştur. 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanun’un; -37 nci maddesinde; özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak “Bu Kanun hükümleri gereğince özelleştirme programına alınan kuruluşlar özel hukuk hükümlerine tabi tutulmuş olup, bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan, bu Kanuna aykırı hükümler ve 233 sayılı KHK hükümleri uygulanmaz” hükmüne yer verilmiş, -11 inci maddesinde; özelleştirme kapsam ve programına alınan KİT’lerin, sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar TBMM ve Sayıştay’ın denetimine tabi olması düzenlenmiştir. 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri: Kamunun mal ve hizmet üretimi ile ticari faaliyette bulunması, genel olarak ekonomik nedenlere dayanmakla birlikte, zaman zaman ideolojik, sosyal vb. nedenlerle de olabilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki KİT’lerin kuruluş amaçları; ekonomik kalkınmayı sağlamak, tekelleri devlet eliyle işletmek, özel sektörün başaramayacağı veya giremediği işleri yapmak, ekonomiye yön vermek, özel sektöre öncülük etmek, gelir dağılımını düzenlemek vb. olarak sayılabilir.

Sayıştay 3 ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla, ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür.” şeklinde değiştirilmiştir. 233 sayılı KHK’da; AOÇ, T.C. Merkez Bankası, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları TAŞ (sonradan özelleştirilmiştir), T. İş Bankası AŞ (1998’den itibaren sermayesinde kamu payı kalmamıştır) Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası AŞ (Türkiye Kalkınma Bankası’na dönüştürülmüştür), İller Bankası Genel Müdürlüğü ile il özel idareleri ve belediyelerin sermayelerinin yarısından fazlasına tek başına veya birlikte sahip oldukları iktisadi teşebbüsler kapsam dışında bırakılmıştır. 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda ise, “Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan, özel kanunlara tabi kurumlar ve İller Bankası bu kanunla konulan denetime tabidir” hükmüne yer verilerek kamu iktisadi teşebbüsleri, TBMMnin denetimi yönünden ayrıca tanımlanmış; mahalli idarelerin ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ve T.C. Merkez Bankası 3346 sayılı Kanunla konulan denetimin kapsamı dışında bırakılmıştır. 3332 sayılı Kanunun verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Devlet Yatırım Bankasının yeniden düzenlenmesi suretiyle kurulan Türkiye İhracat ve Kredi Bankası AŞ (EXİMBANK), sermayesinin en az yarıdan fazlasının Hazineye ait olması öngörülmüş olmasına rağmen, KİT mevzuatı dışında tutulmuştur. 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanun’un; -37 nci maddesinde; özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak “Bu Kanun hükümleri gereğince özelleştirme programına alınan kuruluşlar özel hukuk hükümlerine tabi tutulmuş olup, bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan, bu Kanuna aykırı hükümler ve 233 sayılı KHK hükümleri uygulanmaz” hükmüne yer verilmiş, -11 inci maddesinde; özelleştirme kapsam ve programına alınan KİT’lerin, sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar TBMM ve Sayıştay’ın denetimine tabi olması düzenlenmiştir. 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri: Kamunun mal ve hizmet üretimi ile ticari faaliyette bulunması, genel olarak ekonomik nedenlere dayanmakla birlikte, zaman zaman ideolojik, sosyal vb. nedenlerle de olabilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki KİT’lerin kuruluş amaçları; ekonomik kalkınmayı sağlamak, tekelleri devlet eliyle işletmek, özel sektörün başaramayacağı veya giremediği işleri yapmak, ekonomiye yön vermek, özel sektöre öncülük etmek, gelir dağılımını düzenlemek vb. olarak sayılabilir. Cumhuriyet kurulmadan önce, 17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında toplanan İzmir İktisat Kongresinde; ekonomik kalkınmanın itici gücünün özel teşebbüs olması, devletin özel girişimciliği desteklemesi ve teşvik etmesi fikri ağırlıklı görüş olarak benimsenmiştir. Kongrede alınan kararların 1927 yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile desteklenmesine rağmen, özel teşebbüsün yeterli sermaye birikimine sahip olmaması, alt yapı sorunları, yetişmiş insan gücünün yetersizliği ve dünyayı sarsan 1929 ekonomik buhranının etkileri vb. nedenlerle, uygulanan ekonomik politikalardan beklenen olumlu sonuçların alınamaması üzerine uygulamaya konulan yeni ekonomik modelin esasını, Devletin planlı bir şekilde bizzat kuracağı iktisadi teşebbüslerle sanayileşmeyi gerçekleştirmek şeklinde özetlemek mümkündür. Bu amacın, Sümerbank’ın kuruluşuna ilişkin, 03.06.1933 tarih ve 2262 sayılı Kanun`un gerekçesinde “Milli ihtiyaç ve menfaatlerimizin mübrem kıldığı sanayi şubelerinin bir an önce tahakkuk ettirilmesi ve iktisadi istihsâlat ve emniyetimizle memleketimizin umumi muvazenesini koruyacak olan bu sanayileşme hareketine hız verilmesi için bütün milli kuvvet ve menba unsurlarından en çok istifade etmek lazım geldiği...” şeklindeki ifadelerde açık biçimde yer aldığı görülmektedir. 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi: Türkiye’de faaliyet gösteren KİT’lerin kuruluşu Cumhuriyet öncesi dönemde başlamış olup, Cumhuriyet dönemindeki KİT politikalarının da; 1923-1930, 1931-1950, 1951-1960, 1961-1979, 1980 ve sonrası olmak üzere dönemler itibarıyla farklılık gösterdiği görülmektedir. a) Cumhuriyet öncesi dönem: KİT’lerin, sistemli bir şekilde kurulmaları ve geliştirilmeleri her ne kadar 1930’lu yıllardan sonra gerçekleştirilmiş ise de, Cumhuriyet öncesi dönemde de özellikle ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere bazı devlet işletmeleri bulunmaktadır. Osmanlı döneminde KİT sayılabilecek ilk kuruluşlar olan “Top Asitanesi” ve “Tersane-i Amire” esas olarak ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere 15. yüzyılda kurulmuşlardır. Cumhuriyet öncesi dönemde daha ziyade 19. yüzyılda kurulan işletme ve fabrikalar ile sandıkların başlıcaları; Beykoz Teçhizat-ı Askeriye Fabrikası (askeri kundura, çizme, palaska üretimi - 1810), Feshane Fabrikası (çuha, fes, battaniye üretimi - 1835) ve İzmit Fabrikası (çuha, asker elbiseliği üretimi - 1835), Fevaid-i Osmaniye (deniz yolu işletmesi - 1843), Hereke Fabrikası (kadife, ipekli kumaş, saten, tafta üretimi - 1845), Bakırköy Fabrikası (pamuklu bez üretimi - 1850), Ruscuk Memleket Sandığı ile Emniyet Sandığı (1863), Ziraat Bankası (1888), Yıldız Çini Fabrikası (çini eşya üretimi -1892) olarak sayılabilir. Zamanla bünyesi ve ismi değişen “Top Asitanesi” bugünkü Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’nun temelini oluşturmuştur. 1835’de kurulan Feshane, 1845 yılında kurulan Hereke İpekli ve Yünlü Dokuma Fabrikası ve 1850’de kurulan Bakırköy Pamuklu Dokuma Fabrikaları, Sümerbank bünyesinde uzun yıllar hizmet vermiştir. İlk devlet bankası olma özelliğini taşıyan Ziraat Bankası; 1863 yılında tarımı kredilendirmek amacıyla kurulan Memleket Sandıkları’nın, 1888’de banka şubelerine dönüştürülmesiyle teşekkül etmiştir.

Genel Rapor • 2015 4 b) Cumhuriyet dönemi: 1923 yılında gerçekleştirilen İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda, ülke kalkınmasının özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine yönelik politikaların uygulanması benimsenirken, Osmanlı döneminden devreden tesislerin, devlet tarafından işletilmesi yoluna gidilmiştir. 1925 yılında 633 sayılı Kanunla; “Bankaya devredilmiş olan müessesatı sınaiyeyi teşekkül edecek şirketlere devredinceye kadar bizzat idare etmek, iştirak suretiyle tesisat-ı sınaiyede bulunmak ve işletmek” yanında maden işletmek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak üzere,“Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası” kurulmuştur. Kanunun 8 inci maddesinde, “Banka kendisine devredilen fabrikaları, yüzde elli biri nama muharrer senetle kendisine ve Türk efrat ve eşhası hükmiyesine ait olmak üzere tesis edeceği Türk anonim şirketlere devrederek işletmeye mezundur” hükmüne yer verilerek, bir yandan, anılan Kongrede saptanan ekonomik politikaların kararlılıkla uygulanacağı vurgulanırken, diğer yandan, bu düzenleme ile “Özelleştirme” kavramı ve modeli de ülke gündemine girmiştir. Ekonomik kalkınmada temel unsur olarak görülen özel sektörün, güçlendirilmesi amacıyla 1924 yılında İş Bankası, 1926 yılında Emlak ve Eytam Bankası kurulmuş, 1927 yılında da Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmıştır. Söz konusu Kanunla getirilen koruma ve teşviklere karşın, özel sektörün kendisinden beklenilen atılımı gerçekleştirememesi, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’nın da temel fonksiyonlarını yerine getirmede yetersiz kalması ve 1929 ekonomik buhranının ortaya çıkması, ekonomide devletçilik fikrinin ağırlık kazanmasına ve bu yönde yeni uygulamaların başlatılmasına neden olmuştur. Devletçilik uygulamalarının ağır bastığı 1931-1950 döneminde, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’na bağlı tesisler, 1932 yılında 2058 sayılı Kanunla kurulan Devlet Sanayi Ofisi’ne verilmiş, Bankacılık işlemleri de 1932 yılında 2064 sayılı Kanun`la kurulan Türkiye Sanayi Kredi Bankası’na devredilmiştir. Ekonomik politikadaki köklü değişiklik eğilimi, Devlet Sanayi Ofisi’nin kuruluşunu düzenleyen 2058 sayılı Kanun’un gerekçesinde yer alan, “…büyük mikyasta yapılması lazım gelen sanayi işlerinin ya hariçten gelen sermayeler veya Hükümet teşebbüs muavenetiyle meydana getirilmesi zarureti hasıl olmuştur. Memleketin iktisadi muvazenesinin süratle tanzimi ve istihsal imkânlarının tahakkuku için icap eden sanayi teşebbüslerinin doğrudan doğruya Devlet tarafından vücuda getirilmesi ve işletilmesi bir zaruret teşkil etmektedir.” şeklindeki ifadede açıkça görülmektedir. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının, özel teşebbüs taraftarı çevrelerde büyük tepkiyle karşılanması üzerine bu iki kuruluş, daha bir yıl olmadan “mevcut yapıları içerisinde faaliyette bulunmalarının, milli sanayinin gelişmesine katkıda bulunmaktan çok özel sektörü caydırıcı etkisi olduğu” gerekçesiyle kapatılmıştır. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının yerine “Alelûmum sanayi işleriyle ve bankacılık muameleleriyle iştigal etmek” üzere 1933 yılında Sümerbank’ın kuruluşunu düzenleyen 2262 sayılı Kanun incelendiğinde; KİT’lerin katı bir devletçilik anlayışı ile kurulmadığı, aynı zamanda, ekonomi açısından önemli sanayi dallarında faaliyet gösterecek özel sektör işletmelerinin kurulması ve geliştirilmesinin teşvik edildiği, kurulan işletmelerin sermayelerine iştirak etmek, kredi temin etmek ve nitelikli personel yetiştirmek amacının güdüldüğü görülmektedir.

Sayıştay 5 b) Cumhuriyet dönemi: 1923 yılında gerçekleştirilen İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda, ülke kalkınmasının özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine yönelik politikaların uygulanması benimsenirken, Osmanlı döneminden devreden tesislerin, devlet tarafından işletilmesi yoluna gidilmiştir. 1925 yılında 633 sayılı Kanunla; “Bankaya devredilmiş olan müessesatı sınaiyeyi teşekkül edecek şirketlere devredinceye kadar bizzat idare etmek, iştirak suretiyle tesisat-ı sınaiyede bulunmak ve işletmek” yanında maden işletmek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak üzere,“Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası” kurulmuştur. Kanunun 8 inci maddesinde, “Banka kendisine devredilen fabrikaları, yüzde elli biri nama muharrer senetle kendisine ve Türk efrat ve eşhası hükmiyesine ait olmak üzere tesis edeceği Türk anonim şirketlere devrederek işletmeye mezundur” hükmüne yer verilerek, bir yandan, anılan Kongrede saptanan ekonomik politikaların kararlılıkla uygulanacağı vurgulanırken, diğer yandan, bu düzenleme ile “Özelleştirme” kavramı ve modeli de ülke gündemine girmiştir. Ekonomik kalkınmada temel unsur olarak görülen özel sektörün, güçlendirilmesi amacıyla 1924 yılında İş Bankası, 1926 yılında Emlak ve Eytam Bankası kurulmuş, 1927 yılında da Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmıştır. Söz konusu Kanunla getirilen koruma ve teşviklere karşın, özel sektörün kendisinden beklenilen atılımı gerçekleştirememesi, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’nın da temel fonksiyonlarını yerine getirmede yetersiz kalması ve 1929 ekonomik buhranının ortaya çıkması, ekonomide devletçilik fikrinin ağırlık kazanmasına ve bu yönde yeni uygulamaların başlatılmasına neden olmuştur. Devletçilik uygulamalarının ağır bastığı 1931-1950 döneminde, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’na bağlı tesisler, 1932 yılında 2058 sayılı Kanunla kurulan Devlet Sanayi Ofisi’ne verilmiş, Bankacılık işlemleri de 1932 yılında 2064 sayılı Kanunla kurulan Türkiye Sanayi Kredi Bankası’na devredilmiştir. Ekonomik politikadaki köklü değişiklik eğilimi, Devlet Sanayi Ofisi’nin kuruluşunu düzenleyen 2058 sayılı Kanun’un gerekçesinde yer alan, “…büyük mikyasta yapılması lazım gelen sanayi işlerinin ya hariçten gelen sermayeler veya Hükümet teşebbüs muavenetiyle meydana getirilmesi zarureti hasıl olmuştur. Memleketin iktisadi muvazenesinin süratle tanzimi ve istihsal imkânlarının tahakkuku için icap eden sanayi teşebbüslerinin doğrudan doğruya Devlet tarafından vücuda getirilmesi ve işletilmesi bir zaruret teşkil etmektedir.” şeklindeki ifadede açıkça görülmektedir. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının, özel teşebbüs taraftarı çevrelerde büyük tepkiyle karşılanması üzerine bu iki kuruluş, daha bir yıl olmadan “mevcut yapıları içerisinde faaliyette bulunmalarının, milli sanayinin gelişmesine katkıda bulunmaktan çok özel sektörü caydırıcı etkisi olduğu” gerekçesiyle kapatılmıştır. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının yerine “Alelûmum sanayi işleriyle ve bankacılık muameleleriyle iştigal etmek” üzere 1933 yılında Sümerbank’ın kuruluşunu düzenleyen 2262 sayılı Kanun incelendiğinde; KİT’lerin katı bir devletçilik anlayışı ile kurulmadığı, aynı zamanda, ekonomi açısından önemli sanayi dallarında faaliyet gösterecek özel sektör işletmelerinin kurulması ve geliştirilmesinin teşvik edildiği, kurulan işletmelerin sermayelerine iştirak etmek, kredi temin etmek ve nitelikli personel yetiştirmek amacının güdüldüğü görülmektedir. Bu dönemde sanayinin geliştirilmesi için hazırlanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planında yer alan projelerin büyük bölümünü gerçekleştirme görevi de 1934 yılında 2580 sayılı Kanun’la Sümerbank’a verilmiştir. Sümerbank’ın, kendisine devredilen mevcut sınai tesislerini işletmek yanında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planında öngörülen projeleri gerçekleştirmeye başlaması, Türkiye ekonomisinin bugünkü biçimini almasında etkin rol oynayan ve bugün de uygulanmakta olan “Karma Ekonomik Model” sürecinin başlangıcını oluşturmuştur. Sümerbank’ın kuruluşunu takiben 1935 yılında 2805 sayılı Kanunla, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü’nce bulunan işletmeye elverişli madenlerin işlenmesini sağlamak ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nce geliştirilecek projelere göre enerji üretimi ve dağıtımını yapmak üzere Etibank kurulmuştur. Sümerbank ve Etibank temel sanayi, maden ve enerji işletmelerinin kurulmasında, modern işletmecilik tekniklerinin uygulanmasında, kalifiye insan gücünün yetiştirilmesinde, iştirakler kurarak şirketleşmenin geliştirilmesinde çok önemli görevler üstlenmiş olup, bunlar tarafından kurulan işletmeler, daha sonra kurulan KİT’lerin birçoğunun çekirdeğini oluşturmuştur. Bu dönemde Sümerbank ve Etibank dışında, başkaca yeni kamu teşebbüslerinin kurulmasına bağlı olarak KİT’lerin gerek sayılarındaki artış, gerekse ekonomideki artan önemi, bu kuruluşların ortak bir düzenlemeye tabi tutulmaları gereğini ortaya çıkarmıştır. 1938 yılında 3460 sayılı Kanun çıkarılarak, o tarihte sermayesinin tamamı devlete ait teşekküllerden Sümerbank, Etibank, T.C. Ziraat Bankası, Denizbank ve Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu bu Kanun`a tabi kılınmıştır. 1940 yılında çıkarılan 3780 sayılı Milli Korunma Kanunu ile devletin ekonomideki ağırlığı daha da artırılmış, daha önce TBMM’ye ait olan KİT kurma yetkisinin, olağanüstü hal durumunda Bakanlar Kurulu’nca da kullanılmasına imkân tanınmıştır. Böylece hükümete, her alanda, her türlü ticari ve endüstriyel işletme kurma, hatta gerekli gördüğü özel sektör işletmelerine el koyabilme ve bunları işletme imkânı sağlanmıştır. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planından sonra İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı da hazırlanmış olmakla birlikte, dünya savaşının ekonomik ve sosyal hayata yansıyan olumsuzlukları nedeniyle İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanamamıştır. 1950 yılında çok partili demokratik sisteme geçişle birlikte başlayan 1951-1960 döneminde; devletin ekonomideki payının küçültülmesi hedeflenmiş olmasına karşılık, bu hedef gerçekleştirilememiş, mevcut KİT’ler özel sektöre devredilemediği gibi, TCDD, PTT, Denizcilik Bankası TAŞ, ve DMO iktisadi devlet teşekkülü haline dönüştürülmüş, TPAO, EBK, TDÇİ ile SEKA ve T.C. Turizm Bankası gibi yeni teşekküller kurularak KİT’ler daha da yaygınlaştırılmıştır. DPT’nin de kurulduğu 1961-1979 döneminde; karma ekonomi ilkesi benimsenmiş, KİT’lerin yeniden düzenlenmeleri ve etkinliklerinin sağlanması plan disiplini ile ele alınmaya çalışılmış, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planının hedef ve stratejisinde kalkınmanın bir plan düzeni içerisinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Plan hedefleri doğrultusunda “İktisadi Devlet Teşekkülleri Yeniden Düzenleme Komisyonu” kurulmuş, 1964 yılında; 3460 sayılı Kanun’un yerine 440 sayılı İktisadi Devlet

Genel Rapor • 2015 6 Teşekkülleri ve İştirakler Hakkında Kanun, İDT’lerin yatırım sorunlarını çözmek amacıyla 441 sayılı Devlet Yatırım Bankası Kanunu ve KİT’lerin denetimine ilişkin olarak 468 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çıkarılmıştır. T. Elektronik San. ve Tic. AŞ, T. Elektromekanik Sanayi AŞ, Türk Motor Sanayi ve Tic. AŞ, Takım Tezgahları Sanayi ve Tic. AŞ, Gerede Çelik Konstrüksiyon Teçhizat Fabrikalar San. ve Tic. AŞ, Seydişehir Alüminyum Tesisleri, İskenderun Demir Çelik Fabrikaları, Devlet Yatırım Bankası, T. Elektrik Kurumu, ÇAY-KUR, Karadeniz Bakır İşletmeleri ve Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası gibi yeni KİT’ler bu dönemde kurulmuşlardır. 24 Ocak Kararlarının uygulamaya konulmasıyla başlayan 1980 sonrasındaki dönemde; ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT politikalarında köklü değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu kararlarla; genel ekonomik sorunların çözümlenmesinin yanında, ithal ikamesi ağırlıklı sanayileşme stratejisi yerine dışa yönelik sanayileşme stratejisi dönüşümünün sağlanması ve serbest piyasa kurallarının ekonomiye hakim kılınması amaçlanmış, bu amaçların gerçekleştirilmesi için çeşitli idari ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılması öngörülmüştür. KİT yatırımlarının plan hedefleri doğrultusunda enerji, madencilik, ulaştırma-haberleşme sektörleri ile rehabilitasyon ve darboğaz giderme alanlarında yoğunlaştırılması ve özel sektörün yeterli olduğu alanlarda yeni yatırımlardan kaçınılması ve özelleştirmelerin hisse satışı yolu ile sağlanması ilkesi benimsenmiştir. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında da; iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; KİT’lerle ilgili hedefler, ilke ve politikaların yanında, “Özelleştirme” ve “Devlet İşletmeciliğinde Yapısal Değişim” projelerine yer verilmiştir. Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmış, 1985 yılında fiilen başlatılan özelleştirme çalışmaları özellikle hukuki alt yapının yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerle hedeflenen hızda yürütülememiştir. 2001-2005 dönemini kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılması, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılması, özelleştirmeden beklenen hedeflere ulaşılması amacıyla ulaştırma-haberleşme ve enerji sektörlerinde serbestleşmeye gidilmesi, özel sektör katılımının sağlanmasına yönelik düzenlemelere devam edilmesi, yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri gibi modellerin gözden geçirilerek rekabeti engelleyici

Sayıştay 7 Teşekkülleri ve İştirakler Hakkında Kanun, İDT’lerin yatırım sorunlarını çözmek amacıyla 441 sayılı Devlet Yatırım Bankası Kanunu ve KİT’lerin denetimine ilişkin olarak 468 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çıkarılmıştır. T. Elektronik San. ve Tic. AŞ, T. Elektromekanik Sanayi AŞ, Türk Motor Sanayi ve Tic. AŞ, Takım Tezgahları Sanayi ve Tic. AŞ, Gerede Çelik Konstrüksiyon Teçhizat Fabrikalar San. ve Tic. AŞ, Seydişehir Alüminyum Tesisleri, İskenderun Demir Çelik Fabrikaları, Devlet Yatırım Bankası, T. Elektrik Kurumu, ÇAY-KUR, Karadeniz Bakır İşletmeleri ve Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası gibi yeni KİT’ler bu dönemde kurulmuşlardır. 24 Ocak Kararlarının uygulamaya konulmasıyla başlayan 1980 sonrasındaki dönemde; ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT politikalarında köklü değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu kararlarla; genel ekonomik sorunların çözümlenmesinin yanında, ithal ikamesi ağırlıklı sanayileşme stratejisi yerine dışa yönelik sanayileşme stratejisi dönüşümünün sağlanması ve serbest piyasa kurallarının ekonomiye hakim kılınması amaçlanmış, bu amaçların gerçekleştirilmesi için çeşitli idari ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılması öngörülmüştür. KİT yatırımlarının plan hedefleri doğrultusunda enerji, madencilik, ulaştırma-haberleşme sektörleri ile rehabilitasyon ve darboğaz giderme alanlarında yoğunlaştırılması ve özel sektörün yeterli olduğu alanlarda yeni yatırımlardan kaçınılması ve özelleştirmelerin hisse satışı yolu ile sağlanması ilkesi benimsenmiştir. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında da; iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; KİT’lerle ilgili hedefler, ilke ve politikaların yanında, “Özelleştirme” ve “Devlet İşletmeciliğinde Yapısal Değişim” projelerine yer verilmiştir. Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmış, 1985 yılında fiilen başlatılan özelleştirme çalışmaları özellikle hukuki alt yapının yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerle hedeflenen hızda yürütülememiştir. 2001-2005 dönemini kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılması, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılması, özelleştirmeden beklenen hedeflere ulaşılması amacıyla ulaştırma-haberleşme ve enerji sektörlerinde serbestleşmeye gidilmesi, özel sektör katılımının sağlanmasına yönelik düzenlemelere devam edilmesi, yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri gibi modellerin gözden geçirilerek rekabeti engelleyici uygulamalara yol açmasının önlenmesi, özel sektörün katılımına açılan iletişim ve enerji gibi sektörlerde, her türlü yapısal düzenlemelerin özerk düzenleyici kurullar vasıtasıyla sağlanması, özelleştirme uygulamalarında sermaye piyasasından yararlanılarak sermayenin tabana yayılmasının sağlanması öngörülmüştür. 2007-2013 dönemi için hazırlanan Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planında; özelleştirmelerin de etkisiyle KİT sisteminin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azalması, KİT’lerin toplam brüt satış hasılatının GSYH’ye oranının 2006 yılındaki %9 seviyesinden 2013 yılında %3,3’e düşmesi, aynı dönemde KİT sisteminde yaratılan katma değerin GSYH’ye oranının da %2’den %0,6’ya düşmesi hedeflenmiştir. Planda özelleştirme işlemleri sonucunda kamunun, hava ve deniz ulaşımı ile lokomotif ve vagon üretimi; şeker, tütün ve çay ürünlerinin işlenmesi; petrokimya sanayi; malzeme alımı; elektrik dağıtım ve toptan ticareti faaliyet alanlarından tamamen çekilmesi öngörülürken; elektrik üretimi, doğal gaz piyasası, kömür ve diğer maden işletmeciliğindeki payının azalması, buna mukabil tahıl alımı, tohumluk üretimi, demiryolu ulaşımı alt yapısı, elektrik iletimi, petrol arama, hava meydanlarının işletilmesi, posta hizmetleri ile kıyı emniyetinin sağlanması alanlarında faaliyet gösteren KİT’ler özelleştirme kapsamı dışında tutulmuştur. 2014-2018 dönemini kapsayan Onuncu Kalkınma Planı ile 2014-2016 dönemini kapsayan orta vadeli plan ve yıllık programlardaki KİTlerle ilgili düzenleme ve hedeflere “B- Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Ekonomisi İçindeki Yeri” alt bölümünde yer verilmiştir. 4- Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı: Cumhuriyet döneminin ilk kamu iktisadi teşebbüsleri olan Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası, daha sonra bu Bankanın yerini alan Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankası ile bu iki kuruluşun yerini alan Sümerbank ve daha sonra kurulan KİT’lerin hukuki yapıları kendi kanunları ile belirlenmiştir. KİT’ler, sayılarının ve önemlerinin giderek artması sonucu ilk olarak 1938 yılında çıkarılan 3460 sayılı Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkında Kanun ile yönetim ve denetim yönünden ortak bir statüye kavuşturulmuştur. 1940 yılında 3780 sayılı Kanunla KİT kurma yetkisi Bakanlar Kuruluna verilmiş, 1960 yılında 23 sayılı Kanunla KİT’lerin yönetim kurullarının yerine “Müdürler Kurulu” oluşturulmuş, 1964 yılında 440 sayılı Kanunla KİT’lerin tanımı yeniden yapılmış, bu kuruluşların yönetim ve denetimleri yeniden düzenlenmiştir. KİTlerin bugünkü hukuki statülerine ilişkin yasal düzenleme 1984 yılında 233 sayılı KHK, KİT personel rejimine ilişkin düzenleme 1990 yılında 399 sayılı KHK ile yapılmıştır. 1980 sonrasında özelleştirme çalışmalarıyla ilgili ilk düzenlemeler 1984 yılında 2983 sayılı Kanun ve 1986 yılında 3291 sayılı Kanunla yapılmıştır. 1994 yılında 4046 sayılı Kanunda; özelleştirme kapsam ve programına alınan kuruluşların özel hukuk hükümlerine tabi olması, bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan 4046 sayılı Kanun`a aykırı hükümler ile 233 sayılı KHK hükümlerinin uygulanmayacağına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Genel Rapor • 2015 8 KİT tanımı ve kapsamındaki karmaşıklığın giderilmesine yönelik düzenlemelere gerek ve ihtiyaç bulunurken, temel işlevi değişmeyen kuruluşların KİT mevzuatı dışında bırakılması uygulamadaki karmaşayı daha da artırmıştır. Belediyeler tarafından kurulan ve BİT’ler olarak anılan belediye iktisadi teşebbüsleri de KİT mevzuatına tabi bulunmamaktadır. 233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsleri; Bakanlar Kurulu kararı ile kurulan, tüzel kişiliğe sahip, sermayesinin tamamı Devlete ait, sorumlulukları sermayeleri ile sınırlı kuruluşlardır. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletme olarak yapılandırılmış olup, bağlı ortaklıklar; bir müessesenin veya işletmenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması şeklinde oluşmaktadır. İştirakler tümüyle özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmektedirler. KİT’lerin devlet teşkilatı içindeki konumu, ana teşekkül, müessese ve bağlı ortaklık ilişkileri aşağıdaki şemada gösterilmiştir. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri :
-İktisadi devlet teşekkülleri (İDT) İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları (KİK) Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler
İşletmeler İşletmeler İşletmeler 233 sayılı KHK`da; ilgili bakanlıkların, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevli olduğu, bu denetim ve gözetim yetkisinin, kuruluşların görev ve yetkilerini daraltmayacak, normal faaliyetlerini aksatmayacak şekilde kullanılması gerektiği düzenlenmiştir. 5- Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi: KİT’lerin, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunan kuruluşlar olmaları, piyasa koşullarına göre süratle hareket etmeleri ve ileri işletmecilik kurallarına göre kârlılık ve verimlilik ilkelerine göre çalışmalarının gerekli olduğu gerekçesiyle Cumhuriyet Genel Rapor • 2010 12 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Genel Rapor • 2010 12 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır.

Sayıştay 9 KİT tanımı ve kapsamındaki karmaşıklığın giderilmesine yönelik düzenlemelere gerek ve ihtiyaç bulunurken, temel işlevi değişmeyen kuruluşların KİT mevzuatı dışında bırakılması uygulamadaki karmaşayı daha da artırmıştır. Belediyeler tarafından kurulan ve BİT’ler olarak anılan belediye iktisadi teşebbüsleri de KİT mevzuatına tabi bulunmamaktadır. 233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsleri; Bakanlar Kurulu kararı ile kurulan, tüzel kişiliğe sahip, sermayesinin tamamı Devlete ait, sorumlulukları sermayeleri ile sınırlı kuruluşlardır. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletme olarak yapılandırılmış olup, bağlı ortaklıklar; bir müessesenin veya işletmenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması şeklinde oluşmaktadır. İştirakler tümüyle özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmektedirler. KİT’lerin devlet teşkilatı içindeki konumu, ana teşekkül, müessese ve bağlı ortaklık ilişkileri aşağıdaki şemada gösterilmiştir. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri :
-İktisadi devlet teşekkülleri (İDT) İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları (KİK) Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler
İşletmeler İşletmeler İşletmeler 233 sayılı KHKda; ilgili bakanlıkların, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevli olduğu, bu denetim ve gözetim yetkisinin, kuruluşların görev ve yetkilerini daraltmayacak, normal faaliyetlerini aksatmayacak şekilde kullanılması gerektiği düzenlenmiştir. 5- Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi: KİT’lerin, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunan kuruluşlar olmaları, piyasa koşullarına göre süratle hareket etmeleri ve ileri işletmecilik kurallarına göre kârlılık ve verimlilik ilkelerine göre çalışmalarının gerekli olduğu gerekçesiyle Cumhuriyet döneminin ilk KİT’leri, Sayıştay denetimine, Muhasebe-i Umumiye Kanununa ve Devlet İhale Kanununa tabi kılınmamış, kendi kanunlarında özel denetim şekillerine yer verilmiştir. 1930’lu yılların başından itibaren KİT sayısının ve ekonomideki ağırlıklarının giderek artması, bu konuda genel bir düzenleme yapılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu ihtiyaç Atatürk tarafından 1937 yılında TBMMyi açış konuşmasında “... sermayesinin tamamı ve büyük kısmı devlete ait ticari sınai kurumların mali kontrol şeklini, bu kurumların bünyelerine ve kendilerinden istediğimiz ve isteyeceğimiz ticari usul ve zihniyetle çalışma icaplarına süratle tevfik etmek. Bu kurumların bugünkü usullerle çalışabilmelerine imkan yoktur.” şeklinde dile getirilmiştir. 1938 yılında 3460 sayılı Kanun`la; KİT’leri, idari, mali ve teknik bakımdan sürekli denetlemek ve gözetlemekle görevli “Umumi Murakabe Heyeti” ve Umumi Murakabe Heyetinin raporlarını esas alarak yapacağı denetimler sonunda KİT’lerin ibra edilip edilmemesi konusunda karar almak üzere, Başbakanın başkanlığında yasama ve yürütme organı temsilcilerinden oluşan “Umumi Heyet” kurulmuş, Umumi Murakabe Heyeti daha sonra Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu adını almıştır. 1961 ve 1982 Anayasalarında KİT’lerin Türkiye Büyük Millet Meclisince denetiminin, özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülmüş olup, günümüzde KİT’lerin denetimi 1982 Anayasası’nın 165 inci maddesi gereğince 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı “Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesi Hakkında Kanun” kapsamında yürütülmektedir. 2010 yılında 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’yla Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu’nun tüzel kişiliği sona erdirilerek Sayıştay’a devredilmesi sonucu, KİT’ler 6085 sayılı Kanun ve 233 sayılı KHK gereği Sayıştay’ın denetimine tabi olmuştur. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun denetim alanını düzenleyen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen %50 sınırının Anayasa Mahkemesinin 04.12.2014 tarih ve 2014/184 K. Sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılan tüm kuruluş, idare ve şirketler sermayesindeki kamu payının oranına ve doğrudan mı, dolaylı mı olduğuna bakılmaksızın Sayıştay’ın denetim alanına girmiştir. Anayasa Mahkemesi kararı üzerine, 14.01.2016 tarih ve 6661 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesiyle, 6085 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “sermayesindeki kamu payı doğrudan veya dolaylı olarak %50’den fazla olan” ibaresinin “sermayesinde doğrudan veya dolaylı olarak kamu payı olan” şeklinde değiştirilmek suretiyle, sermayesinde kamu payı olan tüm kuruluşlar Sayıştay’ın denetimine tabi olmuştur. 4046 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinde; özelleştirme programına alınan kuruluşların sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar Sayıştay’ın denetimine tabi olduğu düzenlenmiştir. 233 sayılı KHK’nin 55/3 üncü maddesi çerçevesinde KİT’ler tarafından kurulmuş, merkezi yurt dışında olan ve kurulduğu ülkenin mevzuatına tabi şirketler bulunmaktadır. Kamu payı %50’nin üzerinde olan şirketlerin, Anayasanın 165 inci maddesi kapsamında TBMM tarafından denetlenmesine ilişkin düzenlemede; yurt içi ve yurt dışı ayrımı yapılmamış olmasına rağmen, yurt dışında bulunan şirketler hakkında ayrı bir denetim

Genel Rapor • 2015 10 raporu hazırlanmamakta, bunların faaliyetleri bağlı olduğu ana kuruluş raporunda değerlendirilmektedir. KİT’lerin TBMM’ce denetimi, 3346 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi uyarınca, 35 üyeden oluşan, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu” tarafından yapılmakta, denetimde; Sayıştayın raporlarıyla, Başbakanlığın sevk edeceği diğer raporlar ve varsa Komisyonca tespit edilen diğer konular esas alınmaktadır. KİT Komisyonunda, denetlenecek kuruluşların durumu; ulusal ekonomiye faydalı olabilmeleri için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik gerekler dahilinde, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek, kuruluş amaçlarına ulaşmalarını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğu yönünden değerlendirilmektedir. KİT Komisyonu, kuruluşa ait alt komisyonların raporlarını, Sayıştay’ın TBMM’ye sunduğu raporları ile ilgili kuruluş ve bakanlıkların bu raporlardaki önerilere ilişkin cevap ve görüşleriyle birlikte ele alarak, kuruluşların durumunu yeniden incelemekte ve bunların bilanço ve netice hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine gerekçeli olarak karar vermektedir. KİT Komisyonunca karara bağlanıp süresi içinde kesinleşen veya itiraz üzerine Genel Kurulca görüşülerek tasvip edilen veya edilmeyen bilançolarla netice hesapları veya mali durumları gösteren tablolar, yönetim kurullarının ibra edilme veya edilmeme kararı ile birlikte kesinleştikten sonra Resmî Gazetede yayımlanmakta, ibra edilmeyen kuruluşların sorumluları hakkında genel hükümlere göre adlî kovuşturma veya işlem yapılabilmesi için karar, TBMM Başkanlığınca Başbakanlığa ve ilgili adlî mercie bildirilmektedir. 3346 sayılı Kanuna tabi ve genel kurulları T. Ticaret Kanunu`na veya özel kanunlarına göre oluşturulan şirket ve kurumlar, diğer KİT’ler gibi denetlenmekle birlikte, bunların bilanço ve netice hesaplarıyla ilgili olarak Komisyonda ve itiraz halinde TBMM Genel Kurulu’nda herhangi bir oylama yapılmamakta ve yönetim kurullarının ibra edilmesi veya edilmemesi hususunda karar verilmemekte, bilanço ve netice hesapları genel görüşmeye sunulmaktadır. KİT’lerin üzerinde, TBMM ve Sayıştay’ın dışında, çeşitli mevzuat hükümleri çerçevesinde diğer bazı idare ve organların da denetim yetkileri bulunmaktadır. KİT’ler mevzuat gereği birer bakanlıkla ilgilendirilmiş olup, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında özelleştirme programına alınanlar ise doğrudan ÖİB’ye bağlanmaktadır. Mevzuatla yapılan düzenlemelerle EÜAŞ, bankalar ve MPİ gibi bazı kuruluşların, özelleştirme programına alınsalar bile bağlı veya ilgili oldukları bakanlıkla bağlantısı devam ettirilmiştir. İlgili bakanlıklar, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevlendirilmiştir. İlgili bakanlıkça genelde kendi teftiş kurulları aracılığı ile yapılan denetim, periyodik bir denetim şekli olmaktan ziyade belli konuların incelenmesi ve soruşturulmasına yönelik olarak gerektiğinde yapılmaktadır.

Sayıştay 11 raporu hazırlanmamakta, bunların faaliyetleri bağlı olduğu ana kuruluş raporunda değerlendirilmektedir. KİT’lerin TBMM’ce denetimi, 3346 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi uyarınca, 35 üyeden oluşan, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu” tarafından yapılmakta, denetimde; Sayıştayın raporlarıyla, Başbakanlığın sevk edeceği diğer raporlar ve varsa Komisyonca tespit edilen diğer konular esas alınmaktadır. KİT Komisyonunda, denetlenecek kuruluşların durumu; ulusal ekonomiye faydalı olabilmeleri için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik gerekler dahilinde, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek, kuruluş amaçlarına ulaşmalarını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğu yönünden değerlendirilmektedir. KİT Komisyonu, kuruluşa ait alt komisyonların raporlarını, Sayıştay’ın TBMM’ye sunduğu raporları ile ilgili kuruluş ve bakanlıkların bu raporlardaki önerilere ilişkin cevap ve görüşleriyle birlikte ele alarak, kuruluşların durumunu yeniden incelemekte ve bunların bilanço ve netice hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine gerekçeli olarak karar vermektedir. KİT Komisyonunca karara bağlanıp süresi içinde kesinleşen veya itiraz üzerine Genel Kurulca görüşülerek tasvip edilen veya edilmeyen bilançolarla netice hesapları veya mali durumları gösteren tablolar, yönetim kurullarının ibra edilme veya edilmeme kararı ile birlikte kesinleştikten sonra Resmî Gazetede yayımlanmakta, ibra edilmeyen kuruluşların sorumluları hakkında genel hükümlere göre adlî kovuşturma veya işlem yapılabilmesi için karar, TBMM Başkanlığınca Başbakanlığa ve ilgili adlî mercie bildirilmektedir. 3346 sayılı Kanuna tabi ve genel kurulları T. Ticaret Kanunu`na veya özel kanunlarına göre oluşturulan şirket ve kurumlar, diğer KİT’ler gibi denetlenmekle birlikte, bunların bilanço ve netice hesaplarıyla ilgili olarak Komisyonda ve itiraz halinde TBMM Genel Kurulu’nda herhangi bir oylama yapılmamakta ve yönetim kurullarının ibra edilmesi veya edilmemesi hususunda karar verilmemekte, bilanço ve netice hesapları genel görüşmeye sunulmaktadır. KİT’lerin üzerinde, TBMM ve Sayıştay’ın dışında, çeşitli mevzuat hükümleri çerçevesinde diğer bazı idare ve organların da denetim yetkileri bulunmaktadır. KİT’ler mevzuat gereği birer bakanlıkla ilgilendirilmiş olup, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında özelleştirme programına alınanlar ise doğrudan ÖİB’ye bağlanmaktadır. Mevzuatla yapılan düzenlemelerle EÜAŞ, bankalar ve MPİ gibi bazı kuruluşların, özelleştirme programına alınsalar bile bağlı veya ilgili oldukları bakanlıkla bağlantısı devam ettirilmiştir. İlgili bakanlıklar, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevlendirilmiştir. İlgili bakanlıkça genelde kendi teftiş kurulları aracılığı ile yapılan denetim, periyodik bir denetim şekli olmaktan ziyade belli konuların incelenmesi ve soruşturulmasına yönelik olarak gerektiğinde yapılmaktadır. KİT’ler, ticari kuruluşlar olmakla birlikte aynı zamanda kamu yönetimi içinde yer almaları nedeniyle, kamu yönetimi üzerinde genel denetim yetkisi bulunan Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu, Başbakanlık Teftiş Kurulu, Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (Bankalarla ilgili olarak), Hazine Kontrolörleri Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Enerji KİT’leri ile ilgili) gibi bazı denetim organlarının KİT’ler üzerinde denetim yetkileri bulunmaktadır. Ayrıca KİT’lerin üzerinde, başta Başbakanlık, Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Kamu İhale Kurulu olmak üzere diğer bazı kuruluşların da düzenleyici, izin verici, kontrol edici, kısıtlayıcı vb. nitelikte yetkileri bulunmaktadır.

Genel Rapor • 2015 12 B-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 1- Ekonomik gelişmeler ve politikalar: a) Dünya ekonomisindeki gelişmeler: 2011-2015 yıllarında dünya ekonomisindeki gelişmelere ilişkin temel göstergeler 1 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:1- Dünya ekonomisinde temel göstergeler (Yüzde değişme) Başlıca göstergeler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Dünya hasılası 3,9 3,4 3,3 3,4 3,2 (0,2)
Gelişmiş ekonomiler 1,7 1,2 1,1 1,9 2,1 0,2
-ABD 1,8 2,3 1,5 2,4 2,6 0,2
-Japonya (0,6) 1,5 1,6 0,0 0,5 0,5
-Avro bölgesi 1,5 (0,7) (0,3) 1,1 2,0 0,9
-Almanya 3,4 0,9 0,4 1,6 1,5 (0,1)
Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 6,2 5,1 5,0 4,6 4,0 (0,6)
-Afrika (Sahra altı) 5,5 4,4 5,2 5,1 3,4 (1,7)
-Gelişmekte olan Asya 7,8 6,7 7,0 6,8 6,6 (0,2)
-Latin Amerika 4,6 2,9 2,9 1,0 0,0 (1,0)
-Orta Doğu ve Kuzey Afrika 3,9 4,8 2,3 2,6 2,1 (0,5) Dünya ticaret hacmi 6,1 2,9 3,3 3,8 2,6 (1,2) (Mal ve hizmet ithalatı)
-Gelişmiş ekonomiler 4,7 1,2 2,0 3,8 4,2 0,4
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 8,8 6 5,2 4,5 (0,6) (5,1) Tüketici fiyatları (Yıllık ortalama):
-Gelişmiş ekonomiler 2,7 1,9 1,4 1,4 0,3 (1,1)
-Avro bölgesi 2,7 2,5 1,3 0,4 0,0 (0,4)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 7,1 6,1 5,8 4,7 4,7 0,0 İşsizlik oranı (%):
-Gelişmiş ekonomiler 7,9 8 7,9 7,3 6,7 (0,6)
-Avro bölgesi 10,2 11,3 12,0 11,6 10,9 (0,7) Libor (Altı aylık ABD Doları) (%) 0,5 0,7 0,4 (1,5) (0,6) 0,9 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2011-2017 yılı programları, tablo I.1-Dünya ekonomisinde temel göstergeler. 2011-2015 döneminde dünya ekonomisinin temel göstergelerine bakıldığında; 2008- 2009 yıllarında yaşanan finansal krizinden sonra gelişmiş ekonomilerdeki yetersiz büyüme rakamları ve gelişmekte olan ülkelerdeki büyüme oranlarındaki yavaşlama nedenleriyle dünya hasılasının artış hızı, yatay bir seyir izlediği ve yakın dönemde de bu durumun devam edeceği beklenmektedir. En yüksek büyüme oranları Asya ve Afrika ülkelerinde en düşük büyüme oranları Japonya ve Avro bölgesinde görülmektedir. Aynı dönemde dünya ticaret hacminde azalan ivme 2015 yılında daha belirgin hale gelmiş ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin ticaret hacminde negatif yöndeki genişlemenin de etkisiyle son 5 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir. Küresel talebin ve dolayısıyla dünya ticaret hacmindeki genişleme hızının düşmesine paralel olarak tüketici fiyatlardaki artış hızı da azalış göstermiştir.

Sayıştay 13 B-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 1- Ekonomik gelişmeler ve politikalar: a) Dünya ekonomisindeki gelişmeler: 2011-2015 yıllarında dünya ekonomisindeki gelişmelere ilişkin temel göstergeler 1 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:1- Dünya ekonomisinde temel göstergeler (Yüzde değişme) Başlıca göstergeler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Dünya hasılası 3,9 3,4 3,3 3,4 3,2 (0,2)
Gelişmiş ekonomiler 1,7 1,2 1,1 1,9 2,1 0,2
-ABD 1,8 2,3 1,5 2,4 2,6 0,2
-Japonya (0,6) 1,5 1,6 0,0 0,5 0,5
-Avro bölgesi 1,5 (0,7) (0,3) 1,1 2,0 0,9
-Almanya 3,4 0,9 0,4 1,6 1,5 (0,1)
Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 6,2 5,1 5,0 4,6 4,0 (0,6)
-Afrika (Sahra altı) 5,5 4,4 5,2 5,1 3,4 (1,7)
-Gelişmekte olan Asya 7,8 6,7 7,0 6,8 6,6 (0,2)
-Latin Amerika 4,6 2,9 2,9 1,0 0,0 (1,0)
-Orta Doğu ve Kuzey Afrika 3,9 4,8 2,3 2,6 2,1 (0,5) Dünya ticaret hacmi 6,1 2,9 3,3 3,8 2,6 (1,2) (Mal ve hizmet ithalatı)
-Gelişmiş ekonomiler 4,7 1,2 2,0 3,8 4,2 0,4
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 8,8 6 5,2 4,5 (0,6) (5,1) Tüketici fiyatları (Yıllık ortalama):
-Gelişmiş ekonomiler 2,7 1,9 1,4 1,4 0,3 (1,1)
-Avro bölgesi 2,7 2,5 1,3 0,4 0,0 (0,4)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 7,1 6,1 5,8 4,7 4,7 0,0 İşsizlik oranı (%):
-Gelişmiş ekonomiler 7,9 8 7,9 7,3 6,7 (0,6)
-Avro bölgesi 10,2 11,3 12,0 11,6 10,9 (0,7) Libor (Altı aylık ABD Doları) (%) 0,5 0,7 0,4 (1,5) (0,6) 0,9 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2011-2017 yılı programları, tablo I.1-Dünya ekonomisinde temel göstergeler. 2011-2015 döneminde dünya ekonomisinin temel göstergelerine bakıldığında; 2008- 2009 yıllarında yaşanan finansal krizinden sonra gelişmiş ekonomilerdeki yetersiz büyüme rakamları ve gelişmekte olan ülkelerdeki büyüme oranlarındaki yavaşlama nedenleriyle dünya hasılasının artış hızı, yatay bir seyir izlediği ve yakın dönemde de bu durumun devam edeceği beklenmektedir. En yüksek büyüme oranları Asya ve Afrika ülkelerinde en düşük büyüme oranları Japonya ve Avro bölgesinde görülmektedir. Aynı dönemde dünya ticaret hacminde azalan ivme 2015 yılında daha belirgin hale gelmiş ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin ticaret hacminde negatif yöndeki genişlemenin de etkisiyle son 5 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşmiştir. Küresel talebin ve dolayısıyla dünya ticaret hacmindeki genişleme hızının düşmesine paralel olarak tüketici fiyatlardaki artış hızı da azalış göstermiştir. b) Türkiye ekonomisindeki gelişmeler: Türkiye’nin 2011-2015 yıllarına ilişkin temel ekonomik göstergeleri 2 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 2-Türkiye'nin temel ekonomik göstergeleri
Temel göstergeler Ölçü 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Büyüme ve istihdam (Yüzde değişme):
Toplam tüketim % 7,5 0,3 5,2 2,0 5,1 3,1
-Kamu % 5,7 6,4 6,9 3,8 5,6 1,8
-Özel % 7,7 (0,3) 5,0 1,8 5,0 3,2 Toplam sabit sermaye yatırımı % 17,0 (2,5) 4,7 (1,5) 3,9 5,4
-Kamu % (3,1) 10,4 20,6 (6,3) 9,4 15,7
-Özel % 22,2 (5,1) 0,9 (0,2) 2,4 2,6 Stok değişimi (1) % (0,2) (1,5) 1,6 (0,2) (0,6) (0,4) Toplam mal ve hizmet ihracatı % 7,9 16,3 (0,2) 7,4 (0,9) (8,3) Toplam mal ve hizmet ithalatı % 10,7 (0,4) 9,0 (0,3) 0,2 0,5 GSYH % 8,8 2,1 4,2 3,0 4,0 1,0 GSYH (Cari fiyatlarla) Milyar TL 1.298 1.417 1.567 1.748 1.953 205 GSYH (ABD Doları) Milyar Dolar 774 786 823 799 720 (79) Kişi başı milli gelir (GSYH) ABD Doları 10.428 10.459 10.822 10.395 9.257 (1.138) Kişi başı milli gelir (SAGP, GSYH) ABD Doları 17.781 17.967 19.156 19.610 19.917 307 Nüfus (Yıl ortası) Bin kişi 74.224 75.176 76.055 76.903 77.738 835 İş gücüne katılma oranı % 47,4 47,6 48,3 50,5 51,3 0,8 İstihdam düzeyi Bin kişi 23.266 23.937 24.601 25.933 26.621 688 İşsizlik oranı % 9,1 8,4 9,0 9,9 10,3 0,4 Dış ticaret (ABD Doları):
İhracat (FOB) Milyar Dolar 135 153 152 158 144 (14) İthalat (CIF)(2) Milyar Dolar 241 237 252 242 207 (35) Dış ticaret dengesi % (105,9) (84,1) (99,9) (84,6) (63,4) 21,2 Cari işlemler dengesi / GSYH % (9,7) (6,2) (7,7) (5,4) (4,5) 0,9 Dış ticaret hacmi / GSYH % 48,5 49,5 49,0 50,0 48,8 (1,2) Kamu finansmanı (%):
Genel devlet gelirleri / GSYH % 36,4 37,8 39,9 39,5 40,9 1,4 Genel devlet harcamaları / GSYH % 36,8 38,8 40,6 40,1 41,0 0,9 Genel devlet borçlanma gereği / GSYH % 0,4 1 0,7 0,6 0,1 (0,5) Genel devlet faiz harcamaları / GSYH % 3,4 3,5 3,3 3,0 2,8 (0,2) Program tanımlı genel devlet dengesi % 1,8 0,7 0,8 0,6 0,6 0,0 Kamu kesimi borçlanma gereği (3) / GSYH % 0,1 1 0,5 0,6 0,0 (0,6) Program tanımlı kamu kesimi dengesi % 1,9 0,8 1,0 0,6 0,7 0,1 AB tanımlı Nominal borç stoku / GSYH % 39,1 36,2 36,1 33,5 32,9 (0,6) Fiyatlar (Yüzde değişme):
GSYH deflatörü % 8,6 6,9 6,2 8,3 7,4 (0,9) TÜFE (Yıl sonu) % 10,5 6,2 7,4 8,2 8,8 0,6 (1) Büyümeye katkı olarak verilmektedir.
(2) Parasal olmayan altın ithalatı dahildir.
(3) Genel devlet ve KİT’leri kapsamaktadır.
Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2017 Yılı Programı, tablo I.3-Temel ekonomik büyüklükler.

Genel Rapor • 2015 14 Türkiye ekonomisinin 2011-2015 yıllarına ilişkin gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı, GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. 2011-2015 döneminde diğer kamu yatırımları %108,8 oranında, özel sektör yatırımları %89,1 oranında artış gösterirken KİT yatırımları artış oranı %63,4 olarak gerçekleşmiştir. KİT yatırımlarındaki artışta özelleştirme uygulamaları nedeniyle KİT sayısındaki azalışın yanı sıra KİT’lerde ihtiyaç duyulan kapasite artırımlarının zamanında yapılamaması etkili olmaktadır.
Grafik: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 6,0 3,1 3,5 ( 2,1) 7,0 Sanayi 7,2 1,8 3,4 3,8 3,7 Hizmetler 7,8 2,4 5,6 4,1 4,6 GSYH 7,5 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Grafik: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim 5,9 0,3 4,0 1,5 3,9 Yatırım 3,9 ( 2,0) 2,7 ( 0,5) 0,4 Net İhracat ( 1,1) 4,0 ( 2,6) 2,0 ( 0,3) GSYH 8,8 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Türkiye ekonomisinin 2011-2015 yıllarına ilişkin gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı, GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. 2011-2015 döneminde diğer kamu yatırımları %108,8 oranında, özel sektör yatırımları %89,1 oranında artış gösterirken KİT yatırımları artış oranı %63,4 olarak gerçekleşmiştir. KİT yatırımlarındaki artışta özelleştirme uygulamaları nedeniyle KİT sayısındaki azalışın yanı sıra KİT’lerde ihtiyaç duyulan kapasite artırımlarının zamanında yapılamaması etkili olmaktadır.
Grafik: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 6,0 3,1 3,5 ( 2,1) 7,0 Sanayi 7,2 1,8 3,4 3,8 3,7 Hizmetler 7,8 2,4 5,6 4,1 4,6 GSYH 7,5 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Grafik: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim 5,9 0,3 4,0 1,5 3,9 Yatırım 3,9 ( 2,0) 2,7 ( 0,5) 0,4 Net İhracat ( 1,1) 4,0 ( 2,6) 2,0 ( 0,3) GSYH 8,8 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015

Sayıştay 15 Türkiye ekonomisinin 2011-2015 yıllarına ilişkin gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı, GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. 2011-2015 döneminde diğer kamu yatırımları %108,8 oranında, özel sektör yatırımları %89,1 oranında artış gösterirken KİT yatırımları artış oranı %63,4 olarak gerçekleşmiştir. KİT yatırımlarındaki artışta özelleştirme uygulamaları nedeniyle KİT sayısındaki azalışın yanı sıra KİT’lerde ihtiyaç duyulan kapasite artırımlarının zamanında yapılamaması etkili olmaktadır.
Grafik: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 6,0 3,1 3,5 ( 2,1) 7,0 Sanayi 7,2 1,8 3,4 3,8 3,7 Hizmetler 7,8 2,4 5,6 4,1 4,6 GSYH 7,5 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Grafik: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim 5,9 0,3 4,0 1,5 3,9 Yatırım 3,9 ( 2,0) 2,7 ( 0,5) 0,4 Net İhracat ( 1,1) 4,0 ( 2,6) 2,0 ( 0,3) GSYH 8,8 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Türkiye ekonomisinin 2011-2015 yıllarına ilişkin gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı, GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. 2011-2015 döneminde diğer kamu yatırımları %108,8 oranında, özel sektör yatırımları %89,1 oranında artış gösterirken KİT yatırımları artış oranı %63,4 olarak gerçekleşmiştir. KİT yatırımlarındaki artışta özelleştirme uygulamaları nedeniyle KİT sayısındaki azalışın yanı sıra KİT’lerde ihtiyaç duyulan kapasite artırımlarının zamanında yapılamaması etkili olmaktadır.
Grafik: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 6,0 3,1 3,5 ( 2,1) 7,0 Sanayi 7,2 1,8 3,4 3,8 3,7 Hizmetler 7,8 2,4 5,6 4,1 4,6 GSYH 7,5 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 Grafik: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim 5,9 0,3 4,0 1,5 3,9 Yatırım 3,9 ( 2,0) 2,7 ( 0,5) 0,4 Net İhracat ( 1,1) 4,0 ( 2,6) 2,0 ( 0,3) GSYH 8,8 2,1 4,1 3,0 4,0 2011 2012 2013 2014 2015 2- Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar: KİT’lerin yönetim ve çalışma esasları 233 sayılı KHK’da, denetimle ilgili hususlar ise 6085 sayılı Kanun ve 3346 sayılı Kanun`la belirlenmiş olup, kalkınma planlarında ve yıllık programlarında KİT’lerle ilgili hedef ve politikalara yer verildiği gibi, Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkların genel yatırım ve finansman programı ve Başbakanlık tasarruf genelgeleri ile de KİT’lerin faaliyetlerine ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. a) Kalkınma planları: Toplumun refahını artırmak, hayat standardını yükseltmek, temel hak ve özgürlükler zemininde adil, güvenli ve huzurlu bir yaşam ortamı tesis etmek amacı ile insan için ve insanla beraber kalkınma yaklaşımının hayata geçirilmesi ve refahın toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırılması temel önceliğini içeren 2014-2018 dönemi için hazırlanan Onuncu Kalkınma Planında; -Uygulanacak politikalar sonucunda reel GSYH’nın yıllık ortalama %5,5 oranında artması, cari GSYH’nin 1,3 trilyon dolara, kişi başına gelirin ise 16 bin dolara ulaşması, -Sanayinin GSYH içerisindeki payının azalma eğiliminin tersine çevrilmesi, sanayinin geliştirilmesine ve rekabet gücünün artırılmasına yönelik atılacak adımlarla sanayi sektörünün %6,4 oranında büyümesi ve GSYH içerisindeki payının bir miktar artması, tarım sektörünün yıllık ortalama %3,1 oranında büyümesi ve GSYH içerisindeki payının plan dönemi sonunda %6,8’e gerilemesi, hizmetler sektörünün ise GSYH’ya paralel bir eğilim sergilemesi, -Plan dönemi sonunda özelleştirme programındaki kuruluşlar dahil KİT’lerin ürettiği katma değerin GSYH içindeki payının %0,8 olarak gerçekleşmesi, -Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar dahil KİT’lerin faaliyetlerinin, ekonomik amaç ve hedeflere dayalı olarak yürütülmesi, devlet tarafından gerçekleştirilmesi zorunlu olan sosyal amaçlı ve kamu yararına yönelik faaliyetler için bu kuruluşların görevlendirilmesinden ziyade evrensel hizmet fonu oluşturulması gibi yöntemlerin öncelikli olarak değerlendirilmesi, KİT’lerin görevlendirilmesi zaruretinin ortaya çıkması durumunda ise oluşacak maliyet zamanında karşılanması, -KİT’lerin faaliyetlerinin, piyasa mekanizmasını bozucu etkiye neden olmayacak şekilde yürütülmesi, -KİT’lerde verimliliğin, hesap verebilirliğin, karar süreçlerinde esnekliğin artırılmasını sağlayacak uluslararası kabul görmüş kurumsal yönetim ilkeleriyle ve yeni Türk Ticaret Kanunuyla uyumlu bir mevzuat düzenlemesi yapılması, -Stratejik yönetim anlayışının yaygınlaştırılması, KİT faaliyetlerinin stratejik planlar ve performans programlarına uyumunun artırılmasına yönelik uygulamalar gerçekleştirilmesi, KİT’lerde etkili iç denetim ve iç kontrol mekanizmasının kurulması ve iç denetim birimlerinin etkin hale getirilmesi, dış denetim süreçlerinin, hesap verebilirlik anlayışı çerçevesinde etkinleştirilmesi, -KİT’lerin, istikrarlı yüksek büyümeye katkı sağlamak amacıyla teknolojik altyapılarını ve Ar-Ge faaliyetlerini geliştirerek katma değeri yüksek ürünlere yoğunlaşması, yerli enerji kaynaklarından faydalanması ve ihracata yönelik yeni fırsatları değerlendirmesi, -KİT’lerde hizmet alım süreçlerinin etkinleştirilerek mal ve hizmet üretiminde kalite- maliyet dengesinin sağlanması,

Genel Rapor • 2015 16 -Özelleştirme uygulamalarının, uzun vadeli sektörel öncelikler çerçevesinde belirlenmiş bir program dâhilinde sürdürülmesi, uygulamalarda halka arz yönteminin kullanılmasına ağırlık verilmesi, -Kamu elektrik üretim tesislerinin önemli bir bölümü ile dağıtım varlıklarının tümünün özelleştirilmesinin tamamlanması, kamu kesiminin özelleştirmelerin dışında tuttuğu santrallerle elektrik üretimine devam etmesi, iletim ve toptan satış faaliyetlerini sürdürmesi, -Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun çerçevesinde TCDD’nin yeniden yapılandırılmasının tamamlanması, demiryolu yük ve yolcu taşımacılığının özel demiryolu işletmelerine açılması, TCDD şebekesi yenileme ve bakım- onarım hizmetlerinin özel kesim eliyle yürütülmesinin esas olması, TCDD’nin kamu üzerindeki mali yükünün sürdürülebilir bir seviyeye çekilmesi, öngörülmüştür. b) Orta vadeli program ve yıllık programlar: 08.10.2014 tarih ve 29139 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 05.09.2013 ve 2014/6840 sayılı Bakanlar Kurulu kararının eki Orta Vadeli Programda (2015-2017) kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirmeye ilişkin olarak; -KİT’lerin kârlılık, verimlilik ve kurumsal yönetim ilkelerine uygun olarak işletilmesinin esas olduğu, -Fiyatlandırma başta olmak üzere KİT’lerin tüm işletmecilik politikalarının, stratejik planlar ile genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde belirlenmesi ve etkin bir şekilde uygulanması, KİT faaliyetlerinin, piyasa mekanizmasını bozucu etkiye neden olmayacak şekilde yürütülmesi, -KİT’lerde; yetkilendirmeyi, hesap verebilirliği, şeffaflığı, karar alma süreçlerinde etkinliği ve performansa dayalı yönetimi esas alan stratejik yönetim anlayışının yaygınlaştırılması, -KİT mevzuatının değişen şartlara uygun şekilde yenilenmesi, -KİT’lerde bağımsız dış denetim uygulamasına geçilmesi ve finansal tabloların Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzenlenmesi, -KİT faaliyetlerinin stratejik planlar ve performans programlarına uygun olarak yürütülmesi, -Bütün KİT’lerde etkili iç denetim ve iç kontrol mekanizması kuruluş sürecinin tamamlanması ve iç denetim birimlerinin etkin hale getirilmesi, -KİT’lerin; sosyal amaçlı ve kamu yararına yönelik faaliyetler için mümkün olduğunca görevlendirilmemesi, bununla birlikte KİT’lerin görevlendirilmesinin zorunlu olması durumunda oluşacak maliyetin zamanında karşılanması, -KİT’lerin, teknolojik altyapılarını ve Ar-Ge faaliyetlerini geliştirerek katma değeri yüksek ürünlere yoğunlaşması, yerli enerji kaynaklarından faydalanması ve ihracata yönelik yeni fırsatları değerlendirmesi, -KİT’lerde etkin bir istihdam politikası uygulanmasına devam edilmesi, -Yurt içi ve yurt dışında petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinin hızlandırılması, linyit kömürü ve jeotermal gibi yerli kaynakların arama ve üretim faaliyetlerinin azami seviyeye çıkarılması, kaya gazı ve diğer yeni teknolojilere yönelik kapsamlı araştırma faaliyetlerinin yürütülmesi,

Sayıştay 17 -Özelleştirme uygulamalarının, uzun vadeli sektörel öncelikler çerçevesinde belirlenmiş bir program dâhilinde sürdürülmesi, uygulamalarda halka arz yönteminin kullanılmasına ağırlık verilmesi, -Kamu elektrik üretim tesislerinin önemli bir bölümü ile dağıtım varlıklarının tümünün özelleştirilmesinin tamamlanması, kamu kesiminin özelleştirmelerin dışında tuttuğu santrallerle elektrik üretimine devam etmesi, iletim ve toptan satış faaliyetlerini sürdürmesi, -Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun çerçevesinde TCDD’nin yeniden yapılandırılmasının tamamlanması, demiryolu yük ve yolcu taşımacılığının özel demiryolu işletmelerine açılması, TCDD şebekesi yenileme ve bakım- onarım hizmetlerinin özel kesim eliyle yürütülmesinin esas olması, TCDD’nin kamu üzerindeki mali yükünün sürdürülebilir bir seviyeye çekilmesi, öngörülmüştür. b) Orta vadeli program ve yıllık programlar: 08.10.2014 tarih ve 29139 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 05.09.2013 ve 2014/6840 sayılı Bakanlar Kurulu kararının eki Orta Vadeli Programda (2015-2017) kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirmeye ilişkin olarak; -KİT’lerin kârlılık, verimlilik ve kurumsal yönetim ilkelerine uygun olarak işletilmesinin esas olduğu, -Fiyatlandırma başta olmak üzere KİT’lerin tüm işletmecilik politikalarının, stratejik planlar ile genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde belirlenmesi ve etkin bir şekilde uygulanması, KİT faaliyetlerinin, piyasa mekanizmasını bozucu etkiye neden olmayacak şekilde yürütülmesi, -KİT’lerde; yetkilendirmeyi, hesap verebilirliği, şeffaflığı, karar alma süreçlerinde etkinliği ve performansa dayalı yönetimi esas alan stratejik yönetim anlayışının yaygınlaştırılması, -KİT mevzuatının değişen şartlara uygun şekilde yenilenmesi, -KİT’lerde bağımsız dış denetim uygulamasına geçilmesi ve finansal tabloların Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzenlenmesi, -KİT faaliyetlerinin stratejik planlar ve performans programlarına uygun olarak yürütülmesi, -Bütün KİT’lerde etkili iç denetim ve iç kontrol mekanizması kuruluş sürecinin tamamlanması ve iç denetim birimlerinin etkin hale getirilmesi, -KİT’lerin; sosyal amaçlı ve kamu yararına yönelik faaliyetler için mümkün olduğunca görevlendirilmemesi, bununla birlikte KİT’lerin görevlendirilmesinin zorunlu olması durumunda oluşacak maliyetin zamanında karşılanması, -KİT’lerin, teknolojik altyapılarını ve Ar-Ge faaliyetlerini geliştirerek katma değeri yüksek ürünlere yoğunlaşması, yerli enerji kaynaklarından faydalanması ve ihracata yönelik yeni fırsatları değerlendirmesi, -KİT’lerde etkin bir istihdam politikası uygulanmasına devam edilmesi, -Yurt içi ve yurt dışında petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinin hızlandırılması, linyit kömürü ve jeotermal gibi yerli kaynakların arama ve üretim faaliyetlerinin azami seviyeye çıkarılması, kaya gazı ve diğer yeni teknolojilere yönelik kapsamlı araştırma faaliyetlerinin yürütülmesi, -TCDD Genel Müdürlüğünün yeniden yapılandırılmasının tamamlanması, demiryolu yük ve yolcu taşımacılığının özel demiryolu işletmelerine açılması, TCDD’nin kamu üzerindeki mali yükünün sürdürülebilir bir seviyeye çekilmesi, -TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ ve TÜVASAŞ’ın demiryolu sektöründe yapılan yasal düzenlemeler sonucu oluşan piyasa beklentilerini de karşılayacak şekilde yeniden yapılandırılması, -Özelleştirme uygulamalarının, makroekonomik politikalar ve uzun vadeli sektörel öncelikler çerçevesinde belirlenmiş bir programa dayalı olarak sürdürülmesi, özelleştirme uygulamalarında halka arz yönteminin kullanılmasına ağırlık verilmesi, hususlarına yer verilmiştir. Kalkınma programları çerçevesinde Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulamaya konulan yıllık programlarda, genelde bütün ekonomide uygulanacak politikaların yanı sıra KİT’lerle ilgili politikalara da yer verilmektedir. 2015 yılı Programı 01.11.2014 tarih ve 29162 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olup Programda KİT’lerle ilgili olarak; -2015 yılında özelleştirme kapsamında izlenen kuruluşlar dahil KİT sisteminin finansman fazlasının GSYH’ya oranının %0,01 olması, -Genel Yatırım ve Finansman Programında öngörülen fiyat politikalarının gerçekleştirilmesi, -Tarım KİT’lerinde alım miktar ve fiyatlarının öngörülenin üstünde stok artışına yol açmayacak şekilde tespit edilmesi, -Yatırım harcamalarının belirlenen seviyede kalması ve bütçeden yapılacak transferlerin gerçekleştirilmesi, -KİT’lerin, 01.01.2015 tarihinde bağımsız denetim kapsamına girmelerinden dolayı finansal raporlamalarını Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun hale getirilmesi,

• EÜAŞ’a ait elektrik üretim santrallerinin özelleştirme çalışmalarının sürdürülmesi, hedefleri benimsenmiştir. c)Genel yatırım ve finansman programı: KİT’lerin yıllık çalışmalarını yürütürken uyacakları esaslar, mal ve hizmet tedarik ve üretim faaliyetlerine, borç ödemeleri ve alacaklarına, istihdama ilişkin hükümler, uygulanacak fiyatlara ilişkin esaslar, her yıl Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman programı ile belirlenmektedir. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2015 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programı, Bakanlar Kurulu’nun 30.09.2014 tarih ve 2014/6842 sayılı Kararı ile kabul edilmiş, 17.10.2014 tarih ve 29148 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye ekonomisi içindeki yeri: KİT’lerin 2011-2015 dönemine ait başlıca bilgiler 3 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 18 Ç izelge : 3

• K İT'lerin 2011-2015 dönem ine ait başlıca bilgileri Son iki A rtış veya yıl farkı azalış (% ) Esas serm aye Bin TL 92.079.413 99.517.123 102.922.121 137.576.615 159.994.637 22.418.022 16,3 Ö denm iş serm aye " 80.925.708 87.314.514 96.640.939 115.694.151 135.326.688 19.632.537 17,0 Serm aye ödem e oranı % 87,9 87,7 93,9 84,1 84,6 0,5 0,6 K aynaklar : Ö z kaynaklar Bin TL 111.276.822 126.649.570 129.429.973 151.592.218 167.886.653 16.294.435 10,7 Yabancı kaynaklar : -K ısa süreli " 252.980.541 271.617.421 335.663.784 374.766.626 455.071.056 80.304.430 21,4 -U zun süreli " 32.017.127 39.680.125 49.443.504 69.340.965 96.653.590 27.312.625 39,4 Varlıklar : -D önen varlıklar (N et) " 167.696.362 230.591.448 310.195.931 304.357.042 360.327.097 55.970.055 18,4 -D uran varlıklar (N et) " 228.578.128 207.355.668 204.341.330 291.342.767 359.284.202 67.941.435 23,3 Borçlanm a gereği () 5.367.872 5.895.335 7.499.124 15.121.477 8.194.824 (6.926.653) (45,8) Yatırım harcam aları (N akdi) " 7.481.247 8.447.206 10.167.029 9.227.554 10.308.361 1.080.807 11,7 Tüm alım lar tutarı " 61.864.055 75.038.651 67.043.571 79.470.474 75.025.893 (4.444.581) (5,6) N et satış hasılatı () " 98.638.396 122.419.364 112.182.066 120.040.853 116.560.507 (3.480.346) (2,9) Satışların m aliyeti () " 90.513.212 112.549.728 100.127.744 116.484.865 105.785.318 (10.699.547) (9,2) M evduat " 179.313.616 198.950.205 242.491.343 256.963.602 309.871.705 52.908.103 20,6 Verilen krediler " 141.074.660 157.154.654 229.685.777 284.432.377 370.681.929 86.249.552 30,3 Sübvansiyonlar " 1.965.823 1.609.843 2.488.738 757.298 1.264.647 507.349 67,0 Stoklar: -İlk m adde ve m alzem e " 3.489.046 3.693.092 3.056.641 2.969.592 3.163.215 193.623 6,5 -Yarı m am ul-ara m am ul " 723.426 911.335 477.301 695.393 601.222 (94.171) (13,5) -M am ul " 3.642.522 3.881.709 4.115.851 3.505.493 3.529.501 24.008 0,7 -Ticari m al " 5.179.843 6.504.126 5.123.598 4.445.180 7.013.156 2.567.976 57,8 Personel: M em ur (ortalam a) K işi 7.377 6.054 5.613 5.089 4.781 (308) (6,1) Sözleşm eli personel (ortalam a) " 77.667 78.700 76.656 74.423 74.910 487 0,7 İşçi (ortalam a) " 131.734 128.852 117.265 116.112 114.790 (1.322) (1,1) Toplam personel giderleri Bin TL 11.589.931 12.669.978 13.437.500 13.865.476 15.016.776 1.151.300 8,3 Toplam m em ur giderleri Bin TL 406.015 381.910 394.745 358.996 378.115 19.119 5,3 Toplam sözleşm eli personel giderleri " 3.231.075 3.816.186 4.166.530 4.196.718 4.489.256 292.538 7,0 Toplam işçi giderleri " 7.936.319 8.453.101 8.857.700 9.290.225 10.127.871 837.646 9,0 A ylık kişi başına m em ur giderleri TL 4.586 5.257 5.861 5.879 6.591 712 12,1 A ylık kişi başına sözleşm eli personel giderleri " 3.467 4.041 4.529 4.699 4.994 295 6,3 A ylık kişi başına işçi giderleri " 5.020 5.467 6.295 6.668 7.352 684 10,3 Tahakkuk eden kurum lar vergisi Bin TL 2.112.189 3.722.821 3.069.524 3.081.301 2.578.921 (502.380) (16,3) Tahakkuk eden tüm vergiler " 6.739.841 9.466.133 7.885.654 7.409.914 8.159.681 749.767 10,1 G SYH 'ya katkı (üretici fiyatlarıyla) " 24.922.324 29.191.560 35.056.128 30.485.576 33.383.610 2.898.034 9,5 G SYH 'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 27.283.134 33.324.893 38.032.044 33.973.111 37.698.406 3.725.295 11,0 G SM H 'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 26.751.431 33.930.050 38.443.982 31.962.765 40.985.211 9.022.446 28,2 İşletm e faaliyetleri kârları toplam ı () " 6.501.152 7.135.737 9.539.996 4.564.038 9.284.651 4.720.613 103,4 İşletm e faaliyetleri zararları toplam ı () " (4.183.751) (3.291.996) (2.634.139) (6.523.789) (4.434.717) 2.089.072 (32,0) Finansm an giderleri (yatırım lar hariç)() " 1.974.379 824.391 1.187.395 766.793 1.291.932 525.139 68,5 D önem kârları toplam ı Bin TL 14.044.365 15.623.669 20.711.678 14.922.478 18.883.315 3.960.837 26,5 D önem zararları toplam ı Bin TL (3.980.371) (2.634.375) (6.772.041) (6.671.304) (3.891.067) 2.780.237 (41,7) (*) M ali kuruluşlar hariç. 2015 Toplu bilgiler Ö lçü 2011 2012 2013 2014

Sayıştay 19 Ç izelge : 3

• K İT'lerin 2011-2015 dönem ine ait başlıca bilgileri Son iki A rtış veya yıl farkı azalış (% ) Esas serm aye Bin TL 92.079.413 99.517.123 102.922.121 137.576.615 159.994.637 22.418.022 16,3 Ö denm iş serm aye " 80.925.708 87.314.514 96.640.939 115.694.151 135.326.688 19.632.537 17,0 Serm aye ödem e oranı % 87,9 87,7 93,9 84,1 84,6 0,5 0,6 K aynaklar : Ö z kaynaklar Bin TL 111.276.822 126.649.570 129.429.973 151.592.218 167.886.653 16.294.435 10,7 Yabancı kaynaklar : -K ısa süreli " 252.980.541 271.617.421 335.663.784 374.766.626 455.071.056 80.304.430 21,4 -U zun süreli " 32.017.127 39.680.125 49.443.504 69.340.965 96.653.590 27.312.625 39,4 Varlıklar : -D önen varlıklar (N et) " 167.696.362 230.591.448 310.195.931 304.357.042 360.327.097 55.970.055 18,4 -D uran varlıklar (N et) " 228.578.128 207.355.668 204.341.330 291.342.767 359.284.202 67.941.435 23,3 Borçlanm a gereği () 5.367.872 5.895.335 7.499.124 15.121.477 8.194.824 (6.926.653) (45,8) Yatırım harcam aları (N akdi) " 7.481.247 8.447.206 10.167.029 9.227.554 10.308.361 1.080.807 11,7 Tüm alım lar tutarı " 61.864.055 75.038.651 67.043.571 79.470.474 75.025.893 (4.444.581) (5,6) N et satış hasılatı () " 98.638.396 122.419.364 112.182.066 120.040.853 116.560.507 (3.480.346) (2,9) Satışların m aliyeti () " 90.513.212 112.549.728 100.127.744 116.484.865 105.785.318 (10.699.547) (9,2) M evduat " 179.313.616 198.950.205 242.491.343 256.963.602 309.871.705 52.908.103 20,6 Verilen krediler " 141.074.660 157.154.654 229.685.777 284.432.377 370.681.929 86.249.552 30,3 Sübvansiyonlar " 1.965.823 1.609.843 2.488.738 757.298 1.264.647 507.349 67,0 Stoklar: -İlk m adde ve m alzem e " 3.489.046 3.693.092 3.056.641 2.969.592 3.163.215 193.623 6,5 -Yarı m am ul-ara m am ul " 723.426 911.335 477.301 695.393 601.222 (94.171) (13,5) -M am ul " 3.642.522 3.881.709 4.115.851 3.505.493 3.529.501 24.008 0,7 -Ticari m al " 5.179.843 6.504.126 5.123.598 4.445.180 7.013.156 2.567.976 57,8 Personel: M em ur (ortalam a) K işi 7.377 6.054 5.613 5.089 4.781 (308) (6,1) Sözleşm eli personel (ortalam a) " 77.667 78.700 76.656 74.423 74.910 487 0,7 İşçi (ortalam a) " 131.734 128.852 117.265 116.112 114.790 (1.322) (1,1) Toplam personel giderleri Bin TL 11.589.931 12.669.978 13.437.500 13.865.476 15.016.776 1.151.300 8,3 Toplam m em ur giderleri Bin TL 406.015 381.910 394.745 358.996 378.115 19.119 5,3 Toplam sözleşm eli personel giderleri " 3.231.075 3.816.186 4.166.530 4.196.718 4.489.256 292.538 7,0 Toplam işçi giderleri " 7.936.319 8.453.101 8.857.700 9.290.225 10.127.871 837.646 9,0 A ylık kişi başına m em ur giderleri TL 4.586 5.257 5.861 5.879 6.591 712 12,1 A ylık kişi başına sözleşm eli personel giderleri " 3.467 4.041 4.529 4.699 4.994 295 6,3 A ylık kişi başına işçi giderleri " 5.020 5.467 6.295 6.668 7.352 684 10,3 Tahakkuk eden kurum lar vergisi Bin TL 2.112.189 3.722.821 3.069.524 3.081.301 2.578.921 (502.380) (16,3) Tahakkuk eden tüm vergiler " 6.739.841 9.466.133 7.885.654 7.409.914 8.159.681 749.767 10,1 G SYH 'ya katkı (üretici fiyatlarıyla) " 24.922.324 29.191.560 35.056.128 30.485.576 33.383.610 2.898.034 9,5 G SYH 'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 27.283.134 33.324.893 38.032.044 33.973.111 37.698.406 3.725.295 11,0 G SM H 'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 26.751.431 33.930.050 38.443.982 31.962.765 40.985.211 9.022.446 28,2 İşletm e faaliyetleri kârları toplam ı () " 6.501.152 7.135.737 9.539.996 4.564.038 9.284.651 4.720.613 103,4 İşletm e faaliyetleri zararları toplam ı () " (4.183.751) (3.291.996) (2.634.139) (6.523.789) (4.434.717) 2.089.072 (32,0) Finansm an giderleri (yatırım lar hariç)() " 1.974.379 824.391 1.187.395 766.793 1.291.932 525.139 68,5 D önem kârları toplam ı Bin TL 14.044.365 15.623.669 20.711.678 14.922.478 18.883.315 3.960.837 26,5 D önem zararları toplam ı Bin TL (3.980.371) (2.634.375) (6.772.041) (6.671.304) (3.891.067) 2.780.237 (41,7) (*) M ali kuruluşlar hariç. 2015 Toplu bilgiler Ö lçü 2011 2012 2013 2014 KİT’ler, 2015 yıl sonu itibarıyla, 167,9 milyar TL’si öz kaynak, 551,7 milyar TL’si yabancı kaynak olmak üzere toplam 719,6 milyar TL kullanmıştır. Kullanılan kaynakların; %79 oranında 568,2 milyar TL’si mali kuruluşlara, %21 oranında 151,4 milyar TL’si işletmeci KİT’lere aittir. 2015 yılında gerçekleştirilen 19,6 milyar TL’lik ödeme ile 135,3 milyar TL’ye ulaşan ödenmiş sermayenin; %14,1 oranında 19,1 milyar TL’si mali kuruluşlara, %85,9 oranında 116,2 milyar TL’si işletmeci KİT’lere aittir. 2011-2015 döneminde KİT’ler içinde değerlendirilen kuruluşların sektörler itibarıyla ayrıntısına (Ek:1) de, rapor kapsamındaki kuruluşların 2015 yılına ilişkin başlıca bilgilere (Ek:8) de yer verilmiş, KİT’lerin istihdam, üretim, yatırım, hazine ile ilişkiler ve yaratılan katma değer olarak Türkiye ekonomisindeki yeri aşağıda ayrıntılı olarak incelenmiştir. a) İstihdam yönünden: TÜİK hane halkı işgücü anketi sonuçlarına göre; 2015 yılında Türkiye’nin istihdama baz teşkil eden 15 yaş üzeri nüfusu 57.854 bin kişi, işgücüne dahil olmayan nüfus 28.176 bin kişi, toplam işgücü 29.678 bin kişi, işgücüne katılma oranı %51,3, toplam istihdam 26.621 bin kişi, istihdam oranı %46, işsiz sayısı 3.057 bin kişi, işsizlik oranı ise %10,3 olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılında 23.266 bin kişi olan toplam istihdam, 2015 yılında %14,4 oranında 3.355 bin kişi artarak 26.621 bin kişiye ulaşmıştır. 2011 yılında %9,1 seviyesinde olan işsizlik oranı 2015 yılında %10,3 olarak gerçekleşmiştir. 1980’li yıllarda izlenmeye başlanan özelleştirme politikaları ve uygulamaları sonucunda KİT’ler, diğer göstergeler bakımından olduğu gibi, istihdam bakımından da küçülmeye devam etmektedir. 1990 yılında 18.538 bin kişi olan Türkiye yıllık ortalama istihdamının %3,9’u oranında 720 bin kişisi KİT’lerde istihdam edilirken, izleyen dönemlerde hem sayısal ve hem de oransal olarak azalan trend sonucunda 2011 yılında 23.266 bin kişi olan Türkiye istihdamının %0,9’u oranında 217 bin kişisi, 2015 yılında 26.621 bin kişi olan Türkiye istihdamının %0,7’si oranında 194 bin kişisi KİT’lerde istihdam edilmiştir. 2011-2015 döneminde Türkiye istihdamı %14,4 oranında artarken, KİT istihdamı %10,6 oranında azalmıştır. KİT istihdamındaki azalışta, KİT’lerin özelleştirme uygulamalarının yanında, son yıllarda birçok işin hizmet alımı suretiyle yüklenicilere gördürülmesi ve bu nedenle KİT istihdamının yerini özel sektör istihdamının alması etkili olmuştur. Türkiye’de ve KİT’lerde 2011-2015 dönemine istihdam edilen personel sayısı, sektörler bazında ayrıntılı olarak 4 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 20 Çizelge: 4-Sektörler itibarıyla istihdam (Bin kişi) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT KİT/TR % 1-Tarım 5.412 4 5.301 4 5.204 4 5.470 3 5.483 3 0,1 2-Sanayi:
a)Madencilik 129 30 117 28 108 26 134 25 118 25
b)İmalat 4.495 32 4.561 30 4.768 29 4.937 28 4.957 28
c)Enerji 218 31 225 31 224 21 245 21 257 18
Toplam (2) 4.842 93 4.903 89 5.101 76 5.316 74 5.332 71 1,3 3-Hizmetler:
a)Ulaştırma-haberleşme 1.231 70 1.310 71 1.381 70 1.346 67 1.359 67
b)Ticaret 3.410 5 3.442 5 3.456 5 3.586 5 3.692 5
c)Diğer hizmetler 2.915 3 3.046 2 3.218 1 3.468 1 3.575 1
Toplam (3) 7.556 78 7.798 78 8.055 76 8.400 73 8.626 73 0,8 4-Mali kuruluşlar 275 42 259 43 283 44 301 45 294 47
5-Diğer 5.181
5.676
5.958
6.446
6.886
Genel toplam 23.266 217 23.937 214 24.601 200 25.933 195 26.621 194 0,7 KİT/TR (%)
0,9 0,9 0,8 0,8 0,7
Notlar: 1- Değerler yıllık ortalamadır. 2- Türkiye değerleri, TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına dayananTemel İstatistikler veri tabanından alınmıştır. 3- Türkiye 2011-2013 değerleri, TÜİK'in ekonometrik model değerlerine göre dağıtılmıştır.

Sayıştay 21 Çizelge: 4-Sektörler itibarıyla istihdam (Bin kişi) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT KİT/TR % 1-Tarım 5.412 4 5.301 4 5.204 4 5.470 3 5.483 3 0,1 2-Sanayi:
a)Madencilik 129 30 117 28 108 26 134 25 118 25
b)İmalat 4.495 32 4.561 30 4.768 29 4.937 28 4.957 28
c)Enerji 218 31 225 31 224 21 245 21 257 18
Toplam (2) 4.842 93 4.903 89 5.101 76 5.316 74 5.332 71 1,3 3-Hizmetler:
a)Ulaştırma-haberleşme 1.231 70 1.310 71 1.381 70 1.346 67 1.359 67
b)Ticaret 3.410 5 3.442 5 3.456 5 3.586 5 3.692 5
c)Diğer hizmetler 2.915 3 3.046 2 3.218 1 3.468 1 3.575 1
Toplam (3) 7.556 78 7.798 78 8.055 76 8.400 73 8.626 73 0,8 4-Mali kuruluşlar 275 42 259 43 283 44 301 45 294 47
5-Diğer 5.181
5.676
5.958
6.446
6.886
Genel toplam 23.266 217 23.937 214 24.601 200 25.933 195 26.621 194 0,7 KİT/TR (%)
0,9 0,9 0,8 0,8 0,7
Notlar: 1- Değerler yıllık ortalamadır. 2- Türkiye değerleri, TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına dayananTemel İstatistikler veri tabanından alınmıştır. 3- Türkiye 2011-2013 değerleri, TÜİK'in ekonometrik model değerlerine göre dağıtılmıştır.
b) Üretim yönünden: KİT’lerin üretim yönünden Türkiye ekonomisi içindeki yeri; mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve mali kuruluşlar (bankacılık ve sigortacılık) olmak üzere iki grup halinde değerlendirilmiştir. ba) Mal ve hizmet üretimi yönünden: 2015 yılında Türkiye üretiminde KİT payları; gövde et üretimi %38’lik azalma ile %2,5’ten %1,5’a, çay üretimi %32 azalma ile %67’den %45’e gerilemiştir. Bu düşüş genel olarak, Türkiye toplam üretiminin artışı ile birlikte, toplam üretimdeki KİT paylarının düşmesinden kaynaklanmaktadır. 2013 yılında çıkarılan “6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun”la; Türkiye’de yeni bir dönem başlamış, sektör rekabete açılmış, TCDD altyapı işletmecisi olarak ve İDT statüsünde yapılandırılırken; demiryolu tren işletmecisi olarak “TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi” unvanıyla yeni bir şirket kurulması öngörülmüştür. Söz konusu düzenlemeye uygun yapılanma çalışmaları halen devam etmektedir. 2013 yılına kadar demir yolları ile ilgili lokomotif ve vagon üretiminde tekel konumunda olan TCDD’nin bağlı ortaklıkları TÜDEMTAŞ, TÜLOMSAŞ ve TÜVASAŞ tarafından 2015 yılında 360 adet yük ve yolcu vagonu imal edilmiş, bir önceki yıla göre üretim %57 oranında gerilemiştir. Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücü, son 10 yıllık dönemde yıllık ortalama %8,9 oranında artarak, 2004 yılında 36.824,0 MW iken 2015 yılında 73.147,6 MW seviyesine ulaşmıştır. 2014 yıl sonu itibarıyla EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarına ait üretim tesislerinin kurulu güçleri toplamı 21.879,2 MW iken, özelleştirmeler sonunda 2015 yıl sonu itibarıyla 19.900 MW seviyesine düşmüş, 2014 yılında Türkiye elektrik üretim tesisleri kurulu gücü toplamının %31,5’ini oluştururken 2015 sonu itibarıyla KİT payı %27,2 olarak gerçekleşmiştir. EÜAŞ kurulu gücünün %65’i (13.000 MW) hidroelektrik, %35’i (6.900 MW) termik santrallere aittir. Türkiye’nin elektrik enerjisi brüt üretim miktarı, 2004 yılında 156.076,9 GWh iken, son 10 yıllık dönemde yıllık ortalama %6,1 oranında artarak 2015 yılında 261.783,3 GWh seviyesine yükselmiştir. 2015 yılında EÜAŞ’ın toplam brüt enerji üretimi önceki yılın %78,5’i oranında 55.319,3 GWh olarak gerçekleşmiştir. Bu durum önceki yıl brüt üretime göre 15.149,7 GWh tutarında bir azalmaya karşılık gelmektedir.
2015 yılında demiryolu ile taşınan yolcu sayısı önceki yıla göre %22 oranında 16,9 milyon kişi artarak 95,3 milyon kişiye ulaşmış, yolcuların taşındığı mesafe 4,8 milyar yolcu/km olarak gerçekleşmiştir. YHT ile taşınan yolcu sayısında 2014 yılına göre %12 oranında artış ile 5,7 milyon kişi olmuştur. Bazı mal ve hizmetlerin, 2011-2015 yıllarına ait Türkiye ve KİT üretimleri 5 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 22 Çizelge: 5-Başlıca mal ve hizmet üretimleri Mal ve hizmetler Ölçü
2011
2012
2013
2014
2015
Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % 1-Madencilik:
a) Birincil enerji kaynakları:
-Taş kömürü (tuvenan) Bin ton 3.615 2.607 72,1 3.235 2.441 75,5 2.789 2.191 78,6 2.637 2.084 79,0 2.110 1.585 75,1 -Linyit (tuvenan) Bin ton 79.045 36.217 45,8 78.078 35.757 45,8 60.741 22.231 36,6 69.067 44.661 64,7 51.683 22.907 44,3 -Ham petrol Bin ton 2.427 1.780 73,3 2.367 1.710 72,2 2.476 1.809 73,1 2.574 1.800 69,9 2.757 1.786 64,8 b) Metal dışı madenler:
-Bor mineralleri (konsantre) Bin ton 2.121 2.121 100,0 2.225 2.225 100,0 1.780 1.780 100,0 1.871 1.871 100,0 1.884 1.884 100,0 2-İmalat:
a) Tüketim malları:
-Gövde et Bin ton 777 20 2,6 916 26 2,8 996 22 2,2 1.008 25 2,5 1.150 18 1,5 -Çay Bin ton 222 107 48,2 223 120 53,8 213 130 61,0 220 148 67,3 266 120 45,1 -Şeker Bin ton 2.391 1.215 50,8 2.270 1.170 51,5 2.285 1.295 56,7 2.165 1.080 49,9 1.996 1.023 51,3 b) Yatırım malları:
-Vagon Adet 982 982 100,0 993 993 100,0 929 929 100,0 840 840 100,0 360 360 100,0 -Lokomotif Adet 1 1 100,0 5 5 100,0 3 3 100,0 10 10 100,0 55 55 100,0 3-Enerji :
-Elektrik (brüt) GW h 229.395 92.351 40,3 239.081 90.823 38,0 240.154 77.352 32,2 251.963 70.469 28,0 261.783 55.319 21,1 4-Ulaştırma:
a) Yolcu taşıma:
-Demiryolu Milyon yolcu x km 5.882 5.882 100,0 4.598 4.598 100,0 3.775 3.775 100,0 4.393 4.393 100,0 4.828 4.828 100,0 b)Yük taşıma:
-Demiryolu Milyon ton x km 11.303 11.303 100,0 11.223 11.223 100,0 11.177 11.177 100,0 11.601 11.601 100,0 10.474 10.474 100,0 c)Petrol ve doğal gaz taşıma
-Doğal gaz Milyon Sm³ 43.828 43.828 100,0 46.773 46.773 100,0 46.534 46.534 100,0 50.311 50.311 100,0 49.958 49.958 100,0
-Ham petrol (boru hattı)
Milyon ton/yıl 26,9 26,9 100,0 23,9 23,9 100,0 25 25 100,0 13 13 100,0 33 33 100,0 5-Haberleşme: Bin adet
-Kablo TV abonesi 1.261 1.261 100,0 1.251 1.251 100,0 1.182 1.182 100,0 1.176 1.176 100,0 1.161 1.161 100,0 Kaynak: Türkiye değerleri TÜİK, MİGEM ve PİGM istatistiklerinden alınmıştır.

Sayıştay 23 2011-2015 döneminde; KİT’lerin Türkiye üretimindeki paylarında azalma eğilimi olduğu görülmektedir. KİT’lerin ekonomideki ağırlığı 1980’li yıllara kadar devam etmiş, ancak ithal ikamesi politikasının terk edilerek dışa açık büyüme modeline geçilmesiyle birçok KİT, dış rekabet koşullarına ayak uyduramamıştır. Bir yandan özel sektörün güçlenmesi, diğer yandan özelleştirme uygulamaları ile KİT’lerin üretimdeki payları giderek azalma sürecine girmiştir. KİT’ler son 20 yıl içinde, çimento, tekstil, kağıt, yem, süt ürünleri, orman ürünleri, demir çelik, tarım traktörü, petrol, gübre, petrokimya, turizm, hava ve denizyolu taşımacılığı ve madencilik sektörünün bazı dallarından tümüyle veya büyük ölçüde çekilmişlerdir. bb) Mali kuruluşlar yönünden: Ağırlıklı olarak bankacılık sektöründen oluşan mali sektör (finansal sektör) 2015 yılında da büyümesini sürdürmüş olup, 2015 yıl sonu bilanço tutarı 2014 yılına göre %10,9 oranında artarak 3,5 trilyon TL’ye ulaşmış; GSYH’ye oranı %161 olarak gerçekleşmiştir.(1,2,3) Bankacılık sektörünün 2015 yılı toplam varlıkları ise önceki yıla göre %18,4 oranında artarak 2,4 trilyon TL’ye yükselmiş, GSYH’ye oranı %121 olarak gerçekleşmiştir.(4) 2015 yılında; Türk mali sektörü aktif büyüklüğünde ilk sırayı %66,9 pay ve 2,4 trilyon TL tutarla bankacılık sektörü, ikinci sırayı %15,8 pay ve 554,9 milyar TL tutarla Borsa İstanbul (kapitalizasyon) ve üçüncü sırayı %8,3 pay ve 293,2 milyar TL ile T.C. Merkez Bankası almıştır. 2015 yıl sonu itibarıyla, 34’ü mevduat, 13’ü kalkınma ve yatırım, 5’i katılım bankası olmak üzere 52 banka faaliyet göstermiştir. 2015 yılında önceki yıla göre, TBB’ye üye bankaların toplam şube sayısı 59 adet artarak 12.269’a; istihdam edilen personel sayısı 592 kişi artarak 208 bin kişiye, toplam aktifleri %18,4 oranında 348 milyar TL artarak 2,2 trilyon TL’ye yükselmiştir. Öz kaynaklarda büyüme önceki yıla göre sınırlı düzeyde kalmış; öz kaynaklar %13,2 oranında 29 milyar TL artarak 251 milyar TL olmuştur. Sektörün toplam mevduatı 2015 yılında %18,3 oranında 193 milyar TL artarak 1,3 trilyon TL’ye, toplam kredileri %20,6 oranında 249 milyar TL artarak 1.459 milyar TL’ye ulaşmış, mevduatın krediye dönüşüm oranı %117 olarak gerçekleşmiştir. Bankaların 2014 yılı net dönem kârı 24,4 milyar TL iken, 2015 yılında %4,8 oranında 1,2 milyar TL artarak 25,6 milyar TL olmuştur. Bankacılık sektörünün toplam bilanço büyüklüğünde 2015 yılında ortaya çıkan 348 milyar TL tutarındaki kaynak artışının; %55,5 oranında 193 milyar TL’si mevduattan, %18,5 oranında 64 milyar TL’si alınan kredilerden ve %26 oranında 91 milyar TL’si diğer pasiflerden kaynaklanmıştır.
(1) TBB-Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü – Mayıs 2016 – Yayın No:314 Sayfa:12 (2) BDDK-Türk Bankacılık Sektörü Temel Göstergeleri – Aralık 2014
(3) TSPB-Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği –Türkiye Sermaye Piyasası Raporu 2014 (4) TBB-Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü – Mayıs 2016 – Yayın No:314 Sayfa:14

Genel Rapor • 2015 24 Sağlanan kaynak artışının ağırlıklı olarak %71,6 oranında 249 milyar TL’si kredilere, %28,4 oranında 99 milyar TL’si likit aktifler ve diğer aktiflere ayrılmıştır. 2015 yılında bankacılık sektörü toplam aktifleri içinde kredilerin payı 1,2 puan artarak %65,2 olmuştur. Finansal varlıkların payı 1,5 puan azalarak %15,6’ya, takipteki kredilerin payı 0,2 puan artarak %1,9’a yükselmiştir. TBB verilerine göre sektördeki ilk beş bankanın toplam aktifler içindeki payı önceki döneme göre değişmeyerek %58 seviyesinde gerçekleşmiş olup, ilk beş banka içinde 2015 yıl sonu itibarıyla T.C. Ziraat Bankası AŞ ve 4 özel sermayeli mevduat bankası yer alırken, ilk 10 banka arasında 3 kamu sermayeli mevduat bankası, 4 özel sermayeli banka ve 3 yabancı sermayeli banka yer almıştır. Aktif büyüklüğü 100 milyar ABD Doları’nın üzerinde olan 1 banka, 100-80 milyar ABD Doları arasında olan 3 banka ve 80-40 milyar ABD Doları arasında olan 3 banka mevcuttur. Bununla birlikte bankaların %70’inin aktif toplamı 10 milyar ABD Doları altındadır. Türk mali sektörünün 2011-2015 yıllarına ait aktif büyüklükleri karşılaştırmalı olarak 6 sayılı, bankacılık sektörünün 2011-2015 dönemine ait başlıca finansal bilgileri, kamu bankalarıyla karşılaştırılmalı olarak 7 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:6- Türk mali sektörünün aktif büyüklüğündeki değişim (Milyar TL)
Kuruluşlar
Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Son iki 2011 aktif 2012 aktif 2013 aktif 2014 aktif 2015 aktif yıl payı payı payı payı payı değişimi
(%) (%) (%) (%) (%) (%) TCMB 146,2 7,6 202 8,7 265,9 9,7 281,9 8,9 293,2 8,3 4,0 Borsa İstanbul (Kapitalizasyon) 381,2 19,9 552,9 23,8 503,7 18,4 627 19,7 554,9 15,8 (11,5) Bankalar 1.217,6 63,7 1.370,6 59,0 1732,4 63,4 1.994,2 62,8 2.357,4 66,9 18,2 Sigorta Şirketleri 40,9 2,1 50,8 2,2 62,5 2,3 79 2,5 95,0 2,7 20,3 Reasürans Şirketleri 1,6 0,1 1,8 0,1 1,8 0,1 2 0,1 3 0,1 50,0 Emeklilik Yatırım Fonları 14,1 0,7 20,4 0,9 26,3 1,0 37,8 1,2 48 1,4 27,0 Menkul Kıymet Yatırım Fonları 32,2 1,7 30,7 1,3 30,5 1,1 33,3 1,0 37,2 1,1 11,7 Finansal Kiralama Şirketleri 18,6 1,0 20,3 0,9 28,5 1,0 32,6 1,0 40,7 1,2 24,8 GYO 18,7 1,0 24,1 1,0 18,7 0,7 22 0,7 21,3 0,6 (3,2) Aracı kurumlar 8 0,4 11,4 0,5 14,0 0,5 15,1 0,5 15,3 0,4 1,3 Faktoring Şirketleri 15,7 0,8 18,2 0,8 21,8 0,8 26,5 0,8 26,7 0,8 0,8 Tüketici Finansman Şirketleri 8,9 0,5 11,6 0,5 16,0 0,6 20,3 0,6 27,2 0,8 34,0 Varlık Yönetim Şirketleri 0,9 0,0 1,4 0,1 1,6 0,1 1,7 0,1 0,2 0,0 (88,2) Finansal Holding Şirketleri 5,5 0,3 6,2 0,3 6,0 0,2 0,3 0,0 - - - MKYO 0,7 0,0 0,7 0,0 0,5 0,0 0,4 0,0 0,4 0,0 - GSYO 0,6 0,0 0,7 0,0 1,2 0,0 1,5 0,0 1,3 0,0 (13,3) Portföy Yönetim Şirketleri 0,3 0,0 0,4 0,0 0,7 0,0 0,4 0,0 0,5 0,0 25,0 KGF 0,2 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 - Toplam 1.911,9 100,0 2.324,5 100,0 2.732,4 100,0 3.176,3 100,0 3.522,6 100,0 10,9 Kaynak: BDDK, TCMB, HM, SPK, KAP, TSPB, MKK,KGF

Sayıştay 25 Çizelge : 7– Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarla ilgili başlıca finansal bilgiler () (Milyon TL) Finansal bilgiler 2011 2012 2013 2014 2015 Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar bankalar bankalar bankalar bankalar Kaynaklar:
Öz kaynaklar 138.452 34.433 24,9 174.563 43.048 24,7 184.892 47.210 25,5 222.332 61.368 27,6 251.614 69.012 27,4 Mevduat 698.920 179.314 25,7 770.016 198.940 25,8 943.313 242.491 25,7 1.057.638 256.964 24,3 1.250.698 308.615 24,7 Alınan krediler 125.999 13.205 10,5 129.330 21.834 16,9 198.038 43.046 21,7 233.056 55.268 23,7 297.163 77.615 26,1 Para piyasasına borçlar 98.932 30.663 31,0 80.081 11.635 14,5 117.591 25.652 21,8 136.040 40.414 29,7 159.576 51.696 32,4 Fonlar 8.307 7.652 92,1 9.052 8.427 93,1 9.519 8.917 93,7 11.463 10.919 95,3 12.985 12.341 95,0 Muhtelif borçlar 23.635 2.092 8,9 27.674 2.539 9,4 36.859 3.525 9,6 42.825 4.343 10,1 53.285 5.641 10,6 Karşılıklar 17.432 3.368 19,3 23.345 5.156 22,1 28.012 6.306 22,5 32.166 7.415 23,1 36.685 7.922 21,6 Diğer pasifler 49.035 4.925 10,0 84.082 10.551 12,5 117.146 13.407 11,4 152.789 20.286 13,3 173.989 25.379 14,6 Toplam 1.160.712 275.652 23,7 1.298.143 302.130 23,2 1.635.370 390.554 23,9 1.888.308 456.978 24,2 2.235.995 558.221 25,0 Varlıklar:
Nakit değerler ve Merkez Bankası 94.904 21.570 22,7 132.657 33.222 25,0 190.820 46.578 24,4 214.596 50.426 23,5 251.700 59.863 23,8 Bankalar 41.055 6.904 16,8 35.053 9.097 25,6 44.765 8.563 19,1 48.114 9.121 19,0 61.849 12.560 20,3 Para piyasasından alacaklar 13.895 125 0,9 14.498 543 3,7 16.414 146 0,9 20.037 358 1,8 13.036 35 0,3 Finansal varlıklar (net) 303.367 95.691 31,5 294.197 89.386 30,4 304.262 92.026 30,2 322.993 91.890 28,4 349.890 93.500 26,7 Krediler ve alacaklar: 664.289 145.356 21,9 768.939 161.876 21,1 1.015.524 233.048 22,9 1.209.686 290.194 24,0 1.458.516 373.515 25,6
-Krediler ve alacaklar 660.812 144.784 21,9 763.511 160.689 21,0 1.009.334 231.738 23,0 1.201.374 288.063 24,0 1.448.210 371.638 25,7
-Takipteki krediler 17.719 2.742 15,5 21.886 4.227 19,3 27.356 4.904 17,9 33.232 6.654 20,0 43.203 7.354 17,0
-Özel karşılıklar (-) (14.241) (2.169) 15,2 (16.458) (3.040) 18,5 (21.166) (3.594) 17,0 (24.920) (4.522) 18,1 (32.897) (5.477) 16,6 İştirakler, bağlı ve birlikte kontrol edilen şirketler 16.355 1.752 10,7 21.981 2.940 13,4 23.387 3.742 16,0 26.250 4.322 16,5 32.618 5.595 17,2 Duran varlıklar (net) 12.652 2.203 17,4 13.165 2.363 17,9 14.712 2.544 17,3 20.148 6.356 31,5 28.448 7.642 26,9 Diğer aktifler 14.915 2.051 13,8 17.653 2.703 15,3 25.486 3.907 15,3 26.484 4.310 16,3 39.938 5.511 13,8 Toplam 1.160.712 275.652 23,7 1.298.143 302.130 23,2 1.635.370 390.554 23,9 1.888.308 456.978 24,2 2.235.995 558.221 25,0 () Katılım bankaları hariç.

Genel Rapor • 2015 26 Kamu sermayeli bankaların (Katılım bankaları hariç) toplam aktiflerinin sektör içindeki payı 0,8 puan artarak %25’e ulaşırken, toplam mevduat içindeki payı 0,4 puan artarak %24,7, toplam krediler içindeki payı 1,7 puan artarak %24’den %25,7’ye yükselmiştir. Toplam krediler 2015 yılında %20,6 oranında 249 milyar TL büyüyerek 1.459 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kredilerin %67’si TL, %33’ü ise yabancı para cinsi kredilerinden oluşmuştur. Toplam mevduat %18,3 oranında büyürken, pasifler içindeki payı %55,9 düzeyinde gerçekleşmiştir. Toplam mevduatın %56’sını TL mevduat, %44’ünü yabancı para cinsi mevduat oluşturmuştur. TL mevduatın payı azalmıştır. Toplam öz kaynaklar %13,2 oranında 29 milyar TL artarak 251 milyar TL'ye ulaşmış olup, öz kaynaklardaki artış sermaye artışı ve kâr yedeklerindeki artıştan kaynaklanmıştır. Bankacılık dışı diğer mali sektör içinde finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri, finansal holding şirketleri, sigorta ve reasürans şirketleri, aracı kurumlar, KGF, MKYO, GYO, GSYO, portföy yönetim şirketleri, menkul kıymet yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonları yer almaktadır. 2015 yıl sonu itibarıyla bankacılık dışı diğer mali kuruluşlar içinde ilk sırayı sigortacılık sektörü, ikinci sırayı emeklilik yatırım fonları almış, mali sektörün toplam aktif büyüklüğü içindeki payları sırasıyla %2,7 ve %1,4 olmuştur. c) Yatırımlar yönünden: KİT sabit sermaye yatırımları 2014 yılına göre %11,7 oranında artarak 10,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında KİT’lerin kamu kesimi içindeki payı %10,8 olup, toplam sabit sermaye yatırımları içindeki payı ise %2,6 olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında kamu sabit sermaye yatırımları %18,4 oranında, özel sektör sabit sermaye yatırımları ise %11,8 oranında artmıştır. 2015 yılında Türkiye GSYH’sinin %20,7’si oranında sabit sermaye yatırımı gerçekleşmiştir. KİT sabit sermaye yatırımlarının KİT GSYH’sine oranı ise 2014 yılında %27,2 iken, 2015 yılında %27,3 olarak gerçekleşmiştir. KİT, diğer kamu ve özel kesim yatırımlarının 2011-2015 yılları gerçekleşmeleri 8 sayılı, 2011-2015 yıllarında Türkiye ve KİT’ler tarafından yaratılmış olan GSYH ve yapılan yatırımların karşılaştırması 9 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 8- Sabit sermaye yatırımları (Cari fiyatlarla) (Milyon TL) Kesimler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar (%) A-Kamu kesimi:
1-KİT'ler 7.481 8.447 10.167 9.228 10.308 1.080 11,7
2-Diğer kamu 45.766 51.661 67.998 71.205 84.963 13.758 19,3 Toplam (A) 53.247 60.108 78.165 80.433 95.271 14.838 18,4 B-Özel kesim 233.382 231.033 244.464 276.215 308.835 32.620 11,8 Genel toplam 286.629 291.141 322.629 356.648 404.107 47.459 13,3 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı 2017 Yılı Programı, tablo 19,21,23- Sektörler itibarıyla sabit sermaye yatırımları

Sayıştay 27 Çizelge: 9- Sabit sermaye yatırımları ve GSYH içindeki payları (Cari fiyatlarla) Yıllar Türkiye GSYH Türkiye sabit sermaye yatırımı Türkiye sabit sermaye yatırımı/GSYH KİT GSYH KİT sabit sermaye yatırımı KİT sabit sermaye yatırımı/KİT GSYH Milyon TL Milyon TL (%) Milyon TL Milyon TL (%) 2011 1.297.713 286.629 22,1 27.283 7.481 27,4 2012 1.415.786 291.141 20,6 33.325 10.167 27,23 2013 1.565.181 322.629 20,6 37.384 7.386 19,8 2014 1.748.168 356.648 20,4 33.973 9.228 27,2 2015 1.952.638 404.107 20,7 37.698 10.308 27,3 Eğitim ve sağlık hizmetlerinin etkili bir şekilde sunulması ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi, rekabet gücümüzün artırılması ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması için gerekli sosyal ve fiziki altyapının geliştirilmesi, çevrenin korunması, AB kriterlerine uyumun sağlanması, gelişmiş ülkelere göre ve bölgeler arasında oluşan gelişmişlik farklarının azaltılması için önemli miktarlarda kamu yatırımı ihtiyacı bulunmaktadır. Kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesi, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılması, eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma, içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı kapsamındaki kamu yatırımı ihtiyacı devam etmektedir. d) Hazine ile ilişkiler yönünden: KİT’ler ile Hazine arasındaki mali ilişkiler, Hazine Müsteşarlığı bütçesinden KİT’lere yapılan ödemeler ile sermayeye yönelik bazı kaynakların KİT bünyesinde bırakılması ve KİT’lerden bütçeye yapılan ödemelerden oluşmaktadır. KİT’lerin 2011-2015 döneminde Hazineden sağladığı kaynaklar 10 sayılı, KİT'lerin kâr payı ve ödediği dolaylı-dolaysız vergiler yoluyla Hazineye katkısı 11 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Tutar (%) Cari fiyatlarla : -Sübvansiyonlar 2.551 1.888 1.627 2.298 2.265 (33) (1,4) -Sermaye ödemeleri () 6.468 5.504 7.856 13.137 9.500 (3.637) (27,7) Toplam 6.941 7.392 9.483 15.435 11.765 (3.670) (23,8) 2003 yılı fiyatlarıyla : -Sübvansiyonlar 1.261 911 734 974 909 (66) (6,8) -Sermaye ödemeleri () 3.197 2.655 3.543 5.570 3.811 (1.760) (31,6) Toplam 4.458 3.566 4.277 6.545 4.719 (1.826) (27,9) Çizelge : 10 - KİT'lere yapılan Hazine ödemeleri (Milyon TL) Son iki yıl farkı2011 2012 2013 2014 2015Hazine ödemeleri (*) ÖİB sermaye ödemeleri dahil. Kaynak: Hazine Müsteşarlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler İstatistikleri 04.11.2016

Genel Rapor • 2015 28 Çizelge: 11- KİT'lerin Hazineye katkısı (Milyon TL) Hazineye katkısı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % Dönem sonuçları yönünden:
-Dönem kârları 14.044 15.624 20.719 14.922 18.291 3.369 22,6 -Dönem zararları (3.980) (2.634) (6.772) (6.671) (3.879) 2.792 (41,9) -Dönem sonucu 10.064 12.990 13.947 8.251 14.412 6.161 74,7 -Dönem kârından Hazineye
devredilecek kâr payları 2.524 2.991 4.642 3.434 3.820 386 11,2 -Hasılat payı tahakkuku 473 496 573 620 679 59 9,5 Vergiler yönünden:
-KİT vergi ödemeleri 6.740 9.466 7.886 7.410 8.160 750 10,1 -Türkiye'nin vergi hasılatı () 284.490 317.219 367.518 401.684 465.229 63.545 15,8 -Toplam vergi hasılatı
içindeki KİT payı 2,4 3,0 2,1 1,8 1,8 - - () Gelir İdaresi Başkanlığı vergi istatistikleri, tablo 1,
http://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/user_upload/VI/GBG/Tablo_1.xls.htm KİT’lere 233 sayılı KHK uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından verilen görevler dolayısıyla mevzuatta belirtilen usullere göre tahakkuk eden görev zararı alacakları çerçevesinde Hazinece ödeme yapılmaktadır. 2015 yılında Hazine tarafından KİT’lere yapılan görev zararı ödemesi 2,3 milyar TL’nin 1.059 milyon TL’si TMO’ya, 732 milyon TL’si TKİ’ye, 410 milyon TL’si TCDD’ye, 41 milyon TL’si TTK’ya, 23 milyon TL’si de tta Gayrimenkul AŞ’ye ait bulunmaktadır. KİT’lere yapılan sermaye ödemeleri; merkezi yönetim bütçesinden KİT’lere nakit sermaye transferi yapılması, Hazine-KİT borç alacak ilişkileri çerçevesinde Hazineye olan borçlarının ödenmemiş sermayeye mahsup edilmesi ya da Özelleştirme Fonundan yapılan ödemelerle gerçekleştirilmektedir. 2015 yılında Hazine ve Özelleştirme İdaresi tarafından gerçekleştirilen sermaye ödemesinin tutarı 9,5 milyar TL olmuştur. Anılan tutarın, 5,3 milyar TL’sini ile TCDD ve 1,2 milyar TL’sini de BOTAŞ’a sermaye ödemeleri, büyük kısmını oluşturmaktadır. KİT’ler, vergi ve diğer kanuni yükümlülüklerin dışında Hazineye iki şekilde katkı yapmaktadır. Bunlardan birincisi, sermayedar olmanın bir sonucu olarak, ilgili mevzuata göre hesaplanıp Hazineye yapılan temettü ödemeleri; diğeri ise, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 78 inci maddesi uyarınca gayri safi satış hasılatının azami %15’ine kadar olmak üzere yapılan hasılat payı ödemeleridir. Bu ödemeleri yapacak KİT’ler ve ödeme oranları 30.12.2005 tarih ve 2005/9916 sayılı ve 29.12.2006 tarihli ve 2006/11442 sayılı Bakanlar Kurulu Kararları ile Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, DHMİ, DMO ve TPAO olarak belirlenmiştir. 2015 yılında 332,9 milyon TL’si DHMİ’den, 179,5 milyon TL’si TPAO’dan, 99,1 milyon TL’si Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’nden, 67,9 milyon TL’si de DMO’dan olmak üzere değinilen dört kuruluştan Hazine adına toplam 679 milyon TL tutarında hasılat payı tahakkuku yapılmıştır.

Sayıştay 29 2015 yılında dönem kârları toplamının %28 oranında 5,8 milyar TL azalış göstermesi nedeniyle, Hazine adına tahakkuk eden temettü tutarı geçen yıla göre %26 oranında 1,2 milyar TL noksan gerçekleşmiştir. 2015 yılında KİT’lere yükümlü sıfatıyla tahakkuk ettirilen vergi tutarı, önceki yılın %10,1 oranında fazlasıyla 8,2 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup, 465,2 milyar TL tutarındaki Türkiye vergi hâsılatının %1,8’ine tekabül etmiştir. e) Gayri safi yurt içi hasılaya katkı yönünden: 2015 yılında Türkiye’de yaratılan 2 trilyon TL tutarındaki GSYH’nin, (alıcı fiyatlarıyla) %1,9 oranında 37,7 milyar TL’si KİT’lere aittir. 2011-2015 döneminde, dalgalı bir seyir izlemekle birlikte, toplam GSYH içindeki KİT payının azalmasında dönem kârlarındaki azalışın yanı sıra EMLAKKONUT ile TEDAŞ’ın bağlı ortaklıklarının özelleştirilmesi etkili olmuştur. KİT’lerin 2011-2015 yıllarında GSYH’ye katkısı cari fiyatlarla 12/a sayılı, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 12/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 30 Sektörler Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar %
(1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) 1- Tarım 103.628 8,0 228 0,2 111.682 7,9 257 0,2 115.658 7,4 296 0,3 124.586 7,1 227 0,2 147.157 7,5 262 0,2 2- Sanayi: 258.299 19,9 11.012 4,3 274.649 19,4 11.088 4,0 299.800 19,1 12.624 4,2 341.783 19,6 10.829 3,2 371.572 19,0 6.494 1,7 -M adencilik 19.133 1,5 4.954 25,9 21.200 1,5 3.962 18,7 21.916 1,4 3.739 17,1 25.453 1,5 6.354 25,0 24.626 1,3 462 1,9 -İmalat 209.165 16,1 1.884 0,9 219.641 15,5 1.853 0,8 240.200 15,3 1.775 0,7 276.549 15,8 1.989 0,7 304.438 15,6 2.588 0,9 -Enerji 30.001 2,3 4.174 13,9 33.808 2,4 5.273 15,6 37.684 2,4 7.110 18,9 39.781 2,3 2.486 6,2 42.508 2,2 3.444 8,1 3- Hizmetler: 674.302 52,0 13.682 2,0 742.559 52,4 17.847 2,4 827.418 52,8 22.136 2,7 922.326 52,8 19.430 2,1 1.019.323 52,2 26.626 2,6 -Ulaştırma- haberleşme 176.564 13,6 2.503 1,4 199.297 14,1 3.418 1,7 218.064 13,9 4.414 2,0 241.674 13,8 3.240 1,3 262.474 13,4 7.225 2,8 -Ticaret 154.648 11,9 1.264 0,8 166.296 11,7 871 0,5 188.390 12,0 716 0,4 209.271 12,0 737 0,4 227.398 11,6 654 0,3 -Hizmet,inşaat ve diğer 343.090 26,4 9.915 2,9 376.966 26,6 13.558 3,6 420.964 26,9 17.006 4,0 471.381 27,0 15.453 3,3 529.451 27,1 18.747 3,5 Toplam 1.036.229 79,9 24.922 2,4 1.128.890 79,7 29.192 2,6 1.242.876 79,3 35.056 2,8 1.388.695 79,5 30.486 2,2 1.538.052 78,8 33.382 2,2 4- Devlet hizmetleri 114.224 8,8 134.083 9,5 145.228 9,3 165.998 9,5 187.409 9,6 5- İzafi banka hizmetleri (-) 17.324 1,3 21.926 1,5 25.195 1,6 25.063 1,4 29.319 1,5 Toplam GSYH (Faktör fiy.) 1.133.129 87,3 24.922 2,2 1.241.047 87,6 29.192 2,4 1.362.909 87,0 35.056 2,6 1.529.630 87,5 30.486 2,0 1.696.142 86,9 33.382 2,0 6- İthalat vergileri 164.584 12,7 175.751 12,4 204.380 13,0 217.732 12,5 256.496 13,1 7-Dolaylı vergiler 4.628 5.743 4.816 4.244 5.581 8-Negatif etkiler(*) 2.267 1.610 2.488 757 1.265 Toplam GSYH (1998 bazlı) (Alıcı fiyatlarıyla) 1.297.713 100,0 27.283 2,1 1.416.798 100,0 33.325 2,4 1.567.289 100,0 37.384 2,4 1.747.362 100,0 33.973 1,9 1.952.638 100,0 37.698 1,9 Çizelge : 12/a - GSM H ve KİTlerin GSM Hye katkısı (Cari fiyatlarla) (M ilyon TL) 2015 2014 (2)KİT'lerin Türkiye GSM Hsi içindeki paylarını göstermektedir. (1)Sektörlerin Türkiye GSM H'sì içindeki paylarını göstermektedir. (*) KİTlerde negatif etkiler sübvansiyon şeklindeki Hazine yardımları,başkaca yardımlar ve vergi iadelerinden oluşmaktadır. Kaynak:Türkiye rakamları, TÜİK Temel Ekonomik Göstergeler 1998 yılı bazlı seriden alınmıştır. Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, (http://www.tuik.gov.tr/UstM enu.do?metod=temelist) (04.11.2016) üzerinden hesaplanmıştır. 2011 2012 2013

Sayıştay 31 Sektörler Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar %
(1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) 1- Tarım 51.217 8,0 113 0,2 53.877 7,9 124 0,2 52.159 7,4 133 0,3 52.826 7,1 96 0,2 59.026 7,5 105 0,2 2- Sanayi : 127.662 19,9 5.443 4,3 132.495 19,4 5.349 4,0 135.203 19,1 5.693 4,2 144.922 19,6 4.592 3,2 149.040 19,0 2.605 1,7 -Madencilik 9.456 1,5 2.448 25,9 10.227 1,5 1.911 18,7 9.884 1,4 1.686 17,1 10.792 1,5 2.694 25,0 9.878 1,3 185 1,9 -İmalat 103.378 16,1 931 0,9 105.958 15,5 894 0,8 108.325 15,3 800 0,7 117.261 15,8 843 0,7 122.112 15,6 1.038 0,9 -Enerji 14.828 2,3 2.063 13,9 16.310 2,4 2.544 15,6 16.995 2,4 3.206 18,9 16.868 2,3 1.054 6,2 17.050 2,2 1.381 8,1 3- Hizmetler : 333.268 52,0 6.762 2,0 358.222 52,4 8.610 2,4 373.148 52,8 9.983 2,7 391.081 52,8 8.239 2,1 408.858 52,2 10.680 2,6 -Ulaştırma- haberleşme 87.265 13,6 1.237 1,4 96.144 14,1 1.649 1,7 98.342 13,9 1.991 2,0 102.474 13,8 1.374 1,3 105.280 13,4 2.898 2,8 -Ticaret 76.434 11,9 625 0,8 80.224 11,7 420 0,5 84.960 12,0 323 0,4 88.734 12,0 313 0,4 91.211 11,6 262 0,3 -Hizmet,inşaat ve diğer 169.570 26,4 4.900 2,9 181.854 26,6 6.541 3,6 189.846 26,9 7.669 4,0 199.873 27,0 6.552 3,3 212.367 27,1 7.520 3,5 Toplam 512.148 79,9 12.318 2,4 544.595 79,7 14.083 2,6 560.511 79,3 15.810 2,8 588.829 79,5 12.927 2,2 616.924 78,8 13.390 2,2 4- Devlet hizmetleri 56.454 8,8 64.684 9,5 65.495 9,3 70.386 9,5 75.171 9,6 5- İzafi banka hizmetleri (-) 8.562 1,3 10.577 1,5 11.362 1,6 10.627 1,4 11.760 1,5 Toplam GSYH (Faktör fiy.) 560.040 87,3 12.318 2,2 598.701 87,6 14.083 2,4 614.643 87,0 15.810 2,6 648.588 87,5 12.927 2,0 680.335 86,9 13.390 2,0 6- İthalat vergileri 81.344 12,7 84.785 12,4 92.171 13,0 92.322 12,5 102.882 13,1 7-Dolaylı vergiler 2.287 2.771 2.172 1.800 2.239 8-Negatif etkiler() 1.120 777 1.122 321 507 Toplam GSYH (1998 bazlı) (Alıcı fiyatlarıyla) 641.384 100,0 13.484 2,1 683.486 100,0 16.077 2,4 706.814 100,0 16.859 2,4 740.910 100,0 14.405 1,9 783.217 100,0 15.121 1,9 2011 2012 2013 Çizelge : 12/b - GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (2003 yılı fiyatlarıyla) (Milyon TL) Kaynak:Türkiye rakamları, TÜİK Temel Ekonomik Göstergeler 1998 yılı bazlı seriden alınmıştır. Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, (http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist) (04.11.2016) üzerinden hesaplanmıştır. 2015 2014 () KİTlerde negatif etkiler sübvansiyon şeklindeki Hazine yardımları,başkaca yardımlar ve vergi iadelerinden oluşmaktadır. (1)Sektörlerin Türkiye GSMH'sì içindeki paylarını göstermektedir. (2)KİT'lerin Türkiye GSMHsi içindeki paylarını göstermektedir.

Genel Rapor • 2015 32 2011-2015 yıllarında KİT’lerin yarattığı katma değerin sektörler itibarıyla büyüme hızları, Türkiye değerleriyle karşılaştırmalı olarak 13 sayılı çizelgede gösterilmiştir. (%) TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT 1- Tarım (1,4) 6,4 5,2 10,0 (5,7) 7,7 3,9 (28,1) 11,7 9,2 2- Sanayi : 7,0 (33,3) 3,7 (1,7) 1,6 6,4 7,5 (19,3) 2,8 (43,3) -Madencilik 7,2 31,7 7,9 (21,9) (3,5) (11,8) 9,3 59,8 (8,5) (93,1) -İmalat 8,1 1,6 2,5 (4,0) 1,8 (10,5) 8,0 5,3 4,1 23,1 -Enerji (0,3) (61,7) 10,3 23,3 3,9 26,1 3,6 (67,1) 1,1 31,1 3- Hizmetler : 3,7 (11,7) 7,7 27,3 4,0 15,9 4,8 (17,5) 4,5 29,6 -Ulaştırma- haberleşme 7,6 (43,1) 10,0 33,3 1,9 20,7 5,0 (31,0) 2,7 110,9 -Ticaret 14,0 23,1 6,1 (32,7) 4,3 (23,2) 3,9 (3,1) 2,8 (16,1) -Hizmet, inşaat ve diğer (2,2) (1,4) 7,2 33,5 4,9 17,3 5,2 (14,6) 6,3 14,8 Ara toplam 4,0 (22,6) 6,4 14,3 2,4 12,3 5,4 (18,2) 4,8 3,6 4- Devlet hizmetleri 0,2 12,2 3,0 7,6 6,8 5- İzafi banka hizmetleri (-) (20,6) 22,5 7,4 (6,5) 10,7 Toplam GSYH (Fak.fiy.) 4,1 (22,6) 6,8 14,3 2,4 12,3 5,9 (18,2) 4,9 3,6 6-İthalat vergileri 5,5 4,2 8,0 0,8 11,4 7-Dolaylı vergiler (47,9) 21,1 (21,6) (17,2) 24,4 8-Negatif etkiler (39,0) (30,7) 6,8 (71,4) 58,0 Toplam GSYH (Alıcı fiy.) 4,2 (27,0) 6,5 19,2 3,1 6,7 5,2 (14,6) 5,7 5,0 2014 2015 Çizelge : 13 - GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) Sektörler 2011 2012 2013

Sayıştay 33 2011-2015 yıllarında KİT’lerin yarattığı katma değerin sektörler itibarıyla büyüme hızları, Türkiye değerleriyle karşılaştırmalı olarak 13 sayılı çizelgede gösterilmiştir. (%) TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT 1- Tarım (1,4) 6,4 5,2 10,0 (5,7) 7,7 3,9 (28,1) 11,7 9,2 2- Sanayi : 7,0 (33,3) 3,7 (1,7) 1,6 6,4 7,5 (19,3) 2,8 (43,3) -Madencilik 7,2 31,7 7,9 (21,9) (3,5) (11,8) 9,3 59,8 (8,5) (93,1) -İmalat 8,1 1,6 2,5 (4,0) 1,8 (10,5) 8,0 5,3 4,1 23,1 -Enerji (0,3) (61,7) 10,3 23,3 3,9 26,1 3,6 (67,1) 1,1 31,1 3- Hizmetler : 3,7 (11,7) 7,7 27,3 4,0 15,9 4,8 (17,5) 4,5 29,6 -Ulaştırma- haberleşme 7,6 (43,1) 10,0 33,3 1,9 20,7 5,0 (31,0) 2,7 110,9 -Ticaret 14,0 23,1 6,1 (32,7) 4,3 (23,2) 3,9 (3,1) 2,8 (16,1) -Hizmet, inşaat ve diğer (2,2) (1,4) 7,2 33,5 4,9 17,3 5,2 (14,6) 6,3 14,8 Ara toplam 4,0 (22,6) 6,4 14,3 2,4 12,3 5,4 (18,2) 4,8 3,6 4- Devlet hizmetleri 0,2 12,2 3,0 7,6 6,8 5- İzafi banka hizmetleri (-) (20,6) 22,5 7,4 (6,5) 10,7 Toplam GSYH (Fak.fiy.) 4,1 (22,6) 6,8 14,3 2,4 12,3 5,9 (18,2) 4,9 3,6 6-İthalat vergileri 5,5 4,2 8,0 0,8 11,4 7-Dolaylı vergiler (47,9) 21,1 (21,6) (17,2) 24,4 8-Negatif etkiler (39,0) (30,7) 6,8 (71,4) 58,0 Toplam GSYH (Alıcı fiy.) 4,2 (27,0) 6,5 19,2 3,1 6,7 5,2 (14,6) 5,7 5,0 2014 2015 Çizelge : 13 - GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) Sektörler 2011 2012 2013 C-İSTİHDAM 1-İstihdamla ilgili hedef ve politikalar: 233 sayılı KHK’ya tabi olan KİT ve bağlı ortaklıklarında personel istihdamının temel ilkeleri, KİT personel rejimini düzenleyen 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı KHK’nın 2 nci maddesinde yer almıştır. KİT’lerde istihdama ilişkin yasal düzenleme, ilke, hedef ve politikalar; yıllık kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman programı kararnameleri, Bakanlar Kurulu kararları, Başbakanlık tarafından yayımlanan genelgeler, yıllık işletme bütçeleri ve yönetim kurulu kararları ile uygulamaya geçirilmektedir. 2014-18 dönemini kapsayan Onuncu Kalkınma Planında istihdama ilişkin temel amaç ve hedef; “Toplumun tüm kesimlerine insana yaraşır iş fırsatlarının sunulduğu, işgücünün niteliğinin yükseltilip etkin kullanıldığı, toplumsal cinsiyet eşitliği ile iş sağlığı ve güvenliği şartlarının iyileştirildiği ve güvenceli esneklik yaklaşımının benimsendiği bir işgücü piyasasının oluşturulması …”şeklinde belirlenmiştir. 30.09.2014 tarih ve 2014/6842 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki KİT ve Bağlı Ortaklıklarının 2015 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının genel ilkeleri düzenleyen 3 üncü maddesinin (1/c) bendinde; etkin bir insan kaynakları politikası izlenmesi, bu çerçevede, tüm personelin kamu teşebbüsü içinde rasyonel bir şekilde dağıtılması ve atıl duran personelin eleman açığı bulunan diğer hizmet birimlerine kaydırılmasının sağlanması öngörülmüştür. Kararnamenin istihdama ilişkin 4-11 inci maddelerinde; personel ihtiyacının temini, ilave atama, zorunlu istihdam, işe alma sınavları, geçici işçi istihdamı, fazla çalışma, pozisyon iptali gibi hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiş, kamu teşebbüslerinin, kararda bahsi geçmeyen her türlü personel alımından önce ilgisine göre Hazine Müsteşarlığından ve ÖİB’den izin almak zorunda oldukları belirtilmiştir. Karar gereğince; Kalkınma Bakanlığı tarafından uygun görülen yatırımlar kapsamında kurulan yeni tesis ve işletme birimlerinin ilave personel ihtiyacına ilişkin talepler YPK tarafından karara bağlanacak, 5620 sayılı Kanun çerçevesinde, yıl içerisinde 179 prim gün süresini aşmamak üzere ve sadece mevsimlik işlerde ve/veya kampanya işlerinde geçici işçi çalıştırılabilecek, 2015 yılında geçici işçilerin çalıştırılacakları toplam adam/ay süresi, son üç yılda belirlenen en yüksek izin tavanını aşmayacak şekilde, yıl içinde askerden dönecekler de dikkate alınarak, ilgisine göre Hazine Müsteşarlığının veya ÖİB’nin uygun görüşü alındıktan sonra Devlet Personel Başkanlığına vize ettirilecek, 2015 yılında 2014 yılı için belirlenen fazla çalışma tavanını aşmayacak şekilde fazla çalışma yaptırılabilecek, fazla çalışma tavanının yeterli olmaması halinde, KİT yönetim kurulları belirlenen tavanı %10’una kadar artırabilecek, maaş ve ücret ödemeleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca karşılanan kuruluşlarda 2014 yılı içinde emeklilik veya iş akdi feshi nedeniyle ayrılan işçilerin pozisyonlarının tamamı 30.06.2015 tarihine kadar yönetim kurulu kararı ile iptal edilecek ve ÖİB’ye bilgi verilecektir.

Genel Rapor • 2015 34 2-Personel istihdamı: KİT’lerle ilgili olarak çıkarılan 233 sayılı KHK’da KİT personel rejiminin ayrı bir kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. 233 sayılı KHK’nın personele ilişkin hükümlerinde önemli düzenlemeler yapan 05.01.1988 tarih ve 308 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin, Anayasa Mahkemesince iptali üzerine çıkarılan 22.01.1990 tarih ve 399 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin (a) bendinde istihdam şekilleri; memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirlenmiştir. KİT’lerde işçi personelin istihdamı; 4857 sayılı İş Kanunu ile 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesi hükümlerine göre yürütülmekte olup, ücret ve diğer hakları ile ilgili olarak 2012 yılında yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 2006 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile toplu iş sözleşmesi ve personel yönetmelikleri hükümleri uygulanmaktadır. KİT’lerde 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak çalışan işçiler; -Üretim yerlerinde ve bürolarda toplu iş sözleşmesi hükümlerine tabi olarak çalışanlar, -İşveren vekili durumunda bulunan veya sendika üyesi olması yasaklananlar veya bunlardan olmamakla beraber işverenle toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili işçi sendikası üyesi olmayan ve bu sendikaya dayanışma aidatı ödemediklerinden haklarında toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanmayan ve kapsam dışı olarak nitelendirilen personel, -Kamuda geçici işçi çalıştırılması hakkında 5620 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi kapsamında bir mali yılda 6 aydan az olmak üzere çalıştırılan geçici işçiler, olmak üzere üç ayrı grupta toplanmıştır. 4046 sayılı Kanun kapsamında özelleştirme programına alınan kuruluşların personeli programa alınma tarihindeki statülerini korumakta ve özelleşmenin gerçekleştiği tarihe kadar bulundukları statülerde çalışmaya devam ettiğinden, özelleştirme programındaki kuruluşların personeli de KİT personeli olarak değerlendirilmektedir. 4603 sayılı Kanun’a tabi kamu bankaları 233 ve 399 sayılı KHK’ların kapsamından çıkarılmış olmakla birlikte, Kanun’un 2 nci maddesinin üçüncü bendinde “Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personeli hakkında aylık, özlük ve emeklilikleri yönünden tabi oldukları mevzuatın uygulanmasına devam olunur. Bunlardan uygun görülenler istekleri halinde, emeklilik statüleri devam etmek üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılabilir.” hükmü bulunmaktadır. 2015 yılında KİT statüsündeki kuruluşlarda memur, sözleşmeli personel ve işçi olarak 276 bin kişinin istihdam edilmesi öngörülmüştür. Mevcut kadrolar iş analizlerine dayalı olarak belirlenmiş norm kadrolar değildir. Kuruluşlarda iş analizlerine dayalı olarak norm kadroların tespit edilmesi yönünde bazı çalışmalar yapılmış ise de bu çalışmalar sonuçlandırılarak uygulanır hale getirilememiştir. 20.12.2000 tarih ve 24266 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2000/1658 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uygulanacak Usul ve Esaslar” çerçevesinde KİT’lerde norm kadro tespit çalışmaları başlatılmıştır. Ancak, bu çalışmalar Usul ve Esasların 10 uncu

Sayıştay 35 maddesinde öngörüldüğü şekilde sonuçlandırılmadan, 27.12.2003 tarih ve 25329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2003/6532 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uyulacak Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar” yürürlüğe konulmasına rağmen, çalışmalar sonuçlandırılamamıştır. KİT’lerde çalışan personel sayısı yıllar itibarıyla sürekli azalma eğilimi içindedir. 2011 yılında istihdam edilen ortalama personel sayısı 216.778 kişi iken, 2015 yılında 194.481 kişiye, 2011 yılında yıl sonu itibarıyla istihdam edilen personel sayısı 213.372 kişi iken, 2015 yılında 192.466 kişiye gerilemiştir. 2011-2015 döneminde ortalama personel sayısı %12,5 oranında 27.851 kişi, yıl sonu personel sayısı ise %11,5 oranında 25.025 kişi azalmıştır. 2015 yılında çalışan personel sayısında tarım ve sanayi sektörlerinde görülen azalmaya karşılık, hizmetler sektörü ile mali kuruluşlarda görülen artış nedeniyle yıl sonu itibarıyla KİT toplam personel sayısı önceki yıla göre %0,1 oranında 158 kişi azalarak 192,5 bin kişiye düşmüştür. Personel sayısının azalmasında, emeklilik vb. nedenlerle ayrılmaların yanında, TEDAŞ ve TKİ gibi bazı kuruluşlardaki özelleştirmeler etkili olmakta, emeklilik veya diğer şekillerde kuruluşlardan ayrılan personelin yerine yeni personel alınmasına getirilen kısıtlamalar nedeniyle ortaya çıkan personel ihtiyacı hizmet alımı suretiyle yüklenici işçileriyle karşılanmaktadır. 2014 yıl sonu itibarıyla 61.048 kişi olan yüklenici işçisi sayısı 2015 yıl sonu itibarıyla 69.547 kişiye ulaşmıştır. KİT’lerde çalışan işçi personelin bir bölümü kapsam içi statüde çalışırken, bir bölümü işveren vekili olarak veya büro hizmetlerinde kapsam dışı statüde, bir bölümü geçici kadrolarda istihdam edilmektedir. 2011-2015 yılları arasında KİT’lerde çalışan işçilerin statüleri itibarıyla ortalama ve yıl sonu sayıları 14 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 14- Statülerine göre işçiler (Kişi) İşçiler Kapsam dışı Kapsam içi Geçici işçi Toplam Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu 2011 47.222 47.575 79.295 76.675 5.217 3.779 131.734 128.029 2012 44.229 44.439 78.812 76.376 5.811 3.667 128.852 124.482 2013 45.818 46.853 66.385 65.005 5.062 3.144 117.265 115.002 2014 48.167 49.562 62.971 60.554 4.953 2.643 116.091 112.759 2015 59.011 60.333 50.400 49.362 5.379 2.764 114.790 112.459 Kapsam dışı personel uygulaması ağırlıklı olarak mali sektörde yıllar itibarıyla yaygınlaşmış olup, madencilik (TPAO), imalat (TEMSAN) ve ulaştırma (TDİ, BOTAŞ, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü vb.) sektörlerinde de rastlanmaktadır. Geçici işçiler, genel olarak mevsimlik faaliyetlerin ağırlıklı olduğu Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü, T. Şeker Fabrikaları AŞ gibi KİT’lerde çalıştırılmaktadır.

Genel Rapor • 2015 36 Memur ve sözleşmeli personelin çalışma şartları ile özlük ve mali hakları 657 sayılı Kanun ve 399 sayılı KHK’da düzenlenmiş olmakla birlikte; 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu gereği, memur ve sözleşmeli personel sendika üyesi olabilmekte ve ücretlerinin belirlenmesi konusunda hükümetle toplu görüşme yapabilmektedirler. 527 sayılı KHK hükümleri gereği, özelleştirme kapsam ve programında bulunan KİT’lerde çalışan sözleşmeli personel hakkında 399 sayılı KHK uygulanmaya devam edilmekte ve bunların ücretleri YPK kararları ile belirlenmektedir. KİT’lerde 2011-2015 yıllarında sektörler itibarıyla çalışan personel için yapılan giderlerin ayrıntısı 15 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Tutar % 1- Yön. ve Den. Kurulu üyeleri () 16.522 18.781 18.525 19.537 21.534 1.997 10,2 2- Memurlar 406.015 381.910 394.745 358.996 378.115 19.119 5,3 3- Sözleşmeli personel 3.231.075 3.816.186 4.166.530 4.196.718 4.489.256 292.538 7,0 4- İşçiler 7.936.319 8.453.101 8.857.700 9.290.225 10.127.871 837.646 9,0 Toplam 11.589.931 12.669.978 13.437.500 13.865.476 15.016.776 1.151.300 8,3 () Kuruluş dışı (Bin TL) 2014 2015Personel giderleri Çizelge : 15- Personel giderlerinin statüler itibarıyla dağılımı 2011 2012 2013 Son iki yıl farkı 2015 yılında çalışan tüm personel için, önceki yıla göre %8,3 oranında 1,2 milyar TL artışla 15 milyar TL olarak gerçekleşen giderlerin 14,5 milyar TL’si cari yıl, 556 milyon TL’si geçmiş yıl giderleriyle ilgilidir. Geçmiş yıllarla ilgili giderlerin; 555 milyon TL’si sosyal giderlerle, 1 milyon TL’si diğer ödemelerle ilgilidir. KİT statüsündeki kuruluşlarda 2011-2015 yıllarında çalışan personelin sektörler itibarıyla yıllık ortalama ve yıl sonu sayıları ile personel giderlerinin ayrıntısı ve personel başına düşen aylık ortalama giderler 16-23 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. 3-Personelle ilgili sosyal konular: 2015 yılında gerçekleşen 15 milyar TL tutarındaki personel giderlerinin %25,6’sını oluşturan 3,8 milyar TL tutarındaki sosyal giderlerin; 3,3 milyar TL’si cari yılla, 555 milyon TL’si geçmiş yıl giderleriyle ilgilidir. Toplam sosyal giderler içinde %46,3 oranında 1,8 milyar TL ile en büyük pay SGK primi ve işsizlik sigortası primi işveren payı giderlerine ait olup, emekli olan işçilere ödenen kıdem tazminatı %12,9 oranında 496 milyon TL, memur ve sözleşmeli personel için ödenen emekli ikramiyesi %2,5 oranında 96 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.

Sayıştay 37 Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2015 yılı toplamı içindeki payı (%) 1-Tarım 3.715 3.582 3.567 3.325 3.161 (164) 3.581 3.443 3.503 3.244 3.109 (135) 1,6 2-Sanayi : a)Madencilik 29.616 28.139 26.387 25.347 24.836 (511) 29.344 26.899 25.345 24.733 24.687 (46) 12,8 b)İmalat 32.056 30.130 28.853 28.145 27.943 (202) 30.219 27.562 26.643 25.731 25.120 (611) 13,1 c)Enerji 31.558 30.748 21.340 21.006 18.316 (2.690) 30.858 31.019 21.234 19.738 17.454 (2.284) 9,1 Toplam (2) 93.230 89.017 76.580 74.498 71.095 (3.403) 90.421 85.480 73.222 70.202 67.261 (2.941) 35,0 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 70.302 71.384 69.970 67.076 66.990 (86) 70.711 70.635 67.056 67.184 67.548 364 35,0 b)Ticaret 4.735 4.876 4.520 4.549 4.657 108 4.823 4.885 4.566 4.564 4.727 163 2,5 c)Diğer hizmetler 2.991 2.034 1.173 1.189 1.086 (103) 1.413 1.945 1.106 1.072 1.140 68 0,6 Toplam (3) 78.028 78.294 75.663 72.814 72.733 (81) 76.947 77.465 72.728 72.820 73.415 595 38,1 4-Mali kuruluşlar: 41.805 42.713 43.724 44.987 47.492 2.505 42.423 42.841 44.712 46.358 48.681 2.323 25,3 Genel toplam 216.778 213.606 199.534 195.624 194.481 (1.143) 213.372 209.229 194.165 192.624 192.466 (158) 100,0 Endeks 2010= 100 97,5 96,1 89,7 88,0 87,5 (0,5) 98,1 96,2 89,3 88,6 88,5 (0,1)(Kişi) Çizelge : 16 - Personel sayısı Ortalama Yıl sonu

Genel Rapor • 2015 38 Çizelge : 17 - Personel giderleri 2011 2012 2013 2014 Esas ücret Ek ödeme Sosyal giderler Toplam 1-Tarım 178.710 187.754 201.049 220.168 108.222 40.447 73.318 221.987 2-Sanayi : a)M adencilik 1.708.552 1.824.903 1.838.178 1.822.270 813.168 564.249 692.224 2.069.641 b)İmalat 1.707.497 1.806.074 1.908.425 1.929.056 1.075.194 397.960 667.889 2.141.043 c)Enerji 1.856.564 1.927.107 1.484.450 1.594.578 598.903 458.132 391.040 1.448.075 Toplam (2) 5.272.613 5.558.084 5.231.053 5.345.904 2.487.265 1.420.341 1.751.153 5.658.759 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 3.432.197 3.962.318 4.431.892 4.417.232 2.767.121 942.736 1.063.878 4.773.735 b)Ticaret 215.158 250.855 239.599 260.708 180.296 36.128 65.077 281.501 c)Diğer hizmetler 237.683 165.279 98.571 125.292 77.062 11.471 35.452 123.985 Toplam (3) 3.885.038 4.378.452 4.770.062 4.803.232 3.024.479 990.335 1.164.407 5.179.221 4-M ali kuruluşlar 2.253.570 2.545.688 3.235.336 3.496.170 2.074.428 1.022.440 859.941 3.956.809 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 11.589.931 12.669.978 13.437.500 13.865.476 7.694.394 3.473.563 3.848.819 15.016.776 Endeks 2010=100 105,3 115,1 122,1 126,0 136,5 Aylık ortalama gider (TL) 4.455 4.943 5.612 5.907 6.435 Endeks 2010=100 108,0 119,8 136,1 143,2 156,0 Genel toplam 5.770.441 5.941.930 5.867.648 5.597.237 5.571.261 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 95,4 98,2 97,0 92,5 92,1 Aylık ortalama gider (TL) 2.218 2.318 2.451 2.384 2.387 Endeks 2010=100 97,8 102,2 108,0 105,1 105,2 (Bin TL) Sektörler 2015

Sayıştay 39 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2015 yılı toplamı içindeki payı (%) 1-Tarım 171 168 166 163 162 (1) 172 166 165 163 161 (2) 3,4 2-Sanayi : a)Madencilik 743 720 685 624 590 (34) 743 694 640 602 590 (12) 12,5 b)İmalat 1.320 1.309 1.336 1.331 1.286 (45) 1.311 1.320 1.349 1.302 1.271 (31) 26,8 c)Enerji 1.189 1.126 884 910 893 (17) 1.141 1.129 916 905 885 (20) 18,7 Toplam (2) 3.252 3.155 2.905 2.865 2.769 (96) 3.195 3.143 2.905 2.809 2.746 (63) 58,0 3-Hizmetler : a)Ulaştırma- haberleşme 2.298 2.379 2.205 1.732 1.524 (208) 2.387 2.393 1.881 1.588 1.493 (95) 31,5 b)Ticaret 279 282 286 282 281 (1) 327 284 282 285 287 2 6,1 c)Diğer hizmetler 59 60 51 43 41 (2) 45 57 45 42 41 (1) 0,9 Toplam (3) 2.636 2.721 2.542 2.057 1.846 (211) 2.759 2.734 2.208 1.915 1.821 (94) 38,5 4-Mali kuruluşlar 1.318 10 0 4 4 0 50 1 0 4 4 0 0,1 Genel toplam 7.377 6.054 5.613 5.089 4.781 (308) 6.176 6.044 5.278 4.891 4.732 (159) 100,0 Endeks 2010=100 84,9 69,6 64,6 58,5 55,0 (3,5) 73,3 71,7 62,6 58,0 56,2 (1,9)(Kişi) Yıl sonu Çizelge : 18- Memur sayısı Sektörler Ortalama

Genel Rapor • 2015 40 2011 2012 2013 2014 Esas ücret Ek ödeme Sosyal giderler Toplam 1- Tarım 9.695 11.201 11.503 12.428 4.303 5.207 3.708 13.218 2- Sanayi : a)M adencilik 33.677 39.842 39.981 40.484 20.712 11.807 11.343 43.862 b)İmalat 70.614 81.975 89.975 92.300 45.170 23.265 28.461 96.896 c)Enerji 76.356 79.370 61.879 62.087 24.309 25.511 22.810 72.630 Toplam (2) 180.647 201.187 191.835 194.871 90.191 60.583 62.614 213.388 3- Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 124.781 147.184 169.019 127.257 37.025 60.870 27.996 125.891 b)Ticaret 14.301 17.118 18.107 19.676 7.561 7.637 5.247 20.445 c)Diğer hizmetler 4.011 4.723 4.263 4.893 1.472 1.567 2.134 5.173 Toplam (3) 143.093 169.025 191.389 151.826 46.058 70.074 35.377 151.509 4- M ali kuruluşlar 72.580 497 18 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 406.015 381.910 394.745 358.996 140.552 135.864 101.699 378.115 Endeks 2010=100 104,7 98,5 101,8 92,6 97,5 Aylık ortalama gider 4.586 5.257 5.861 5.879 6.591 Endeks 2010=100 123,3 141,4 157,6 158,1 177,2 Genel toplam 202.148 179.107 172.370 144.920 140.282 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 94,8 84,0 80,8 67,9 65,8 Aylık ortalama gider 2.284 2.465 2.559 2.373 2.445 Endeks 2010=100 111,7 120,6 125,2 116,1 119,6 Çizelge : 19- M emur giderleri Sektörler (Bin TL) 2015

Sayıştay 41 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2015 yılı toplamı içindeki payı (%) 1-Tarım 883 893 1.002 1.010 1.038 28 822 875 1.053 1.015 1.070 55 1,4 2-Sanayi : a)Madencilik 4.692 4.646 4.536 4.410 4.357 (53) 4.736 4.490 4.318 4.297 4.410 113 5,9 b)İmalat 6.045 6.002 5.989 5.971 6.051 80 6.182 6.019 5.925 6.022 6.092 70 8,1 c)Enerji 10.436 10.453 8.161 8.314 8.130 (184) 10.508 10.639 8.240 8.362 7.927 (435) 10,5 Toplam (2) 21.173 21.101 18.686 18.695 18.538 (157) 21.426 21.148 18.483 18.681 18.429 (252) 24,5 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 50.060 49.982 50.162 47.780 48.322 542 50.280 49.958 47.411 48.311 48.750 439 64,7 b)Ticaret 3.413 3.520 3.641 3.732 3.839 107 3.492 3.561 3.723 3.757 3.890 133 5,2 c)Diğer hizmetler 346 353 252 170 137 (33) 287 308 201 149 125 (24) 0,2 Toplam (3) 53.819 53.855 54.055 51.682 52.298 616 54.059 53.827 51.335 52.217 52.765 548 70,1 4- Mali kuruluşlar 1.792 2.851 2.913 3.036 3.036 0 2.860 2.853 3.014 3.061 3.011 (50) 4,0 Genel toplam 77.667 78.700 76.656 74.423 74.910 487 79.167 78.703 73.885 74.974 75.275 301 100,0 Endeks 2010=100 99,8 101,1 98,5 95,6 96,2 0,6 102,8 102,2 95,9 97,3 97,7 0,4 Ortalama (Kişi) Sektörler Çizelge : 20- Sözleşmeli personel sayısı Yıl sonu

Genel Rapor • 2015 42 2011 2012 2013 2014 Esas ücret Ek ödeme Sosyal giderler Toplam 1-Tarım 33.753 41.535 48.878 52.692 41.531 5.678 11.228 58.437 2-Sanayi : a)M adencilik 208.436 233.377 237.713 247.149 184.743 17.004 63.311 265.058 b)İmalat 258.284 279.933 304.144 326.156 252.177 15.306 87.440 354.923 c)Enerji 408.138 458.835 387.868 445.110 326.903 48.306 100.277 475.486 Toplam (2) 874.858 972.145 929.725 1.018.415 763.823 80.616 251.028 1.095.467 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 2.061.603 2.411.360 2.759.418 2.660.988 1.938.105 384.245 511.729 2.834.079 b)Ticaret 136.766 157.926 177.642 197.528 150.545 19.917 43.066 213.528 c)Diğer hizmetler 14.851 21.336 17.371 13.438 6.344 667 4.837 11.848 Toplam (3) 2.213.220 2.590.622 2.954.431 2.871.954 2.094.994 404.829 559.632 3.059.455 4-M ali kuruluşlar 109.244 211.884 233.496 253.656 162.968 62.533 50.396 275.897 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 3.231.075 3.816.186 4.166.530 4.196.718 3.063.316 553.656 872.284 4.489.256 Endeks 2010=100 117,2 138,4 151,1 152,2 162,8 Aylık ortalama gider 3.467 4.041 4.529 4.699 4.994 Endeks 2010=100 117,4 136,9 153,4 159,2 169,2 Genel toplam 1.608.701 1.789.704 1.819.366 1.694.138 1.665.525 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 106,1 118,0 120,0 111,7 109,8 Aylık ortalama gider 1.726 1.895 1.978 1.897 1.853 Endeks 2010=100 106,3 116,7 121,8 116,9 114,1 Çizelge : 21- Sözleşmeli personel giderleri (Bin TL) Sektörler 2015

Sayıştay 43 Çizelge : 22- İşçi sayısı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2015 yılı toplamı içindeki payı (%) 1-Tarım 2.661 2.521 2.399 2.152 1.961 (191) 2.587 2.402 2.285 2.066 1.878 (188) 1,7 2-Sanayi : a)Madencilik 24.181 22.773 21.166 20.313 19.889 (424) 23.865 21.715 20.387 19.834 19.687 (147) 17,5 b)İmalat 24.691 22.819 21.528 20.843 20.606 (237) 22.726 20.223 19.369 18.407 17.757 (650) 15,8 c)Enerji 19.933 19.169 12.295 11.782 9.293 (2.489) 19.209 19.251 12.078 10.471 8.642 (1.829) 7,7 Toplam (2) 68.805 64.761 54.989 52.938 49.788 (3.150) 65.800 61.189 51.834 48.712 46.086 (2.626) 41,0 3-Hizmetler : a)Ulaştırma- haberleşme 17.944 19.023 17.603 17.564 17.144 (420) 18.044 18.284 17.764 17.285 17.305 20 15,3 b)Ticaret 1.043 1.074 593 535 537 2 1.004 1.040 561 522 550 28 0,5 c)Diğer hizmetler 2.586 1.621 870 976 908 (68) 1.081 1.580 860 881 974 93 0,9 Toplam (3) 21.573 21.718 19.066 19.075 18.589 (486) 20.129 20.904 19.185 18.688 18.829 141 16,7 4-Mali kuruluşlar 38.695 39.852 40.811 41.947 44.452 2.505 39.513 39.987 41.698 43.293 45.666 2.373 40,6 Genel toplam 131.734 128.852 117.265 116.112 114.790 (1.322) 128.029 124.482 115.002 112.759 112.459 (300) 100,0 Endeks 2010=100 97,0 94,9 86,4 85,5 84,5 (1,0) 97,0 94,3 87,1 85,4 85,2 (0,2) Yıl sonu Ortalama Sektörler (Kişi)

Genel Rapor • 2015 44 2011 2012 2013 2014 Esas ücret Ek ödeme Sosyal giderler Toplam 1-Tarım 135.067 134.817 140.437 154.938 62.306 29.549 58.382 150.237 2-Sanayi : a)M adencilik 1.465.549 1.550.765 1.559.524 1.534.074 607.020 535.355 617.570 1.759.945 b)İmalat 1.376.669 1.442.952 1.512.957 1.508.865 776.254 359.120 551.988 1.687.362 c)Enerji 1.369.177 1.385.893 1.033.076 1.085.749 246.396 384.285 267.942 898.623 Toplam (2) 4.211.395 4.379.610 4.105.557 4.128.688 1.629.670 1.278.760 1.437.500 4.345.930 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.244.407 1.402.251 1.501.798 1.627.585 790.506 497.391 524.139 1.812.036 b)Ticaret 63.650 75.111 43.404 43.085 21.897 8.440 16.764 47.101 c)Diğer hizmetler 217.174 137.157 75.133 105.243 67.514 9.139 28.481 105.134 Toplam (3) 1.525.231 1.614.519 1.620.335 1.775.913 879.917 514.970 569.384 1.964.271 4-M ali kuruluşlar 2.064.626 2.324.155 2.991.371 3.230.685 1.898.330 959.644 809.459 3.667.433 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 7.936.319 8.453.101 8.857.700 9.290.225 4.470.223 2.782.923 2.874.725 10.127.871 Endeks 2010=100 103,1 109,8 115,0 120,6 131,5 Aylık ortalama gider 5.020 5.467 6.295 6.668 7.352 Endeks 2010=100 106,2 115,7 133,2 141,1 155,6 Genel toplam 3.951.366 3.964.311 3.867.822 3.750.293 3.757.465 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 93,3 93,6 91,3 88,6 88,7 Aylık ortalama gider 2.500 2.564 2.749 2.692 2.728 Endeks 2010=100 96,2 98,7 105,8 103,6 105,0 Çizelge: 23- İşçi giderleri (Bin TL) Sektörler 2015

Sayıştay 45 D-MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum: KİT’lerin 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) 2011 yıl sonu değerlerine göre %26,2 oranında artarken son beş yılın ortalama artış oranı ise %9,1 olmuştur. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile yurt içi üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir. Yıllar Kaynak - varlık Üretici fiyatları artışı artışı % % 2011 19,41 11,09 2012 13,06 6,09 2013 (10,85) 4,48 2014 13,49 10,25 2015 10,34 5,28 Yıllar itibarıyla KİT’lerin kaynak ve varlıklarındaki artışlar 2013 yılındaki azalış dışında artan bir seyir izlemiş ve genel olarak yurt içi üretici fiyatlarındaki artışların üzerinde gerçekleşmiştir. 2015 yılında ise KİT’lerin kaynak ve varlıklarındaki artışlar üretici fiyatlarındaki artışların yaklaşık iki katı düzeyinde olmuştur. KİT’lerin mali durumlarının değerlendirilmesine esas sektörel bazda 2015 yılı varlıklarının ayrıntısına (Ek:3), kaynaklarının ayrıntısına (Ek:4) ekler arasında yer verilmiştir. KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ait bilançoları üzerinde gerekli sadeleştirmeler yapılarak hazırlanan konsolide mali durumu gösteren veriler ve bu verilerin kaynak ve varlıklar toplamı içerisindeki payları 24 sayılı, 2015 yılına ait kaynak ve varlıklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 24/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 46 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 76.046.009 63,4 82.522.942 60,8 81.386.750 67,3 90.325.668 65,8 100.075.526 66,1 9.749.858 10,8 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 13.087.806 10,9 12.012.738 8,9 11.340.216 9,4 14.398.521 10,5 20.438.608 13,5 6.040.087 41,9 b ) Kısa süreli 30.831.436 25,7 41.102.207 30,3 30.547.326 25,3 32.536.509 23,7 30.938.117 20,4 (1.598.392) (4,9) Toplam 43.919.242 36,6 53.114.945 39,2 41.887.542 34,6 46.935.030 34,2 51.376.725 33,9 4.441.695 9,5 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) 0,0 0,0 2.359.788 2,0 24.811 0,0 19.460 0,0 (5.351)(21,6) Kaynaklar toplamı 119.965.251 100,0 135.637.887 100,0 120.914.504 100,0 137.235.887 100,0 151.432.791 100,0 14.196.904 10,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 57.970.158 48,3 62.400.322 46,0 61.197.332 50,6 71.770.537 52,3 79.931.857 52,8 8.161.320 11,4 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 2.841.120 2,4 2.955.615 2,2 2.729.143 2,3 11.004.096 8,0 14.761.194 9,7 3.757.098 34,1 Toplam ( 1 ) 60.811.278 50,7 65.355.937 48,2 63.926.475 52,9 82.774.633 60,3 94.693.051 62,5 11.918.418 14,4 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 51.503.690 42,9 59.347.271 43,8 46.511.509 38,5 45.793.244 33,4 48.098.340 31,8 2.305.096 5,0 b ) Hazır değerler 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 10.476.520 8,7 8.668.010 6,3 8.641.400 5,7 (26.610) (0,3) Toplam ( 2 ) 59.153.973 49,3 70.282.950 51,8 56.988.029 47,1 54.461.254 39,7 56.739.740 37,5 2.278.486 4,2 Varlıklar toplamı 119.965.251 100,0 135.638.887 100,0 120.914.504 100,0 137.235.887 100,0 151.432.791 100,0 14.196.904 10,3 () Mali kuruluşlar hariç. 2014 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2015 Çizelge: 24- KİT'lerin 2011-2015 yılları mali durumu () 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

173,15 155,37 194,30 192,45 194,79 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

51,68 54,00 49,39 47,70 47,22 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

76,23 75,62 75,19 79,46 79,87 Disponibilite oranı

24,81 26,61 34,30 26,64 27,93 Genişletilmiş likidite oranı

191,86 171,00 186,56 167,39 183,40 Mali rantabilite oranı

4,26 6,25 6,07 (1,58) 3,48 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100

Sayıştay 47 Çizelge : 24/a- KİT'lerin 2015 yılı kaynak ve varlıklarının sektörler itibariyle dağılımı (*) (Bin TL) M a l i d u r u m Tarım M aden İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Ara toplam Kompanse Toplam Sektördeki ana kuruluş sayısı 1 4 10 5 7 3 6 36

36 Kaynaklar (Pasif) : 1 - Öz kaynaklar 1.173.169 12.593.721 5.084.850 29.015.023 47.571.930 4.812.802 962.693 101.214.188 1.138.662 100.075.526 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 0 5.963.190 468.527 9.312.430 3.445.776 1.287.840 136.863 20.614.626 176.018 20.438.608 b ) Kısa süreli 726.519 2.434.326 3.015.560 7.423.651 16.209.235 3.688.412 121.180 33.618.883 2.680.766 30.938.117 Toplam (2) 726.519 8.397.516 3.484.087 16.736.081 19.655.011 4.976.252 258.043 54.233.509 2.856.784 51.376.725 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) 19.460 19.460 19.460 Kaynaklar toplamı 1.899.688 20.991.237 8.568.937 45.751.104 67.226.941 9.789.054 1.201.276 155.428.237 3.995.446 151.432.791 Varlıklar (Aktif): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.300.534 5.551.843 2.098.799 26.968.859 43.068.255 1.153.447 928.782 81.070.519 1.138.662 79.931.857 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 5.773 10.586.316 172.121 3.484.522 459.864 155.760 72.856 14.937.212 176.018 14.761.194 Toplam ( 1 ) 1.306.307 16.138.159 2.270.920 30.453.381 43.528.119 1.309.207 1.001.638 96.007.731 1.314.680 94.693.051 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 575.784 4.479.542 5.969.100 14.632.526 18.233.508 6.762.783 125.863 50.779.106 2.680.766 48.098.340 b ) Hazır değerler 17.597 373.536 328.917 665.197 5.465.314 1.717.064 73.775 8.641.400 8.641.400 Toplam ( 2 ) 593.381 4.853.078 6.298.017 15.297.723 23.698.822 8.479.847 199.638 59.420.506 2.680.766 56.739.740 Varlıklar toplamı 1.899.688 20.991.237 8.568.937 45.751.104 67.226.941 9.789.054 1.201.276 155.428.237 3.995.446 151.432.791 Düzeltme öncesi sektör payı 1,22 13,51 5,51 29,44 43,25 6,30 0,77 100,00 2,57 97,43 Düzeltme sonrası sektör payı 1,25 13,86 5,66 30,21 44,39 6,46 0,79 102,64 2,64 100,00 (*) M ali kuruluşlar hariç.

Genel Rapor • 2015 48 Çizelgede, sektörler arası düzeltmeler (kompanse) yapılmış olup, bu düzeltmelerden önceki ve sonraki duruma göre sektörlerin toplam varlıklar içerisindeki payları, 25 sayılı çizelgede gösterilmiştir. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. 2014 yılı itibarıyla KİT’lerin 137,2 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %10,5’i uzun, %23,7’si kısa süreli olmak üzere toplam %34,2’si yabancı kaynaklardan, %65,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2015 yılı itibarıyla ise 151,4 milyar TL tutarındaki KİT kaynaklarının; %13,5’i uzun, %20,4’ü kısa süreli olmak üzere toplam %33,9’u yabancı kaynaklardan, %66,1’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2011-2015 döneminde net öz kaynaklar ortalama %9 oranında artış kaydetmiş olup, kaynaklar içerisinde öz kaynakların payı, yıllar itibarıyla dalgalanma göstermesine rağmen ortalama %65 seviyesinde gerçekleşmiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 25 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 26 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yabancı kaynaklar Kısa süreli yabancı kaynaklar Grafik: 3 - Kaynakların dağılımı 2011 2012 2013 2014 2015 Çizelgede, sektörler arası düzeltmeler (kompanse) yapılmış olup, bu düzeltmelerden önceki ve sonraki duruma göre sektörlerin toplam varlıklar içerisindeki payları, 25 sayılı çizelgede gösterilmiştir. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. 2014 yılı itibarıyla KİT’lerin 137,2 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %10,5’i uzun, %23,7’si kısa süreli olmak üzere toplam %34,2’si yabancı kaynaklardan, %65,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2015 yılı itibarıyla ise 151,4 milyar TL tutarındaki KİT kaynaklarının; %13,5’i uzun, %20,4’ü kısa süreli olmak üzere toplam %33,9’u yabancı kaynaklardan, %66,1’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2011-2015 döneminde net öz kaynaklar ortalama %9 oranında artış kaydetmiş olup, kaynaklar içerisinde öz kaynakların payı, yıllar itibarıyla dalgalanma göstermesine rağmen ortalama %65 seviyesinde gerçekleşmiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 25 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 26 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yabancı kaynaklar Kısa süreli yabancı kaynaklar Grafik: 3 - Kaynakların dağılımı 2011 2012 2013 2014 2015

Sayıştay 49 Çizelgede, sektörler arası düzeltmeler (kompanse) yapılmış olup, bu düzeltmelerden önceki ve sonraki duruma göre sektörlerin toplam varlıklar içerisindeki payları, 25 sayılı çizelgede gösterilmiştir. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. 2014 yılı itibarıyla KİT’lerin 137,2 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %10,5’i uzun, %23,7’si kısa süreli olmak üzere toplam %34,2’si yabancı kaynaklardan, %65,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2015 yılı itibarıyla ise 151,4 milyar TL tutarındaki KİT kaynaklarının; %13,5’i uzun, %20,4’ü kısa süreli olmak üzere toplam %33,9’u yabancı kaynaklardan, %66,1’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. 2011-2015 döneminde net öz kaynaklar ortalama %9 oranında artış kaydetmiş olup, kaynaklar içerisinde öz kaynakların payı, yıllar itibarıyla dalgalanma göstermesine rağmen ortalama %65 seviyesinde gerçekleşmiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 25 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 26 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yabancı kaynaklar Kısa süreli yabancı kaynaklar Grafik: 3 - Kaynakların dağılımı 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1 - Ödenmiş sermaye 66.947.049 64,3 72.430.874 59,7 81.254.124 67,1 99.935.822 72,4 116.244.890 76,5 16.309.068 16,3 2 - Yeniden değerleme fonu 3 - Kâr yedekleri 22.462.360 21,6 29.729.304 24,5 20.146.317 16,6 20.691.606 15,0 22.524.812 14,8 1.833.206 8,9 4 - Diğer öz kaynaklar ( Geçmiş yıllar kârları, serm.yedekleri vb.) 11.539.713 11,1 15.315.170 12,6 15.221.268 12,6 15.719.937 11,4 10.598.320 7,0 (5.121.617) (32,6) 5 - Dönem kârlarının
öz kaynaklarda kalacak kısmı 3.233.480 3,1 3.796.643 3,1 4.518.914 3,7 1.641.980 1,2 2.603.734 1,7 961.754 58,6 Ara toplam 104.182.602 100,0 121.271.991 100,0 121.140.623 100,0 137.989.345 100,0 151.971.756 100,0 13.982.411 10,1 6 - Geçmiş yıllar zararları (-) (24.047.204)(23,1) (35.959.054)(29,7) (32.995.084)(27,2) (41.068.299)(29,8) (48.036.331)(31,6) (6.968.032) 17,0 7 - Dönem net zararı (-) (4.089.389) (3,9) (2.789.995) (2,3) (6.758.789) (5,6) (6.595.378) (4,8) (3.859.899) (2,5) 2.735.479 (41,5) Toplam öz kaynaklar 76.046.009 73,0 82.522.942 68,0 81.386.750 67,2 90.325.668 65,5 100.075.526 65,9 9.749.858 10,8 8 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (2.359.788) (24.811) (19.460) 5.351 (21,6) Net öz kaynaklar 76.046.009 73,0 82.522.942 68,0 79.026.962 65,2 90.300.857 65,4 100.056.066 65,8 9.755.209 10,8 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge: 25- KİT'lerin öz kaynak unsurları () Son iki yıl farkı Öz kaynak unsurları 2014 2015

Genel Rapor • 2015 50 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Mali borçlar 9.592.252 21,8 7.356.280 13,8 9.101.882 21,7 9.682.860 20,6 13.781.766 26,8 4.098.906 42,3 a)Kısa süreli 2.368.601 5,4 2.351.296 4,4 2.937.739 7,0 3.488.188 10,7 4.440.368 14,4 952.180 27,3 b)Uzun süreli 7.223.651 16,4 5.004.984 9,4 6.164.143 14,7 6.194.672 13,2 9.341.398 18,2 3.146.726 50,8 2-Ticari borçlar 11.507.328 26,2 13.550.202 25,5 10.526.983 25,1 10.602.217 22,6 13.549.996 26,4 2.947.779 27,8 a)Kısa süreli 10.622.248 24,2 11.734.963 22,1 9.838.768 23,5 10.018.354 21,3 10.350.613 20,1 332.259 3,3 b)Uzun süreli 885.080 2,0 1.815.239 3,4 688.215 1,6 583.863 1,2 3.199.383 6,2 2.615.520 448,0 3-Vergi borçları 1.330.814 3,0 2.271.445 4,3 1.414.823 3,4 768.185 1,6 418.061 0,8 (350.124) (45,6) a)Kısa süreli 1.329.188 3,0 2.271.445 4,3 1.362.861 3,3 768.185 1,6 418.061 0,8 (350.124) (45,6) b)Uzun süreli 1.626 0,0 51.962 0,1 4-Diğer borçlar 10.109.396 23,0 19.524.768 36,8 6.739.963 16,1 8.267.860 17,6 7.995.878 15,6 (271.982) (3,3) a)Kısa süreli 8.757.502 19,9 18.338.980 34,5 6.679.810 15,9 8.214.630 17,5 7.920.483 15,4 (294.147) (3,6) b)Uzun süreli 1.351.894 3,1 1.185.788 2,2 60.153 0,1 53.230 0,1 75.395 0,1 22.165 41,6 5-Diğer yabancı kaynaklar 11.379.452 25,9 10.413.250 19,6 14.103.891 33,7 17.613.908 37,5 15.631.024 30,4 (1.982.884) (11,3) a)Kısa süreli 7.753.897 17,7 6.405.523 12,1 9.728.148 23,2 10.047.152 21,4 7.808.592 15,2 (2.238.560) (22,3) b)Uzun süreli 3.625.555 8,3 4.007.727 7,5 4.375.743 10,4 7.566.756 16,1 7.822.432 15,2 255.676 3,4 Yabancı kaynaklar toplamı 43.919.242 100,0 53.115.945 100,0 41.887.542 100,0 46.935.030 100,0 51.376.725 100,0 4.441.695 9,5 a)Kısa süreli 30.831.436 70,2 41.102.207 77,4 30.547.326 72,9 32.536.509 69,3 30.938.117 60,2 (1.598.392) (4,9) b)Uzun süreli 13.087.806 29,8 12.013.738 22,6 11.340.216 27,1 14.398.521 30,7 20.438.608 39,8 6.040.087 41,9 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge: 26 - KİT'lerin yabancı kaynak unsurları () Son iki yıl farkı Yabancı kaynak unsurları 2014 2015

Sayıştay 51 2015 yılında toplam yabancı kaynaklar geçen yıla göre %9,5 artış göstermesine rağmen toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 0,3 puan azalarak %33,9 olmuştur. Bu durum, öz kaynaklardaki artış ve yabancı kaynaklara sirayet eden zararın azalmasından kaynaklanmıştır. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %42,3 oranında ve ticari borçların %27,8 oranında arttığı; diğer yabancı kaynak unsurlarının ise azaldığı gözlenmektedir. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2011-2015 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2015 yılı varlıklarının %52,8’ini bağlı değerler oluşturmaktadır. Uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %62,5’ini oluşturmaktadır. Toplam varlıkların %37,5’ini oluşturan dönen varlıkların %5,7’si hazır değerlere ait bulunmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 27 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun süre paraya çevrilebilir değerler Kısa süre paraya çevrilebilir değerler Hazır değerler Grafik: 4 - Varlıkların dağılımı 2011 2012 2013 2014 2015 2015 yılında toplam yabancı kaynaklar geçen yıla göre %9,5 artış göstermesine rağmen toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 0,3 puan azalarak %33,9 olmuştur. Bu durum, öz kaynaklardaki artış ve yabancı kaynaklara sirayet eden zararın azalmasından kaynaklanmıştır. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %42,3 oranında ve ticari borçların %27,8 oranında arttığı; diğer yabancı kaynak unsurlarının ise azaldığı gözlenmektedir. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2011-2015 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2015 yılı varlıklarının %52,8’ini bağlı değerler oluşturmaktadır. Uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %62,5’ini oluşturmaktadır. Toplam varlıkların %37,5’ini oluşturan dönen varlıkların %5,7’si hazır değerlere ait bulunmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 27 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun süre paraya çevrilebilir değerler Kısa süre paraya çevrilebilir değerler Hazır değerler Grafik: 4 - Varlıkların dağılımı 2011 2012 2013 2014 2015

Genel Rapor • 2015 52 2011 2012 2013 Varlık unsurları Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Bağlı değerler : 57.970.158 48,3 62.400.322 46,0 61.197.332 50,6 71.770.537 52,3 79.931.857 52,8 8.161.320 11,4 a)Maddi duran varlıklar 51.053.593 42,6 55.108.449 40,6 55.133.015 45,6 64.227.418 46,8 69.676.212 46,0 5.448.794 8,5 b)Diğer bağlı değerler 6.916.565 5,8 7.291.873 5,4 6.064.317 5,0 7.543.119 5,5 10.255.645 6,8 2.712.526 36,0 2-Stoklar : 15.551.303 13,0 17.534.427 12,9 14.519.002 12,0 12.125.086 8,8 14.874.654 9,8 2.749.568 22,7 a)Dönen 15.551.303 13,0 17.534.427 12,9 14.519.002 12,0 12.125.086 8,8 14.803.915 9,8 2.678.829 22,1 b)Duran 70.739 0,0 70.739 3-Hazineden alacaklar : 4.482.845 3,7 2.471.350 1,8 1.346.084 1,1 1.882.267 1,4 5.104.139 3,4 3.221.872 171,2 a)Dönen 4.441.322 3,7 2.429.923 1,8 1.307.879 1,1 1.878.984 1,4 5.101.412 3,4 3.222.428 171,5 b)Duran 41.523 0,0 41.427 0,0 38.205 0,0 3.283 0,0 2.727 0,0 (556) (16,9) 4-Yurt dışından alacaklar : 3.830.065 3,2 1.535.979 1,1 1.838.218 1,5 5.766.334 4,2 1.866.232 1,2 (3.900.102) (67,6) a)Dönen 3.826.809 3,2 1.532.723 1,1 1.708.935 1,4 5.679.224 4,1 1.779.105 1,2 (3.900.119) (68,7) b)Duran 3.256 0,0 3.256 0,0 129.283 0,1 87.110 0,1 87.127 0,1 17 0,0 5-Diğer alacaklar : 27.895.327 23,3 35.594.625 26,2 29.732.069 24,6 36.139.040 26,3 39.824.904 26,3 3.685.864 10,2 a)Dönen 25.098.986 20,9 32.698.174 24,1 27.170.431 22,5 25.225.358 18,4 25.224.320 16,7 (1.038) (0,0) b)Duran 2.796.341 2,3 2.896.451 2,1 2.561.638 2,1 10.913.682 8,0 14.600.584 9,6 3.686.902 33,8 6-Menkul kıymetler : 2.585.270 2,2 776.870 0,6 1.805.279 1,5 884.613 0,6 1.189.605 0,8 304.992 34,5 a)Dönen 2.585.270 2,2 776.870 0,6 1.805.262 1,5 884.592 0,6 1.189.588 0,8 304.996 34,5 b)Duran 17 0,0 21 0,0 17 0,0 (4) (19,0) 7-Hazır değerler : 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 10.476.520 8,7 8.668.010 6,3 8.641.400 5,7 (26.610) (0,3) a)Dönen 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 10.476.520 8,7 8.668.010 6,3 8.641.400 5,7 (26.610) (0,3) b)Duran Varlıklar toplamı 119.965.251 100,0 135.638.887 100,0 120.914.504 100,0 137.235.887 100,0 151.432.791 100,0 14.196.904 10,3 a)Dönen 59.153.973 49,3 70.282.950 51,8 56.988.029 47,1 54.461.254 39,7 56.739.740 37,5 2.278.486 4,2 b)Duran 60.811.278 50,7 65.355.937 48,2 63.926.475 52,9 82.774.633 60,3 94.693.051 62,5 11.918.418 14,4 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge : 27 - KİT'lerin varlıklarının ayrıntısı () Son iki yıl farkı 2014 2015

Sayıştay 53 KİT’lerin son beş yıla ait bağlı değerlerinin, paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin, varlıklar toplamı içindeki oranlarına aşağıda yer verilmiştir. 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Bağlı değerlerx100 Varlıklar toplamı = 48,3 46 50,6 52,3 52,8 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler x100 Varlıklar toplamı = 51,7 54 49,4 47,7 47,2 2012 yılına kadar bağlı değerlerin varlıklar içerisindeki payı, yıllar itibarıyla azalış eğilimi gösterirken 2013 yılından itibaren artış göstermeye başladığı, 2015 yılında 0,5 puan artış kaydettiği, buna karşılık paraya çevrilebilir değerler ve hazır değerlerde tam tersi durumun yaşandığı görülmektedir. 2015 yılında paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar içerisindeki payı ise %47,2’ye gerilemiştir. Aynı oran diğer taraftan, hazır değerler, menkul kıymetler, alacaklar ve stoklar toplamından oluşan brüt işletme sermayesinin varlıklar içerisindeki oransal ağırlığını da ifade etmektedir. c) Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkiler: Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkileri ve yıllara göre izlediği seyri görmek üzere bazı göstergelere aşağıda yer verilmiştir. 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı = Bağlı değerlerx100 Öz kaynaklar = 76,2 75,6 75,2 79,5 79,9 Disponibilite = Hazır değerlerx100 Kısa süreli borçlar = 24,8 26,6 34,3 26,6 27,9 Genişletilmiş likidite oranı

Dönen varlıklarx100 Kısa süreli borçlar = 191,8 171 186,6 167,4 183,4 KİT’ler öz kaynakları ile bağlı değerlerini büyük ölçüde karşılayabilecek durumda bulunmaktadırlar. 2015 yılında hazır değerler ile kısa süreli borçları karşılama oranı %27,9 ve dönen varlıklarla kısa süreli borçları karşılama oranı %183,4 seviyesine yükselmiştir. Bu durum KİT’lerin kısa süreli borçlarının geçen yıla göre %4,9 oranında azalmasından kaynaklanmıştır. 2-Sektörler itibarıyla mali durum: KİT toplam kaynak ve varlıkları ile bunların sektörlere göre dağılımı 28 sayılı çizelgede; sektörlerin mali durumlarına ilişkin veriler ve bu veriler ışığında hesaplanan rasyolar 29-36 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 54 Toplam (%) Toplam (%) Toplam % Toplam % Toplam % Toplam (%) 1-Tarım 882.269 0,2 1.204.637 0,3 1.637.906 0,3 1.768.580 0,3 1.899.688 0,3 131.108 7,4 2-Sanayii: a)Madencilik 11.680.579 2,9 13.346.146 3,0 14.149.600 2,7 17.220.520 2,9 20.991.237 2,9 3.770.717 21,9
b)İmalat sanayii 7.974.112 2,0 8.062.277 1,8 7.623.813 1,5 8.372.859 1,4 8.568.937 1,2 196.078 2,3
c)Enerji 54.681.174 13,8 59.980.316 13,7 52.135.636 10,1 48.216.563 8,1 45.751.104 6,4 (2.465.459) (5,1) Toplam (2) 74.335.865 18,8 81.388.739 18,6 73.909.049 14,4 73.809.942 12,4 75.311.278 10,6 1.501.336 2,0 3-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 36.408.644 9,2 44.953.029 10,3 50.635.672 9,8 59.052.388 9,9 67.226.941 9,4 8.174.553 13,8
b)Ticaret 8.616.793 2,2 8.218.102 1,9 7.683.712 1,5 7.192.071 1,2 9.789.054 1,4 2.596.983 36,1
c)Diğ.Hizmetler 12.551.601 3,2 16.222.623 3,7 1.203.083 0,2 1.212.207 0,2 1.201.276 0,2 (10.931) (0,9) Toplam (3) 57.577.038 14,5 69.393.754 15,8 59.522.467 11,6 67.456.666 11,3 78.217.271 11,0 10.760.605 16,0 Toplam (1+2+3) 132.795.172 33,5 151.987.130 34,7 135.069.422 26,2 143.035.188 24,0 155.428.237 21,8 12.393.049 8,7 Düzeltme (-) 12.829.921 3,2 16.348.243 3,7 14.154.918 2,8 5.799.301 1,0 3.995.446 0,6 (1.803.855) (31,1) Net toplam (1+2+3) 119.965.251 30,3 135.638.887 31,0 120.914.504 23,5 137.235.887 23,0 151.432.791 21,2 14.196.904 10,3 4-Mali kuruluşlar 276.309.239 69,7 302.308.229 69,0 393.679.287 76,5 458.463.922 77,0 562.260.951 78,8 103.797.029 22,6 Genel toplam 396.274.490 100,0 437.947.116 100,0 514.593.791 100,0 595.699.809 100,0 713.693.742 100,0 117.993.933 19,8 Çizelge : 28 - Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 2014 Son iki yıl farkı Sektör ve alt sektörler 2015 2011 2012 2013

Sayıştay 55 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 701.848 79,6 937.670 77,8 1.169.724 71,4 1.105.043 62,5 1.173.169 61,8 68.126 6,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 992 0,1 735 0,1 569 0,0 253 0,0 0 0,0 (253)

b ) Kısa süreli 179.429 20,3 266.232 22,1 467.613 28,5 663.284 37,5 726.519 38,2 63.235 9,5 Toplam 180.421 20,4 266.967 22,2 468.182 28,6 663.537 37,5 726.519 38,2 62.982 9,5 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 882.269 100,0 1.204.637 100,0 1.637.906 100,0 1.768.580 100,0 1.899.688 100,0 131.108 7,4 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 495.079 56,1 752.569 62,5 1.055.133 64,4 1.201.989 68,0 1.300.534 68,5 98.545 8,2 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 2.846 0,3 4.374 0,4 4.730 0,3 5.018 0,3 5.773 0,3 755 15,0 Toplam ( 1 ) 497.925 56,4 756.943 62,8 1.059.863 64,7 1.207.007 68,2 1.306.307 68,8 99.300 8,2 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 353.419 40,1 433.743 36,0 568.536 34,7 555.297 31,4 575.784 30,3 20.487 3,7 b ) Hazır değerler 30.925 3,5 13.951 1,2 9.507 0,6 6.276 0,4 17.597 0,9 11.321 180,4 Toplam ( 2 ) 384.344 43,6 447.694 37,2 578.043 35,3 561.573 31,8 593.381 31,2 31.808 5,7 Varlıklar toplamı 882.269 100,0 1.204.637 100,0 1.637.906 100,0 1.768.580 100,0 1.899.688 100,0 131.108 7,4 Çizelge : 29 - Tarım sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

389,01 351,23 249,84 166,54 161,48 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

43,89 37,53 35,58 32,04 31,54 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

70,54 80,26 90,20 108,77 110,86 Disponibilite oranı

17,24 5,24 2,03 0,95 2,42 Genişletilmiş likidite oranı

214,20 168,16 123,62 84,67 81,67 Mali rantabilite oranı

1,69 2,74 (11,28) (6,81) : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100

Genel Rapor • 2015 56 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 8.087.545 69,2 9.503.309 71,2 10.310.201 72,9 11.724.463 68,1 12.593.721 60,0 869.258 7,4 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 537.841 4,6 574.406 4,3 571.684 4,0 2.831.729 16,4 5.963.190 28,4 3.131.461 110,6 b ) Kısa süreli 3.055.193 26,2 3.268.431 24,5 3.267.715 23,1 2.664.328 15,5 2.434.326 11,6 (230.002) (8,6) Toplam 3.593.034 30,8 3.842.837 28,8 3.839.399 27,1 5.496.057 31,9 8.397.516 40,0 2.901.459 52,8 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 14.149.600 100,0 17.220.520 100,0 20.991.237 100,0 3.770.717 21,9 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 3.849.560 33,0 4.152.437 31,1 4.054.917 28,7 5.600.552 32,5 5.551.843 26,4 (48.709) (0,9) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 1.285.576 11,0 1.251.994 9,4 2.045.328 14,5 6.438.558 37,4 10.586.316 50,4 4.147.758 64,4 Toplam ( 1 ) 5.135.136 44,0 5.404.431 40,5 6.100.245 43,1 12.039.110 69,9 16.138.159 76,9 4.099.049 34,0 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 3.996.412 34,2 4.808.194 36,0 5.403.668 38,2 4.862.862 28,2 4.479.542 21,3 (383.320) (7,9) b ) Hazır değerler 2.549.031 21,8 3.133.521 23,5 2.645.687 18,7 318.548 1,8 373.536 1,8 54.988 17,3 Toplam ( 2 ) 6.545.443 56,0 7.941.715 59,5 8.049.355 56,9 5.181.410 30,1 4.853.078 23,1 (328.332) (6,3) Varlıklar toplamı 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 14.149.600 100,0 17.220.520 100,0 20.991.237 100,0 3.770.717 21,9 2015 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2014 Çizelge : 30 - Madencilik sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

225,09 247,30 268,54 213,32 149,97 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

67,04 68,89 71,34 67,48 73,55 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

47,60 43,69 39,33 47,77 44,08 Disponibilite oranı

83,43 95,87 80,96 11,96 15,34 Genişletilmiş likidite oranı

214,24 242,98 246,33 194,47 199,36 Mali rantabilite oranı

35,29 27,16 20,32 10,94 11,09 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100

Sayıştay 57 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 4.365.405 54,7 4.279.451 53,1 4.313.908 56,6 4.420.498 52,8 5.084.850 59,3 664.352 15,0 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 362.455 4,5 389.612 4,8 322.873 4,2 423.026 5,1 468.527 5,5 45.501 10,8 b ) Kısa süreli 3.246.252 40,7 3.393.214 42,1 2.987.032 39,2 3.529.335 42,2 3.015.560 35,2 (513.775) (14,6) Toplam 3.608.707 45,3 3.782.826 46,9 3.309.905 43,4 3.952.361 47,2 3.484.087 40,7 (468.274) (11,8) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 7.974.112 100,0 8.062.277 100,0 7.623.813 100,0 8.372.859 100,0 8.568.937 100,0 196.078 2,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.649.267 20,7 1.617.106 20,1 1.697.895 22,3 1.739.477 20,8 2.098.799 24,5 359.322 20,7 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 480.096 6,0 291.299 3,6 157.122 2,1 568.204 6,8 172.121 2,0 (396.083) (69,7) Toplam ( 1 ) 2.129.363 26,7 1.908.405 23,7 1.855.017 24,3 2.307.681 27,6 2.270.920 26,5 (36.761) (1,6) 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 5.165.736 64,8 5.128.639 63,6 5.201.260 68,2 5.744.738 68,6 5.969.100 69,7 224.362 3,9 b ) Hazır değerler 679.013 8,5 1.025.233 12,7 567.536 7,4 320.440 3,8 328.917 3,8 8.477 2,6 Toplam ( 2 ) 5.844.749 73,3 6.153.872 76,3 5.768.796 75,7 6.065.178 72,4 6.298.017 73,5 232.839 3,8 Varlıklar toplamı 7.974.112 100,0 8.062.277 100,0 7.623.813 100,0 8.372.859 100,0 8.568.937 100,0 196.078 2,3 2015 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2014 Çizelge : 31 - İmalat sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman) : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar*100

120,97 113,13 130,33 111,84 145,94 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin Paraya çevrilebilir ve hazır varlıklar toplamına oranı : değerler/ Varlıklar toplamı*100

79,32 79,94 77,73 79,22 75,51 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı : Bağlı değerler/Öz kaynaklar*100

37,78 37,79 39,36 39,35 41,28 Disponibilite oranı : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar*100

20,92 30,21 19,00 9,08 10,91 Genişletilmiş likidite oranı : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar*100

180,05 181,36 193,13 171,85 208,85 Mali rantabilite oranı : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar*100

0,31

Genel Rapor • 2015 58 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 28.606.322 52,3 30.018.867 50,0 27.386.957 52,5 28.891.117 59,9 29.015.023 63,4 123.906 0,4 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 6.273.558 11,5 5.292.126 8,8 5.576.148 10,7 6.572.839 13,6 9.312.430 20,4 2.739.591 41,7 b ) Kısa süreli 19.801.294 36,2 24.669.323 41,1 21.518.577 41,3 12.752.607 26,4 7.423.651 16,2 (5.328.956) (41,8) Toplam 26.074.852 47,7 29.961.449 50,0 27.094.725 52,0 19.325.446 40,1 16.736.081 36,6 (2.589.365) (13,4) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) 2.346.046 4,5 Kaynaklar toplamı 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 52.135.636 100,0 48.216.563 100,0 45.751.104 100,0 (2.465.459) (5,1) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 28.319.614 51,8 27.868.426 46,5 23.634.808 45,3 25.939.775 53,8 26.968.859 58,9 1.029.084 4,0 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 101.470 0,2 150.142 0,3 222.336 0,4 3.785.275 7,9 3.484.522 7,6 (300.753) (7,9) Toplam ( 1 ) 28.421.084 52,0 28.018.568 46,7 23.857.144 45,8 29.725.050 61,6 30.453.381 66,6 728.331 2,5 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 24.907.057 45,5 29.395.103 49,0 25.353.134 48,6 16.508.969 34,2 14.632.526 32,0 (1.876.443) (11,4) b ) Hazır değerler 1.353.033 2,5 2.566.645 4,3 2.925.358 5,6 1.982.544 4,1 665.197 1,5 (1.317.347) (66,4) Toplam ( 2 ) 26.260.090 48,0 31.961.748 53,3 28.278.492 54,2 18.491.513 38,4 15.297.723 33,4 (3.193.790) (17,3) Varlıklar toplamı 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 52.135.636 100,0 48.216.563 100,0 45.751.104 100,0 (2.465.459) (5,1) 2015 Son iki yıl farkı 2014 M a l i d u r u m Çizelge : 32 - Enerji sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

109,71 100,19 101,08 149,50 173,37 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

48,21 53,54 54,67 46,20 41,05 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

99,00 92,84 86,30 89,78 92,95 Disponibilite oranı

6,83 10,40 13,59 15,55 8,96 Genişletilmiş likidite oranı

132,62 129,56 131,41 145,00 206,07 Mali rantabilite oranı

4,05 8,30 0,80 (5,6) 2,6 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100

Sayıştay 59 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 25.292.118 69,5 28.690.733 63,8 34.579.970 68,3 40.248.029 68,2 47.571.930 70,8 7.323.901 18,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.134.156 5,9 2.264.702 5,0 2.680.075 5,3 3.093.212 5,2 3.445.776 5,1 352.564 11,4 b ) Kısa süreli 8.982.370 24,7 13.997.594 31,1 13.375.627 26,4 15.711.147 26,6 16.209.235 24,1 498.088 3,2 Toplam 11.116.526 30,5 16.262.296 36,2 16.055.702 31,7 18.804.359 31,8 19.655.011 29,2 850.652 4,5 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 36.408.644 100,0 44.953.029 100,0 50.635.672 100,0 59.052.388 100,0 67.226.941 100,0 8.174.553 13,8 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 20.437.406 56,1 23.879.815 53,1 29.894.217 59,0 36.313.608 61,5 43.068.255 64,1 6.754.647 18,6 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 541.861 1,5 367.697 0,8 173.128 0,3 52.977 0,1 459.864 0,7 406.887 768,0 Toplam ( 1 ) 20.979.267 57,6 24.247.512 53,9 30.067.345 59,4 36.366.585 61,6 43.528.119 64,7 7.161.534 19,7 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 14.130.120 38,8 18.644.307 41,5 17.630.980 34,8 18.332.686 31,0 18.233.508 27,1 (99.178) (0,5) b ) Hazır değerler 1.299.257 3,6 2.061.210 4,6 2.937.347 5,8 4.353.117 7,4 5.465.314 8,1 1.112.197 25,5 Toplam ( 2 ) 15.429.377 42,4 20.705.517 46,1 20.568.327 40,6 22.685.803 38,4 23.698.822 35,3 1.013.019 4,5 Varlıklar toplamı 36.408.644 100,0 44.953.029 100,0 50.635.672 100,0 59.052.388 100,0 67.226.941 100,0 8.174.553 13,8 2015 Son iki yıl farkı 2014 M a l i d u r u m Çizelge : 33 - Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

227,52 176,42 215,38 214,04 242,03 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

43,87 46,88 40,96 38,51 35,94 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

80,81 83,23 86,45 90,22 90,53 Disponibilite oranı

14,46 14,73 21,96 27,71 33,72 Genişletilmiş likidite oranı

171,77 147,92 153,77 144,39 146,21 Mali rantabilite oranı

4,39 (2,41) 2,1 : Dönem sonuçları (Kâr) /Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100

Genel Rapor • 2015 60 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 4.324.258 50,2 4.252.310 51,7 3.831.924 49,9 4.167.259 57,9 4.812.802 49,2 645.543 15,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.842.242 33,0 2.244.992 27,3 1.932.576 25,2 1.254.411 17,4 1.287.840 13,2 33.429 2,7 b ) Kısa süreli 1.450.293 16,8 1.720.800 20,9 1.919.212 25,0 1.770.401 24,6 3.688.412 37,7 1.918.011 108,3 Toplam 4.292.535 49,8 3.965.792 48,3 3.851.788 50,1 3.024.812 42,1 4.976.252 50,8 1.951.440 64,5 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 7.683.712 100,0 7.192.071 100,0 9.789.054 100,0 2.596.983 36,1 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.881.890 21,8 1.885.238 22,9 1.098.716 14,3 1.147.487 16,0 1.153.447 11,8 5.960 0,5 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 40.591 0,5 80.877 1,0 71.680 0,9 116.077 1,6 155.760 1,6 39.683 34,2 Toplam ( 1 ) 1.922.481 22,3 1.966.115 23,9 1.170.396 15,2 1.263.564 17,6 1.309.207 13,4 45.643 3,6 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 5.801.891 67,3 5.315.711 64,7 5.242.344 68,2 4.295.689 59,7 6.762.783 69,1 2.467.094 57,4 b ) Hazır değerler 892.421 10,4 936.276 11,4 1.270.972 16,5 1.632.818 22,7 1.717.064 17,5 84.246 5,2 Toplam ( 2 ) 6.694.312 77,7 6.251.987 76,1 6.513.316 84,8 5.928.507 82,4 8.479.847 86,6 2.551.340 43,0 Varlıklar toplamı 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 7.683.712 100,0 7.192.071 100,0 9.789.054 100,0 2.596.983 36,1 2015 Son iki yıl farkı 2014 M a l i d u r u m Çizelge : 34- Ticaret sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

100,74 107,22 99,48 137,77 96,72 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

78,16 77,06 85,70 84,05 88,22 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

43,52 44,33 28,67 27,54 23,97 Disponibilite oranı

61,53 54,41 66,22 92,23 46,55 Genişletilmiş likidite oranı

461,58 363,32 339,37 334,87 229,91 Mali rantabilite oranı

3,65 5,08 5,70 6,25 7,62 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100

Sayıştay 61 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.558.176 44,3 5.779.014 35,6 832.728 69,2 889.562 73,4 962.693 80,1 73.131 8,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 1.332.253 10,6 1.295.609 8,0 256.332 21,3 223.488 18,4 136.863 11,4 (86.625) (38,8) b ) Kısa süreli 5.661.172 45,1 9.148.000 56,4 127.765 10,6 123.968 10,2 121.180 10,1 (2.788) (2,2) Toplam 6.993.425 55,7 10.443.609 64,4 384.097 31,9 347.456 28,7 258.043 21,5 (89.413) (25,7) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) 13.742 24.811 2,0 19.460 1,6 (5.351) (21,6) Kaynaklar toplamı 12.551.601 100,0 16.222.623 100,0 1.203.083 100,0 1.212.207 100,0 1.201.276 100,0 (10.931) (0,9) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.227.005 17,7 3.183.143 19,6 800.308 66,5 947.952 78,2 928.782 77,3 (19.170) (2,0) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 784.371 6,2 857.676 5,3 54.860 4,6 38.424 3,2 72.856 6,1 34.432 89,6 Toplam ( 1 ) 3.011.376 24,0 4.040.819 24,9 855.168 71,1 986.376 81,4 1.001.638 83,4 15.262 1,5 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 8.693.622 69,3 10.982.961 67,7 227.802 18,9 171.564 14,2 125.863 10,5 (45.701) (26,6) b ) Hazır değerler 846.603 6,7 1.198.843 7,4 120.113 10,0 54.267 4,5 73.775 6,1 19.508 35,9 Toplam ( 2 ) 9.540.225 76,0 12.181.804 75,1 347.915 28,9 225.831 18,6 199.638 16,6 (26.193) (11,6) Varlıklar toplamı 12.551.601 100,0 16.222.623 100,0 1.203.083 100,0 1.212.207 100,0 1.201.276 100,0 (10.931) (0,9) Son iki yıl farkı 2012 M a l i d u r u m 2014 2015 Çizelge : 35- Diğer hizmetler sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2011 2013 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

79,48 55,34 216,80 256,02 373,07 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

82,26 80,38 33,48 21,80 22,68 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

40,07 55,08 96,11 106,56 96,48 Disponibilite oranı

14,95 13,10 94,01 43,78 60,88 Genişletilmiş likidite oranı

168,52 133,16 272,31 182,17 164,75 Mali rantabilite oranı

1,08 5,70 (12,49) 3,01 3,70 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100

Genel Rapor • 2015 62 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 35.230.813 12,8 44.126.628 14,6 48.076.399 12,2 61.266.550 13,4 68.575.606 12,2 7.309.056 11,9 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 18.929.321 6,9 27.666.387 9,2 40.294.197 10,2 54.967.255 12,0 73.903.172 13,1 18.935.917 34,4 b ) Kısa süreli 222.149.105 80,4 230.515.214 76,3 305.308.691 77,6 342.230.117 74,6 419.782.173 74,7 77.552.056 22,7 Toplam 241.078.426 87,2 258.181.601 85,4 345.602.888 87,8 397.197.372 86,6 493.685.345 87,8 96.487.973 24,3 3 - Azınlık payları Kaynaklar toplamı 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 393.679.287 100,0 458.463.922 100,0 562.260.951 100,0 103.797.029 22,6 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 3.804.671 1,4 5.085.976 1,7 5.854.469 1,5 9.311.734 2,0 11.604.529 2,1 2.292.795 24,6 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 163.962.179 59,3 136.913.755 45,3 134.583.567 34,2 199.256.400 43,5 288.812.363 51,4 89.555.963 44,9 Toplam ( 1 ) 167.766.850 60,7 141.999.731 47,0 140.438.036 35,7 208.568.134 45,5 300.416.892 53,4 91.848.758 44,0 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 78.904.782 28,6 116.616.691 38,6 196.069.106 49,8 187.921.376 41,0 186.525.583 33,2 (1.395.793) (0,7) b ) Hazır değerler 29.637.607 10,7 43.691.807 14,5 57.172.145 14,5 61.974.412 13,5 75.318.476 13,4 13.344.064 21,5 Toplam ( 2 ) 108.542.389 39,3 160.308.498 53,0 253.241.251 64,3 249.895.788 54,5 261.844.059 46,6 11.948.271 4,8 Varlıklar toplamı 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 393.679.287 100,0 458.463.922 100,0 562.260.951 100,0 103.797.029 22,6 2015 M a l i d u r u m 2014 Çizelge : 36- Mali kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

14,61 17,09 13,91 15,42 13,89 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

98,62 98,32 98,51 97,97 97,94 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

10,80 11,53 12,18 15,20 16,92 Disponibilite oranı

13,34 18,95 18,73 18,11 17,94 Genişletilmiş likidite oranı

48,86 69,54 82,95 73,02 62,38 Mali rantabilite oranı

19,49 17,70 18,68 15,79 16,68 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100

Sayıştay 63 KİT’lerin mali durumlarıyla ilgili olarak, gerek sektörler bazında yapılan incelemede, gerekse bu raporun 3 ve 4 numaralı eklerinde kaynak ve varlıkların ayrıntısı verildiğinden, aşağıda sektörler itibarıyla yapılan mali durum değerlendirmelerinde genel bilgilere yer verilmiştir. a) Tarım sektörü: Tarım sektöründe faaliyet gösteren tek KİT olan TİGEM’in 2015 yılı kaynak ve varlıkları 2011 yılına göre %115,3, bir önceki döneme göre ise %7,4 oranında artmıştır. 2015 yılında iklim şartlarının olumlu olmasıyla TİGEM, net satışlarını bir önceki döneme göre %16 artmış, böylece, dönem zararı 45 milyon TL azalarak 80 milyon TL’ye gerilemiştir. 2014 yılındaki zarar 2015 yılını da etkilediğinden, Teşekkülün yeterli fon oluşturamaması sonucu banka kredilerinde artış devam etmiştir. Yeterli gelir elde edemeyen kuruluşun mali bünyesinde, yabancı kaynakların ağırlığı artmış, öz kaynak-yabancı kaynak dengesi yabancı kaynaklar lehine değişmiştir. Diğer bir ifade ile Teşekkül üretim kapasitesini yenilemek ve arttırmak için gerçekleştirdiği yatırımları büyük ölçüde yabancı kaynaklarla finanse etmektedir. b) Sanayi sektörü: Sanayi sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2011-2015 dönemine ait mali durumları madencilik, imalat ve enerji alt sektörleri bazında aşağıda incelenmiştir. 2015 yılı itibarıyla madencilik sektöründe faaliyet gösteren 4 kuruluşun toplam varlıkları sanayi sektörünün %27,9’unu oluşturmuştur. Madencilik alt sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2011 yılı değerlerine göre %79,7 oranında, bir önceki yıla göre ise %21,9 oranında artmıştır. Mali yeterlilik oranının önceki döneme göre yaklaşık 63,4 puan düşmesinde TPAO’nun yatırımlarının finansmanı için faize tabi uzun vadeli yabancı kaynaklara yönelmesi etkili olmuştur. 2015 yılında TPAO’nun toplam varlıklarının %43’ü yabancı kaynaklarla karşılanmıştır. Mali rantabilite oranının önceki döneme göre yaklaşık 9,4 puan düşmesinde ise TPAO’nun 2015 yılı dönem kârının önceki döneme göre azalması ve TTK Genel Müdürlüğünün dönem zararının artması etkili olmuştur. 2015 yılında imalat sanayinde faaliyet gösteren 10 kuruluşun toplam kaynak ve varlıkları sanayi sektörünün %11,4’ünü oluşturmuştur. İmalat sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2014 yılı toplam kaynak ve varlıkları, 2011 yılı değerlerine göre %7,5 oranında ve bir önceki yıla göre %2,3 oranında artmıştır. Sektör varlıklarından önceki yıla göre uzun sürede paraya çevrilebilir değerlerde görülen %69,7’lik gerileme T.Şeker Fabrikaları AŞ’nin uzun süreli ticari alacaklarından gerçekleştirdiği tahsilatlardan kaynaklanmıştır. Kuruluş tahsilatlarıyla banka kredilerini karşılama yoluna gitmiş ve sektörün yabancı kaynak kullanımı geçen yıla göre %14,6 oranında azalış göstermiştir.

Genel Rapor • 2015 64 Hazine tarafından sektörde yer alan MKE, ÇAY-KUR ve ESK’ye sermaye ödemesi yapılması sonucunda öz kaynaklar geçen yıla göre %15 artış göstermiştir. Sektörü oluşturan kuruluşlar 2015 yılını toplam 15,5 milyon TL kâr ile kapatmıştır. Sektörde yer alan diğer kuruluşlar 2015 yılını kârla kapatmalarına rağmen T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin 100,3 milyon TL, TEMSAN’ın 42,8 milyon TL, TÜDEMSAŞ’ın 8,9 milyon TL ve Doğusan AŞ’nin 1,4 milyon TL zarar etmesi sektörün finansal yapısını olumsuz etkilemektedir. 2015 yılı itibarıyla enerji sektöründe yer alan 5 kuruluşun toplam kaynak ve varlıkları sanayi sektörünün %60,7’sini oluşturmuştur. Enerji sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2011 yılı değerlerine göre %16,3 oranında, bir önceki yıla göre ise %5,1 oranında azalmıştır. Söz konusu azalışlar enerji sektöründe gerçekleşen özelleştirmelerden kaynaklanmıştır. 2015 yılında, TETAŞ’ın 559 milyon TL ve TEDAŞ’ın 191 milyon TL dönem zararı ile faaliyetlerini neticelendirmelerine rağmen TEİAŞ, EÜAŞ ve Ankara Doğal Elektrik Üretim AŞ’nin kâr elde etmesi nedeniyle, sektör toplamda dönemi 1,3 milyar TL kâr ile kapatmıştır. c) Hizmetler sektörü: Ulaştırma-haberleşme alt sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2011 yılına göre %84,6 oranında, bir önceki döneme göre ise %13,8 oranında artmıştır. 2011 ve 2012 yıllarını zararla kapatan sektör, 2013 yılında 1,5 milyar TL kâra geçmiş olmasına rağmen 2014 yılında kârlılığını sürdüremeyerek 2014 yılında da 968 milyon TL zarar etmiş, 2015 yılında TCDD’nin 2,1 milyar TL tutarındaki dönem zararına rağmen, sektörde faaliyet gösteren diğer kuruluşların kârlarının 3,1 milyar TL olarak gerçekleşmesinin etkisiyle sektör 2015 yılını 1 milyar TL kârla kapatmıştır. TCDD’nin 2009-2015 faaliyet dönemleri zararla sonuçlandığından, iç kaynak yaratılamamakta; kaynak ihtiyacı sürekli olarak Hazine tarafından yapılan sermaye artışları ve Hazine devirli/garantili yurt dışı krediler ile karşılanabilmektedir. Bu kapsamda 2015 yılında 6,1 milyar TL sermayeye mahsuben Hazine tarafından ödenmiştir. Ticaret alanında faaliyet gösteren 3 kuruluşun 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2011 yılına göre %13,6, bir önceki döneme göre ise %36,1 oranında artmıştır. Sektörün büyük kuruluşu TMO, her yıl Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararnamelerle, tarım ürünlerinin destekleme alımı ve satımında görevlendirilmektedir. İlgili kararnamelerde, verilen görev sonucu meydana gelen zararların Hazine’ce karşılanması gerektiği, ayrıca TMO’nun ürün alımları için gerek duyacağı finansmanın, görev zararlarının ödenmesi için Genel Bütçeye konulan ödenekten yapılacak aktarmalar, T.C. Merkez Bankası’nca sağlanacak reeskont kredisi ve iç ve dış piyasalardan temin edilecek krediler ile karşılanması öngörülmektedir. Kuruluşun görev zararı nedeniyle Hazineden alacakları 2014 yıl sonu itibarıyla 981,2 milyon TL iken, 2015 yılında 772,2 milyon TL artarak 1.753,4 milyon TL’ye yükselmiştir.

Sayıştay 65 Kuruluş, zaman zaman ortaya çıkan nakit ihtiyacını karşılamak için doğacak görev zararlarına mahsuben Hazine’den avans kullanmış olup, 2015 yılında kullanılan 1.059 milyon TL tutarındaki kaynakla birlikte Hazine’ye borçlar tutarı 1.137,6 milyon TL’ye ulaşmıştır. Hazine’den kullanılan avansların mahsup edilmesinden sonra 2014 yıl sonu itibarıyla 902,6 milyon TL olarak gerçekleşen Hazine’den net alacaklar 2015 yıl sonu itibarıyla 615,8 milyon TL’ye düşmüştür. 2015 yılında DMO 203,5 milyon TL, TMO 149,7 milyon TL ve Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ 13,6 milyon TL kâr elde etmiştir. 2015 yılında, diğer hizmetler alt sektöründe yer alan 8 kuruluşun varlık toplamı geçen yıla göre %0,9 oranında azalışla 1,2 milyar TL’ye gerilemiştir. d) Mali kuruluşlar: 2015 yılında sektörde bulunan 19 şirketin kaynakları toplamı son beş yılda %103,5 oranında artarken, son dönem yıllık artışı %22,6 ile üretici fiyatları artış endeksinin oldukça üzerinde gerçekleşmiştir. 2014 yılında toplam kaynakların %86,6’sı yabancı kaynak, %13,4’ü öz kaynaklardan oluşmakta iken, 2015 yılında bu değerler sırasıyla %87,8 ve %12,2 olarak gerçekleşmiş; sektörün mali yeterlilik oranı da 2015 yılında 1,5 puan azalışla %13,9’a gerilemiştir. Sektörün kullandığı yabancı kaynaklar önceki döneme göre %24,3 oranında artış gösterirken, öz kaynak artışı %11,9 seviyesinde olmuştur. Sektörün öz kaynak kârlılığı önceki döneme göre yaklaşık 0,9 puan artarak %16,7 seviyesine yükselmiştir. Sektörü oluşturan kuruluşların 2015 yılı dönem kârları toplamı 11,4 milyar TL olmuştur. 3- Finansman programı ve gerçekleşmesi: KİT’ler, bağlı ortaklıkları, özelleştirme programındaki kuruluşları ve özel kanunlara tabi kuruluşları içeren 2015 yılı genel yatırım ve finansman programında; 6 milyar TL kaynak yaratılacağı; 7,5 milyar TL yatırım, 2,8 milyar TL stok artışı, 547,6 milyon TL sabit kıymet azalışı ve 43,1 milyon TL sermaye iştirakiyle birlikte toplam 3,9 milyar TL borçlanma gereğinin doğacağı; bu tutarın, 12,5 milyar TL’sinin sermaye artışı ve 2,2 milyar TL’sinin görev zararıyla karşılanacağı; 56,2 milyon TL net faiz ödemesinden sonra 10,9 milyar TL tutarında faiz dışı fazla oluşacağı öngörülmüştür. Genel yatırım ve finansman programları Hazine Müsteşarlığı tarafından takip edilmekte olan KİT’ler, bağlı ortaklıkları, özelleştirme programındaki kuruluşlar ve özel kanunlara tabi kuruluşlar için 2015 yılında kaynak, ödeme ve yatırım dengesi ile finansman ihtiyacı, temin edilen finansmanın kaynaklarına ilişkin program ve gerçekleşme tutarları son beş yıl gerçekleşmeleri ile birlikte 37 sayılı, 2015 yılına ilişkin finansman sonuçlarının İDT, KİK, özelleştirme programındaki kuruluşlar ve özel kanunlara tabi kuruluşlar bazında dağılımı 37/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 66 Çizelge: 37- 2011-2015 yılları finansman sonuçları(*) (Bin TL) Finansman programı büyüklükleri 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar (%) I-Yaratılan fonlar (1+2): 2.899.743 3.989.183 (2.027.676) (3.768.055) 4.675.288 8.443.343 (224,1) 1-Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-) (A+B+C+D+E): 6.016.877 7.318.285 5.135.349 1.796.494 7.739.515 5.943.021 330,8 A-Dönem kâr veya zararı (-): 2.590.485 4.313.555 2.072.222 (1.013.204) 3.608.431 4.621.635 (456,1) B-Görev zararı (tahakkuk eden) (-) (1.965.996) (1.579.211) (1.761.227) (1.801.810) (1.939.016) (137.206) 7,6 C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) 3.710.006 3.876.069 3.679.392 4.131.333 4.367.422 236.089 5,7 D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) 574.790 558.139 487.214 106.208 947.769 841.561 792,4 E-Kur farkları (+) 1.107.592 149.733 657.748 373.967 754.909 380.942 101,9 2-Kanuni yükümlükler (-): (3.117.134) (3.329.102) (7.163.025) (5.564.549) (3.064.227) 2.500.322 (44,9) II-Toplam finansman ihtiyacı: 8.267.615 9.884.518 5.471.448 11.353.692 13.077.583 1.723.891 15,2 -Yatırım 6.292.255 6.426.637 7.216.094 8.588.170 9.192.603 604.433 7,0 -Stok artışı 2.003.532 2.266.482 1.453.818 (2.370.856) 1.588.801 3.959.657 (167,0) -Sabit kıymet artışı (77.860) 1.161.375 (3.007.347) 4.020.283 389.062 (3.631.221) (90,3) -Bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki sermaye artışı 49.688 30.024 (191.117) 1.116.095 1.907.117 791.022 70,9 III-Borçlanma gereği (I-II) 5.367.872 5.895.335 7.499.124 15.121.747 8.402.295 (6.719.452) (44,4) IV-Net faiz ödemesi: 118.023 (315.596) (528.122) (250.712) (272.346) (21.634) 8,6 -Faiz gelirleri (-) (469.004) (662.589) (758.194) (563.548) (573.445) (9.897) 1,8 -Faiz giderleri (+) 587.027 346.993 230.072 312.836 301.099 (11.737) (3,8) V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (III-IV) (5.249.849) (5.579.739) (8.027.246) (15.372.459) (8.674.641) 6.697.818 (43,6) VI-Toplam bütçe ve fon transferleri (tahsil veya mahsup olunan): 9.041.403 7.416.718 9.510.487 15.435.243 11.767.002 (3.668.241) (23,8) -Sermaye 6.468.284 5.504.466 7.856.462 13.136.862 9.499.959 (3.636.903) (27,7) -Görev zararı 2.550.662 1.887.577 1.627.094 2.298.381 2.264.844 (33.537) (1,5) -Yardım 22.457 24.675 26.931

2.199 2.199
VII-Transferler sonrası faiz dışı fazla (VI-V) 3.791.554 1.836.979 1.483.241 62.784 3.092.361 3.029.577 4.825,4 (*)
M ali kuruluşlar hariç.

Sayıştay 67 Çizelge: 37/a - 2015 yılı finansman durumu() (Bin TL) Finansman programı büyüklükleri İDT KİK Özel. programındaki kuruluşlar Özel kanunlara tabi kuruluşlar KİT toplamı Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme I-Yaratılan fonlar (1+2): 4.403.970 2.826.915 1.120.637 1.250.955 (34.070) 15.005 465.976 582.413 5.956.513 4.675.288 1-Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-)
(A+B+C+D+E): 6.149.674 4.490.151 2.211.617 2.369.459 (34.070) 22.094 683.075 857.811 9.010.296 7.739.515 A-Dönem kâr veya zararı (-): 3.869.937 1.298.344 1.662.329 1.918.177 (270.424) (251.162) 366.754 643.072 5.628.596 3.608.431 B-Görev zararı (tahakkuk eden) (-) (1.928.198) (1.939.016) (1.928.198) (1.939.016) C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) 3.647.525 3.471.627 539.628 443.274 236.204 258.818 302.631 193.703 4.725.988 4.367.422 D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) 37.920 910.185 4.760 4.434 150 12.114 13.690 21.036 56.520 947.769 E-Kur farkları (+) 522.490 749.011 4.900 3.574 2.324 527.390 754.909 2-Kanuni yükümlükler (-): (1.745.704) (1.663.236) (1.090.980) (1.118.504) (7.089) (217.099) (275.398) (3.053.783) (3.064.227) II-Toplam finansman ihtiyacı: 8.442.763 11.977.014 807.440 660.142 19.320 47.806 554.318 392.621 9.823.841 13.077.583
-Yatırım 6.409.393 8.347.842 549.810 418.088 22.510 16.683 540.988 409.990 7.522.701 9.192.603
-Stok artışı 2.823.733 1.610.052 (2.153) 3.802 (14.345) (17.465) (1.593) (7.588) 2.805.642 1.588.801
-Sabit kıymet artışı (833.505) 112.003 259.783 238.252 11.155 48.588 14.923 (9.781) (547.644) 389.062
-Bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki sermaye artışı 43.142 1.907.117 43.142 1.907.117 III-Borçlanma gereği (II-I) 4.038.793 9.150.099 (313.197) (590.813) 53.390 32.801 88.342 (189.792) 3.867.328 8.402.295 IV-Net faiz ödemesi: 331.981 32.767 (78.414) (82.506) (65.030) (66.512) (132.366) (156.095) 56.171 (272.346)
-Faiz gelirleri (-) (99.991) (262.036) (78.414) (82.506) (66.730) (72.808) (132.366) (156.095) (377.501) (573.445)
-Faiz giderleri (+) 431.972 294.803 1.700 6.296 433.672 301.099 V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (IV-III) (3.706.812) (9.117.332) 234.783 508.307 (118.420) (99.313) (220.708) 33.697 (3.811.157) (8.674.641) VI-Toplam bütçe ve fon transferleri
(tahsil veya mahsup olunan): 10.677.782 11.619.452 3.986.975 83.000 147.550 14.747.757 11.767.002
-Sermaye 8.436.165 9.352.409 3.986.975 83.000 147.550 12.506.140 9.499.959
-Görev zararı 2.241.617 2.264.844 2.241.617 2.264.844
-Yardım 2.199 2.199 VII-Transferler sonrası faiz dışı fazla (V+VI) 6.970.970 2.502.120 4.221.758 508.307 (35.420) 48.237 (220.708) 33.697 10.936.600 3.092.361 ()Mali kuruluşlar hariç.

Genel Rapor • 2015 68 2015 yılında genel yatırım ve finansman programına tabi KİT’ler, bağlı ortaklıkları, özelleştirme programındaki kuruluşlar ve özel kanunlara tabi kuruluşlar toplamda 4,7 milyar TL kaynak yaratmış; 9,2 milyar TL yatırım, 1,6 milyar TL tutarındaki stok artışı, 389,1 milyon TL tutarında sabit kıymet artışı ve 1,9 milyar TL tutarındaki sermaye iştiraki neticesinde 8,4 milyar TL tutarında finansman açığı ortaya çıkmış; bu tutarın, 9,5 milyar TL’si sermaye artışı ve 2,3 milyar TL’si görev zararıyla karşılanmış, bir kuruluşa 2,2 milyon TL yardım yapılmış, 272,3 milyon TL net faiz ödemesinden sonra 3,1 milyar TL faiz dışı fazla oluşmuştur. 2014 yılında fon yaratamayan kuruluşların, 2015 yılında 4,7 milyar TL fon yaratması nedeniyle borçlanma ihtiyacı geçen yıla göre %44,4 oranında azalmıştır. Hazine tarafından yapılan toplam 11,8 milyar TL transferler sonucunda kuruluşlar 2015 yılını 3,1 milyar TL faiz dışı fazla ile kapatmışlardır.

Sayıştay 69 2015 yılında genel yatırım ve finansman programına tabi KİT’ler, bağlı ortaklıkları, özelleştirme programındaki kuruluşlar ve özel kanunlara tabi kuruluşlar toplamda 4,7 milyar TL kaynak yaratmış; 9,2 milyar TL yatırım, 1,6 milyar TL tutarındaki stok artışı, 389,1 milyon TL tutarında sabit kıymet artışı ve 1,9 milyar TL tutarındaki sermaye iştiraki neticesinde 8,4 milyar TL tutarında finansman açığı ortaya çıkmış; bu tutarın, 9,5 milyar TL’si sermaye artışı ve 2,3 milyar TL’si görev zararıyla karşılanmış, bir kuruluşa 2,2 milyon TL yardım yapılmış, 272,3 milyon TL net faiz ödemesinden sonra 3,1 milyar TL faiz dışı fazla oluşmuştur. 2014 yılında fon yaratamayan kuruluşların, 2015 yılında 4,7 milyar TL fon yaratması nedeniyle borçlanma ihtiyacı geçen yıla göre %44,4 oranında azalmıştır. Hazine tarafından yapılan toplam 11,8 milyar TL transferler sonucunda kuruluşlar 2015 yılını 3,1 milyar TL faiz dışı fazla ile kapatmışlardır. E-İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar: Kamu hukukuna tâbi olan veya kamu kaynağı kullanan kurum ve kuruluşların yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 22.01.2002 tarih ve 24648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2003 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. KİT’ler, 4734 sayılı Kanun’un 2/b maddesi ile Kamu İhale Kanunu kapsamı içinde yer almaktadır. 4603 sayılı Kanuna tabi bankaların ise sadece yapım işleri kanun kapsamında bulunmaktadır. 13.02.2011 tarih 6111 sayılı Kanun ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri dışındaki mal ve hizmet alımları, Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı dışına çıkarılmıştır. Kamu İhale Kanunu’nun 2 nci maddesinin son fıkrasında; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketlerin bu Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilirken, geçici 4 üncü maddesinde bu kuruluşların kendi kanunları yürürlüğe girinceye kadar 4734 sayılı Kanuna tabi olacakları belirtilmiştir. Ancak, söz konusu kanuni düzenlemenin yapılmamış olması sebebiyle, bu kuruluşlarda 4734 sayılı Kanun uygulanmaya devam edilmektedir. Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutulan mal ve hizmetler, Kanun’un 3 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (g) fıkrasına göre; KİT’ler ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli, 2015 yılı için 7.726.990 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımları istisna kapsamındadır. İstisna kapsamındaki mal ve hizmetler, kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmektedir. 19.02.2014 tarih 28918 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6518 sayılı Kanun ile, 4734 sayılı Kanun’da değişikliğe gidilmiş, birden fazla idarenin ortak ihtiyaçları için ihale yapılması, diğer kamu kurumlarından Kamu İhale Kurumu’na yapılacak görevlendirmeler hükme bağlanmıştır. Ayrıca aynı Kanunla; yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi katılımı veya off-set uygulamaları içeren mal ve hizmet alımları Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılmıştır. 11.09.2014 tarih 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6552 sayılı Kanun ile de, 4734 sayılı Kanun’un personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına ilişkin maddelerinde çeşitli değişiklikler yapılmıştır. 07.04.2015 tarih 29319 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6637 sayılı Kanun ile, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünün her türlü program, haber, yapım ve yayınlarla ilgili olarak Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinden yapacağı mal ve hizmet alımları, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılmıştır. Kanun'un yayımlandığı 2002 yılında 6 bent olarak düzenlenen istisnalar, ilgili maddede yapılan değişikliklerle 2015 yıl sonu itibarıyla 20 bent olmuş ve istisnaların kapsamı genişletilmiştir.

Genel Rapor • 2015 70 KİT’lerin 2011-2015 yılları sektörler itibarıyla mal alımları cari fiyatlarla 41/a, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 41/b, 2011-2015 yılları mal alımlarının gruplar itibarıyla dağılımı 42, 2015 yılı mal alımlarının sektörel ayrıntısı 42/a, sektörler itibarıyla dış alımlar 43, hizmet alımları 44, 2015 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluşun 2011-2015 yılları ilk madde ve malzeme alımları 45 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 38/a – KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 147.010 177.961 199.022 218.362 229.993 11.631 5,3 b) Sanayi:
ba) Madencilik 1.937.674 1.703.540 2.233.927 2.812.591 2.781.188 (31.403) (1,1)
bb) İmalat 3.669.167 3.962.279 4.188.435 4.502.538 5.137.140 634.602 14,1
bc) Enerji 20.309.557 24.554.875 18.714.025 22.193.985 17.827.679 (4.366.306) (19,7) Toplam (b) 25.916.398 30.220.694 25.136.387 29.509.114 25.746.007 (3.763.107) (12,8) c) Hizmetler
ca)Ulaş.-haberleş. 27.981.199 35.008.431 32.179.003 39.545.036 34.200.160 (5.344.876) (13,5)
cb)Ticaret 4.742.920 6.091.947 6.023.539 5.958.575 10.337.164 4.378.589 73,5
cc) Diğer hizmet 7.407 6.272 5.544 5.956 4.268 (1.688) (28,3) Toplam(c) 32.731.526 41.106.650 38.208.086 45.509.567 44.541.592 (967.975) (2,1) d) Mali kuruluşlar 151.833 216.857 221.146 431.745 249.805 (181.940) (42,1) Genel toplam 58.946.767 71.722.162 63.764.641 75.668.788 70.767.397 (4.901.391) (6,5) Çizelge: 38/b- KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 72.659 85.851 89.755 92.589 92.252 (337) (0,4) b) Sanayi:
ba) Madencilik 957.680 821.815 1.007.453 1.192.584 1.115.554 (77.030) (6,5)
bb) İmalat 1.813.457 1.911.467 1.888.895 1.909.149 2.060.543 151.394 7,9
bc) Enerji 10.037.838 11.845.663 8.439.625 9.410.611 7.150.808 (2.259.803) (24) Toplam (b) 12.808.974 14.578.944 11.335.973 12.512.345 10.326.905 (2.185.439) (17,5) c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 13.829.486 16.888.625 14.512.042 16.767.739 13.717.925 7.366.033 43,9
cb)Ticaret 2.344.151 2.938.852 2.716.487 2.526.533 4.146.309 (64.964) (2,6)
cc)Diğer hizmet 3.661 3.026 2.500 2.525 1.712 412 16,3 Toplam(c) 16.177.297 19.830.503 17.231.030 19.296.797 17.865.946 (1.430.851) (7,4) d) Mali kuruluşlar 75.042 104.615 99.732 183.067 100.199 (82.868) (45,3) Genel toplam 29.133.974 34.599.914 28.756.489 32.084.797 28.385.302 (3.699.495) (11,5)

Sayıştay 71 Çizelge: 39- Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2011-2015 dönemi mal alımları (Bin TL) Alımlar 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % -İlk madde 10.595.911 12.013.711 10.416.924 13.485.535 9.863.425 (3.622.110) (26,9) -İşl. malzemesi
ve yedek 1.273.606 1.582.805 1.333.921 2.390.062 1.968.552 (421.510) (17,6) -Ticari mal 46.728.657 57.843.057 51.759.633 59.337.647 58.486.941 (850.706) (1,4) -Diğer alımlar 348.593 282.589 254.163 455.544 448.479 (7.065) (1,6) Toplam 58.946.767 71.722.162 63.764.641 75.668.788 70.767.397 (4.901.391) (6,5) Çizelge: 39/a - KİT’lerin 2015 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı (Bin TL) Alımlar İlk madde İşletme malz. ve yedek Ticari mal Diğer alımlar Toplam a) Tarım 21.573 205.173 3.247 - 229.993 b) Sanayi:
ba) Madencilik 596.920 513.657 1.670.611 - 2.781.188
bb) İmalat 4.181.623 787.117 168.400 - 5.137.140
bc) Enerji 4.274.376 144.552 13.408.751 - 17.827.679 Toplam (b) 9.052.919 1.445.326 15.247.762 - 25.746.007 c) Hizmetler:
ca)Ulaştırma.-haberleşme 649.626 267.239 33.161.319 121.976 34.200.160
cb)Ticaret 138.816 48.442 10.073.678 76.228 10.337.164
cc) Diğer hizmet 448 944 - 2.876 4.268 Toplam(c) 788.890 316.625 43.234.997 201.080 44.541.592 d) Mali kuruluşlar 43 1.428 935 247.399 249.805 Genel toplam 9.863.425 1.968.552 58.486.941 448.479 70.767.397 Çizelge: 40- KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 324 169 263 26 60 34 130,8 b) Sanayi:
ba) Madencilik 9.034 14.451 527.694 300.986 384.327 83.341 27,7
bb) İmalat 542.648 399.976 157.299 219.454 221.737 2.283 1,0
bc) Enerji 11.136 5.886 202 7.215 107 (7.108) (98,5) Toplam (b) 562.818 420.313 685.195 527.655 606.171 78.516 14,9 c) Hizmetler
ca)Ulaş.-haberleşme 27.082.875 34.156.918 29.646.497 36.213.952 32.521.801 (3.692.151) (10,2)
cb)Ticaret 468.021 9.180 153.442 1.985.981 1.215.585 (770.396) (38,8)
cc)Diğer hizmet 3.308
Toplam(c) 27.554.204 34.166.098 29.799.939 38.199.933 33.737.386 (4.462.547) (11,7) d) Mali kuruluşlar 85.463 122.678 37.734 105.078 1.223 (103.855) (98,8) Genel toplam 28.202.809 34.709.258 30.523.131 38.832.692 34.344.840 (4.487.852) (11,6)

Genel Rapor • 2015 72 Çizelge : 41- KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 59.036 71.134 88.510 103.871 114.118 10.247 9,9 b) Sanayi:
ba) Madencilik 549.374 677.984 697.791 660.411 980.742 320.331 48,5
bb) İmalat 277.654 308.410 358.272 407.636 440.019 32.383 7,9
bc) Enerji 727.176 880.283 467.902 600.593 602.779 2.186 0,4 Toplam (b) 1.554.204 1.866.677 1.523.965 1.668.640 2.023.540 354.900 21,3 c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 651.033 697.213 793.056 1.000.697 1.356.085 355.388 35,5
cb)Ticaret 115.530 139.466 140.138 207.827 162.352 (45.475) (21,9)
cc)Diğer hizmet 24.701 41.737 82.392 25.145 20.289 (4.856) (19,3) Toplam(c) 791.264 878.416 1.015.586 1.233.669 1.538.726 305.057) 24,7 d) Mali kuruluşlar 512.784 500.262 658.486 795.506 582.112 (213.394) (26,8) Genel toplam 2.917.288 3.316.489 3.286.547 3.801.686 4.258.496 456.810 12,0 Çizelge: 42- 2015 yılında yüksek tutarlı mal alımı olan 25 kuruluş (Bin TL) Sektör Tutar % 1 BOTAŞ Ulaştırma 27.180.027 34.168.635 31.651.009 38.548.607 33.329.413 (5.219.194) (14,0) 2 TETAŞ (1) Enerji 11.594.486 14.342.376 22.589.925 20.937.102 20.195.577 (741.525) (4,0) 3 TMO Ticaret 970.960 1.251.621 2.487.782 1.378.389 4.684.511 3.306.122 239,9 4 EÜAŞ (Konsolide) Enerji 6.171.760 7.777.890 5.605.895 7.887.796 4.106.356 (3.781.440) (48,0) 5 DMO Ticaret 1.567.227 1.518.514 1.582.842 2.118.943 3.283.320 1.164.377 55,0 6 T. Şeker Fab. AŞ İmalat 1.847.959 1.909.115 2.196.795 2.240.365 2.441.061 200.696 9,0 7 TP Petrol Dağıtım AŞ Ticaret 853.100 1.739.806 1.952.915 2.461.243 2.369.333 (91.910) (4,0) 8 ÇAY-KUR İmalat 788.040 861.459 961.884 978.987 1.199.019 220.032 22,5 9 TKİ Maden 990.012 953.239 1.029.488 984.106 1.177.839 193.733 19,7 10 TCDD(Konsolide) (2) Ulaştırma 1.007.533 965.740 574.586 1.072.229 955.041 (117.188) (11,0) 11 ESK İmalat 382.676 472.458 420.427 580.081 753.894 173.813 30,0 12 TPAO Maden 716.028 525.178 976.398 777.983 446.694 (331.289) (43,0) 13 MKE İmalat 283.735 355.071 340.613 352.178 378.963 26.785 7,6 14 TİGEM Tarım 147.010 177.961 199.022 218.362 229.993 11.631 5,3 15 T.C.Ziraat Bankası Bankacılık 127.588 163.906 190.101 345.156 225.831 (119.325) (35,0) 16 Eti Maden İşletmeleri Maden 149.552 136.147 145.024 170.732 212.971 42.239 24,7 17 TÜDEMSAŞ İmalat 66.300 52.149 91.645 95.396 144.406 49.010 51,4 18 DHMİ Ulaştırma 40.347 100.935 118.791 111.867 120.280 8.413 7,5 19 TÜVASAŞ İmalat 191.885 196.032 51.045 49.428 102.543 53.115 107,5 20 TTK Maden 82.082 88.976 83.017 79.798 102.512 22.714 28,5 21 TÜLOMSAŞ İmalat 93.270 94.982 110.718 183.374 99.334 (84.040) (46,0) 22 TEİAŞ Enerji 81.159 66.025 48.754 55.401 81.477 26.076 47,1 23 PTT Haberleşme 34.967 43.102 37.992 55.870 61.613 5.743 10,3 24 TURKSAT Haberleşme 51.676 51.634 26.535 57.997 59.654 1.657 2,9 25 Kıyı Emniyeti Gen. Md. Ulaştırma 16.076 20.051 22.957 26.227 24.011 (2.216) (8,0) 55.435.455 68.033.002 73.496.160 81.767.617 76.785.646 (4.981.971) (6,0) (1) Sektör içinde kompanse edilen 6,8 milyar TL dahil. (2) İmalat sektöründe faaliyet gösteren 3 adet bağlı ortaklığa ait 346,3 milyon TL dahil. Toplam Son iki yıl Kuruluş 2011 2012 2013 2014 2015 farkı

Sayıştay 73 2015 yılında KİT’lerin toplam mal alımları, önceki yıla göre %6,5 oranında 4,9 milyar TL azalarak 70,8 milyar TL’ye düşmüştür. Azalış büyük ölçüde, BOTAŞ’ın geçen yıla göre doğal gaz alımlarının miktar itibarıyla %3 oranında artmasına rağmen, tutar itibarıyla ise, %9 oranında 5,2 milyar TL azalmasından ve EÜAŞ’ın özellikle yakıt alımlarının önceki yıla göre %48 oranında 3,8 milyar TL azalmasından kaynaklanmıştır. 2015 yılında KİT’lerin toplam mal alımlarının; %47,7’si ulaştırma haberleşme, %24,8’i enerji, %14,4’ü ticaret sektöründe, %13,1’i de diğer sektörlerde gerçekleşmiştir. Ulaştırma haberleşme sektörü içinde en büyük pay, KİT alımlarının 33,3 milyar TL’sini gerçekleştiren BOTAŞ’a aittir. Gruplar itibarıyla alımlar değerlendirildiğinde; 2015 yılında tüm alım gruplarında azalış olduğu, tutar olarak ise en fazla azalışın ilk madde ve ticari mal alımlarında gerçekleştiği görülmektedir. Alımların %14’ünü oluşturan ilk madde ve malzeme alımlarındaki azalış, ağırlıklı olarak enerji sektörünün alımlarındaki düşüşten kaynaklanmıştır. Toplam alımların %81,4’ünü oluşturan ticari mal alımlarındaki azalışta ise ulaştırma sektöründe yer alan BOTAŞ'ın doğal gaz alım tutarındaki düşüş, önemli bir paya sahiptir. 2015 yılında KİT’lerin dış alımları, BOTAŞ’ın alımlarındaki azalışın etkisiyle %4,5 oranında düşmüştür. Dış alımların %94,7’si ulaştırma sektöründe, %3,5’i ticaret sektöründe gerçekleşmiştir. Ulaştırma sektöründe yer alan BOTAŞ tarafından 2015 yılında yurt dışından 26,4 milyar TL tutarında doğal gaz alımı yapışmıştır. Alım miktarının %58’i Rusya’dan, %16’sı Azerbaycan’dan, %26’sı İran’dan gerçekleşmiştir. TÜİK verilerine göre, 2015 yılında dış ticaret açığının 63,4 milyar Amerikan Doları düzeyinde olduğu dikkate alındığında, bu açıkta BOTAŞ tarafından gerçekleştirilen ithalatın önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Ticaret sektöründe yer alan TMO’nun dış alımları önceki yıla göre %64,7 oranında 748 milyon TL düşmesine rağmen, 2015 yılında buğday, arpa, mısır, un gibi kalemlerde yüklü miktarlarda iç alım yapılması sebebiyle toplam iç alım 222,5 milyon TL’den 4,3 milyar TL’ye yükselmiş, bunun sonucunda toplam alımlar 2014 yılında 1,4 milyar TL iken 2015 yılında 4,7 milyar TL’ye yükselmiştir. Ticaret sektöründe yer alan DMO’nun 2011 ve 2012 yıllarında 1,5 milyar TL, 2013 yılında 1,6 milyar TL, 2014 yılında 2,1 olarak gerçekleşen alımlarının; 2015 yılında 3,3 milyar TL ile en üst seviyeye çıktığı görülmektedir. DMO’nun ticari mal alımları, müşteri dairelerin talebine bağlı olarak değişmektedir. 3,3 milyar TL tutarındaki 2015 yılı ticari mal alımları içindeki en büyük pay %54,6 oranı ile nakil vasıtalarına ait olup, bu alımları; %16,6 ile demirbaş, mefruşat, diğer makine ve teçhizat, %14,2 ile müşteriler için alınan müteferrik malzeme, %9,2 ile büro makine ve aletleri, %2,1 ile kırtasiye malzemesi, %0,7 ile diğer malzemeler izlemiştir. KİT’ler içinde en büyük alımı gerçekleştiren ilk 25 kuruluşun 2015 yılı alımlarına bakıldığında, 33,3 milyar TL ile BOTAŞ ilk sırada, sektör içi alımlar dâhil 20,2 milyar TL ile TETAŞ ikinci sırada yer almıştır. Sektörler itibarıyla genel durum incelendiğinde; tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluş olan TİGEM’in 2015 yılında gerçekleşen alımlar toplamının önceki yıla göre %5,3 oranında artarak 229,9 milyon TL olarak gerçekleştiği görülmektedir.

Genel Rapor • 2015 74 Sanayi sektörünün mal alımları, önceki yıla göre %12,8 oranında azalarak 25,7 milyar TL’ye düşmüştür. Bu tutarın %11’i madencilik, %19’u imalat ve %69’u enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Madencilik sektörü alımları önceki yıla göre %1,1 oranında azalarak 2,8 milyar TL’ye düşmüş olup bu düşüşte, TPAO’nun 2015 yılı alımlarının önceki yıla göre %34 oranında 198 milyon TL azalarak 383,6 milyon TL’ye gerilemesi etkili olmuştur. TKİ ana teşekkülünün alımları 2015 yılında gerçekleşen alımların tutarı, geçen yıla göre %19,6 oranında artarak 1.179 milyon TL olmuştur. Gerçekleşen tüm alımlar toplamının; %85,2’si oranında 1.003,3 milyon TL’si ticari kömür, %7,7’si oranında 91 milyon TL’si malzeme, %7’si oranında 82,7 milyon TL’si de lastik, yedek ve diğer malzeme alımlarına aittir. Ticari kömür alımları, Kurumun sorumluluğundaki sahalarda bulunan yeraltı ocaklarında, rodövans sözleşmeleri kapsamında firmaların ürettiği kömürün tümü, sözleşmelerde yer alan rüçhanlı alım seçeneği kapsamında satın alınmaktadır. İmalat sektörü alımları, 2015 yılında %14,1 oranında artarak 5,1 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. İmalat sektöründeki alımların %47,5’ini T. Şeker Fabrikaları AŞ, %23,3’ünü ÇAY-KUR, %14,7’sini ESK, %7,4’ünü MKE ve kalan %7,1’ini diğer kuruluşlar gerçekleştirmiştir. 2015 yılında 2,4 milyar TL düzeyinde olan T. Şeker Fabrikaları AŞ alımlarının %81’i pancar alımlarından oluşmaktadır. Enerji sektörü alımları, 2015 yılında 24,6 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup; 6,8 milyar TL tutarındaki sektör içi alımların düşülmesinden sonra nihai değer, 17,8 milyar TL olmuştur. Net alım tutarının görülebilmesi için, EÜAŞ’da üretilen ve TETAŞ’a satılan elektrik enerjisinin tutarı, toplam alımlardan düşülmüştür. Geçen yıla göre gerçekleşen azalış, büyük ölçüde EÜAŞ’ın yakıt alımlarındaki düşüşten kaynaklanmıştır.
Ulaştırma haberleşme sektörü alımları, 2015 yılında %13,5 oranında azalarak 34,2 milyar TL’ye düşmüştür. Sektör alımlarındaki azalış büyük ölçüde, BOTAŞ’ın geçen yıla göre doğal gaz alımlarının miktar itibarıyla %3 oranında artmasına rağmen, tutar itibarıyla ise, %9 oranında 5,2 milyar TL azalmasından kaynaklanmıştır. Ticaret sektörü alımları 2015 yılında %73,5 oranında artarak 10,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Ticaret sektöründeki alımların %45,3’ü TMO, %31,8’i DMO, %22,9’u ise TP Petrol Dağıtım AŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. TMO’nun alımları, 2015 yılında %239,9 oranında artış göstermiştir. TMO’nun dış alımları önceki yıla göre %64,7 oranında 748 milyon TL düşmesine rağmen, 2015 yılında buğday, arpa, mısır, un gibi kalemlerde yüklü miktarlarda iç alım yapılması sebebiyle toplam iç alım 222,5 milyon TL’den 4,3 milyar TL’ye yükselmiş, bunun sonucunda toplam alımlar 2014 yılında 1,4 milyar TL iken 2015 yılında 4,7 milyar TL’ye yükselmiştir. Ticaret sektöründe faaliyet gösteren DMO’nun alımları, 2015 yılında 1,2 milyar TL artarak 3,3 milyar TL’ye yükselmiştir. DMO’nun ticari mal alımları, müşteri dairelerin talebine bağlı olarak değişmektedir. 3,3 milyar TL tutarındaki 2015 yılı ticari mal alımları içindeki en büyük pay %54,6 oranı ile nakil vasıtalarına ait olup, bu alımları; %16,6 ile demirbaş, mefruşat, diğer makine ve teçhizat, %14,2 ile müşteriler için alınan müteferrik malzeme, %9,2 ile büro makine ve aletleri, %2,1 ile kırtasiye malzemesi, %0,7 ile diğer malzemeler izlemiştir. Türkiye’de kamu kurum ve kuruluşları adına merkezi tedarik

Sayıştay 75 hizmetlerini yürütme görevi DMO’ya verilmiş olmasına rağmen, kamu kurum ve kuruluşlarının DMO’dan alım yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. 2000’li yıllardan itibaren bütün dünyada, pek çok alanda işlemlerin elektronik ortamda yapılmasına yönelik çalışmalar yürütülmüş, bu durum kamu alımları dâhil pek çok işlemin birbiri ile bağlantılı olarak daha hızlı bir şekilde gerçekleştirmesi sonucunu ortaya koymuştur. Kurumların birçoğu alımlarda e-tedarik uygulamalarını etkin bir biçimde kullanmakta ya da kurulması yönünde çalışmalar sürdürülmektedir. Elektronik yolla yapılan kamu alımları, müşterilere işlem süresinin kısaltılması ve kolaylaştırılması, maliyeti düşürmesi ve raporlama ve değerlendirme sistemiyle mal alım sürecinin kontrolünde şeffaflık sağlaması gibi avantajlar sunmaktadır. Kamu iktisadi teşebbüslerinin alımlarında elektronik tedarik uygulamalarının; alıcı ve satıcılara zaman ve maliyet tasarrufu sağlanması ve rekabetin artırılması yönünde katkı sağlayacağı dikkate alınarak, kamuda e-tedarik uygulamasına geçilmesi yönünde çalışmalar yapılması yararlı görülmektedir. Ticaret sektöründe faaliyet gösteren TPPD AŞ; EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtı aynı mevzuat çerçevesinde dağıtarak, faaliyet sahasındaki müşteri ve bayilere satış hizmeti vermektedir. Şirketin 2,4 milyon TL olan alımlarının %99’u akaryakıt alımına aittir. Akaryakıt taşımasında, Şirket tarafından ayrı ayrı yapılan ihaleler ile çok sayıda firmayla çalışılmakta, bu durum da nakliye firmalarının takip ve kontrolünü zorlaştırmaktadır. Akaryakıt taşımalarında karşılaşılan risklerin minimize edilmesi bakımından, çalışılan firma sayısının takip ve kontrole imkân verecek seviyeye düşürülmesi, kazanılan kamu ihalelerine bağlı olarak ihtiyaç duyulabilecek ilave kapasiteleri de karşılayabilecek bir taşıma sistemi oluşturulması hususu önem arz etmektedir. Mali kuruluşların alımı, 2015 yılında 182 milyon TL azalarak 250 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların %98,7’si bankaların, kalan %1,3’ü bankaların mali sektörde faaliyet gösteren bağlı şirketlerinin alımlarından oluşmuştur. Sektördeki alımlar; genel olarak bilgi işlem malzemesi, operasyon amaçlı cihazlar, taşıt yakıtı ve kırtasiye alımlarından oluşmaktadır. KİT’lerin ait hizmet alımları tutarı, 2015 yılında geçen yıla göre %12 oranında artarak 4,2 milyar TL’ye yükselmiştir. 2014 yılına göre meydana gelen artışta, madencilik, ulaştırma haberleşme ve enerji sektörlerindeki hizmet alımlarının artması büyük ölçüde etkili olmuştur. Tarım sektörünün hizmet alımları, TİGEM tarafından gerçekleştirilen temizlik, taşıma, bilgi işlem ve güvelik hizmeti gibi alımları kapsamaktadır. Madencilik sektörü hizmet alımlarının ise yarıdan fazlası TKİ’nin yeraltı üretim işçiliği, kömür nakli ve diğer kalemlerdeki hizmet alımlarından, kalanı TTK, TPAO ve Eti Maden İşletmelerinin alımlarından oluşmaktadır. Enerji sektöründeki hizmet alımları; termik santral teknik bakım ve onarımı, küçük HES işletilmesi, temizlik, araç kiralama, personel taşıma, yemek ve sosyal tesis işletmesi gibi hizmet alım kalemlerini içermektedir. 2015 yılında ulaştırma haberleşme sektörünün hizmet alımlarının 355 milyon TL yükseliş göstermesinde, özellikle PTT’nin gönderi ayrım ve posta taşıma hizmet alımlarındaki

Genel Rapor • 2015 76 ve TCDD’nin yemekhane, bilgi işlem, bakım onarım ve güvenlik hizmeti alımlarındaki yükseliş etkili olmuştur. Ticaret sektöründeki hizmet alımlarının 136 milyon TL’si TMO’nun, 16 milyon TL’si TP Petrol Dağıtım AŞ’nin, 10 milyon TL’si de DMO’nun hizmet alımlarını kapsamaktadır.
Diğer hizmetler sektörünün 20 milyon TL olan hizmet alımlarının yaklaşık üçte biri Bileşim AŞ’nin işçilik, taşıma, bilgisayar ve diğer bakım hizmeti alımlarından, kalanı ise kamu bankalarının menkul değerler, finansal kiralama, portföy yönetimi şirketleri ve sektördeki diğer kurumların hizmet alımlarından oluşmaktadır. Mali sektör hizmet alımları, 2015 yılında 213 milyon TL azalış göstermiş olup bu azalışta TC Ziraat Bankası AŞ’nin önceki yıl 438,9 milyon TL olan hizmet alımlarının 2015 yılında 146,2 milyon TL’ye düşmesi etkili olmuştur. KİT'lerde temizlik ve yemek gibi yardımcı hizmetlerin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik olarak başlatılan hizmet alımları yöntemi, giderlerde tasarruf sağlanması amacıyla yaygınlaşmış, son yıllarda esas faaliyet alanına giren birçok iş, hizmet alımı ile yürütülür hale gelmiştir. TPAO'da arama ve üretim alanı ile ilgili hizmet alımı gerçekleştirilmektedir. Eti Maden İşletmeleri’nde triyaj (ayıklama), öğütme, ambalajlama gibi bazı işler yüklenici personeli tarafından yapılmaktadır. Aynı şekilde TKİ'de kömür kriblaj (eleme), lavvar (yıkama) ve torbalama tesislerinde çalıştırma ve yer altı üretim işçiliği gibi bazı üretimle ilgili işler yüklenici personeli tarafından yapılmaktadır. KİT’lerde üçüncü kişilerden yapılan hizmet alımlarında, İş Kanunu’ndan doğan maddi yükümlülükler nedeniyle ortaya çıkan hukuki ihtilaflarda, son yıllarda kuruluşlar aleyhine verilen yargı kararlarının sürekli artması, kalıcı ve köklü çözümün sağlanması için yasal bir düzenlemenin yapılması gereğini ortaya koymaktadır. 2- Üretim: Bu bölümde KİT üretimleri; tarım sektörü, sanayi sektörü, hizmetler sektörü ve mali kuruluşlar başlıkları altında incelenmiştir. a) İşletmeci kuruluşlar: aa) Tarım sektörü: KİT’ler içinde esas faaliyet alanı tarım olan ve tarım sektöründe tek KİT durumunda bulunan TİGEM, Türkiye’nin bitkisel ve hayvansal üretimini artırmak, çeşitlendirmek ve ürün kalitesini iyileştirmek amacıyla yetiştirdiği tohumluk, fidan, fide ve benzerleri ile ürettiği damızlık hayvan ve spermaları yetiştiricilere intikal ettirmek, tarım teknolojisi, girdi kullanımı ve ıslahı konularında öncülük ve öğreticilik yapmaktadır. TİGEM bu faaliyetleri sırasında tarımsal üretimde de bulunmaktadır. TİGEM, Ana Statü ile kendine verilmiş olan görevleri 36 işletmesi ile yürütmekte olup, KİT’lerin başlıca tarımsal mallar üretimi 43 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 77 Çizelge: 43 - KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi Ürün cinsi Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde KİT payı % Miktar % Buğday Bin ton 278 260 357 238 347 109 45,8 1,54 Arpa Bin ton 26 17 26 11 27 16 145,5 0,34 Silaj mısır (yem) Bin ton 118 116 145 165 198 33 20,0 1,01 Yonca (kuru ot) Bin ton 20 20 23 28 37 9 32,1 - Buzağı Baş 6.044 9.260 8.088 9.883 11.279 1.396 14,1 - Kuzu Baş 54.061 55.655 62.098 70.980 72.744 1.764 2,5 - Tay Baş 299 297 311 311 332 21 6,8 - Yapısal sorunları nedeniyle kârlı ve verimli olarak çalıştırılamayan tarım işletmelerinin tasfiye edilerek, işletme hakkının TİGEM’in amaç ve faaliyetleri doğrultusunda kullanılmak üzere devri veya kiralanması hususunda 04.07.2003 tarih ve 2003/T-13 sayılı YPK kararı alınmıştır 2015 yılı itibarıyla, söz konusu 36 adet tarım işletmesinden, 17 adedi uzun süreli kiralama, 1 adedi kısmi kiralama ve 2 adedi de iştirak şeklinde olup, TİGEM kısmi kiralama yapılmış Boztepe TİM ile birlikte 17 adet tarım işletmesinde üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. 2015 yılı toplam buğday üretimi önceki yıla göre %46,2 oranında artarak 347 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında Dünya’da buğday üretimi 728 milyon ton, Türkiye’de ise bir önceki yıla göre %19 artışla 22,6 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılı dünya buğday üretiminde Türkiye’nin payı %3,1, TİGEM’in payı ise %0,05 olarak gerçekleşmiştir. TİGEM’in 2015 yılında buğday verimi bir önceki yıla göre %39 artışla 377 kg/da olarak gerçekleşirken, Türkiye ortalama buğday verimi 285 kg/da olarak dünya ortalamasının gerisinde kalmıştır. TÜİK verilerine göre, buğday ekiliş alanlarının 7,9 milyon hektar olduğu Türkiye’de, yaklaşık 510 bin ton buğday tohumluğu ihtiyacı bulunmaktadır. TİGEM 2015 yılında 105 bin ton tohumluk buğday satışı yapmıştır. Bu miktar ülkenin buğday tohumluğu ihtiyacının %21’ine karşılık gelmektedir. Arpa verimlilik oranı TİGEM için 2014 yılına göre %124 oranında artarak 318 kg/da, ülkemizde 230 kg/da olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin yıllık 250 bin ton arpa tohumluğuna ihtiyacı bulunmaktadır. Ancak TİGEM’in üretimi bu ihtiyacı karşılamaya kâfi gelmemektedir. Arpa, yem ve bira sanayinin önemli bir ham maddesidir. Bu sebeple söz konusu sanayinin talep ettiği kalite ve özelliğe sahip üretimin yapılabilmesi için mutlaka nitelikli tohumluk kullanılması gerekli görülmektedir. TİGEM’in 2.788 bin dekar kültür altı arazisi olup, bunun %30’u oranında 840.553 dekarı sulanabilmektedir. Teşekküle ait arazi varlığının Ceylanpınar İşletmesi hariç önemli bir bölümü su potansiyeli bakımından yeterli değildir. Sulu tarım yapılan işletmelerde ise mevcut yerüstü su kaynaklarından azami ölçüde faydalanılmaya çalışılmaktadır.

Genel Rapor • 2015 78 Türkiye’de hayvancılığın gelişmesi, alınacak birçok mali ve teknik tedbirin yanı sıra üstün nitelikli damızlık temini ile yakından ilgilidir. TİGEM hayvancılık yaparak et ve süt üreten bir kuruluştan ziyade hayvan üretiminde girdi olarak kullanılan damızlık üretimi yapmaktadır. Türkiye hayvancılığının gelişmesinde TİGEM tarafından yetiştirilen damızlıkların önemi büyüktür. 2015 faaliyet döneminde 12 işletmede 5 ırk ve 13.709 baş ana kadro olmak üzere 29.420 baş hayvan ile damızlık sığır yetiştiriciliği faaliyetleri sürdürülmüştür. Ayrıca 9 işletmede koyun yetiştiriciliği faaliyeti yürütülmüştür. Koyunculuk faaliyetleri 10 ırk ve 77.190 ana kadro olmak üzere 159.811 baş damızlık hayvan varlığı ile sürdürülmüştür. Ceylanpınar ve Anadolu Tarım İşletmelerinde keçi yetiştiriciliğine devam edilmiştir. ab) Sanayi sektörü: (1) Madencilik: KİT’lerin birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 44 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 44 -KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi Birincil Enerji kaynakları Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde KİT payı % Miktar % Taş kömürü (tuvenan) Bin Ton 2.607 2.441 2.191 2.084 1.585 (499) (23,9) 75,1 Linyit kömürü (tuvenan) Bin Ton 67.717 63.343 47.231 44.661 22.907 (21.754) (48,7) 44,3 Ham petrol Bin Ton 1.780 1.710 1.809 1.800 1.786 (14) (0,8) 64,8 Doğalgaz Milyon m³ 319 340 308 252 211 (41) (16,3) 55,4 Tinkal (konsantre) Bin ton 740 666 131
Üleksit (konsantre) Bin ton 176 214 193 250 141 (109) (44) 100 Kolemanit (konsantre) Bin ton 1.213 1.345 1.457 1.621 1.743 122 7,5 100 Dünya fosil yakıt rezervinin, petrol eşdeğeri olarak %74’ünü kömür, %13’ünü petrol ve %13’ünü doğal gaz oluşturmaktadır.
2015 yılı itibarıyla Türkiye’de 14 milyar tonu linyit ve 1,3 milyar tonu da taş kömürü olmak üzere 15,3 milyar ton toplam görünür kömür rezervi bulunmaktadır. Dünya birincil enerji tüketiminin türler bazında dağılımında; %33,6 ile petrol, %29,6 ile kömür, %23,8 ile doğal gaz, %8 ile hidro-elektrik ve %5 ile nükleer yer almaktadır. Kamu eliyle linyit kömürü üretimi TKİ ve EÜAŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. TKİ 2015 yılında üretim faaliyetlerini 2 müessese ve 1 işletmesinde sürdürmüştür. 2015 yılında satışı gerçekleştirilen 14,5 milyon ton kömürün; %63,6’sı termik santrallerine, %16,4’ü sanayi kuruluşlarına, %13,6’sı SYD Vakıflarına ve %6,5’i de ısınma amaçlı satışları göstermektedir. EÜAŞ tarafından Afşin-Elbistan Linyit Havzasındaki Kışlaköy ve Çöllolar sahalarında kömür üretimi yapılmaktadır. Ancak 06.02.2011 ve 10.02.2011 tarihlerinde meydana gelen heyelanların sonrasında Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 15.02.2011 tarihinde

Sayıştay 79 Çöllolar sahasındaki madencilik faaliyetleri durdurulmuştur. EÜAŞ’ın Afşin-Elbistan A ve B olmak üzere her iki santralinin kömür ihtiyacı, Afşin Elbistan Linyitleri İşletmesi tarafından işletilen ve yıllık proje üretim kapasitesi 18,6 milyon ton olarak belirlenmiş olan Kışlaköy sahasından karşılanmaktadır.
TKİ genelinde yıl içerisinde yapılmış olan kömür üretiminin düşük oranlarda gerçekleşmesinin en önemli nedeni; pazar yetersizliği ve buna bağlı olarak üretim yapan Müessese/İşletme sayısının özelleştirme nedeniyle azalmış olması ile EÜAŞ’a bağlı enerji santrallerinin yetersiz miktarlarda kömür talep etmesinden kaynaklanmıştır. Buna ilaveten özelleştirmeler neticesinde YEAŞ ve SEAŞ bünyesinde madencilik faaliyetlerinin sona ermesi ile EÜAŞ tarafından gerçekleştirilen linyit üretimi de azalmış, bu da toplam üretilen linyit miktarında bir önceki yıla göre %49 oranında düşüş sonucunu doğurmuştur. Türkiye’de kamu eliyle taş kömürü üretimi TTK tarafından gerçekleştirilmektedir. TTK 2015 yılında üretim faaliyetlerini 5 müessesesinde sürdürmüştür. 2015 yılında 53,8 milyon ton olarak gerçekleştirilen Türkiye toplam tuvenan kömür üretiminin; 51,7 milyon tonu linyit, 2,1 milyon tonu da taş kömürü üretimine aittir. 2015 yılında Türkiye genelindeki linyit kömürü üretiminin %23’ü TKİ, %21’i EÜAŞ, taş kömürü üretiminin %77’si TTK, ham petrol üretiminin %65’i ve doğal gaz üretiminin %55’i TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. TTK genelinde üretimin, program hedeflerinden düşük gerçekleşmesinde; -Pnömatik patlatma yöntemi ile yapılan üretimin yönetmeliğe uymadığı gerekçesi ile Çalışma Bakanlığı İş Müfettişleri tarafından durdurulması, -ÇSG Bakanlığı iş müfettişlerince 2014 ve 2015 yıllarında tespit ettikleri bazı noksanlıkların çalışanlar için hayati tehlike oluşturması nedeniyle bütün müesseselerde yeraltı işyerlerinde işin durdurulmasına karar verilmesi, -Ocakların giderek derinleşmesi, genişlemesi, ocaklarda gerçek anlamda konsantrasyona gidilmemesi, ayakta tutulan ocak açıklıklarının artması, -Karadon Müessesesinde yaşanan grizu kazası, Kozlu Müessesesinde yaşanan degaj olayları, Soma faciası ve Ermenek su baskınının çalışanlar üzerinde yarattığı psikolojik etki, -Armutçuk ve Amasra Müesseselerinde yaşanan ocak yangınları, etkili olmuştur. TPAO’nun doğal gaz üretimi, 2015 yılında önceki yıla göre %16,3 oranında azalarak 211 milyon Sm³ olmuştur. Yeni doğalgaz saha keşfi yapılamadığı sürece doğalgaz üretiminin azalması kaçınılmaz olacaktır. Türkiye dünya bor rezervinin %74’üne yakın bir kısmına sahiptir. 2015 yılında dünya bor üretiminin %50,8’ini Türkiye gerçekleştirmiştir. Eti Maden İşletmeleri bor madeni üretiminde Türkiye’de tekel konumundadır. Eti Maden İşletmeleri bor satışında da dünya lideri olup, satışlarının %97 oranındaki bölümü yurt dışına yapılmıştır. 2) İmalat sanayii sektörü: KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara mallar ve yatırım malları üretimi 45 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 80 Çizelge: 45 -KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi Tüketim malları Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde Miktar % KİT payı % 1-Tüketim malları:
a)Gıda maddeleri
-Et ve et ürünleri:
Kırmızı et (gövde et) Ton 20.251 26.364 21.887 24.681 17.628 (7.053) (28,6) 1,5
Kanatlı (beyaz) et Ton 2.973 254
-Süt:
Küçükbaş (koyun) Ton 2.903 2.812 3.091 3.199 3.091 (108) (3,4) 0,3
Büyükbaş (inek) Ton 34.454 43.474 54.511 57.220 73.410 16.190 28,3 0,5
-Çay (paketli) Ton 106.774 120.460 129.875 148.487 120.266 (28.221) (19,0) 45,3
-Şeker Bin ton 1.215 1.170 1.295 1.080 1.023 (57) (5,3) 51,3 b)Diğer
-Gaz maskesi Adet 8.354 18.133 23.055 23.294 31.223 7.929 34,0 100
-Kiremit Bin adet 1.201 1.430 1.089 777 1.321 544 70,0 - 2-Ara mallar:
-İspirto (alkol) Bin lt 5.190 5.200 6.400 6.000 5.480 (520) (8,7) -
-Morfin hidrat Ton 123 123 119 88 113 25 28 100
-Boraks (DH:dekahidrat) Bin ton 179 158 145 116 61 (55) (47,4) 100
-Borik asit Ton 326 323 257 232 203 (29) (12,5) 100
-Boraks (PH:pentahidrat) Bin ton 845 863 799 840 840 - - 100
-Karboksimetil selüloz Ton 1.442
3-Yatırım malları:
a)Madeni eşya üretimi:
-Metal yapı malzemesi Ton 1.668 1.433 1.617 1.502 1.502 - - - b)Meslek, bilim, ölçü
kontrol ve optik donatımı
-Kesici Adet 71 12 22 - 3 3 100 -
-Ayırıcı Adet 3 4 776 4 1 (3) (75,0) - c)Demiryolu taşıtları:
-Lokomotif Adet 1 5 3 10 55 45 450,0 100
-Yolcu vagonu Adet 153 120 125 274 14 (260) (94,9) -
-Yük vagonu Adet 829 873 804 566 346 (220) (38,9) - Kırmızı ve beyaz et üretimi ESK’nın faaliyetleri içerisinde yer almaktadır. ESK 2015 yılında faaliyetlerini; büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesiminin yapıldığı 10 adet kırmızı et kombinasında sürdürmüştür. Söz konusu kombinalarda üretim kapasiteleri kırmızı et için 153,7 bin ton/yıldır. 2015 yılında kırmızı et üretimi önceki yıla göre %28,6 oranında azalma ile 17,6 bin ton gerçekleşirken, beyaz et üretimi (Sincan Kombinasının beyaz et üretiminden çekilmesi ile) yapılmamış, satışı gerçekleştirilen tavuk eti piyasadan temin edilmiştir. Kuruma bağlı kombinaların kesim ve üretim kapasite kullanım oranları; büyükbaş hayvanda %10, küçükbaş hayvanda %4 düzeyinde olup, kapasitelerin çok altında gerçekleşmiştir.

Sayıştay 81 KİT’lerde çay üretimi; 2015 yılında 45 adet tasnifli kuru çay ve 2 adet paketleme fabrikasına sahip Çay-Kur tarafından gerçekleştirilmiştir. Tasnifli kuru çay fabrikalarının 32’si Rize, 8’i Trabzon, 4’ü Artvin ve 1’ide Giresun’da bulunmaktadır. 2015 yılında 45 adet fabrikada 8.000 ton/gün kapasite ile 120 bin ton paketli çay üretimi gerçekleştirilmiştir. 2015 yılı hedefi olan %20,05 randıman oranını hiçbir fabrikanın yakalayamadığı görülmektedir. En yüksek randıman %20,16 oranı ile Tirebolu Çay Fabrikasında, en düşük verim ise %17,05 oranı ile Ambarlık Çay Fabrikasında gerçekleşmiştir. 2015 yılında gerçekleşen %19,13 ortalama randıman oranının altında kalan fabrika sayısı ise 22’dir. Gelişen teknolojiye paralel olarak dünya standartlarına uygun paketli çay üretimi yapılabilen, kendi enerjisinin bir kısmını güneş ve denizden üretebilen, içerisinde akıllı depo otomasyon sistemini de barındıran yeni ve modern bir paketleme tesisi yapılması yatırım programına alınmış olup, inşaatına başlanmıştır. Fabrikanın 2017 yılında tamamlanması öngörülmektedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ bünyesinde; 25 şeker fabrikası, 4 alkol fabrikası, 5 makine fabrikası, Ankara Elektromekanik Aygıtlar Fabrikası ve Tohum İşleme Fabrikası bulunmaktadır. 2015 yılı kampanya döneminde Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ 25 şeker fabrikasından 21’inde şeker üretimini gerçekleştirmiştir. Ayrıca bünyesindeki 4 alkol fabrikasından sadece Eskişehir’deki fabrika üretim faaliyetlerine devam etmektedir. MKEK Ana Statüsü’nün 4 üncü maddesinde Kurumun amacı; “Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde, imalat sanayii alanında, her çeşit silah, mühimmat, patlayıcı madde, makina, teçhizat ve malzeme imalat kapasitelerini kârlılık ve verimlilik esasları göz önüne alınarak, savunma ve sivil savunma ihtiyaçlarına göre planlama ve ekonomik bir şekilde üretmek ve pazarlamak” olarak belirlenmiştir. Kurum bünyesinde bulundurduğu, Ankara’da 4, Kırıkkale’de 5 ve Çankırı’da 1 adet olmak üzere toplam 10 adet fabrika ile Ankara ve Kırıkkale’de 1’er adet olmak üzere toplam 2 adet işletme müdürlüğünde; mühimmat, silah, roket, patlayıcı/piroteknik/kimyasal maddeler ve çelik/pirinç malzemeler olmak üzere beş ana gruptan oluşan 1.000 adedi aşkın çeşitli savunma sanayii ürününü üretme imkan ve kabiliyetine sahiptir. MKE, Milli Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığının taleplerini karşılamakta olup, 2015 yılında gaz maskesi üretimi 31 bin adet olarak gerçekleşmiştir. Perlitli beton kiremit üretimi yapan, özelleştirme kapsam ve programında bulunan Doğusan Boru San. ve Tic. AŞ tarafından 2015 yılında önceki yıla göre %70 oranında artış ile 1,3 milyon adet kiremit üretilmiştir. Buna karşılık kapasite kullanım oranı %10 mertebesinde gerçekleşmiştir. Personel sayısının emekli olan personel nedeniyle azalması ve özelleştirme sürecinde olan şirketin eleman temininde yeterince destek olmamasından dolayı yetersiz pazarlama ve satış faaliyetleri, bu sonucu doğuran ana sebepler arasında sayılabilir. Ara malı olarak kullanılmak üzere alkol (ispirto) üretimi Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kuruluşa bağlı Erzurum, Eskişehir, Malatya ve Turhal şeker fabrikaları bünyesinde alkol fabrikaları bulunmaktadır. Alkol üretimi, şeker üretim sürecinin son aşamasında elde edilen melastan gerçekleştirilmektedir. Melasın bünyesinde bulunan yaklaşık %50 oranındaki şeker teknolojik olarak geri kazanılamadığı için melas şurubu alkol, yem ve maya üretiminde kullanılmaktadır. Fabrikaların yıllık alkol üretim

Genel Rapor • 2015 82 kapasitesi 57,6 milyon litredir. Talep azlığı ve diğer 3 fabrikanın çevre sorunları nedeniyle üretimin tamamı Eskişehir fabrikasında gerçekleştirilmiştir. Morfin, TMO’nun 26.000 ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesine sahip Bolvadin Afyon Alkoloidleri fabrikasında üretilmektedir. Üretilen morfin ve türevleri, yurt içi ihtiyacının karşılanmasının yanı sıra %95’i tıbbi amaçlı olarak ihraç edilmektedir. 2015 yılında işlenen haşhaş kapsülünün %0,4’ü oranında morfin ihtiva ettiği ve yurt dışı piyasada yer alan diğer ülkelerde bunun 5 katı olarak %2 seviyesine kadar çıktığı dikkate alındığında, bu konuda alınacak daha çok mesafe bulunduğu anlaşılmaktadır. Boraks ve borik asit üretimi Eti Maden İşletmeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Borik asit piyasasındaki daralmanın sonucu olarak stokların artması neticesinde geçen yıla göre %47 daha az Boraks dekahidrat üretimi yapılmıştır. Boraks Dekahidrat talebinin düşüş göstermesi sonucunda, Deka Tesisinde 2013 yılından itibaren Etibor-48 ve Dekahidrat üretimlerine son verilmiş, mevcut Deka Tesisi zayıf çözeltilerin toplandığı bir tesise dönüştürülmüştür. 2014 yılından itibaren, tamamen zayıf çözelti kullanılarak Penta-IV Tesisindeki hatlardan bir adedinden Boraks Dekahidrat üretimi gerçekleştirilmiştir. TEMSAN’ın Ankara’da Orta ve Yüksek Gerilim Kesici ve Ayırıcı Fabrikası ve Diyarbakır’da Su Türbini ve Jeneratör Fabrikası olmak üzere iki fabrikası bulunmaktadır. Elektrik üretim ve dağıtımında kullanılan kesici ve ayırıcılar, su türbini, jeneratör, elektrik motoru gibi imalatlar ve ayrıca hidroelektrik santraller kurmakta ve işletmektedir. 2015 yılında kesici ve ayırıcı üretimindeki düşük üretim miktarlarının sebepleri incelendiğinde; piyasadaki talep yapısı ve bu üretim yelpazesinden elde edilecek katma değer dikkate alınmak suretiyle değerlendirme yapılması ve üretimi yapılacak ürünler hakkında karar verilmesi gerekmektedir. TCDD’nin bağlı ortaklıkları olan TÜDEMSAŞ yük vagonu yapımı ve onarımı, TÜLOMSAŞ lokomotif ve yük vagonu yapımı ile bakım ve onarımı, TÜVASAŞ yolcu vagonu yapım ve onarımı alanlarında faaliyet göstermektedir. 2015 yılında 55 adet lokomotif üretimi gerçekleştirilmiş olup, TÜLOMSAŞ ve TÜDEMSAŞ tarafından toplam 346 adet yük vagonu, TÜVASAŞ tarafından 14 adet yolcu vagonu imal edilmiştir. Yük vagonu üretiminde bir önceki yıla göre %39 ve yolcu vagonundaki %95 oranlarındaki düşüşte, imalatların plan ve programlarında yaşanan aksaklıklar etkili olmuştur. Şirketlerin, sadece TCDD siparişlerine bağımlı kalmaması, dışa açılarak piyasa payını yükseltmesi gereklidir. 2013 yılında çıkarılan “6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun”la, Türkiye’de yeni bir dönem başlamış; sektör rekabete açılmıştır. Anılan Kanunla TCDD, altyapı işletmecisi olarak ve İDT statüsünde yapılandırılırken; demiryolu tren işletmecisi olarak “TCDD Taşımacılık Anonim Şirketi” unvanıyla yeni bir şirket kurulması öngörülmüştür. Söz konusu düzenlemeye uygun yapılanma çalışmaları halen devam etmektedir. 3) Enerji (ikincil enerji) sektörü: KİT’lerin ikincil enerji kaynağı üretimi 46 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 83 Çizelge: 46- KİT’lerin ikincil enerji kaynakları üretimi 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye İkincil enerji Birim 2011 2012 2013 2014 2015 üretiminde KİT payı % Miktar % Elektrik brüt üretim GWh 92.351 90.823 77.352 70.469 55.319 (15.150) (21,5) 21,1 Türkiye’nin 2005 yılında 38.843,5 MW elektrik enerjisi kurulu gücü, 10 yıllık dönemde %88,3 oranında artarak 2015 yılında 73.147,6 MW seviyesine ulaşmıştır. Bu dönemde toplam kurulu güç içindeki termik tesislerin payı %65,6’dan %56,7’ye düşerken, hidrolik tesislerin payı %34,3’den %35,4’e, jeotermal, rüzgâr ve güneş enerjisi gibi diğer tesislerinin payı ise %0,1’den %7,9’a yükselmiştir. Türkiye’nin elektrik enerjisi brüt üretim miktarı, 2005 yılında 168.487,2 GWh iken, 10 yıllık dönemde %55,4 oranında artarak 2015 yılında 261.783,3 GWh olarak gerçekleşmiştir. 2014 yıl sonu itibarıyla EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarına ait üretim tesislerinin kurulu güçleri toplamı 21.879,2 MW iken, özelleştirmeler sonunda 2015 yıl sonu itibarıyla 19.900 MW seviyesine gerilemiş, 2014 yılında Türkiye elektrik üretim tesisleri kurulu gücü toplamının %31,5’ini oluştururken 2015 sonu itibarıyla %27,2’sini oluşturmuştur. EÜAŞ kurulu gücünün %65’i (13.000 MW) hidroelektrik, %35’i (6.900 MW) termik santrallere aittir. EÜAŞ genelinde 2014 yılında; -Doğal gaz santrallerinde; toplam kurulu gücün %15,8’i oranında 3.778,9 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %30,7’si oranında 21.637 GWh’lik üretim, -Linyit santrallerinde; toplam kurulu gücün %26,8’i oranında 6.404 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %34’ü oranında 23.992,6 GWh’lik üretim, -Taş kömürü santralinde; toplam kurulu gücün %1,3’ü oranında 300 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %2,1’i oranında 1.510,7 GWh’lik üretim, -Sıvı yakıtlı santrallerde; toplam kurulu gücün %1,6’sı oranında 380 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %0,3’ü oranında 228,5 GWh’lik üretim, -Hidrolik santrallerde; toplam kurulu gücün %54,5’i oranında 13.000,7 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %32,8’i oranında 23.100,1 GWh’lik üretim, gerçekleştirilmişken, EÜAŞ genelinde 2015 yılında; -Doğal gaz ve sıvı yakıtlı santrallerinde; toplam kurulu gücün %19’u oranında 3.779 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %24,6’sı oranında 13.628,6 GWh’lik üretim, -Linyit santrallerinde; toplam kurulu gücün %15,6’sı oranında 3.115 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %12,2’si oranında 6.726,2 GWh’lik üretim,

Genel Rapor • 2015 84 -Hidrolik santrallerde; toplam kurulu gücün %65,4’ü oranında 13.006,3 MW’lık mevcut kurulu güce karşılık, toplam brüt üretimin %63,2’si oranında 34.964,5 GWh’lik üretim gerçekleştirilmiştir. EÜAŞ’ın 2015 yılında termik kaynaklı enerji üretimi bir önceki yıla göre %57 oranında azalırken, hidrolik kaynaklı enerji üretimi %51,4 oranında artmıştır. Termik kaynaklı üretim azalmasında, su gelirlerinin artmasına bağlı olarak daha uygun maliyetli hidrolik kaynaklı üretime ağırlık verilmesi ile toplam 1.565 MW kurulu güçte Soma-B, Tunçbilek ve Orhaneli termik santrallerinin özel sektöre devri ve Afşin-Elbistan havzasında yaşanan kömür üretim problemleri etkili olmuştur. 2015 yılı Türkiye üretiminin kuruluşlara dağılımında; %21,33’üi EÜAŞ’a, %55,78’i serbest üretim şirketlerine, %16,49’u yap-işlet, %4,73’ü yap-işlet-devret modeliyle çalışan üreticilere, %0,05’i otoprodüktörlere, %1,62’si işletme hakkı devredilen santrallere aittir. ac) Hizmetler sektörü: (1) Ulaştırma-haberleşme: KİT’lerin ulaştırma ve haberleşme sektöründeki başlıca üretimleri 47 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 47- KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi Ulaştırma hizmetleri Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde KİT payı % Miktar % 1-Ulaştırma hizmetleri:
a)Demiryolu:
-Yolcu taşıma Milyon yolcu km 5.882 4.598 3.775 4.393 4.828 435 9,9 100
-Yük taşıma Milyon ton km 11.303 11.223 11.177 11.601 10.474 (1.127) (9,7) 100 b)Denizyolu:
-Gemi kurtarma Adet 12 13 15 12 18 6 50,0 - c)Petrol ve doğalgaz taşıma:
-Doğal gaz Milyon Sm³ 43.828 46.773 46.534 50.311 49.958 (353) (0,7) 100
-Ham petrol (boru hattı) Milyon ton /yıl 27 24 25 13 33 20 153,8 100 2-Haberleşme hizmetleri:
a)Posta hizmetleri:
-Mektup Milyon adet 1.009 1.019 959 920 827 (93) (10,1) 100
-Kargo/APG/KKTG/Kurye Milyon adet 36 39 42 44 49 5 11,4 -
-Havale Milyon adet 38,3 51,6 30,0 27,0 23,0 (4) (14,8) - b)Telekomünikasyon
hizmetleri:
-Telgraf (yurt içi) Bin adet 727 846 747 525 397 (128) (24,4) 100
-Kablo-TV abonesi Bin adet 1.261 1.251 1.182 1.176 1.161 (15,0) (1,3) 100 Ulaştırma sektöründe demiryolu taşımacılığı Türkiye’de TCDD tarafından gerçekleştirilmektedir. 2015 yılında demiryolu ile bir önceki yıla göre %22 oranında artışla

Sayıştay 85 95,3 milyon kişi taşınmış ve bu yolcuların taşındığı mesafe 4,8 milyar yolcu/km olmuştur. Yolcuların %76 oranında 72 milyon kişisi banliyö, %24 oranında 23,3 milyon kişisi ana hat yolcusudur. YHT ile taşınan yolcu sayısında 2014 yılına göre % 12 oranında artış ile 5,7 milyon kişi değerine ulaşılmıştır. Türkiye’deki hava meydanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin sağlanması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi görevi DHMİ tarafından yürütülmektedir. 2015 yılında DHMİ tarafından işletilen 49 adet havalimanına inen-kalkan toplam uçak sayısı, geçen yıla göre %6,3 oranında artış göstererek 1.208 bin adet olarak gerçekleşmiş, yolcu sayısı ise %7,4 oranında artış göstererek 78 milyon kişi iç hat ve 73,8 milyon kişi dış hat olmak üzere 151,8 milyon kişiye ulaşmıştır. DHMİ, Türkiye’deki hava meydanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin sağlanması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi görevinin yanı sıra, YİD modeli ile havalimanları yaptırabilmektedir. Bu kapsamda, 2013 yılında İstanbul Yeni Havalimanının ihalesi yapılmıştır. Söz konusu havalimanı, ilk etabının en geç 42 ayda tamamlanarak işletmeye verilmesi suretiyle 25 yıllık işletme süresi için 22.152 Milyon Avro+ KDV bedelle ihale edilmiş ve 19.11.2013 tarihinde uygulama sözleşmesi imzalanmıştır. Proje ve master plan çalışmaları kapsamında alınan izinler için geçen süreç sonunda 01.05.2015 tarihinde yer teslimi yapılmıştır. İstanbul Yeni Havalimanı birinci etabının 2018 yılında faaliyete geçmesi planlanmıştır. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri 2015 yılında; 578 adet seyir yardımcısı ile 419 adet yardımcı tesis ile kıyı emniyeti hizmetini, 44 deniz aracı ile kurtarma hizmetlerini yürütmüş, 18 adet gemiye kurtarma yardımı hizmeti vermiştir. 2015 yılında kılavuzluk hizmeti verilen toplam gemi sayısı 42.192 adet olmuştur. BOTAŞ, yerli ve yabancı menşeli ham petrolün borularla taşınması yanında, sıvılaştırılmış doğal gaz ve boru gazının satın alınması, yurt içinde taşınması ve ana müşterilere satılması faaliyetlerini yerine getirmektedir. Petrol boru hatları ile 2015 yılında toplamda 242,8 milyon varil ham petrol taşınmıştır. Geçen yıla göre %273,3 oranında gerçekleşme sağlanmış, geçen yıla göre taşınan ham petrol miktarı 153,9 milyon varil artmıştır. Ham petrol boru hatlarında toplam kapasite kullanımı geçen yıl %13,9 iken 2015 yılında %38,1 olmuştur. Haberleşme sektöründe posta hizmetleri, PTT tarafından, 2015 yıl sonu itibarıyla, 82 başmüdürlüğe bağlı 1.009 merkez müdürlüğü ile merkez müdürlüklerine bağlı 2.339 şube ve 1.066 acente olmak üzere toplam 4.414 adet işyeri vasıtasıyla yürütülmektedir. Gerek elektronik postanın, gerekse özel kargo ve koli şirketleri ile bankacılık hizmetlerinin gelişmesi, posta hizmetlerinde ana hizmet gurubu olarak kabul edilen mektup postası, koli, havale ve çek hizmetlerinin rekabet ortamına girmesine neden olmuştur. Telgraf hizmetleri ise teknolojik ve ekonomik önemini büyük ölçüde yitirerek en düşük seviyeye inmiştir. Acele posta gönderileri istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Türkiye’de uydu haberleşme hizmetleri 22.07.2004 tarihinden itibaren TÜRKSAT tarafından yürütülmektedir. Yapılan yasal düzenlemelerle Şirkete kablo TV şebekesinin işletilmesi ve e-Devlet Kapısının kurulması görevleri de verilmiştir. Şirket, sahibi olduğu

Genel Rapor • 2015 86 uydularda kapasite kullanım oranlarında önemli artışlar sağlamış, Türksat-3A uydusunu hizmete vermiş, Şirket tarafından 2011 yılında başlatılan diğer bir proje kapsamında 2014 yılında hizmete verilen 30 transponderli (Toplam 1750 Mhz bant genişliği) Türksat-4A ve 2016 yılında hizmete verilen 43 transponder kapasiteli (Toplam 3400 Mhz bant genişliği) Türksat-4B uydularıyla halen kapsanamayan bazı alanların da kapsanması mümkün hale geldiği gibi önemli bir kapasite artışı sağlanmış, ayrıca data haberleşmesi için daha küçük çaplı çanak antenlerle iletişime imkan veren Ka frekans bandında hizmet verilir hale gelinmiştir. Söz konusu uyduların yanı sıra kısmen yerli katkı ile üretilecek Türksat-5A uydusunun temini için çalışmalara başlanılmış, Türksat-6A uydusunun tamamen yerli imkanlarla üretimi konusunda projeye katkı sağlayacak taraflar arasında 15.12.2014 tarihi itibarıyla mutabakat sağlanmıştır. Şirketin yatırımına katkıda bulunduğu Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi (USET)’inde üretilecek olan uydunun 2019 yılında tamamlanarak, 2020 yılında uzaya fırlatılması öngörülmektedir. (2) Ticaret sektörü: KİT’lerin ticaret sektöründeki başlıca üretimleri 48 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 48- KİT’lerin başlıca ticaret sektörü üretimi Ticaret ürünleri Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde KİT payı % Miktar % 1-Kırtasiye ürünleri:
-Klasör Milyon ad. 2 2,3 1,5 1,1 1,0 (0,1) (9,1) -
-Toplu iğne Ton 7,5 1,7 2,1 3,5 - (3,5) (100,0) -
-Ataş Milyon ad. 57,6 39,1 50 24 27 3,0 12,5 - 2-İlaç endüstrisi ürünleri:
-Morfin hidrat Ton 123 123 119 88 113 25,0 28,4 - Kamu kuruluşlarının ihtiyaç duydukları malzemelerin tek elden, topluca, zamanında, istenilen kalitede ve uygun fiyatlarla temini DMO tarafından yürütülmektedir. DMO faaliyetlerini 7 Bölge Müdürlüğü, 4 İrtibat Bürosu ve Basım İşletmesi Müdürlüğü ile sürdürmektedir. İstanbul Basım İşletmesinde müşterilerin basılı evrak ihtiyaçlarının karşılanması yanında klasör, toplu iğne, ataş ve zarf üretimi gerçekleştirilmektedir. TMO esas itibarıyla ticari bir kuruluş olup, ana görevi hububat alımı ve bu ürünlerin piyasada istikrarının temin edilmesi ve afyon ile uyuşturucu maddelere konulan devlet tekelini işletmektir. TMO 2015 yılında yurt dışından 169 ton buğday, 150 ton arpa, 100 bin ton mısır, yurt içinden 3,3 milyon ton buğday, 1,6 milyon ton mısır, 474 bin ton arpa, 31 bin ton haşhaş kapsülü alımı yapmıştır. TMO bünyesinde sınai üretim yapan bir alkaloid fabrikası bulunmaktadır. Afyon’un Bolvadin ilçesinde 1981 yılında kurulan ve 26 bin ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesi olan Alkaloid Fabrikasında 2015 yılında, 27.314 ton kapsül işlenerek 113.006 kg morfin (89.995 kg AMA), yan ürün olarak 4.970 kg teknik metanol üretilmiştir. TP Petrol Dağıtım AŞ’nin doğrudan bir üretim faaliyeti bulunmamakta, EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtın dağıtımını yaparak faaliyet sahasındaki müşteri

Sayıştay 87 ve bayilere yeterli, kaliteli ve sürekli akaryakıt sağlama hizmeti vermektedir. 2015 yılında 1.184 bin m3 beyaz ürün (benzin, motorin, gaz yağı) ve 104 bin ton siyah ürün (fuel oil, diğer) satışı yapan Şirket, akaryakıt dağıtım pazarında tonaj sıralamasında 6. sırada yer almıştır. ad) Diğer hizmetler sektörü: KİT’lerin diğer hizmetler sektöründeki başlıca üretimleri 49 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 49- KİT’lerin başlıca diğer hizmetler üretimi Ticaret ürünleri Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde KİT payı % Miktar % 1-Bankacılık:
-Kredi kartı Milyon ad. 5,6 5,6 6,6 6,6 7,2 0,6 9,1 -
-Banka kartı Milyon ad. 24,8 28,4 32,5 34,4 34,6 0,2 0,6 - 2-İnşaat sektörü:
-Konut ve villa Adet 10.884 17.515 12.260
-Ticari ünite Adet 604 1.823 2.259
Sektörde faaliyet gösteren Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ; kredili bankacılık ürünleri, kartlı ve/veya elektronik ödeme sistemleri, çağrı merkezleri, internet bankacılığı, ATM ve diğer elektronik bankacılık uygulamaları, üye işyeri çalışmaları alanlarında mevcut veya teknolojik gelişmelerden ötürü ortaya çıkacak her türlü faaliyette bulunmaktadır. Şirket 2015 yılında 3.585 adet ATM’ye hizmet vermiştir. Konut, villa, ticari ünite üretimi alanlarında faaliyet yürütmekte olan TOKİ’nin iştiraki olan Emlak Konut GYO, şirket hisselerinin ikincil halka arzı sonrasında ana sermayedar TOKİ’nin Şirketteki hisse payı %49,33 oranına gerilemesi neticesinde 2013 yılında Sayıştay denetiminden çıkmıştır. Faaliyet konusu, gayrimenkul portföyü oluşturmak, geliştirmek ve gayrimenkule dayalı sermaye araçlarına yatırım yapmak olan Halk GYO’nun 2015 yıl sonu itibarıyla toplam portföyü 1.606.190 bin TL’nin; %47 oranında 761.300 bin TL’si binalardan, %52 oranında 828.856 bin TL’si gayrimenkul projelerinden, %1 oranında 16.035 bin TL’si bankalardaki vadeli mevduattan oluşmuştur. Şirket 14 adet gayrimenkulünü kiraya vermiş olup, bunlardan 42 milyon TL kira geliri elde etmiştir. Faaliyet alanı inşaat, taahhüt, proje, müşavirlik ve mühendislik etütleri yapmak olan ve restorasyon için restorasyon mimarı, sedefkâr, sanat tarihçisi, kalemkâr vb. meslek mensuplarını kadrosunda bulunduran Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ, bu meslek guruplarıyla ilgili okul, enstitü, araştırma merkezi vb. eğitim tesisleri kurmak, yönetmek, işletmek veya işletilmesini sağlamakla da yetkilendirilmiş olup, 2015 yılı içerisinde inşaat işi gerçekleştirmemiştir.

Genel Rapor • 2015 88 Ziraat Teknoloji AŞ (18.04.2014 tarihine kadar Fintek Finansal Teknoloji Hizmetleri AŞ); bilgi işlem faaliyetlerinin yürütülmesinin yanında, her nevi yazılım, donanım, network yapılarının kurulması, bakım ve destek hizmetlerinin sağlanması amacıyla kurulmuş olup, 01.06.2005 tarihinden bu yana T.C. Ziraat Bankası ve iştiraklerinin bilgi işlem faaliyetlerinin yürütülmesi hususunda hizmet vermektedir. Şirket sermayesinin %24’ü Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ’ye ait iken, bu payın Ziraat Bankası AŞce (12.08.2013 tarihinde) alınması, Şirket Yönetim Kurulunun 19.08.2013 tarihli toplantısında kabul edilerek, pay defterine işlenmesine karar verilmiştir. Böylece Şirket sermayesinin %100ü T.C. Ziraat Bankası AŞ`ye ait olmuştur.
Marmara Teknokent AŞ, TÜBİTAK MAM bölgesinde yaklaşık 62 hektar alan üzerine kurulu bulunan hukuki statüleri birbirinden farklı Teknoloji Serbest Bölgesi ve Teknoloji Geliştirme Bölgesinde Ar-Ge ve Ar-Ge’ye dayalı faaliyet gösteren firma ve personeline altyapı ve üstyapı olanaklarıyla çeşitli hizmetler sunan bir hizmet üretim kuruluşudur. Şirketin gelirleri; Ar-Ge yapan firmalara verilen hizmetlerin bedellerinden ve firmalara tahsis edilen gayrimenkullerin kira gelirlerinden oluşmaktadır. Yönetici Şirket, 2015 yılında tahakkuk eden toplam 7,9 milyon TL tutarındaki net satış gelirlerinin %27,4 oranında 2,2 milyon TL’sini Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyet gösteren 62 girişimci firmadan, %72,6 oranında 5,7 milyon TL’sini Teknoloji Serbest Bölgesinde faaliyette bulunan 25 girişimci firmadan elde etmiştir. Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ’ye ait 153 oda, 326 yatak kapasiteli, 4 yıldızlı Aries Oteli Muğla-Fethiye-Çalış mevkiinde hizmet vermektedir. Şirketin tek faaliyeti, Aries Otel’in bir kiracıya tahsis edilerek işletilmesidir. Sektörde faaliyet gösteren tta Gayrimenkul AŞ, özelleştirme sürecinde bulunan gayrimenkullerle ilgili olarak yapılan ifraz ve tevhit çalışmalarına yardımcı olmak, her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonlarını ve imar uygulamasına ilişkin parselasyon planlarının hazırlanması alanlarında faaliyet göstermiştir. Şirket 2013 yılından itibaren bazı arsaların satışı ve Erzurum Palandöken ve Konaklı Kayak Merkezlerinin işletilmesi ile ilgili olarak ÖİB’ce görevlendirilmiş, Erzurum Palandöken ve Konaklı Kayak Merkezleri Turizm ve Ticaret AŞ, ÖYK’nın 04.07.2016 tarihli ve 2016/46 sayılı Şirket ve Taşınmaz Devrine İlişkin Kararı gereğince, 5.000.000 TL sermaye artırımı yapılmak suretiyle, 4046 Sayılı Kanunun 2/i maddesine istinaden 21.07.2016 tarihli Protokolle Erzurum Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir. 2015 yılında gerçekleştirdiği ihaleler sonucunda 87.843.600 TL özelleştirme geliri sağlayan tta Gayrimenkul AŞ, 2016 yılında 26.08.2016 tarih ve 607 sayılı ÖİB oluru ile 31.08.2016 tarihi itibarıyla Sümer Holding AŞ ile birleştirilmek suretiyle tasfiye edilmiştir. b) Mali kuruluşlar: ba) Bankacılık: Kamu sermayeli bankaların 2011-2015 yılları mevduatı ve kredileri, sektör değerleriyle karşılaştırmalı olarak 50 ve 51 sayılı çizelgede verilmiştir.

Sayıştay 89 Çizelge : 50- Kamu sermayeli mevduat bankalarının toplam mevduat içindeki yeri
(Milyon TL) Mevduat türü 2011 2012 2013 2014 2015 Mevduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı
% Mevduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı
% Mevduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı
% Mevduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı
% Mevduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % Tasarruf mevduatı 270.786 80.583 29,8 293.590 84.621 28,8 330.986 91.989 27,8 373.973 98.488 26,3 411.750 113.424 27,5 Resmi kuruluşlar 32.147 18.590 57,8 39.858 21.876 54,9 47.763 25.307 53,0 45.935 25.810 56,2 52.768 28.236 53,5 Ticari kuruluşlar 105.828 18.399 17,4 125.896 23.241 18,6 148.115 31.993 21,6 164.009 30.537 18,6 173.439 37.983 21,9 Bankalar mevduatı 39.677 10.385 26,2 43.052 14.682 34,1 55.574 18.168 32,7 66.514 22.865 34,4 74.814 24.377 32,6 Döviz tevdiat 210.269 39.545 18,8 218.538 40.355 18,5 311.384 61.295 19,7 352.811 66.158 18,8 488.411 92.086 18,9 Diğer 29.602 9.745 32,9 34.737 11.313 32,6 33.097 9.717 29,4 41.557 9.750 23,5 40.373 10.401 25,8 Kıymetli madenler 10.612 2066 19,5 14.345 2.852 19,8 16.394 4022 24,5 12.839 3354 26,1 9.143 2.109 23,1 Toplam 698.920 179.313 25,7 770.016 198.940 25,8 943.313 242.491 25,7 1.057.638 256.964 24,3 1.250.698 308.615 24,7 Çizelge: 51- Kamu sermayeli mevduat bankalarının toplam krediler içindeki yeri (Milyon TL) Kredi türü 2011 2012 2013 2014 2015 Tüm Kamu Pay ı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar
bankalar
bankalar
bankalar
bankalar
1- Mevduat bankaları:
a) Krediler ve Alacaklar 633.324 127.122 20,1 728.169 136.181 18,7 957.291 194.667 20,3 1.138.064 241.611 21,2 1.367.518 311.742 22,8 b) Takipteki krediler (Brüt) 17.368 2.532 14,6 21.588 4.018 18,6 26.931 4.663 17,3 32.750 6.417 19,6 42.724 7.114 16,7 c) Özel karşılıklar (-) (13.974) (2.008) 14,4 16.239 2.878 17,7 (20.884) (3.434) 16,4 (24.612) (4.346) 17,7 (32.545) (5.298) 16,3 d) Net takipteki krediler 3.394 524 15,4 5.349 1.140 21,3 6.047 1.229 20,3 8.139 2.070 25,4 10.178 1.816 17,8 Toplam (1) 636.718 127.646 20,0 733.518 137.321 18,7 963.338 195.896 20,3 1.146.203 243.682 21,3 1.377.697 313.558 22,8 2- Kalkınma ve yatırım bankaları:
a) Krediler ve alacaklar: 27.488 17.662 64,3 35.342 24.508 69,3 52.044 37.092 71,3 63.310 46.451 73,4 80.692 59.896 74,2 b) Takipteki krediler (Brüt) 351 210 59,8 299 210 70,2 425 242 56,9 481 237 49,2 479 240 50,0 c) Özel karşılıklar (-) (268) (161) 60,0 220 162 73,6 (283) (161) 56,9 (309) (176) 57,0 (352) (179) 50,8 d) Net takipteki krediler 83 49 59,0 79 48 60,1 142 81 57,0 173 61 35,3 128 61 47,9 Toplam (2) 27.571 17.711 64,2 35.421 24.556 69,3 52.186 37.173 71,2 63.483 46.512 73,3 80.820 59.957 74,2 Genel toplam 664.289 145.337 21,8 768.939 161.877 21,1 1.015.52 4 233.069 23,0 1.209.686 290.194 24,0 1.458.516 373.515 25,6

Genel Rapor • 2015 90 2015 yılı sonunda bankacılık sektöründe faaliyet gösteren toplam banka sayısı 47 olmuştur. Bunların 34’ü mevduat, 13’ü kalkınma ve yatırım bankası statüsündedir. Mevduat bankalarının; 3’ü kamusal, 9’u özel, 21’i yabancı sermayeli banka ve 1 tanesi TMSF bünyesindedir. Kalkınma ve yatırım bankalarının 3’ü kamu sermayeli, 6’sı özel sermayeli ve 4’ü yabancı sermayeli bankadır. 47 bankadan 5’i (T.C. Ziraat Bankası, T. Halk Bankası, İller Bankası, T. Kalkınma Bankası AŞ ve Türk Eximbank) kamusal sermayeli bankalar olup, 2’si mevduat bankası, 3’ü ise kalkınma ve yatırım bankası statüsündedir. Kamusal sermayeli T. Emlak Bankası ise tasfiye halindedir. Aralık 2015 itibarıyla şube sayısı 11.193, personel sayısı ise 201.204 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca bankacılık sektör verilerine dâhil edilmeyen 5 adet katılım bankası faaliyet göstermektedir. Türk bankacılık sektörünün (katılım bankaları hariç) aktif büyüklüğü 2015 yıl sonunda bir önceki yıla göre %18,4 oranında artarak 2.236 milyar TL’ye yükselmiştir. 2015 yılında da krediler aktif büyümesinde belirleyici olmaya devam etmiş ve kredilerin toplam aktifler içindeki payı tarihi yüksek seviyelerini koruyarak %65,2 seviyelerine kadar yükselmiştir. Sektörün toplam mevduat değerleri dikkate alındığında; kamu sermayeli bankaların sektör toplam mevduatından aldıkları pay, 2014 yılında %24,3 iken 2015 yılında 0,4 puan artarak %24,7 olmuştur. T.C. Ziraat Bankası’nın, 2015 yılında bankacılık sektörü mevduatından aldığı pay %14,9 oranına yükselmiş ve mevduat toplamında sektörde lider konumda yer almıştır. T. Halk Bankası ise mevduatta 2014 yılında sektördeki 47 banka arasında 7. sırada iken, 2015 yılında 6. sıraya yükselmiştir. Bankacılık sektörünün toplam kredileri, önceki yıla göre 2015 yılında %20,6 oranında 249 milyar TL artarak 1.459 milyar TL’ye ulaşırken, kamu sermayeli bankaların kredileri aynı dönemde %28,7 oranında 83,3 milyar TL artarak 373,5 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kredilerin artış hızında hem kurdaki yükseliş hem de politika yapıcılar tarafından bireysel tasarrufların artırılmasına yönelik geçmiş yıllarda alınan önlemlerin 2015 yılında azaltılması etkili olmuştur. Kamu sermayeli bankaların toplam kredileri, 2014 yıl sonunda sektörün %24’ünü oluştururken, 2015 yıl sonunda bu oran %25,6’ya yükselmiştir. Sektörün toplam kredileri 2014 yılında toplam aktifin %64,1’ini oluştururken, kamu sermayeli bankaların kredileri aktiflerinin %63,5’unu oluşturmuş; 2015 yılında bankacılık sektörünün toplam kredileri toplam aktifin %65,2’sini, kamu sermayeli bankaların kredileri ise aktiflerinin %66,9’unu oluşturmuştur. İlk defa kamu sermayeli bankalarda toplam kredilerin toplam aktife oranı sektör ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir. Kamu sermayeli mevduat bankalarının 2014 yıl sonu itibarıyla kullandırdıkları krediler, tüm mevduat bankaları kredileri içinde %21,3 oranında yer alırken, bu oran 2015 yıl sonunda %22,8’e yükselmiştir. Diğer yandan, kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının 2014 yıl sonundaki kredileri, sektör kalkınma ve yatırım bankaları içinde %73,3 oranında yer alırken, bu oran 2015 yılında %74,2 olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılının ikinci yarısında yükselen tasfiye olunacak alacakların(brüt) yıllık artış hızı yılın üçüncü çeyreği başından itibaren yeniden gerilemiş ancak 2015 yılının son ayında %30 seviyesinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı ise %3’e

Sayıştay 91 yükselmiştir. 2014 yılında kamu sermayeli mevduat bankalarının brüt takipteki kredilerinin, mevduat bankaları takipteki kredileri içindeki payı %19,6 olup, 2015 yıl sonunda bu oran %16,7’ye düşerken, kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının 2014 yılındaki brüt takipteki kredilerinin kalkınma ve yatırım bankaları takipteki kredileri içindeki payı %49,2 düzeyinde iken, bu oran 2015 yıl sonunda %50’ye yükselmiştir. (1) Kamu sermayeli mevduat bankaları: Kamu sermayeli mevduat ve ticaret bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verilerine 52 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Çizelge : 52- Mevduat bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Finansal değerler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % 1- Öz kaynaklar :
a) Diğer mevduat bankaları 101.190 128.063 133.441 156.040 177.173 21.133 13,5
b) Kamu bankaları 21.817 29.490 32.513 45.076 50.971 5.895 13,1 Toplam (1) 123.007 157.553 165.954 201.116 228.144 27.027 13,4 2- Mevduat:
a) Diğer mevduat bankaları 519.606 571.076 700.822 800.674 942.082 141.408 17,7
b)Kamu bankaları 179.314 198.940 242.491 256.964 308.615 51.652 20,1 Toplam (2) 698.920 770.016 943.313 1.057.638 1.250.698 193.060 18,3 3- Krediler ve alacaklar:
a) Diğer mevduat bankaları 509.072 596.198 767.442 902.521 1.064.139 161.618 17,9
b) Kamu bankaları 127.646 137.320 195.896 243.682 313.558 69.876 28,7 Toplam (3) 636.718 733.518 963.338 1.146.203 1.377.697 231.494 20,2 4- Finansal varlıklar (net):
a) Diğer mevduat bankaları 201.948 199.109 207.946 226.128 250.935 24.806 11,0
b)Kamu bankaları 94.112 88.424 91.258 91.407 93.026 1.619 1,8 Toplam (4) 296.060 287.533 299.204 317.536 343.961 26.426 8,3 5- Toplam aktifler:
a) Diğer mevduat bankaları 867.314 974.266 1.217.784 1.400.756 1.638.820 238.063 17,0
b) Kamu bankaları 251.805 271.150 347.474 403.023 490.578 87.554 21,7 Toplam (5) 1.119.119 1.245.416 1.565.258 1.803.780 2.129.397 325.617 18,1 6- Net dönem kârı:
a) Diğer mevduat bankaları 14.031 16.294 16.392 16.671 16.411 (260) (1,6)
b) Kamu bankaları 4.146 5.245 6.081 6.256 7.478 1.222 19,5 Toplam (6) 18.177 21.539 22.473 22.927 23.889 962 4,2 Kamu sermayeli mevduat bankaları (T.C. Ziraat Bankası AŞ ve T. Halk Bankası AŞ) 2015 faaliyetleri sonunda toplam aktifler, mevduat, krediler ve net dönem karı artışında sektörün üzerinde; öz kaynaklar ve finansal varlıklar (net) artışında ise sektörün altında oranlarda artış sağlamıştır. Kamu sermayeli mevduat ve ticaret bankalarının sektör bankaları ile birlikte seçilmiş performans verilerine 53 sayılı çizelgede yer verilmiştir.

Genel Rapor • 2015 92 Çizelge : 53– Mevduat bankalarına ait rasyolar (%) Rasyolar Mevduat bankaları T.C. Ziraat Bankası AŞ T. Halk Bankası AŞ 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 Sermaye yeterlilik standart oranı 15,5 17,2 14,6 15,7 15,0 15,6 19 13,2 18,2 15,1 14,3 16,2 13,9 13,6 13,8 Öz kaynaklar / toplam aktifler 11 12,7 10,6 11,1 10,7 8,2 10,5 8,9 11,5 10,4 9,5 11,4 10,1 10,6 10,3 Toplam krediler ve alacaklar/toplam aktifler 56,9 58,9 61,5 63,5 64,7 44,5 43,9 53,5 57,3 61,7 61,7 60,9 60,6 65,5 67,5 Tüketici kredileri/toplam krediler ve alacaklar 34,3 35,2 33,1 30,0 27,1 42,5 40,4 33,6 29,7 26,9 26,5 26,6 27,2 24,6 21,1 Takipteki krediler (brüt)/toplam krediler ve alacaklar 2,7 2,9 2,8 2,9 3,1 1,2 2,9 2,2 1,9 1,7 3 3 2,6 3,6 3,1 Finansal varlıklar (net)/toplam aktifler 26,6 23,1 19,4 17,8 16,5 44 40,2 30,3 26,1 21,4 25,6 21,2 20,4 17,3 15,0 Likit aktifler / toplam aktifler 31 31,4 28,8 27,9 26,6 33,5 37,4 36,7 35,1 31,6 19,9 22,7 22,5 19,7 19,9 Net dönem kârı / toplam aktifler 1,6 1,7 1,4 1,3 1,1 1,3 1,6 1,6 1,6 1,7 2,2 2,4 2 1,4 1,2 Net dönem kârı /öz kaynaklar 14,8 13,7 13,5 11,4 10,5 15,9 15,4 18,1 14,2 16,4 23,7 21,1 19,4 13,3 11,9 Grup payı : Toplam kaynaklar (toplam aktifler)

14,4 13,1 13,3 13,7 14,2 8,1 8,7 8,9 8,6 8,8 Toplam krediler ve alacaklar

11,2 9,7 11,5 12,4 13,6 8,8 9 8,8 8,9 9,2 Toplam mevduat

16,1 15,4 15 14,5 14,9 9,4 10,4 10,7 9,8 9,8

Sayıştay 93 Sermaye yeterliliği standart oranı, “Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik” çerçevesinde hesaplanmaktadır. Yönetmelikte bankaların, konsolide olmayan ve konsolide asgari sermaye yeterlilik oranında %8 olarak tespit edilmiş, BDDK’nın 6.11.2006 tarih ve 2026 sayılı Kararı ile SYR için hedef rasyo değeri %12 olarak belirlenmiştir. Sermaye yeterliliği standart oranı 2015 yılında T.C. Ziraat Bankası’nda %15,1, T. Halk Bankası’nda ise %13,8 olarak gerçekleşmiştir. Kamu mevduat bankaları SYR’si BDDK tarafından belirlenen %12 düzeyinin üzerinde gerçekleşme ile birlikte, 2015 yıl sonunda sektörde %15,6 olarak gerçekleşen SYR’nin altında bulunmaktadır. Mevduat bankalarında ise oran %15,0 seviyesindedir. T.C. Ziraat Bankası’nın 2015 yıl sonu itibarıyla aktif büyüklüğü, bir önceki yıl sonuna göre %22,3 oranında 55 milyar TL artarak 302,8 milyar TL’ye yükselmiş, aktif büyüklüğü itibarıyla 1. sırada yer alan Banka’nın bankacılık sektöründen aldığı pay %13,5, mevduat bankaları içindeki payı da %14,2 olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında Halkbank, aktif büyüklüğü bakımından, önceki döneme göre 7. sıradan 6. sıraya yükselmiştir. Banka’nın aktif büyüklüğü %20,9 oranında artarak 187,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Mevduat bankalarında finansal varlıkların aktif içindeki payı 2015 yılında %16,5 gerçekleşirken; T.C. Ziraat Bankası’nda finansal varlıkların aktifler içindeki payı yıllar itibarıyla düşmekle beraber 2015 yılında sektör oranı olan %15,6 ve mevduat bankaları oranı %16,5’in üzerinde %21,4 olarak gerçekleşmiştir. Halkbank’ta ise bu oran %15 seviyesine gerileyerek sektörün altında gerçekleşmiştir. 2015 yılında mevduat bankalarında aktifin %64,7’sini oluşturan kredi ve alacaklar, önceki yıla göre %20,2 oranında artarak 1,4 trilyon TL seviyesine ulaşmıştır. T. Halk Bankası’nın kullandırdığı krediler önceki döneme göre 2015 yıl sonunda %24,5 oranında artarak 126,7 milyar TL seviyesine olarak gerçekleşmiş, aktifinin %67,5’ini oluşturmuştur. Banka’nın kredilerdeki mevduat bankaları payı önceki döneme göre %8,9’dan %9,2’ye yükselmiştir. T.C. Ziraat Bankası’nın kullandırdığı krediler ise %31,3 oranında artmış ve sektörden aldığı pay %13,6 seviyesine ulaşmıştır. Banka’nın kredilerinde son yıllarda yüksek tutar ve oranlarda artış izlenmiştir. Banka’da kredi ve alacaklar aktifin %61,7 ile sektör oranının gerisinde gerçekleşmiştir. Sektörde toplam mevduat 2015 yılında 308,6 milyar TL seviyesine ulaşmıştır. T.C. Ziraat Bankası’nın mevduatı ise aynı dönemde %21,7 oranında artarak 186,5 milyar TL olarak gerçekleşmiş sektörden aldığı pay 0,4 puan artarak %14,9 seviyesine yükselmiştir. Mevduat türleri açısından bakıldığında ise; ticari kuruluşlar mevduatı ve döviz tevdiat hesabı dışındaki türlerde ilk üç sırada yer aldığı görülmektedir. Ticari kuruluşlar mevduatında Banka’nın sektör payı %8,2 seviyesinde gerçekleşmiş ve sektörde yedinci sırada yer almıştır. Bu kapsamda T.C. Ziraat Bankası AŞ’nin ticari ve kurumsal müşteriler vadesiz mevduatının sektör payının düşük kalması bu müşterilerden yeterli verim sağlanamadığına ilişkin bir göstergedir. T. Halk Bankası’nda mevduat artış hızı %17,8 seviyesinde kalmış ve 2015 yılında 122,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Banka’nın mevduattaki sektör payı değişmeyerek %9,8’de kalmıştır. Mevduatın krediye dönüşüm oranı 2014 yılında %98,1 iken, 2015 yılında

Genel Rapor • 2015 94 bu oran %103,8’e yükselmiştir. Banka’da önceki döneme göre vadesiz mevduatın toplam mevduat içindeki payı 4 puan azalırken, 1 aya kadar mevduatın toplam mevduat içindeki payı 0,9 puan, 1-3 ay vadeli mevduatın toplam mevduat içindeki payı 6,6 puan artmıştır. Aktif ve pasif vade uyumsuzluğunun giderilmesinde, Banka’nın önemli fon kaynağını oluşturan vadeli mevduatın vade yapısının uzatılması, tasarrufu özendirecek yeni ürünlerin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Takipteki krediler (brüt) mevduat bankalarında 2015 yıl sonu itibarıyla önceki yıla göre %30,5 oranında artarak 42,7 milyar TL olarak gerçekleşmiş, takipteki krediler (brüt)/toplam krediler ve alacak oranı, 2014 yıl sonunda sektörde %2,9 iken, 2015 yıl sonunda 0,2 puan artarak %3,1’e yükselmiştir. T.C. Ziraat Bankası AŞ’de takip oranı 2014 yılında %1,9 iken, 0,2 puan azalarak 2015 yılında %1,7’ye gerilemiştir. T. Halk Bankası’nda ise oran sektörle aynı seviyededir. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, Türkiye'de toplam kredi kartı sayısı 2015 yıl sonu itibarıyla, %2,1 oranında artışla 58.215.318 adet olarak gerçekleşmiştir. T.C. Ziraat Bankası’nın kredi kartı sayısı ise 2015 sonunda %10,3 oranında artışla 3.457.149 adet olmuştur. Banka’nın 2014 yıl sonu itibarıyla sektörün kredi kartları toplamı içinde %5,5 oranındaki payı %5,9’a yükselirken; banka kartları toplamı içindeki payı da %22,2’den %19,8 seviyesine gerilemiştir. Bankanın, kredi kartı sayısı bakımından banka ölçeğinde düşünüldüğünde uygun bir konumda olmadığı ve sektörün gerisinde kaldığı görülmektedir. 2015 yılında önceki döneme göre bir artış olmakla birlikte, önceki yıllarda olduğu gibi kredi kartlarında sektör payı Banka büyüklüğüne paralel bir seviyeye ulaşamamıştır. T. Halk Bankası, 2012 yılında hizmete sunduğu yeni kredi kartı “Paraf” ile kredi kartı piyasasında pazar payını da arttırmayı hedeflemiştir. 2014 yıl sonu itibarıyla 3,4 milyon olan kart sayısı 2015 yıl sonu itibarıyla 3,8 milyon adede ulaşmış; 2014 yıl sonu itibarıyla 260.630 olan POS adedi de, 2015 yıl sonu itibarıyla 281.877, Mayıs 2016 itibarıyla 295.913 olarak gerçekleşmiştir. Mevduat bankalarının net dönem kârı 2015 yıl sonunda bir önceki yıla göre %4,2 oranında 952 milyon TL artışla 23,9 milyar TL olarak gerçekleşirken; T. Halk Bankası’nın net dönem kârı önceki yıla göre %5 oranında 110 milyon TL artışla 2,3 milyar TL, T.C. Ziraat Bankasının dönem net kârı önceki yıla göre %27,5 oranında 1,1 milyar TL artışla 5,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Kamu mevduat bankalarında net dönem karının aktiflere ve öz kaynaklara oranı mevduat bankaları sektör oranının üzerinde gerçekleşmiştir. (2) Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankaları: 2015 yıl sonu itibarıyla, 3’ü kamu sermayeli, 6’sı özel sermayeli ve 4’ü yabancı sermayeli olmak üzere toplam 13 kalkınma ve yatırım bankası mevcuttur. Kalkınma ve yatırım bankaları varlık ve kaynaklar itibarıyla 2014 yıl sonunda tüm bankacılık sektörü aktifinin %4,5’ini oluştururken, 2015 yıl sonunda bu oran %4,8’e yükselmiştir. Kalkınma ve yatırım bankalarının toplam kredileri, önceki yıla göre 2014 yıl sonunda %27,3 oranında, tüm bankacılık sektörünün toplam kredileri de %20,6 oranında artmış; bu

Sayıştay 95 nedenle kalkınma ve yatırım bankalarının toplam krediler itibarıyla tüm sektörden aldığı pay, 2014 yılında %5,2 iken, 2015 yılında %5,5’e yükselmiştir. 2015 yıl sonunda kamu bankaları kredi ve öz kaynaklarını kalkınma ve yatırım bankaları sektöründen daha fazla büyütürken; toplam aktif ve net dönem kârında artış oranları sektörün gerisinde kalmıştır. Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verileri 54 sayılı, seçilmiş performans verilerine 55 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Çizelge : 54- Kalkınma ve yatırım bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Finansal veriler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % 1- Krediler ve alacaklar:
a) Diğer kalkınma ve yatırım
bankaları 9.861 10.865 15.034 16.971 20.863 3.892 22,9
b) Kamu bankaları 17.710 24.556 37.153 46.512 59.957 13.445 28,9 Toplam (1) 27.571 35.421 52.187 63.483 80.820 17.336 27,3 2- Öz kaynaklar:
a) Diğer kalkınma ve yatırım
bankaları 2.809 3.452 4.241 4.923 5.429 506 10,3
b) Kamu bankaları 12.636 13.558 14.697 16.292 18.041 1.749 10,7 Toplam (2) 15.445 17.010 18.938 21.215 23.470 2.255 10,6 3- Toplam aktifler:
a) Diğer kalkınma ve yatırım
bankaları 17.746 21.746 27.032 30.574 38.954 8.380 27,4
b) Kamu bankaları 23.847 30.980 43.080 53.954 67.643 13.689 25,4 Toplam (3) 41.593 52.726 70.112 84.529 106.597 22.069 26,1 4- Net dönem kârı
a) Diğer kalkınma ve yatırım
bankaları 364 510 530 541 627 86 16,0
b) Kamu bankaları 501 557 610 998 1.128 130 13,0 Toplam (4) 865 1.067 1.140 1.539 1.755 216 14,0 2015 yılında, İller Bankası AŞ’nin kaynak ve varlıklar toplamı, önceki yıla göre %13,1 oranında 2,1 milyar TL artarak 18,4 milyar TL’ye yükselmiştir. İller Bankası AŞ, 2015 yıl sonu itibarıyla, aktif toplamı bakımından Türkiye’de faaliyet gösteren (katılım bankaları hariç) 47 adet banka içinde 17. sıradadır. Sermayesi 18 milyar TL olan Banka, toplam 47 banka içinde en yüksek sermayeye sahip banka konumdadır. Mevduat kabul etmeyen özel kanunla kurulmuş bir kalkınma ve yatırım bankası olan İller Bankası’nın toplam nakdi kredileri 2015 yıl sonu itibarıyla önceki yıl sonuna göre %12 oranında, 1,4 milyar TL artarak 12,9 milyar TL olmuştur. Banka’nın artış oranının sektörün gerisinde kalması nedeniyle toplam krediler itibarıyla sektörden aldığı pay, 2015 yıl sonunda %15,9’a düşmüştür.

Genel Rapor • 2015 96 Çizelge : 55- Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar (%) Rasyolar Kalkınma ve yatırım bankaları T. Kalkınma Bankası T. Eximbank İller Bankası 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 Sermaye yeterlilik standart oranı 48,2 34,3 32,7 32,8 28,3 58,3 25,2 21,4 20,4 17,8 95,9 25,1 26,2 24,1 18,9 64,9 62,5 59,9 66,0 57,2 Öz kaynaklar / toplam aktifler 37,1 32,3 27 25,1 22,0 18,9 20,1 17 16,4 14,7 37,8 23,8 15,7 12,8 10,8 74,1 73,6 69,3 69,6 68,1 Toplam krediler ve alacaklar/toplam aktifler 66,3 67,2 74,4 75,1 75,8 66,5 78,5 77,6 80,3 82,0 83,5 86,3 92,8 94,5 97,1 68,3 70,8 77,2 70,4 69,9 Takipteki krediler (brüt)/toplam krediler 1,3 0,8 0,8 2,2 1,7 5,1 4,3 4,5 3,5 2,7 1,4 0,8 0,5 0,4 0,3

Likit aktifler / toplam aktifler 29,2 29,9 21,5 21,5 19,6 29,2 17 18,6 16,2 15,2 10,7 11,3 4,9 3,4 0,4 30,2 27,7 20 26,9 26,6 Net dönem kârı / toplam aktifler 2,1 2 1,6 1,8 1,6 0,9 1,5 1 1,2 1,3 2,4 1,4 1 1,3 1,1 2,2 2,3 2,2 3,2 3,1 Net dönem kârı / öz kaynaklar 5,6 6,3 6 7,3 7,5 4,5 7,6 6,1 7,3 8,9 6,3 6 6,3 9,9 10,2 2,9 3,1 3,2 4,6 4,6 Grup payı : Toplam kaynaklar (toplam aktif)

6,7 5,4 5,1 4,6 4,5 23,2 29,3 35,4 39,9 41,7 27,4 24 21 19,3 17,3 Toplam krediler ve alacaklar

6,7 6,4 5,3 5 4,8 29,2 38,3 44,1 50,2 53,4 28,2 25,3 21,8 18,1 15,9

Sayıştay 97 2015 yılında 780 milyon TL kâr elde eden Banka’nın dönem kârının öz kaynak toplamına oranı, özetle “öz kaynak getirisi” faaliyet döneminde %4,6 oranında gerçekleşmiştir. Sektör ortalaması %10,2 ve kalkınma ve yatırım bankaları grup ortalaması %7,5 olup, Bankanın öz kaynak getirisi ortalamaların gerisinde kalmıştır. T. Kalkınma Bankası AŞ’nin 2014 yılı faaliyetleri sonucunda aktif toplamı önceki yıla göre %22 oranında artış göstererek 4,8 milyon TL’ye ulaşmıştır. Banka’nın kullandırdığı toplam krediler ise 2015 yıl sonunda %24,4 oranında artarak 3,9 milyar TL’ye ulaşmıştır. Banka’nın sektörden aldığı pay %4,8’e gerilemiştir. Banka krediler ve aktif toplamında kalkınma ve yatırım bankaları ortalamasının altında performans sergilemiştir. Banka’nın takipteki alacakları, 2014 yıl sonuna göre %1,4 oranında 1,6 milyon TL azalarak 107,5 milyon TL’ye inmiştir. 2015 yıl sonu itibarıyla, bankacılık sektör ortalaması %3,1; kalkınma ve yatırım bankaları ortalaması %0,7 olan kredinin takibe dönüşüm oranı, Banka’da %2,7 olarak gerçekleşmiştir. Önceki dönemde %3,5 olan kredinin takibe dönüşüm oranı 2015 yılında düşüş göstermesine rağmen kalkınma ve yatırım bankaları ortalamasının oldukça üzerindedir. T. Eximbank’ın önceki yıl sonuna göre 2015 yıl sonunda; toplam aktiflerini %31,7 oranında ve kredilerini %35,3 oranında net dönem karını %14,6 oranında artarak, kalkınma ve yatırım bankaları ortalamasının üzerinde performans sergilemiştir. TBB tarafından yayımlanan “Bankalarımız 2015” Raporuna göre üye 47 banka içinde aktif sıralamasında T. Eximbank 12, İller Bankası 17, Kalkınma Bankası 28. sırada yer almıştır. (3) Ziraat Katılım Bankası AŞ: BDDK verilerine göre Türkiye’de 2015 yıl sonu itibarıyla 5 katılım bankası mevcut olup, bunların toplam aktif büyüklüğü 2015 yılında %15,3 büyüme kaydederek 121,7 milyar TL’ye ulaşmıştır. Bankacılık sektörü aktiflerine göre katılım bankaları pazar payı 2015 yıl sonu itibarıyla %5,1’e yükselmiştir.1 BDDK’nın 10.10.2014 tarihli izni kapsamında T.C. Ziraat Bankası, Ziraat Sigorta AŞ, Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ, Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ ve Ziraat Teknoloji AŞ tarafından kurulan Ziraat Katılım Bankası AŞ, BDDK’nın 12.05.2015 tarihli izniyle, 29.05.2015 tarihinde Eminönü Şubesi ile faaliyetine başlamıştır. Katılım bankacılığını geliştirmek, sektörde öncü olmak gibi hedef ve stratejileri benimseyen ve Türkiye’de faaliyete geçen ilk kamu sermayeli katılım bankası statüsüne sahip olan 665 milyon TL öz kaynaklı Bankanın; 2015 yıl sonu itibarıyla aktif büyüklüğü 2,2 milyar TL’ye, topladığı fonlar 1,3 milyar TL’ye, kullandırılan fonların büyüklüğü 1,7 milyar TL’ye ulaşmıştır. İlk faaliyet dönemi sonunda Banka’nın aktif büyüklüğü, sektördeki 5 katılım bankasının 120,3 milyar TL olan aktif büyüklüğünün %1,8’ini, topladığı fonlar 74,4 milyar TL tutarındaki toplanan fonların %1,7’sini, kullandırdığı fonlar (krediler) 79,2 milyar TL
1 Türkiye Katılım Bankaları Birliği - Katılım Bankaları 2015

Genel Rapor • 2015 98 tutarındaki kullandırılan fonların %2,1’ini, kullandığı öz kaynaklar 10,6 milyar TL tutarındaki kullanılan öz kaynakların %6,2’sini oluşturmuştur. Sektör 2015 yılını 405 milyon TL dönem kârı ile kapatırken, Bankanın ilk faaliyet bütçesinde 2,3 milyon TL olarak öngörülen dönem zararı, dönem sonunda 12 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. (4) T.H. Türkiye Emlak Bankası AŞ: 2001 yılında 4603 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle; Banka’nın 2001/2202 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığına devri öngörülen varlıkları ile kanuni takibe intikal etmiş alacakları ve yuva kredileri hariç, bütün hak, alacak ve borçlar, alacaklıların rızası ve sair herhangi bir işleme gerek kalmaksızın T.C. Ziraat Bankası AŞ veya T. Halk Bankası AŞ’ye devredilmiş, bankacılık yapma ve mevduat kabul etme yetkisi sona erdirilerek, tasfiye süreci başlatılmıştır. Banka’nın, 2011-2015 yıllarına ait başlıca finansal verileri 56 sayılı çizelgede verilmiştir. Çizelge : 56- T.H. T.Emlak Bankası’na ait finansal veriler (Milyon TL) Türü 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % Öz kaynaklar 1.130 1.154 1.229 1.338 1.471 133 9,9 Toplam aktifler 3.040 2.193 2.293 2.394 2.642 248 10,4 Hazineye borçlar 1.858 999 998 984 993 9 0,9 Krediler 37 21 18 16 - (16) (100,0) Brüt takipteki krediler 916 872 989 976 1.109 133 13,6 Karşılıklar 264 267 267 269 269 0 0,0 Takipteki krediler (Net) 652 605 722 707 840 133 18,8 Banka 2015 yılı faaliyetlerini sonucunda 132 milyon TL dönem kârı sağlamış olup öz kaynaklarını 1,5 milyar TL’ye yükseltmiştir. Banka’nın 2015 yıl sonu itibarıyla 2,6 milyar TL olan aktiflerinin %47,2’si vadeye kadar elde tutulacak menkul kıymetlere, %31,8’i takipteki kredi alacaklarına (net) ve %21’i diğer aktiflere aittir. Banka’nın tasfiyesinin başladığı 06.07.2001 tarihinden 31.12.2015 tarihine kadar geçen sürede tasfiye edilecek alacakların 1,3 milyar TL’si tahsil edilmiş olup; ilgili yasal mevzuat ve Banka Ana Sözleşmesinin Tasfiye Kurulu’na verdiği görev ve yetkiler kapsamında, tasfiye işlemleri sürdürülmektedir. bb) Diğer mali kuruluşlar: (1) Sigortacılık: 2015 yıl sonu itibarıyla kamu sermayeli 4 sigorta şirketinin ikisi hayat dışı branşlarda, ikisi hayat ve bireysel emeklilik branşlarında faaliyet göstermiştir. Halk Sigorta AŞ ve Ziraat

Sayıştay 99 Sigorta AŞ hayat dışı branşlarda, Halk Hayat ve Emeklilik AŞ ve Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ hayat ve bireysel emeklilik branşlarında faaliyet göstermektedir. 2015 yıl sonunda sektörün varlıklar toplamı (reasürans şirketleri hariç) 95 milyar TL’ye ulaşmış olup; bunun 60 milyar TL’lik kısmı cari, kalan kısmı ise cari olmayan varlıklardan oluşmuştur. Sektörde 2011-2015 yılları arasında kaynaklar toplamı içinde yükümlülük/öz sermaye dengesi; öz sermaye %12,6, yükümlülükler de buna paralel %87,4 oranında gerçekleşmiştir. Türkiye’de 2015 yıl sonu itibarıyla 36’sı hayat dışı sigorta, 19’u hayat ve emeklilik, 4’ü hayat sigorta ve biri reasürans alanında olmak üzere toplam 60 sigorta, reasürans ve emeklilik şirketi faaliyet göstermektedir. Türk sigortacılık sektöründe 2015 yılında hayat dışı sigorta branşlarında 27,3 milyar TL, hayat grubu sigorta dallarında ise 3,8 milyar TL olmak üzere toplam 31,1 milyar TL prim üretimi gerçekleştirilmiştir. Prim üretimi 2014 yılına göre %19,5 oranında artmıştır. Toplam üretimin 30,3 milyar TL’lik kısmı direk prim üretimi iken, kalan 759 milyon TL’lik kısmı reasürans yoluyla sağlanmıştır. Alınan primler karşılığında yıl içinde sigortalılara verilen toplam teminat tutarı, 6111 sayılı Kanunla Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredilen tedavi giderleri teminatı dahil, hastalık/sağlık branşı hariç olmak üzere 86,1 trilyon TL’ye ulaşmıştır. Kamu sermayeli sigorta şirketlerinden; -Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ, 2015 yılında yürütülen faaliyetleri kapsamında; 618,8 milyon TL’si hayat branşından ve 11,7 milyon TL’si de ferdi kaza branşından olmak üzere toplam 630,5 milyon TL prim üretimi gerçekleştirilmiş; bir önceki yıl hayat ürünleri prim üretiminde %18,5 pazar payı ile lider konumunda bulunan Şirket’in, 2015 yılında önceki yıla göre pazar payı 2 puan düşerek %16,5 inmiş ancak bu pazar payı ile sektördeki liderliğini devam ettirmiş ve yılı 162,4 milyon TL, -Halk Hayat ve Emeklilik AŞ 2014 yılında 238,3 milyon TL’lik prim üretimi ile hayat branşındaki şirketler arasındaki 5. yer almış iken; 2015 yılında 317,7 milyon TL’lik prim üretimi ile hayat branşındaki şirketler arasındaki 5. sıraya gerilemiş ve yılı 106,8 milyon TL, -Ziraat Sigorta AŞ’nin 2015 yılındaki toplam prim üretimi önceki döneme göre %32,6 oranında artarak 932,4 milyon TL’ye yükselmiş ve %3,42 pazar payı ile 10. sırada yer almış ve yılı 87 milyon TL, -Halk Sigorta AŞ hayat dışı branşlarda 2014 yılında 537,8 milyon TL prim üretimi ve %2,3 payla 14.sırada yer almış iken; 2015 yılında %40,8 oranında artarak 757,4 milyon TL olan prim üretimi ile sektörde 12. sırada yer almış ve yılı 12,2 milyon TL, net dönem kârıyla kapatmıştır. Kamu sermayeli sigorta şirketlerinin 2011-2015 dönemine ait başlıca bilanço kalemleri, toplam prim üretimi ve net dönem kârları, sektör değerleri ile karşılaştırmalı olarak 57 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 100 Çizelge : 57- Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler (*) (Milyon TL) Başlıca bilanço bilgileri 2011 2012 2013 2014 2015 Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % Kaynaklar:
Öz kaynaklar 8.230 324 3,9 8.573 475 5,5 10.694 702 6,6 13.187 894 6,8 13.278 957 7,2 K.vadeli yükümlülükler 22.051 433 2,0 29.017 626 2,2 35.520 847 2,4 39.697 1.175 3,0 49.989 1.502 3,0 U.vadeli yükümlülükler 10.615 831 7,8 13.245 1.072 8,1 16.223 1.813 11,2 28.135 2.714 9,6 35.161 2.036 5,8 Toplam 40.896 1.588 3,9 50.835 2.173 4,3 62.437 3.362 5,4 81.019 4.783 5,9 98.428 6.315 6,4
Varlıklar:
Cari varlıklar 31.313 1.517 4,8 38.505 1.936 5,0 46.900 2.424 5,2 53.048 2.978 5,6 62.085 3.245 5,2 Cari olmayan varlıklar 9.583 71 0,7 12.330 237 1,9 15.537 938 6,0 27.971 1.805 6,5 36.343 3.070 8,4 Toplam 40.896 1.588 3,9 50.835 2.173 4,3 62.437 3.362 5,4 81.019 4.783 5,9 98.428 6.315 6,4 Toplam prim üretimi 17.164 1.520 8,9 19.829 1.606 8,1 24.227 2.125 8,8 25.991 2.898 11,2 31.056 2.638 8,5 Net dönem kârı 329 119 (221) 176 1.230 302 1.394 344 24,7 101 364 Kaynak: Sigorta Denetleme Kurulu-Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetleri Hakkında Rapor 2015

Sayıştay 101 (2) Sermaye piyasası kurumları: “Aracı kuruluş” terimi, sermaye piyasasında faaliyette bulunmak üzere yetki belgesi almış olan banka, aracı kurum ve vadeli işlemler aracılık şirketlerini ifade etmektedir. (a) Aracı kurumlar: 2015 yıl sonu itibarıyla 91 aracı kurum ve 44 banka olmak üzere toplam 135 üye kuruluş sermaye piyasasında faaliyette bulunmuştur. 2015 yılında 15,3 milyar TL’ye ulaşan sektör varlıklarının; %93’ü oranında 14,2 milyar TL’si dönen, kalanı duran varlıklardan oluşmuştur. Kaynaklar toplamı içinde öz sermaye %26,2 oranında 4 milyar TL, kısa vadeli borçlar %73 oranında 11,2 milyar TL ve uzun vadeli borçlar %0,8 oranında 122 milyon TL olmuştur. 2015 yıl sonu itibarıyla faaliyet gösteren kamusal sermayeli aracı kurum sayısı iki olup; bunlar Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ ve Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ’dir. Kamu sermayeli aracı kurumlar 2015 yılında sektör toplam varlıklarının %1,9’unu, öz kaynaklarının %4,9’unu, hisse senedi işlem hacminin %2,6’sını sağlamış ve cari yılda 33 milyon TL net dönem kârı elde etmiştir. Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin işlem hacmi %7,6 oranında artışla 28.712 milyon TL’ye yükselmiştir. 2014 yılında işlem yapan 80 aracı kurum arasında 19. sırada yer alan ve pazar payı %1,53 olan Şirket, 2015 yılında işlem yapan 72 aracı kurum arasında 24. sırada yer almış ve pazar payı %1,42 seviyesine gerilemiştir. Şirketin hisse senedi işlem hacmindeki bireysel yatırımcı ağırlığının sektöre göre yüksek, kurumsal yatırımcı işlem hacmi ağırlığının ise daha düşük olduğu görülmüştür. Şirket’in borçlanma araçları piyasası işlem hacminde 2013 yılında %1,93 olan pazar payı, 2014 yılında %11,04, cari dönemde ise %21,04 olarak gerçekleşmiştir. Şirket’in 2015 yılı vadeli işlem hacmi önceki döneme göre %8,9 oranında artışla 9.665,3 milyon TL’ye yükselmiş, önceki dönemde %1,02 olan pazar payı ise %0,85’e gerilemiştir. Şirketin 2015 yılında net dönem kârı 11,2 milyon TL olmuştur. Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ 2015 yılında, alım satıma aracılık faaliyetleri kapsamında; hisse senedi piyasasında %1,1 oranındaki işlem hacmi payı ile 72 aracı kurum arasında 29. sırada yer almıştır. Yine yıl sonu itibarıyla Şirket, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) işlem hacminde 65 kurum arasında 35. sırada, kaldıraçlı alım satım işlemlerinde de 38 aracı kurum arasında 19. sırada bulunmaktadır. 2015 yılında sektörde toplam aracılık komisyon gelirleri net 720 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirket bu gelir kaleminden önceki yılın %32,4 oranında fazlasıyla 17,6 milyon TL pay almıştır. Yıl sonu itibarıyla Şirket, 14,9 milyon TL faaliyet kârı, 23,6 milyon TL de dönem kârı sağlamış, 2014 yılında %5 olan faaliyet karlılığını %19,8 seviyesine yükseltmiştir. Aracı kurumların 2011-2015 yıllarına ait başlıca bilgileri, kamu sermayeli aracı kurumlar ile karşılaştırmalı olarak 58 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 102 Çizelge : 58- Türkiye’de faaliyette bulunan aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler (*) (Milyon TL) Başlıca bilanço bilgileri 2011 2012 2013 2014 2015 Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % kurumlar kurumlar kurumlar kurumlar kurumlar Kaynaklar:
Öz kaynaklar 2.770 130 4,7 3.058 131 4,3 3.337 152 4,6 3.659 171 4,7 4.010 195 4,9 Kısa vadeli borçlar 5.227 67 1,3 8.218 339 4,1 10.579 531 5,0 11.395 399 3,5 11.180 95 0,8 Uzun vadeli borçlar 53 2 3,8 90 2 2,2 71 2 2,8 78 3 3,8 122 4 3,3 Toplam 8.050 199 2,5 11.366 472 4,2 13.987 685 4,9 15.132 573 3,8 15.312 294 1,9
Varlıklar:
Dönen varlıklar 7.306 188 2,6 10.345 460 4,4 12.964 672 5,2 14.138 561 4,0 14.242 281 2,0 Duran varlıklar 744 11 1,5 1.021 12 1,2 1.023 13 1,3 994 11 1,1 1.070 13 1,2 Toplam 8.050 199 2,5 11.366 472 4,2 13.987 685 4,9 15.132 573 3,8 15.312 294 1,9 Hisse senedi işlem hacmi 695.000 39.541 5,7 623.000 28.979 4,7 1.633.717 84.303 1.739.199 48.864 2,8 2.027.393 52.023 2,6 Net dönem kârı 414 22 275 18 529 16 372 30 433 33 Kaynak:Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği-Türkiye Sermaye Piyasası 2015

Sayıştay 103 Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin 20.03.2012 tarihli Genel Kurulunda hakim ortak Türkiye Kalkınma Bankası AŞ’nin istemi doğrultusunda tasfiye kararı alınmış ve 27.03.2012 tarihinde tescil edilmiştir. 27.03.2012 tarihinde tasfiye işlemleri başlatılan Tasfiye Halinde Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin nakitlerin mevduat olarak değerlendirilmesi sonucunda 2015 yıl sonu itibarıyla 470 bin TL net kâr sağlamıştır. (b) Portföy yönetim şirketleri: Portföy yönetim şirketlerinin seçilmiş performans verileri 59 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 59- Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler (Milyon TL) Başlıca Bilgiler Ölçü 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % Portföy büyüklüğü:
-Sektör toplamı Milyon TL 47.927 56.368 64.919 81.867 85.896 4.029 4,9 -Kamu sermayeli " 2.742 2.627 3.668 6.872 11.675 4.803 69,9 -Kamu payı % 5,7 4,7 5,7 8,4 13,6 5,2 61,8 Portföy yönetimi komisyon ücretleri:
-Sektör toplamı Milyon TL 201 228 290 62 27,2 -Kamu sermayeli " 7 14 23 9 64,3 -Kamu payı % 3,5 6,1 7,9 1,8 29,2 SPK verilerine göre, 2015 yıl sonu itibari ile portföy yönetimi belgesi olan 48 portföy yönetim şirketi bulunmaktadır. Bu şirketlerin yönetmiş oldukları portföyün büyüklüğü önceki yıl sonuna göre %4,9 oranında artarak 85,9 milyar TL olmuştur. Kamunun yönetmiş olduğu 2 portföy yönetim şirketinin 2015 yıl sonu itibarıyla toplam portföy büyüklüğündeki payı %13,6 olmuştur. Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 26.11.2002 tarihli portföy yöneticiliği yetki belgesi ile 2003 yılında, Halk Portföy Yönetimi AŞ 21.09.2011 tarihli portföy yöneticiliği yetki belgesi ile 2011 yılında faaliyete başlamıştır. 2015 yılı sonunda sektörün toplam portföy büyüklüğü %23,3 oranında 19,1 milyar TL büyürken, Ziraat Portföy Yönetimi AŞ’nin portföy büyüklüğü %89,5 oranında 3,5 milyar TL büyümüştür. Yönettiği portföy büyüklüğü bakımından Ziraat Portföy Yönetimi AŞ’nin 7.514 milyon TL’lik portföy büyüklüğü ve %7,6’lık pazar payı ile 5. sırada yer almıştır. Halk Portföy Yönetim AŞ, 2015 yıl sonu itibarıyla kendisinin kurduğu toplam 11 adet yatırım fonu ile Halk Hayat ve Emeklilik AŞ tarafından kurulan 11 adet emeklilik yatırım fonu olmak üzere toplam 22 adet yatırım fonunu yönetmektedir. Yönetilen bu kurumsal portföyün fon toplam değeri, önceki döneme göre %45,9 oranında artarak 3.909 milyon TL’ye yükselmiş olup, bunun %60’ı oranında 2.345 milyon TL’sini Şirket’in menkul kıymet yatırım fonları, %40’ı oranında 1.564 milyon TL’sini de Halk Hayat ve Emeklilik AŞ emeklilik yatırım fonları oluşturmuştur.

Genel Rapor • 2015 104 (c) Finansal kiralama şirketleri: Türkiye’de 2014 yıl sonu itibarıyla 29 ve 2015 yıl sonu itibarıyla 28 finansal kiralama şirketi faaliyet göstermiştir. 2015 yıl sonu itibarıyla kamusal sermayeli iki finansal kiralama şirketi Ziraat Finansal Kiralama AŞ ve Halk Finansal Kiralama AŞ’dir. 2015 yıl sonu itibarıyla toplam 41 milyar TL olan finansal kiralama sektörü varlıklarının %11,8’ini, kiralama işlemlerinin %11,8’ini ve net dönem kârının %5,3’ünü kamu sermayeli iki şirket gerçekleştirmiştir. Finansal kiralama sektörünün 2015 yıl sonunda gerçekleştirdiği 17.313 milyon TL’lik işlem hacminin %11,8’ini kamu sermayeli şirketler sağlamıştır. Finansal kiralama sektöründe 2015 yılı işlem hacmi önceki döneme göre %1,5 oranında 254 milyon TL artış göstererek 17,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde sözleşme adedi de önceki yıla göre %13,9 oranında 2.823 adet artarak 23.125 adet olarak gerçekleşmiştir. Ziraat Finansal Kiralama AŞ, 2015 yılında %7,7 oranında artışla 1 milyar TL’yi aşan işlem hacmi ve %6’lık pay ile, 2015 yılında 27 firmanın faaliyet gösterdiği ve %1,5 oranında işlem hacmi artışı sağlanan leasing sektöründe altıncı sırada yer almıştır. Ziraat Finansal Kiralama AŞ’nin net finansal kiralama alacakları, Şirket’in, net finansal kiralama alacakları, 2014 yıl sonunda 1,7 milyar TL iken, 2015 yıl sonunda %30 oranında 518,6 milyon TL artarak 2,3 milyar TL’ye yükselmiştir. Şirket’in 2015 yıl sonu itibarıyla kanuni takipteki finansal kiralama alacakları bir önceki yıl sonuna göre %3 oranında 7 milyon TL azalarak 214,7 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Takipteki Finansal kiralama alacakları (Brüt)/Finansal kiralama alacakları (Takipteki FKA dâhil) oranının 2013 yılından itibaren izlediği yükseliş trendi 2015 yılı itibarıyla %8,6 ile düşüşe geçmiştir. Aynı oran sektörde 2014 yılında %6,7 olarak gerçekleşmiştir. Şirket, 2015 faaliyet dönemini 22,2 milyon TL zararla kapatmıştır. Halk Finansal Kiralama AŞ 2015 yılı işlem hacmi önceki döneme göre %18,9 oranında 160 milyon TL artış göstererek 1 milyar TL’ye yükselmiş, ancak yapılan sözleşme adedi %14,1 oranında 124 adet azalarak 757 adet olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında finansal kiralama sektöründe faaliyet gösteren 28 şirket arasında Halk Finansal Kiralama AŞ; ödenmiş sermayede %7,9 pay ile 5. sırada, öz kaynaklarda %4,4 pay ile 8. sırada, toplam aktiflerde %5,6 pay ile 7. sırada, net kira alacaklarında %6,2 pay ile 8. sırada yer almıştır. Halk Finansal Kiralama AŞ’nin net finansal kiralama alacakları, 2014 yılında 1.797,2 milyon TL iken, 2015 yılında %12 oranında 215 milyon TL artarak 2.012,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin dönem sonu itibarıyla kanuni takipteki finansal kiralama alacakları, bir önceki yıl sonuna göre %61,1 oranında 135,8 milyon TL artarak 357,5 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Kanuni takipteki alacaklar için 163,9 milyon TL karşılık ayrılmış olup, net alacak tutarı 193,6 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirket 2015 yılı faaliyet sonucunda 6,3 milyon TL dönem net kârı elde etmiştir. Kamusal sermayeli finansal kiralama şirketlerinin 2011-2015 yıllarına ait başlıca bilgileri sektör değerleriyle birlikte 60, başlıca rasyolar 61 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 105 Çizelge: 60- Türkiye’de faaliyette bulunan finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler () (Milyon TL) Finansal bilgiler 2011 2012 2013 2014 2015 Sektör Kamusal Payı Sektör Kamusal Payı Sektör Kamusal Payı Sektör Kamusal Payı Sektör Kamusal Payı toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % Kaynaklar:
Öz kaynaklar 4.177 247 5,9 4.614 297 6,4 5.344 453 8,5 6.093 498 8,2 6.930 542 7,8 Alınan krediler 13.412 1.201 9,0 13.909 1.364 9,8 19.848 2.812 14,2 22.543 3.296 14,6 27.237 4.043 14,8 Diğer pasifler 1.015 49 4,8 1.737 176 10,1 3.279 300 9,1 3.942 160 4,1 6.488 227 3,5 Toplam 18.604 1.497 8,0 20.260 1.837 9,1 28.471 3.565 12,5 32.578 3.955 12,1 40.655 4.812 11,8
Varlıklar:
Kiralama işlemleri 15.112 1.375 9,1 17.122 1.630 9,5 24.957 3.024 12,1 29.485 3.595 12,2 36.728 4.347 11,8 Takipteki alacaklar (Net) 702 30 4,3 742 63 8,5 883 211 23,9 772 188 24,4 867 254 29,3 Bankalar 1.651 24 1,5 1.484 91 6,1 1.493 244 16,3 1.094 99 9,1 1.594 125 7,8 Diğer aktifler 1.139 68 6,0 912 53 5,8 1.138 88 7,7 1.227 73 5,9 1.466 86 5,9 Toplam 18.604 1.497 8,0 20.260 1.837 9,1 28.471 3.565 12,5 32.578 3.955 12,1 40.655 4.812 11,8 Net dönem karı 510 41 8,0 443 61 13,8 450 21 4,7 526 (54) (10,3) 809 43 5,3 İşlem hacmi 8.448 876 10,4 9.582 825 8,6 13.888 2.277 16,4 17.058 1.755 10,3 17.313 2.049 11,8 Sözleşme adedi (Bin) 14.648 1.374 9,4 17.787 1.390 7,8 19.790 1.969 9,9 20.302 1.691 8,3 23.125 1.609 7,0 Kaynak: Finansal Kurumlar Birliği () Halk Finansal Kiralama A.Ş. 27.05.2011 tarihinde denetime tabi olmuştur. Çizelge: 61- Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar
(%) Rasyolar Tüm finansal kiralama sektörü Ziraat Finansal Kiralama Halk Finansal Kiralama 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 Öz kaynaklar / toplam aktifler 22,4 22,7 18,8 18,7 17 22,8 23,3 10,4 10,5 9,78 12,8 12,1 14,5 14,6 12,8 Takipteki alacaklar (brüt)/toplam alacaklar 9 8,4 7,4 7 6,3 4,8 5,1 9,9 12,5 9,16 6,5 8,9 10,7 12,2 15,9 YP Nakdi alacaklar/Toplam nakdi alacaklar 77,8 74,3 73,8 70,5 72 74,7 72,8 71,6 84,5 87,6 87,6 84,3 Dönem net kârı / toplam aktifler 2,9 2,3 1,8 1,6 2,0 2,6 2,9 0,8 (3) 1,53 2,6 3,6 0,2 0,3 0,25 Dönem net kârı / öz kaynaklar 12,6 10 8,9 27,1 11,7 13,5 29,6 5,8 (30) 15,6 20,3 12,6 1,4 1,7 1,97 Grup payı : Toplam kaynaklar (toplam aktifler) 3,0 3,2 5,4 5,8 6,0 5,0 5,8 7,1 6,3 5,9 Öz kaynaklar 3,0 3,4 2,9 3,3 3,4 5,7 3,1 5,5 4,9 4,4 Toplam kiralama işlemleri 3,4 3,6 5,5 6 6,0 3,8 6,0 5,8 6,2 5,8 Toplam takipteki alacaklar (Net) 0,4 0,9 10,5 10,6 6,9 4,7 7,5 13,4 13,7 22,4 Dönem net kârı 3,3 4,3 3,8 (11,3) 4,6 2,9 9,5 0,9 1,0 0,7

Genel Rapor • 2015 106 (d) Faktoring şirketleri: BDDK verilerine göre Türkiye’de 2015 yıl sonu itibarıyla 66 faktoring şirketi mevcut olup bunların toplam aktifleri 26,7 milyar TL, toplam öz kaynakları 4,6 milyar TL, toplam alacakları 25 milyar TL ve toplam net dönem kârları 386,7 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde kuruluş ve faaliyet izni verilmesi ile düzenleme, gözetim ve denetim yetkisi BDDK’ya aittir. Kamu sermayeli Halk Faktoring AŞ, T. Halk Bankası önderliğinde kurulmuş ve BDDK izni sonrası 06.06.2012 tarihinde 20 milyon TL sermayesi ile faaliyete geçmiştir. Büyümesini sürdüren Şirketin 2015 yılı sonu itibarıyla pazar payı, bir önceki döneme göre %32 oranında artarak %1,2’den %1,8’e yükselmiştir. Şirket’in 2015 yıl sonu itibarıyla brüt faktöring alacağı, önceki döneme göre %32,9 oranında artarak 486 milyon TL’ye ulaşmıştır. Bu tutarın %1,2’si oranında 5,9 milyon TL’lik kısmı takibe alınmıştır. Takibe alınan alacaklardan zarar niteliğindekiler için 4,8 milyon TL özel karşılık ayrıldığından takipteki alacaklar net tutarı 1,1 milyon TL olmuştur. Şirket’in %1,2 olarak gerçekleşen takipteki alacak oranı, 2015 yılı sektör ortalaması olan %5,5 değerinin oldukça altında gerçekleşmiştir. Finansal Kurumlar Birliği’nin 2015 yılı verilerine göre, sektörde faaliyet gösteren 66 şirket arasında Halk Faktöring AŞ; aktif büyüklüğünde 16, öz kaynaklarda 25, faktöring alacaklarında 16, şüpheli alacaklarda 51 ve kârlılıkta 19. sırada yer almıştır. Şirket 2015 yılında 11 milyon TL net dönem kârı sağlamıştır. 3- Satışlar: KİT’lerin mali kuruluşlar hariç 2015 yılı net satışları toplamı, bir önceki yıla göre cari fiyatlarla yaklaşık %1 oranında 495 milyon TL artarak 93,1 milyar TL’ye yükselmiştir. İmalat, ulaştım-haberleşme ve ticaret sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların net satış hasılatındaki artışa mukabil madencilik, enerji ve diğer hizmetler sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların hasılatındaki azalış toplam hasılatın hasılattaki artışın sınırlı kalmasına neden olmuştur. Ham petrol ortalama satış fiyatı; 2014 yılında 91,13 Dolar/varil iken 2015 yılında ise %44 oranında azalarak 50,92 Dolar/varil’e inmesi madencilik sektöründe yer alan TPAO’nın net satış hasılatında %26 azalışa neden olmuştur. Enerji sektöründe faaliyet gösteren TETAŞ’ın 2015 net satışlarının miktar olarak %8 oranında azalması, enerji sektörünün net satış hasılatının %4 oranında düşmesinde etkili olmuştur. Sabit fiyatlar bazında sektörel satış hasılatlarına bakıldığında; imalat sektörü haricinde tüm sektörlerde azalışların etkisiyle, toplam satışların %5,1 oranında azaldığı görülmektedir. KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ilişkin net satış hasılatı cari fiyatlarla 62/a, 2003 yılı fiyatları ile 62/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Sayıştay 107 Çizelge: 62/a- Net satış hasılatı() (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 431.569 384.420 519.137 496.130 576.425 80.295 16,2 b)Sanayi:
ba)Madencilik 7.082.700 7.376.088 7.115.774 7.110.808 6.415.474 (695.334) (9,8)
bb)İmalat 5.134.031 5.866.689 6.376.760 7.086.097 8.136.572 1.050.475 14,8
bc)Enerji 34.811.283 32.505.705 27.112.078 24.190.529 23.240.223 (950.306) (3,9) Toplam (b) 47.028.014 45.748.482 40.604.612 38.387.434 37.792.269 (595.165) (1,55) c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 32.786.481 43.042.456 40.108.211 45.248.843 46.002.428 753.585 1,7
cb)Ticaret 6.735.738 6.739.174 5.943.706 8.176.879 8.474.199 297.320 3,6
cc)Diğer hizmetler 1078580 1.319.496 2.682.805 321.367 280.490 (40.877) (12,7) Toplam (c) 40.600.799 51.101.126 48.734.722 53.747.089 54.757.117 1.010.028 1,9 Genel toplam 88.060.382 97.234.028 89.858.471 92.630.653 93.125.811 495.158 0,5 () Mali kuruluşlar hariç Çizelge: 62/b- Net satış hasılatı() (2003 yılı fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 213.300 185.450 234.120 210.367 231.208 20.841 9,0 b)Sanayi:
ba)Madencilik 3.500.568 3.558.342 3.209.062 3.015.098 2.573.292 (441.806) (17,2)
bb)İmalat 2.537.454 2.830.184 2.875.782 3.004.621 3.263.636 259.015 7,9
bc)Enerji 17.205.201 15.681.270 12.226.968 10.257.178 9.321.817 (935.361) (10,0) Toplam (b) 23.243.223 22.069.797 18.311.812 16.276.897 15.158.746 (1.118.151) (7,4) c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 16.204.459 20.764.367 18.087.946 19.186.246 18.451.898 (734.348) (4,0)
cb)Ticaret 3.329.085 3.251.085 2.680.484 3.467.130 3.399.061 (68.069) (2,0)
cc)Diğer hizmetler 533.080 636.546 1.209.888 136.265 112.507 (23.758) (21,1) Toplam (c) 20.066.623 24.651.998 21.978.318 22.789.641 21.963.466 (826.175) (3,8) Genel toplam 43.523.146 46.907.245 40.524.250 39.276.905 37.353.420 (1.923.485) (5,1) () Mali kuruluşlar hariç

Genel Rapor • 2015 108 KİT’lerin sektörler itibarıyla 2011-2015 dönemine ait net satış hasılatları cari fiyatlarla 5, sabit fiyatlarla 6 sayılı, 2015 yılı hasılatının sektörel bazda oransal dağılımı 7 sayılı grafikte, Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonların kuruluşlar bazında ayrıntısı 66 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 246810121416182022 Net satış hasılatı (Milyar TL) Grafik: 6 - Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 2011 2012 2013 2014 2015

Sayıştay 109 Çizelge 66-Hazinece karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar (Bin TL) Kuruluşlar 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a)233 sayılı KHK
kapsamında olanlar:
-TMO 957.640 588.873 756.807 756.030 772.244 16.214 2,1
-TCDD 333.268 339.900 356.374 392.228 486.775 94.547 24,1
-DHMİ 4.191 4.748 4.824
-TTK 12.836 14.324 23.264 31.559 14.832 (16.727) (53,0)
-TKİ 654.306 631.366 619.958 621.993 665.165 43.172 6,9
-TİGEM 5.482
Toplam (a) 1.962.601 1.584.693 1.761.227 1.801.810 1.939.016 137.206 7,6 b)4046 sayılı Kanun
kapsamında olanlar:
-TÜRK ŞEKER 3.222
Toplam (b) 3.222
Genel toplam 1.965.823 1.584.693 1.761.227 1.801.810 1.939.016 137.206 7,6 Diğer hizm. 0,3 Tarım 0,6 Madencilik 6,9 İmalat 8,7 Enerji 24,9 Ulaştırma- haberleşme 49,4 Ticaret 9,1 Grafik: 7 - 2015 yılı satışların dağılımı (%)

Genel Rapor • 2015 110 KİT’lerin 2015 yılı net satış hasılatı 93,1 milyar TL’nin; 91,2 milyar TL’si mal ve hizmet satışlarından, 1,9 milyar TL’si de Hazine tarafından karşılanan sübvansiyon ve görev zararlarından oluşmuştur. TCDD’ye ayrıca ödenmekte olan ve 2013 yılında 772,1 milyon TL olarak tahakkuk ettirilen yol bakım ve onarım gideri karşılığı, 2014 ve 2015 yıllarında gerçekleşmemiştir. a)Tarım sektörü: Türkiye’nin bitkisel ve hayvansal üretimini artırmak, çeşitlendirmek, ürün kalitesini iyileştirmek amacıyla, yetiştirmiş olduğu damızlık hayvan, tohumluk, fidan, fide gibi girdileri yetiştiricilere intikal ettirmek, tarım teknolojisi, girdi kullanımı ve ıslah konularında öncülük ve öğreticilik yapmakla yükümlü olan TİGEM, KİT statüsü içinde tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluştur. 2015 yılında gerçekleşen 576 milyon TL tutarındaki toplam satışların; %64 oranında 368 milyon TL’lik kısmını bitkisel ürün satışları, %32 oranında 183 milyon TL’lik kısmını hayvansal ürün satışları, %2 oranında 12 milyon TL’lik kısmını tali ürün satışları, %2 oranında 11 milyon TL’lik kısmını arızi satışlar ve 1,2 milyon TL’lik kısmını da ticari mal satışları oluşturmuştur. Tali ürün satışları büyük ölçüde bitkisel ürünlerden oluşurken, ticari mal satışları ithal hayvan satışlarından oluşmuştur. b)Sanayi sektörü: ba) Madencilik sektörü: Madencilik sektöründe Eti Maden İşletmeleri, TPAO, TKİ ve TTK olmak üzere 4 kuruluş faaliyet göstermektedir. Bu kuruluşların 2015 yılı net satışları toplamı önceki yıla göre %9,8 oranında azalarak 6,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bor mineralleri ve türevlerinin üretilmesi, işletilmesi ve pazarlanması alanında faaliyette bulunan Eti Maden İşletmelerinin 2015 yılı net satış hasılatı, 2014 yılına göre %12,9 oranında 254 milyon TL artarak 2,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2014 yılına göre 2015 yılında satış miktarı azalmasına karşın döviz kurundaki artıştan dolayı TL cinsinden gelir tutarı artmıştır. 2015 yılında gerçekleştirilen satışların TL bazında %96,7 oranındaki kısmı yurt dışı satışlardan, %3,3 oranındaki kısmı yurt içi satışlardan oluşmuştur. TPAO’nun 2015 yılı net satış hasılatı 2014 yılına göre %26,4 oranında 654 milyon TL azalarak 1,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Geçen yıla göre ham petrol satış miktarı %8 oranında artarken, satış tutarı %30 oranında azalmıştır. Satış tutarındaki düşüş esas itibarıyla uluslararası petrol piyasasındaki satış fiyatlarının düşmesinden ileri gelmiştir. Geçen yıla göre, esas itibarıyla piyasa daralmasına bağlı olarak, doğal gaz satış miktarı %22, satış tutarı %16 oranında düşmüştür. Cari yıl satışlarının %80,4’ü ham petrol, %7,2’si doğal gaz satışları ile ilgili olup, kalan %12,4’lük kısım ise; hizmet satış hasılatı, doğal gaz depolama ve ortak operasyon gelirlerine aittir. TKİ’nin 2015 yılı net satış hasılatı 2014 yılına göre %9,6 oranında 229 milyon TL azalarak 2,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Hasılatın; 720,9 milyon TL’si termik santrallere, 665 milyon TL’si Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığı ile fakir ailelere, 442,5 milyon TL’si sanayiye, 290,2 milyon TL’si de ısınma amaçlı ticari kömür satışlarından elde edilmiştir. 2011 yılında 29,6 milyon ton olarak gerçekleşen mamul kömür

Sayıştay 111 satış miktarının; 2015 yılında 14,5 milyon tona düşmesinde özelleştirme sonucu devirlerden dolayı bazı üretim sahalarının elden çıkarılması neden olmuştur. TTK’nın 2015 yılı net satış hasılatı bir önceki döneme göre %23 oranında 72 milyon TL azalarak 240 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu satışların 201 milyon TL’si kömür satışlarından, 39 milyon TL’si de muhtelif hizmet satışı gelirleri oluşturmuştur. Zonguldak havzasındaki taş kömürünün çıkarılması ve ekonomiye kazandırılması görevini üstlenen TTK’nın 2010 yılında 1,6 milyon ton olarak gerçekleşen satış miktarı yıllar itibarıyla azalarak 2015 yılında 916 bin ton düzeyinde gerçekleşmiştir. Kurumda yeraltı işçi sayısının ve dolayısıyla satılabilir nitelikte kömür üretim miktarının azalmasına bağlı olarak toplam satış miktarı da azalmıştır. Kömür satışlarının; 521 bin tonu bir termik santrale, 316 bin tonu demir-çelik fabrikalarına, 61 bin tonu ısınma amaçlı olarak piyasaya, 17 bin tonu da muhtelif sanayi kuruluşlarına yapılmıştır. bb)İmalat sektörü: İmalat sektöründe yer alan KİT’lerin 2015 yılı net satış hasılatının %43,3’ünü T. Şeker Fabrikaları AŞ’ye aittir. Şirket, Şeker Kurumu tarafından tespit edilip üreticilere dağıtımı yapılan kotalar dahilinde üretim yapmaktadır. 2015 yıl sonu itibarıyla Şirket’çe geçen yıla göre %13,9 oranında fazlasıyla 3,5 milyar TL tutarında satış gerçekleştirilmiştir. Toplam satışların %92’sini oluşturan şeker satışlarında miktar olarak geçen yıla göre %0,6 oranında, tutar olarak da %15,1 oranında artış olmuştur. Geri kalan net satış hasılatının; %5’i melas ve yaş küspe, %2’si makine fabrikası ürünleri ile alkol, %1’i diğer satışlardan elde edilmiştir. ÇAY-KUR 2015 yılı net satış hasılatı, 2014 yılına göre %4,5 oranında 88 milyon TL artarak 2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. ÇAY-KUR’un miktar olarak 2015 yılı çay satışı ise %20 oranında 30 bin ton azalış göstermiştir. Satışları önemli ölçüde askeri siparişlere bağlı olan MKE Kurumu’nun net satış hasılatı 2015 yılında %20,6 oranında 164 milyon TL artışla 963,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Artışta, yurt dışı satışların 2014 yılına göre %109 oranında 136 milyon TL fazla gerçekleşmesi etkili olmuştur. ESK, 2015 yılı faaliyet döneminde, toplam 859,9 milyon TL tutarında satış hâsılatı elde etmiş olup önceki yıl satışlarına göre %42,3 oranında 256 milyon TL artış gerçekleşmiştir. Kurumun yurt dışı satışı bulunmamaktadır. Satış hâsılatının %97,4 oranında 861 milyon TL’si esas ürün satışlarından, %2,6 oranında 23 milyon TL’si yan ürün satışlarından meydana gelmiştir. Geçmiş dönemlerde olduğu gibi 2015 yılı faaliyet döneminde de Milli Savunma Bakanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı, Et ve Süt Kurumunun en önemli müşterisi konumunda olup toplam satışların %51’i bu satışlar teşkil etmiştir. Diğer sarışların %28’i mağaza ve bayiler vasıtasıyla doğrudan tüketiciye yapılan satışlara, %5’i Resmî daireler ile kamu iktisadi teşebbüslerine yapılan satışlara, %16’sı piyasaya yapılan diğer satışlara ait bulunmaktadır. İmalat sektöründe faaliyet gösteren TCDD’nin bağlı ortaklıkları TÜDEMSAŞ, TÜVASAŞ ve TÜLOMSAŞ’ın 2015 yılı toplam net satış hasılatı %15,6 oranında azalışla 707 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. TÜLOMSAŞ’ın satışlarında %47, TÜVASAŞ’ın satışlarında %32 artış olurken, TÜDEMSAŞ’ın satışlarında %41 azalış meydana gelmiştir.

Genel Rapor • 2015 112 Sektörde faaliyet gösteren diğer kuruluşlar TEMSAN’ın net satış hasılatı 31,5 milyon TL, Doğusan’ın net satış hasılatı 2 milyon TL olmuştur. bc)Enerji sektörü: Enerji sektöründe faaliyet gösteren TETAŞ, EÜAŞ ve TEİAŞ’ın 2014 yılı toplam net satışları geçen yıla göre %9,5 oranında azalışla 46,7 milyar TL olmuştur. Bu satışların 20 milyar TL’si TEİAŞ, 19,6 milyar TL’si TETAŞ ve 7,1 milyar TL’si EÜAŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. Sektör içerisinde EÜAŞ elektrik enerjisini üretmek, TEİAŞ üretilen elektriği iletmek ve yük tevzii faaliyetlerini yürütmek ve TETAŞ ise elektrik ticaret ve taahhüt faaliyetlerinde bulunmaktadır. Bu bağlamda, bu sektörde yer alan kuruluşların birbirleri arasında yaptıkları satışlar toplamı 23,2 milyar TL’nin mahsup edilmesi ile konsolide edilmiş net satış tutarı 23,2 milyar TL olmaktadır. Sektörde yer alan ve faaliyeti, işletme hakkı devredilen 8 santralin sözleşmeden doğan takip işleri ile sınırlı olan ADÜAŞ’ın 2011-2014 yıllarında, elektrik dağıtımını yapan bağlı ortaklıklarının özelleştirilmiş olması nedeniyle TEDAŞ’ın 2013 ve 2014 yıllarında satış hasılatı bulunmamaktadır. c)Hizmetler sektörü: ca)Ulaştırma-haberleşme sektörü: Ulaştırma ve haberleşme sektöründe TCDD, TDİ, PTT, TÜRKSAT, BOTAŞ, DHMİ ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü faaliyet göstermektedir. Sektörün 2015 yılı net satışları toplamı geçen yıla göre %1,7 oranında artışla 46 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sektör hasılatının %81’ini oluşturan BOTAŞ’ın net satışlarının %1 oranında azalırken diğer kuruluşların hasılatları %1 ila 35 arasında artış göstermiştir. BOTAŞ’ın 2015 yılı satışları bir önceki yıla göre %1 oranında 0,4 milyar TL azalarak 37,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Kuruluşun 2015 yılı net satışları toplamının; %96,8’i doğal gaz ve sıvılaştırılmış doğal gaz satışlarından, kalanı ise petrol ve doğal gaz taşıma, liman hizmetlerinden elde edilmiştir. 2015 yılında gerçekleştirilen 40,4 milyar Sm³’lük yurt içi doğal gaz satış miktarının sektörel dağılımına bakıldığında ise; %44,8’ini elektrik üretim sektörüne yapılan satışlar, %26,3’ünü konut tüketimi, %26,1’ini sanayi tüketimi ve %2,8’lik kısmını ise toptan satış miktarı oluşturmaktadır. Sektörde tekel olarak faaliyet gösteren TCDD’nin yük taşıma, liman ve iskele, yolcu ve bagaj, banliyö, yolcu taşıma, demiryolu hattı, Vangölü Feribot İşletmesi gelirlerinden oluşan 2015 yılı net satış hasılatı önceki döneme göre %6,2 oranında 102 milyon TL artışla 1,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Satışlardaki artış esas itibarıyla yurt içi yolcu taşımalarına ilişkin satışlardan kaynaklanmakta olup Kuruluş’un yurt içi yolcu ve bagaj taşımasına ilişkin satışları geçen yıla göre %21,1 oranında 314.641 bin TL artmıştır. DHMİ’nin 2015 yılı net satışları, geçen yıla göre %18 oranında artarak 3,2 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup, satışların; %76,7 oranında 2,7 milyar TL’si yurt içi, %23,3 oranında 754 milyon TL’si yurt dışı hizmet gelirlerinden oluşmuştur. Bakanlar Kurulu’nun 17.07.1997 tarih ve 97/9608 sayılı kararı uyarınca ödenmekte olan ve 2013 yılında 4,8 milyon TL olarak

Sayıştay 113 tahakkuk ettirilen Kuzey Kıbrıs ile Türkiye arasında gerçekleştirilen direkt uçuşların görev zararı, 2014 ve 2015 yıllarında gerçekleşmemiştir. PTT’nin 2015 yılı net satış hasılatı 2014 yılına göre %6,6 oranında artarak 2,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Hasılatın; %67,4’ü posta hizmetlerinden, %20,5’i parasal posta hizmetlerinden, %10,9’u lojistik faaliyetlerinden ve %1,1’i telgraf hizmetlerinden elde edilmiştir. TÜRKSAT’ın bir önceki döneme göre %24 oranında 163 milyon TL artarak 846 milyon TL olarak gerçekleşen 2015 yılı net satış hasılatının; 355,6 milyon TL’si kablo TV hizmetlerinden, 348,2 milyon TL’si uydu hizmetlerinden, 130,3 milyon TL bilişim e-devlet gelirlerinden, 12,1 milyon TL’si diğer satışlardan elde edilmiştir. Alanında tekel konumunda faaliyet gösteren KEGM’in, fener, tahlisiye, gemi kurtarma, römorkaj, kılavuzluk ve telsiz hizmetleri gelirlerinden oluşan 2015 yılı net satışları geçen yıla göre %26 oranında artışla 662,2 milyon TL olmuştur. Bu hasılatın; %44’ü kılavuzluk ve römorkajlık hizmetlerinden, %43’ü fener hizmetlerinden, %6,7’si tahlisiye hizmetlerinden, %5,8’i gemi kurtarma ve %0,5’i de telsiz hizmetlerinden elde edilmiştir. TDİ’nin 2015 yılı net satış hasılatı, 2014 yılına göre %35 oranında artışla 37 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bunun; %97’si Tekirdağ liman işletmesinden, %2,5’i Sarayburnu Liman Müdürlüğü’nden ve %0,5’i Ordu Liman İşletmesi’nden sağlanmıştır. Uzun yıllardır Özelleştirme programında bulunan Kuruluşun mülkiyetinde bulunan limanların tamamına yakın kısmının işletme hakkının devri yoluyla özelleştirilmiş olması, kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin KEGM’ne devri, Salıpazarı Limanının devri, tersanecilik ve diğer asli faaliyetlerinin de yine zaman içinde sona ermesi nedeniyle, görev ve faaliyet alanı önemli ölçüde daralmış bulunmaktadır. Buna bağlı olarak satış gelirleri azalmıştır. cb)Ticaret sektörü: DMO, TMO ve Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ’nin faaliyet gösterdiği ticaret sektörünün net satış hasılatı 2014 yılına göre %3,6 oranında artışla 8,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Devletin merkezi satın alma birimi olarak faaliyetlerini sürdüren DMO’nun 2015 yılı net satış hasılatı önceki yıla göre %58 oranında artışla 3,5 milyar TL’ye yükselmiştir. Bu hasılatın; %53,3’ü nakil vasıtası, %17’si demirbaş, mefruşat ve diğer makine teçhizat, %14,5’i müşteriler için alınan çeşitli malzeme, %9,5’i büro makineleri, %5,7’si diğer malzeme satışlarıyla ilgilidir. Kuruluşun satışları içerisinde son dönemde en önemli artış nakil vasıtalarında görülmektedir. Nitekim 2011 yılında 793 milyon lira olan nakil vasıtaları satışları 2015 yılında 1,9 milyar TL’ye yükselmiştir. TMO 2015 yılında, geçen yıla göre %22 oranında azalışla 2,7 milyar TL net satış hasılatı elde etmiştir. Bu satışların; 1,8 milyar TL’si yurt içi, 131 milyon TL’si yurt dışı satış gelirlerinden, 772 milyon TL’si de görev zararlarından, 29 bin TL’si ihracat karşılığı mal bedeli satışı farkından oluşmuştur. Görev zararı gelirinin dağıtılmasından sonra yurt içi satış hasılatının; %73,7’si buğday, %11,9’u arpa, %9,4’ü mısır, %2,4’ü pirinç, %2,6’sı diğer bitkisel ürünlerle ilgili olup, yurt dışı satış hasılatının tamamı haşhaş ürünleri satışından elde edilmiştir.

Genel Rapor • 2015 114 Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ’nin 2015 yılı net satışları, önceki yıla göre %9 oranında 237 milyon TL azalışla 2,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Hasılatın; 2,2 milyar TL’si benzin, motorin ve gazyağı, 147 milyon TL’si fuel oil ve diğer siyah ürünler, 7 milyon TL’si madeni yağ, 16 milyon TL’si diğer ürün satışlarından oluşmuştur. cc)Diğer hizmetler: Diğer hizmetler sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların net satışları 2015 yılında %12,7 oranında 40,9 milyon TL azalışla 280,5 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 280,5 milyon TL tutarındaki net satış hasılatının; 57,5 milyon TL’si Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ’ye, 84,4 milyon TL’si Ziraat Teknoloji AŞ’ye, 113,1 milyon TL’si Halk GYO’ya, 4 milyon TL’si Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ’ye, 8 milyon TL’si Marmara Teknokent AŞ’ye, 8,6 milyon TL’si Sümer Holding AŞ’ye, 5 milyon TL’si tta Gayrimenkul AŞ’ye aittir. Diğer hizmetler sektöründe faaliyet gösteren ve sermayesinin %99,71’i T. Kalkınma Bankası AŞ’ye ait olan Arıcak Turizm AŞ’nin 2015 yılında herhangi bir satış geliri bulunmamaktadır. 4-Stoklar: KİT stoklarının 2011-2015 dönemindeki seyri incelendiğinde, stok miktarının 2011- 2012 yıllarında arttığı, 2013 yılından itibaren azalmaya başladığı, 2015 yılında önceki yıla göre %22,6 oranında arttığı görülmektedir. 2015 yılı stok toplamı 14,9 milyar TL olup, enerji, diğer hizmetler ile ulaştırma-haberleşme sektörü dışındaki tüm sektörlerde stokların arttığı görülmektedir. 2015 yılı KİT stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla dağılımına bakıldığında, toplam stokun, 3 milyar TL tutarında %21,3’ünü ilk madde ve malzemelerin, 601,2 milyon TL tutarında %4’ünü yarı mamullerin, 3,5 milyar TL tutarında %23,7’sini mamullerin, 7 milyar TL tutarında %47’sini ticari malların ve 588,3 milyon TL tutarında %4’ünü de diğer stokların oluşturduğu görülmektedir. Diğer yandan dikey yüzdeler olarak, 2014 yılında toplam KİT stokunun %2,9’u tarım sektörüne, %43’ü sanayi sektörüne, %54’ü hizmetler sektörüne ve %0,1’i de mali kuruluşlara ait bulunmaktadır. 2015 yılında toplam KİT stoku içinde ilk sırayı 5,1 milyar TL stok ile TMO almıştır. TMO’nun stokları, ağırlıklı olarak hububat ürünlerinden oluşmaktadır. İkinci sıradaki T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stokları, 2 milyar TL düzeyindedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stoklarının tamamına yakını şeker, melas, yaş küspe vb. mamul stoklarından oluşmaktadır. Bu iki kuruluşu, 1,8 milyar TL tutarında stok ile üçüncü sırada BOTAŞ takip etmiştir. BOTAŞ’ın stoklarının büyük bölümünün gelecek yıllar ihtiyacı stoklardan oluştuğu görülmektedir. KİT’lerin 2011-2015 dönemi stoklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 64, 2015 yılı stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla ayrıntısı 64/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 115 Çizelge: 64- KİT'lerin 2011-2015 yılları stokları (Bin TL) Stoklar 2011
2012
2013
2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % 1-Tarım 258.357 1,7 358.819 2,1 403.080 2,8 413.030 3,4 436.211 2,9 23.181 5,6 2-Sanayi:
-Madencilik 2.078.653 13,4 2.277.475 13,5 2.526.541 17,4 1.412.218 11,6 1.518.638 10,2 106.420 7,5
-İmalat 4.219.100 27,1 4.347.473 25,7 4.276.338 29,4 4.042.441 33,3 4.206.277 28,2 163.836 4,1

• Enerji 1.576.746 10,1 1.234.881 7,3 967.484 6,7 796.553 6,6 677.521 4,5
  (119.032) (15)
  Sanayi toplamı 7.874.499 50,6 7.859.829 46,5 7.770.363 53,4 6.251.212 51,5 6.402.436 43 151.224 2,4 3-Hizmetler:
  -Ulaştırma- haberleşme 1.598.393 10,3 2.735.943 16,2 2.206.258 15,2 2.673.361 22,0 2.553.463 17,1 (119.898) (4,5)
  -Ticaret 2.816.105 18,1 3.077.504 18,2 4.079.152 28,1 2.730.318 22,5 5.447.202 36,6 2.716.884 99,5
  -Diğer hizmetler 3.003.949 19,3 2.840.700 16,8 60.081 0,4 57.165 0,5 35.342 0,2
  (21.823) (38,2)
  Hizmetler toplamı 7.418.447 47,6 8.654.147 51,2 6.345.491 43,6 5.460.844 45,0 8.036.007 53,9 2.575.163 47,2 Ara toplam 15.551.303 99,9 16.872.795 99,9 14.518.934 99,8 12.125.086 99,8 14.874.654 99,9 2.749.568 22,7 4-Mali kuruluşlar 17.463 0,1 24.445 0,1 22.949 0,2 20.242 0,2 20.771 0,1 529 2,6
  Genel toplam 15.568.766 100 16.897.240 100 14.541.883 100 12.145.328 100,0 14.895.425 100,0 2.750.097 22,6

Genel Rapor • 2015 116 Çizelge: 64/a - Stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları (Bin TL) Stoklar İlk madde malzeme. Yarı mamul Mamul Ticari mal Diğer Toplam 1-Tarım 55.263 151.041 191.920 2.171 38.516 436.211 2-Sanayi :
-Madencilik 935.182 115.533 299.991 11.327 156.605 1.518.638
-İmalat 822.390 301.615 2.941.007 24.330 116.935 4.206.277
-Enerji 621.991 - 19.765 - 35.765 677.521 Toplam (2) 2.379.563 417.148 3.260.763 35.657 309.305 6.402.436 3-Hizmetler:
-Ulaş- haberleşme 603.130 27.637 - 1.823.543 99.153 2.553.463
-Ticaret 127.778 5.396 45.320 5.151.778 116.930 5.447.202
-Diğer hizmetler 13 - 31.498 7 3.824 35.342 Toplam (3) 730.921 33.033 76.818 6.975.328 219.907 8.036.007 Ara toplam 3.163.047 601.222 3.529.501 7.013.156 567.728 14.874.654 4-Mali kuruluşlar 168 - - - 20.603 20.771 Genel toplam 3.163.215 601.222 3.529.501 7.103.156 588.331 14..895.425 2015 yılında enerji, ulaştırma-haberleşme ve diğer hizmetler alt sektörlerinin dışındaki diğer sektörlerin stoklarında artış görülmüş olup, KİT stoklarındaki 2,8 milyar TL’lik artışta TMO’nun stoklarında ortaya çıkan 2,6 milyar TL’lik artış etkili olmuştur. 5- İşletme sonuçları: a) Satışların kârlılığı: KİT’lerin dönemine ilişkin faaliyet kârı veya zararlarının oluşumu cari fiyatlarla 65/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 65/b, sektörel bazda 2015 yılı faaliyet sonuçları 66 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Sayıştay 117 Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kar giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2011 99.654.431 1.016.035 98.638.396 90.513.212 1.892.712 3.875.071 96.280.995 2.357.401 2,4 2012 123.598.121 1.178.757 122.419.364 112.549.728 1.959.802 4.066.093 118.575.623 3.843.741 3,2 2013 113.646.153 1.369.741 112.276.412 100.169.639 999.988 4.193.627 105.363.254 6.913.158 6,6 2014 121.578.624 1.537.771 120.040.853 116.484.865 1.106.398 4.421.514 122.012.777 (1.971.924) (1,6) 2015 117.938.252 1.377.745 116.560.507 105.785.318 1.567.889 4.357.366 111.710.573 4.849.934 4,3 Son iki yıl farkı (3.640.372) (160.026) (3.480.346) (10.699.547) 461.491 (64.148) (10.302.204) 6.821.858 6,0 Artış yada azalış (%) (3,0) (10,4) (2,9) (9,2) 41,7 (1,5) (8,4) 345,9 368,6 () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kar giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2011 49.253.413 502.167 48.751.246 44.735.438 935.458 1.915.223 47.586.119 1.165.127 2,4 2012 59.625.704 568.651 59.057.052 54.295.783 945.440 1.961.548 57.202.771 1.854.282 3,2 2013 51.251.986 617.724 50.634.262 45.174.366 450.973 1.891.236 47.516.575 3.117.686 6,6 2014 51.551.316 652.040 50.899.276 49.391.479 469.131 1.874.794 51.735.404 (836.128) (1,6) 2015 47.305.865 552.623 46.753.242 42.431.237 628.891 1.747.770 44.807.899 1.945.343 4,3 Son iki yıl farkı (4.245.451) (99.417) (4.146.034) (6.960.242) 159.761 (127.024) (6.927.505) 2.781.471 6,0 Artış yada azalış (%) (8,2) (15,2) (8,1) (14,1) 34,1 (6,8) (13,4) 332,7 368,6 () Mali kuruluşlar hariç. Yıllar Çizelge : 65/a - KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () (Bin TL) Yıllar Çizelge : 65/b - KİT'lerin 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) () (Bin TL)

Genel Rapor • 2015 118 Çizelge : 66 - KİT'lerin sektörler itibarıyla 2015 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () (Bin TL) Satış sonuçları Brüt satışlar
(1) Satış indirimleri
(2) Net satışlar (3=1-2) Satışların maliyeti
(4) Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
(5) Diğer giderler
(6) Satış maliyeti tutarı (7=4+5+6) Faaliyet kârı veya zararı (8=3-7) Satış maliyetine göre kâr veya zarar
(8/7) (%) a) Tarım 576.536 111 576.425 445.430 12.042 155.831 613.303 (36.878) (6,0) b) Sanayi: (1) Madencilik 6.629.280 213.806 6.415.474 4.094.544 438.943 1.824.419 6.357.906 57.568 0,9 (2) İmalat sanayi 8.166.529 29.957 8.136.572 6.871.097 381.977 460.769 7.713.843 422.729 5,5 (3) Enerji 47.174.701 499.782 46.674.919 44.265.875 402.990 378.776 45.047.641 1.627.278 3,6 Toplam (b) 61.970.510 743.545 61.226.965 55.231.516 1.223.910 2.663.964 59.119.390 2.107.575 3,6 c) Hizmetler: (1) Ulaştırma-haberleşme 46.531.995 529.567 46.002.428 42.123.205 115.886 1.301.477 43.540.568 2.461.860 5,7 (2) Ticaret 8.576.525 102.326 8.474.199 7.857.968 215.496 111.342 8.184.806 289.393 3,5 (3) Diğer hizmetler 282.686 2.196 280.490 127.199 555 124.752 252.506 27.984 11,1 Toplam ( c) 55.391.206 634.089 54.757.117 50.108.372 331.937 1.537.571 51.977.880 2.779.237 5,3 KİT toplamı 117.938.252 1.377.745 116.560.507 105.785.318 1.567.889 4.357.366 111.710.573 4.849.934 4,3 () Mali kuruluşlar hariç

Sayıştay 119 KİT’lerin 2011 yılına göre 2015 yılı brüt satışları cari fiyatlarla %18,3 oranında artarken, net satış gelirleri artış oranı %18,2 satış maliyet giderleri artış oranı %16,1 olarak gerçekleşmiştir. Tarım dışındaki sektörlerin dönem sonuçları kâr oluşturmasına bağlı olarak önceki dönem toplam faaliyet zararının aksine 2015 yılı 4,9 milyar TL faaliyet kârı ile kapanmıştır. Sabit fiyatlar bazında dalgalı seyir izleyen net satış gelirleri 2015 yılında 2011 yılına göre %4,1 oranında azalışla 46,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin son beş yıllık faaliyet sonuçlarına göre hesaplanan maliyet, dönem, satış, faaliyet sonucu göstergeleri ile mali kârlılık göstergeleri 67 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 67- KİT'lerle ilgili satış göstergeleri () (%) Göstergeler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 1-Maliyet giderleri göstergesi :
-Satış.üretim maliyeti/Net satış hasılatı x 100 91,8 91,9 89,2 97,0 90,8 (6,2) 2-Dönem giderleri göstergesi :
-Satış giderleri/Net satış hasılatı x 100 1,9 1,6 0,9 0,9 1,3 0,4
-Diğer dönem giderleri/Net satış hasılatı x 100 3,9 3,3 3,7 3,7 3,7 0,0 3-Satış göstergesi :
-Satış maliyeti tutarı/Net satış hasılatı x 100 97,6 96,8 93,8 101,6 95,8 (5,8) 4-Faaliyet sonucu göstergesi :
-Faaliyet kârı/Net satış hasılatı x 100 2,4 3,2 6,2 (1,6) 4,2 5,8 5-Mali kârlılık/(zararlılık) :
-Dönem sonucu/Öz kaynaklar x 100 4,1 6,3 6,1 (1,6) 3,5 5,1
-Dönem sonucu/Aktif toplamı x 100 2,6 3,8 4,1 (0,1) 2,3 2,4 ()Mali kuruluşlar hariç. b) Dönem sonuçları: KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ilişkin dönem sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 68/a, 2003 sabit fiyatlarıyla 68/b, 2015 yılı dönem sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 69, kuruluş bazında brüt satış kârı veya zararı ile faaliyet ve dönem sonuçları 70 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 120 Çizelge: 68/a - KİT'lerin 2011-2015 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) () Tutar % A-Brüt satışlar 99.654.431 123.598.121 113.646.153 121.578.624 117.938.252 (3.640.372) (3,0) 1-Yurt içi satışlar 85.165.290 94.594.103 94.374.721 95.141.941 93.684.271 (1.457.670) (1,5) 2-Yurt dışı satışlar 3.826.313 14.617.418 3.915.357 4.844.747 5.772.999 928.252 19,2 3-Diğer gelirler 10.662.828 14.386.600 15.356.075 21.591.936 18.480.982 (3.110.954) (14,4) B-Satış indirimleri (-) 1.016.035 1.178.757 1.369.741 1.537.771 1.377.745 (160.026) (10,4) 1- Satıştan iadeler (-) 468.419 528.720 643.188 742.255 491.876 (250.379) (33,7) 2- Satış iskontoları (-) 43.294 99.334 339.720 144.589 185.829 41.240 28,5 3- Diğer indirimler (-) 504.322 550.703 386.833 650.927 700.040 49.113 7,5 C-Net satışlar 98.638.396 122.419.364 112.276.412 120.040.853 116.560.507 (3.480.346) (2,9) D-Satışların maliyeti (-) 90.513.212 112.549.728 100.169.639 116.484.865 105.785.318 (10.699.547) (9,2) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 15.199.932 33.504.853 16.034.845 21.778.145 19.505.567 (2.272.578) (10,4) 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 59.150.728 55.411.694 61.755.573 67.638.145 62.021.842 (5.616.303) (8,3) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 7.196.387 10.772.108 8.391.226 6.738.451 6.966.544 228.093 3,4 4-Diğer satışların maliyeti (-) 8.966.165 12.861.073 13.987.995 20.330.124 17.291.365 (3.038.759) (14,9) Brüt satış kârı 8.125.184 9.869.636 12.106.773 3.555.988 10.775.189 7.219.201 203,0 E-Faaliyet giderleri (-) 5.767.783 6.025.895 5.193.615 5.527.912 5.925.255 397.343 7,2 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 740.575 493.082 449.991 795.821 1.094.285 298.464 37,5 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 1.892.712 1.959.802 999.988 1.106.398 1.567.889 461.491 41,7 3-Genel yönetim giderleri (-) 3.134.496 3.573.011 3.743.636 3.625.693 3.263.081 (362.612) (10,0) Faaliyet kârı 2.357.401 3.843.741 6.913.158 (1.971.924) 4.849.934 6.821.858 (345,9) F-Diğer faal. olağan gelir ve kârlar 7.949.161 7.364.440 9.070.922 9.024.183 11.867.283 2.843.100 31,5 1-İştiraklerden temettü gelirleri 791.309 680.827 1.017.793 616.405 395.455 (220.950) (35,8) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 813.844 663.030 700.892 323.966 105.936 (218.030) (67,3) 3-Faiz gelirleri 626.316 799.194 1.094.803 891.868 978.897 87.029 9,8 4-Komisyon gelirleri 13.115 4.083 558 1.049 1.103 54 5,1 5-Konusu kalmayan karşılıklar 604.571 243.503 97.754 119.711 58.390 (61.321) (51,2) 6-Menkul kıymet satış kârları 15.864 33.528 82.484 451.423 68.247 (383.176) (84,9) 7-Kambiyo kârları 1.419.955 1.150.550 1.570.747 1.983.763 4.112.911 2.129.148 107,3 8-Reeskont faiz gelirleri 133.234 40.113 35.944 38.636 108.597 69.961 181,1 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 3.530.953 3.749.612 4.469.947 4.597.362 6.037.747 1.440.385 31,3 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 4.537.807 4.409.855 5.706.870 5.669.996 8.686.071 3.016.075 53,2 1-Komisyon giderleri (-) 146.950 22.687 25.356 30.970 30.181 (789) (2,5) 2-Karşılık giderleri (-) 492.407 583.056 530.174 111.811 970.650 858.839 768,1 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 86 27.475 10.264 24.793 19.010 (5.783) (23,3) 4-Kambiyo zararları (-) 1.082.107 795.734 1.091.717 1.288.405 2.584.106 1.295.701 100,6 5-Reeskont faiz giderleri (-) 52.355 35.944 47.369 26.790 94.225 67.435 251,7 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 2.763.902 2.944.959 4.001.990 4.187.227 4.987.899 800.672 19,1 H-Finansman giderleri (-) 1.578.128 501.578 1.043.114 645.881 1.144.215 498.334 77,2 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 203.999 166.212 106.632 165.095 160.703 (4.392) (2,7) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 1.374.129 335.366 936.482 480.786 983.512 502.726 104,6 Olağan kâr 4.190.627 6.296.748 9.234.096 736.382 6.886.931 6.150.549 835,2 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 12.195.121 3.591.947 4.182.074 2.248.792 1.292.058 (956.734) (42,5) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 13.241.674 4.731.849 8.477.426 4.412.807 4.693.872 281.065 6,4 Dönem kârı veya zararı 3.144.074 5.156.846 4.938.744 (1.427.633) 3.485.117 4.912.750 (344,1) K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal
yükümlülük karşılıkları 1.301.089 1.386.924 1.900.062 1.085.218 1.320.459 235.241 21,7 Net dönem kârı veya zararı 1.842.985 3.769.922 3.038.682 (2.512.851) 2.164.658 4.677.509 (186,1) () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler Son iki yıl farkı2014 2015201320122011

Sayıştay 121 Çizelge: 68/b - KİT'lerin 2011-2015 yılları gelir ve gider unsurları (2003 yılı fiyatlarıyla) () Tutar % A-Brüt satışlar 49.253.413 59.625.704 51.251.986 51.551.316 47.305.865 (4.245.451) (8,2) 1-Yurt içi satışlar 42.092.270 45.633.703 42.560.982 40.341.732 37.577.422 (2.764.310) (6,9) 2-Yurt dışı satışlar 1.891.125 7.051.675 1.765.742 2.054.252 2.315.591 261.339 12,7 3-Diğer gelirler 5.270.018 6.940.325 6.925.262 9.155.332 7.412.852 (1.742.480) (19,0) B-Satış indirimleri (-) 502.167 568.651 617.724 652.040 552.623 (99.417) (15,2) 1- Satıştan iadeler (-) 231.512 255.063 290.064 314.728 197.295 (117.433) (37,3) 2- Satış iskontoları (-) 21.398 47.920 153.206 61.308 74.537 13.229 21,6 3- Diğer indirimler (-) 249.257 265.668 174.453 276.004 280.791 4.787 1,7 C-Net satışlar 48.751.246 59.057.052 50.634.262 50.899.276 46.753.242 (4.146.034) (8,1) D-Satışların maliyeti (-) 44.735.438 54.295.783 45.174.366 49.391.479 42.431.237 (6.960.242) (14,1) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 7.512.446 16.163.275 7.231.372 9.234.288 7.823.821 (1.410.468) (15,3) 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 29.234.779 26.731.484 27.850.443 28.679.675 24.877.398 (3.802.276) (13,3) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 3.556.757 5.196.637 3.784.264 2.857.213 2.794.330 (62.883) (2,2) 4-Diğer satışların maliyeti (-) 4.431.456 6.204.387 6.308.287 8.620.304 6.935.689 (1.684.615) (19,5) Brüt satış kârı veya zararı 4.015.808 4.761.270 5.459.896 1.507.797 4.322.004 2.814.208 186,6 E-Faaliyet giderleri (-) 2.850.681 2.906.988 2.342.209 2.343.925 2.376.662 32.737 1,4 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 366.023 237.871 202.936 337.441 438.925 101.484 30,1 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 935.458 945.440 450.973 469.131 628.891 159.761 34,1 3-Genel yönetim giderleri (-) 1.549.200 1.723.677 1.688.300 1.537.353 1.308.845 (228.508) (14,9) Faaliyet kârı veya zararı 1.165.127 1.854.282 3.117.686 (836.128) 1.945.343 2.781.471 (332,7) F-Diğer faali.olağan gelir ve kârlar 3.928.810 3.552.723 4.090.792 3.826.401 4.760.051 933.650 24,4 1-İştiraklerden temettü gelirleri 391.098 328.442 459.003 261.366 158.620 (102.746) (39,3) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 402.236 319.856 316.087 137.367 42.492 (94.875) (69,1) 3-Faiz gelirleri 309.552 385.544 493.733 378.167 392.642 14.476 3,8 4-Komisyon gelirleri 6.482 1.970 252 445 442 (2) (0,5) 5-Konusu kalmayan karşılıklar 298.804 117.470 44.085 50.759 23.421 (27.339) (53,9) 6-Menkul kıymet satış kârları 7.841 16.174 37.199 191.411 27.374 (164.036) (85,7) 7-Kambiyo kârları 701.802 555.044 708.373 841.148 1.649.718 808.570 96,1 8-Reeskont faiz gelirleri 65.850 19.351 16.210 16.382 43.559 27.177 165,9 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 1.745.146 1.808.873 2.015.851 1.949.356 2.421.783 472.427 24,2 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 2.242.775 2.127.384 2.573.676 2.404.171 3.484.044 1.079.874 44,9 1-Komisyon giderleri (-) 72.629 10.945 11.435 13.132 12.106 (1.026) (7,8) 2-Karşılık giderleri (-) 243.368 281.276 239.097 47.410 389.335 341.925 721,2 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 43 13.254 4.629 10.513 7.625 (2.888) (27,5) 4-Kambiyo zararları (-) 534.823 383.875 492.341 546.305 1.036.503 490.198 89,7 5-Reeskont faiz giderleri (-) 25.876 17.340 21.362 11.359 37.794 26.435 232,7 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 1.366.037 1.420.695 1.804.812 1.775.452 2.000.681 225.229 12,7 H-Finansman giderleri (-) 779.977 241.969 470.422 273.864 458.953 185.089 67,6 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 100.825 80.183 48.089 70.003 64.459 (5.544) (7,9) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 679.152 161.786 422.333 203.861 394.494 190.633 93,5 Olağan kâr veya zarar 2.071.184 3.037.652 4.164.380 312.238 2.762.397 2.450.159 784,7 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 6.027.342 1.732.812 1.886.026 953.524 518.254 (435.271) (45,6) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 6.544.592 2.282.719 3.823.138 1.871.102 1.882.745 11.643 0,6 Dönem kârı veya zararı 1.553.934 2.487.745 2.227.268 (605.340) 1.397.905 2.003.245 (330,9) K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal
yükümlülük karşılıkları 643.053 669.074 856.887 460.150 529.645 69.495 15,1 Net dönem kârı veya zararı 910.881 1.818.670 1.370.381 (1.065.490) 868.260 1.933.749 (181,5) () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2014 Son iki yıl farkı20152011 2012 2013

Genel Rapor • 2015 122 Çizelge: 69- 2015 yılı dönem sonucunun oluşum u () (Bin TL) M aden İm alat Enerji San. top. U laş.-hab. Ticaret D iğer hizm . H iz.top. A -Brüt satışlar 576.536 6.629.280 8.166.529 47.174.701 61.970.510 46.531.995 8.576.525 282.686 55.391.206 117.938.252 1-Y urt içi satışlar 562.810 4.440.819 7.724.439 29.982.424 42.147.682 43.041.036 7.657.151 275.592 50.973.779 93.684.271 2-Y urt dışı satışlar 110 2.188.461 442.090 2.630.551 3.004.185 131.238 6.915 3.142.338 5.772.999 3-D iğer gelirler 13.616 17.192.277 17.192.277 486.774 788.136 179 1.275.089 18.480.982 B-Satış indirim leri (-) 111 213.806 29.957 499.782 743.545 529.567 102.326 2.196 634.089 1.377.745 1- Satıştan iadeler (-) 85 227 1.454 471.420 473.101 13.659 3.281 1.750 18.690 491.876 2- Satış iskontoları (-) 26 1.395 27.104 16.146 44.645 72.665 68.435 58 141.158 185.829 3- D iğer indirim ler (-) 212.184 1.399 12.216 225.799 443.243 30.610 388 474.241 700.040 C-N et satışlar 576.425 6.415.474 8.136.572 46.674.919 61.226.965 46.002.428 8.474.199 280.490 54.757.117 116.560.507 D -Satışların m aliyeti (-) 445.430 4.094.544 6.871.097 44.265.875 55.231.516 42.123.205 7.857.968 127.199 50.108.372 105.785.318 1-Satılan m am uller m aliyeti (-) 433.992 3.723.262 6.367.125 5.430.552 15.520.939 3.360.368 184.713 5.555 3.550.636 19.505.567 2- Satılan ticari m allar m aliyeti (-) 1.076 221.684 304.977 20.195.418 20.722.079 33.602.320 7.665.014 31.353 41.298.687 62.021.842 3-Satılan hizm et m aliyeti (-) 149.598 5.892 1.553.072 1.708.562 5.160.517 7.174 90.291 5.257.982 6.966.544 4-D iğer satışların m aliyeti (-) 10.362 193.103 17.086.833 17.279.936 1.067 1.067 17.291.365 Brüt satış kârı veya zararı 130.995 2.320.930 1.265.475 2.409.044 5.995.449 3.879.223 616.231 153.291 4.648.745 10.775.189 E-Faaliyet giderleri (-) 167.873 2.263.362 842.746 781.766 3.887.874 1.417.363 326.838 125.307 1.869.508 5.925.255 1-A raştırm a ve geliştirm e giderleri (-) 404 965.659 44.710 1.010.369 11.607 1.061 70.844 83.512 1.094.285 2-Pazarlam a, satış ve dağıtım giderleri (-) 12.042 438.943 381.977 402.990 1.223.910 115.886 215.496 555 331.937 1.567.889 3-G enel yönetim giderleri (-) 155.427 858.760 416.059 378.776 1.653.595 1.289.870 110.281 53.908 1.454.059 3.263.081 Faaliyet kârı veya zararı (36.878) 57.568 422.729 1.627.278 2.107.575 2.461.860 289.393 27.984 2.779.237 4.849.934 F-D iğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 59.867 2.701.861 145.922 5.636.750 8.484.533 2.847.279 436.809 38.795 3.322.883 11.867.283 1-İştiraklerden tem ettü gelirleri 336.402 12.694 40.196 389.292 4.042 2.121 6.163 395.455 2-Bağlı ortaklıklardan tem ettü gelirleri 104.964 104.964 972 972 105.936 3-Faiz gelirleri 304 190.343 14.055 186.740 391.138 441.513 141.729 4.213 587.455 978.897 4-K om isyon gelirleri 199 199 904 904 1.103 5-K onusu kalm ayan karşılıklar 307 2.148 31.500 33.955 22.614 218 1.603 24.435 58.390 6-M enkul kıym et satış kârları 7.383 58.194 2.670 68.247 68.247 7-K am biyo kârları 18 1.919.165 87.045 221.944 2.228.154 1.789.037 88.977 6.725 1.884.739 4.112.911 8-Reeskont faiz gelirleri 19 108.578 108.578 108.578 9-Enflasyon düzeltm esi kârları 10-D iğer olağan gelir ve kârlar 59.545 255.644 29.762 5.051.406 5.336.812 581.786 39.113 20.491 641.390 6.037.747 G -D iğer faal. olağan gider ve zarar(-) 41.589 980.351 131.059 4.829.857 5.941.267 2.448.774 247.755 6.686 2.703.215 8.686.071 1-K om isyon giderleri (-) 14 954 851 1.819 27.138 888 336 28.362 30.181 2-K arşılık giderleri (-) 17.446 19.902 12.284 49.632 914.313 4.684 2.021 921.018 970.650 3-M enkul kıym et satış zararları (-) 18.545 465 19.010 19.010 4-K am biyo zararları (-) 225 807.781 93.368 63.550 964.699 1.486.946 129.388 2.848 1.619.182 2.584.106 5-Reeskont faiz giderleri (-) 19 94.206 94.206 94.206 6-Enflasyon düzeltm esi zararları (-) 7-D iğer olağan gider ve zararlar (-) 41.364 155.110 16.816 4.753.172 4.925.098 20.377 44 1.016 21.437 4.987.899 H -Finansm an giderleri (-) 47.710 172.872 75.455 370.366 618.693 471.268 4.893 1.651 477.812 1.144.215 1-K ısa vadeli borçlanm a giderleri (-) 47.710 506 75.455 1.325 77.286 30.788 4.893 26 35.707 160.703 2-U zun vadeli borçlanm a giderleri (-) 172.366 369.041 541.407 440.480 1.625 442.105 983.512 O lağan kâr veya zararı (66.310) 1.606.206 362.137 2.063.805 4.032.148 2.389.097 473.554 58.442 2.921.093 6.886.931 I-O lağan dışı gelir ve kârlar 21.453 220.131 87.931 213.386 521.448 698.110 47.305 3.742 749.157 1.292.058 J-O lağandışı gider ve zararlar (-) 35.017 430.066 434.530 1.536.999 2.401.595 2.076.622 154.041 26.597 2.257.260 4.693.872 D önem kârı veya zararı (79.874) 1.396.271 15.538 740.192 2.152.001 1.010.585 366.818 35.587 1.412.990 3.485.117 K -D önem kârı vergi ve diğer yasal yüküm lülük karşılıkları (-) 411.928 10.949 274.991 697.868 543.593 77.256 1.742 622.591 1.320.459 D önem net kârı veya zararı (79.874) 984.343 4.589 465.201 1.454.133 466.992 289.562 33.845 790.399 2.164.658 () M ali kuruluşlar hariç K İT toplam ı G elir ve giderler Tarım Sanayi H izm etler

Sayıştay 123 Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Tarım : TİGEM 135.292 32.397 30.099 142.981 30.865 15.823 173.178 43.574 32.054 86.249 (60.409) (124.681) 130.995 (36.878) (79.874) M adencilik : ETİ M aden İşl. AŞ 971.183 773.919 841.485 996.283 749.880 779.077 1.053.081 773.966 841.797 1.288.464 938.557 1.032.916 1.486.459 1.112.387 1.248.003 TKİ (Konsolide) 929.083 595.846 513.807 1.221.875 842.318 860.016 721.637 362.127 178.037 540.777 109.778 (8.865) 349.127 (33.109) 81.340 TTK (Konsolide) (313.856) (436.453) (460.056) (356.250) (487.073) (529.356) (387.205) (526.941) (558.658) (390.825) (542.993) (580.760) (505.326) (669.352) (755.652) TPAO 1.619.598 545.016 1.792.793 1.602.163 697.533 1.471.136 1.865.675 972.183 1.634.199 1.348.876 98.692 839.412 990.670 (352.358) 822.580 İmalat : ESK
(11.730) (49.252) (48.854) 39.121 (21.493) (25.534) 28.518 (38.434) (45.447) (45.308) (86.445) (91.142) 116.607 71.886 67.492 M KE 422.132 260.280 164.969 376.862 198.411 138.808 387.398 199.196 136.862 359.082 151.428 5.759 419.485 191.980 47.746 Sümer Holding AŞ (1) (105) (18.166) (105.101) T. Şeker Fabrikaları AŞ
142.507 (14.756) (134.883) 124.148 (43.845) (198.228) 61.070 (116.581) (251.362) 183.994 (3.793) (197.026) 227.059 22.491 (100.279) T.Elektromekanik San. AŞ
(7.837) (17.905) (26.236) (10.189) (22.446) (36.862) (20.223) (33.927) (49.136) 2.050 (13.400) (23.080) (11.015) (29.613) (42.785) ÇAY-KUR 98.253 (26.926) (74.557) 171.758 (1.681) (64.828) 194.851 (44.034) (39.301) 256.039 36.276 12.062 414.393 117.061 22.671 T.Vagon Sanayi TAŞ 22.699 11.286 2.375 11.192 (1.113) (22.301) 6.562 (7.594) (21.393) 22.767 6.700 13 25.898 6.765 1.326 T.Lokomotif ve M otor San. TAŞ 23.267 10.071 1.829 25.112 9.409 (4.326) 25.093 8.335 (8.031) 29.774 14.442 3.702 71.279 53.611 27.486 T.Demiryolu M ak.San. TAŞ
13.073 3.608 543 (14.602) (23.335) (42.375) 13.579 4.158 323 10.659 10.598 1.687 1.071 (9.920) (8.926) Acıpayam Selüloz San. ve Tic. AŞ
911 (115) (198) DOĞUSAN Boru San. ve Tic. AŞ 33 (846) (1.207) 265 (513) (1.013) 227 (541) (1.176) 80 (740) (1.528) 698 (297) (1.402) TH KBİ (2) (1.357) 7.204 (1.345) 9.439 (1.448) 6.980 (1.301) 1.976 (1.235) 2.209 Enerji : T. Elektrik Tic. ve Taahhüt AŞ (396.232) (420.431) (463.228) 1.113.414 1.069.606 859.122 616.299 561.722 573.859 (35.775) (99.411) 25.429 (653.990) (714.636) (559.070) EÜAŞ (Konsolide) 2.352.385 2.199.407 1.555.094 1.102.023 947.297 573.440 3.678.468 3.516.047 2.981.214 (1.309.783) (1.509.670) (2.527.342) 1.663.782 1.456.785 131.026 TEDAŞ (3) 1.325.649 (404.498) (178.680) 1.248.200 (596.988) (34.543) (361.341) (4.373.150) (381.360) (539.853) (394.768) (190.598) T. Elektrik İletim AŞ 354.156 291.561 311.183 919.438 843.416 1.090.538 690.090 605.427 1.037.169 1.272.787 1.171.048 1.422.558 1.399.252 1.281.948 1.354.968 Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic. AŞ (714) 2.350 (877) 2.843 (1.084) 1.106 (1.432) 1.977 (2.051) 3.866 Ulaştırma - haberleşme : TDİ 1.839 (31.959) (28.022) 13.085 (21.657) (12.015) 14.819 (13.217) 12.647 2.302 (26.337) (20.825) 14.646 (12.531) 5.599 BOTAŞ (1.502.632) (1.558.160) (1.342.476) (686.748) (771.188) (606.244) 10.972 (68.234) 1.556.465 (1.679.791) (1.765.826) (587.278) 2.462.834 2.357.324 541.810 TCDD (Füzyon) (542.105) (962.993) (733.327) (737.751) (1.132.199) (877.508) (740.945) (1.178.359) (1.280.554) (1.481.850) (1.983.927) (1.874.310) (1.612.254) (2.137.554) (2.098.074) PTT 354.219 2.755 174.039 433.670 52.287 171.445 524.995 (124.947) 64.543 549.207 117.579 287.925 651.207 178.780 425.314 DHM İ 975.151 885.728 811.075 788.281 672.076 754.756 1.050.904 933.831 796.275 1.451.737 1.317.397 918.923 1.760.221 1.628.135 1.573.234 Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşl. 201.936 134.997 151.217 222.448 148.975 155.028 239.903 154.575 167.938 280.094 211.262 228.345 392.617 305.655 344.943 TÜRKSAT 16.994 9.622 162.202 135.475 125.807 185.130 149.459 111.464 200.751 101.754 55.287 79.128 210.071 142.051 217.759
Çizelge: 70- KİT'lerin 2011-2015 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları 2014 2015 Kuruluşlar (Bin TL) 2012 2011 2013

Genel Rapor • 2015 124 Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Ticaret : DM O 142.952 75.984 112.856 135.291 63.081 92.924 139.551 59.479 110.693 143.319 47.017 137.144 195.901 83.103 203.475 TM O 485.035 396.129 44.275 220.263 137.244 13.530 328.100 222.723 102.635 359.304 205.100 70.073 347.324 207.469 149.738 Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ 69.620 36.020 48.739 95.907 56.861 57.304 T. Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ 52.496 3.541 (47.800) 106.552 39.808 52.244 105.133 26.940 5.183 84.879 19.847 53.262 73.006 (1.179) 13.605 Diğer hizm etler : Gayrim enkul AŞ (165.630) (237.748) (316.987) (111.318) (150.607) (163.332) (73.973) (101.973) (116.809) (7.897) (27.571) (33.219) (6.821) (23.656) (42.148) Arıcak Turizm Tic. AŞ
(377) (495) (573) (376) (519) (591) (377) (612) (613) (378) (526) (526) (378) (551) (551) Bileşim Ziraat-Halk Alt.Dağ.Kan.V e Öd.Sis. AŞ 4.017 1.194 2.284 4.010 716 1.615 6.189 2.674 3.571 (434) (3.700) 2.248 3.677 149 2.112 Em lak Konut Gayrim enkul Yatırım Ort. AŞ 306.735 202.579 343.973 499.242 432.716 488.913 1.158.011 957.190 1.230.195 Ziraat Teknoloji Hizm . AŞ 11.812 451 705 13.290 904 868 49.503 6.858 3.602 75.015 8.924 6.265 78.362 3.751 3.120 TÜBİTAK M arm ara Teknokent AŞ 4.080 2.471 4.718 4.993 2.854 2.880 2.948 443 3.271 3.933 3.129 4.240 389 (2.073) 3.452 Vakıf İnş. Rest. ve Tic. AŞ 18 (977) (324) 2.212 1.362 2.004 310 (614) 205 1.503 (268) 1.343 3.953 1.634 2.928 Halk Gayrim enkul Yatırım Ortaklığı AŞ 28.563 26.290 26.769 16.290 12.311 12.005 30.956 24.385 29.211 51.553 40.977 56.168 70.292 61.686 61.509 Süm er Holding AŞ
(105) (18.166) (105.101) 1.026 (15.117) (14.986) 2.017 (14.258) (26.411) 1.831 (14.680) (9.753) 3.817 (12.956) 5.166 Bankalar : TH T. Em lak Bankası AŞ 687.129 31.360 94.140 137.151 165.683 T.C. Ziraat Bankası 2.779.504 3.504.725 4.378.523 5.178.733 6.567.623 Ziraat Katılım Bankası (11.708) İller Bankası 334.472 393.942 441.018 709.283 779.904 T. Halk Bankası AŞ
2.636.696 3.329.139 3.364.892 2.727.255 2.855.643 T. İhracat Kredi Bankası AŞ 230.256 221.191 245.927 427.009 489.406 T. Kalkınm a Bankası AŞ 23.761 43.630 47.262 59.179 80.081 Diğer m ali kuruluşlar : Halk Sigorta AŞ (8.932) 16.265 52.839 56.538 12.217 Halk Hayat ve Em eklilik AŞ 43.522 58.644 91.972 110.874 132.907 Halk Yatırım M enkul Değerler AŞ 12.988 12.513 11.538 20.696 14.200 Halk Finansal Kiralam a AŞ 29.973 27.228 20.600 6.409 7.780 Halk Portföy Yönetim i AŞ (315) 583 1.642 2.847 5.668 Halk Faktoring AŞ (333) 1.293 9.339 13.270 Kalkınm a M enkul Değerler AŞ
538 201 296 454 600 Ziraat Finansal Kiralam a AŞ 21.810 19.401 10.705 (51.115) 49.368 Ziraat Hayat ve Em eklilik AŞ 66.626 89.288 164.902 183.228 203.818 Ziraat Sigorta AŞ 54.146 58.582 69.982 81.300 110.070 Ziraat Portföy Yönetim i AŞ 1.936 811 237 3.939 7.031 Ziraat Yatırım M enkul Değerler AŞ 14.422 9.157 9.998 11.893 23.573 (3) 2011-2012 değerleri konsolide. (2) Faaliyeti durdurulduğu için satış hasılatı yoktur. Kuruluşlar (1) 2012 yılından itibaren diğer hizm etler içinde değerlendirilm iştir. 2014 2013 2012 2011 Çizelge: 70- KİT'lerin 2011-2015 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları (devam) 2015(Bin TL)

Sayıştay 125 KİT’lerin 2015 yılı brüt satışları önceki döneme göre %3 oranında azalışla 117,9 milyar TL’ye ve satışların maliyeti %9,2 oranında 105,8 milyar TL’ye düşmüş faaliyet giderleri %7,2 oranında artış göstermekle birlikte faaliyet sonucu 4,9 milyar TL kâra dönüşmüştür. Faaliyet dışı gelir ve kârlar ile gider ve zararlar ve finansman giderlerinin de etkisiyle dönem sonucu da 3,5 milyar TL kâr olarak gerçekleşmiştir.
Dönem sonucuna bağlı olarak, vergi karşılıkları %21,7 oranında artarak 1,3 milyar TL tutarında tahakkuk etmiştir. KİT’lerin 2015 yılı net dönem sonucu önceki döneme göre %186,1 oranında iyileşme göstererek 2,2 milyar TL kâr olarak gerçekleşmiştir. 2003 yılı sabit fiyatları bazında 2015 yılı dönem sonucu önceki döneme göre iyileşme göstermekle birlikte, 2011 yılı seviyesinin altında 1,4 milyar TL, dönem net kârı ise 868,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin kuruluş bazında 2015 yılı kârlılık performansları ile faaliyet dönemi içerisinde sektörü ve/veya kuruluşu etkileyen önemli gelişmelerin yanı sıra, seçilmiş mali rasyolar yardımıyla bunların mali yapılarına ilişkin olarak kamuoyunun bilgilendirilmesini amaçlayan değerlendirmelere raporun “Mali Durum ve Finansman” bölümünde yer verilmiştir. c)Finansman giderleri: 2015 yılı finansman giderleri önceki döneme göre %78,1 oranında artışla 1,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Finansman giderleri ağırlıklı olarak ulaştırma ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren KİT’lere ait bulunmaktadır. KİT’lerin 2011-2015 yıllarına ait finansman giderleri cari fiyatlarla 71/a sayılı, 2003 yılı fiyatlarıyla 71/b, 2015 yılı finansman giderlerinin sektörler itibarıyla ayrıntısı 72, 2011- 2015 yıllarında tahakkuk eden finansman giderlerinin, sektörler itibarıyla faiz, kredi komisyonları ve kur farkları olarak ayrıntısına 73, 2011-2015 yılları kâr ve zarar hesaplarında yer alan finansman giderlerinin, cari yıl ve 2003 yılı sabit fiyatlarıyla faaliyet ve dönem sonuçlarına etkisi 74 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 126 Çizelge: 71/a - 2011-2015 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 396.226 166.497 116.726 104.705 110.326 5.621 5,4
Kâr ve zarar hesabına alınan 1.578.153 657.894 1.070.669 646.047 1.181.606 535.559 82,9
Yatırım bedellerine giren 497.001 48.021 34.050 16.041 73.351 57.310 357,3 Toplam 2.471.380 872.412 1.221.445 766.793 1.365.283 598.490 78,1 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 855.966 271.301 373.546 109.482 61.137 (48.345) (44,2) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) Öteki KİT'ler 259 795 2 1 (1) (100,0) İç borçlar için başkaca yerler 326.143 345.597 185.546 224.566 568.683 344.117 153,2
Dış borçlar için verilen 1.289.012 254.696 458.641 430.962 734.306 303.344 70,4
Diğer 23 203.710 1.782 1.157 (625) (35,1) Toplam 2.471.380 872.412 1.221.445 766.793 1.365.283 598.490 78,1 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge : 71/b - 2011-2015 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 195.833 80.321 52.641 44.397 44.253 (144) (0,3) Kâr ve zarar hesabına alınan 779.990 317.379 482.849 273.934 473.951 200.016 73,0
Yatırım bedellerine giren 245.639 23.166 15.356 6.802 29.422 22.620 332,6 Toplam 1.221.460 420.866 550.846 325.133 547.625 222.492 68,4 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 423.054 130.880 168.461 46.422 24.522 (21.900) (47,2) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) Öteki KİT'ler 1
İç borçlar için başkaca yerler 161.194 166.722 83.677 95.220 228.103 132.883 139,6
Dış borçlar için verilen 637.084 122.869 206.837 182.735 294.535 111.800 61,2
Diğer 756 464 (292) (38,6) Toplam 1.221.332 420.471 458.977 325.132 547.625 222.492 68,4 () Mali kuruluşlar hariç. 2011 2012 2013 2011 2012 2013 (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2014 2015 Son iki yıl farkı (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2014 2015 Son iki yıl farkı

Sayıştay 127 Çizelge: 72- 2015 yılı finansman giderleri () Maden İmalat Enerji San. top. Ulaş.-hab. Ticaret Diğ. hiz. Hiz.top. 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından: İşletme maliyetine giren 28.197 28.197 82.129 82.129 110.326
Kar ve zarar hesabına alınan 47.710 172.872 76.039 370.366 619.277 471.268 41.700 1.651 514.619 1.181.606
Yatırım bedellerine giren 31 64.970 65.001 8.350 8.350 73.351 Toplam 47.710 172.872 104.267 435.336 712.475 479.618 123.829 1.651 605.098 1.365.283 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından: Hazineye 59.098 2.036 61.134 61.134
T.İhracat Kredi Bankası Öteki KİT'ler İç borçlar için başkaca yerler 47.710 172.872 99.259 1.084 273.215 124.319 121.793 1.651 247.763 568.688
Dış borçlar için verilen 3.853 434.252 438.105 296.201 296.201 734.306
Diğer 1.155 1.155 1.155 Toplam 47.710 172.872 104.267 435.336 712.475 479.618 123.829 1.651 605.098 1.365.283 () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Tarım Verilen faiz, komisyon ve kur farkları Hizmetler KİT toplamı Sanayi

Genel Rapor • 2015 128 Çizelge : 73- Finansman giderlerinin ayrıntısı () Kredi Kur Kredi Kur Kredi Kur Kredi Kur Kredi Kur kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı Tarım 3.146 58 3.204 3.763 3.763 12.601 12.601 30.806 30.806 47.710 47.710 Sanayi: -Madencilik 8.649 260 8.909 8 222 230 102 102 33.173 33.173 172.870 2 172.872 -İmalat 117.713 14 34.305 152.032 104.924 3.960 108.884 71.342 15.260 86.602 134.919 1.157 136.076 104.267 104.267 -Enerji 132.928 992 759.697 893.617 84.776 44 146.200 231.020 50.324 3 445.396 495.723 43.138 2.972 246.394 292.504 29.365 247 405.724 435.336 Sanayi toplamı 259.290 1.266 794.002 1.054.558 189.708 266 150.160 340.134 121.666 105 460.656 582.427 178.057 36.145 247.551 461.753 306.502 249 405.724 712.475 Hizmetler: -Ulaş.-haberleşme 87.752 1.351 480.110 569.213 196.870 1.128 17.516 215.514 43.254 387 377.406 421.047 49.951 3.831 134.929 188.711 72.247 407.371 479.618 -Ticaret 422.689 286 312.729 735.704 203.614 1.691 18.367 223.672 97.986 1.684 26.282 125.952 78.794 21 4.849 83.664 87.022 718 36.089 123.829 -Diğer hizmetler 108.701 108.701 89.148 61 120 89.329 79.418 79.418 1.859 1.859 1.651 1.651 Hizmetler toplamı 619.142 1.637 792.839 1.413.618 489.632 2.880 36.003 528.515 220.658 2.071 403.688 626.417 130.604 3.852 139.778 274.234 160.920 718 443.460 605.098 KİT toplamı 881.578 2.961 1.586.841 2.471.380 683.103 3.146 186.163 872.412 354.925 2.176 864.344 1.221.445 339.467 39.997 387.329 766.793 515.132 967 849.184 1.365.283 () Mali kuruluşlar hariç. 2012 2011 Sektörler Faiz Toplam Faiz Toplam Faiz Toplam Faiz (Bin TL) 2014 2015 Toplam Faiz 2013 Toplam

Sayıştay 129 Çizelge: 74- KİT'lerin finansman giderlerinin dönem sonucuna etkisi () Finansman giderleri dönem sonucu ilişkisi Tutar % Cari fiyatlarla: -Faaliyet sonucu 2.357.401 3.843.741 6.913.158 (1.971.924) 4.849.934 6.821.858 (345,9) -Finansman giderleri 1.578.153 657.894 1.070.669 646.047 1.181.606 535.559 82,9 -Dönem sonucu 3.144.074 5.156.846 4.938.744 (1.427.633) 3.485.117 4.912.750 (344,1) 2003 yılı fiyatlarıyla: -Faaliyet sonucu 1.165.127 1.854.282 3.117.686 (836.128) 1.945.343 2.781.471 (332,7) -Finansman giderleri 779.990 317.379 482.849 273.934 473.951 200.016 73,0 -Dönem sonucu 1.553.934 2.487.745 2.227.268 (605.340) 1.397.905 2.003.245 (330,9) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) 2014 2015 Son iki yıl farkı2011 2012 2013 Yatırım projelerinden kaynaklanan finansman maliyetleri ile diğer borçlanma maliyetine ilişkin tahakkuk eden faiz, kur farkı ve komisyon giderleri, varlıkların maliyet bedellerine ya da netice hesaplarına aktarılmaktadır. Bu çerçevede 2015 yılında yaklaşık 1,4 milyar TL olarak tahakkuk eden finansman giderinin %86,5 oranında 1,2 milyon TL’si netice hesaplarına yansıtılmıştır. d) Kamu iktisadi teşebbüslerinin genel ekonomi ile ilişkileri: KİT’lerin son beş yıllık dönemde yarattıkları katma değerin Türkiye’de yaratılan toplam GSMH değerleri içindeki payları ve KİT’lerin Hazineye katkılarını gösteren çizelgeler Raporun “KİT’lerin Türkiye Ekonomisi İçindeki Yeri” başlıklı ikinci bölümünde yer almıştır. KİT’lerin 2011-2015 yıllarında tahakkuk eden vergileri 75, 2015 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 75/a, 2011-2015 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 76, 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 76/a, 2011-2015 yıllarında üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı 77, 2015 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 77/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 130 Çizelge : 75- KİT'lerin 2011-2015 yıllarında tahakkuk eden vergileri Tutar (% ) A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1-Gelirden alınan :

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi 2.112.189 3.722.821 3.069.524 3.081.301 2.578.921 (502.380) (16,3)
• Fonlar
• Diğer 83.779 Toplam (1) 2.112.189 3.722.821 3.069.524 3.165.080 2.578.921 (502.380) (15,9) 2-Servetten alınan :
• M otorlu taşıtlar vergisi 6.499 6.301 6.356 5.924 6.337 413 7,0
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 91.497 87.102 91.332 96.503 96.068 (435) (0,5)
• Diğer 948 636 12.204 20.463 27.921 7.458 36,4 Toplam (2) 98.944 94.039 109.892 122.890 130.326 7.436 6,1 3-M al ve hizmetten alınan : (Dolaylı vergiler)
• KDV 2.567.103 3.915.866 2.932.558 2.053.166 2.854.595 801.429 39,0
• Özel tüketim vergisi 1.014.149 1.170.443 1.171.930 1.457.032 1.898.862 441.830 30,3
• Banka ve sigorta muam ele vergisi 282.690 82.193 105.493 156.055 160.076 4.021 2,6
• Dam ga vergisi 89.772 203.613 188.434 159.260 246.963 87.703 55,1
• Dış ticarette ödenen vergiler 19.670 52 809 465 554 89 19,1
• Harçlar 125.754 146.400 201.389 182.654 220.648 37.994 20,8
• Belediyelere ödenen(Emlak vergisi dışında) vergi resim ve harçlar 13.512 16.468 16.389 41.379 22.188 (19.191) (46,4)
• Özel iletişim vergisi 21.636 29.249 35.270 29.882 30.380 498 1,7
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi
• Haberleşme vergisi
• Fonlar 126
• Diğerleri 394.422 84.989 53.840 42.051 16.168 (25.883) (61,6) Toplam (3) 4.528.708 5.649.273 4.706.238 4.121.944 5.450.434 1.328.490 32,2 Toplam (2+3) 4.627.652 5.743.312 4.816.130 4.244.834 5.580.760 1.335.926 31,5 Toplam (A) 6.739.841 9.466.133 7.885.654 7.409.914 8.159.681 749.767 10,1 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
• Personelden kesilen gelir ve dam ga vergisi 1.721.969 1.867.802 1.959.869 2.021.323 2.263.035 241.712 12,0
• Yüklenici , üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve dam ga vergisi 2.797.359 2.870.502 3.533.492 4.365.980 4.564.749 198.769 4,6 -Tevkif edilen KDV 360.750 472.202 580.269 625.579 719.922 94.343 15,1
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 515.711 659.677 21.369 37.659 12.752 (24.907) (66,1)
• Fonlar
• Diğerleri 893.687 954.813 1.594.745 1.766.649 2.390.117 623.468 35,3 Toplam (B) 6.289.476 6.824.996 7.689.744 8.817.190 9.950.575 1.133.385 12,9 Genel toplam (A+B) 13.029.317 16.291.129 15.575.398 16.227.104 18.110.256 1.883.152 11,6 (Bin TL) Vergi türleri 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013

Sayıştay 131 Çizelge : 75/a - 2015 yılında tahakkuk eden vergiler M adencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1-Gelirden alınan

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi 412.279 10.949 274.991 698.219 543.593 77.256 1.742 622.591 1.258.111 2.578.921
• Fonlar
• Diğer Toplam (1) 412.279 10.949 274.991 698.219 543.593 77.256 1.742 622.591 1.258.111 2.578.921 2-Servetten alınan :
• M otorlu taşıtlar vergisi 250 1.042 751 834 2.627 1.614 527 32 2.173 1.287 6.337
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 1.849 6.969 30.583 18.506 56.058 17.450 5.201 2.778 25.429 12.732 96.068
• Diğer 5.712 5.712 3 6 9 22.200 27.921 Toplam (2) 2.099 13.723 31.334 19.340 64.397 19.067 5.728 2.816 27.611 36.219 130.326 3-M al ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 459.062 197.505 322.632 979.199 977.702 653.484 6.199 1.637.385 238.011 2.854.595
• Özel tüketim vergisi 6.779 6.779 925.006 967.011 1.892.017 66 1.898.862
• Banka ve sigorta muamele vergisi 873 873 159.203 160.076
• Damga vergisi 2.727 1.496 26.065 49.571 77.132 142.636 506 530 143.672 23.432 246.963
• Dış ticarette ödenen vergiler 13 180 193 361 554
• Harçlar 88 2.297 1.078 2.812 6.187 704 571 616 1.891 212.482 220.648
• Belediyelere ödenen(Emlak vergisi dışında) vergi, resim ve harçlar 13 4.050 1.445 120 5.615 5.815 330 512 6.657 9.903 22.188
• Özel iletişim vergisi 30.149 30.149 30.149
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi
• Haberleşme vergisi
• Fonlar -Diğer 10.737 11 11 10.759 1.229 535 1.764 3.876 16.399 Toplam (3) 2.828 484.421 226.104 375.146 1.085.671 2.084.127 1.622.082 8.392 3.714.601 647.334 5.450.434 Toplam (2+3) 4.927 498.144 257.438 394.486 1.150.068 2.103.194 1.627.810 11.208 3.742.212 683.553 5.580.760 Toplam (A) 4.927 910.423 268.387 669.477 1.848.287 2.646.787 1.705.066 12.950 4.364.803 1.941.664 8.159.681 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
• Personelden kesilen edilen gelir ve damga vergisi 26.299 120.354 268.745 253.027 642.126 768.377 39.475 23.374 831.226 763.384 2.263.035
• Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 12.307 143.500 115.329 97.765 356.594 287.281 149.235 5.336 441.852 3.753.996 4.564.749 -Tevkif edilen KDV 35.108 58.189 73.089 152.094 283.372 230.891 47.266 7.453 285.610 115.832 719.922
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 4 12.748 12.752 12.752
• Fonlar
• Diğerleri 9.224 15.051 60.326 84.601 9.539 72.127 5 81.671 2.223.845 2.390.117 Toplam (B) 73.714 331.271 472.214 575.960 1.379.445 1.296.088 308.103 36.168 1.640.359 6.857.057 9.950.575 Genel toplam (A+B) 78.641 1.241.694 740.601 1.245.437 3.227.732 3.942.875 2.013.169 49.118 6.005.162 8.798.721 18.110.256 (Bin TL) M ali kur. KİT toplamı Tarım Vergi türleri Sanayi Hizmetler

Genel Rapor • 2015 132 Çizelge: 76- KİT'ler tarafından 2011 - 2015 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler Tutar (%) Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 3.460.433 3.306.772 3.850.102 3.591.534 4.266.058 674.524 18,8 2-Sermaye hareketlerinden 4.273.359 10.122.753 14.838.003 15.959.113 24.519.640 8.560.527 53,6 3-Görünmeyen işlemlerden 423.068 1.932.434 2.049.160 3.895.972 4.585.076 689.104 17,7 Toplam (1) 8.156.860 15.361.959 20.737.265 23.446.619 33.370.774 9.924.155 42,3 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 28.741.875 36.441.631 32.119.091 39.614.085 39.044.673 (569.412) (1,4) 2-Sermaye hareketlerine 2.555.371 3.005.924 3.990.226 14.512.484 13.023.743 (1.488.741) (10,3) 3-Görünmeyen işlemlere 954.771 1.327.277 1.637.222 5.906.318 1.298.271 (4.608.047) (78,0) Toplam (2) 32.252.017 40.774.832 37.746.539 60.032.887 53.366.687 (6.666.200) (11,1) Denge farkı (+) 3.959.308 10.169.806 13.338.843 10.527.474 19.743.614 9.216.140 87,5 Denge farkı (-) (28.054.465) (35.582.679) (30.348.117) (47.113.742) (39.739.554) 7.374.188 (15,7) Net denge farkı (24.095.157) (25.412.873) (17.009.274) (36.586.268) (19.995.940) 16.590.328 (45,3) (Bin TL) Dış ödemeler dengesine etki 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı

Sayıştay 133 Çizelge:76/a- 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizler (Bin TL) Madencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 2.262.840 442.117 2.704.957 1.405.117 131.415 2.832 1.539.364 21.737 4.266.058 2-Sermaye hareketlerinden 325.182 70.472 395.654 323.659 323.659 23.800.327 24.519.640 3-Görünmeyen işlemlerden 2.879.102 377 2.879.479 1.604.500 786 1.605.286 100.311 4.585.076 Toplam (1) 5.467.124 442.494 70.472 5.980.090 3.333.276 131.415 3.618 3.468.309 23.922.375 33.370.774 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 298.002 4.797.192 43.296 5.138.490 32.644.289 1.193.680 33.837.969 68.214 39.044.673 2-Sermaye hareketlerine 4.734.571 527.867 5.262.438 128.214 128.214 7.633.091 13.023.743 3-Görünmeyen işlemlere 407.357 32.420 274.390 714.167 99.771 238 100.009 484.095 1.298.271 Toplam 5.439.930 4.829.612 845.553 11.115.095 32.872.274 1.193.680 238 34.066.192 8.185.400 53.366.687 Denge farkı (+) 2.201.236 309.869 2.511.105 1.492.020 3.514 1.495.534 15.736.975 19.743.614 Denge farkı (-) (2.174.069) (4.696.987) (775.081) (7.646.137) (31.031.018) (1.062.265) (134) (32.093.417) (39.739.554) Net denge farkı 27.167 (4.387.118) (775.081) (5.135.032) (29.538.998) (1.062.265) 3.380 (30.597.883) 15.736.975 (19.995.940) Hizmetler Mali kur. KİT toplamı Dış ödemeler dengesine etki Tarım Sanayi

Genel Rapor • 2015 134 Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 11.242.387 12.165.826 12.771.150 13.520.127 14.670.043 1.149.916 8,5 Verilen faizler (Yurt içi) 2 1.248.661 720.220 616.665 564.723 709.051 144.328 25,6 Verilen bina ve arazi kiraları 3 327.732 368.490 434.771 482.543 482.676 133 0,0 Karşılık giderleri 4 2.239.274 3.552.212 4.350.314 3.296.952 4.178.443 881.491 26,7 Mevzuat gereğince katılma payları 5 134.018 137.498 149.648 195.013 177.722 (17.291) (8,9) Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 20.742 49.745 55.948 46.729 34.550 (12.179) (26,1) Geçmiş yıllara aid gider ve zararlar 7 3.665.488 1.027.694 1.227.679 1.820.207 2.661.851 841.644 46,2 İç sigorta fonu gideri 8 145.298 191.429 202.274 195.364 154.479 (40.885) (20,9) Amortisman ve tükenme payları 9 4.012.432 4.048.253 3.979.226 5.369.374 4.145.228 (1.224.146) (22,8) Dış aleme ödenen giderler 10 954.771 1.327.277 1.637.222 5.906.318 1.298.271 (4.608.047) (78,0) Diğer pozitif etkiler 11 12.591.416 7.436.041 12.958.981 7.644.411 8.408.729 764.318 10,0 Dönem kârı 12 14.044.365 15.623.669 20.711.678 14.922.478 18.883.315 3.960.837 26,5 Toplam (A) 13 50.626.584 46.648.354 59.095.556 53.964.239 55.804.358 1.840.119 3,4 B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 1.130.653 1.556.425 1.926.681 2.084.589 2.491.411 406.822 19,5 Alınan bina ve arazi kiraları 15 497.405 516.817 557.634 320.160 273.803 (46.357) (14,5) Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 1.315.985 701.898 959.847 1.079.407 1.552.807 473.400 43,9 Geçmiş yıllara ait gelir ve kârlar 17 721.772 452.146 902.535 389.155 544.237 155.082 39,9 İştiraklerden alınan kâr payları 18 1.683.495 1.509.393 1.975.694 1.304.896 907.775 (397.121) (30,4) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 7.970 56.892 14.711 6.171 67.918 61.747 1.000,6 Dış alemden sağlanan gelirler 20 423.068 1.932.434 2.049.160 3.895.972 4.585.076 689.104 17,7 Diğer negatif etkiler 21 15.943.541 8.096.414 8.881.125 7.727.009 8.107.654 380.645 4,9 Dönem zararı 22 3.980.371 2.634.375 6.772.041 6.671.304 3.891.067 (2.780.237) (41,7) Toplam (B) 23 25.704.260 17.456.794 24.039.428 23.478.663 22.421.748 (1.056.915) (4,5) Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 24.922.324 29.191.560 35.056.128 30.485.576 33.382.610 2.897.034 9,5 Sübvansiyonlar (-) 25 1.973.851 1.600.511 2.483.623 756.422 1.258.998 502.576 66,4 Hazine yardımları (-) 26 35 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 292.956 9.332 5.115 876 5.649 4.773 544,9 Vergi iadeleri (-) 28 317 317 100,0 Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 4.627.652 5.743.312 4.816.308 4.244.833 5.580.760 1.335.927 31,5 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 27.283.134 33.325.029 37.383.698 33.973.111 37.698.406 3.725.295 11,0 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (954.771) (1.327.277) (1.637.222) (5.906.318) (1.298.271) 4.608.047 (78,0) Dış alemden sağlanan gelirler 32 423.068 1.932.434 2.049.160 3.895.972 4.585.076 689.104 17,7 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkı 33 26.751.431 33.930.186 37.795.636 31.962.765 40.985.211 9.022.446 28,2
Çizelge: 77- KİT'lerin 2011 - 2015 yıllarında GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sıra no 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı

Sayıştay 135 (Bin TL) Madencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 202.473 1.979.586 2.018.162 1.404.944 5.402.692 4.718.062 280.295 121.401 5.119.758 10.724.923 3.945.120 14.670.043 Verilen faizler (Yurt içi) 2 47.710 172.870 104.318 1.839 279.027 61.332 87.022 1.898 150.252 476.989 232.062 709.051 Verilen bina ve arazi kiraları 3 128 89.129 4.741 834 94.704 52.301 21.452 4.431 78.184 173.016 309.660 482.676 Karşılık giderleri 4 27.408 20.472 12.284 60.164 914.313 5.572 3.595 923.480 983.644 3.194.799 4.178.443 Mevzuat gereğince katılma payları 5 793 7.193 7.001 3.992 18.186 67.372 7.287 490 75.149 94.128 83.594 177.722 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 7.446 188 3.195 10.829 4.048 145 4.193 15.022 19.528 34.550 Geçmiş yıllara aid gider ve zararlar 7 22.333 170.412 157.156 169.883 497.451 1.245.176 14.579 25.492 1.285.247 1.805.031 856.820 2.661.851 İç sigorta fonu gideri 8 18.330 6.150 60.977 85.457 57.023 11.856 103 68.982 154.439 40 154.479 Amortisman ve tükenme payları 9 137.095 707.709 116.696 866.232 1.690.637 1.692.896 81.788 15.993 1.790.677 3.618.409 526.819 4.145.228 Dış aleme ödenen giderler 10 407.357 32.420 274.390 714.167 99.771 238 100.009 814.176 484.095 1.298.271 Diğer pozitif etkiler 11 12.311 1.204.183 382.891 952.235 2.539.309 2.290.853 8.029 15.605 2.314.487 4.866.107 3.542.622 8.408.729 Dönem karı 12 2.151.923 168.930 1.489.860 3.810.713 3.108.659 366.818 78.286 3.553.763 7.364.476 11.518.839 18.883.315 Toplam (A) 13 422.843 6.943.546 3.019.125 5.240.665 15.203.336 14.311.806 884.843 267.532 15.464.181 31.090.360 24.713.998 55.804.358 B-Negatif etkiler (-) Alınan faizler (Yurt içi) 14 304 190.343 15.256 186.740 392.339 441.512 139.136 5.345 585.993 978.636 1.512.775 2.491.411 Alınan bina ve arazi kiraları 15 59.545 76.798 1.907 23.198 101.903 89.273 6.721 3.321 99.315 260.763 13.040 273.803 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 314 2.135 31.500 33.949 22.615 103 1.603 24.321 58.270 1.494.537 1.552.807 Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 220 44.513 7.455 32.329 84.297 288.764 16.833 2.582 308.179 392.696 151.541 544.237 İştiraklerden alınan kar payları 18 336.402 12.771 145.160 494.333 4.042 3.093 7.135 501.468 406.307 907.775 İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 790 142 58.871 59.803 8.062 51 8.113 67.916 2
67.918 Dış alemden sağlanan gelirler 20 2.879.102 377 2.879.479 1.604.500 786 1.605.286 4.484.765 100.311 4.585.076 Diğer negatif etkiler 21 21.233 2.197.658 237.236 569.614 3.004.508 2.529.734 67.529 20.946 2.618.209 5.643.950 2.463.704 8.107.654 Dönem zararı 22 79.874 755.652 153.392 749.668 1.658.712 2.098.074 42.699 2.140.773 3.879.359 11.708 3.891.067 Toplam (B) 23 161.176 6.481.572 430.671 1.797.080 8.709.323 7.086.576 230.373 80.375 7.397.324 16.267.823 6.153.925 22.421.748 Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 261.667 461.974 2.588.454 3.443.585 6.494.013 7.225.230 654.470 187.157 8.066.857 14.822.537 18.560.073 33.382.610 Sübvansiyonlar (-) 25 486.774 772.224 1.258.998 1.258.998 1.258.998 Hazine yardımları (-) 26 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 5.649 5.649 5.649 5.649 Vergi iadeleri (-) 28 317 317 317 317 Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 4.927 498.144 257.438 394.486 1.150.068 2.103.194 1.627.810 11.208 3.742.212 4.897.207 683.553 5.580.760 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 266.594 960.118 2.845.892 3.838.071 7.644.081 8.836.001 1.509.739 198.365 10.544.105 18.454.780 19.243.626 37.698.406 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (407.357) (32.420) (274.390) (714.167) (99.771) (238) (100.009) (814.176) (484.095) (1.298.271) Dış alemden sağlanan gelirler 32 2.879.102 377 2.879.479 1.604.500 786 1.605.286 4.484.765 100.311 4.585.076 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkı 33 266.594 3.431.863 2.813.849 3.563.681 9.809.393 10.340.730 1.509.739 198.913 12.049.382 22.125.369 18.859.842 40.985.211 Çizelge: 77/a- 2015 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı KİT toplamı Hizmetler Ara toplam Mali kur. Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu
(Gelir yoluyla) Sıra no Tarım Sanayi

Genel Rapor • 2015 136 KİT’lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı 78 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 78- KİT'lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı (%) Katma değer unsurları 2011 2012 2013 2014 2015 Personel giderleri 41,2 36,5 34,2 39,8 38,9 Dernek vb. yerlere bağışlar 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 Mevzuat gereğince katılma payları 0,5 0,4 0,4 0,6 0,5 Verilen-alınan faiz farkı 0,4 (2,5) (3,6) (4,5) (4,7) Verilen-alınan kiralar farkı (0,6) (0,4) (0,3) 0,5 0,6 İç sigorta fonu (Net) 0,5 0,4 0,5 0,6 0,2 Karşılıklar (Net) 3,4 8,6 9,0 6,5 7,0 İştirak karları (6,2) (4,5) (5,2) (3,8) (2,4) Amortismanlar 14,7 12,1 10,6 15,8 11,0 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar (net) 10,8 1,7 0,9 4,2 5,6 Dış aleme ödenen giderler (Net) 1,9 (1,8) (1,1) 5,9 (8,7) Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 17,0 17,2 12,9 12,5 14,8 Hazine yardımları, sübvansiyonlar, diğ. (-) (8,3) (4,8) (6,5) (2,2) (3,4) Diğer pozitif ve negatif etkiler (Net) (12,3) (2,0) 10,9 (0,2) 0,8 Dönem kârı veya zararı (+,-) 36,9 39,0 37,3 24,3 39,8 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 2015 yılında KİT’ler tarafından yaratılan 37,7 milyar TL tutarındaki katma değerin %39,8’i toplam dönem kârları toplamının dönem zararlarını aşan kısmına, %38,9’u çalışanlara ücret olarak yapılan ödemelere ve %14,8’i tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlara aittir.

Sayıştay 137 F- YATIRIMLAR 1- Genel durum: 2015 Yılı Programında yer alan toplam 399,2 milyar TL tutarındaki sabit sermaye yatırımının; 88,5 milyar TL’si kamuyla, 310,7 milyar TL’si özel sektörle ilgilidir. Önceki yıla göre özel sektör yatırımlarının %15,6 oranında, kamu yatırımlarının %17 oranında artması öngörülmüştür. Özel kesim yatırımları programın %99,4’ü oranında gerçekleşirken, kamu kesimi yatırımlarının programa göre %7,6 oranında daha yüksek gerçekleşmesi sonucu, toplam sabit sermaye yatırımları programa göre %1,2 oranında, 2014 yılına göre %13,3 oranında artarak 404,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 Yılı Yatırım Programında 2.915 proje için ayrılan 53,5 milyar TL tutarındaki ödenek içinde %27,1 oranındaki pay ile ulaştırma-haberleşme sektörü ilk sırayı almış, bunu %19,0 ile eğitim, %19,4 ile diğer kamu hizmetleri, %12,8 tarım ve %7,3 ile sağlık sektörü izlemiş, Enerji sektörünün payı ise %7,3 olmuştur. 2015 yılı kamu yatırım tahsisleri içinde madencilik, imalat, turizm ve konut sektörlerinin toplam payı ise %7,1 olmuştur. 2015 yılında mali kuruluşlar dâhil KİT yatırımlarında 14 milyar TL olan revize yatırım ödeneğinin %74’ü oranında 10,3 milyar TL nakdi gerçekleşme olmuştur. 2015 yılı KİT nakdi yatırımlarında programa göre en yüksek gerçekleşme %126 oranı ile diğer hizmetler, en düşük gerçekleşme %57 oranı ile madencilik sektöründe meydana gelmiştir. Yatırım büyüklükleri itibarıyla 2015 yılı toplam KİT yatırımlarının; %41,9’u ulaştırma-haberleşme, %38,3’ü enerji, %8,7’si mali kuruluşlara, %6,1’i imalat, %2,8’i tarım ve kalan %2,1’i madencilik ve kalan %0,2’lik kısmı da diğer hizmetlere aittir. 2014 yılına göre nakdi harcamalarda en yüksek artış %296,5 oranı ile diğer kuruluşlar sektöründe gerçekleşirken, en büyük düşüş 2015 yılında yatırım yapılmayan ticaret sektöründe olmuştur. 2011-2015 döneminde KİT yatırımlarının sektörler itibarıyla dağılımı 79 sayılı ve 2015 yılı yatırımlarının program ve gerçekleşmeleri 79/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 138 Çizelge: 79- KİT’lerin 2011-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL)
2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Sektörler Tutar (%) a) Tarım 174.069 307.363 80.510 319.289 290.482 (28.807) (9,0) b) Sanayi: ba) Madencilik 1.184.383 1.204.879 950.671 209.728 211.508 1.780 0,8
bb) İmalat 185.679 162.736 492.047 302.217 630.719 328.502 108,7
bc) Enerji 1.333.239 1.893.920 1.535.353 3.215.628 3.947.697 732.069 22,8 Toplam (b) 2.703.301 3.261.535 2.978.071 3.727.573 4.789.924 1.062.351 25,5 c) Hizmetler: ca) Ulaştırma-haberleşme 4.169.320 3.988.003 5.697.601 4.910.136 4.317.713 (592.423) (12,1)
cb) Ticaret 85.869 5.931 4.054 9.621
(9.621)
cc) Diğer hizmetler 10.489 23.909 42.685 4.456 17.667 13.211 296,5 Toplam (c) 4.265.678 4.017.843 5.744.340 4.924.213 4.335.380 (588.833) 0,9 d) Mali kuruluşlar 338.199 860.465 1.364.108 256.479 892.575 636.096 248,0 Genel toplam 7.481.247 8.447.206 10.167.029 9.227.554 10.308.361 1.080.807 11,7

Sayıştay 139 2015 yılı Projenin ödeneğinin son Nakdi Fiziki son Nakdi Fiziki tutarı ödeme yatırım tutarı ödeme yatırım Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Tümünde 2015 Tümünde 2015 a) Tarım 2.034.319 1.022.778 863.385 489.917 290.482 210.241 50,3 59,3 42,4 42,9 b) Sanayi: ba) M adencilik 1.126.920 444.565 380.004 368.250 211.508 185.587 39,4 57,4 33,7 50,4 bb) İmalat 2.784.533 1.012.162 419.461 1.058.470 630.719 223.455 36,3 59,6 15,1 21,1 bc) Enerji 22.042.495 10.080.406 8.997.679 4.867.273 3.947.697 3.567.318 45,7 81,1 40,8 73,3 Toplam (b) 25.953.948 11.537.133 9.797.144 6.293.993 4.789.924 3.976.360 44,5 76,1 37,7 63,2 c) Hizmetler: ca)Ulaştırma-haberleşme 61.808.712 20.658.409 18.985.647 5.973.423 4.317.713 3.817.714 33,4 72,3 30,7 63,9 cb) Ticaret cc) Diğer hizmetler 45.164 17.667 13.514 14.000 17.667 13.514 39,1 126,2 29,9 96,5 Toplam (c) 61.853.876 20.676.076 18.999.161 5.987.423 4.335.380 3.831.228 33,4 72,4 30,7 64,0 d) M ali kuruluşlar 6.124.101 1.547.971 1.548.061 1.227.107 892.575 892.306 25,3 72,7 25,3 72,7 Genel toplam 95.966.244 34.783.958 31.207.751 13.998.440 10.308.361 8.910.135 36,2 73,6 32,5 63,7 Çizelge : 79/a – KİT’lerin sektörler itibarıyla 2015 yılı yatırım harcaması Sektörler Başlangıçtan 2015 yılı sonuna kadar 2015 yılında Gerçekleşme (% ) Nakdi Fiziki

Genel Rapor • 2015 140 2- Yatırımların sektörel dağılımı: a) Tarım sektörü: 2015 yılında tarım sektörüne yapılan KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %59 oranında 290,5 milyon TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar TİGEM, ÇAY-KUR, TMO ve Türkiye Şeker Fabrikalarıdır. TMO hem tarım hem da imalat sektöründe yer almaktadır. Tarım sektöründe yapılan 290,5 milyon TL tutarındaki nakdi harcamanın %40,6’sı TİGEM tarafından yapılmıştır. b) Sanayii sektörü: Madencilik sektöründe 2015 yılı KİT yatırımlarının nakdi gerçekleşme tutarı ödeneğine göre %57 oranında 211,5 milyon TL olup, başlıca yatırımcı KİT’ler Eti Maden, EÜAŞ, TKİ ve TTK ve bağlı ortaklarıdır. EÜAŞ hem enerji hem de madencilik sektöründe yer almaktadır. Madencilik sektöründeki nakdi gerçekleşmenin %37,8’i EÜAŞ, %30,1’i TKİ tarafından gerçekleştirilmiştir. 2015 yılında imalat sektörüne yapılan KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %60 oranında 630,7 milyon TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar Eti Maden, MKEK, TCDD ve bağlı ortaklıkları, EBK, TMO, Sümer Holding ve DMO’dur. TCDD hem ulaştırma hem de imalat sektöründe yer almaktadır. İmalat sektöründeki toplam 630,7 milyon TL’nin %42,9’u Eti Maden tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. Enerji sektöründe 2015 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %81 oranında 3,9 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TEİAŞ, TPAO, BOTAŞ, TEMSAN, ADÜAŞ, EÜAŞ, TPPD, TEDAŞ ile TETAŞ’tır. Sektörün yatırım toplamı 3,9 milyar TL’nin %53,4’ü TEİAŞ tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TEİAŞ enerji iletim faaliyetlerinde tekel konumunda olup, 2015 yılı enerji sektörü yatırımları kapsamında; muhtelif etütler, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri yapımı ve idame yenileme nitelikli yatırımlar yürütülmüştür. Enerji sektöründe, elektriğin güvenilir ve düşük maliyetli olarak planlanması, işletilmesi ve tüketicilere kaliteli, yeterli ve düşük maliyetli elektrik enerjisi arz edilebilmesi için; özellikle dağıtım sistemindeki kayıp-kaçağın azaltılması hususunda gerekli tedbirlerin alınması ve yatırımların yapılması, elektriğin üretimi, iletimi ve dağıtımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımların özendirilmesi ve öncelik verilmesi konuları önemini korumaktadır. 2015 yılında Türkiye genelinde üretilen enerjinin %37,9’u doğal gaz kullanılarak üretilmiştir. Tamamına yakını ithal kaynak olan doğal gazla enerji üretiminde %37,9 oranındaki dışa bağımlılık önemli bir arz güvenliği riski oluşturmakta, ayrıca elektrik üretiminde maliyetlerin azaltılması olanağını da güçleştirmektedir. Rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarının devreye sokulması sonucu yerli kurulu gücün artırılması mümkün görülmektedir. Termik santrallerde tüketimi fazla olan yüksek kaliteli çelikten üretilen kazan boruları, türbin kanatları gibi malzemeler ile hidrolik santrallerde türbin dizayn ve üretimi olmak üzere

Sayıştay 141 santrallerde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli dizayn ve üretim oranlarının arttırılması önemini korumaktadır. Enerji arz güvenliğinin sağlanabilmesi ve enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması, bazı tedbirler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Enerji sektöründeki sürdürülebilirliğin devamlılığı açısından, yıllardır süregelen termik santral teknolojileri konusunda dışa bağımlılığın azaltılması amacı ile söz konusu bu teknolojilerin yerli sanayimize kazandırılması ülkemiz açısından büyük önem arz etmektedir. HES teknolojileri alanında yurt dışına olan bağımlılığı azaltmak ve sanayimizi üretici haline getirmek için bu konuda Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri yeterince desteklenememiştir. Güneş enerjisinde yüksek potansiyele sahip olan ülkemizde elektrik üretiminde güneş enerjisi teknolojilerinin kullanılması yeterli düzeye getirilememiştir. Kömür rezervlerine uygun, çevre mevzuatlarını sağlayabilecek yerli baca gazı arıtma teknolojilerinin Ar-Ge çalışmaları ile geliştirilmesi ve santral ölçeğinde uygulanması konusunda yeterli düzeye gelinememiştir. Sürdürülebilir kalkınmanın öneminin gittikçe daha çok anlaşıldığı günümüzde, enerji verimliliğine yönelik çabaların değeri de aynı oranda artmaktadır. c) Hizmetler sektörü: Ulaştırma-haberleşme sektöründe 2015 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %72 oranında 4,3 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TCDD, DHMİ, PTT, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, TÜRKSAT ve TDİ’dir. Bu sektördeki toplam 4,4 milyar TL’nin %83,7’si oranında 3,6 milyar TL’si TCDD tarafından harcanmış olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TCDD’nin 2015 yılı faaliyet dönemi 2,1 milyar TL dönem zararı ile kapanmış; geçmiş yıllar zararı ile birlikte bilanço zararı 13,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Gelişmiş ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişimlerinde önemli rol oynayan demiryolu taşımacılığının Türkiye’de uzun yıllar ihmal edilmiş olması ve etkin bir konuma gelememesi, yüksek maliyetlerle işletmecilik yapmak zorunda kalan TCDD üzerindeki finansal yükü artırmıştır. Bu olumsuz yapı, demiryolu sektörünün ve TCDD’nin başlıca ana sorununu oluşturmaktadır. TCDD’nin, modern, hızlı ve güvenli bir taşımacılık faaliyetinde bulunan, ekonomik teşkilat yapısına sahip, verimli çalışan ve rekabet gücü yüksek bir kuruluş haline getirilmesi önem arz etmektedir. Bu çerçevede demiryolu taşımacılığının modernizasyonuna yönelik olarak yürütülmekte olan yatırımların sürdürülmesi ve demiryolu ağının ülke sathına yaygınlaştırılması önem arz etmektedir. Demiryolu işletmeciliğinin modernizasyonu, bu alandaki rekabet gücünün yükseltilmesi ve demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payının artırılması yönünde çeşitli yatırım projeleri uygulamaya konulmuş bulunmaktadır. Hızlı tren projeleri başta olmak üzere, bu alandaki yatırımların en uygun maliyetle ve zamanında tamamlanması gerekmektedir. Bu nedenle yatırım projelerinin ayrıntılı araştırmalara ve zemin-sondaj etütlerine dayalı olarak hazırlanması, ihalelere gerçekçi metrajlar üzerinden çıkılması, zorunlu

Genel Rapor • 2015 142 haller dışında ihaleden sonra projelerde kapsamlı değişikliklere, dolayısıyla işlerin tasfiyesine gidilmemesi hususları üzerinde önemle durulmalıdır. Hızlı tren projelerinin yanı sıra, konvansiyonel hatların modernizasyonuna da ağırlık verilmelidir. Demiryolu hatlarının yaklaşık %90 oranındaki ağırlıklı kısmında tek hat işletmeciliği yapıldığı görülmekte olup bu durum etkin ve verimli çalışmayı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle çift hatlı yolların artırılması hususu önem arz etmektedir. Diğer yandan genel iyileştirme programları çerçevesinde elektrifikasyon uygulamaları ve sinyalizasyon sistemi de yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca, demiryolu hatlarının ve çeken-çekilen araçların yenilenmesi çalışmaları sürdürülmelidir. Diğer hizmetler sektöründe 2015 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %126 oranında 17,7 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını %71,9 oranında 12,7 milyon TL ile tta Gayrimenkul AŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. Ticaret sektöründe 2015 yılı içerisinde herhangi bir yatırım yapılmamıştır. c) Mali kuruluşlar: Mali sektörde 2015 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %73 oranında 892,6 milyon TL mertebesindedir. Sektörde faaliyet gösteren başlıca kuruluşlar T.C. Ziraat Bankası ve iştirakleri, Türkiye Halk Bankası ve iştirakleri, Türkiye İhracat ve Kredi Bankası ve İller Bankası’dır. Bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payı %45,9 oranında 409,5 milyon TL ile T.C. Ziraat Bankası tarafından gerçekleştirilmiştir.

Sayıştay 143 G-ÖZELLEŞTİRME ÇALIŞMALARI 1-Özelleştirme politikaları: 01.07.2013 tarihinde TBMM’de onaylanan 2014–2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planında; Özelleştirme uygulamalarının, uzun vadeli sektörel öncelikler çerçevesinde belirlenmiş bir program dâhilinde sürdürülmesi, uygulamalarda halka arz yönteminin kullanılmasına ağırlık verilmesi, kamu elektrik üretim tesislerinin önemli bir bölümü ile dağıtım varlıklarının tümünün özelleştirilmesinin tamamlanması, kamu kesiminin özelleştirmeler dışında tuttuğu santrallerle elektrik üretimine devam etmesi, iletim ve toptan satış faaliyetlerini sürdürmesi hedeflenmiştir. 2-Mevzuat: Özelleştirmeye ilişkin temel yasal düzenlemeler; 2983, 3291 ve 4046 sayılı kanunlarla yapılırken, enerji, telekomünikasyon, şans oyunlarının özelleştirilmesi ve gayrimenkul satışları için ayrı düzenlemeler yapılmıştır. 320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 23.07.2010 tarih ve 6009 sayılı Kanun’la 2 nci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek; şans oyunlarının tertibiyle ilgili iş ve hizmetlerin TTK’ya göre kurulmuş olan anonim şirketlere yaptırılmasına ilişkin usul ve esasların bir yönetmelikle belirlenmesi ve ihale işlemlerine Bakanlar Kurulu kararıyla başlanması esası getirilmiştir. 4603 sayılı Kanun ile; TC. Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası AŞ ve Türkiye Emlak Bankası AŞ’nin özelleştirmeye hazırlanmalarını sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmaları ile mezkur Bankaların hisselerinin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde satış yöntemiyle özelleştirilmeleri düzenlenmiştir. Enerji sektörünü düzenleyen 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 18 inci maddesinde; TEDAŞ, EÜAŞ ve bunların müessese, bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarının özelleştirilmesinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından yürütüleceği düzenlenmiştir. 5793 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi ile değişik 5335 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi gereğince; TCDD Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki taşınmazlardan, işletmecilik fazlası olanların belirlenmesine ve bu taşınmazların satışına karar verilmesine TCDD Yönetim Kurulu yetkili kılınmış, satış bedellerinin TCDD tarafından yeni demiryolu inşaatı ve mevcut demiryollarının bakımı, onarımı ve iyileştirilmesi ile demiryolu araçlarının temininde kullanılacağı karara bağlanmıştır. TCDD’ye ait işletmecilik fazlası taşınmazlardan, Yönetim Kurulunca uygun görülenlerin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde ÖİB tarafından özelleştirilmesi halinde elde edilecek gelirlerin, özelleştirme giderleri düşüldükten sonra TCDD’ye aktarılması öngörülmüştür. 3-Özelleştirme uygulamaları: Denetlenen kuruluşlardan özelleştirme kapsam ve programında bulunanlar 80 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 144 Çizelge: 80- Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar Şirket / kuruluş adı Kapsam ve programa alınma tarihi Kamu payı
% A- Özelleştirme kapsamında olanlar:
1-EÜAŞ (3 termik, 6 hidroelektrik ve akarsu santralları) 30.05.2003 100 B- Özelleştirme kapsam ve programında olanlar:
1-Sümer Holding A.Ş. (1) 11.09.1987 100 2-T.Denizcilik İşletmeleri A.Ş. (1) 10.08.1993 100 3-T.H.Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş. (KBİ) 25.11.1993 99,99 4-T. Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) (1) 05.02.2001 100 5-T. Halk Bankası A.Ş. 05.02.2001 51,1 6-tta Gayrimenkul A.Ş. (2) 05.02.2001 100 7-TCDD’ye ait 2 liman 30.12.2004 100 8-Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (1) 27.12.2006 100 9-Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret A.Ş. 12.07.2007 56,09 10-Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (1) 12.08.2008 100 11-EÜAŞ işletimindeki 25 hidroelektrik santrali 19.10.2009 100 12-TEMSAN 15.06.2015 100 13-TP Petrol Dağıtım A.Ş. 15.06.2015 100 Veriler http://www.oib.gov.tr/portfoy/portfoy_genel.htm elde edilmiştir. (1) Bu kuruluşlarda hisse senedi veya tesis ve varlık satışı biçiminde kısmen özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (2) 31.08.2016 tarihi itibarıyla Sümer Holding AŞ ile birleşti. 2015 yılında gerçekleştirilen özelleştirmelerden elde edilen 1.992 milyon ABD Doları tutarındaki gelirin, 1.868 milyon ABD Doları KİT’lere ait varlıkların özelleştirilmesinden sağlanmış olup; 1.750 milyon ABD Doları işletme ve tesis satışlarından, 63 milyon TL’si varlık satışlarından, 55 milyon TL’si bedelli devirlerden elde edilen gelirlerle ilgilidir. Sümer Holding AŞ: 1987 yılında özelleştirme kapsamına alınan Şirket, 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanunla özelleştirme kapsam ve programına alınmış sayılmış, ÖİB’nin 02.07.1999 tarih ve 3179 sayılı yazısıyla; Özelleştirme kapsam ve programına alınarak kendisine devredilen iştirak paylarının özelleştirilmesi çalışmalarını yapmakla da görevlendirilmiştir. ÖYK’nın 20.05.2011 tarih ve 2011/89 sayılı kararıyla Holdingin özelleştirme süresi 31.12.2015 olarak belirlenmiş, 06.07.2015 tarih ve 2015/58 sayılı ÖYK kararı ile bu süre 31.12.2020 olarak değiştirilmiştir. Kendine ait işletmelerinin özelleştirilmesi 2005 yılında tamamlanan Holding, hali hazırda özelleştirme kapsam ve programına alınıp, bünyesinde birleştirilen şirketlerin kalan mallarının, borçlarının ve alacaklarının tediye ve tahsil işlemleriyle diğer işlerini yürütmektedir. Türkiye Denizcilik İşletmeleri AŞ (TDİ): TDİ, Bakanlar Kurulu’nun 10.08.1993 tarih ve 93/4693 sayılı Kararı ile özelleştirme kapsamına alınarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na bağlanmış, 24.11.1994 tarihinde de özelleştirme programına alınmıştır. 2015 yılı özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak;

Sayıştay 145 -TDİ’ye ait Ordu Limanı ÖYK’nın 29.12.2014 tarih ve 2014/146 sayılı kararı ile Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na bilabedel devredilmesi kararı alınmış olup 16.04.2015 tarihinde devir işlemi gerçekleşmiştir. -ÖYK’nın 07.03.2011 tarih ve 2011/17 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alının Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı’nın İşletme Hakkının Verilmesi Yöntemi ile özelleştirilmesi işlemlerine 2015 yılında da devam edilmiştir. -ÖYK’nın 07.08.2014 tarih ve 2014/78 sayılı kararıyla; Kemerköy İskelesi ve geri sahasında bulunan taşınmazların “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemi ile bir bütün halinde (Kemerköy Liman Sahası) özelleştirilmesi kapsamında İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi 23.12.2014 tarihinde imzalanmıştır. Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ): TEDAŞ Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan elektrik dağıtım ve elektrik perakende şirketlerinin tümü 2013 yılı itibarıyla özelleştirilmiş olup; özelleştirme kapsam ve programında sadece TEDAŞ Genel Müdürlüğü kalmıştır. Türkiye Halk Bankası AŞ: Kamu bankalarının özelleştirmeye hazırlanması ve yeniden yapılandırılması amacıyla 25.11.2000 tarihinde 4603 sayılı Kanun yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda Banka hakkında, Yeniden Yapılandırma ve Özelleştirmeye Hazırlık Planlarının Uygulama Esas ve Usullerine İlişkin 12.01.2002 tarih ve 2002/3555 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince yeniden yapılandırma süreci başlatılmıştır. 11.08.2006 tarih ve 2006/69 sayılı ÖYK Kararıyla, Banka’daki kamu hisseleri ÖİB’ye devredilerek, %99,9 hissenin 25.05.2008 tarihine kadar blok satış yöntemiyle satılması kararlaştırılmıştır. ÖİB’ye devredilen hisselerin %24,98’ine tekabül eden 312,3 milyon TL’lik hisse, 10.05.2007 tarihinde halka arz edilmiştir. ÖYK’nın 04.10.2012 tarih 2012/150 sayılı Kararı ile de, ÖİB’ye ait toplam sermayedeki %23,92’lik hisselerin halka arzı 21.11.2012 tarihinde tamamlanmıştır. İkincil halka arzla, Banka’nın halka açıklık oranı %48,9’a yükselmiştir. Kasım 2016 itibarıyla, nitelikli paya sahip hissedar, %51,1’lik hisse oranı ile ÖİB’dir. Ayrıca ÖYK tarafından 29.12.2014 tarihinde alınan 129 ve 130 sayılı kararlar ile; Şirket bağlı ortaklıklarından Halk Hayat ve Emeklilik AŞ sermayesindeki %100 oranındaki Banka payının %90’lık kısmının blok satış yöntemi ile, Halk Sigorta AŞ sermayesindeki Bankaya ait %89,18 ile Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ’ye ait %4,31 olmak üzere toplam %93,49 oranındaki hissenin blok satış yöntemi ile özelleştirilmesine; özelleştirme işlemlerinin 13.11.2015 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir. Söz konusu Kararlar uyarınca, ÖİB tarafından Halk Hayat ve Emeklilik AŞ ile Halk Sigorta AŞ’nin özelleştirilmesi için 19.01.2015 tarihinde açılan ihaleler, 13.08.2015 tarihinde iptal edilmiştir. tta Gayrimenkul AŞ: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri AŞ, ÖYK’nın 05.02.2001 tarih ve 2001/06 sayılı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Özelleştirme sürecinde şirkete ait üretim tesisleri ve taşınmazların tamamının satışı gerçekleştirilmiş, en son taşınmaz devir işlemleri de 15.01.2012 tarihinde tamamlanmıştır.

Genel Rapor • 2015 146 ÖİB Başkanlık Makamının 03.02.2012 tarih ve 135 sayılı Oluru ile Şirket ana sözleşmesinde değişiklik yapılarak, Şirketin unvanı tta Gayrimenkul AŞ olarak değiştirilmiş, Şirket gayrimenkul imar, ifraz ve satışında görevlendirilmiştir. Şirket, 2015 yılı içerisinde 222.159.564 TL’lik varlık satışı veya devri ile 62.299.125 TL’lik bedelli devir işlemi gerçekleştirmiştir. Şirket tüzel kişiliği, ÖİB’nin 26.08.2016 tarih ve 607 sayılı oluru ile, 31.08.2016 tarihi itibarıyla Sümer Holding AŞ ile birleştirilmek suretiyle sona erdirilmiştir. T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD): TCDD’nin 6 limanı 30.12.2004 tarih ve 2004/128 sayılı ÖYK kararıyla özelleştirme programına alınmış ve 02.06.2005 tarih ve 2005/54 sayılı Kararıyla özelleştirme stratejisi belirlenmiştir. Bu kapsamda ÖYK’nın muhtelif tarihlerde aldığı kararlar çerçevesinde işletme haklarının devri suretiyle özelleştirilen limanlardan Mersin limanının teslimi 2007 yılında, Bandırma ve Samsun Limanlarının teslimi 2010 yılında, İskenderun Limanının teslimi 2011 yılında, Derince Limanının teslimi 2015 yılında gerçekleştirilmiştir. İzmir Limanının özelleştirme süreci devam etmektedir. Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ: ÖYK’nın 27.12.2006 tarih ve 2006/100 sayılı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınan 9 adet elektrik üretim santralinin tek çatı altında toplanması amacıyla 2007 yılında Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş kurulmuştur. Şirkete ait elektrik üretim santrallerinin tamamının satışı ÖYK’nın 07.05.2008 tarih ve 2008/29 nolu kararı ile onaylanmış ve devir işlemi 01.09.2008 tarihinde gerçekleştirilmiştir. 01.09.2008 tarihten itibaren herhangi bir üretim faaliyeti bulunmayan Şirketin faaliyetleri; işletme hakkı devir sözleşmeleri kapsamında mülkiyeti kendisine ait olan santrallerde yapılacak yatırımlar ve sigorta işlerinin izlenmesi, ayrılacak amortismanların takibi ve yapılan işlerle ilgili denetim ve kontrollük görevi gibi hususlarla sınırlı kalmıştır. Şirket 2015 yılında, 4046 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında, işletme hakkı devri suretiyle özelleştirilen santrallar üzerindeki işletme hakkı devir sözleşmelerinden doğan denetim ve kontrollük görevinin yanı sıra, ÖİB tarafından verilen yetkiler çerçevesinde bazı taşınmazların özelleştirilmesi işlemlerini yürütmüştür. ÖYK’nın 22.07.2015 tarih ve 2015/63 sayılı kararı ile Şirketin 2020 yılına kadar tamamlanmak üzere blok satış yöntemiyle özelleştirilmesine karar verilmiştir. Karar kapsamında çıkılan özelleştirme ihalesinde son teklif verme tarihi 09.10.2015 olarak belirlenmesine rağmen, 22.10.2015 tarih ve 909 sayılı ÖİB oluru ile ihale iptal edilmiş ve teklif zarfları açılmadan iade edilmiştir. ADÜAŞ’a ait bazı taşınmazların varlık satışı, bazı taşınmazların 49 yıl süreyle işletme hakkı verilmesi, bazı taşınmazların varlık satışı ve/veya kullanım izninin devri ve/veya işletme hakkının verilmesi suretiyle Şirket tarafından özelleştirilmesini öngören 27.10.2015 tarih ve 921 sayılı ÖİB kararı kapsamında yapılan ihale sonucunda pazarlık ve açık artırma turları ile varlıkların toplam 76 milyon TL bedelle özelleştirilmesine ilişkin karar ÖYK’nın 14.03.2016 tarih ve 2016/31 sayılı kararıyla onaylanmıştır. Gerçekleştirilen özelleştirme çalışmalarından sonra, Şirket’in ÖİB’den kiraladığı otopark alanını hizmet alımı suretiyle işlettirmek dışında bir işletmecilik faaliyeti kalmamıştır.

Sayıştay 147 Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ: Şirketin, ÖİB’ye ait %56,09 oranındaki hissesi, ÖYK’nın 18.01.2008 tarih ve 2008/003 sayılı kararına istinaden blok satış yoluyla özelleştirilmesi için ihaleye çıkılmış, ancak teklif gelmemiştir. Şirketteki kamu hisselerinin satışına yönelik olarak 2008 yılından beri sürdürülen çalışmalardan sonuç alınamamıştır. Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ: Şirket 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ÖYK kararıyla özelleştirme kapsamına, 08.10.2007 tarih ve 2007/57 sayılı ÖYK kararıyla da özelleştirme programına alınmıştır. 14.07.2008 tarih ve 2008/42 sayılı ÖYK kararıyla; Şirkete bağlı fabrikaların tek tek satılması yerine, gruplar halinde satılması öngörülmüştür. Bu amaçla fabrikalar 6 portföye ayrılmış ve özelleştirmenin bu strateji ile yapılması öngörülmüştür. 2000 yılından beri özelleştirme kapsamında bulunan ve ÖYK’nın değişik tarihli kararlarıyla özelleştirme süresi sürekli uzatılan şirketin özelleştirilmesi 2015 yılında da gerçekleştirilememiştir. TÜRKŞEKER fabrikalarının özelleştirilmesine ilişkin çalışmalar ve atıl arsa-arazi ve diğer taşınmazların özelleştirilmesine ilişkin gerek ÖİB gerekse de TÜRKŞEKER tarafından sürdürülen çalışmalar devam etmektedir. Bu çerçevede 2015 yılında ÖİB tarafından 34 adet taşınmaz ihalesine çıkılmış, bunlardan 7 adedi iptal edilmiş, 2 adedi onay aşamasında olup, 25 adedi de ilan aşamasındadır. İdarece verilen yetkiye istinaden TÜRKŞEKER tarafından da 5 adet taşınmazın ihalesi gerçekleştirilmiştir. Elektrik Üretim AŞ: Kamu elektrik üretim santrallerinin 3096 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, 4046 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri ise ÖİB tarafından yürütülmüştür. 2008 yılında yürürlüğe giren 5784 sayılı Kanunda; EÜAŞ’ın özelleştirme programına alınan birim ve varlıklarının 4046 sayılı Kanun gereğince doğrudan ÖİB’ye aktarılması yerine EÜAŞ bünyesinde kalması ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilerinin devam etmesi, özelleştirmeye hazırlık ve özelleştirme işlemlerinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülmesi hususları düzenlenmiştir. 2013 yılında yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda da; TEDAŞ, EÜAŞ ve bunların müessese, bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarının özelleştirilmesinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde ÖİB tarafından yürütülmesi öngörülmüştür. 2009 yılında özelleştirme programına alınan EÜAŞ’a ait 55 küçük HES’in ihalesi muhtelif tarihlerde yapılmıştır. Bunlardan 50’sinin işletme hakkı 49 yıllığına ilgili şirketlere devredilmiştir. 30.05.2003 tarih ve 2003/34 sayılı ÖYK Kararı ile SEAŞ’a ait Soma A ve B termik santralleri hazırlık işlemine tabi tutulmak üzere özelleştirme kapsamına alınmıştır. ÖYK’nun 07.08.2014 tarih ve 2024/76 sayılı kararı ile Bursa Linyitleri İşletmesi (BLİ), BLİ tarafından kullanılan taşınmazlar, 79528 No.lu Ruhsat ve bu Ruhsatın kapsadığı Maden Sahası ve

Genel Rapor • 2015 148 buralarda çalışan her türlü kamu personeli 4046 sayılı Kanuna istinaden tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte SEAŞ’a bedelsiz olarak devredilmiştir. SEAŞ’a ait Soma B Termik Santrali ve bu santral tarafından kullanılan taşınmazların ihalesi 13.01.2015 tarihinde tamamlanmış, 685.500.000 ABD Doları ile en yüksek teklifi veren Konya Şeker Sanayi ve Ticaret AŞ’ye 22.06.2015 tarihinde devredilmiştir. Orhaneli ve Tunçbilek termik santralleri ile SEAŞ’a ait BLİ’nin ihalesi 17.12.2014 tarihinde tamamlanmış, 521.000.000 ABD Doları ile en yüksek teklifi veren Çelikler Taahhüt İnşaat ve Sanayi AŞ’ye 22.06.2015 tarihinde devredilmiştir. ÖYK’nın 2015/55 sayılı kararı ile EÜAŞ’a ait özelleştirme kapsamında bulunan 3 termik ve 6 HES özelleştirme programına, kapsamda olmayan 20 HES özelleştirme kapsam ve programına alınmış ve özelleştirme işlemlerinin 31.12.2020 tarihine kadar tamamlanması kararlaştırılmıştır. TEMSAN AŞ: TEMSAN AŞ, ÖYK’nın 15.06.2015 tarihli ve 2015/55 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmış olup, özelleştirme çalışmaları devam etmektedir. TP Petrol Dağıtım AŞ: Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ, ÖYK’nın 15.06.2015 tarihli ve 2015/55 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. 20.10.2016 tarihinde yapılan ihale sonucunda Şirket 490 milyon TL bedelle satılmış olup, Rekabet Kurumu görüşü ve ÖYK onayı beklenilmektedir. Milli Piyango İdaresi: Şans oyunları lisansının verilmesine yönelik ilk işlemlere ÖYK’nın 12.09.2003 tarihli ve 2003/62 sayılı kararı ile başlanmıştır. Bu doğrultuda şans oyunlarının lisans verilmesi suretiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak 07.05.2009 tarihinde gerçekleştirilen ilk ihale, teklif bedellerinin yetersiz kalması nedeniyle iptal edilmiştir. 15.07.2014 tarihinde yapılan ihalede, şans oyunlarının lisans verilmesi suretiyle özelleştirilmesi işi 2.755.000.000 ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren bir Ortak Girişim Grubuna ihale edilmiş, Ortak Girişim Grubu ön görülen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmeyerek lisans sözleşmesini imzalamaktan imtina etmiştir. Bunun üzerine ÖYK’nın 12.08.2014 tarih ve 2014/92 sayılı Kararı çerçevesinde, ihalede 2.750.000.000 ABD Doları bedelle en yüksek ikinci teklifi veren diğer Ortak Girişim Grubuyla lisans sözleşmesi imzalanması çalışmalarına başlanmış, Ortak Girişim Grubunun süre uzatımı istemesi üzerine, ÖİB tarafından 10.12.2015 tarihi mesai saati sonuna kadar süre uzatımı verilmiştir. Ancak verilen sürede özelleştirme işleminin tamamlanamaması üzerine yeni ihale sürecine başlanılmıştır.

Sayıştay 149 II. DİĞER KURULUŞLAR A-DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 2010 yılına kadar; -Teşkilat kanunlarında denetimi Sayıştay tarafından yapılması öngörülen, genel bütçeden yardım alan bağımsız bütçeli idarelerle, -İlgili mevzuatlarında Sayıştay denetimine tabi olmamakla birlikte, TBMM KİT Komisyonunun aldığı kararlar gereğince sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan ya da sonradan bu kapsama giren, kuruluş ve şirketler diğer kuruluşlar kapsamında değerlendirilmiştir. Önceki yıllarda diğer kuruluşlar arasında değerlendirilmiş olup, 2010 yılında yürürlüğe giren 6085 sayılı Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabi kuruluşlardan; Anayasa’daki KİT tanımı çerçevesinde belirli alanlarda işletmecilik yapmak üzere kurulmuş kuruluş ve ortaklıklar 2011 yılından itibaren KİT’ler arasında değerlendirilmiş, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kuruluşlar ise diğer kuruluşlar bölümünde değerlendirilmeye devam edilmiştir. B-DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ Diğer kuruluşlar tarafından kullanılan 236,3 milyar TL tutarındaki kaynağın; %76,8 oranında 181,5 milyar TL’si mali kuruluşlar içinde yer alan T. Vakıflar Bankası TAO tarafından, %23,2 oranında 54,8 milyar TL’si TRT, MPM ve TOKİ’nin yer aldığı, ulaştırma ve diğer hizmetler sektöründeki kuruluşlar tarafından kullanılmıştır. 2011-2015 döneminde KİT’ler içinde değerlendirilmeyen kuruluşların sektörler itibarıyla ayrıntısına (Ek:2) de, rapor kapsamındaki kuruluşların 2015 yılına ilişkin başlıca bilgilere (Ek:8) de yer verilmiştir. Diğer kuruluşlara ait başlıca bilgilere 81 sayılı çizelgede yer verilmiştir.

Genel Rapor • 2015 150 Son A rtış Toplu bilgiler Ölçü 2011 2012 2013 2014 2015 iki yıl veya farkı azalış (% ) Esas sermaye Bin TL 2.688.001 2.682.001 2.682.001 2.682.001 2.682.001

Ödenmiş sermaye " 2.688.001 2.682.001 2.682.001 2.682.001 2.682.001

Sermaye ödeme oranı % 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0

Kaynaklar : Öz kaynaklar Bin TL 29.034.872 34.736.661 38.192.433 44.586.752 49.547.783 4.961.031 11,1 Yabancı kaynaklar : -Kısa süreli " 82.909.759 94.182.843 120.663.677 138.309.375 158.352.118 20.042.743 14,5 -Uzun süreli " 18.629.751 24.601.134 25.381.251 29.667.027 28.424.932 (1.242.095) (4,2) Varlıklar : -Dönen varlıklar (Net) " 56.917.114 60.135.514 82.356.249 91.488.544 103.702.982 12.214.438 13,4 -Duran varlıklar (Net) " 72.572.251 92.303.071 101.881.112 121.074.610 126.520.238 5.445.628 4,5 Yatırım harcamaları (Nakdi) " 320.038 360.214 484.283 116.313 467.260 350.947 301,7 Tüm alımlar tutarı " 339.248 463.045 595.067 665.856 725.306 59.450 8,9 Net satış hasılatı () " 8.720.740 7.799.503 6.748.871 9.227.615 7.359.393 (1.868.222) (20,2) Satışların maliyeti () " 5.528.297 3.662.641 3.104.474 4.836.203 3.786.748 (1.049.455) (21,7) M evduat " 60.939.218 67.242.290 81.532.814 91.756.968 109.922.534 18.165.566 19,8 Verilen krediler " 57.268.533 68.101.671 86.728.786 104.563.428 123.776.425 19.212.997 18,4 Sübvansiyonlar " 3.825 7.287 5.153 6.051 6.094 43 0,7 Stoklar: -İlk madde ve malzeme " 24.507 22.899 27.985 23.661 24.149 488 2,1 -Yarı mamul-ara mamul " 1.151 1.035 1.044 6.893.615 8.426.536 1.532.921 22,2 -M amul " 405.454 496.698 302.263 288.836 1.012.970 724.134 250,7 -Ticari mal " 3.828.111 4.438.361 6.908.547 1.115 1.125 10 0,9 Personel: M emur (ortalama) Kişi 663 688 720 712 680 (32) (4,5) Sözleşmeli personel (ortalama) " 8.158 7.658 7.737 7.791 7.970 179 2,3 İşçi (ortalama) " 13.044 13.215 14.249 15.049 15.271 222 1,5 Toplam personel giderleri Bin TL 1.425.339 1.481.626 1.668.846 1.816.032 2.067.657 251.625 13,9 Toplam memur giderleri " 23.607 27.212 30.367 32.678 34.388 1.710 5,2 Toplam sözleşmeli personel giderleri " 440.959 531.634 528.431 587.158 638.416 51.258 8,7 Toplam işçi giderleri " 957.885 922.275 1.107.736 1.193.801 1.345.975 152.174 12,7 Aylık kişi başına memur giderleri TL 2.967 3.296 3.515 3.825 4.214 389 10,2 Aylık kişi başına sözleşmeli personel giderleri " 4.504 5.785 5.692 6.280 6.675 395 6,3 Aylık kişi başına işçi giderleri " 6.120 5.816 6.478 6.610 7.344 734 11,1 Tahakkuk eden kurumlar vergisi Bin TL 304.461 509.713 256.587 602.546 407.945 (194.601) (32,3) Tahakkuk eden tüm vergiler " 1.318.367 1.472.117 959.422 1.363.187 1.185.397 (177.790) (13,0) GSYH'ye katkı (üretici fiyatlarıyla) " 6.469.728 8.351.220 8.395.844 9.250.195 9.432.145 181.950 2,0 GSYH'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 7.336.598 9.088.088 8.966.751 9.858.385 10.045.137 186.752 1,9 GSM H'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 7.192.205 9.064.839 8.725.029 9.580.092 9.637.480 57.388 0,6 İşletme faaliyetleri kârları toplamı () " 2.474.738 3.382.617 2.806.164 3.469.121 2.742.181 (726.940) (21,0) İşletme faaliyetleri zararları toplamı () " (32.778) (34.913) (37.606) (34.701) (225.425) (190.724) 549,6 Finansman giderleri (yatırımlar hariç)() " 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 Dönem kârları toplamı Bin TL 3.065.440 5.867.052 5.383.350 6.942.684 6.074.278 (868.406) (12,5) Dönem zararları toplamı Bin TL (8.910) (52.294) (146.973) (146.973) () M ali kuruluşlar hariç. Çizelge: 81- Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemine ait başlıca bilgileri

Sayıştay 151 C-İSTİHDAM: 1-Personel statüsü: Diğer kuruluşlar kapsamında olan kuruluşlardan kendi kuruluş kanunu bulunanlarda istihdam edilen personelin hangi statüde çalıştırılacağı kanunlarında belirlenmiştir. Bu kuruluşlardan; AOÇ faaliyetlerini 657 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen memurlar, 4857 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen işçiler ve istisnai hallerde de sözleşmeli statüde istihdam edilen personel ile yürütmektedir. TRT’de çalışan personelin tamamı sözleşmeli statüde, Vakıfbank personeli 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındadır. MPİ ve Şeker Kurumunda çalışanların tamamı memur statüsünde iken, TOKİ’de çalışanlar memur ve sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmiştir. Belirtilen kuruluşlar dışındaki diğer kuruluşlarda ise genellikle 4857 sayılı İş Kanununa tabi işçi personel istihdam edilmektedir. 2-Personel istihdamı: Diğer kuruluşlarda çalışan personel sayısı, bu kapsamdaki kuruluş sayısına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Diğer kuruluşlarda çalışan ortalama personel sayısı 2012 yılında azalış göstermesine karşılık genel olarak artan bir seyir izlemiş, 2010 yılında 100 olan ortalama çalışan endeksi 2015 yılında 119,3 olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında çalışan ortalama 23.921 personelin; %62,5 oranında 14.945’i mali kuruluş olarak faaliyet gösteren T. Vakıflar Bankası AO’da, %30,7 oranında 7.338’i ulaştırma haberleşme sektöründe faaliyet gösteren TRT’de, %5,4 oranında 1.299’u diğer hizmetler sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlarda, %1,4 oranında 339’u tarım sektöründe faaliyet gösteren AOÇ’de istihdam edilmiştir. Diğer kuruluşlarda çalışan personelin statüleri itibarıyla dağılımı 82 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu 2011 663 667 8.158 7.671 13.044 13.213 21.865 21.551 2012 688 722 7.658 7.706 13.215 13.832 21.561 22.260 2013 720 722 7.737 7.780 14.249 15.317 22.706 23.819 2014 712 704 7.791 7.814 15.049 15.253 23.552 23.771 2015 680 667 7.970 8.108 15.271 15.732 23.921 24.507 Çizelge: 82- Diğer kuruluşlarda çalışan personel (Kişi) Yıllar Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam 2015 yılında diğer kuruluşlarda çalışan ortalama 23.921 personelin; %2,9’u memur, %33,3’ü sözleşmeli personel, %63,8’i işçi statüsünde istihdam edilmiş olup, işçi statüsünde istihdam edilen 15.271 personelin; %14,2 oranında 2.170’i kapsam dışı personel, %85,7 oranında

Genel Rapor • 2015 152 13.079’u daimi işçi, %0,1 oranında 22’si geçici işçi statüsündedir. KİT’lerde olduğu gibi bu kuruluşlarda da yüklenici aracılığı ile işçi temini uygulaması yaygın olarak kullanılmakta olup, 2014 yıl sonu itibarıyla 5.941 kişi olan yüklenici işçisi sayısı 2015 yıl sonu itibarıyla 5.716 kişi olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşların 2014 yılına göre %13,9 oranında 251,6 milyon TL artarak 2,1 milyar TL olarak gerçekleşen toplam personel harcamalarının; 2,5 milyon TL’si kuruluş dışı yönetim ve denetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler, 34,6 milyon TL’si memur, 647,5 milyon TL’si sözleşmeli personel, 1.383,1 milyon TL’si işçi personelle ilgili olup, harcamaların 46,4 milyon TL’si geçmiş yıllarla ilgili olarak gerçekleştirilmiştir. Toplam personel giderleri 2011 yılına göre %45,1 oranında artış göstermiş olup, aynı dönemde sabit fiyatlar bazında artış oranı %8,1 olarak gerçekleşmiştir. İşçiler için 2015 yılında yapılan toplam 1.383,1 milyon TL tutarındaki harcamanın; %0,5 oranında 7,1 milyon TL’si kapsam dışı personel, %99,5 oranında 1.376,0 milyon TL’si kapsam içi ve geçici işçiler için yapılmıştır. Diğer kuruluşlarda 2011-2015 yıllarında istihdam edilen personelin sektörler itibarıyla ortalama ve yıl sonu çalışan sayıları 83 sayılı, toplam personel giderleri 84 sayılı, memur, sözleşmeli ve işçi personel için yapılan harcamaların sektörler itibarıyla ayrıntısı 84/a-c sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. 3-Personelle ilgili sosyal konular: Diğer kuruluşlarda istihdam edilen personel için 2015 yılında gerçekleşen 2.067,7 milyon TL tutarındaki personel giderlerinin %27,2’sini oluşturan 561,6 milyon TL tutarındaki sosyal amaçlı giderlerin; 515,2 milyon TL’si cari yılla, 46,4 milyon TL’si geçmiş yıl giderleriyle ilgilidir. Toplam sosyal giderler içinde %46,4 oranında 260,5 milyon TL ile en büyük pay SGK primi ve işsizlik sigortası primi işveren payı giderlerine ait olup, emekli olan işçilere ödenen kıdem tazminatı %5,8 oranında 32,4 milyon TL, memur ve sözleşmeli personel için ödenen emekli ikramiyesi %1,8 oranında 9,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.

Sayıştay 153 13.079’u daimi işçi, %0,1 oranında 22’si geçici işçi statüsündedir. KİT’lerde olduğu gibi bu kuruluşlarda da yüklenici aracılığı ile işçi temini uygulaması yaygın olarak kullanılmakta olup, 2014 yıl sonu itibarıyla 5.941 kişi olan yüklenici işçisi sayısı 2015 yıl sonu itibarıyla 5.716 kişi olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşların 2014 yılına göre %13,9 oranında 251,6 milyon TL artarak 2,1 milyar TL olarak gerçekleşen toplam personel harcamalarının; 2,5 milyon TL’si kuruluş dışı yönetim ve denetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler, 34,6 milyon TL’si memur, 647,5 milyon TL’si sözleşmeli personel, 1.383,1 milyon TL’si işçi personelle ilgili olup, harcamaların 46,4 milyon TL’si geçmiş yıllarla ilgili olarak gerçekleştirilmiştir. Toplam personel giderleri 2011 yılına göre %45,1 oranında artış göstermiş olup, aynı dönemde sabit fiyatlar bazında artış oranı %8,1 olarak gerçekleşmiştir. İşçiler için 2015 yılında yapılan toplam 1.383,1 milyon TL tutarındaki harcamanın; %0,5 oranında 7,1 milyon TL’si kapsam dışı personel, %99,5 oranında 1.376,0 milyon TL’si kapsam içi ve geçici işçiler için yapılmıştır. Diğer kuruluşlarda 2011-2015 yıllarında istihdam edilen personelin sektörler itibarıyla ortalama ve yıl sonu çalışan sayıları 83 sayılı, toplam personel giderleri 84 sayılı, memur, sözleşmeli ve işçi personel için yapılan harcamaların sektörler itibarıyla ayrıntısı 84/a-c sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. 3-Personelle ilgili sosyal konular: Diğer kuruluşlarda istihdam edilen personel için 2015 yılında gerçekleşen 2.067,7 milyon TL tutarındaki personel giderlerinin %27,2’sini oluşturan 561,6 milyon TL tutarındaki sosyal amaçlı giderlerin; 515,2 milyon TL’si cari yılla, 46,4 milyon TL’si geçmiş yıl giderleriyle ilgilidir. Toplam sosyal giderler içinde %46,4 oranında 260,5 milyon TL ile en büyük pay SGK primi ve işsizlik sigortası primi işveren payı giderlerine ait olup, emekli olan işçilere ödenen kıdem tazminatı %5,8 oranında 32,4 milyon TL, memur ve sözleşmeli personel için ödenen emekli ikramiyesi %1,8 oranında 9,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 1-Tarım 323 363 364 348 339 (9 ) 316 371 357 347 331 (16 ) 2-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 7.564 7.053 7.137 7.171 7.338 167 7.060 7.106 7.159 7.182 7.473 291 b)Diğer hizmetler 1.950 1.281 1.324 1.342 1.299 (43 ) 1.953 1.320 1.360 1.322 1.293 (29 ) Toplam (2) 9.514 8.334 8.461 8.513 8.637 124 9.013 8.426 8.519 8.504 8.766 262 3-M ali kuruluşlar 12.028 12.864 13.881 14.691 14.945 254 12.222 13.463 14.943 14.920 15.410 490 Genel toplam 21.865 21.561 22.706 23.552 23.921 369 21.551 22.260 23.819 23.771 24.507 736 Endeks 2010= 100 109,0 107,5 113,2 117,4 119,3 1,8 104,3 107,7 115,3 115,0 118,6 3,6 Çizelge: 83- Diğer kuruluşlar personeli (Kişi) Sektörler Ortalama Yıl sonu 2011 2012 2013 2014 Esas ücret Ek ödeme Sosyal giderler Toplam 1-Tarım 14.227 17.041 18.259 21.263 8.630 6.261 7.760 22.651 2-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 404.132 489.234 483.068 536.628 323.827 118.058 150.152 592.037 c)Diğer hizmetler 187.410 72.792 80.498 88.550 41.674 31.497 20.494 93.665 Toplam (2) 591.542 562.026 563.566 625.178 365.501 149.555 170.646 685.702 3-M ali kuruluşlar 819.570 902.559 1.087.021 1.169.591 558.063 418.038 383.203 1.359.304 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 1.425.339 1.481.626 1.668.846 1.816.032 932.194 573.854 561.609 2.067.657 Endeks 2010=100 105,6 109,8 123,7 134,6 153,2 Genel toplam 709.653 694.849 728.722 733.099 767.106 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 95,6 93,6 98,2 98,8 103,4 Çizelge: 84- Diğer kuruluşlar personel giderleri (Bin TL) 2015 Sektörler

Genel Rapor • 2015 154 Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 1- Tarım 2.301 3.176 3.392 3.524 4.070 546 2- Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme b)Diğer hizmetler 21.306 24.036 26.975 29.154 30.490 1.336 Toplam (2) 21.306 24.036 26.975 29.154 30.490 1.336 3- Mali kuruluşlar Genel toplam (Cari fiyatlarla) 23.607 27.212 30.367 32.678 34.560 1.882 Endeks 2010=100 104,5 120,5 134,5 144,7 153,0 8,3 Genel toplam 11.754 12.762 13.260 13.192 12.822 (370) (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 94,6 102,8 106,8 106,2 103,2 (3,0 ) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 1- Tarım 143 2- Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 404.132 488.946 482.755 536.303 591.673 55.370 b)Diğer hizmetler 36.684 42.688 45.676 50.855 55.839 4.984 Toplam (2) 440.816 531.634 528.431 587.158 647.512 60.354 3- Mali kuruluşlar Genel toplam (Cari fiyatlarla) 440.959 531.634 528.431 587.158 647.512 60.354 Endeks 2010=100 109,0 131,5 130,7 145,2 160,1 14,9 Genel toplam 219.546 249.324 230.746 237.025 240.229 3.204 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 98,7 112,1 103,8 106,6 108,0 1,4 Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı 1- Tarım 11.783 13.865 14.867 17.739 18.581 842 2- Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme b)Diğer hizmetler 127.893 5.851 7.612 8.304 7.058 (1.246) Toplam (2) 127.893 5.851 7.612 8.304 7.058 (1.246) 3- Mali kuruluşlar 818.209 902.559 1.085.257 1.167.758 1.357.421 189.663 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 957.885 922.275 1.107.736 1.193.801 1.383.060 189.259 Endeks 2010=100 123,9 119,3 143,3 154,4 178,9 24,5 Genel toplam 476.916 432.526 483.706 481.915 513.119 31.203 (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Endeks 2010=100 112,2 101,8 113,8 113,4 120,7 7,3 (Bin TL) Çizelge: 85/a- Memur giderleri (Bin TL) Çizelge: 85/b- Sözleşmeli personel giderleri Çizelge: 85/c- İşçi giderleri (Bin TL)

Sayıştay 155 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1- Genel mali durum: Diğer kuruluşların 2015 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) geçen yıla göre %0,97 oranında azalmasına rağmen 2011 yıl sonu değerlerine göre %34,5 oranında artış göstermiştir. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir. Kaynak Üretici varlık fiyatları artışı artışı Yıllar % % 2011 (11,64) 11,09 2012 18,73 6,09 2013 2,24 4,48 2014 11,84 10,25 2015 (0,97) 5,28 Diğer kuruluşların mali durumlarının değerlendirilmesine esas, sektörel bazda 2015 yılı varlıklarının (Ek:5) ve kaynaklarının ayrıntısına (Ek:6) ekler arasında yer verilmiştir. Sayıştay tarafından denetlenen KİT’lerin dışındaki diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarına ait genel mali durumları toplu olarak 86 sayılı çizelgede, 2015 yılı varlık ve kaynaklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 86/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 156 2011 2012 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 19.736.467 48,4 22.818.507 47,1 25.676.112 51,9 29.915.002 54,0 32.880.235 60,0 2.965.233 9,0 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 13.477.120 33,1 15.234.687 31,5 12.730.069 25,7 13.004.233 23,5 7.916.386 14,4 (5.087.847) (64,3) b ) Kısa süreli 8.638.526 21,3 11.431.886 23,7 11.081.989 22,5 12.428.148 22,6 14.019.647 25,6 1.591.499 11,4 Toplam 22.115.646 54,2 26.666.573 55,1 23.812.058 48,1 25.432.381 46,0 21.936.033 40,0 (3.496.348) (15,9) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.085.017) (2,7) (1.082.053) (2,2) 0,0 0,0 Kaynaklar toplamı 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 49.488.170 100,0 55.347.383 100,0 54.816.268 100,0 (531.115) (1,0) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.959.908 7,3 2.764.849 5,7 3.320.301 6,7 2.701.460 4,9 2.672.577 4,9 (28.883) (1,1) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 19.088.284 46,8 22.293.826 46,1 19.111.905 38,6 22.361.744 40,4 16.959.143 30,9 (5.402.601) (31,9) Toplam ( 1 ) 22.048.192 54,1 25.058.675 51,8 22.432.206 45,3 25.063.204 45,3 19.631.720 35,8 (5.431.484) (27,7) 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 17.074.691 41,9 22.056.820 45,6 24.483.941 49,5 28.413.799 51,3 32.977.184 60,2 4.563.385 13,8 b ) Hazır değerler 1.644.213 4,1 1.287.532 2,8 2.572.023 5,2 1.870.380 3,4 2.207.364 4,0 336.984 15,3 Toplam ( 2 ) 18.718.904 45,9 23.344.352 48,2 27.055.964 54,7 30.284.179 54,7 35.184.548 64,2 4.900.369 13,9 Varlıklar toplamı 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 49.488.170 100,0 55.347.383 100,0 54.816.268 100,0 (531.115) (1,0) () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge: 86- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu () 2014 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2013 2015 Mali rasyolar 2011 2012 2013 2014 2.015 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

89,24 85,57 107,83 117,63 149,89 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

92,74 94,29 93,29 95,12 95,12 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

15,00 12,12 12,93 9,03 8,13 Disponibilite oranı

19,03 11,26 23,21 15,05 15,74 Genişletilmiş likidite oranı

216,69 204,20 222,6 243,67 250,97 Mali rantabilite oranı

15,48 25,70 20,76 15,81 10,51 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve : hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100

Sayıştay 157 (Bin TL) M a l i d u r u m Tarım Ulaş.- hab. Diğ.hizmet. Toplam Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 88.823 1.909.682 30.881.730 32.880.235 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 3447 49772 7863167 7.916.386 b ) Kısa süreli 14018 118956 13886673 14.019.647 Toplam (2) 17.465 168.728 21.749.840 21.936.033 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 106.288 2.078.410 52.631.570 54.816.268 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 25.740 379.894 2.266.943 2.672.577 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 971.892 15.987.251 16.959.143 Toplam ( 1 ) 25.740 1.351.786 18.254.194 19.631.720 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 66.649 395.463 32.515.072 32.977.184 b ) Hazır değerler 13.899 331.161 1.862.304 2.207.364 Toplam ( 2 ) 80.548 726.624 34.377.376 35.184.548 Varlıklar toplamı 106.288 2.078.410 52.631.570 54.816.268 Sektör payı 0,19 3,79 96,01 100,00 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge: 86/a- Diğer kuruluşların 2015 yılı kaynak ve varlıklarının sektörler itibariyle dağılımı () Diğer kuruluşların kaynaklar ve varlıklar toplamı yıllar itibarıyla sürekli artarak 2014 yılında 55,3 milyar TL’ye ulaşmış, ancak 2015 yılında %1 oranında azalarak 54,8 milyar TL’ye gerilemiştir. Cari dönem kaynak ve varlıklarının %0,2’si tarım, %99,8’i de hizmetler sektörüne aittir. Diğer kuruluşların mali bünye incelemesi aşağıda yapılmıştır. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: Diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarına ait öz kaynak unsurları 87 sayılı, yabancı kaynak unsurları 88 sayılı çizelgede ayrıntılı olarak gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 158 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1 - Ödenmiş sermaye 188.001 1,0 182.001 0,8 182.001 0,7 182.001 0,6 182.001 0,6

2 - Sermaye düzeltmesi olumlu farkı 12.585 0,1 11.275 0,0 11.275 0,0 11.275 0,0 11.275 0,0

3 - Kâr yedekleri 1.354.207 6,9 1.461.722 6,4 1.643.107 6,4 1.758.213 5,9 1.901.286 5,8 143.073 8,1 4 - Diğer öz kaynaklar ( Geçmiş yıllar karları, serm.yedekleri vb.) 15.549.635 78,7 17.644.189 77,2 20.987.269 81,5 23.801.866 79,3 27.754.175 84,2 3.952.309 16,6 5 - Dönem karlarının
öz kaynaklarda kalacak kısmı 2.658.089 13,5 3.545.370 15,5 2.930.153 11,4 4.246.833 14,2 3.116.685 9,5 (1.130.148)(26,6) Ara toplam 19.762.517 100,0 22.844.557 100,0 25.753.805 100,0 30.000.188 100,0 32.965.422 100,0 2.965.234 9,9 6 - Geçmiş yıllar zararları (-) (25.890) (0,1) (26.050) (0,1) (26.050) (0,1) (85.186) (0,3) (85.187) (0,3) (1) 0,0 7 - Dönem net zararı (-) (160) (0,0) (51.643) (0,2) Net öz kaynaklar 19.736.467 99,9 22.818.507 99,9 25.676.112 99,7 29.915.002 99,7 32.880.235 99,7 2.965.233 9,9 () Mali kuruluşlar hariç. 2015 Son iki yıl farkı Öz kaynak unsurları 2014 Çizelge: 87- Diğer kuruluşların öz kaynak unsurları () 2011 2012 2013

Sayıştay 159 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Mali borçlar 1.586.037 7,2 1.584.119 5,9 1.582.446 6,6 1.477.308 5,8 1.466.417 6,7 (10.891) (0,7) a)Kısa süreli 498.670 2,3 332.108 1,2 308.359 1,3 414.871 1,6 192.911 0,9 (221.960) (53,5) b)Uzun süreli 1.087.367 4,9 1.252.011 4,7 1.274.087 5,4 1.062.437 4,2 1.273.506 5,8 211.069 19,9 2-Ticari borçlar 19.778.628 89,4 24.354.170 91,3 21.447.561 90,1 23.117.641 90,9 19.405.328 88,5 (3.712.313) (16,1) a)Kısa süreli 7.547.192 34,1 10.474.876 39,3 10.094.566 42,4 11.283.762 44,4 12.876.415 58,7 1.592.653 14,1 b)Uzun süreli 12.231.436 55,3 13.879.294 52,0 11.352.995 47,7 11.833.879 46,5 6.528.913 29,8 (5.304.966) (44,8) 3-Vergi borçları 153.806 0,7 281.779 1,1 138.462 0,6 151.139 0,6 165.242 0,8 14.103 9,3 a)Kısa süreli 153.806 0,7 281.779 1,1 138.462 0,6 151.139 0,6 165.242 0,8 14.103 9,3 b)Uzun süreli 4-Diğer borçlar 13.076 0,1 65.848 0,2 58.429 0,2 93.158 0,4 164.558 0,8 71.400 76,6 a)Kısa süreli 12.594 0,1 50.495 0,2 58.429 0,2 93.158 0,4 114.801 0,5 21.643 23,2 b)Uzun süreli 482 0,0 15.353 0,1 0,0 0,0 49.757 0,2 49.757 0,0 5-Diğer yab. kaynaklar 584.099 2,6 380.657 1,4 585.160 2,5 593.135 2,3 734.488 3,3 141.353 23,8 a)Kısa süreli 426.264 1,9 292.628 1,1 482.173 2,0 485.218 1,9 670.278 3,1 185.060 38,1 b)Uzun süreli 157.835 0,7 88.029 0,3 102.987 0,4 107.917 0,4 64.210 0,3 (43.707) (40,5) Toplam 22.115.646 100,0 26.666.573 100,0 23.812.058 100,0 25.432.381 100,0 21.936.033 100,0 (3.496.348) (13,7) a)Kısa süreli 8.638.526 39,1 11.431.886 42,9 11.081.989 46,5 12.428.148 48,9 14.019.647 63,9 1.591.499 12,8 b)Uzun süreli 13.477.120 60,9 15.234.687 57,1 12.730.069 53,5 13.004.233 51,1 7.916.386 36,1 (5.087.847) (39,1) () Mali kuruluşlar hariç. 2015 Son iki yıl farkı 2014 Yabancı kaynak unsurları 2011 2012 2013 Çizelge: 88 - Diğer kuruluşların yabancı kaynak unsurları ()

Genel Rapor • 2015 160 Son beş yılda öz kaynaklar %66,6 oranında büyürken, önceki döneme göre artış ise %9,9 oranında olmuştur. 2011 yılındaki gerileme dışında öz kaynaklar artan bir trend göstermiştir. 2015 yılı öz kaynaklarının yaklaşık %99’unu bünyede bırakılan karlar ve yedekler oluşturmuş; ödenmiş sermayenin oranı %1 olarak gerçekleşmiştir. Özellikle TOKİ, Milli Piyango ve TRT gibi kuruluşlar, elde ettikleri dönem karları ile diğer kuruluşların öz kaynak birikimine önemli ölçüde katkıda bulunmuşlardır. Son beş yıllık dönemdeki yabancı kaynak unsurları incelendiğinde; kullanılan yabancı kaynak payının yıllar itibarıyla yaklaşık 25 milyar TL düzeyinde gerçekleştiği, ancak 2015 yılında yabancı kaynak tutarının 21,9 milyar TL’ye gerilediği görülmüştür. Bu tutarın %88,5’inin ticari borçlardan meydana geldiği, %6,7’sinin ise faize tabi mali borçlardan oluştuğu görülmektedir. Öz kaynaklar ile yabancı kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde; diğer kuruluşların toplam kaynakları içinde öz kaynak kullanımının son beş yıllık dönemde ortalama %50 seviyesinde bulunduğu, bu oranın 2015 yılında %60 seviyesine çıktığı; aynı dönemde öz kaynak karlılığının ise ortalama %20 seviyesinden %10,5 seviyesine gerilediği görülmüştür. 2015 yılında diğer kuruluşların toplam karlılık oranının üretici fiyatlarındaki artışların yaklaşık iki katı düzeyinde gerçekleşmesine rağmen son beş yıllık ortalama karlılık oranının altında gerçekleşmesi ulaştırma ve haberleşme sektöründe yer alan kuruluşun 2015 yılını dönem zararıyla kapatması ve diğer hizmetler sektöründe yer alan kuruluşların 2015 yılı dönem karlarının geçen yıla göre %21,6 oranında azalmasından kaynaklanmıştır. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: Diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarına ait varlık unsurları dönen ve duran olarak, son iki yılın değerleri ise karşılaştırmalı olarak, 89 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 161 Varlık unsurları Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Bağlı değerler 2.959.908 7,3 2.764.849 5,7 3.320.301 6,7 2.701.460 4,9 2.672.577 4,9 (28.883) (1,1) a)Maddi duran varlıklar 1.383.368 3,4 735.290 1,5 720.746 1,5 3.583 0,0 703.885 1,3 700.302

b)Diğer bağlı değerler 1.576.540 3,9 2.029.559 4,2 2.599.555 5,3 2.697.877 4,9 1.968.692 3,6 (729.185) (27,0) 2-Stoklar 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 7.292.782 14,7 7.268.607 13,1 9.518.064 17,4 2.249.457 30,9 a)Dönen 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 7.292.782 14,7 7.268.607 13,1 9.518.064 17,4 2.249.457 30,9 b)Duran 3-Hazineden alacaklar a)Dönen b)Duran 4-Yurt dışından alacaklar 2.245 0,0 2.410 0,0 2.996 0,0 3.033 0,0 2.147 0,0 (886) (29,2) a)Dönen 2.244 0,0 2.409 0,0 2.996 0,0 3.033 0,0 2.147 0,0 (886) (29,2) b)Duran 1 0,0 1 0,0 0,0 0,0 0,0 5-Diğer alacaklar 31.779.122 78,0 39.322.456 81,2 36.296.835 73,3 43.503.903 78,6 40.415.929 73,7 (3.087.974) (7,1) a)Dönen 12.777.113 31,3 17.028.631 35,2 17.184.930 34,7 21.142.159 38,2 23.456.786 42,8 2.314.627 10,9 b)Duran 19.002.009 46,6 22.293.825 46,1 19.111.905 38,6 22.361.744 40,4 16.959.143 30,9 (5.402.601) (24,2) 6-Menkul kıymetler 86.701 0,2 4.767 0,0 3.233 0,0 0 0,0 187 0,0 187 0,0 a)Dönen 427 0,0 4.767 0,0 3.233 0,0 0 0,0 187 0,0 187 0,0 b)Duran 86.274 0,2 0,0 0,0 0,0 0,0 0 0,0 7-Hazır değerler 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 2.572.023 5,2 1.870.380 3,4 2.207.364 4,0 336.984 18,0 a)Dönen 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 2.572.023 5,2 1.870.380 3,4 2.207.364 4,0 336.984 18,0 b)Duran Toplam : 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 49.488.170 100,0 55.347.383 100,0 54.816.268 100,0 (531.115) (1,0) a)Dönen 18.718.904 45,9 23.344.352 48,2 27.055.964 54,7 30.284.179 54,7 35.184.548 64,2 4.900.369 16,2 b)Duran 22.048.192 54,1 25.058.675 51,8 22.432.206 45,3 25.063.204 45,3 19.631.720 35,8 (5.431.484) (21,7) () Mali kuruluşlar hariç. 2015 Son iki yıl farkı Çizelge: 89- Diğer kuruluşların varlık unsurları () 2014 2011 2012 2013

Genel Rapor • 2015 162 Beş yıllık dönemde diğer kuruluşların varlıkları %34,5 oranında büyüme göstermiştir. 2015 yılında toplam varlıkların %73,7’sini oluşturan alacakların %58’ini kısa vadeli, %42’sini uzun vadeli alacaklar oluşturmuştur. Diğer kuruluşların son beş yıla ait bağlı değerlerinin, paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin, varlıklar toplamı içindeki oranlarına aşağıda yer verilmiştir.
2011 2012 2013 2014 2015 % % % % %
Bağlı değerler x 100 = 7,3 5,7 6,7 4,9 4,9 Varlıklar toplamı Paraya çevrilebilir ve hazır değerler x 100 = 92,7 94,3 93,3 95,1 95,1 Varlıklar toplamı c) Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkiler: Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkileri ve yıllara göre izlediği seyri görmek üzere bazı göstergelere aşağıda yer verilmiştir.
2011 2012 2013 2014 2015
% % % % %
Bağlı değerlerin öz = Bağlı değerler x 100 = 14,9 12,1 12,9 9,0 8,1 kaynaklara oranı Öz kaynaklar
Disponibilite oranı = Hazır değerler x 100 = 19 11,3 23,2 15,0 15,7 Kısa süreli borçlar
Genişletilmiş = Dönen varlıklar x 100 = 216,6 204,2 222,6 243,7 251,0 Likidite oranı Kısa süreli borçlar
2015 yılında bağlı değerlerdeki azalış ve öz kaynaklardaki artış nedeniyle bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı düşüş göstermiş, ancak, hazır değerler ile kısa sürede paraya çevrilebilir değerlerdeki artış sayesinde disponibilite ve likidite oranlarında artış görülmüştür. 2- Sektörler itibarıyla mali durum: Diğer kuruluşların toplam kaynak ve varlıkları ile bunların sektörlere göre dağılımı 90 sayılı çizelgede; sektörlerin son beş yıllık mali durumlarına ilişkin veriler ve bu veriler ışığında hesaplanan rasyolar 91-94 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.

Sayıştay 163 Toplam % Toplam % Toplam % Toplam Toplam Toplam Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL 1-Tarım 84.406 0,1 89.611 0,1 84.217 0,0 90.615 0,0 106.288 0,0 15.673 17,3 2-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 1.692.620 1,3 1.873.296 1,2 2.003.212 1,1 2.169.313 1,0 2.078.410 0,9 (90.903) (4,2) b)Ticaret 6.106 0,0 6.177 0,0 c)Diğer hizmetler 38.983.964 30,1 46.433.943 30,5 47.400.741 25,7 53.087.455 25,0 52.631.570 22,3 (455.885) (0,9) Toplam (2) 40.682.690 31,4 48.313.416 31,7 49.403.953 26,8 55.256.768 26,0 54.709.980 23,2 (546.788) (1,0) Toplam (1+2) 40.767.096 31,5 48.403.027 31,8 49.488.170 26,9 55.347.383 26,0 54.816.268 23,2 (531.115) (1,0) 3-Mali kuruluşlar 88.722.269 68,5 104.035.558 68,2 134.749.191 73,1 157.215.771 74,0 181.508.565 76,8 24.292.794 15,5 Genel toplam 129.489.365 100,0 152.438.585 100,0 184.237.361 100,0 212.563.154 100,0 236.324.833 100,0 23.761.679 11,2 2015 Son iki yıl farkı % % % Çizelge: 90 - Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 2011 2012 2013 Sektör ve alt sektörler 2014

Genel Rapor • 2015 164 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 76.420 90,5 79.061 88,2 71.542 84,9 74.884 82,6 88.823 83,6 13.939 18,6 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.012 2,4 2.330 2,6 2.692 3,2 3.063 3,4 3.447 3,2 384 12,5 b ) Kısa süreli 5.974 7,1 8.220 9,2 9.983 11,9 12.668 14,0 14.018 13,2 1.350 10,7 Toplam 7.986 9,5 10.550 11,8 12.675 15,1 15.731 17,4 17.465 16,4 1.734 11,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 84.406 100,0 89.611 100,0 84.217 100,0 90.615 100,0 106.288 100,0 15.673 17,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 23.138 27,4 23.535 26,3 24.580 29,2 26.080 28,8 25.740 24,2 (340) (1,3) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler Toplam ( 1 ) 23.138 27,4 23.535 26,3 24.580 29,2 26.080 28,8 25.740 24,2 (340) (1,3) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 23.687 28,1 38.551 43,0 45.950 54,6 57.209 63,1 66.649 62,7 9.440 16,5 b ) Hazır değerler 37.581 44,5 27.525 30,7 13.687 16,3 7.326 8,1 13.899 13,1 6.573 89,7 Toplam ( 2 ) 61.268 72,6 66.076 73,7 59.637 70,8 64.535 71,2 80.548 75,8 16.013 24,8 Varlıklar toplamı 84.406 100,0 89.611 100,0 84.217 100,0 90.615 100,0 106.288 100,0 15.673 17,3 Çizelge : 91 - Tarım sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu 2014 2015 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2011 2012 2013 Mali rasyolar 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

956,92 749,39 564,43 476,03 508,58 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

72,59 73,74 70,81 71,22 75,78 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

30,28 29,77 34,36 34,83 28,98 Disponibilite oranı

629,08 334,85 137,10 57,83 99,15 Genişletilmiş likidite oranı

1025,58 803,84 597,39 509,43 574,60 Mali rantabilite oranı

7,42 4,11 13,90 6,36 20,03 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100

Sayıştay 165 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 1.611.801 95,2 1.791.251 95,6 1.904.387 95,1 2.056.655 94,8 1.909.682 91,9 (146.973) (7,1) 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 35.440 2,1 40.083 2,1 43.438 2,2 46.654 2,2 49.772 2,4 3.118 6,7 b ) Kısa süreli 45.379 2,7 41.962 2,2 55.387 2,8 66.004 3,0 118.956 5,7 52.952 80,2 Toplam 80.819 4,8 82.045 4,4 98.825 4,9 112.658 5,2 168.728 8,1 56.070 49,8 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 1.692.620 100,0 1.873.296 100,0 2.003.212 100,0 2.169.313 100,0 2.078.410 100,0 (90.903) (4,2) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 436.568 25,8 408.523 21,8 1.040.832 52,0 371.291 17,1 379.894 18,3 8.603 2,3 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 463.620 27,4 562.157 30,0 2.698 0,1 783.504 36,1 971.892 46,8 188.388 24,0 Toplam ( 1 ) 900.188 53,2 970.680 51,8 1.043.530 52,1 1.154.795 53,2 1.351.786 65,0 196.991 17,1 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 396.430 23,4 502.300 26,8 409.824 20,5 419.116 19,3 395.463 19,0 (23.653) (5,6) b ) Hazır değerler 396.002 23,4 400.316 21,4 549.858 27,4 595.402 27,4 331.161 15,9 (264.241) (44,4) Toplam ( 2 ) 792.432 46,8 902.616 48,2 959.682 47,9 1.014.518 46,8 726.624 35,0 (287.894) (28,4) Varlıklar toplamı 1.692.620 100,0 1.873.296 100,0 2.003.212 100,0 2.169.313 100,0 2.078.410 100,0 (90.903) (4,2) 2014 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2015 2011 2012 2013 Çizelge : 92 - Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu Mali rasyolar 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

1.994,33 2.183,25 1.927,03 1.825,57 1.131,81 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

74,21 78,19 48,04 82,88 81,72 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

27,09 22,81 54,65 18,05 19,89 Disponibilite oranı

872,65 954,00 992,76 902,07 278,39 Genişletilmiş likidite oranı

1.746,25 2.151,03 1.732,68 1.537,06 610,83 Mali rantabilite oranı

8,31 10,02 5,94 7,40 (7,70) : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100
Paraya çevrilebilir ve hazır : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100

Genel Rapor • 2015 166 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 18.048.246 46,3 20.948.195 45,1 23.700.183 50,0 27.783.463 52,3 30.881.730 58,7 3.098.267 11,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 13.439.668 34,5 15.176.921 32,7 12.683.939 26,8 12.954.516 24,4 7.863.167 14,9 (5.091.349) (39,3) b ) Kısa süreli 7.496.050 19,2 10.308.827 22,2 11.016.619 23,2 12.349.476 23,3 13.886.673 26,4 1.537.197 12,4 Toplam 20.935.718 53,7 25.485.748 54,9 23.700.558 50,0 25.303.992 47,7 21.749.840 41,3 (3.554.152) (14,0) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 38.983.964 100,0 46.433.943 100,0 47.400.741 100,0 53.087.455 100,0 52.631.570 100,0 (455.885) (0,9) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.494.807 6,4 2.328.027 5,0 2.254.889 4,8 2.304.089 4,3 2.266.943 4,3 (37.146) (1,6) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 18.624.664 47,8 21.731.669 46,8 19.109.207 40,3 21.578.240 40,6 15.987.251 30,4 (5.590.989) (25,9) Toplam ( 1 ) 21.119.471 54,2 24.059.696 51,8 21.364.096 45,1 23.882.329 45,0 18.254.194 34,7 (5.628.135) (23,6) 2 - Dönen varlıklar : a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 16.653.863 42,7 21.514.556 46,3 24.028.167 50,7 27.937.474 52,6 32.515.072 61,8 4.577.598 16,4 b ) Hazır değerler 1.210.630 3,1 859.691 1,9 2.008.478 4,2 1.267.652 2,4 1.862.304 3,5 594.652 46,9 Toplam ( 2 ) 17.864.493 45,8 22.374.247 48,2 26.036.645 54,9 29.205.126 55,0 34.377.376 65,3 5.172.250 17,7 Varlıklar toplamı 38.983.964 100,0 46.433.943 100,0 47.400.741 100,0 53.087.455 100,0 52.631.570 100,0 (455.885) (0,9) 2014 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2015 Çizelge: 93- Diğer hizmetler sektörünün 2011-2015 yılları mali durumu Mali rasyolar 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

86,21 82,20 100,00 109,80 141,99 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

93,60 94,99 95,24 95,66 95,69 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

13,82 11,11 9,51 8,29 7,34 Disponibilite oranı

16,15 8,34 18,23 10,26 13,41 Genişletilmiş likidite oranı

238,32 217,04 236,34 236,49 247,56 Mali rantabilite oranı

16,21 18,13 13,61 16,46 11,61 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100
Paraya çevrilebilir ve hazır

Sayıştay 167 2011 2012 2013 Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 9.298.405 10,5 11.918.154 11,5 12.516.321 9,3 14.671.750 9,3 16.667.548 9,2 1.995.798 13,6 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 5.152.631 5,8 9.366.447 9,0 12.651.182 9,4 16.662.794 10,6 20.508.546 11,3 3.845.752 23,1 b ) Kısa süreli 74.271.233 83,7 82.750.957 79,5 109.581.688 81,3 125.881.227 80,1 144.332.471 79,5 18.451.244 14,7 Toplam 79.423.864 89,5 92.117.404 88,5 122.232.870 90,7 142.544.021 90,7 164.841.017 90,8 22.296.996 15,6 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 134.749.191 100,0 157.215.771 100,0 181.508.565 100,0 24.292.794 15,5 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.020.282 2,3 2.526.587 2,4 2.943.136 2,2 2.586.732 1,6 3.429.036 1,9 842.304 32,6 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 48.503.777 54,7 64.717.809 62,2 76.505.770 56,8 93.424.674 59,4 109.561.095 60,4 16.136.421 17,3 Toplam ( 1 ) 50.524.059 56,9 67.244.396 64,6 79.448.906 59,0 96.011.406 61,1 112.990.131 62,3 16.978.725 17,7 2 - Dönen varlıklar : a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 29.347.189 33,1 23.011.886 22,1 34.412.669 25,5 37.637.187 23,9 43.158.321 23,8 5.521.134 14,7 b ) Hazır değerler 8.851.021 10,0 13.779.276 13,2 20.887.616 15,5 23.567.178 15,0 25.360.113 14,0 1.792.935 7,6 Toplam ( 2 ) 38.198.210 43,1 36.791.162 35,4 55.300.285 41,0 61.204.365 38,9 68.518.434 37,7 7.314.069 12,0 Varlıklar toplamı 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 134.749.191 100,0 157.215.771 100,0 181.508.565 100,0 24.292.794 15,5 2014 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2015 Çizelge: 94- Mali kuruluşların 2011-2015 yılları mali durumu Mali rasyolar 2011 2012 2013 2014 2015 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

11,71 12,94 10,24 10,29 10,11 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

97,72 97,57 97,82 98,35 98,11 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

21,73 21,20 23,51 17,63 20,57 Disponibilite oranı

11,92 16,65 19,06 18,72 17,57 Genişletilmiş likidite oranı

51,43 44,46 50,46 48,62 47,47 Mali rantabilite oranı

16,94 15,82 15,84 15,09 14,82 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100
Paraya çevrilebilir ve hazır

Genel Rapor • 2015 168 Diğer kuruluşların, varlık ve kaynaklarındaki artış oranı mali kuruluşlar dahil olmak üzere bir önceki yıla göre sırasıyla; 2011 yılında %6,8, 2012 yılında %17,7, 2013 yılında %20,9, 2014 yılında %15,4 ve 2015 yılında %11,2 olarak gerçekleşmiş; cari dönem kaynak ve varlıkları beş yıl önceki değerlerine göre %82,5 oranında artmıştır. 2010 yılı kaynaklar toplamının %0,1’i tarım, %38’i hizmetler ve %61,9’u mali sektöre ait iken, 2015 yılında bu komposizyon %0,04, %23,15 ve %76,8 olarak değişmiştir. Tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluş AOÇ, faaliyetlerini %83,6 gibi yüksek oranda öz kaynakla sürdürmekte olup, kuruluşun son beş yılda bütün dönemlerinin karlı sonuçlandığı, 2015 yılında ise dönem karını geçen yıla göre yaklaşık 4 kat arttırdığı gözlenmektedir. Hizmetler sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar, diğer kuruluşların 2014 yılı toplam kaynak ve varlıklarının %23,1’ini kullanmış olup, sektörde ulaştırma-haberleşme ve diğer hizmetler alt sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşlar bulunmaktadır. Ulaştırma-haberleşme alt sektöründe çizelgedeki değerler tamamıyla sektörde kalan tek kuruluş TRT’ye ait bulunmaktadır. Faaliyetlerini %92 oranında öz kaynak ile sürdüren kuruluşun toplam varlıklarının %16’sını karşılayan oranda hazır değer bulunmaktadır. 2015 yılını dönem zararıyla kapatan kuruluşun varlıklar toplamı geçen yıla göre %4,2 oranında azalmıştır. Diğer hizmetler alt sektöründe ise 2015 yılında 4 kuruluş yer almış olup; bu kuruluşların cari dönem kaynak ve varlık toplamları, diğer tüm kuruluşların kullandığı kaynak ve varlıkların %26’sını, hizmetler sektörünün ise %96’sını oluşturmuştur. Sektör kaynaklarının %58,7’si öz kaynaklarla karşılanırken, bağlı değerlerin varlıklar içindeki payı ise %4,3’tür. 2015 yılında TOKİ’nin dönem karının geçen yıla göre %23 oranında azalması sektör mali rantabilite oranının 5 puan azalarak %11,6’ya gerilemesine neden olmuştur. Mali sektörde yer alan tek kuruluş Vakıfbank olup, sektörün diğer kuruluşlar varlık ve kaynakları içerisindeki payı %76,8’dir. 2015 yıl sonu itibarıyla Bankanın dönem karı geçen yıla göre %11,6 oranında artmasına rağmen öz kaynaklarındaki artış nedeniyle mali rantabilite oranı 0,3 puan azalışla %14,8’e gerilemiştir. 3- Finansman programı ve gerçekleşmesi: Diğer kuruluşların finansman programları ve gerçekleşme durumları, kuruluşlara göre farklılık göstermekte olup, bu bölümde konsolide olarak veya ayrı ayrı değerlendirme yapmaya gerek görülmemiştir.

Sayıştay 169 E-İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar: Diğer kuruluşlar içinde yer alan yedi kuruluşun; 2011-2015 dönemi mal alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 95 sayılı, 2015 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 95/a, gruplar bazında yıllar itibarıyla ayrıntısı 95/b, 2011-2015 dönemi hizmet alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 96 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Çizelge: 95- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 32.370 43.207 62.713 57.565 47.015 (10.550) (18,3) b) Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleşme 9.235 11.593 2.467 12.598 14.962 2.364 18,8
bb)Diğer hizmetler 12.375 10.381 10.578 11.178 16.029 4.851 43,4 Toplam(c) 21.610 21.974 13.045 23.776 30.991 7.215 30,3 c) Mali kuruluşlar 25.756 29.237 35.804 39.163 20.214 (18.949) (48,4) Genel toplam 79.736 94.418 111.562 120.504 98.220 (22.284) (18,5) Çizelge: 95/a- Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı (Bin TL) Sektörler İlk madde İşletme malzemesi ve yedek Ticari mal Diğer alımlar Toplam a) Tarım 34.240 12.469 306 - 47.015 b) Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleşme - - - - -
bb)Diğer hizmetler 19.201 11.668 - 20.336 51.205 Toplam(c) 19.201 11.668 - 20.336 51.205 c) Mali kuruluşlar - - - - - Genel toplam 53.441 24.137 306 20.336 98.220 Çizelge: 95/b – Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları (Bin TL) Alımlar 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % -İlk madde 30.037 40.751 48.452 43.899 53.441 9.542 21,7 -İşletme malzemesi
ve yedek 17.702 20.998 25.649 36.981 24.137 (12.844) (34,7) -Ticari mal 321 321 246 365 306 (59) (16,2) -Diğer alımlar 31.677 32.348 37.215 39.259 20.336 (18.923) (48) Toplam 79.737 94.418 111.562 120.504 98.220 (22.284) (18,5)

Genel Rapor • 2015 170 Çizelge: 96- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla hizmet alımları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 2.096 2.635 6.033 8.301 7.190 (1.111) (13,4) b) Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleşme 35.226 103.989 123.557 115.122 131.699 16.577 14,4
bb) Diğer hizmetler 68.598 43.614 177.128 154.309 175.698 21.389 13,9 Toplam(c) 103.824 147.603 300.685 269.431 307.397 37.966 14,1 c) Mali kuruluşlar 95.977 218.389 255.753 267.620 312.499 44.879 16,8 Genel toplam 201.897 368.627 562.471 545.352 627.086 81.734 14,9 2015 yılında diğer kuruluşların mal alımları önceki yıla göre %18,5 oranında azalarak 98,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu azalışta tarım sektöründe faaliyette bulunan tek kuruluş olan AOÇ’nin alımlarındaki önceki yıla göre %18,3 oranındaki azalış ve mali sektörde yer alan Vakıfbank’ın alımlarındaki %8,4 oranındaki azalış etkili olmuştur. Diğer kuruluşlar içinde tarım sektöründe faaliyette bulunan tek kuruluş olan AOÇ’nin, 2015 yılında toplam alım tutarı, çiğ inek sütü miktarındaki azalışın etkisiyle önceki yıla göre %18,3 oranında azalmıştır. Alımların tamamı iç piyasadan karşılanmıştır. Alımların 34,2 milyon TL’si esas üretimle ilgili ilk maddelere, 9,5 milyon TL’si yardımcı ilk madde ve malzemelere, 3 milyon TL’si yakıtlar ve çeşitli malzemelere ve 0,3 milyon TL’si ise ticari mallara ilişkin alımlardan oluşmaktadır. Sanayi sektöründe yer alan kuruluşlar, 2011 yılından itibaren KİT’ler arasında değerlendirildiğinden bu sektörde alım bulunmamaktadır. Hizmetler sektörü mal alımları 2015 yılında, %30,3 oranında artarak 30,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında ulaştırma-haberleşme sektörüne ait 14,9 milyon TL tutarındaki mal alımının tamamı TRT tarafından gerçekleştirilmiştir. TRT’nin alımları önceki yıla göre 2,4 milyon TL artmıştır. Bu artış özellikle kırtasiye ve büro malzemesi ve imalat malzemesi alımlarındaki artıştan kaynaklanmıştır. Diğer hizmetler sektörü mal alımları ise 2015 yılında önceki yıla göre %43,4 oranında artarak 16 milyon TL’ye yükselmiştir. Bu toplamın; 11,5 milyon TL’si MPİ’ye, 4,2 milyon TL’si TOKİ’ye, 207 bin TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu’na, 122 bin TL’si ise Şeker Kurumu’na ait alımlardan oluşmuştur. MPİ alımlarının tamamına yakını kırtasiye ve şans oyunlarına ilişkin malzeme alımlarına aittir. Diğer kuruluşların alımları ise yakıt, kırtasiye, bilgi işlem malzemesi gibi alımları kapsamaktadır. Mali kuruluşlar grubunu oluşturan Vakıfbank’ın 2015 yılında 20 milyon TL tutarındaki alım harcamaları, bilgi işlem malzemesi, kırtasiye, basılı kâğıt gibi giderleri içermektedir. 2015 yılında diğer kuruluşların hizmet alımları, önceki yıla göre %14,9 oranında artarak 627 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Hizmet alımlarının 2014 yılına göre artmasında TRT ve Vakıfbank’a ait alımlardaki artış etkili olmuştur. 2013, 2014 ve 2015 yılları hizmet alım tutarlarına, TOKİ tarafından gerçekleştirilen inşaat müşavirlik hizmeti alım harcamaları da dahil edilmiştir.

Sayıştay 171 Diğer kuruluşlar içinde tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluş olan AOÇ’de 2015 yılında, ihale yoluyla 1,9 milyon TL tutarında güvenlik hizmetleri, 1,9 milyon TL tutarında temizlik hizmetleri, 2,2 milyon TL tutarında nakliye hizmeti, 2,3 milyon TL tutarında da tamir, bakım ve diğer hizmetler satın alınmıştır. Ulaştırma-haberleşme sektöründe yer alan tek kurum olan TRT’nin 131,7 milyon TL tutarında hizmet alımı bulunmaktadır. Kurumda, asli ve sürekli kadro tanımlarının içeriğinde belirtilen hizmetler dışındaki çeşitli işlerin yapılmasını teminen yüklenici firmalar aracılığıyla hizmet alımı gerçekleştirilmiş, bu kapsamda yıl içerisinde 34 milyon TL ödeme yapılmıştır. 2015 yılında araç kiralama hizmet alımı işi kapsamında yüklenici firmalara yapılan ödeme ise 2,3 milyon TL tutarındadır. Kalan ödemeler temizlik, güvenlik, danışmanlık gibi hizmet alımlarına ilişkindir. Hizmet sektöründe TRT dışındaki diğer kuruluşların hizmet alımları ise, 2015 yılında önceki yıla göre %13,9 oranında artış göstererek, 175,7 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın, 136,4 milyon TL’si TOKİ, 33,9 milyon TL’si MPİ, 4,1 milyon TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, 1,1 milyon TL’si ise Şeker Kurumu tarafından gerçekleştirilmiştir. TOKİ’de 2015 yılı hizmet alımları tutarı önceki yıla göre %13,1 oranında artarak 136,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Hizmet alımlarının büyük bölümünü oluşturan müşavirlik hizmetleri, İdarenin yapım işlerinde inşaat kontrollüğü, işletmeye alma ve proje yönetimi hizmetlerini yerine getirmek üzere 4734 sayılı Kanun’un 20 nci maddesine göre belli istekliler arasında ihale yöntemine göre ihalesini gerçekleştirdiği danışmanlık/müşavirlik işlerini kapsamaktadır. İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu tarafından; 2015 yılında 4,1 milyon TL ödeme gerçekleştirilmiştir. 2015 yılı hizmet alımlarının, %92,8’si oranında 3.833 bin TL’sini Atatürk Olimpiyat Stadyumla ilgili koruma güvenlik hizmetleri, elektronik, ses, tesisat, mekanik işleri, çim saha bakım hizmetleri oluşturmaktadır.
2015 yılında mali kuruluşlar grubunu oluşturan Vakıfbank’ın hizmet alımları, 44,9 milyon TL artarak 312,5 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Reklam ve ilan giderleri, kamu kaynağı kullanılan bir kuruluşta, 75 milyon TL ile toplam içinde en büyük kalemi oluşturmaktadır. 2-Üretim: Diğer kuruluşlar, tarım, hizmetler ve bankacılık sektörlerinde faaliyet göstermiştir. a) İşletmeci kuruluşlar: aa)Tarım sektörü: Sektörde AOÇ yer almakta olup, kuruluşun başlıca tarımsal ve hayvansal mallar üretimi 97 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 172 Çizelge: 97- Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi Ürün cinsi Birim 2011 2012 2013 2014 2015 2014'e göre fark 2015 yılı Türkiye üretiminde pay (%) Miktar % Buğday Ton 514 158 541 88 85 (3) (3,4) 0,0004 Kuru yonca Ton 152 160 - - - -
Kuru çayır Ton 74 31 22 - - - -
Yeşil yonca Ton 81 128 - - - - -
Meyve fidanı Adet 16.741 14.110 22.506 16.365 (6.141) (27,3)
Süs bitkisi Adet 83.752 29.847 132.391 70.853 72.322 1.469 2,1
Pastörize süt Bin lt 7.127 10.656 13.825 13.899 11.517 (2.382) (17,1) 0,910 Ayran Bin lt 767 907 1.005 977 882 (95) (9,7) 0,162 Yoğurt Ton 3.788 5.248 6.240 5.641 4.185 (1.456) (25,8) 0,387 Tereyağı Ton 136 201 206 174 160 (14) (8,0)
Dondurma Ton 588 722 589 619 689 70 11,3
Beyaz peynir Ton 170 242 247 141 93 (48) (34,0)
Kaşar/dil peyniri Ton 75 110 133 94 80 (14) (14,9)
Süt tozu Ton 141 96 0 0 - -
Bal Ton 273 208 220 232 232 - -
Şarap Bin lt 25 8 8 15 0 (15) (100,0)
Domates suyu Bin lt 100 68 75 37 189 152 410,8
Meyve suyu Bin lt 309 329 399 289 289
Sirke Bin lt 4 8 5 10 5 100,0
Pekmez Ton 5 7 12 11 5 (6) (54,5)
Salça Ton 30 12 13 16 17 1 6,3
Tahin Ton 4 7 18 16 10 (6) (37,5)
Turşu Ton 100 90 88 91 99 8 8,8
Tarım, gıda sanayii ve hizmetler sektörlerinde faaliyet gösteren, AOÇ’nin 2015 yılı sonu itibarıyla toplam arazi varlığı 33.256 dekardır. 2015 yılı içerisinde bitkisel üretim olarak sadece buğday ekimi gerçekleştirilmiştir. 2015 yılında tarla bitkileri üretim programına 1.700 dekar alan ayrılmış, yıl içerisinde sadece 375 dekar araziye buğday ekimi yapılmış, 85 ton ürün elde edilmiş, verim 227 kg/da düzeyinde gerçekleşmiştir. Bitkisel üretim faaliyetlerinde kullanılmakta olan ve buğday ekimi yapılan yaklaşık 1.700 dekar tarım arazisine Çiftlik Yönetim Kurulunun 23.10.2015 tarih ve 40/172 sayılı kararıyla 2015-2016 sezonunda ekim yapılmamasına karar verilmiştir. ab)Hizmetler sektörü: (1) Ulaştırma-haberleşme: Kamu radyo ve televizyon işletmeciliği yapan TRT, 2014 yılında yurt içine yayın yapan Radyo-1, TRT-FM, Radyo-3, Radyo-4, TRT Nağme, TRT Türkü ve TRT Radyo Haber/Kent radyo programları ile bölgesel yayın yapan Antalya, Çukurova, Erzurum, GAP- Diyarbakır ve Trabzon Bölge Radyoları ile 7 gün 24 saat (haftada 168 saat) yayın yapmaktadır. Kuruluşça, yurt içine yönelik sürdürülen radyo yayınları beş ulusal, beş bölgesel ve üç yerel radyodan yapılmakta olup, TRT radyolarının yayın merkezi durumundaki Ankara Radyosu tarafından, cari yılda 6 postadan (Radyo-1, TRT-FM, Radyo-3, TRT Nağme, TRT Türkü ve Kent Radyo Ankara) 52.560 saat yayın gerçekleştirilmiştir.

Sayıştay 173 TRT 2015 yılında, 13’ü ulusal, 4’ü yurt dışı olmak üzere 17 kanaldan televizyon yayını gerçekleştirmiştir. (2) Diğer hizmetler: 2015 yılında diğer hizmetler sektöründe; MPİ, İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, TOKİ ve Şeker Kurumu faaliyet göstermiştir. Ayrıca Hazine Müsteşarlığı adına alınan tütünlerin hesap ve işlemleri de bu alanda yer almaktadır. Milli Piyango İdaresi; milli piyango çekilişi, hemen-kazan ve sayısal loto oyunları ile eşya piyangoları gibi karşılığı nakit olmayan çekilişlere izin vermek ve izlemek, talih oyunları işletmelerini denetlemekle görevlendirilmiştir. 2015 yılında brüt satış hasılatı yaklaşık 2,1 milyar TL olmuş, bu satış tutarının %53 oranına tekabül eden yaklaşık 1,1 milyar TL’si ikramiye olarak dağıtılmış, ayrıca 209 milyon TL’si şans oyunları vergisi olarak ödenmiş ve MPİ’nin net satış hasılatı 759 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılı faaliyetlerinden sağlanan 759 milyon TL tutarındaki net satış hasılatının; %28,6 oranında 218 milyon TL’si sayısal loto oyunundan, %21,7 oranında 165 milyon TL’si süper loto oyunundan, %16,1 oranında 122 milyon TL’si şans topu oyunundan, %17,0 oranında 129 milyon TL’si milli piyango biletinden, %12,7 oranında 96 milyon TL’si on numara oyunundan, %4,0 oranında 30 milyon TL’si de hemen- kazan şans oyunundan elde edilmiştir. İstanbul kentinin “Uluslararası Olimpiyat Anlaşma Şartlarına” uygun olarak olimpiyatlara hazırlanması ve olimpiyat oyunlarının düzenlenmesi ile ilgili esas ve usulleri belirlemek amacıyla kurulan İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu (HDK) bir yandan olimpiyat oyunları için alt yapı yatırımlarının gerçekleştirilmesine çalışırken, diğer yandan olimpiyat oyunlarının İstanbul’da yapılması için gerekli çalışmaları yürütmektedir. HDK, faaliyetlerine başladığı ilk yıllarda Olimpiyat Oyunları’nın organizasyonu ile ilgili olarak projeler hazırlayan ve bu projelerin tanıtımını IOC nezdinde yapan bir Kurul iken, başta Atatürk Olimpiyat Stadyumu olmak üzere doğrudan spor tesisleri inşa eden yatırımcı bir kuruluş niteliğini alarak İstanbul Olimpiyat Projesini hayata geçirmek üzere yatırımlara başlamıştır. TOKİ’nin başlıca görevi, konut ihtiyacının karşılanması amacıyla; ferdi ve toplu konut kredisi vermek, konut ve alt yapı uygulamaları yapmak ve yaptırmak suretiyle konut piyasasında Devletin düzenleyici rolünü yerine getirmek ve fiyat istikrarını oluşturmak, İdareye kaynak sağlamak üzere kâr amaçlı projeler geliştirmek olarak belirlenmiştir. Esas itibarıyla alt yapılı arsa üretimi ve toplu konut yapımcılarına kredi desteği sağlama görevlerini ifa eden İdare, 2002 yılından itibaren sosyal konut üretimine, 2008 yılından itibaren de kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet binası, hastane, okul vb. tesislerin yapımına ağırlık ve öncelik vermeye başlamıştır. TOKİ konut seferberliği kapsamında, 2003-2015 döneminde, 558.886 adet konutun yapımı tamamlanarak teslim edilmiştir. 2014 yılında 6,7 milyar TL’ye ulaşan konut yatırım harcamaları, 2015 yılında 7,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

Genel Rapor • 2015 174 Şeker Kurumu yurt içi şeker talebini yurt içi üretimle karşılanması ilkesi doğrultusunda sektörde düzenlemeler yapmaktadır. Şeker arzı Şeker Kurulu tarafından belirlenen kotayla planlanmakta ve üretimde de istikrar sağlanmaktadır. Türkiye’nin şeker üretim kapasitesi 3,1 milyon ton/yıl pancar şekeri ve 1 milyon ton/yıl nişasta kökenli şeker olmak üzere toplam 4.1 milyon ton/yıl düzeyindedir. Şeker Kanunu’nda A Kotası; yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı, B Kotası; A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı olarak tanımlanmaktadır. Şeker Kurulu tarafından 2014/2015 pazarlama yılında A kotası pancar şekeri için 2.385 bin ton, nişasta bazlı şeker için 265 bin ton, B kotası pancar şekeri için 119 bin ton kota belirlenmiş ve bu kotalar üreticilere kapasiteleri oranında tahsis edilmiştir. 4733 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi hükümleri kapsamında, Hazine Müsteşarlığı adına alınan tütünler için 2015 yılında yapılan işletme faaliyetleri ve satışları, tta Gayrimenkul AŞ’nin işletmeleri aracılığı ile yerine getirilmekte, muhasebe kayıtları Genel Müdürlük merkezinde ayrı olarak tutulmaktadır. İhraç kaydıyla satılarak bedeli tahsil edilmek suretiyle tüccara teslim edilen 1,3 milyon TL tutarındaki 540 ton tütün dışında 2015 yılı sonu itibarıyla tütün stoku bulunmamaktadır. 2015 yılında 267 ton işlenmiş yaprak tütün 657 bin TL bedelle yurt dışına çeşitli firmalarca ihraç edilmiştir. b) Mali kuruluşlar: Sektörde faaliyet gösteren tek kuruluş olan Vakıfbank’ın vakıf hisseleri kamu payı olarak kabul edilmediğinden Banka, Anayasa’nın 165 inci maddesine göre denetlenmemekte; 6219 sayılı Kanun’un 14/3 maddesi uyarınca Sayıştay tarafından hazırlanan rapor Banka Genel Kuruluna sunulmaktadır. 2015 yılında Banka’nın sektörden aldığı pay mevduatta 0,1 artış gösterirken; aktif ve kredilerde düşüş görülmüştür. Toplam aktiflerden aldığı pay 0,2 puan azalarak %8,6, kredilerden aldığı pay 0,1 puan azalarak %9 olmuştur. Banka’nın 2011-2015 yılları arasındaki performansı değerlendirildiğinde, mevduat, öz kaynaklar ve net dönem kârı kalemlerinde sektör ortalamasının üzerinde, toplam aktif-pasif, finansal varlıklar da ise sektörün altında bir artış görülmektedir. Aynı dönemde, sektörün sermaye yeterlilik standart (SYR) oranı 0,7 puan azalarak %15 olarak gerçekleşirken, Bankanın sermaye yeterlilik standart oranı 0,5 puan artarak %14,5 olarak gerçekleşmiştir. Banka’nın 2011-2015 yıllarına ait önemli finansal verileri, sektör bankaları ile birlikte 98, mevduat bankaları içindeki yerini gösteren seçilmiş performans değerleri 99 sayılı çizelgede verilmiştir.

Sayıştay 175 Çizelge: 98- T. Vakıflar Bankasının başlıca finansal verileri (Milyon TL) Başlıca değerler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % 1- Öz kaynaklar:
a) Diğer mevduat bankaları 113.709 145.635 153.338 186.344 211.376 25.033 13,4
b) Vakıfbank 9.298 11.918 12.616 14.772 16.768 1.996 13,5 Toplam (1) 123.007 157.553 165.954 201.116 228.144 27.027 13,4 2- Mevduat:
a) Diğer mevduat bankaları 637.981 702.774 861.780 965.881 1.140.775 174.894 18,1
b) Vakıfbank 60.939 67.242 81.533 91.757 109.923 18.166 19,8 Toplam (2) 698.920 770.016 943.313 1.057.638 1.250.698 193.060 18,3 3- Krediler ve alacaklar:
a) Diğer mevduat bankaları 579.409 665.385 876.586 1.041.619 1.253.916 212.297 20,4
b) Vakıfbank 57.309 68.133 86.752 104.584 123.781 19.197 18,4 Toplam (3) 636.718 733.518 963.338 1.146.203 1.377.697 231.494 20,2 4- Finansal varlıklar (net):
a) Diğer mevduat bankaları 276.775 269.065 277.076 293.977 318.624 24.647 8,4
b) Vakıfbank 19.285 18.468 22.128 23.558 25.337 1.779 7,6 Toplam (4) 296.060 287.533 299.204 317.536 343.961 26.426 8,3 5- Toplam aktifler:
a) Diğer mevduat bankaları 1.029.935 1.140.836 1.429.762 1.645.562 1.946.450 300.888 18,3
b) Vakıfbank 89.184 104.580 135.496 158.218 182.947 24.729 15,6 Toplam (5) 1.119.119 1.245.416 1.565.258 1.803.780 2.129.397 325.617 18,1 6- Net dönem kârı:
a) Diğer mevduat bankaları 16.950 20.079 20.887 21.174 21.959 785 3,7
b) Vakıfbank 1.227 1.460 1.586 1.753 1.930 177 10,1 Toplam (6) 18.177 21.539 22.473 22.927 23.889 962 4,2 Çizelge : 99– T. Vakıflar Bankasına ait rasyolar (%) Rasyolar Mevduat bankaları Vakıfbank 2011 2012 2013 2014 2015 2011 2012 2013 2014 2015 Sermaye yeterlilik standart oranı 15,5 17,2 14,6 15,7 15,0 13,4 16,1 13,7 14,0 14,5 Öz kaynaklar / toplam aktifler 11 12,7 10,6 11,1 10,7 10,4 11,4 9,3 9,3 9,2 Toplam krediler ve alacaklar / toplam aktifler 56,9 58,9 61,5 63,5 64,7 64,3 65,1 64 66,1 67,7 Tüketici kredileri/toplam krediler ve alacaklar 34,3 35,2 33,1 30,0 27,1 36,8 35,6 35,1 31,4 29,6 Takipteki krediler (brüt)/toplam krediler ve alacaklar 2,7 2,9 2,8 2,9 3,1 3,8 4 4,1 3,8 3,9 Finansal varlıklar (net) /toplam aktifler 26,6 23,1 19,4 17,8 16,5 21,6 17,7 16,3 14,9 13,8 Likit aktifler / toplam aktifler 31 31,4 28,8 27,9 26,6 25,5 27,2 28,3 26,0 24,3 Net dönem kârı / toplam aktifler 1,6 1,7 1,4 1,3 1,1 1,4 1,4 1,2 1,1 1,1 Net dönem kârı / öz kaynaklar 14,8 13,7 13,5 11,4 10,5 13,2 12,3 12,6 11,9 11,5 Grup payı :
Toplam kaynaklar (toplam aktifler) - - - - - 8 8,4 8,7 8,8 8,6 Toplam krediler ve alacaklar - - - - - 9 9,3 9 9,1 9,0 Toplam mevduat - - - - - 8,7 8,7 8,6 8,7 8,8

Genel Rapor • 2015 176 Banka toplam aktiflerinin %67,7’si, mevduat bankalarında ise %64,7’si kredilerden oluşmaktadır. Takipteki kredilerin toplam kredilere (brüt) oranındaki gelişime bakıldığında; satışı yapılan takipteki kredilerde dahil olmak üzere, sektörün bu oranında 0,2 puanlık bir kötüleşme, Bankada ise herhangi bir satış işlemi yapmamış ve 0,1 puanlık bir kötüleşme ise %3,9 seviyesinde gerçekleştirmiştir. Sorunlu hale gelmesi muhtemel kredilerin tespitine ve söz konusu kredilerin takibe intikalini önlemek için, gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik çalışmaların etkin bir şekilde sürdürülmesi gereklidir. Diğer yandan sektörün “net dönem kârı/toplam aktifler” oranı sektör ile aynı düzeyde %1,1 olarak gerçekleşmiştir. Sektörde “net dönem kârı/öz kaynaklar” oranı %11,4 iken, bu oran Bankada %11,5 oranı ile sektörün üstünde yer almıştır. Banka 2015 yıl sonu itibarıyla aktif toplamında, mevduatta, öz kaynakta ve kredilerde 7. sırada, kârlılıkta 6. sırada yer alarak; 2014 yıl sonundaki konumunu kârlılıkta bir üst sıraya çıkarırken, aktif toplamı, mevduat ve kredilerde bir alt sıraya gerilemiştir. 3- Satışlar: Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemine ait net satış hasılatları, sektör bazında ayrıntılı olarak cari fiyatlarla 100/a sayılı, sabit fiyatlarla 100/b sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 100/a-Net satış hasılatı() (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 38.721 51.600 64.772 64.658 62.176 (2.482) (3,8) b)Hizmetler:
ba)Ulaştırma-haberleşme 1.202.498 1.375.506 1.477.226 1.548.449 1.677.045 128.596 8,3
bb)Ticaret 513 352 330
bc)Diğer hizmetler 7.479.008 6.372.045 5.206.543 7.614.508 5.620.172 (1.994.336) (26,2) Toplam (c) 8.682.019 7.747.903 6.684.099 9.162.957 7.297.217 (1.865.740) (20,4) Genel toplam 8.720.740 7.799.503 6.748.871 9.227.615 7.359.393 (1.868.222) (20,2) () Mali kuruluşlar hariç
Çizelge: 100/b-Net satış hasılatı() (2003 yılı fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 19.138 24.893 29.211 27.416 24.939 (2.477) (9,0) b)Hizmetler:
ba)Ulaştırma-haberleşme 594.325 663.566 666.197 656.568 672.675 16.107 2,5
bb)Ticaret 254 170 149
bc)Diğer hizmetler 3.696.440 3.073.976 2.348.040 3.228.675 2.254.291 (974.384) (30,2) Toplam (c) 4.291.019 3.737.712 3.014.386 3.885.243 2.926.965 (958.278) (24,7) Genel toplam 4.310.157 3.762.605 3.043.597 3.912.659 2.951.904 (960.755) (24,6) () Mali kuruluşlar hariç

Sayıştay 177 Diğer kuruluşlar net satış hasılatı; 2015 yılında, bir önceki döneme göre %20,2 oranında 1,9 milyar TL azalarak 7,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Net satış hasılatındaki azalmada, diğer hizmetler sektöründe faaliyet gösteren TOKİ’nin satış hasılatında meydana gelen azalış etkili olmuştur. a)Tarım sektörü: Sektörde yer alan AOÇ’nin 2015 yılı net satış hasılatı, bir önceki yıla göre %3,8 oranında 2,5 milyon TL azalışla 62,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Hasılatın; %84,6’sı süt ve süt mamulleri, %12,7’si bal, meyve suyu, turşu vb. ürünler, %2,1’i bitkisel ürün, %0,7’si fidan, çiçek, süs bitkileri vb. satışlarından elde edilmiştir. c)Hizmetler sektörü: ca)Ulaştırma-haberleşme sektörü: Sektörde yer alan TRT’nin 2015 yılı net satış hasılatı, 2014 yılına göre %8,3 oranında 129 milyon TL artışla 1,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Hasılatın; %50,2’si elektrik payı gelirlerinden, %40,3’ü bandrol gelirlerinden, %6’sı reklam gelirlerinden, %1,7’si mal ve hizmet satışı gelirlerinden, %1,1’i sponsorluk gelirlerinden, %0,7’si diğer gelirlerden oluşmuştur. cb)Ticaret sektörü: Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri 2013 yılında tta Gayrimenkul AŞ’ye devredilmesinden sonra sektörde 2014 ve 2015 yıllarında net satış hasılatı elde edilmemiştir. cc)Diğer hizmetler sektörü: Sektörün net satış hasılatının %86,3’ünü sağlayan TOKİ’nin 2015 yılı hasılatı, önceki yıla göre %29,2 oranında 2 milyar TL azalarak 4,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.2015 yılı net satış hasılatının; %92,8’i olağan taşınmaz satış gelirinden, %6,5’i gelir paylaşım esaslı satış gelirinden, %0,6’sı kredili taşınmaz satışları faiz gelirinden, bakiyesi diğer faaliyet gelirlerinden oluşmuştur. Satış hasılatındaki azalışta olağan taşınmaz satış gelirlerindeki düşüş etkili olmuştur. 2015 yılında sektörde faaliyet gösteren MPİ 759,4 milyon TL, T. Şeker Kurumu 8,9 milyon TL, İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlama ve Düzenleme Kurulu 3,2 milyon TL net satış hasılatı elde etmiştir. 4- Stoklar: 2015 yılında diğer kuruluşların yıl sonu stokunun tamamına yakını, hizmetler sektörünün diğer hizmetler alt başlığında izlenen TOKİ’ye aittir. TOKİ’nin stokları, ağırlıklı olarak arazi ve arsa stokları ile olağan taşınmaz stoklarından oluşmaktadır. TOKİ stoklarının önceki yıla göre %31,4 oranında artarak 9,4 milyar TL’ye yükseldiği görülmüştür. Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemine ilişkin stoklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 101 sayılı, 2015 yılı stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla ayrıntısı 101/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 178 Çizelge: 101- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları stokları (Bin TL) Stoklar 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % a)Tarım: 13.131 0,3 14.204 0,3 20.697 0,3 15.813 0,3 14.289 0,1 (1.524) (9,6) b)Hizmetler:
ba)Ulaştırma - haberleşme 49.926 1,2 72.688 1,4 66.402 0,9 66.966 0,9 64.080 0,7 (2.886) (4,3)
bb)Ticaret 711 0,0 1.413 0,0 bc)Diğer hizmetler 4.231.139 98,4 4.932.708 98,1 7.205.683 98,7 7.185.828 98,7 9.439.695 99,1 2.253.867 31,4 Hizmetler toplamı 4.281.776 99,6 5.006.809 99,5 7.272.085 99,6 7.252.794 99,6 9.503.775 99,8 2.250.981 31 Ara toplam 4.294.907 99,9 5.021.013 99,8 7.292.782 99,9 7.268.607 99,9 9.518.064 99,9 2.249.457 30,9 c)Mali kuruluşlar 6.780 0,1 7.248 0,2 5.194 0,1 9.164 0,1 9.268 0,1 104 1,1 Genel toplam 4.301.687 100,0 5.028.261 100,0 7.297.976 100,0 7.277.771 100,0 9.527.332 100,0 2.249.561 30,9

Sayıştay 179 Çizelge : 101/a - Diğer kuruluşların stok türleri itibarıyla 2015 yılı stokları (Bin TL) Stoklar İlk madde malzeme. Yarı mamul Mamul Ticari mal Diğer Toplam a)Tarım 8.280 5.945 55 9 14.289 b)Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleşme 12.850 161 1.070 49.999 64.080
bb)Ticaret
bc)Diğer hizmetler 3.019 8.426.536 1.006.864 3.276 9.439.695 Hizmetler toplamı 15.869 8.426.536 1.007.025 1.070 53.275 9.503.775 Ara toplam 24.149 8.426.536 1.012.970 1.125 53.284 9.518.064 c)Mali kuruluşlar 9.268 9.268 Genel toplam 24.149 8.426.536 1.012.970 1.125 62.552 9.527.332 Diğer kuruluşların stokları, önceki yıla göre %30,9 oranında aratarak 9,5 milyar TL’ye yükselmiş olup bu artış büyük ölçüde, TOKİ stoklarının önceki yıla göre %31,4 oranında artarak 9,4 milyar TL’ye yükselmesinden kaynaklanmıştır. Önceki yıllarda olduğu gibi, 2015 yılı itibarıyla de stokların tamamına yakını hizmetler sektöründe bulunmaktadır. 5-İşletme sonuçları: a)Satışların kârlılığı: 2015 yılında diğer kuruluşların brüt satışları toplamı önceki döneme göre %18,4 oranında azalış göstererek 8,7 milyar TL’ye, satışların maliyeti %21,7 azalarak 3,8 milyar TL’ye, satış maliyetleri toplamı da %16,4 oranında azalışla 4,8 milyar TL’ye, faaliyet sonucu da %26,7 oranında azalışla 2,5 milyar TL’ye düşmüştür. Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemi satış sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 102/a, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 102/b, satış sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 103 sayılı çizelgede gösterilmiştir. b) Dönem sonuçları: 2015 yılında diğer kuruluşların toplam dönem kârında %27 oranında azalış gerçekleşmiştir. 2003 yılı fiyatları baz alındığında diğer kuruluşların 2011 yılında 1,3 milyar TL olarak gerçekleşen toplam dönem kârı 2015 yılında 1,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılı finansman giderleri tutarı 767 bin TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarında dönem sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 104/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 104/b, 2015 yılı dönem sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 105, kuruluşların brüt satış kârı veya zararı, işletme faaliyetleri ve dönem sonuçları 106, aynı dönemde kaydedildiği hesaplar ve ödendiği yerler itibarıyla finansman giderleri 107 sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Genel Rapor • 2015 180 Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7) (%) 2011 9.942.294 1.221.554 8.720.740 5.528.297 236.358 514.125 6.278.780 2.441.960 38,9 2012 9.079.062 1.279.559 7.799.503 3.662.641 245.311 543.847 4.451.799 3.347.704 75,2 2013 8.107.927 1.359.056 6.748.871 3.104.474 279.593 596.246 3.980.313 2.768.558 69,6 2014 10.686.562 1.458.947 9.227.615 4.836.203 285.356 671.636 5.793.195 3.434.420 69,6 2015 8.717.623 1.358.230 7.359.393 3.786.748 272.387 783.502 4.842.637 2.516.756 69,6 Son iki yıl farkı (1.968.939) (100.717) (1.868.222) (1.049.455) (12.969) 111.866 (950.558) (917.664) 96,5 Artış veya azalış (%) (18,4) (6,9) (20,2) (21,7) (4,5) 16,7 (16,4) (26,7) 138,8 () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7) (%) 2011 4.913.900 603.743 4.310.157 2.732.317 116.818 254.102 3.103.237 1.206.919 38,9 2012 4.379.884 617.280 3.762.605 1.766.916 118.342 262.360 2.147.619 1.614.986 75,2 2013 3.656.502 612.905 3.043.597 1.400.051 126.090 268.894 1.795.036 1.248.560 69,6 2014 4.531.276 618.617 3.912.659 2.050.629 120.996 284.785 2.456.409 1.456.250 59,3 2015 3.496.700 544.796 2.951.904 1.518.891 109.256 314.268 1.942.416 1.009.489 52,0 Son iki yıl farkı 874.775 5.712 869.062 650.577 (5.095) 15.890 661.373 207.690 (10,3) Artış veya azalış (%) 19,3 0,9 22,2 31,7 (4,2) 5,6 26,9 14,3 (17,3) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Yıllar (Bin TL) Yıllar Çizelge : 102/a- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () Çizelge : 102/b - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) ()

Sayıştay 181 Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7) (%) 2011 9.942.294 1.221.554 8.720.740 5.528.297 236.358 514.125 6.278.780 2.441.960 38,9 2012 9.079.062 1.279.559 7.799.503 3.662.641 245.311 543.847 4.451.799 3.347.704 75,2 2013 8.107.927 1.359.056 6.748.871 3.104.474 279.593 596.246 3.980.313 2.768.558 69,6 2014 10.686.562 1.458.947 9.227.615 4.836.203 285.356 671.636 5.793.195 3.434.420 69,6 2015 8.717.623 1.358.230 7.359.393 3.786.748 272.387 783.502 4.842.637 2.516.756 69,6 Son iki yıl farkı (1.968.939) (100.717) (1.868.222) (1.049.455) (12.969) 111.866 (950.558) (917.664) 96,5 Artış veya azalış (%) (18,4) (6,9) (20,2) (21,7) (4,5) 16,7 (16,4) (26,7) 138,8 () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7) (%) 2011 4.913.900 603.743 4.310.157 2.732.317 116.818 254.102 3.103.237 1.206.919 38,9 2012 4.379.884 617.280 3.762.605 1.766.916 118.342 262.360 2.147.619 1.614.986 75,2 2013 3.656.502 612.905 3.043.597 1.400.051 126.090 268.894 1.795.036 1.248.560 69,6 2014 4.531.276 618.617 3.912.659 2.050.629 120.996 284.785 2.456.409 1.456.250 59,3 2015 3.496.700 544.796 2.951.904 1.518.891 109.256 314.268 1.942.416 1.009.489 52,0 Son iki yıl farkı 874.775 5.712 869.062 650.577 (5.095) 15.890 661.373 207.690 (10,3) Artış veya azalış (%) 19,3 0,9 22,2 31,7 (4,2) 5,6 26,9 14,3 (17,3) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Yıllar (Bin TL) Yıllar Çizelge : 102/a- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () Çizelge : 102/b - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) () (Bin TL) Satış sonuçları Brüt satışlar
(1) Satış indirimleri
(2) Net satışlar (3=1-2) Satışların maliyeti
(4) Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
(5) Diğer giderler
(6) Satış maliyeti tutarı (7=4+5+6) Faaliyet kârı veya zararı (8=3-7) Satış maliyetine göre kâr veya zarar
(8/7) (%) a) Tarım 68.085 5.909 62.176 60.930 2.423 8.007 71.360 (9.184) (12,9) b) Hizmetler: ba)Ulaştırma-haberleşme 1.679.651 2.606 1.677.045 1.286.337 4.365 587.772 1.878.474 (201.429) (10,7) bb)Diğer hizmetler 6.969.887 1.349.715 5.620.172 2.439.481 265.599 187.723 2.892.803 2.727.369 94,3 Toplam (b) 8.649.538 1.352.321 7.297.217 3.725.818 269.964 775.495 4.771.277 2.525.940 52,9 Genel toplam 8.717.623 1.358.230 7.359.393 3.786.748 272.387 783.502 4.842.637 2.516.756 52,0 () Mali kuruluşlar hariç Çizelge: 103- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla 2015 yılı satış sonuçları ()

Genel Rapor • 2015 182 Çizelge: 104/a - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu () (Cari fiyatlarla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 9.942.294 9.079.062 8.107.927 10.686.562 8.717.623 (1.968.939) (18,4) 1-Yurt içi satışlar 8.886.544 7.844.097 6.725.419 9.260.443 7.166.552 (2.093.891) (22,6) 2-Yurt dışı satışlar 15.728 19.147 16.635 17.216 19.847 2.631 15,3 3-Diğer gelirler 1.040.022 1.215.818 1.365.873 1.408.903 1.531.224 122.321 8,7 B-Satış indirimleri (-) 1.221.554 1.279.559 1.359.056 1.458.947 1.358.230 (100.717) (6,9) 1- Satıştan iadeler (-) 2.534 8.949 13.092 155.490 24.057 (131.433) (84,5) 2- Satış iskontoları (-) 1 1.773 3- Diğer indirimler (-) 1.219.019 1.270.610 1.345.964 1.301.684 1.334.173 32.489 2,5 C-Net satışlar 8.720.740 7.799.503 6.748.871 9.227.615 7.359.393 (1.868.222) (20,2) D-Satışların maliyeti (-) 5.528.297 3.662.641 3.104.474 4.836.203 3.786.748 (1.049.455) (21,7) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 39.375 2.740.680 2.237.824 3.869.960 2.455.989 (1.413.971) (36,5) 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 155.217 3.062 2.742 605 441 (164) (27,1) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 838.431 872.624 863.908 965.638 1.330.318 364.680 37,8 4-Diğer satışların maliyeti (-) 4.495.274 46.275 Brüt satış kârı veya zararı 3.192.443 4.136.862 3.644.397 4.391.412 3.572.645 (818.767) (18,6) E-Faaliyet giderleri (-) 750.483 789.158 875.839 956.992 1.055.889 98.897 10,3 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 799 856 930 618 1.175 557 90,1 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 236.358 245.311 279.593 285.356 272.387 (12.969) (4,5) 3-Genel yönetim giderleri (-) 513.326 542.991 595.316 671.018 782.327 111.309 16,6 Faaliyet kârı veya zararı 2.441.960 3.347.704 2.768.558 3.434.420 2.516.756 (917.664) (26,7) F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 665.633 706.005 758.866 850.352 1.044.043 193.691 22,8 1-İştiraklerden temettü gelirleri 141.447 89.622 150.444 230.945 211.243 (19.702) (8,5) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 112.003 131.286 106.805 130.508 174.822 44.314 34,0 4-Komisyon gelirleri 811 0 100,0 5-Konusu kalmayan karşılıklar 8.685 5.063 11.283 9.926 6.467 (3.459) (34,8) 6-Menkul kıymet satış kârları 10 9 22 4 23 19 475,0 7-Kambiyo kârları 3.802 2.992 94.979 45.816 137.469 91.653 200,0 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 399.686 476.222 395.333 433.153 514.019 80.866 18,7 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 88.713 90.581 343.501 64.874 158.922 94.048 145,0 1-Komisyon giderleri (-) 200 795 102 128 313 185 144,5 2-Karşılık giderleri (-) 35.458 14.818 165.085 18.807 15.881 (2.926) (15,6) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 5.439 3.364 14.948 5.253 6.860 1.607 30,6 5-Reeskont faiz giderleri (-) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 47.616 71.604 163.366 40.686 135.868 95.182 233,9 H-Finansman giderleri (-) 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 8.843 22 2.195 353 205 (148) (41,9) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 5.026 839 115 562 447 Olağan kâr veya zarar 3.005.011 3.962.267 3.181.728 4.219.430 3.401.110 (818.320) (19,4) I-Olağan dışı gelir ve kârlar 105.398 90.673 189.145 524.692 72.620 (452.072) (86,2) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 53.879 71.249 22.731 15.114 16.718 1.604 10,6 Dönem kârı veya zararı 3.056.530 3.981.691 3.348.142 4.729.008 3.457.012 (1.271.996) (26,9) K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 397.605 433.464 470.283 1.027 3.738 2.711 264,0 Dönem net kârı veya zararı 2.658.925 3.548.227 2.877.859 4.727.981 3.453.274 (1.274.707) (27,0) () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2011 2012 2013 2014 Son iki yıl farkı2015

Sayıştay 183 Çizelge: 104/a - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu () (Cari fiyatlarla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 9.942.294 9.079.062 8.107.927 10.686.562 8.717.623 (1.968.939) (18,4) 1-Yurt içi satışlar 8.886.544 7.844.097 6.725.419 9.260.443 7.166.552 (2.093.891) (22,6) 2-Yurt dışı satışlar 15.728 19.147 16.635 17.216 19.847 2.631 15,3 3-Diğer gelirler 1.040.022 1.215.818 1.365.873 1.408.903 1.531.224 122.321 8,7 B-Satış indirimleri (-) 1.221.554 1.279.559 1.359.056 1.458.947 1.358.230 (100.717) (6,9) 1- Satıştan iadeler (-) 2.534 8.949 13.092 155.490 24.057 (131.433) (84,5) 2- Satış iskontoları (-) 1 1.773 3- Diğer indirimler (-) 1.219.019 1.270.610 1.345.964 1.301.684 1.334.173 32.489 2,5 C-Net satışlar 8.720.740 7.799.503 6.748.871 9.227.615 7.359.393 (1.868.222) (20,2) D-Satışların maliyeti (-) 5.528.297 3.662.641 3.104.474 4.836.203 3.786.748 (1.049.455) (21,7) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 39.375 2.740.680 2.237.824 3.869.960 2.455.989 (1.413.971) (36,5) 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 155.217 3.062 2.742 605 441 (164) (27,1) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 838.431 872.624 863.908 965.638 1.330.318 364.680 37,8 4-Diğer satışların maliyeti (-) 4.495.274 46.275 Brüt satış kârı veya zararı 3.192.443 4.136.862 3.644.397 4.391.412 3.572.645 (818.767) (18,6) E-Faaliyet giderleri (-) 750.483 789.158 875.839 956.992 1.055.889 98.897 10,3 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 799 856 930 618 1.175 557 90,1 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 236.358 245.311 279.593 285.356 272.387 (12.969) (4,5) 3-Genel yönetim giderleri (-) 513.326 542.991 595.316 671.018 782.327 111.309 16,6 Faaliyet kârı veya zararı 2.441.960 3.347.704 2.768.558 3.434.420 2.516.756 (917.664) (26,7) F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 665.633 706.005 758.866 850.352 1.044.043 193.691 22,8 1-İştiraklerden temettü gelirleri 141.447 89.622 150.444 230.945 211.243 (19.702) (8,5) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 112.003 131.286 106.805 130.508 174.822 44.314 34,0 4-Komisyon gelirleri 811 0 100,0 5-Konusu kalmayan karşılıklar 8.685 5.063 11.283 9.926 6.467 (3.459) (34,8) 6-Menkul kıymet satış kârları 10 9 22 4 23 19 475,0 7-Kambiyo kârları 3.802 2.992 94.979 45.816 137.469 91.653 200,0 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 399.686 476.222 395.333 433.153 514.019 80.866 18,7 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 88.713 90.581 343.501 64.874 158.922 94.048 145,0 1-Komisyon giderleri (-) 200 795 102 128 313 185 144,5 2-Karşılık giderleri (-) 35.458 14.818 165.085 18.807 15.881 (2.926) (15,6) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 5.439 3.364 14.948 5.253 6.860 1.607 30,6 5-Reeskont faiz giderleri (-) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 47.616 71.604 163.366 40.686 135.868 95.182 233,9 H-Finansman giderleri (-) 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 8.843 22 2.195 353 205 (148) (41,9) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 5.026 839 115 562 447 Olağan kâr veya zarar 3.005.011 3.962.267 3.181.728 4.219.430 3.401.110 (818.320) (19,4) I-Olağan dışı gelir ve kârlar 105.398 90.673 189.145 524.692 72.620 (452.072) (86,2) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 53.879 71.249 22.731 15.114 16.718 1.604 10,6 Dönem kârı veya zararı 3.056.530 3.981.691 3.348.142 4.729.008 3.457.012 (1.271.996) (26,9) K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 397.605 433.464 470.283 1.027 3.738 2.711 264,0 Dönem net kârı veya zararı 2.658.925 3.548.227 2.877.859 4.727.981 3.453.274 (1.274.707) (27,0) () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2011 2012 2013 2014 Son iki yıl farkı2015 Çizelge: 104/b - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonucunun oluşumu () (2003 yılı fiyatlarıyla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 4.913.900 4.379.884 3.656.502 4.531.276 3.496.700 (1.034.576) (22,8) 1-Yurt içi satışlar 4.392.104 3.784.117 3.033.020 3.926.579 2.874.555 (1.052.024) (26,8) 2-Yurt dışı satışlar 7.773 9.237 7.502 7.300 7.961 661 9,1 3-Diğer gelirler 514.023 586.530 615.980 597.398 614.185 16.787 2,8 B-Satış indirimleri (-) 603.743 617.280 612.905 618.617 544.796 (73.822) (11,9) 1- Satıştan iadeler (-) 1.252 4.317 5.904 65.930 9.649 (56.281) (85,4) 2- Satış iskontoları (-) 3- Diğer indirimler (-) 602.490 612.963 607.001 551.935 535.146 (16.789) (3,0) C-Net satışlar 4.310.157 3.762.605 3.043.597 3.912.659 2.951.904 (960.755) (24,6) D-Satışların maliyeti (-) 2.732.317 1.766.916 1.400.051 2.050.629 1.518.891 (531.737) (25,9) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 19.461 1.322.148 1.009.211 1.640.926 985.115 (655.812) (40,0) 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 76.715 1.477 1.237 257 177 (80) (31,0) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 414.388 420.968 389.604 409.446 533.600 124.154 30,3 4-Diğer satışların maliyeti (-) 2.221.754 22.324 Brüt satış kârı veya zararı 1.577.840 1.995.688 1.643.545 1.862.030 1.433.013 (429.017) (23,0) E-Faaliyet giderleri (-) 370.920 380.702 394.985 405.780 423.525 17.744 4,4 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 395 413 419 262 471 209 79,9 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 116.818 118.342 126.090 120.996 109.256 (11.739) (9,7) 3-Genel yönetim giderleri (-) 253.707 261.948 268.475 284.523 313.797 29.274 10,3 Faaliyet kârı veya zararı 1.206.919 1.614.986 1.248.560 1.456.250 1.009.489 (446.761) (30,7) F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 328.984 340.588 342.232 360.563 418.773 58.210 16,1 1-İştiraklerden temettü gelirleri 69.909 43.235 67.847 97.924 84.731 (13.193) (13,5) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 55.357 63.334 48.167 55.338 70.122 14.785 26,7 4-Komisyon gelirleri 5-Konusu kalmayan karşılıklar 4.292 2.442 5.088 4.209 2.594 (1.615) (38,4) 6-Menkul kıymet satış kârları 5 4 10 2 9 8 443,9 7-Kambiyo kârları 1.879 1.443 42.833 19.427 55.140 35.713 183,8 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 197.542 229.737 178.287 183.664 206.177 22.513 12,3 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 43.846 43.698 154.912 27.508 63.745 36.237 131,7 1-Komisyon giderleri (-) 99 384 46 54 126 71 131,3 2-Karşılık giderleri (-) 17.525 7.148 74.450 7.974 6.370 (1.604) (20,1) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 2.688 1.623 6.741 2.227 2.752 524 23,5 5-Reeskont faiz giderleri (-) 0 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 23.534 34.543 73.675 17.252 54.498 37.246 215,9 H-Finansman giderleri (-) 6.855 415 990 198 308 109 55,0 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 4.371 11 990 150 82 (67) (45,1) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 2.484 405 225 225 Olağan kâr veya zarar 1.485.203 1.911.461 1.434.891 1.789.107 1.364.209 (424.898) (23,7) I-Olağan dışı gelir ve kârlar 52.092 43.742 85.300 222.478 29.128 (193.350) (86,9) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 26.629 34.372 10.251 6.409 6.706 297 4,6 Dönem kârı veya zararı 1.510.666 1.920.831 1.509.940 2.005.176 1.386.632 (618.544) (30,8) K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 196.513 209.110 212.088 435 1.499 1.064 244,3 Dönem net kârı veya zararı 1.314.153 1.711.721 1.297.853 2.004.741 1.385.133 (619.608) (30,9) () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı

Genel Rapor • 2015 184 Çizelge: 105- Diğer kuruluşların 2015 yılı dönem sonucunun oluşumu () (Bin TL) Ulaştırma haberleşme Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Brüt satışlar 68.085 1.679.651 6.969.887 8.649.538 8.717.623 1-Yurt içi satışlar 68.085 147.980 6.950.487 7.098.467 7.166.552 2-Yurt dışı satışlar 3.668 16.179 19.847 19.847 3-Diğer gelirler 1.528.003 3.221 1.531.224 1.531.224 B-Satış indirimleri (-) 5.909 2.606 1.349.715 1.352.321 1.358.230 1- Satıştan iadeler (-) 3.514 2.606 17.937 20.543 24.057 2- Satış iskontoları (-)
3- Diğer indirimler (-) 2.395 1.331.778 1.331.778 1.334.173 C-Net satışlar 62.176 1.677.045 5.620.172 7.297.217 7.359.393 D-Satışların maliyeti (-) 60.930 1.286.337 2.439.481 3.725.818 3.786.748 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 60.641 509 2.394.839 2.395.348 2.455.989 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 289 152 152 441 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 1.285.676 44.642 1.330.318 1.330.318 4-Diğer satışların maliyeti (-) Brüt satış kârı veya zararı 1.246 390.708 3.180.691 3.571.399 3.572.645 E-Faaliyet giderleri (-) 10.430 592.137 453.322 1.045.459 1.055.889 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 1.173 2 1.175 1.175 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 2.423 4.365 265.599 269.964 272.387 3-Genel yönetim giderleri (-) 8.007 586.599 187.721 774.320 782.327 Faaliyet kârı veya zararı (9.184) (201.429) 2.727.369 2.525.940 2.516.756 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 41.320 76.020 926.703 1.002.723 1.044.043 1-İştiraklerden temettü gelirleri 211.243 211.243 211.243 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 762 45.406 128.654 174.060 174.822 4-Komisyon gelirleri 5-Konusu kalmayan karşılıklar 84 1.889 4.494 6.383 6.467 6-Menkul kıymet satış kârları 1 22 23 23 7-Kambiyo kârları 4.261 133.208 137.469 137.469 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları
10-Diğer olağan gelir ve kârlar 40.474 24.463 449.082 473.545 514.019 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 14.216 27.790 116.916 144.706 158.922 1-Komisyon giderleri (-) 313 313 313 2-Karşılık giderleri (-) 10 15.815 56 15.871 15.881 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 6.794 66 6.860 6.860 5-Reeskont faiz giderleri (-) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 14.206 4.868 116.794 121.662 135.868 H-Finansman giderleri (-) 767 767 767 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 205 205 205 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 562 562 562 Olağan kâr veya zarar 17.920 (153.199) 3.536.389 3.383.190 3.401.110 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 1.422 20.052 51.146 71.198 72.620 J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 1.551 13.826 1.341 15.167 16.718 Dönem kârı veya zararı 17.791 (146.973) 3.586.194 3.439.221 3.457.012 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yas.yüküm.karş. (-) 3.635 103 103 3.738 Dönem net kârı veya zararı 14.156 (146.973) 3.586.091 3.439.118 3.453.274 () Mali kuruluşlar hariç ToplamGelir ve giderler Tarım Hizmetler

Sayıştay 185 Çizelge: 105- Diğer kuruluşların 2015 yılı dönem sonucunun oluşumu () (Bin TL) Ulaştırma haberleşme Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Brüt satışlar 68.085 1.679.651 6.969.887 8.649.538 8.717.623 1-Yurt içi satışlar 68.085 147.980 6.950.487 7.098.467 7.166.552 2-Yurt dışı satışlar 3.668 16.179 19.847 19.847 3-Diğer gelirler 1.528.003 3.221 1.531.224 1.531.224 B-Satış indirimleri (-) 5.909 2.606 1.349.715 1.352.321 1.358.230 1- Satıştan iadeler (-) 3.514 2.606 17.937 20.543 24.057 2- Satış iskontoları (-)
3- Diğer indirimler (-) 2.395 1.331.778 1.331.778 1.334.173 C-Net satışlar 62.176 1.677.045 5.620.172 7.297.217 7.359.393 D-Satışların maliyeti (-) 60.930 1.286.337 2.439.481 3.725.818 3.786.748 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 60.641 509 2.394.839 2.395.348 2.455.989 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 289 152 152 441 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 1.285.676 44.642 1.330.318 1.330.318 4-Diğer satışların maliyeti (-) Brüt satış kârı veya zararı 1.246 390.708 3.180.691 3.571.399 3.572.645 E-Faaliyet giderleri (-) 10.430 592.137 453.322 1.045.459 1.055.889 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 1.173 2 1.175 1.175 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 2.423 4.365 265.599 269.964 272.387 3-Genel yönetim giderleri (-) 8.007 586.599 187.721 774.320 782.327 Faaliyet kârı veya zararı (9.184) (201.429) 2.727.369 2.525.940 2.516.756 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 41.320 76.020 926.703 1.002.723 1.044.043 1-İştiraklerden temettü gelirleri 211.243 211.243 211.243 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 762 45.406 128.654 174.060 174.822 4-Komisyon gelirleri 5-Konusu kalmayan karşılıklar 84 1.889 4.494 6.383 6.467 6-Menkul kıymet satış kârları 1 22 23 23 7-Kambiyo kârları 4.261 133.208 137.469 137.469 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları
10-Diğer olağan gelir ve kârlar 40.474 24.463 449.082 473.545 514.019 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 14.216 27.790 116.916 144.706 158.922 1-Komisyon giderleri (-) 313 313 313 2-Karşılık giderleri (-) 10 15.815 56 15.871 15.881 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 6.794 66 6.860 6.860 5-Reeskont faiz giderleri (-) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 14.206 4.868 116.794 121.662 135.868 H-Finansman giderleri (-) 767 767 767 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 205 205 205 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 562 562 562 Olağan kâr veya zarar 17.920 (153.199) 3.536.389 3.383.190 3.401.110 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 1.422 20.052 51.146 71.198 72.620 J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 1.551 13.826 1.341 15.167 16.718 Dönem kârı veya zararı 17.791 (146.973) 3.586.194 3.439.221 3.457.012 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yas.yüküm.karş. (-) 3.635 103 103 3.738 Dönem net kârı veya zararı 14.156 (146.973) 3.586.091 3.439.118 3.453.274 () Mali kuruluşlar hariç ToplamGelir ve giderler Tarım Hizmetler Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Kuruluşlar kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Tarım : Atatürk Orman Çiftliği
(3.333) (13.826) 5.674 (5.475) (17.903) 3.248 (7.541) (20.909) 9.944 (9.479) (19.965) 4.763 1.246 (9.184) 17.791 Ulaştırma-haberleşme : TRT
434.793 55.552 133.979 542.066 132.741 179.450 653.210 208.581 113.136 624.225 101.351 152.268 390.708 (201.429) (146.973) Ticaret : Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Destek. İşleri (3.079) (3.924) (8.815) (2.052) (2.818) 2.964 (1.825) (1.825) (651) Diğer hizmetler : İMKB İstanbul Menkul Kıymetler Borsası 39.760 39.760 51.537 Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ 28.133 19.633 18.266 İstanbul Altın Borsası 12.873 3.785 5.087 Milli Piyango İdaresi
595.178 344.954 389.622 654.026 379.535 432.719 708.028 396.548 468.192 710.168 399.677 481.148 714.739 405.021 483.562 Olimpiyat Oyunları Haz. ve Düzenleme Kurulu
665 (14.322) 26.898 744 (14.192) 28.997 1.203 (14.872) (51.643) 2.542 (14.736) 63.544 3.221 (14.812) 844 Şeker Kurumu 4.539 (706) (95) 8.308 1.996 2.268 7.751 1.122 1.378 8.042 1.028 1.369 8.919 1.354 2.608 Toplu Konut İdaresi 2.082.914 2.011.054 2.434.377 2.939.245 2.868.345 3.332.045 2.283.571 2.199.913 2.807.786 3.055.914 616.705 4.025.916 2.453.812 799.895 3.099.180 Bankalar : T.Vakıflar Bankası TAO 1.575.181 1.885.361 1.982.914 2.213.676 2.470.293
Çizelge: 106- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları faaliyet ve dönem sonuçları 2015 (Bin TL) 2014 2011 2012 2013

Genel Rapor • 2015 186 Çizelge: 107 - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları finansman giderleri () Tutar (%) 1-Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren Kâr ve zarar hesabına alınan 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9
Yatırım bedellerine giren Toplam 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 2-Ödendiği yada alacak kaydedildiği
yerler bakımından: Hazineye 5.026 839 Öteki KİT'ler İç borçlar için başkaca yerler 22 205 Dış borçlar için verilen 8.843 2.134 468 562 94 20,1
Diğer 61 Toplam 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı c) Diğer kuruluşların genel ekonomi ile ilişkileri: 2015 yılında diğer kuruluşların yükümlü oldukları vergi, resim, harç ve fon tahakkukları 2014 yılına göre %13 oranında azalışla 1,2 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. Kuruluşların sorumlu olduğu 2,8 milyar TL tutarındaki vergi, resim, harç ve fonlar da dikkate alındığında 2015 yılı toplam vergi tahakkukları 4 milyar TL olmuştur. 2015 yılında tahakkuk eden vergi ve benzeri diğer yükümlülüklerin; %66,4’ü mali kuruluşlardan sağlanırken, bu sektörü %29,5 pay oranı ile hizmetler sektörü izlemiştir. Diğer kuruluşlar tarafından 2015 yılında ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 257,1 milyon TL ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleri ve görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında diğer kuruluşların 2015 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin tutarı 16,1 milyar TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 843,6 milyon TL’dir. Diğer kuruluşların üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2011 yılında 6,5 milyar TL iken yıllar itibarıyla artarak 2015 yılında 9,4 milyar TL’ye yükselmiştir. 2015 yılında 9,6 milyar TL olan alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkının %58,2’si mali kuruluşlar, %41,6’sı hizmetler sektörü, geriye kalan %0,2’si de tarım sektörü tarafından sağlanmıştır. Diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarında tahakkuk eden vergileri 112, 2015 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 112/a, 2011-2015 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 113, 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 113/a, 2011-2015 dönemi üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı cari fiyatlarla 114 sayılı, 2015 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 114/a sayılı çizelgede gösterilmiştir.

Sayıştay 187 Çizelge: 107 - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları finansman giderleri () Tutar (%) 1-Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren Kâr ve zarar hesabına alınan 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9
Yatırım bedellerine giren Toplam 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 2-Ödendiği yada alacak kaydedildiği
yerler bakımından: Hazineye 5.026 839 Öteki KİT'ler İç borçlar için başkaca yerler 22 205 Dış borçlar için verilen 8.843 2.134 468 562 94 20,1
Diğer 61 Toplam 13.869 861 2.195 468 767 299 63,9 () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı c) Diğer kuruluşların genel ekonomi ile ilişkileri: 2015 yılında diğer kuruluşların yükümlü oldukları vergi, resim, harç ve fon tahakkukları 2014 yılına göre %13 oranında azalışla 1,2 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. Kuruluşların sorumlu olduğu 2,8 milyar TL tutarındaki vergi, resim, harç ve fonlar da dikkate alındığında 2015 yılı toplam vergi tahakkukları 4 milyar TL olmuştur. 2015 yılında tahakkuk eden vergi ve benzeri diğer yükümlülüklerin; %66,4’ü mali kuruluşlardan sağlanırken, bu sektörü %29,5 pay oranı ile hizmetler sektörü izlemiştir. Diğer kuruluşlar tarafından 2015 yılında ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 257,1 milyon TL ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleri ve görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında diğer kuruluşların 2015 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin tutarı 16,1 milyar TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 843,6 milyon TL’dir. Diğer kuruluşların üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2011 yılında 6,5 milyar TL iken yıllar itibarıyla artarak 2015 yılında 9,4 milyar TL’ye yükselmiştir. 2015 yılında 9,6 milyar TL olan alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkının %58,2’si mali kuruluşlar, %41,6’sı hizmetler sektörü, geriye kalan %0,2’si de tarım sektörü tarafından sağlanmıştır. Diğer kuruluşların 2011-2015 yıllarında tahakkuk eden vergileri 112, 2015 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 112/a, 2011-2015 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 113, 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 113/a, 2011-2015 dönemi üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı cari fiyatlarla 114 sayılı, 2015 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 114/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Tutar (%) A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan:

• Gelir vergisi 6.292 5.298 10.124 11.668 18.654 6.986 59,9
• Kurumlar vergisi 304.461 509.713 256.587 602.546 407.945 (194.601) (32,3)
• Fonlar
  -Diğer 59 (59) Toplam (1) 310.753 515.011 266.711 614.273 426.599 (187.674) (30,6) 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 832 1.052 1.103 955 828 (127) (13,3)
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 30.512 30.732 35.634 44.721 55.025 10.304 23,0 -Diğer 451 72 72 Toplam (2) 31.344 31.784 37.188 45.676 55.925 10.249 22,4 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı vergiler)
• KDV 518.218 347.097 369.176 392.958 379.728 (13.230) (3,4)
• Özel tüketim vergisi 8 11 8 469 721 252 53,7
• Banka ve sigorta muamele vergisi 229.087 321.663 15.203 25.022 24.395 (627) (2,5)
• Damga vergisi 8.989 11.208 6.976 8.295 8.894 599 7,2
• Dış ticarette ödenen vergiler 1.717 12 4 15 11
• Harçlar 40.363 48.092 59.050 66.340 75.104 8.764 13,2
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi
  hariç) vergi, resim ve harçlar 3.389 2.391 2.891 2.943 4.036 1.093 37,1
• Özel iletişim vergisi
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi 170.831 187.939 200.825 204.955 209.045 4.090 2,0
• Haberleşme vergisi
• Fonlar
• Diğer 3.668 6.909 1.394 2.252 935 (1.317) (58,5) Toplam (3) 976.270 925.322 655.523 703.238 702.873 (365) (,1) Toplam (2+3) 1.007.614 957.106 692.711 748.914 758.798 9.884 1,3 Toplam (A) 1.318.367 1.472.117 959.422 1.363.187 1.185.397 (177.790) (13,0) B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
  -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 254.723 240.376 287.151 313.315 351.813 38.498 12,3 -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 198.558 222.384 234.890 291.396 288.283 (3.113) (1,1) -Tevkif edilen KDV 143.253 243.677 246.300 331.672 355.289 23.617 7,1
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 76 143 (143) (100,0)
• Fonlar
• Diğerleri 632.164 791.981 1.448.818 1.518.757 1.807.058 288.301 19,0 Toplam (B) 1.228.698 1.498.418 2.217.235 2.455.283 2.802.443 347.160 14,1 Genel toplam (A+B) 2.547.065 2.970.535 3.176.657 3.818.470 3.987.840 169.370 4,4 Son iki yıl farkı (Bin TL) Vergi türleri 2011 2012 2013 2014 2015 Çizelge: 108- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları vergi tahakkukları

Genel Rapor • 2015 188 Ulaş-hab. Diğer hiz. Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan

• Gelir vergisi 18.654 18.654 18.654
• Kurumlar vergisi 3.635 404.310 407.945
• Fonlar
• Diğer
  Toplam (1) 3.635 18.654 18.654 404.310 426.599 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 20 19 19 789 828
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 809 7.361 42.909 50.270 3.946 55.025
• Diğer 72 72 Toplam (2) 901 7.361 42.928 50.289 4.735 55.925 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 5.869 373.859 373.859 379.728 -Özel tüketim vergisi 4 717 717 721
• Banka ve sigorta muamele vergisi 24.395 24.395
• Damga vergisi 3.534 101 3.635 5.259 8.894
• Dış ticarette ödenen vergiler 14 1 15 15
• Harçlar 36 3 39 75.065 75.104
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi hariç) vergi resim ve harçlar 86 35 11 46 3.904 4.036
• Özel iletişim vergisi
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi 209.045 209.045 209.045
• Haberleşme vergisi
• Fonlar
• Diğer 155 155 780 935 Toplam (3) 5.959 4.491 583.020 587.511 109.403 702.873 Toplam (2+3) 6.860 11.852 625.948 637.800 114.138 758.798 Toplam (A) 10.495 11.852 644.602 656.454 518.448 1.185.397 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 2.629 69.411 11.078 80.489 268.695 351.813 -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 1.749 21.549 257.089 278.638 7.896 288.283 -Tevkif edilen KDV 48.324 262.244 310.568 44.721 355.289
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 1.807.058 1.807.058 Toplam (B) 4.378 139.284 530.411 669.695 2.128.370 2.802.443 Genel toplam (A+B) 14.873 151.136 1.175.013 1.326.149 2.646.818 3.987.840 (Bin TL) Vergi türleri Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar Toplam Çizelge: 108/a - Diğer kuruluşların 2015 yılında tahakkuk eden vergileri

Sayıştay 189 Ulaş-hab. Diğer hiz. Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan

• Gelir vergisi 18.654 18.654 18.654
• Kurumlar vergisi 3.635 404.310 407.945
• Fonlar
• Diğer
  Toplam (1) 3.635 18.654 18.654 404.310 426.599 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 20 19 19 789 828
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 809 7.361 42.909 50.270 3.946 55.025
• Diğer 72 72 Toplam (2) 901 7.361 42.928 50.289 4.735 55.925 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 5.869 373.859 373.859 379.728 -Özel tüketim vergisi 4 717 717 721
• Banka ve sigorta muamele vergisi 24.395 24.395
• Damga vergisi 3.534 101 3.635 5.259 8.894
• Dış ticarette ödenen vergiler 14 1 15 15
• Harçlar 36 3 39 75.065 75.104
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi hariç) vergi resim ve harçlar 86 35 11 46 3.904 4.036
• Özel iletişim vergisi
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi 209.045 209.045 209.045
• Haberleşme vergisi
• Fonlar
• Diğer 155 155 780 935 Toplam (3) 5.959 4.491 583.020 587.511 109.403 702.873 Toplam (2+3) 6.860 11.852 625.948 637.800 114.138 758.798 Toplam (A) 10.495 11.852 644.602 656.454 518.448 1.185.397 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 2.629 69.411 11.078 80.489 268.695 351.813 -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 1.749 21.549 257.089 278.638 7.896 288.283 -Tevkif edilen KDV 48.324 262.244 310.568 44.721 355.289
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 1.807.058 1.807.058 Toplam (B) 4.378 139.284 530.411 669.695 2.128.370 2.802.443 Genel toplam (A+B) 14.873 151.136 1.175.013 1.326.149 2.646.818 3.987.840 (Bin TL) Vergi türleri Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar Toplam Çizelge: 108/a - Diğer kuruluşların 2015 yılında tahakkuk eden vergileri Çizelge: 109- 2011-2015 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler Tutar (%) Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 513 4.490 1.254 1.073 (1.073) (100,0) 2-Sermaye hareketlerinden 615 540.473 14.708.006 14.187.778 15.958.019 1.770.241 12,5 3-Görünmeyen işlemlerden 23.826 49.496 71.415 71.153 178.271 107.118 150,5 Toplam (1) 24.954 594.459 14.780.675 14.260.004 16.136.290 1.876.286 13,2 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 74.357 96.093 70.718 88.832 257.139 168.307 189,5 2-Sermaye hareketlerine 11.889 537.694 4.389 4.448 574 (3.874) (87,1) 3-Görünmeyen işlemlere 168.219 72.745 313.137 349.446 585.928 236.482 67,7 Toplam 254.465 706.532 388.244 442.726 843.641 400.915 90,6 Denge farkı (+) 3.123 31.250 14.470.563 13.909.857 15.550.943 1.641.086 11,8 Denge farkı (-) (232.634) (117.405) (78.132) (92.579) (258.294) (165.715) 179,0 Net denge farkı (229.511) (86.155) 14.392.431 13.817.278 15.292.649 1.475.371 10,7 (Bin TL) Ödemeler dengesine etki 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı (Bin TL) Ulaş-hab. Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden
  2-Sermaye hareketlerinden 15.958.019 15.958.019 3-Görünmeyen işlemlerden 3.668 16.179 19.847 158.424 178.271 Toplam (1) 3.668 16.179 19.847 16.116.443 16.136.290 Dış aleme ödenen:
  1-İthalat bedellerine 257.139 257.139 257.139 2-Sermaye hareketlerine 574 574 574 3-Görünmeyen işlemlere 3.687 4.879 8.566 577.362 585.928 Toplam (2) 260.826 5.453 266.279 577.362 843.641 Denge farkı (+) 11.862 11.862 15.539.081 15.550.943 Denge farkı (-) (257.158) (1.136) (258.294) (258.294) Net denge farkı (257.158) 10.726 (246.432) 15.539.081 15.292.649 Toplam Çizelge: 109/a - Diğer kuruluşlarca 2015 yılında sağlanan ve ödenen dövizler Ödemeler dengesine etki Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar

Genel Rapor • 2015 190 Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 1.419.338 1.450.632 1.673.154 1.812.233 2.079.654 267.421 14,8 Verilen faizler (Yurt içi) 2 52.584 860 424 96 205 109 113,5 Verilen bina ve arazi kiraları 3 147.395 171.385 194.323 225.844 328.431 102.587 45,4 Karşılık giderleri 4 966.460 1.477.258 2.043.968 1.706.058 1.591.215 (114.843) (6,7) M evzuat gereğince katılma payları 5 23.555 32.980 36.696 43.839 46.338 2.499 5,7 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 1.680 3.233 980 449 1.029 580 129,2 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 67.084 137.423 55.632 207.329 247.093 39.764 19,2 İç sigorta fonu gideri 8 9.742 15.023 14.957 1.864 3.586 1.722 92,4 Amortisman ve tükenme payları 9 195.248 203.452 203.466 215.135 241.389 26.254 12,2 Dış aleme ödenen giderler 10 168.219 72.745 313.137 349.446 585.928 236.482 67,7 Diğer pozitif etkiler 11 1.154.396 1.284.010 1.359.528 1.796.121 2.012.363 216.242 12,0 Dönem kârı 12 4.640.621 5.867.052 5.383.350 6.942.684 6.074.278 (868.406) (12,5) Toplam (A) 13 8.846.322 10.716.053 11.279.615 13.301.098 13.211.509 (89.589) (0,7) B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 111.938 132.238 107.970 130.531 174.824 44.293 33,9 Alınan bina ve arazi kiraları 15 53.117 48.056 66.494 74.995 82.031 7.036 9,4 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 675.324 465.828 521.290 840.114 834.310 (5.804) (0,7) Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 92.829 65.013 151.161 516.565 78.070 (438.495) (84,9) İştiraklerden alınan kar payları 18 186.264 146.700 204.445 297.233 273.373 (23.860) (8,0) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 5
11 2
(9) Dış alemden sağlanan gelirler 20 23.826 49.496 71.415 71.153 178.271 107.118 150,5 Diğer negatif etkiler 21 1.224.386 1.457.497 1.708.702 2.120.301 2.011.510 (108.791) (5,1) Dönem zararı 22 8.910 52.294 146.973 146.973 #SAYI/0! Toplam (B) 23 2.376.594 2.364.833 2.883.771 4.050.903 3.779.364 (271.539) (6,7) Üretici fiyatlarıyla gayri safi yurt içi hasıla
(GSYH)'ya katkı (A-B) 24 6.469.728 8.351.220 8.395.844 9.250.195 9.432.145 181.950 2,0 Subvansiyonlar (-) 25 3.825 7.287 5.153 6.051 6.094 43 0,7 Hazine yardımları (-) 26 132.380 204.642 108.900 126.631 130.793 4.162 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 4.539 8.309 7.751 8.042 8.919 877 10,9 Vergi iadeleri (-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 1.007.614 957.106 692.711 748.914 758.798 9.884 1,3 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 7.336.598 9.088.088 8.966.751 9.858.385 10.045.137 186.752 1,9 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (168.219) (72.745) (313.137) (349.446) (585.928) (236.482) 67,7 Dış alemden sağlanan gelirler 32 23.826 49.496 71.415 71.153 178.271 107.118 150,5 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 7.192.205 9.064.839 8.725.029 9.580.092 9.637.480 57.388 0,6 (Bin TL) Sıra no 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Çizelge: 110 - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları GSM H'ye katkısı

Sayıştay 191 Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 1.419.338 1.450.632 1.673.154 1.812.233 2.079.654 267.421 14,8 Verilen faizler (Yurt içi) 2 52.584 860 424 96 205 109 113,5 Verilen bina ve arazi kiraları 3 147.395 171.385 194.323 225.844 328.431 102.587 45,4 Karşılık giderleri 4 966.460 1.477.258 2.043.968 1.706.058 1.591.215 (114.843) (6,7) M evzuat gereğince katılma payları 5 23.555 32.980 36.696 43.839 46.338 2.499 5,7 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 1.680 3.233 980 449 1.029 580 129,2 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 67.084 137.423 55.632 207.329 247.093 39.764 19,2 İç sigorta fonu gideri 8 9.742 15.023 14.957 1.864 3.586 1.722 92,4 Amortisman ve tükenme payları 9 195.248 203.452 203.466 215.135 241.389 26.254 12,2 Dış aleme ödenen giderler 10 168.219 72.745 313.137 349.446 585.928 236.482 67,7 Diğer pozitif etkiler 11 1.154.396 1.284.010 1.359.528 1.796.121 2.012.363 216.242 12,0 Dönem kârı 12 4.640.621 5.867.052 5.383.350 6.942.684 6.074.278 (868.406) (12,5) Toplam (A) 13 8.846.322 10.716.053 11.279.615 13.301.098 13.211.509 (89.589) (0,7) B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 111.938 132.238 107.970 130.531 174.824 44.293 33,9 Alınan bina ve arazi kiraları 15 53.117 48.056 66.494 74.995 82.031 7.036 9,4 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 675.324 465.828 521.290 840.114 834.310 (5.804) (0,7) Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 92.829 65.013 151.161 516.565 78.070 (438.495) (84,9) İştiraklerden alınan kar payları 18 186.264 146.700 204.445 297.233 273.373 (23.860) (8,0) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 5
11 2
(9) Dış alemden sağlanan gelirler 20 23.826 49.496 71.415 71.153 178.271 107.118 150,5 Diğer negatif etkiler 21 1.224.386 1.457.497 1.708.702 2.120.301 2.011.510 (108.791) (5,1) Dönem zararı 22 8.910 52.294 146.973 146.973 #SAYI/0! Toplam (B) 23 2.376.594 2.364.833 2.883.771 4.050.903 3.779.364 (271.539) (6,7) Üretici fiyatlarıyla gayri safi yurt içi hasıla
(GSYH)'ya katkı (A-B) 24 6.469.728 8.351.220 8.395.844 9.250.195 9.432.145 181.950 2,0 Subvansiyonlar (-) 25 3.825 7.287 5.153 6.051 6.094 43 0,7 Hazine yardımları (-) 26 132.380 204.642 108.900 126.631 130.793 4.162 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 4.539 8.309 7.751 8.042 8.919 877 10,9 Vergi iadeleri (-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 1.007.614 957.106 692.711 748.914 758.798 9.884 1,3 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 7.336.598 9.088.088 8.966.751 9.858.385 10.045.137 186.752 1,9 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (168.219) (72.745) (313.137) (349.446) (585.928) (236.482) 67,7 Dış alemden sağlanan gelirler 32 23.826 49.496 71.415 71.153 178.271 107.118 150,5 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 7.192.205 9.064.839 8.725.029 9.580.092 9.637.480 57.388 0,6 (Bin TL) Sıra no 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Çizelge: 110 - Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları GSM H'ye katkısı (Bin TL) Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Ulaş-hab. Ticaret Diğer hiz. Hizmetler toplamı A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 21.428 584.121 93.666 677.787 1.380.439 2.079.654 Verilen faizler (Yurt içi) 2 205 205 205 Verilen bina ve arazi kiraları 3 86.328 758 87.086 241.345 328.431 Karşılık giderleri 4 10 15.815 57 15.872 1.575.333 1.591.215 M evzuat gereğince katılma payları 5 70 17.632 100 17.732 28.536 46.338 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 97 97 932 1.029 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 1.551 10.653 679 11.332 234.210 247.093 İç sigorta fonu gideri 8 384 350 2.852 3.202 3.586 Amortisman ve tükenme payları 9 1.824 65.191 16.636 81.827 157.738 241.389 Dış aleme ödenen giderler 10 3.687 4.879 8.566 577.362 585.928 Diğer pozitif etkiler 11 14.205 4.365 124.960 129.325 1.868.833 2.012.363 Dönem kârı 12 17.791 3.586.194 3.586.194 2.470.293 6.074.278 Toplam (A) 13 57.263 788.239 3.830.986 4.619.225 8.535.021 13.211.509 B-Negatif etkiler (-) Alınan faizler (Yurt içi) 14 762 45.407 128.655 174.062 174.824 Alınan bina ve arazi kiraları 15 40.474 14.023 26.226 40.249 1.308 82.031 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 84 1.889 4.494 6.383 827.843 834.310 Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 142 7.225 49.482 56.707 21.221 78.070 İştiraklerden alınan kar payları 18 211.243 211.243 62.130 273.373 İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 2 2 2 Dış alemden sağlanan gelirler 20 3.668 16.179 19.847 158.424 178.271 Diğer negatif etkiler 21 1.282 28.725 430.148 458.873 1.551.355 2.011.510 Dönem zararı 22 146.973 146.973 146.973 Toplam (B) 23 42.744 247.910 866.429 1.114.339 2.622.281 3.779.364 Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 14.519 540.329 2.964.557 3.504.886 5.912.740 9.432.145 Sübvansiyonlar (-) 25 6.094 6.094 6.094 Hazine yardımları (-) 26 130.793 130.793 130.793 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 8.919 8.919 8.919 Vergi iadeleri(-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 6.860 11.852 625.948 637.800 114.138 758.798 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 21.379 546.087 3.450.793 3.996.880 6.026.878 10.045.137 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (3.687) (4.879) (8.566) (577.362) (585.928) Dış alemden sağlanan gelirler 32 3.668 16.179 19.847 158.424 178.271 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 21.379 546.068 3.462.093 4.008.161 5.607.940 9.637.480 Çizelge: 110/a - Diğer kuruluşların 2015 yılı GSM H'ye katkısı Hizmetler M ali kur. Toplam Sıra no Tarım

Genel Rapor • 2015 192 F- YATIRIMLAR Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemi sabit sermaye yatırımları 111 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 111 – Diğer kuruluşların 2010-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar (%) a) Tarım 562 237 578 2.950 1.668 (1.282) (43,5) b) Sanayi (İmalat) 730 594 544
c) Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 33.403 38.935 44.549 30.390 75.418 45.028 148,0
cb)Diğer hizmetler 28.923 35.295 27.548 15.705 5.719 (9.986) (63,6) Toplam (c) 62.326 74.230 72.097 46.095 81.137 35.042 311,0 d) Mali kuruluşlar 256.420 285.153 411.064 67.268 384.455 317.187 472,0 Genel toplam 320.038 360.214 484.283 116.313 467.260 350.947 302,0 Diğer kuruluşların 2015 yılı yatırımları geçen yıla göre %302 oranında artarak 467.260 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında tarım ve diğer hizmetler sektörü yatırımlarında azalış kaydedilirken, mali kuruluşlar ile ulaştırma ve haberleşme sektöründe artış olmuştur.

Sayıştay 193 F- YATIRIMLAR Diğer kuruluşların 2011-2015 dönemi sabit sermaye yatırımları 111 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 111 – Diğer kuruluşların 2010-2015 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL) Sektörler 2011 2012 2013 2014 2015 Son iki yıl farkı Tutar (%) a) Tarım 562 237 578 2.950 1.668 (1.282) (43,5) b) Sanayi (İmalat) 730 594 544
c) Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 33.403 38.935 44.549 30.390 75.418 45.028 148,0
cb)Diğer hizmetler 28.923 35.295 27.548 15.705 5.719 (9.986) (63,6) Toplam (c) 62.326 74.230 72.097 46.095 81.137 35.042 311,0 d) Mali kuruluşlar 256.420 285.153 411.064 67.268 384.455 317.187 472,0 Genel toplam 320.038 360.214 484.283 116.313 467.260 350.947 302,0 Diğer kuruluşların 2015 yılı yatırımları geçen yıla göre %302 oranında artarak 467.260 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında tarım ve diğer hizmetler sektörü yatırımlarında azalış kaydedilirken, mali kuruluşlar ile ulaştırma ve haberleşme sektöründe artış olmuştur. III. İŞTİRAKLER A-İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE DENETİM ŞEKLİ 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri ve hukuki yapı: 233 sayılı KHK’nın 2 nci maddesinin altıncı fıkrası iştiraki; iktisadi devlet teşekküllerinin veya kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıkların, sermayelerinin en az %15, en çok %50 sine sahip bulundukları anonim şirketler, olarak tanımlanmıştır. 233 sayılı KHK’nın 27/1 inci maddesine göre, bir teşebbüsün veya bağlı ortaklığın bir anonim şirkete iştiraki, kuruluşun önerisi üzerine YPK kararıyla yapılabilmektedir. Söz konusu KHK’nın 27/2 nci maddesi gereği, bir anonim şirkete iştirak için teşebbüsün veya bağlı ortaklığın şirket sermayesine katılma oranının en az %15 olması ve bu oranın ortaklığın sermaye artırması halinde de korunması gerekmektedir. 233 sayılı KHK’nın; -28 inci maddesinde; teşebbüs veya bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin yönetim kurullarında, teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için en az bir üye bulundurulacağı, söz konusu temsilcilerin, teşebbüsün veya bağlı ortaklığın kendi mensupları arasından ve imkan dahilinde iştirakin bulunduğu yere en yakın teşebbüs veya bağlı ortaklık birimi içinden veya dışardan teşebbüs veya bağlı ortaklığın yönetim kurulunun göstereceği adaylar arasından seçileceği, -38 inci maddesinde; iştiraklerin tasfiye, devir, satış ve işletme haklarının verilme kararının Yüksek Planlama Kurulu tarafından alınacağı, -58 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; teşebbüslerin, bu KHK hükümleriyle bağlı olmaksızın yurt dışında şirket kurmalarına ve kurulmuş şirketlere iştirak etmelerine izin vermeye ve bu konularda ilgili esasları kurumlar itibarıyla belirlemeye Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu, -Geçici 2 nci maddesinde; teşebbüslerin ve bağlı ortaklıkların faaliyet alanları dışında kalan ve normal piyasa şartları içinde elden çıkarılmaları mümkün olan mevcut iştirak paylarının devir veya tasfiyesinin bu KHK’nın yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde bitirileceği, mevcut iştiraklerden teşebbüsün faaliyet alanı içinde kalanlardan iştirak payları %10’un altında olup, devamında kamu yararı veya ekonomik yarar bulunanların YPK kararıyla muhafaza edileceği, hükümleri yer almıştır. Bankacılık sektörü açısından, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun tanımlar ve kısaltmalar başlıklı 3 üncü maddesinde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklıkları, -İştirakleri ifade eden nitelikli pay; bir ortaklığın sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları, şeklinde tanımlanmıştır.

Genel Rapor • 2015 194 5411 sayılı Kanun’un ortaklık paylarına ilişkin sınırlamalar başlıklı 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Bankaların; kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar dışındaki bir ortaklıktaki payı kendi öz kaynaklarının yüzde onbeşini, bu ortaklıklardaki paylarının toplam tutarı ise kendi öz kaynaklarının yüzde altmışını aşamaz” hükmü getirilmiş, diğer fıkralarda iştirak oranlarının öz kaynaklar karşısındaki durumu ile banka sermayesinde payı bulunan ortaklıkların iştirak ilişkisi düzenlenmiştir. Bankacılık sektörü için, bağlı ortaklık, iştirak, birlikte kontrol edilen ortaklıklar ve satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklıkların ayrı ayrı tanımlanması gerekmektedir. BDDK tarafından çıkarılan ve 08.11.2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklık, -İştirak; ana ortaklık bankanın sermayesine katıldığı, üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, -Birlikte kontrol edilen ortaklıklar; iş ortaklıkları ve adi ortaklıklar dahil olmak üzere, ana ortaklık bankanın bir ortaklık sözleşmesi çerçevesinde başka gruplarla birlikte kontrol ettiği, yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, -Satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklık payları ise; %10’a kadar ortaklık yapılan yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklıklar, şeklinde tanımlanmıştır. 2-İştiraklerin denetimi: Anonim şirket statüsündeki iştiraklerin yönetim ve denetim organları Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre teşkil edilmektedir. Dolayısıyla 233 sayılı KHK’nın iştiraklerin yönetimi başlıklı 28 inci maddesinde yer alan; teşebbüs veya bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin yönetim kurullarında, teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için en az bir üye bulundurulacağı hükmü saklı kalmak kaydıyla kamu iştiraklerinin gerek yönetim kurulu üyesi, gerekse denetçilerinin seçimi, kamu kesiminin etkinliğine, şirket ana sözleşmesine ve iştirak payına bağlıdır. Kuruluşlar iştiraklerinde çoğu kez bakanlık veya kendi personelinden yönetim ve denetim kurulu adaylarını, hisselerini temsil eden vekili vasıtasıyla iştirakin genel kurulunda seçtirmektedir.
5411 sayılı Kanun’un konsolide denetim başlıklı 66 ncı maddesinde ise; konsolide bazda sınırlama ve oranlara tabi olan ana ortaklık bankalar ve bunların yurt içi ve dışı bağlı ortaklıkları, birlikte kontrol edilen ortaklıkları, şube ve temsilciliklerinin konsolide denetime tabi olduğu, denetim sonuçları ile denetime esas bilgi ve belgeler anılan yetkili mercilerin görüşü alınarak BDDK’ca belirlenecek usul ve esaslara göre paylaşılacağı ve kullanılacağı belirtilmiştir. Zaman içinde şirketlerde yapılan sermaye artışlarına özel sektörün katılmaması nedeniyle taahhüt edilmeyen sermaye artışlarının kamu tarafından taahhüt edilmesi veya şirketlerin nakit ihtiyaçlarının karşılanması için verilen ve geri dönmeyen kredilerin sermayeye eklenmesi sonucu kamu payı %50’nin üzerine çıkan şirketler 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi kapsamında Sayıştay tarafından denetlenmektedir.

Sayıştay 195 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun denetim alanını düzenleyen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen %50 sınırının Anayasa Mahkemesinin 04.12.2014 tarih ve 2014/184 K. Sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılan tüm kuruluş, idare ve şirketler sermayesindeki kamu payının oranına ve doğrudan mı, dolaylı mı olduğuna bakılmaksızın Sayıştay’ın denetim alanına girmiştir. Anayasa Mahkemesi kararı üzerine, 14.01.2016 tarih ve 6661 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesiyle, 6085 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “sermayesindeki kamu payı doğrudan veya dolaylı olarak %50’den fazla olan” ibaresinin “sermayesinde doğrudan veya dolaylı olarak kamu payı olan” şeklinde değiştirilmek suretiyle, sermayesinde kamu payı olan tüm kuruluşlar Sayıştay’ın denetimine tabi olmuştur. 4046 sayılı Kanunda da; özelleştirme programında olan kuruluşlardaki sermaye payı %50'nin altına düşünceye kadar bu kuruluşların Sayıştay tarafından denetlenmesi öngörülmüştür. 2015 yıl sonu itibarıyla, Sayıştay tarafından 3346 sayılı Kanun kapsamında denetlenmekte olan kuruluşlara ait toplam 141 adet iştirak bulunmaktadır. İştirakler arasında yer alan T.C. Merkez Bankasının sermayesindeki kamu payı %77,9 olmasına rağmen 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile bu Kanunla konulan denetimin dışında tutulmuştur. B- İŞTİRAK UYGULAMALARI 2015 yıl sonu itibarıyla 134 adet iştirak bulunmaktadır. Bazı kamu kurum ve kuruluşlarının, sermayesine çok düşük oranda katıldıkları iştiraklerde, sermayeyi temsilen bir yönetim kurulu üyesi bulundurma hakkı bulunmadığı gibi, şirketlerin tasarrufları üzerinde etkili olma imkânı da bulunmamaktadır. T.C. Ziraat Bankası, TPAO ve BOTAŞ’ın bazı şirketleri ise sermayesinin tamamı ilgili kuruluşlara ait olmak üzere yurt dışında kurulmuştur. Bazı iştiraklerin dönem sonuçlarının kuruluş kayıtlarına zamanında intikal ettirilmemesi, dönem kârları üzerinden yapılacak temettü tahsilatlarının takibini zorlaştırmaktadır. İştiraklere ait başlıca bilgiler 112 sayılı çizelgede gösterilmiş, ayrıntılı bilgilere (Ek:7) de yer verilmiştir. Çizelgeler denetim raporlarında yer alan bilgiler çerçevesinde hazırlanmış, muhasebe kayıtlarında enflasyon düzeltmeleri nedeniyle geçmiş yıllarda oluşan farklar göz önüne alınmamıştır.

Genel Rapor • 2015 196 Son iki Değişme yıl farkı oranı % İştirak edilen şirket sayısı: -Bir kuruluşun iştirak ettiği Adet 60 54 54 54 49 (5) (9,3) -Birden fazla kuruluşun iştirak ettiği Adet 10 11 12 12 14 2 16,7 -Tasfiye halindeki ve faaliyetsiz iştirakler Adet 15 16 18 15 16 1 6,7 -Yabancı sermayeli iştirakler Adet 50 42 40 42 42 0 0,0 -% 50'den fazla kamu payı olanlar Adet 11 17 14 11 13 2 18,2 Toplam Adet 146 140 138 134 134

İştiraklerin: -Esas sermayeleri Bin TL 23.808.117 24.663.008 29.472.385 34.005.888 40.748.046 6.742.158 19,8 -Ödenmiş sermayeleri Bin TL 20.654.263 21.899.551 27.679.623 32.561.897 37.447.280 4.885.383 15,0 -Sermaye ödeme oranı % 86,8 88,8 93,9 95,8 91,9 (3,9) (4,0) Denetlenen kuruluşların iştirakleri: -Sermaye taahhüdü Bin TL 4.658.189 5.019.689 5.739.051 7.803.029 9.891.689 2.088.660 26,8 -Sermaye ödemesi Bin TL 4.607.844 4.984.093 5.604.323 6.658.045 8.372.729 1.714.684 25,8 -Sermaye ödeme oranı % 98,9 99,3 97,7 85,3 84,6 (0,7) (0,8) -Denetlenen kuruluşların, iştiraklerin sermayesine katılma oranı % 19,6 20,4 23,2 22,9 24,3 1,3 5,8 İştiraklerin: -Dönem kârları toplamı Bin TL 15.265.232 9.268.607 9.865.819 16.641.548 59.269.612 42.628.064 256,2 -Dönem zararları toplamı Bin TL (657.674) (371.292) (581.122) (265.971) (624.019) (358.048) 134,6 Denetlenen kuruluşların payına düşen: -Temettü Bin TL 274.021 709.019 904.013 517.311 421.819 (95.492) (18,5) -Temettünün ödenen iştirak payına oranı % 5,9 14,2 12,7 7,8 5,0 (2,7) (35,2) Çizelge: 112- İştiraklere ait başlıca bilgiler Başlıca bilgiler Ölçü 2011 2012 2013 2014 2015

Sayıştay 197 IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Kuruluşların birçoğunda bilimsel yöntemlerle hazırlanmış norm kadrolar bulunmasına rağmen uygulamaya konulmaması; gerçek personel ihtiyacının tespitini ve işin niteliğine uygun personel seçimini güçleştirmekte, mevcut kadroların ihtiyaca göre dağılımını da olumsuz yönde etkilemektedir. -4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesi gereğince özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülen “Kıdem Tazminatı Fonu”nun tesis edilmemiş olması, kuruluşların kıdem tazminatı ödedikleri dönemdeki yüklerini artırmaktadır. -Kuruluşlarda çalışan yüklenici işçileri tarafından, “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik uzmanlık gerektiren işler dışında olan bir işin bölünerek yükleniciye (alt işverene) verildiği ve aynı işin bir bölümünde asıl işveren kamu kuruluşunun işçisi ile birlikte çalışıldığı” iddiası ve bu durumun 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2 nci maddesinin 7 nci fıkrasına aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle açtıkları davaların, genellikle kuruluşlar aleyhine sonuçlanması, kuruluşlara ek istihdam ve ek işçilik maliyetleri getirmektedir. -Kamu iktisadi teşebbüslerine iç denetçi kadrosu tahsis edilmesine ve finansman kararnameleri ile iç denetimle ilgili düzenlemelerin yapılması öngörülmüş olmasına rağmen, iç denetçi kadrolarına atanacak olan personelin statüsü, özlük hakları ve maaş unsurları ile ilgili herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmaması ve ilgili personelin iç denetçi kadrolarına atanması durumunda ödenecek ek ödeme, zam ve tazminat oranları ile uygulanacak statüye ilişkin tereddütler nedeniyle gerekli atamalar yapılamamakta, iç denetim faaliyetleri görevlendirme suretiyle yerine getirilmeye çalışılmaktadır. b) Öneriler: -Kuruluşların bilimsel esaslara dayalı norm kadrolarını tespit etmek üzere başlatılmış olan çalışmalar sürdürülerek sonuçlandırılmalı ve uygulamaya konulmalı; faaliyetlerin en uygun sayı ve nitelikte personelle yürütülmesi sağlanmalıdır. -4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesinde, özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülen “Kıdem Tazminatı Fonu”nun kurulması sağlanmalıdır. -Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına ait genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörüldüğü gibi; esas faaliyet konusu işlerde yüklenici personeli çalıştırılmaması; hizmet alımlarında, yüklenici işçisinin muhatabının teşebbüs değil yüklenici firma olması, yüklenici işçilerin teşebbüsle olan ilişkilerinde, iş hukukuna göre devamlılık arz edebilecek hükümlerin sözleşmelerde yer almaması hususlarına kuruluşlarca gereken özen gösterilmelidir. -Kamu iktisadi teşebbüslerinin iç denetçi kadrolarına atanacaklara ödenecek ek ödeme, zam ve tazminat oranları ile uygulanacak statüye ilişkin mevzuat düzenlemeleri biran evvel gerçekleştirilmelidir.

Genel Rapor • 2015 198 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Kuruluşların faaliyetlerini yürütmede ihtiyaç duydukları öz kaynaklarının yetersizliği yanında destekleme faaliyetlerinden ve görev zararından doğan Hazineden alacaklarının zamanında ve tam olarak ödenmemesi, ilgili kuruluşların mali yapısında olumsuzluklara neden olmaktadır. -KİT’ler, alacaklarının tahsilindeki gecikmeler nedeniyle, yükümlülüklerini yerine getirebilmek için kredi kullanmak ve dolayısıyla ilave finansman yüküne katlanmak zorunda kalmaktadır. b) Öneriler: -Kuruluşların finansman ihtiyaçlarının karşılanmasında yabancı kaynak kullanımının ve finansman yükünün azaltılması için gereken sermaye artırımlarının yapılmasının yanı sıra, ödenmemiş sermayeleri ile Hazine tarafından karşılanması gereken görev zararlarının zamanında ödenmesi sağlanmalıdır. -Alacakların zamanında tahsil edilmesi sağlanmalı, kamu kuruluşlarının birbirlerine sattıkları mal ve hizmetlerin bedelinin zamanında ödenmesi için etkin önlemler alınmalıdır. 3- İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Alımlarla ilgili sorunlar ve öneriler: aa) Sorunlar: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşlar, özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar bu Kanun’a tabi tutulmuş olup, söz konusu sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların tabi olacağı kanuni düzenleme yapılmamıştır. ab) Öneriler: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde sayılan enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların kendi özel durumlarına uygun yasal düzenleme yapılmalıdır. b) Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler: ba) Sorunlar: -Kamu sermayeli mevduat bankalarının mevduat vadelerinin kısa olması kaynak maliyetlerinin yüksek gerçekleşmesine neden olmaktadır. -Kamu bankalarının takipteki kredilerinin tahsilatında yaşanan gecikmeler, bankaların gelirlerini ve kaynakların etkin şekilde kullanılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. -Kamu bankaları, kredi kartları sayısı ile işlem ciroları hacminde aktif büyüklüklerine göre sektör oranlarının altında kalmıştır. bb) Öneriler: -Kaynak maliyetlerini düşürücü yönde yapılan çalışmaların devam ettirilerek, banka bilançosunun pasif tarafında ortalama vadenin uzatılması ve düşük maliyetli kaynaklara yönelmek suretiyle maliyetlerin düşürülmesi sağlanmalıdır. -Takipteki alacakların tahsili yönündeki çalışmalar etkin şekilde sürdürülmelidir.

Sayıştay 199 -Kamu bankalarının, kredi kartı sayısı ve işlem cirosu bakımından bankacılık sektöründeki pazar paylarını artırıcı politikaların geliştirilmesinin yanında, gelecekte sağlayacağı rekabet avantajları nedenleriyle internet bankacılığı müşteri sayısı ile işlem hacminin arttırılması hususlarında daha fazla gayret gösterilmeli, müşteriyi teşvik edici politika ve uygulamalar geliştirilmelidir. 4- Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Enerji sektöründe, elektriğin üretiminden, iletim, dağıtım ve nihai tüketiciler tarafından kullanımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımların özendirilmesi ve öncelik verilmesi konuları önemini korumakta olup, enerji üretim tesislerinde yer alan teçhizattaki yerli dizayn ve üretim payları düşük seviyelerdedir. Türkiye’nin birincil enerji arzında büyük oranda yurt dışından karşılanan petrol ve doğal gaz kaynaklarına olan bağımlılığı devam etmektedir. Özellikle elektrik üretiminde doğal gazın payı yüksekliğini sürdürmekte, bu kaynakta sınırlı sayıda ülkeye olan bağımlılık arz güvenliği açısından ayrıca bir risk unsuru olarak görülmektedir. -Demiryolu hatlarının yaklaşık %90 oranındaki kısmında tek hat işletmeciliği yapılmakta olup, bu durum verimli, etkin çalışmayı, tren trafiğini ve gelir artışını olumsuz yönde etkilemektedir. Demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payının halen düşük seviyelerde bulunması nedeniyle, yük ve yolcu ulaştırma hizmetlerinin etkin, verimli, ekonomik, çevreye duyarlı, emniyetli ve kaliteli bir şekilde sürdürülmek üzere geliştirilmesi hususu önemini korumaktadır. b) Öneriler: -Enerji sektöründe; üretilen elektrik enerjisinin üretim, iletim ve dağıtımında verimliliği artırıcı tedbirler alınmalı, arz güvenliğini sağlamak üzere yerli kaynaklar ile ithal enerji kaynakları çeşitlendirilmeli, enerji santrallerinde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli dizayn ve üretim oranlarını artırıcı planlamalar yapılmalı, üretimde dışa bağımlılığın azaltılmasına çalışılmalıdır. -Demiryolu işletmeciliğinin modernizasyonu, TCDD’nin bu alandaki rekabet gücünün yükseltilmesi ve demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payının artırılması için; demiryolu hatlarında çift hatlı yolların arttırılması, yük ve yolcu ulaştırma hizmetlerinin geliştirilerek daha etkin, verimli, ekonomik, çevreye duyarlı, emniyetli ve kaliteli bir şekilde sürdürülmesi konusundaki çalışmalara etkinlik kazandırılmalıdır.

Genel Rapor • 2015 200 EKLER 1- KİT’lerin 2011-2015 yılları dönem sonuçları 2- Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonuçları 3- KİT’lerin 2015 yılı varlıklarının ayrıntısı 4- KİT’lerin 2015 yılı kaynaklarının ayrıntısı 5- Diğer kuruluşların 2015 yılı varlıklarının ayrıntısı 6- Diğer kuruluşların 2015 yılı kaynaklarının ayrıntısı 7- 2015 yılı iştirak bilgileri 8- Denetlenen kuruluşların 2015 yılına ilişkin başlıca bilgileri

Sayıştay (Ek : 1/1) Kuruluşlar 2011 2012 2013 2014 2015 Tarım : TİGEM 30.099 15.823 32.054 (124.681) (79.874) Madencilik : Eti Maden İşletmeleri 841.485 779.077 841.797 1.032.916 1.248.003 T. Kömür İşletmeleri (Konsolide) 513.807 860.016 178.037 (8.865) 81.340 T. Taşkömürü Kurumu (Konsolide) (460.056) (529.356) (558.658) (580.760) (755.652) T. Petrolleri AO 1.792.793 1.471.136 1.634.199 839.412 822.580 Madencilik toplamı 2.688.029 2.580.873 2.095.375 1.282.703 1.396.271 İmalat : Et ve Süt Kurumu (48.854) (25.534) (45.447) (91.142) 67.492 TH Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ 7.204 9.439 6.980 1.976 2.209 Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu 164.969 138.808 136.862 5.759 47.746 Sümer Holding AŞ (1) (105.101) T. Şeker Fabrikaları AŞ (134.883) (198.228) (251.362) (197.026) (100.279) T.Elektromekanik Sanayii AŞ (26.236) (36.862) (49.136) (23.080) (42.785) Çay İşletmeleri (74.557) (64.828) (39.301) 12.062 22.671 T.Vagon Sanayi TAŞ 2.375 (22.301) (21.393) 13 1.326 T.Lokomotif ve Motor San.TAŞ 1.829 (4.326) (8.031) 3.702 27.486 T.Demiryolu Mak.San.TAŞ 543 (42.375) 323 1.687 (8.926) Acıpayam Selüloz San. ve Tic. AŞ (198) DOĞUSAN Boru San. ve Tic. AŞ (1.207) (1.013) (1.176) (1.528) (1.402) İmalat toplamı (214.116) (247.220) (271.681) (287.577) 15.538 Enerji : T.Elektrik Tic. ve Taahhüt AŞ (463.228) 859.122 573.859 25.429 (559.070) Elektrik Üretim AŞ (Konsolide) 1.555.094 573.440 2.981.214 (2.527.342) 131.026 T. Elektrik Dağıtım AŞ (2) (178.680) (34.543) (4.373.150) (539.853) (190.598) T. Elektrik İletim AŞ 311.183 1.090.538 1.037.169 1.422.558 1.354.968 Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic.AŞ 2.350 2.843 1.106 1.977 3.866 Enerji toplamı 1.226.719 2.491.400 220.198 (1.617.231) 740.192 Ulaştırma - haberleşme : T. Denizcilik İşletmeleri AŞ (28.022) (12.015) 12.647 (20.825) 5.599 Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (1.342.476) (606.244) 1.556.465 (587.278) 541.810 TCDD (Füzyon) (733.327) (877.508) (1.280.554) (1.874.310) (2.098.074) PTT 174.039 171.445 64.543 287.925 425.314 Devlet Hava Meydanları İşletmesi 811.075 754.756 796.275 918.923 1.573.234 Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri 151.217 155.028 167.938 228.345 344.943 TÜRKSAT AŞ 162.202 185.130 200.751 79.128 217.759 Ulaştırma - haberleşme toplamı (805.292) (229.408) 1.518.065 (968.092) 1.010.585 Ticaret : Devlet Malzeme Ofisi 112.856 92.924 110.693 137.144 203.475 Toprak Mahsulleri Ofisi 44.275 13.530 102.635 70.073 149.738 Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ (3) 48.739 57.304 TP Petrol Dağıtım AŞ (47.800) 52.244 5.183 53.262 13.605 Ticaret toplamı 158.070 216.002 218.511 260.479 366.818 KİT'lerin 2011-2015 yılları dönem sonuçları (Bin TL)

Genel Rapor • 2015 (Ek : 1/2) Kuruluşlar 2011 2012 2013 2014 2015 Diğer hizmetler : Sümer Holding AŞ (1) (14.986) (26.411) (9.753) 5.166 tta Gayrimenkul AŞ (316.987) (163.332) (116.809) (33.219) (42.148) Arıcak Turizm Tic. AŞ (573) (591) (613) (526) (551) Bileşim Alternatif Dağ.Kan.ve Öd.Sis. AŞ 2.284 1.615 3.571 2.248 2.112 Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ (4) 343.973 488.913 1.230.195 Ziraat Teknoloji AŞ (5) 705 868 3.602 6.265 3.120 Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 26.769 12.005 29.211 56.168 61.509 TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ 4.718 2.880 3.271 4.240 3.452 Vakıf İnşaatRestorasyon ve Tic. AŞ (324) 2.004 205 1.343 2.928 Diğer hizmetler toplamı 60.565 329.376 1.126.222 26.766 35.588 Bankalar : T.H.T.Emlak Bankası AŞ 687.129 31.360 94.140 137.151 165.683 T.C.Ziraat Bankası AŞ 2.779.504 3.504.725 4.378.523 5.178.733 6.567.623 Ziraat Katılım Bankası AŞ (6) (11.708) İller Bankası AŞ 334.472 393.942 441.018 709.283 779.904 T. Halk Bankası AŞ 2.636.696 3.329.139 3.364.892 2.727.255 2.855.643 T.İhracat Kredi Bankası AŞ 230.256 221.191 245.927 427.009 489.406 T.Kalkınma Bankası AŞ 32.158 55.083 47.262 59.179 80.081 Bankalar toplamı 6.700.215 7.535.440 8.571.762 9.238.610 10.926.632 Diğer mali kuruluşlar : Halk Sigorta AŞ (8.932) 16.265 52.839 56.538 12.217 Halk Hayat ve Emeklilik AŞ 43.522 58.644 91.972 110.874 132.907 Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ 12.988 12.513 11.538 20.696 14.200 Halk Finansal Kiralama AŞ 27.228 27.228 20.600 6.409 7.780 Halk Portföy Yönetimi AŞ 122 583 1.642 2.847 5.668 Halk Faktoring AŞ (333) (333) 1.293 9.339 13.270 T.H. Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ 538 201 296 454 600 Ziraat Finansal Kiralama AŞ 21.810 24.069 10.705 (51.115) 49.368 Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ 66.626 89.288 164.902 183.229 203.818 Ziraat Sigorta AŞ 54.146 58.582 69.982 81.300 110.070 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 1.936 811 237 3.940 7.031 Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ 14.422 9.157 9.998 11.893 23.573 Diğer mali kuruluşlar toplamı 234.073 297.008 436.004 436.404 580.502 (1) 2012 yılından itibaren diğer hizmetler sektöründe değerlendirilmiştir. (3) 31.05.2013 tarihinde özelleştirildi. (4) 18.11.2013 itibarıyla halka arz edildi. (5) 08.04.2014 tarihine kadar Fintek Finansal Teknoloji Hizmetleri AŞ. (6) 16.02.2015 itibarıyla faaliyete geçti. KİT'lerin 2011-2015 yılları dönem sonuçları (devam) (Bin TL) (2) 2011-2012 değerleri konsolide.

Sayıştay (Ek : 2) Kuruluşlar 2011 2012 2013 2014 2015 Tarım : Atatürk Orman Çiftliği 5.674 3.248 9.044 4.763 17.791 Ulaştırma-haberleşme : TRT 133.979 179.450 113.136 152.268 (146.973) Ticaret : Ekici Tütünleri Satış Piyasalarını Destek. İşleri (1) (8.815) 2.964 (651) Diğer hizmetler : İMKB. İst. Menkul Kıymetler Borsası (2) 51.537 İstanbul Altın Borsası (2) 5.087 Milli Piyango İdaresi 389.622 432.719 468.192 481.148 483.562 Olimpiyat Oyunları Haz.ve Düz.Kurulu 26.898 28.997 (51.643) 63.544 844 Şeker Kurumu (95) 2.268 1.378 1.369 2.608 TOKİ 2.434.377 3.332.045 2.807.786 4.025.916 3.099.180 Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (2) 18.266 Diğer hizmetler toplamı 2.925.692 3.796.029 3.225.713 4.571.977 3.586.194 Bankalar : T.Vakıflar Bankası TAO 1.575.181 1.885.361 1.982.914 2.213.676 2.470.293 (2) 2012 yılında denetimden çıkmıştır. Diğer kuruluşların 2011-2015 yılları dönem sonuçları (Bin TL) (1) 6456 sayılı Kanunla 18.04.2013 tarihi itbarıyla tta Gayrimenkul AŞ'ye devredilmiştir.

Genel Rapor • 2015

Genel Rapor • 2015 Sayıştay KİT’lerin 2015 yılı varlıklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek : 3) Varlıklar Kod Tarım Sanayi Hizmetler Kompanse KİT net toplamı Mali kuruluşlar KİT toplamıMadencilik İmalat Enerji Toplam Ulaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Toplam Bankalar Diğer mali kuruluşlar Kompanse Mali kuruluşlar toplamı Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam 1-Hazır ve paraya çevrilebilir değerler: Kasa ve bankalar: Kasa mevcudu 1 167 167 164 164 553 553 459 459 1.176 1.176 234.306 234.306 109 109 20 20 234.435 234.435 235.778 235.778 3.620.299 3.620.299 13 13 3.620.312 3.620.312 3.856.090 3.856.090 Bankalardaki nakit 2 17.053 17.053 364.441 364.441 288.670 288.670 664.758 664.758 1.317.869 1.317.869 5.187.119 5.187.119 1.575.718 1.575.718 73.267 73.267 6.836.104 6.836.104 8.171.026 8.171.026 15.175.121 15.175.121 2.627.226 2.627.226 17.802.347 17.802.347 25.973.373 25.973.373 Kanuni karşılıklar kasası 3 18 18 10 10 28 28 28 28 53.807.517 53.807.517 53.807.517 53.807.517 53.807.545 53.807.545 Diğer 4 377 377 8.931 8.931 39.694 39.694 (20) (20) 48.605 48.605 43.871 43.871 141.227 141.227 488 488 185.586 185.586 234.568 234.568 53.450 53.450 34.850 34.850 88.300 88.300 322.868 322.868 Hazır değerler toplamı 5 17.597 17.597 373.536 373.536 328.917 328.917 665.197 665.197 1.367.650 1.367.650 5.465.314 5.465.314 1.717.064 1.717.064 73.775 73.775 7.256.153 7.256.153 8.641.400 8.641.400 72.656.387 72.656.387 2.662.089 2.662.089 75.318.476 75.318.476 83.959.876 83.959.876 Kasa ve bankalar toplamı 6 17.597 17.597 373.536 373.536 328.917 328.917 665.197 665.197 1.367.650 1.367.650 5.465.314 5.465.314 1.717.064 1.717.064 73.775 73.775 7.256.153 7.256.153 8.641.400 8.641.400 72.656.387 72.656.387 2.662.089 2.662.089 75.318.476 75.318.476 83.959.876 83.959.876 Menkul kıymetler: Hisse senetleri 7 1.206 1.206 1.206 1.206 4 4 4 4 1.210 1.210 23.093 789.141 812.234 26.700 13 26.713 49.793 789.154 838.947 51.003 789.154 840.157 Tahvil, senet ve bonolar 8 241 241 73.200 73.200 14.124 14.124 87.324 87.324 87.565 87.565 57.390.069 35.369.415 92.759.484 427.969 4.757 432.726 57.818.038 35.374.172 93.192.210 57.905.603 35.374.172 93.279.775 Diğer 9 44.870 44.870 160 160 1.048.748 17 1.048.765 1.093.778 17 1.093.795 26 26 483 483 6.526 6.526 7.035 7.035 1.100.813 17 1.100.830 312.709 1.098.475 1.411.184 3.384 5 3.389 316.093 1.098.480 1.414.573 1.416.906 1.098.497 2.515.403 Menkul kıymetler toplamı 10 241 241 44.870 44.870 1.366 1.366 1.048.748 17 1.048.765 1.094.984 17 1.095.001 73.226 73.226 483 483 20.654 20.654 94.363 94.363 1.189.588 17 1.189.605 57.725.871 37.257.031 94.982.902 458.053 4.775 462.828 58.183.924 37.261.806 95.445.730 59.373.512 37.261.823 95.795.178 Alacaklar: Bankaların verdiği krediler 11 0 123.050.686 245.709.696 368.760.382 123.050.686 245.709.696 368.760.382 123.050.686 245.709.696 368.760.382 Ticari alacaklar: KİT’lerden 12 778 36 814 46.463 135.650 182.113 22.244 72 22.316 3.569.238 3.569.238 3.637.945 135.722 3.773.667 495.962 5.363 501.325 121.155 121.155 2.397 6 2.403 619.514 5.369 624.883 1.952.798 141.127 2.093.925 2.305.439 2.305.439 2.305.439 2.305.439 Resmi daireler 13 90 730 820 1.582.582 203 1.582.785 64.721 195 64.916 351.369 1.303.084 1.654.453 1.998.672 1.303.482 3.302.154 3.088.449 2.727 3.091.176 44.716 44.716 291 291 3.133.165 3.018 3.136.183 5.131.927 1.307.230 6.439.157 52.689 52.689 52.689 52.689 5.131.927 1.359.919 6.491.846 Bağlı ortaklıklar 14 339.974 173 340.147 339.974 173 340.147 308.118 308.118 15.066 15.066 3.470 3.470 326.654 326.654 165.848 165.848 500.780 173 500.953 500.780 173 500.953 İştiraklerden 15 265.621 265.621 265.621 265.621 265.621 265.621 265.621 265.621 Yurt dışından 16 204.171 204.171 94.613 94.613 9.671 9.671 308.455 308.455 1.266.958 1.266.958 53.375 53.375 1.320.333 1.320.333 1.628.788 1.628.788 63.657 63.657 63.657 63.657 1.692.445 1.692.445 Diğer 17 31.762 4.293 36.055 240.144 7.855 247.999 985.967 5.761 991.728 3.259.953 2.097.545 5.357.498 4.486.064 2.111.161 6.597.225 4.799.115 24.618 4.823.733 134.953 155.760 290.713 11.171 5.461 16.632 4.945.239 185.839 5.131.078 9.463.065 2.301.293 11.764.358 1.760.332 560.275 2.320.607 2.360.195 4.473.470 6.833.665 4.120.527 5.033.745 9.154.272 13.583.592 7.335.038 20.918.630 Ticari alacaklar toplamı 18 32.630 5.059 37.689 2.338.981 143.708 2.482.689 1.507.519 6.201 1.513.720 7.190.231 3.400.629 10.590.860 11.036.731 3.550.538 14.587.269 9.958.602 32.708 9.991.310 369.265 155.760 525.025 17.038 5.758 22.796 10.344.905 194.226 10.539.131 2.118.646 141.127 2.259.773 19.295.620 3.608.696 22.904.316 1.760.332 612.964 2.373.296 2.423.852 4.473.470 6.897.322 4.184.184 5.086.434 9.270.618 23.479.804 8.695.130 32.174.934 Diğer alacaklar: Hazineden 19 82.738 82.738 457 2.727 3.184 3.313.553 3.313.553 3.396.748 2.727 3.399.475 1.088.813 1.088.813 615.851 615.851 1.704.664 1.704.664 5.101.412 2.727 5.104.139 15.662 15.662 15.662 15.662 5.117.074 2.727 5.119.801 KİT’lerden 20 7.937 7.937 2.197 2.197 679.973 679.973 690.107 690.107 32 32 32 32 30.391 30.391 659.748 659.748 659.748 659.748 Resmi daireler 21 2.416 2.416 2.175 378 2.553 10.600 10.600 1.158 1.158 13.933 378 14.311 9.014 9.014 19.181 19.181 62 62 28.257 28.257 44.606 378 44.984 34 34 34 34 44.640 378 45.018 Bağlı ortaklıklar 22 2.281 2.281 1.440 9.105.543 9.106.983 3 3 1.443 9.105.543 9.106.986 528.005 426.740 954.745 528.005 426.740 954.745 531.729 34.891 566.620 9.497.392 9.497.392 206 206 206 206 206 9.497.392 9.497.598 İştiraklerden 23 51.042 1.089.665 1.140.707 189 189 51.231 1.089.665 1.140.896 220 220 220 220 51.451 1.089.665 1.141.116 1.205 1.205 1.205 1.205 51.451 1.090.870 1.142.321 Yurt dışından 24 10.445 87.127 97.572 25 25 10.470 87.127 97.597 139.847 139.847 139.847 139.847 150.317 87.127 237.444 150.317 87.127 237.444 Diğer 25 1.957 714 2.671 282.101 87 282.188 105.657 147.554 253.211 1.288.278 83.579 1.371.857 1.676.036 231.220 1.907.256 100.875 100.875 60.429 60.429 12.721 59.506 72.227 174.025 59.506 233.531 1.852.018 291.440 2.143.458 621.446 139.437 760.883 16.314 4.410 20.724 637.760 143.847 781.607 2.489.778 435.287 2.925.065 Diğer alacaklar toplamı 26 6.654 714 7.368 437.878 10.282.800 10.720.678 118.911 150.281 269.192 5.283.179 83.579 5.366.758 5.839.968 10.516.660 16.356.628 1.866.774 426.740 2.293.514 695.493 695.493 12.783 59.506 72.289 2.575.050 486.246 3.061.296 562.120 34.891 597.011 7.859.552 10.968.729 18.828.281 637.314 140.642 777.956 16.348 4.410 20.758 653.662 145.052 798.714 8.513.214 11.113.781 19.626.995 Alacaklar toplamı 27 39.284 5.773 45.057 2.776.859 10.426.508 13.203.367 1.626.430 156.482 1.782.912 12.473.410 3.484.208 15.957.618 16.876.699 14.067.198 30.943.897 11.825.376 459.448 12.284.824 1.064.758 155.760 1.220.518 29.821 65.264 95.085 12.919.955 680.472 13.600.427 2.680.766 176.018 2.856.784 27.155.172 14.577.425 41.732.597 125.448.332 246.463.302 371.911.634 2.440.200 4.477.880 6.918.080 127.888.532 250.941.182 378.829.714 155.043.704 265.518.607 420.562.311 Stoklar : İlk madde malzeme 28 52.563 52.563 935.182 935.182 822.390 822.390 621.991 621.991 2.379.563 2.379.563 603.130 603.130 127.778 127.778 13 13 730.921 730.921 3.163.047 3.163.047 62 62 168 168 230 230 3.163.277 3.163.277 Yarı mamuller 29 151.041 151.041 115.533 115.533 301.615 301.615 417.148 417.148 27.637 27.637 5.396 5.396 33.033 33.033 601.222 601.222 601.222 601.222 Mamuller 30 191.920 191.920 299.991 299.991 2.941.007 2.941.007 19.765 19.765 3.260.763 3.260.763 45.320 45.320 31.498 31.498 76.818 76.818 3.529.501 3.529.501 3.529.501 3.529.501 Ticari mallar 31 2.171 2.171 11.327 11.327 24.330 24.330 35.657 35.657 1.823.543 1.823.543 5.151.778 5.151.778 7 7 6.975.328 6.975.328 7.013.156 7.013.156 7.013.156 7.013.156 Diğer 32 38.516 38.516 85.866 70.739 156.605 116.935 116.935 35.765 35.765 238.566 70.739 309.305 99.153 99.153 116.930 116.930 3.824 3.824 219.907 219.907 496.989 70.739 567.728 20.602 20.602 20.602 20.602 517.591 70.739 588.330 Stoklar toplamı 33 436.211 17.597 436.211 1.447.899 70.739 1.518.638 4.206.277 4.206.277 677.521 677.521 6.331.697 70.739 6.402.436 2.553.463 2.553.463 5.447.202 5.447.202 35.342 35.342 8.036.007 8.036.007 14.803.915 70.739 14.874.654 20.664 20.664 168 168 20.832 20.832 14.824.747 70.739 14.895.486 Diğer paraya çevrilebilir değerler 34 100.048 100.048 209.914 89.069 298.983 135.027 15.639 150.666 432.847 297 433.144 777.788 105.005 882.793 3.781.443 416 3.781.859 250.340 250.340 40.046 7.592 47.638 4.071.829 8.008 4.079.837 4.949.665 113.013 5.062.678 209.637 601.906 811.543 222.658 7.469 230.127 432.295 609.375 1.041.670 5.381.960 722.388 6.104.348 Kısa sürede para.çevrilebilir değerler 35 575.784 5.773 581.557 4.479.542 10.586.316 15.065.858 5.969.100 172.121 6.141.221 14.632.526 3.484.522 18.117.048 25.081.168 14.242.959 39.324.127 18.233.508 459.864 18.693.372 6.762.783 155.760 6.918.543 125.863 72.856 198.719 25.122.154 688.480 25.810.634 2.680.766 2.680.766 48.098.340 48.098.340 183.404.504 284.322.239 467.726.743 3.121.079 4.490.124 7.611.203 186.525.583 288.812.363 475.337.946 234.623.923 234.623.923 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler 36 593.381 5.773 599.154 4.853.078 10.586.316 15.439.394 6.298.017 172.121 6.470.138 15.297.723 3.484.522 18.782.245 26.448.818 14.242.959 40.691.777 23.698.822 459.864 24.158.686 8.479.847 155.760 8.635.607 199.638 72.856 272.494 32.378.307 688.480 33.066.787 2.680.766 176.018 2.856.784 56.739.740 14.761.194 71.500.934 256.060.891 284.322.239 540.383.130 5.783.168 4.490.124 10.273.292 261.844.059 288.812.363 550.656.422 318.583.799 303.573.557 622.157.356 Bağlı değerler: İştirakler 37 10.769 10.769 61.975 61.975 46.465 46.465 148.233 148.233 256.673 256.673 840.281 840.281 25.500 25.500 30.972 30.972 896.753 896.753 1.164.195 1.164.195 349.564 349.564 29.885 29.885 379.449 379.449 1.543.644 1.543.644 Bağlı ortaklıklar 38 5.738 5.738 5.738 5.738 4.644.734 4.644.734 2.238 2.238 4.646.972 4.646.972 1.138.662 1.138.662 3.514.048 3.514.048 5.135.114 5.135.114 2.715.197 2.715.197 2.419.917 2.419.917 5.933.965 5.933.965 Maddi duran varlıklar: 39 Maddi duran varlıklar edinme değeri 40 1.214.508 1.214.508 8.374.208 8.374.208 8.199.254 8.199.254 45.228.351 45.228.351 61.801.813 61.801.813 52.677.911 52.677.911 2.810.299 2.810.299 1.000.799 1.000.799 56.489.009 56.489.009 119.505.330 119.505.330 9.656.669 9.656.669 31.438 31.438 9.688.107 9.688.107 129.193.437 129.193.437 Birikmiş amortismanlar (-) 41 (345.756) (345.756) (3.785.423) (3.785.423) (6.401.433) (6.401.433) (21.284.728) (21.284.728) (31.471.584) (31.471.584) (16.084.648) (16.084.648) (1.811.608) (1.811.608) (115.522) (115.522) (18.011.778) (18.011.778) (49.829.118) (49.829.118) (2.269.973) (2.269.973) (21.008) (21.008) (2.290.981) (2.290.981) (52.120.099) (52.120.099) Maddi duran varlıklar (net) 42 868.752 868.752 4.588.785 4.588.785 1.797.821 1.797.821 23.943.623 23.943.623 30.330.229 30.330.229 36.593.263 36.593.263 998.691 998.691 885.277 885.277 38.477.231 38.477.231 69.676.212 69.676.212 7.386.696 7.386.696 10.430 10.430 7.397.126 7.397.126 77.073.338 77.073.338 Maddi olmayan duran varlıklar (net) 43 5.528 5.528 400.535 400.535 122.837 122.837 943.547 943.547 1.466.919 1.466.919 119.919 119.919 125.088 125.088 10.228 10.228 255.235 255.235 1.727.682 1.727.682 316.151 316.151 10.843 10.843 326.994 326.994 2.054.676 2.054.676 Özel tükenmeye tabi varlıklar (net) 8.544 8.544 488.283 488.283 1.358 1.358 27.368 27.368 517.009 517.009 525.553 525.553 525.553 525.553 Diğer bağlı değerler 44 406.941 406.941 6.527 6.527 130.318 130.318 1.906.088 1.906.088 2.042.933 2.042.933 870.058 870.058 4.168 4.168 67 67 874.293 874.293 3.324.167 3.324.167 1.063.836 1.063.836 17.207 17.207 1.081.043 1.081.043 4.405.210 4.405.210 Bağlı değerler toplamı 45 1.300.534 1.300.534 5.551.843 5.551.843 2.098.799 2.098.799 26.968.859 26.968.859 34.619.501 34.619.501 43.068.255 43.068.255 1.153.447 1.153.447 928.782 928.782 45.150.484 45.150.484 1.138.662 1.138.662 79.931.857 79.931.857 14.251.361 14.251.361 68.365 68.365 2.715.197 2.715.197 11.604.529 11.604.529 91.536.386 91.536.386 Varlıklar toplamı 46 593.381 1.306.307 1.899.688 4.853.078 16.138.159 20.991.237 6.298.017 2.270.920 8.568.937 15.297.723 30.453.381 45.751.104 26.448.818 48.862.460 75.311.278 23.698.822 43.528.119 67.226.941 8.479.847 1.309.207 9.789.054 199.638 1.001.638 1.201.276 32.378.307 45.838.964 78.217.271 2.680.766 1.314.680 3.995.446 56.739.740 94.693.051 151.432.791 256.060.891 298.573.600 554.634.491 5.783.168 4.558.489 10.341.657 2.715.197 2.715.197 261.844.059 300.416.892 562.260.951 318.583.799 395.109.943 713.693.742 Not : İşletmeci kitlerin 4.678.998 bin TL’si KİT’lerden ve bağlı ortaklıklardan alacaklar, 1.120.303 bin TL’si bağlı ortaklıklardaki sermaye hesabı olmak üzere toplam 5.799.301 bin TL tutarındaki aktif değerleri ile mali kuruluşların 1.814.801 bin TL tutarındaki bağlı ortaklıklar sermaye payları, pasif hesaplar içinde yer alan KİT’lere borçlar, bağlı ortaklıklara borçlar ve ödenmiş sermaye hesaplarına mahsup edilmiştir.

Genel Rapor • 2015 Sayıştay KİT’lerin 2015 yılı kaynaklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek : 4) Kaynaklar Kod Tarım Sanayi Hizmetler Kompanse KİT net toplamı Mali kuruluşlar KİT toplamıMadencilik İmalat Enerji Toplam Ulaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Toplam Bankalar Diğer mali kuruluşlar Kompanse Mali kuruluşlar toplamı Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam 1-Yabancı kaynaklar: Mevduat: Tasarruf mevduatı 1 112.846.032 955.841 113.801.873 112.846.032 955.841 113.801.873 112.846.032 955.841 113.801.873 Diğer mevduat 2 183.115.252 12.954.580 196.069.832 183.115.252 12.954.580 196.069.832 183.115.252 12.954.580 196.069.832 Mevduat toplamı 3 295.961.284 13.910.421 309.871.705 295.961.284 13.910.421 309.871.705 295.961.284 13.910.421 309.871.705 Mali borçlar: Hazine kredisi 4 993.119 993.119 993.119 993.119 993.119 993.119 Hazine aracı.sağ.dış.kredi 5 438.000 1.051.817 1.489.817 438.000 1.051.817 1.489.817 749.083 1.728.477 2.477.560 749.083 1.728.477 2.477.560 1.187.083 2.780.294 3.967.377 40.529 405.679 446.208 40.529 405.679 446.208 1.227.612 3.185.973 4.413.585 Banka kredileri 6 507.500 507.500 70.623 4.986.534 5.057.157 648.300 648.300 68.175 814.743 882.918 787.098 5.801.277 6.588.375 1.780.114 1.780.114 2.218 13.955 16.173 1.782.332 13.955 1.796.287 3.076.930 5.815.232 8.892.162 48.272.525 28.725.207 76.997.732 2.643.748 1.828.594 4.472.342 50.916.273 30.553.801 81.470.074 53.993.203 36.369.033 90.362.236 Diğer krediler 7 285 285 285 285 714.767 5.287.606 6.002.373 19.919 19.919 734.686 5.287.606 6.022.292 734.971 5.287.606 6.022.577 Çıkarılmış menkul kıymet taksit ve faizleri 8 3.127.544 10.865.963 13.993.507 131.791 131.791 3.127.544 10.997.754 14.125.298 3.127.544 10.997.754 14.125.298 Diğer 9 162.176 162.176 68 583.696 583.764 68 745.872 745.940 6 6 175.979 175.979 17 17 176.002 176.002 176.070 745.872 921.942 51.862.444 118.727 51.981.171 18.913 18.913 51.881.357 118.727 52.000.084 52.057.427 864.599 52.922.026 Mali borçlar toplamı 10 507.785 507.785 70.623 4.986.534 5.057.157 648.300 162.176 810.476 506.243 2.450.256 2.956.499 1.225.166 7.598.966 8.824.132 749.089 1.728.477 2.477.566 1.956.093 1.956.093 2.235 13.955 16.190 2.707.417 1.742.432 4.449.849 4.440.368 9.341.398 13.781.766 104.017.809 46.396.301 150.414.110 2.682.580 1.960.385 4.642.965 106.700.389 48.356.686 155.057.075 111.140.757 57.698.084 168.838.841 Ticari borçlar: KİT’lere 11 124 124 18.147 18.147 43.375 9 43.384 1.847.314 2.642.487 4.489.801 1.908.836 2.642.496 4.551.332 43.821 43.821 17 17 43.838 43.838 1.952.798 141.127 2.093.925 2.501.369 2.501.369 2.501.369 2.501.369 Resmi dairelere 12 443 443 102 244.300 244.402 17.495 146 17.641 80.488 288.295 368.783 98.085 532.741 630.826 31.452 31.452 5 5 1 1 31.458 31.458 129.986 532.741 662.727 48.536 48.536 48.536 48.536 178.522 532.741 711.263 Bağlı ortaklıklara 13 165.848 165.848 165.848 165.848 165.848 165.848 İştiraklere 14 459 459 459 459 588 588 588 588 1.047 1.047 1.047 1.047 Yurt dışına 15 92.027 92.027 10.023 10.023 40.533 40.533 142.583 142.583 2.640.093 2.640.093 0 2.640.093 2.640.093 2.782.676 2.782.676 2.782.676 2.782.676 Diğer 16 108.146 108.146 405.735 405.735 1.522.723 128.136 1.650.859 1.172.637 1.172.637 3.101.095 128.136 3.229.231 2.993.784 35.268 3.029.052 1.217.773 1.217.773 16.106 1.869 17.975 4.227.663 37.137 4.264.800 7.436.904 165.273 7.602.177 5.600.161 1.120.767 6.720.928 316.002 1.460.562 1.776.564 5.916.163 2.581.329 8.497.492 13.353.067 2.746.602 16.099.669 Ticari borçlar toplamı 17 108.713 108.713 516.011 244.300 760.311 1.759.464 128.291 1.887.755 3.141.431 2.930.782 6.072.213 5.416.906 3.303.373 8.720.279 5.709.150 35.268 5.744.418 1.217.795 1.217.795 16.695 1.869 18.564 6.943.640 37.137 6.980.777 2.118.646 141.127 2.259.773 10.350.613 3.199.383 13.549.996 5.648.697 1.120.767 6.769.464 316.002 1.460.562 1.776.564 5.964.699 2.581.329 8.546.028 16.315.312 5.780.712 22.096.024 Diğer borçlar: KİT’lere 18 9.134 9.134 17.130 115 17.245 458 458 26.722 115 26.837 3.421 3.421 248 248 3.669 3.669 30.391 30.391 115 115 115 115 Resmi dairelere 19 1.427 1.427 8.975 2.135 11.110 5.052 5.052 1.619 1.619 15.646 2.135 17.781 4.420.508 4.420.508 4.420.508 4.420.508 4.437.581 2.135 4.439.716 5.052 30.623 35.675 760 760 5.812 30.623 36.435 4.443.393 32.758 4.476.151 Sosyal güvenlik kuruluşlarına 20 15.081 15.081 15.829 15.829 10.169 10.169 41.079 41.079 204.411 204.411 315 315 204.726 204.726 245.805 245.805 21.847 21.847 1.590 1.590 23.437 23.437 269.242 269.242 Bağlı ortaklıklara 21 66.003 66.003 572.874 572.874 638.877 638.877 34.891 34.891 34.891 34.891 531.729 34.891 566.620 107.148 107.148 107.148 107.148 İştiraklere 22 748 748 61.183 61.183 61.931 61.931 121 121 121 121 62.052 62.052 62.052 62.052 Yurt dışına 23 15.228 15.228 13 13 15.241 15.241 15.241 15.241 15.241 15.241 Diğer 24 589 589 157.707 43.666 201.373 130.992 29.479 160.471 1.380.505 1.380.505 1.669.204 73.145 1.742.349 1.340.893 1.340.893 34.485 34.485 7.485 7.485 1.382.863 1.382.863 3.052.656 73.145 3.125.801 4.563.438 17.136 4.580.574 33.379 230.588 263.967 4.596.817 247.724 4.844.541 7.649.473 320.869 7.970.342 Diğer borçlar toplamı 25 2.016 2.016 272.128 45.801 317.929 169.751 29.594 199.345 2.026.821 2.026.821 2.468.700 75.395 2.544.095 5.969.354 34.891 6.004.245 34.485 34.485 8.048 8.048 6.011.887 34.891 6.046.778 562.120 34.891 597.011 7.920.483 75.395 7.995.878 4.590.337 47.759 4.638.096 35.729 230.588 266.317 4.626.066 278.347 4.904.413 12.546.549 353.742 12.900.291 Diğer yabancı kaynaklar: İç sigorta fonları 26 126.778 126.778 231 80.475 80.706 996.453 996.453 231 1.203.706 1.203.937 3.813 216.966 220.779 165.330 165.330 91.714 91.714 3.813 474.010 477.823 4.044 1.677.716 1.681.760 3.345 3.345 3.345 3.345 7.389 1.677.716 1.685.105 Kıdem taz.karşılıkları 27 47.278 397.352 444.630 1.120 12.481 13.601 301.620 301.620 48.398 711.453 759.851 6.757 202.728 209.485 2.886 2.886 7.879 6.730 14.609 14.636 212.344 226.980 63.034 923.797 986.831 23.598 1.406.512 1.430.110 106 8.518 8.624 23.704 1.415.030 1.438.734 86.738 2.338.827 2.425.565 Dönem kârı.Haz.ödenecek kâr payı 28 1.142.756 1.142.756 25.479 25.479 647.806 647.806 1.816.041 1.816.041 1.317.304 1.317.304 146.218 146.218 1.463.522 1.463.522 3.279.563 3.279.563 538.684 538.684 2.228 2.228 538.684 2.228 540.912 3.818.247 2.228 3.820.475 Dönem kârı diğ.ort.öden.kâr payı 29 129.361 129.361 22.179 22.179 151.540 151.540 9.180 9.180 9.180 9.180 160.720 160.720 293.648 293.648 226.896 226.896 520.544 520.544 681.264 681.264 Dönem kârı öd.ver.ve yas.yük. 30 48.660 48.660 7.036 7.036 49.838 49.838 105.534 105.534 149.632 149.632 1.379 1.379 796 796 151.807 151.807 257.341 257.341 460.733 460.733 25.066 25.066 485.799 485.799 743.140 743.140 Ödenecek diğer vergiler 31 78.752 78.752 79.801 47.750 127.551 139.448 139.448 298.001 47.750 345.751 821.837 821.837 85.067 77.249 162.316 4.511 4.511 911.415 77.249 988.664 1.209.416 124.999 1.334.415 690.449 690.449 29.856 29.856 720.305 720.305 1.929.721 124.999 2.054.720 Diğer 32 108.005 108.005 128.757 162.425 291.182 302.199 7.760 309.959 912.064 2.633.319 3.545.383 1.343.020 2.803.504 4.146.524 1.482.299 1.227.446 2.709.745 247.375 1.042.375 1.289.750 71.836 22.595 94.431 1.801.510 2.292.416 4.093.926 3.252.535 5.095.920 8.348.455 3.033.097 6.762.192 9.795.289 1.204.257 596.939 1.801.196 4.237.354 7.359.131 11.596.485 7.489.889 12.455.051 19.944.940 Diğer yabancı kaynak toplamı 33 108.005 108.005 1.575.564 686.555 2.262.119 438.045 148.466 586.511 1.749.156 3.931.392 5.680.548 3.762.765 4.766.413 8.529.178 3.781.642 1.647.140 5.428.782 480.039 1.287.840 1.767.879 94.202 121.039 215.241 4.355.883 3.056.019 7.411.902 8.226.653 7.822.432 16.049.085 5.043.554 8.168.704 13.212.258 1.486.181 607.685 2.093.866 6.529.735 8.776.389 15.306.124 14.756.388 16.598.821 31.355.209 Negatif konsolidasyon şerefiyesi 34 Yabancı kaynaklar toplamı 35 726.519 726.519 2.434.326 5.963.190 8.397.516 3.015.560 468.527 3.484.087 7.423.651 9.312.430 16.736.081 12.873.537 15.744.147 28.617.684 16.209.235 3.445.776 19.655.011 3.688.412 1.287.840 4.976.252 121.180 136.863 258.043 20.018.827 4.870.479 24.889.306 2.680.766 176.018 2.856.784 30.938.117 20.438.608 51.376.725 415.261.681 69.643.952 484.905.633 4.520.492 4.259.220 8.779.712 419.782.173 73.903.172 493.685.345 450.720.290 94.341.780 545.062.070 Öz kaynaklar: Esas sermaye 36 1.750.000 1.750.000 13.000.000 13.000.000 6.355.000 6.355.000 41.180.000 41.180.000 60.535.000 60.535.000 60.673.834 60.673.834 3.000.582 3.000.582 8.574.830 8.574.830 72.249.246 72.249.246 1.138.662 1.138.662 133.395.584 133.395.584 28.335.000 28.335.000 1.139.250 1.139.250 2.715.197 2.715.197 26.759.053 26.759.053 160.154.637 160.154.637 Ödenmemiş sermaye (-) 37 (259.253) (259.253) (830.000) (830.000) (209.720) (209.720) (6.352.607) (6.352.607) (7.392.327) (7.392.327) (7.979.108) (7.979.108) (47.636) (47.636) (1.472.370) (1.472.370) (9.499.114) (9.499.114) (17.150.694) (17.150.694) (7.517.255) (7.517.255) (7.517.255) (7.517.255) (24.667.949) (24.667.949) Ödenmiş sermaye 38 1.490.747 1.490.747 12.170.000 12.170.000 6.145.280 6.145.280 34.827.393 34.827.393 53.142.673 53.142.673 52.694.726 52.694.726 2.952.946 2.952.946 7.102.460 7.102.460 62.750.132 62.750.132 1.138.662 1.138.662 116.244.890 116.244.890 20.817.745 20.817.745 1.139.250 1.139.250 2.715.197 2.715.197 19.241.798 19.241.798 135.486.688 135.486.688 Sermaye düzeltmesi olumlu farkları 39 3.384 3.384 110.194 110.194 113.578 113.578 83.813 83.813 454.504 454.504 8.498 8.498 546.815 546.815 660.393 660.393 3.197.010 3.197.010 3.197.010 3.197.010 3.857.403 3.857.403 Sermaye düzeltmesi olumsuz farkları (-) 40 (98) (98) (98) (98) (98) (98) Tahsis serm.olmayan kuruluş.fon veya k. 41 (20.947) (20.947) (20.947) (20.947) (20.947) (20.947) (20.947) (20.947) Sermaye yedekleri 42 17.136 17.136 1.364.811 1.364.811 1.381.947 1.381.947 28.180 28.180 58.897 58.897 87.077 87.077 1.469.024 1.469.024 7.353.592 7.353.592 484 484 7.354.076 7.354.076 8.823.100 8.823.100 Kâr yedekleri 43 15.711 15.711 5.357.508 5.357.508 1.095.348 1.095.348 6.407.633 6.407.633 12.860.489 12.860.489 8.072.934 8.072.934 990.294 990.294 585.384 585.384 9.648.612 9.648.612 22.524.812 22.524.812 32.878.953 32.878.953 229.895 229.895 33.108.848 33.108.848 55.633.660 55.633.660 Geçmiş yıllar kârları 44 1.867.699 1.867.699 33.592 33.592 5.783.627 5.783.627 7.684.918 7.684.918 424.996 424.996 348.404 348.404 31.532 31.532 804.932 804.932 8.489.850 8.489.850 215.830 215.830 20.253 20.253 236.083 236.083 8.725.933 8.725.933 Geçmiş yıllar zararı (-) 45 (253.415) (253.415) (6.513.712) (6.513.712) (2.166.821) (2.166.821) (19.296.030) (19.296.030) (27.976.563) (27.976.563) (12.882.407) (12.882.407) (76.690) (76.690) (6.847.256) (6.847.256) (19.806.353) (19.806.353) (48.036.331) (48.036.331) (2.042.935) (2.042.935) (59.601) (59.601) (2.102.536) (2.102.536) (50.138.867) (50.138.867) Dönem kârının öz kay.kal. kısmı (+) 46/a 467.878 467.878 110.323 110.323 567.063 567.063 1.145.264 1.145.264 1.247.762 1.247.762 143.344 143.344 67.364 67.364 1.458.470 1.458.470 2.603.734 2.603.734 7.320.645 7.320.645 231.762 231.762 7.552.407 7.552.407 10.156.141 10.156.141 Dönem net zararı (-) 46/b (79.874) (79.874) (755.652) (755.652) (153.392) (153.392) (749.668) (749.668) (1.658.712) (1.658.712) (2.098.074) (2.098.074) (23.239) (23.239) (2.121.313) (2.121.313) (3.859.899) (3.859.899) (11.982) (11.982) (11.982) (11.982) (3.871.881) (3.871.881) Öz kaynak toplamı 47 1.173.169 1.173.169 12.593.721 12.593.721 5.084.850 5.084.850 29.015.023 29.015.023 46.693.594 46.693.594 47.571.930 47.571.930 4.812.802 4.812.802 962.693 962.693 53.347.425 53.347.425 1.138.662 1.138.662 100.075.526 100.075.526 69.728.858 69.728.858 1.561.945 1.561.945 2.715.197 2.715.197 68.575.606 68.575.606 168.651.132 168.651.132 Yaban. kaynak.sirayet eden zarar (-) 48 (19.460) (19.460) (19.460) (19.460) (19.460) (19.460) (19.460) (19.460) Azınlık payları 49 Azınlık paylarına sirayet eden zarar(-) 50 Kaynaklar toplamı 51 726.519 1.173.169 1.899.688 2.434.326 18.556.911 20.991.237 3.015.560 5.553.377 8.568.937 7.423.651 38.327.453 45.751.104 12.873.537 62.437.741 75.311.278 16.209.235 51.017.706 67.226.941 3.688.412 6.100.642 9.789.054 121.180 1.080.096 1.201.276 20.018.827 58.198.444 78.217.271 2.680.766 1.314.680 3.995.446 30.938.117 120.494.674 151.432.791 415.261.681 139.372.810 554.634.491 4.520.492 5.821.165 10.341.657 2.715.197 2.715.197 419.782.173 142.478.778 562.260.951 450.720.290 262.973.452 713.693.742 Not : İşletmeci kitlerin 4.678.998 bin TL’si KİT’lerden ve bağlı ortaklıklardan alacaklar, 1.120.303 bin TL’si bağlı ortaklıklardaki sermaye hesabı olmak üzere toplam 5.799.301 bin TL tutarındaki aktif değerleri ile mali kuruluşların 1.814.801 bin TL tutarındaki bağlı ortaklıklar sermaye payları, pasif hesaplar içinde yer alan KİT’lere borçlar, bağlı ortaklıklara borçlar ve ödenmiş sermaye hesaplarına mahsup edilmiştir.

Diğer kuruluşların 2015 yılı varlıklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek:5) Varlıklar Kod Tarım Hizmetler Ara toplam Mali kuruluşlar Diğer kuruluşlar toplamıUlaştırma-haberleşme Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam 1-Hazır ve paraya çevrilebilir değerler: Kasa ve bankalar: Kasa mevcudu 1 120 120 600 600 720 720 720 720 1.434.849 1.434.849 1.435.569 1.435.569 Bankalardaki nakit 2 12.686 12.686 331.002 331.002 1.728.492 1.728.492 2.059.494 2.059.494 2.072.180 2.072.180 5.286.980 5.286.980 7.359.160 7.359.160 Kanuni karşılıklar kasası 3 (5) (5) -5 -5 18.422.690 18.422.690 18.422.690 18.422.690 Diğer 4 1.213 1.213 44 44 133.212 133.212 133.256 133.256 134.469 134.469 215.594 215.594 350.063 350.063 Hazır değerler toplamı 5 13.899 13.899 331.161 331.161 1.862.304 1.862.304 2.193.465 2.193.465 2.207.364 2.207.364 25.360.113 25.360.113 27.567.477 27.567.477 Kasa ve bankalar toplamı 6 13.899 13.899 331.161 331.161 1.862.304 1.862.304 2.193.465 2.193.465 2.207.364 2.207.364 25.360.113 25.360.113 27.567.477 27.567.477 Menkul kıymetler: Hisse senetleri 7 79.253 79.253 79.253 79.253 Tahvil, senet ve bonolar 8 187 187 187 187 187 187 1.016.448 24.241.464 25.257.912 1.016.635 24.241.464 25.258.099 Diğer 9 Menkul kıymetler toplamı 10 187 187 187 187 187 187 1.016.448 24.320.717 25.337.165 1.016.635 24.320.717 25.337.352 Alacaklar: Bankaların verdiği krediler 11 39.494.470 84.281.955 123.776.425 39.494.470 84.281.955 123.776.425 Ticari alacaklar: KİT’lerden 12 47 47 19.715 19.715 19.715 19.715 19.762 19.762 19.762 19.762 Resmi daireler 13 114 114 70 70 70 70 184 184 184 184 Bağlı ortaklıklar 14 İştiraklerden 15 1.286 1.286 1.286 1.286 1.286 1.286 1.286 1.286 Yurt dışından 16 2.147 2.147 2.147 2.147 2.147 2.147 2.147 2.147 Diğer 17 51.996 51.996 40.340 3.029 43.369 10.117.565 15.789.704 25.907.269 10.157.905 15.792.733 25.950.638 10.209.901 15.792.733 26.002.634 1.631.335 932.360 2.563.695 11.841.236 16.725.093 28.566.329 Ticari alacaklar toplamı 18 52.157 52.157 41.696 3.029 44.725 10.139.427 15.789.704 25.929.131 10.181.123 15.792.733 25.973.856 10.233.280 15.792.733 26.026.013 1.631.335 932.360 2.563.695 11.864.615 16.725.093 28.589.708 Diğer alacaklar: Hazineden 19 KİT’lerden 20 24 2 26 24 2 26 24 26 24 26 Resmi daireler 21 2 2 7 7 8 37 45 15 37 52 17 37 54 17 37 54 Bağlı ortaklıklar 22 İştiraklerden 23 Yurt dışından 24 Diğer 25 201 201 7.773 1.411 9.184 73.191 49.189 122.380 80.964 50.600 131.564 81.165 50.600 131.765 11.836 10.642 22.478 93.001 61.242 154.243 Diğer alacaklar toplamı 26 203 203 7.780 1.411 9.191 73.223 49.228 122.451 81.003 50.639 131.642 81.206 50.639 131.845 11.836 10.642 22.478 93.042 61.281 154.323 Alacaklar toplamı 27 52.360 52.360 49.476 4.440 53.916 10.212.650 15.838.932 26.051.582 10.262.126 15.843.372 26.105.498 10.314.486 15.843.372 26.157.858 41.137.641 85.224.957 126.362.598 51.452.127 101.068.329 152.520.456 Stoklar : İlk madde malzeme 28 8.280 8.280 12.850 12.850 3.019 3.019 15.869 15.869 24.149 24.149 24.149 24.149 Yarı mamuller 29 8.426.536 8.426.536 8.426.536 8.426.536 8.426.536 8.426.536 8.426.536 8.426.536 Mamuller 30 5.945 5.945 161 161 1.006.864 1.006.864 1.007.025 1.007.025 1.012.970 1.012.970 1.012.970 1.012.970 Ticari mallar 31 55 55 1.070 1.070 1.070 1.070 1.125 1.125 1.125 1.125 Diğer 32 9 9 49.999 49.999 3.276 3.276 53.275 53.275 53.284 53.284 9.268 9.268 62.552 62.552 Stoklar toplamı 33 14.289 14.289 64.080 64.080 9.439.695 9.439.695 9.503.775 9.503.775 9.518.064 9.518.064 9.268 9.268 9.527.332 9.527.332 Diğer paraya çevrilebilir değerler 34 281.907 967.452 1.249.359 12.862.540 148.319 13.010.859 13.144.447 1.115.771 14.260.218 13.144.447 1.115.771 14.260.218 994.964 15.421 1.010.385 14.139.411 1.131.192 15.270.603 Kısa sürede para.çevrilebilir değerler 35 66.649 66.649 395.463 971.892 1.367.355 32.515.072 15.987.251 48.502.323 32.910.535 16.959.143 49.869.678 32.977.184 49.936.327 43.158.321 109.561.095 152.719.416 76.135.505 202.655.743 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler 36 80.548 80.548 726.624 971.892 1.698.516 34.377.376 15.987.251 50.364.627 35.104.000 16.959.143 52.063.143 35.184.548 16.959.143 52.143.691 68.518.434 109.561.095 178.079.529 103.702.982 126.520.238 230.223.220 Bağlı değerler: İştirakler 37 102 102 12.635 12.635 1.943.923 1.943.923 1.956.558 1.956.558 1.956.660 1.956.660 270.290 270.290 2.226.950 2.226.950 Bağlı ortaklıklar 38 5.309 5.309 5.309 5.309 1.604.319 1.604.319 1.604.319 1.604.319 Maddi duran varlıklar: 39 Maddi duran varlıklar edinme değeri 40 58.061 58.061 873.338 873.338 442.344 442.344 1.315.682 1.315.682 1.373.743 1.373.743 2.186.439 2.186.439 3.560.182 3.560.182 Birikmiş amortismanlar (-) 41 (32.423) (32.423) (512.055) (512.055) (125.380) (125.380) (637.435) (637.435) (669.858) (669.858) (803.289) (803.289) (1.473.147) (1.473.147) Maddi duran varlıklar (net) 42 25.638 25.638 361.283 361.283 316.964 316.964 678.247 678.247 703.885 703.885 1.383.150 1.383.150 2.087.035 2.087.035 Maddi olmayan duran varlıklar (net) 43 5.976 5.976 223 223 6.199 6.199 6.199 6.199 171.277 171.277 177.476 177.476 Özel tükenmeye tabi varlıklar (net) Diğer bağlı değerler 44 524 524 524 524 524 524 524 524 Bağlı değerler toplamı 45 25.740 25.740 379.894 379.894 2.266.943 2.266.943 2.646.837 2.646.837 2.672.577 2.672.577 3.429.036 3.429.036 6.101.613 6.101.613 Varlıklar toplamı 46 80.548 25.740 106.288 726.624 1.351.786 2.078.410 34.377.376 18.254.194 52.631.570 35.104.000 19.605.980 54.709.980 35.184.548 19.631.720 54.816.268 68.518.434 112.990.131 181.508.565 103.702.982 132.621.851 236.324.833 Genel Rapor • 2015 Sayıştay

Diğer Kuruluşların 2015 yılı kaynaklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek:6) Kaynaklar Kod Tarım Hizmetler Ara toplam Mali kuruluşlar Diğer kuruluşlar toplamıUlaştırma-haberleşme Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam 1-Yabancı kaynaklar: Mevduat: Tasarruf mevduatı 1 28.219.626 124.971 28.344.597 28.219.626 28.344.597 Diğer mevduat 2 77.737.990 3.839.947 81.577.937 77.737.990 3.839.947 81.577.937 Mevduat toplamı 3 105.957.616 3.964.918 109.922.534 105.957.616 3.964.918 109.922.534 Mali borçlar: Hazine kredisi 4 Hazine aracı.sağ.dış.kredi 5 4.098.022 4.098.022 4.098.022 4.098.022 Banka kredileri 6 12.451.118 2.006.857 14.457.975 12.451.118 2.006.857 14.457.975 Diğer krediler 7 Çıkarılmış menkul kıymet taksit ve faizleri 8 1.273.506 1.273.506 1.273.506 1.273.506 1.273.506 1.273.506 4.077.659 10.639.573 14.717.232 4.077.659 11.913.079 15.990.738 Diğer 9 192.911 192.911 192.911 192.911 192.911 192.911 12.716.909 316.721 13.033.630 12.909.820 316.721 13.226.541 Mali borçlar toplamı 10 192.911 1.273.506 1.466.417 192.911 1.273.506 1.466.417 192.911 1.273.506 1.466.417 33.343.708 12.963.151 46.306.859 33.536.619 14.236.657 47.773.276 Ticari borçlar: KİT’lere 11 144 144 106 106 31 31 137 137 281 281 281 281 Resmi dairelere 12 203 203 19 19 222 222 222 222 222 222 Bağlı ortaklıklara 13 İştiraklere 14 Yurt dışına 15 34.843 34.843 34.843 34.843 34.843 34.843 34.843 34.843 Diğer 16 7.890 7.890 55.536 15 55.551 12.777.643 6.528.898 19.306.541 12.833.179 6.528.913 19.362.092 12.841.069 6.528.913 19.369.982 4.309.801 2.248.537 6.558.338 17.150.870 8.777.450 25.928.320 Ticari borçlar toplamı 17 8.034 8.034 90.688 15 90.703 12.777.693 6.528.898 19.306.591 12.868.381 6.528.913 19.397.294 12.876.415 6.528.913 19.405.328 4.309.801 2.248.537 6.558.338 17.186.216 8.777.450 25.963.666 Diğer borçlar: KİT’lere 18 Resmi dairelere 19 10.006 10.006 10.006 10.006 10.006 10.006 10.006 10.006 Sosyal güvenlik kuruluşlarına 20 2.055 2.055 2.055 2.055 Bağlı ortaklıklara 21 İştiraklere 22 Yurt dışına 23 Diğer 24 445 445 1.729 49.757 51.486 102.621 102.621 104.350 49.757 154.107 104.795 49.757 154.552 104.795 49.757 154.552 Diğer borçlar toplamı 25 445 445 1.729 49.757 51.486 112.627 112.627 114.356 49.757 164.113 114.801 49.757 164.558 2.055 2.055 116.856 49.757 166.613 Diğer yabancı kaynaklar: İç sigorta fonları 26 3.447 3.447 547 547 31.059 31.059 547 31.059 31.606 34.506 35.053 34.506 35.053 Kıdem taz.karşılıkları 27 30.875 319.352 350.227 30.875 319.352 350.227 Dönem kârı.Haz.ödenecek kâr payı 28 186.102 186.102 186.102 186.102 186.102 186.102 Dönem kârı diğ.ort.öden.kâr payı 29 100.000 100.000 100.000 100.000 Dönem kârı öd.ver.ve yas.yük. 30 231.868 231.868 231.868 231.868 Ödenecek diğer vergiler 31 2.452 2.452 18.755 18.755 144.035 144.035 162.790 162.790 165.242 165.242 256.512 256.512 421.754 421.754 Diğer 32 3.087 3.087 7.237 7.237 473.305 29.704 503.009 480.542 29.704 510.246 483.629 29.704 513.333 100.036 1.012.588 1.112.624 583.665 1.042.292 1.625.957 Diğer yabancı kaynak toplamı 33 5.539 3.447 8.986 26.539 26.539 803.442 60.763 864.205 829.981 60.763 890.744 835.520 64.210 899.730 719.291 1.331.940 2.051.231 1.554.811 1.396.150 2.950.961 Negatif konsolidasyon şerefiyesi 34 Yabancı kaynaklar toplamı 35 14.018 3.447 17.465 118.956 49.772 168.728 13.886.673 7.863.167 21.749.840 14.005.629 7.912.939 21.918.568 14.019.647 7.916.386 21.936.033 144.332.471 20.508.546 164.841.017 158.352.118 28.424.932 186.777.050 Öz kaynaklar: Esas sermaye 36 1 1 182.000 182.000 182.000 182.000 182.001 182.001 2.500.000 2.500.000 2.682.001 2.682.001 Ödenmemiş sermaye (-) 37 Ödenmiş sermaye 38 1 1 182.000 182.000 182.000 182.000 182.001 182.001 2.500.000 2.500.000 2.682.001 2.682.001 Sermaye düzeltmesi olumlu farkları 39 11.275 11.275 11.275 11.275 11.275 11.275 Sermaye düzeltmesi olumsuz farkları (-) 40 Tahsis serm.olmayan kuruluş.fon veya k. 41 68.925 68.925 68.925 68.925 68.925 68.925 68.925 68.925 Sermaye yedekleri 42 36.760 36.760 1.621.629 1.621.629 1.621.629 1.621.629 1.658.389 1.658.389 2.403.441 2.403.441 4.061.830 4.061.830 Kâr yedekleri 43 26.631 26.631 1.874.655 1.874.655 1.874.655 1.874.655 1.901.286 1.901.286 9.933.998 9.933.998 11.835.284 11.835.284 Geçmiş yıllar kârları 44 26.173.834 26.173.834 26.173.834 26.173.834 26.173.834 26.173.834 26.173.834 26.173.834 Geçmiş yıllar zararı (-) 45 (85.187) (85.187) (85.187) (85.187) (85.187) (85.187) (85.187) (85.187) Dönem kârının öz kay.kal. kısmı (+) 46/a 14.156 14.156 3.102.529 3.102.529 3.102.529 3.102.529 3.116.685 3.116.685 1.830.109 1.830.109 4.946.794 4.946.794 Dönem net zararı (-) 46/b (146.973) (146.973) (146.973) (146.973) (146.973) (146.973) (146.973) (146.973) Öz kaynak toplamı 47 88.823 88.823 1.909.682 1.909.682 30.881.730 30.881.730 32.791.412 32.791.412 32.880.235 32.880.235 16.667.548 16.667.548 49.547.783 49.547.783 Yaban. kaynak.sirayet eden zarar (-) 48 Azınlık payları 49 Azınlık paylarına sirayet eden zarar(-) 50 Kaynaklar toplamı 51 14.018 92.270 106.288 118.956 1.959.454 2.078.410 13.886.673 38.744.897 52.631.570 14.005.629 40.704.351 54.709.980 14.019.647 40.796.621 54.816.268 144.332.471 37.176.094 181.508.565 158.352.118 77.972.715 236.324.833 Genel Rapor • 2015 Sayıştay

Sayıştay (Ek:7/1) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (%) I- Bir kuruluşun iştirak ettiği şirketler 1- Aktaş Elektrik Ticaret Anonim Şirketi 1.000 1.000 100,0 150 15,0 150 100,0 TETAŞ-Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. 2- Alidaş Alanya Liman İşl. AŞ 6.000 6.000 100,0 30 0,5 30 100,0 (831) T. Halk Bankası A.Ş 3- Ankara Civarı Pancar Ek. Kop. 827 827 100,0 0,0 AOÇ Atatürk Orman Çiftliği 4- Anten Teknik Hizmetler ve Verici Tesis İşletme AŞ 17.680 1.680 9,5 1.680 9,5 840 50,0 TRT T.Radyo ve Televizyon Kurumu 5- Arap Türk Bankası 440.000 440.000 100,0 67.900 15,4 67.900 100,0 70.106 3.395 5,0 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 6- Axa Sigorta AŞ 1.225.650 1.225.650 100,0 89.541 7,3 89.541 100,0 (280.316) T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 7- Bala-Can İşl. San ve Tic:AŞ 45.000 45.000 100,0 9.000 20,0 9.000 100,0 (940) TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü 8- Birecik Barajı ve Hidroe.Sant.Tesis İşl. AŞ 35.260 35.260 100,0 10.578 30,0 10.578 100,0 165.949 40.196 380,0 EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ 9- Boğaziçi Konut Hiz.Yön.İşl.Tic.AŞ 2.800 2.800 100,0 28 1,0 28 100,0 101 TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 10- Çaysan Doğu Karadeniz Çay Entg.San AŞ 8.000 8.000 100,0 3.832 47,9 3.832 100,0 3.503 153 4,0 Çay-Kur Çay İşletmelerı Genel Müdürlüğü 11- ELTEM-TEK (Elektrik Tes.Müh.Hizm.ve Tic.AŞ) 2.500 2.500 100,0 1.175 47,0 1.175 100,0 250 TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim AŞ 12- Emek İnşaat İşl.AŞ 14.500 14.500 100,0 102 0,7 102 100,0 4.206 AOÇ Atatürk Orman Çiftliği 13- Emlak Pazarlama İnş.Proje Yön.ve Tic. AŞ 65.000 65.000 100,0 31.850 49,0 31.850 100,0 153.965 29.998 94,2 TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 14- Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) 61.572 61.572 100,0 18.471 30,0 18.471 100,0 (5.602) TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim AŞ 15- Eti Soda AŞ 128.300 116.570 90,9 33.358 26,0 33.358 100,0 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 16- GEDAŞ Gayrimenkul Değerlendirme AŞ 700 700 100,0 343 49,0 343 100,0 (368) TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 17- Gübre Fabrikaları TAŞ 334.000 334.000 100,0 478 0,1 478 100,0 (86.862) 48 10,0 Sümer Holding A.Ş. 18- Güçbirliği Holding AŞ 30.000 30.000 100,0 21 0,1 21 100,0 (8.600) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 19- Güneş Sigorta 150.000 150.000 100,0 54.524 36,3 54.524 100,0 (13.440) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 20- İzmir Banliyö Taş.Sis.Tic.AŞ (İZBAN) 275.000 255.200 92,8 137.500 50,0 127.500 92,7 (33.586) TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 21- İzmir Enternasyonal Otelcilik AŞ 120 120 100,0 6 5,0 6 100,0 (5.610) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 22- Kazova Vasfi Diren Tar.İşl.San.veTic.AŞ 7.000 7.000 100,0 1.750 25,0 1.750 100,0 1.437 TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü 23- Kömür İşletmeleri AŞ 1.600 1.600 100,0 768 48,0 768 100,0 12.961 TKİ T.Kömür İşletmeleri Kurumu 24- Maksan Malatya Makine San. AŞ 1.525 1.525 100,0 475 31,1 475 100,0 2.212.135 TKB T.Kalkınma Bankası AŞ 25- Mannesman Boru End.TAŞ 141.750 141.750 100,0 1.916 1,4 1.916 100,0 19.845 268 14,0 Sümer Holding A.Ş. 2.995.784 2.948.254 98,4 465.476 15,5 454.636 97,7 2.644.458 (436.155) 74.058 16,3 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt edilen Ödenen Sayfa toplamı

Genel Rapor • 2015 (Ek:7/2) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (%) 2.995.784 2.948.254 98,4 465.476 15,5 454.636 97,7 2.644.458 (436.155) 74.058 16,3 26- Milli Reasürans TAŞ 660.000 660.000 100,0 16.431 2,5 16.431 100,0 13.243 996 6,1 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 27- NURTEK Elektik Üretim AŞ 10.000 10.000 100,0 3.000 30,0 3.000 100,0 EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ 28- Pancar Ekicileri Koop. (Raporda bilgi yok) 269 269 100,0 T. Şeker Fabrikaları A.Ş. 29- Pankobirlik (Raporda bilgi yok) 20 20 100,0 T. Şeker Fabrikaları A.Ş. 30- Sivas Travers İmalat San. ve Tic AŞ 7000 7000 100,0 1.050 1.050 100,0 618 TCDD 31- SOYTEK Elektrik Sant. Tesis İşl. ve Tic.AŞ 3.522 2.598 73,8 528 15,0 506 95,8 EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ 32- T.Sınai Kalkınma Bankası AŞ 1.750.000 1.750.000 100,0 146.606 8,4 146.606 100,0 369.274 26.975 18,4 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 33- Taksim Otelcilik AŞ 334.257 334.257 100,0 170.474 51,0 170.474 100,0 5.817 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 34- TGT Enerji Üretim ve Ticaret AŞ 52.745 52.745 100,0 17 17 100,0 EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ 35- TİAK Televizyon İzleme Araştırmaları AŞ 50 5 10,0 5 10,0 5 100,0 TRT T.Radyo ve Televizyon Kurumu 36- TMO-TOBB Tar.Ürün.Lis.Dep.San.ve Tic.AŞ 51.000 51.000 100,0 25.500 50,0 25.500 100,0 TMO Toprak Mahsulleri Ofisi 37- TOBAŞ Toplu K.-BŞ.Bel.İnş.Eml.Mim.Pr.AŞ 13.000 13.000 100,0 6.490 49,9 6.490 100,0 (1.067) TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 38- Tümaş Türk Müh.Müşavirlik Müteah. AŞ 5.000 5.000 100,0 2.450 49,0 2.450 100,0 2.614 980 40,0 Sümer Holding A.Ş. 39- Vakıf Emeklilik AŞ (1) 26.500 26.500 100,0 14.284 53,9 14.284 100,0 31.091 12.666 88,7 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 40- Vakıf Enerji ve Madencilik AŞ. (1) 85.000 85.000 100,0 55.675 65,5 55.675 100,0 (704) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 41- Vakıf Finans Fac. Hizm.AŞ.(1) 22.400 22.400 100,0 17.560 78,4 17.560 100,0 10052 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 42- Vakıf Gayrimenkul Değerleme AŞ.(1) 14.000 14.000 100,0 7.600 54,3 7.600 100,0 21.855 805 10,6 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 43- Vakıf Menkul Kıymetler Yatırım Ort. AŞ.(1) 20.000 20.000 100,0 4.579 22,9 4.579 100,0 6994 5429 118,6 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 44- Vakıf Portföy Yönetimi AŞ.(1) 3.000 3.000 100,0 3.000 100,0 3.000 100,0 2.561 600 20,0 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 45- Vakıf Yatırım Menkul Değerler AŞ.(1) 35.000 35.000 100,0 34.650 99,0 34.650 100,0 3.830 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 46- Vakıflar Finansal Kiralama AŞ.(1) 65.000 65.000 100,0 38.163 58,7 38.163 100,0 (3.863) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 47- Vakıflar Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ.(1) 30.241 30.241 100,0 20.966 69,3 20.966 100,0 3.861 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 48- Yeni Çeltek Madencilik AŞ 55 55 100,0 9 16,4 9 100,0 7.400 1211 13.455,6 TKİ T.Kömür İşletmeleri Kurumu 49- Yozgat Otelcilik 96 96 100,0 4 4,2 4 100,0 (25.380) TKB T.Kalkınma Bankası AŞ 6.183.650 6.135.151 99,2 1.034.806 16,7 1.023.944 99,0 3.123.668 (467.169) 123.720 12,1 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt edilen Ödenen Devreden toplam Toplam (I) (1) Özel kanunu gereğince denetime tabi olan Vakıfbank'ın iştirak payı %50'nin üzerinde olmakla birlikte, şirket denetime tabi değildir.

Sayıştay (Ek:7/3) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (%) II- Birden fazla kuruluşun iştirak ettiği şirketler: 1- Bankalararası Kart Merkezi AŞ 14.000 14.000 100,0 6.528 46,6 6.528 100,0 3.869 T.C.Ziraat Bankası A.Ş, T.Vakıflar Bankası T.A.O., T. Halk Bankası A.Ş 2- Borsa İstanbul AŞ 423.234 423.234 100,0 350 0,1 350 100,0 226.787 T.C.Ziraat Bankası A.Ş, T. Halk Bankası A., Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 3- Emeklilik Gözetim Merkezi 4.275 4.275 100,0 638 14,9 638 100,0 516 Ziraat Hayat ve Emeklilik A.Ş., Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. 4- Emlak Konut GYO 3.800.000 3.800.000 100,0 1.874.731 49,3 1.874.831 100,0 952.379 181.578 9,7 TOKİ, İller Bankası 5- Halk Sigorta AŞ 94.000 94.000 100,0 88.352 94,0 88.352 100,0 12.217 31.213 35,3 T. Halk Bankası A., Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis..A.Ş. 6- Kobi Girişim Sermaye Yatırım Ortaklığı AŞ 38.000 38.000 100,0 12.587 33,1 12.587 100,0 10.961 T. Halk Bankası A.Ş., Halk Finansal Kiralama AŞ 7- Kredi Garanti Fonu A.Ş. 278.439 278.439 100,0 18.368 6,6 18.368 100,0 5.483 509 2,8 T.C.Ziraat Bankası A.Ş, Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş., T.Vakıflar Bankası T.A.O. 8- Kredi Kayıt Bürosu AŞ 7.425 7.425 100,0 2.700 36,4 2.700 100,0 34.774 1.231 45,6 T.Vakıflar Bankası T.A.O., T. Halk Bankası A.Ş., T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 9- Mersin Serbest Bölge İşl. A.Ş. 5.402 5.402 100,0 1.222 22,6 1.222 100,0 13.761 1.010 82,7 TDİ T. Denizcilik İşlet. A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş 10- Roketsan AŞ 147.053 147.053 100,0 36.912 25,1 36.912 100,0 244.292 8.321 22,5 T.Vakıflar Bankası T.A.O., MKE Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu 11- Tarım Sig. Havuz İşl.AŞ 5.283 5.283 100,0 440 8,3 440 100,0 790 Ziraat Sigorta A.Ş., Halk Sigorta AŞ 12- TC Merkez Bankası 25 25 100,0 5 20,3 5 100,0 13.857.321 T.C.Ziraat Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş 13- Türk P-I Sigorta AŞ 6.000 6.000 100,0 2.245 37,4 2.245 100,0 (653) Ziraat Sigorta AŞ, T.Halk Bankası AŞ 14- Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ 205.400 205.400 100,0 109.535 53,3 109.535 100,0 74.143 1.112 1,0 T.Vakıflar Bankası T.A.O, TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Toplam (II) 5.028.536 5.028.536 100,0 2.154.613 42,8 2.154.713 100,0 15.437.293 (653) 224.974 10,4 III- Tasfiye halinde olan ve faaliyet göstermeyen şirketler: 1- T.H.Azer-Tekel Sig.ve İçki Ür. Paz.Müş.Müess. 1.806 630 34,9 903 50,0 555 61,5 tta Gayrimenkul AŞ 2- T.H.Beytaş Beydağı Kireç San.ve Tic.AŞ 450 450 100,0 55 12,2 55 100,0 Sümer Holding A.Ş. 3- T.H.Doğu Halk Holding AŞ 2.000 2.000 100,0 802 40,1 802 100,0 725 DOĞUSAN Boru Sanayii ve Ticaret A.Ş. 4- T.H.Et ve Balık Sanayi ve Tic.AŞ( Et-Paş) 1 1 100,0 0,0 ESK Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü 5- T.H.Elektrik İm.Tes.San.ve Tic.AŞ (ETİTAŞ) 7.400 7.400 100,0 3.561 48,1 3.561 100,0 TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim AŞ 6- T.H.Güney Sanayi AŞ 26.396 26.396 100,0 64 0,2 64 100,0 Sümer Holding A.Ş. 7- T.H.Metaş İzmir Metalurji Fab.TAŞ 705 705 100,0 20 2,8 20 100,0 Sümer Holding A.Ş. 8- T.H.Metek Metal Teknoloji ve Yatırım AŞ 5 5 100,0 1 20,0 1 100,0 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 9- T.H.Sümer Teks.İşl.AŞ (Süti) 8 8 100,0 3 37,5 3 100,0 Sümer Holding A.Ş. 10- T.H.Şıhsan Halı İplik AŞ 1 1 100,0 1 100,0 1 100,0 Sümer Holding A.Ş. 11- T.H.Türk Suudi Yatırım Holding AŞ 5.800 5.800 100,0 2.302 39,7 2.302 100,0 Sümer Holding A.Ş., T.Kalkınma Bankası A.Ş. 12- T.H. Türk Ticaret Bankası 120.000 120.000 100,0 0,0 100,0 12.426 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 13- T.H.Türkiye Krom İşletmeleri AŞ Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 14- T.H.World Vakıf UBB Ltd. 974 974 100,0 799 82,0 799 100,0 (5.800) T.Vakıflar Bankası T.A.O. 15- T.H.Yerteks Testil San ve Tic.AŞ 25 25 100,0 3 10,0 3 100,0 Sümer Holding A.Ş. 16- T.H.Yifaş Yeşilyurt Teks. San.AŞ 6 6 100,0 1 16,7 1 100,0 Sümer Holding A.Ş. Toplam (III) 165.577 164.401 99,3 8.515 5,1 8.167 95,9 13.151 (5.800) 0,0 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt edilen Ödenen

Genel Rapor • 2015 (Ek:7/4) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (% ) IV- Yabancı sermayeli şirketler ile başka ülke kanunlarına göre faaliyet gösteren şirketler 1- Azer Türk Bank ASC 92.785 92.785 100,0 18.292 19,7 18.292 100,0 (5.910) T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 2- BCC(Bureau Central de Compensation) 350 350 100,0 2 0,6 2 100,0 TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 3- Borica Bankservice AD 4 4 100,0 15.381 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 4- BOTAŞ İnternational Limited (BIL) 671 671 100,0 671 100,0 671 100,0 216.515 BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşımacılığı AŞ 5- Demirhalkbank Nederland NV 358.893 358.893 100,0 107.668 30,0 107.668 100,0 47.537 11.348 10,5 T. Halk Bankası A.Ş 6- Demiryolu Araç. San. Tic. AŞ (EUROTEM) 6.000 6.000 100,0 900 15,0 900 100,0 TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 7- Etimine S.A 19.920 19.920 100,0 14.940 75,0 14.940 100,0 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 8- Etiproducts 9.912 9.912 100,0 4.956 50,0 4.956 100,0 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 9- Eurasiasat SAM 204.955 204.955 100,0 204.955 100,0 204.955 100,0 (39.065) TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşlet.AŞ 10- EUROFIMA 7.612.280 6.089.824 80,0 3.045 0,0 609 20,0 TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 11- Euronews SA 68.440 10.950 16,0 10.950 16,0 10.950 100,0 TRT T.Radyo ve Televizyon Kurumu 12- Eutelsat Communication SA 3.084.814 3.084.814 100,0 2.143 0,1 2.143 100,0 620.585 2.447 114,2 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşlet.AŞ 13- Güneydoğu Avrupa Koordineli İhale Ofisi (SEE CEO) 792 792 100,0 113 14,3 113 100,0 TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim AŞ 14- Halk Banka AD Skopje 109.865 109.865 100,0 108.347 98,6 108.347 100,0 21.243 39777 36,7 T. Halk Bankası A.Ş 15- ICF(Intercontainer-İnterfrigo) 58.150 57.720 99,3 670 1,2 670 100,0 TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 16- İstanbul Risk Sermayesi Öncü Girişimi (İVCİ) 446.441 270.130 60,5 27.889 6,2 16.879 60,5 9.083.000 TKB T.Kalkınma Bankası AŞ 17- Kazakhstan Ziraat İnt. Bank 190.350 190.350 100,0 189.544 99,6 189.544 100,0 15.862 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 18- Kıbrıs Türk Denizcilik Ldt.Şti 4.082 4.082 100,0 2.082 51,0 2.082 100,0 428 TDİ T. Denizcilik İşletmeleri AŞ 19- Kıbrıs Türk Kıyı Em.ve Gemi Kur.Ltd.Şti. 5.314 5.314 100,0 2.599 48,9 2.599 100,0 8 Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü 20- Kıbrıs Türk Tütün End.Ldt.Şti. 3.174 3.174 100,0 1.619 51,0 1.619 100,0 3.687 819 50,6 tta Gayrimenkul AŞ 21- Kıbrıs Vakıflar Bankası Ltd. 40.000 40.000 100,0 6.000 15,0 6.000 100,0 11.969 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 12.317.188 10.560.501 85,7 707.389 5,7 693.943 98,1 10.036.215 (44.975) 54.391 7,8 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt edilen Ödenen Sayfa toplamı

Sayıştay (Ek:7/5) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (% ) Devreden toplam 12.317.188 10.560.501 85,7 707.389 5,7 693.943 98,1 10.036.215 (44.975) 54.391 7,8 22- Macaristan Halk Bankası - Volksbank RT 372.617 372.617 100,0 1.948 0,5 1.948 100,0 (102.065) T. Halk Bankası A.Ş 23- Mastercard Inc.E. 3414 3414 100,0 11.072.141 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 24- Mercedes-Benz Türk AŞ 275.000 275.000 100,0 8.140 3,0 8.140 100,0 468.351 MKE Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu 25- NIC Nabucco Gas Pipeline İnternational Co. 503.103 503.103 100,0 53.739 10,7 53.739 100,0 BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşımacılığı AŞ 26- Pendrell Corporation (ICO Global Comm.Ltd) 5.701.804 5.701.804 100,0 8.053 0,1 8.053 100,0 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşlet.AŞ 27- TH Reytek Tütün San. ve Tic. AŞ 15.094 15.094 100,0 7.245 48,0 7.245 100,0 tta Gayrimenkul AŞ 28- Security Papers Ltd (Pakistan) 26.396 26.396 100,0 64 0,2 64 100,0 396 786 1.228,1 Sümer Holding A.Ş. 29- TPBTC(Turkish Petr.Baku Tiflis Ceyhan Ltd.) 30 30 100,0 30 100,0 30 100,0 TPAO T. Petrolleri AO 30- TPIC(Turkish Petroleum İnternational Com.) 3.417.700 3.417.700 100,0 3.417.700 100,0 3.417.700 100,0 41.550 BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşımacılığı AŞ 31- TPOC(Turkish Petroleum Overseas Comp.) 1.500.000 5.736 0,4 1.500.000 100,0 5.736 0,4 TPAO T. Petrolleri AO 32- TPSCP(Turkish Pet.Sout Caucas Pipeline Ltd.) 140 0,0 140 100,0 0,0 TPAO T. Petrolleri AO 33- Turkish Ziraat Bank Bosnia DD 161.470 161.470 100,0 161.470 100,0 161.470 100,0 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 34- Turkmen -Turkish Com. Bank 50.313 50.313 100,0 25.257 50,2 25.257 100,0 25.517 4.413 17,5 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 35- Turusgaz 80 80 100,0 28 35,0 28 100,0 455 BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşımacılığı AŞ 36- Uluslararası Garagum Ortaklar Bankası 20.615 20.615 100,0 191 0,9 191 100,0 14.250 T. Halk Bankası A.Ş 37- Uzbekistan-Turkish Bank 37.592 37.592 100,0 18.789 50,0 18.789 100,0 8.977 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 38- Vakıfbank İnternational AG 221.627 221.627 100,0 199.464 90,0 199.464 100,0 31.964 11.291 5,7 T.Vakıflar Bankası T.A.O. 39- Visa Inc.E. 90.863 90.863 100,0 18.399.293 T.C.Ziraat Bankası AŞ, T. Halk Bankası AŞ 40- Vostalpine Kardemir Dem. Sis.San. Tic.AŞ 17.595 17.595 100,0 2.639 15,0 2.639 100,0 (3.357) TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi 41- Ziraat Bank (Moskow) CJSC 51.844 51.844 100,0 51.798 99,9 51.798 100,0 2.724 T.C.Ziraat Bankası AŞ, Ziraat Sigorta AŞ 42- Ziraat Bank İnternationl AG 409.825 409.825 100,0 409.825 100,0 409.825 100,0 43.448 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 25.100.033 21.848.942 87,0 6.668.186 26,6 5.160.336 77,4 40.145.281 (150.397) 70.881 1,4 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt edilen Ödenen Ttoplam (IV)

Genel Rapor • 2015 (Ek:7/6) Kuruluşa Temettünün Esas Ödenen Ödeme isabet eden ödenmiş sermayesi sermayesi Oranıı Kar Zarar temettü sermayeye Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL Bin TL oranı (% ) V- %50'den fazlası kamu payı olan şirketler (1) 1- Halk Faktoring AŞ (2) 46.500 46.500 100,0 1.154 2,5 1.154 100,0 9.982 149 12,9 Halk Finansal Kiralama A.Ş., Halk Portföy Yönetimi A.Ş., Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis..A.Ş., Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 2- Halk Finansal Kiralama AŞ (2) 272.250 272.250 100,0 0,0 0,0 7.780 Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Halk Sigorta A.Ş., Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis..A.Ş., Halk Portföy Yönetimi A.Ş. 3- Halk Gayrimenkul Yat.Ort.AŞ (2) 743.000 743.000 100,0 280 0,0 280 100,0 57.424 19 6,8 Halk Finansal Kiralama A.Ş.,Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 4- Halk Portföy Yönetimi AŞ (2) 8.000 8.000 100,0 2.000 25,0 2.000 100,0 4.539 Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Halk Finansal Kiralama AŞ 5- Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ (2) 82.000 82.000 100,0 0,0 14.200 Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis..A.Ş. 6- Türkiye Kalkınma Bankası AŞ 160.000 160.000 100,0 3 0,0 3 100,0 62.434 Sümer Holding A.Ş. 7- T.Vakıflar Bankası TAO (3) 2.500.000 2.500.000 100,0 258 0,0 258 100,0 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 8- Vakıf İnş. Rest. Tic. AŞ. (4) 10.000 10.000 100,0 5.309 53,1 5.309 100,0 TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 9- Ziraat Finansal Kiralama AŞ (5) 250.000 250.000 100,0 0,0 0,0 49.368 Ziraat Teknoloji A.Ş. 10- Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ (5) 80.000 80.000 100,0 24 0,0 24 100,0 203.818 41 170,8 Ziraat Teknoloji A.Ş., Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Ziraat Finansal Kiralama A.Ş. 11- Ziraat Portföy Yönetimi AŞ (5) 8.500 8.500 100,0 2.126 25,0 2.126 100,0 7.031 Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 12- Ziraat Sigorta AŞ (5) 50.000 50.000 100,0 15 0,0 15 100,0 110.070 16 106,7 Ziraat Teknoloji A.Ş., Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Ziraat Finansal Kiralama A.Ş. 13- Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ (5) 60.000 60.000 100,0 14.400 24,0 14.400 100,0 23.573 2.019 14,0 Ziraat Finansal Kiralama A.Ş. 4.270.250 4.270.250 100,0 25.569 0,6 25.569 100,0 550.219 2.244 8,8 40.748.046 37.447.280 91,9 9.891.689 24,3 8.372.729 84,6 59.269.612 (624.019) 421.819 5,0 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakler İştirakin Kuruluş tarafından 2015 dönem sonucu Sermayeye katılan kuruluşlar Taahhüt (3) Sermayesinin %58,45'i Vakıflar Genel Müdürlüğünce temsil edildiğinden, özel kanunu gereğince denetlenmektedir. (4) Sermayesinin %53,1'i TOKİ'ye aittir. (5) Sermayesinin %50'den fazlası T.C. Ziraat Bankası AŞ'ye ait olduğundan, bağlı ortaklık statüsündedir. edilen Ödenen Ttoplam (V) Genel toplam (1) Sermayesinin %50'den fazlası kamu kuruluşlarına ait olduğundan, denetim raporu hazırlanmaktadır. (2) Sermayesinin %50'den fazlası T.Halk Bankası AŞ'ye ait olduğundan, bağlı ortaklık statüsündedir.

Denetlenen kuruluşların 2015 yılına ilişkin başlıca bilgiler (Ek: 8/1) Kuruluşlar Sermaye (Bin TL) Ödeme oranı % Kaynaklar (Bin TL) Varlıklar (Bin TL) Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam personel Net satış hasılatı
(*)
(Bin TL) GSYH’ye katkı (Üretici fiyatları ile) (Bin TL) Tahakkuk eden vergiler (Bin TL) Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler
(Bin TL) Dönem sonucu (Bin TL) Hazır değerler Alacaklar Sabit kıymetler Stoklar Diğer dönen varlıklar Diğer duran varlıklar Toplam Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL)Esas Ödenmiş Öz Yabancı Toplam Edinme değeri Birikmiş amortismanlar KİT Tarım TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü 1.750.000 1.490.747 85 1.173.169 726.519 1.899.688 17.597 45.057 1.214.508 (345.756) 436.211 100.289 431.782 1.899.688 162 11.815 1.038 57.297 1.961 132.590 3.161 201.702 576.425 261.667 4.927 117.897 (79.874) Madencilik Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 600.000 600.000 100 1.907.122 1.049.187 2.956.309 291.188 559.037 1.916.222 (709.389) 444.041 39.105 416.105 2.956.309 288 20.190 1.422 83.351 2.461 158.983 4.171 262.524 2.228.784 1.715.187 267.939 307.070 1.248.003 TKİ T.Kömür İşletmeleri Kurumu (Konsolide) 1.000.000 1.000.000 100 1.934.586 847.522 2.782.108 7.167 1.728.461 687.744 (398.360) 146.047 131.834 479.215 2.782.108 146 9.928 1.385 80.460 3.551 256.986 5.082 347.374 2.118.552 850.172 99.831 63.630 81.340 TKİ Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi 258.000 258.000 100 543.790 235.776 779.566 2.050 512.568 216.022 (154.194) 98.600 26.946 77.574 779.566 23 1.580 415 23.542 1.746 128.111 2.184 153.233 1.275.865 393.355 66.114 11.141 (20.047) TKİ Garp Linyitleri İşletmesi Müessesesi 333.000 333.000 100 435.745 166.600 602.345 88 123.519 356.568 (196.034) 32.316 34.635 251.253 602.345 14 843 308 17.137 1.567 114.220 1.889 132.200 506.740 382.062 47.380 30.447 60.664 TPAO T. Petrolleri AO 3.000.000 3.000.000 100 8.342.636 6.322.496 14.665.132 43.551 10.799.222 5.060.737 (2.253.492) 842.990 77.182 94.942 14.665.132 4.883 619.430 4.883 619.430 1.828.218 (2.209.366) 531.760 1.254.747 822.580 TTK T.Taş Kömürü Kurumu (Konsolide) 8.400.000 7.570.000 90 409.377 178.311 587.688 31.630 116.647 709.505 (424.182) 85.560 6.663 61.865 587.688 156 9.365 1.550 89.295 8.994 615.020 10.700 713.680 105.981 10.893 31.458 (755.652) TTK Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi 760.000 687.000 90 42.369 15.522 57.891 225 734 75.446 (39.396) 10.223 449 10.210 57.891 6 237 152 8.796 643 49.297 801 58.330 20.302 7.231 321 4.609 (67.899) TTK Armutçuk Taşkömürü İşletme Müessesesi 910.000 813.000 89 10.174 38.487 48.661 366 1.816 76.310 (41.251) 8.183 356 2.881 48.661 7 386 141 7.780 1.131 78.344 1.279 86.510 27.491 12.946 5.679 7.487 (94.810) TTK Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi 2.880.000 2.587.500 90 91.148 45.491 136.639 93 3.341 236.829 (153.129) 18.863 2.652 27.990 136.639 15 757 297 16.917 3.155 205.876 3.467 223.550 61.843 (1.908) 2.957 6.720 (274.924) TTK Kozlu Taşkömürü İşletme Müessesesi 1.815.000 1.592.000 88 72.639 18.861 91.500 619 2.724 172.159 (107.770) 13.329 965 9.474 91.500 17 644 203 11.796 1.790 126.859 2.010 139.299 42.952 (13.952) 438 6.102 (177.687) TTK Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi 1.890.000 1.766.000 93 90.171 16.800 106.971 576 39.825 97.817 (55.637) 12.433 646 11.311 106.971 12 667 217 12.452 1.613 113.683 1.842 126.802 48.694 9.077 3.198 4.252 (136.163) İmalat Çay-Kur Çay İşletmelerı Genel Müdürlüğü 1.500.000 1.492.413 99 1.307.839 764.609 2.072.448 9.154 918.113 656.789 (359.637) 826.879 9.723 11.427 2.072.448 438 29.498 993 52.690 5.964 380.966 7.395 463.154 2.045.656 603.465 56.950 116.516 22.671 DOĞUSAN Boru Sanayii ve Ticaret A.Ş. 20.000 20.000 100 18.096 5.454 23.550 66 961 42.597 (25.546) 1.341 11 4.120 23.550 17 1.037 17 1.037 2.005 409 149 (1.402) ESK Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü 850.000 829.000 98 289.262 154.246 443.508 17.038 55.607 293.544 (85.913) 154.168 7.652 1.412 443.508 120 8.715 299 15.277 691 47.355 1.110 71.347 859.852 157.455 14.688 38.180 67.492 MKE Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu 600.000 572.126 95 969.334 741.995 1.711.329 227.438 151.795 4.852.282 (4.261.946) 483.320 258.440 1.711.329 295 18.567 2.279 128.385 2.974 222.919 5.548 369.871 963.874 611.893 31.857 226.889 47.746 T. Şeker Fabrikaları A.Ş. 2.500.000 2.367.841 95 1.941.157 1.325.177 3.266.334 7.039 456.279 2.086.543 (1.493.619) 2.188.603 20.626 863 3.266.334 239 16.188 1.613 96.742 7.844 666.336 9.696 779.266 3.526.662 839.853 157.156 34.100 (100.279) T.Demiryolu Makinaları San.A.Ş. (TÜDEMSAŞ) 180.000 180.000 100 99.896 166.542 266.438 8.114 1.659 57.744 (32.590) 200.502 29.066 1.943 266.438 48 3.551 264 15.448 964 77.251 1.276 96.250 114.590 90.371 23 3.510 (8.926) T.Lokomotif ve Motor San.A.Ş. (TÜLOMSAŞ) 150.000 150.000 100 160.831 49.945 210.776 22.756 41.653 74.040 (47.369) 90.700 25.408 3.588 210.776 85 6.168 298 17.052 1.128 85.687 1.511 108.907 399.179 206.233 5.200 12.884 27.486 T.Vagon Sanayii A.Ş. (TÜVASAŞ) 180.000 180.000 100 121.817 232.591 354.408 3.122 39.308 95.998 (68.594) 234.696 35.662 14.216 354.408 61 4.489 305 18.048 742 58.560 1.108 81.097 193.226 94.759 21 9.180 1.326 TEMSAN T. Elektromekanik Sanayii 275.000 253.900 92 42.361 42.550 84.911 885 17.537 39.495 (26.185) 26.068 6.503 20.608 84.911 273 23.339 273 23.339 31.528 (16.520) 1.870 205 (42.785) TH Karadeniz Bakır İşl. AŞ 100.000 100.000 100 134.257 978 135.235 33.305 100.000 222 (34) 1.742 135.235 9 860 9 860 536 473 2.209 Enerji Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş. 1.000 1.000 100 112.824 655 113.479 73.109 283 75.195 (35.527) 419 113.479 1 42 2 111 7 423 10 576 172 778 14 3.866 EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ (Konsolide) 14.000.000 11.400.194 81 15.179.954 5.760.349 20.940.303 10.461 7.632.841 18.167.244 (7.281.300) 588.445 313.855 1.508.757 20.940.303 342 25.659 3.163 187.398 4.875 487.872 8.380 700.929 7.094.334 1.583.191 238.728 182.612 131.026 Soma Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.(SEAŞ) 50 50 100 596.954 172.159 769.113 2.390 696.700 88.232 (35.704) 583 8.140 8.772 769.113 16 1.343 172 9.709 433 35.976 621 47.028 299.381 47.791 74.435 7.841 (573.737) TEDAŞ T. Elektrik Dağıtım AŞ (Füzyon) 22.000.000 18.314.603 83 3.850.490 4.733.708 8.584.198 304 4.761.577 8.035.106 (5.504.959) 762 907.460 383.948 8.584.198 141 10.225 531 33.470 880 62.667 1.552 106.362 61.087 5.620 2.840 (190.598) TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim AŞ 5.000.000 5.000.000 100 9.405.788 3.431.786 12.837.574 309.634 777.535 18.946.508 (8.459.730) 88.306 43.553 1.131.768 12.837.574 364 24.614 4.286 238.381 3.493 307.453 8.143 570.448 20.039.157 2.498.837 381.197 2.106.292 1.354.968 TETAŞ-Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. 179.000 111.596 62 465.967 2.809.583 3.275.550 271.689 2.785.382 4.298 (3.212) 8 216.727 658 3.275.550 45 3.701 148 8.732 13 1.120 206 13.553 19.541.428 (699.702) 43.154 309 (559.070) Ticaret DMO Devlet Malzeme Ofisi 130.582 82.946 64 360.230 1.188.425 1.548.655 1.234.638 67.563 164.661 (60.555) 74.839 66.418 1.091 1.548.655 92 6.353 749 41.544 134 11.025 975 58.922 3.477.966 146.257 556.117 5.037 203.475 TMO Toprak Mahsulleri Ofisi 2.550.000 2.550.000 100 4.097.219 3.209.997 7.307.216 287.139 685.230 2.576.160 (1.725.967) 5.273.806 180.497 30.351 7.307.216 189 12.438 3.090 165.331 236 16.018 3.515 193.787 2.689.238 440.814 59.273 29.428 149.738 Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ 320.000 320.000 100 355.353 577.830 933.183 195.287 467.725 69.478 (25.086) 98.557 3.908 123.314 933.183 167 17.049 167 17.049 2.306.995 67.399 1.089.676 17.529 13.605 Ulaştırma haberleşme BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşımacılığı AŞ 4.240.000 4.145.000 98 9.961.461 10.350.697 20.312.158 1.177.449 7.948.861 9.034.552 (4.549.742) 1.828.240 775.746 4.097.052 20.312.158 2.964 382.416 2.964 382.416 37.101.537 2.726.043 1.529.343 463.102 541.810 DHMİ Devlet Hava Meydanları İşletmesi 3.986.975 3.986.975 100 5.146.807 3.352.551 8.499.358 1.526.378 333.184 9.523.308 (3.036.007) 34.539 32.802 85.154 8.499.358 357 32.013 8.941 679.358 9.298 711.371 3.240.901 2.015.022 516.278 384.229 1.573.234 Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü 51.095 51.095 100 291.100 305.524 596.624 239.336 14.343 708.779 (374.650) 3.443 2.570 2.803 596.624 2.136 251.470 2.136 251.470 662.172 (84.983) 69.965 33.859 344.943 PTT T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ 1.100.000 981.530 89 1.835.359 2.145.133 3.980.492 2.328.654 65.981 2.041.142 (581.529) 33.366 68.722 24.156 3.980.492 320 33.280 25.775 1.290.855 498 45.309 26.593 1.369.444 2.366.428 1.758.816 380.026 108.368 425.314 TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi (Füzyon) 49.600.000 41.924.294 85 28.368.710 3.215.983 31.584.693 61.556 3.503.031 29.152.431 (6.861.037) 616.583 2.957.289 2.154.840 31.584.693 847 55.065 13.606 818.250 10.329 880.140 24.782 1.753.455 1.748.114 416.072 14.244 3.670.400 (2.098.074) TDİ T. Denizcilik İşletmeleri AŞ 220.948 131.016 59 62.947 35.183 98.130 25.416 13.243 103.400 (55.625) 48 1.424 10.224 98.130 219 20.209 219 20.209 37.075 (21.619) 1.251 517 5.599 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş. 1.474.816 1.474.816 100 1.905.546 249.940 2.155.486 106.525 406.181 2.114.299 (626.058) 37.244 16.116 101.179 2.155.486 998 144.624 998 144.624 846.201 415.879 135.680 176.900 217.759 Genel Rapor • 2015 Sayıştay

Diğer hizmetler Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ 1.250 1.250 100 6.683 2.643 9.326 0 677 16.184 (7.606) 44 27 9.326 (61) 63 (551) Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis..A.Ş. 16.000 16.000 100 18.363 12.876 31.239 5.825 5.986 7.946 (5.219) 344 15.500 857 31.239 200 16.843 200 16.843 57.503 21.263 4.585 2.112 Halk Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 743.000 743.000 100 859.873 40.249 900.122 15.949 70.856 803.896 (38.715) 28.238 19.138 760 900.122 42 5.323 42 5.323 113.068 78.474 1.441 62 61.509 Sümer Holding A.Ş. 2.799.080 2.646.414 95 22.133 64.257 86.390 249 1.095 99.172 (34.878) 3.315 6.982 10.455 86.390 19 1.655 101 6.623 47 3.749 167 12.027 8.563 5.615 2.444 417 5.166 tta Gayrimenkul AŞ 5.000.000 3.680.296 74 83.935 83.935 7.784 13.013 52.995 (20.426) 3.393 4.383 22.793 83.935 22 1.959 36 2.017 115 8.140 173 12.116 5.030 829 2.134 12.704 (42.148) TÜBİTAK Marmara Teknokent A.Ş. 500 500 100 32.506 1.780 34.286 19.984 2.838 16.868 (6.461) 44 856 157 34.286 20 2.075 20 2.075 7.966 5.262 1.015 4.153 3.452 Vakıf İnşaat Restorasyon ve Tic. A.Ş. 10.000 10.000 100 12.828 246 13.074 11.558 150 177 (135) 8 1.307 9 13.074 19 1.460 19 1.460 3.953 3.498 1 2.928 Ziraat Teknoloji A.Ş. 5.000 5.000 100 10.307 32.597 42.904 12.426 470 3.561 (2.082) 12.490 16.039 42.904 465 64.510 465 64.510 84.407 72.277 1.267 810 3.119 Bankacılık Eximbank - T. İhracat Kredi Bankası A.Ş. 2.500.000 2.500.000 100 4.777.035 39.660.760 44.437.795 165.629 43.863.101 33.696 (20.507) 184 208.798 186.894 44.437.795 532 85.994 532 85.994 (24.357) 14.531 2.546 489.406 İller Bankası AŞ 18.000.000 10.483.745 58 12.235.011 6.195.817 18.430.828 4.910.654 12.914.398 412.353 (81.289) 0 6.656 268.056 18.430.828 4 2.418 222.644 234 17.147 2.656 239.791 1.242.709 172.389 217.534 779.904 T. Halk Bankası A.Ş (Füzyon) 1.250.000 1.250.000 100 18.723.489 169.940.201 188.663.690 26.146.205 129.688.609 3.937.450 (793.083) 11.845 4.499.083 25.173.581 188.663.690 17.198 1.468.080 17.198 1.468.080 5.380.927 274.103 213.552 2.855.643 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. (Füzyon) 5.000.000 5.000.000 100 30.891.257 273.309.587 304.200.844 41.583.834 190.657.087 6.374.251 (1.416.567) 8.574 53.904.658 13.089.007 304.200.844 15 24.487 1.853.132 24.487 1.853.147 12.783.476 1.169.805 6.567.623 TH T. Emlak Bankası A.Ş. 750.000 749.000 100 1.470.486 1.170.970 2.641.456 408.648 921.941 957 (905) 1.310.815 2.641.456 50 3.908 50 3.908 154.287 35.525 165.681 TKB T.Kalkınma Bankası AŞ (Füzyon) 160.000 160.000 100 703.255 4.070.820 4.774.075 525.287 3.962.742 149.118 (86.600) 62 77.814 145.652 4.774.075 618 50.993 618 50.993 186.120 19.467 80.081 Ziraat Katılım Bankası AŞ 675.000 675.000 100 664.530 1.512.905 2.177.435 167.076 1.811.525 41.894 (3.106) 129.893 30.153 2.177.435 378 29.772 378 29.772 101.433 4.257 41.894 (11.708) Sigortacılık Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. 183.000 183.000 100 310.816 372.288 683.104 400.623 27.108 5.401 (4.191) 252.454 1.709 683.104 342 29.391 342 29.391 140.991 28.576 717 132.907 Halk Sigorta AŞ 94.000 94.000 100 146.582 685.476 832.058 537.535 118.442 8.105 (5.634) 168 164.373 9.069 832.058 235 19.831 235 19.831 2.015 9.102 346 12.217 Ziraat Hayat ve Emeklilik A.Ş. 80.000 80.000 100 163.640 2.477.271 2.640.911 1.071.805 1.463.546 2.673 (1.514) 92.582 11.819 2.640.911 277 24.446 277 24.446 115.916 47.608 1.595 203.818 Ziraat Sigorta A.Ş. 50.000 50.000 100 136.344 458.134 594.478 426.397 99.476 3.200 (1.275) 56.678 10.002 594.478 199 20.453 199 20.453 102.534 44.519 1.684 110.070 Halk Faktoring AŞ 46.500 46.500 100 57.961 434.348 492.309 1.162 487.693 1.407 (527) 2.350 224 492.309 56 6.784 56 6.784 23.206 3.372 976 13.270 Halk Finansal Kiralama AŞ 272.250 272.250 100 305.059 2.084.097 2.389.156 83.081 2.253.901 1.735 (1.397) 51.093 743 2.389.156 76 8.608 76 8.608 142.140 77.174 269 7.780 Halk Portföy Yönetimi AŞ 8.000 8.000 100 12.462 2.094 14.556 12.478 1.260 377 (192) 431 202 14.556 20 3.328 20 3.328 10.175 8.445 1.316 159 5.668 Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 82.000 82.000 100 93.595 35.536 129.131 56.974 41.624 2.855 (2.215) 24.231 5.662 129.131 141 15.428 141 15.428 430.390 21.711 4.298 1.005 14.200 TH Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ 5.000 5.000 100 7.286 287 7.573 7.506 0 99 (97) 65 0 7.573 3 117 3 117 50 130 600 Ziraat Finansal Kiralama A.Ş. 250.000 250.000 100 236.881 2.186.272 2.423.153 42.577 2.355.234 1.914 (1.217) 1.045 23.600 2.423.153 80 9.810 80 9.810 171.258 25.449 287 49.368 Ziraat Portföy Yönetimi A.Ş. 8.500 8.500 100 17.885 2.172 20.057 16.102 1.735 830 (433) 1.135 688 20.057 29 4.674 29 4.674 13.734 10.954 2.336 7.031 Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 60.000 60.000 100 73.434 41.737 115.171 5.849 68.061 2.842 (2.316) 34.274 6.461 115.171 115 12.124 115 12.124 3.305.770 28.810 7.707 430 23.573 Diğer kuruluşlar Tarım AOÇ Atatürk Orman Çiftliği 1 1 100 88.823 17.465 106.288 13.899 52.360 58.061 (32.423) 14.289 102 106.288 86 3.920 253 17.508 339 21.428 62.176 14.519 10.495 1.668 17.791 Ulaştırma haberleşme TRT T.Radyo ve Televizyon Kurumu 182.000 182.000 100 1.909.682 168.728 2.078.410 331.161 53.916 873.338 (512.055) 64.080 281.907 986.063 2.078.410 7.338 583.757 7.338 583.757 1.677.045 540.329 11.852 75.418 (146.973) Diğer hizmetler İstanbul Olimpiyat Oyunları Haz.ve Düz.Kurulu 340.802 648 341.450 51.407 35.179 321.387 (89.024) 22.214 287 341.450 22 2.129 22 2.129 3.221 844 1.924 844 MPİ Milli Piyango İdaresi 15.724 763.473 779.197 581.941 173.390 49.668 (33.944) 6.747 1.270 125 779.197 555 28.666 555 28.666 759.381 432.518 586.399 3.795 483.562 Şeker Kurumu 13.287 466 13.753 7.402 761 7.885 (2.412) 19 98 13.753 51 4.929 51 4.929 8.919 7.056 123 2.608 TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 30.511.917 20.985.253 51.497.170 1.221.554 25.842.252 63.404 9.432.929 12.839.243 2.097.788 51.497.170 39 1.802 632 54.659 671 56.461 4.848.651 2.524.139 58.080 3.099.180 Bankacılık T.Vakıflar Bankası T.A.O. 2.500.000 2.500.000 100 16.667.548 164.841.017 181.508.565 25.360.113 126.362.598 2.186.439 (803.289) 9.268 2.011.412 26.382.024 181.508.565 14.945 1.321.409 14.945 1.321.409 5.912.740 518.448 384.455 2.470.293 Denetlenen kuruluşların 2015 yılına ilişkin başlıca bilgiler (Ek: 8/2) Kuruluşlar Sermaye (Bin TL) Ödeme oranı % Kaynaklar (Bin TL) Varlıklar (Bin TL) Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam personel Net satış hasılatı
(*)
(Bin TL) GSYH’ye katkı (Üretici fiyatları ile) (Bin TL) Tahakkuk eden vergiler (Bin TL) Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler
(Bin TL) Dönem sonucu (Bin TL) Hazır değerler Alacaklar Sabit kıymetler Stoklar Diğer dönen varlıklar Diğer duran varlıklar Toplam Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL)Esas Ödenmiş Öz Yabancı Toplam Edinme değeri Birikmiş amortismanlar Genel Rapor • 2015 Sayıştay