2014 - GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI.pdf

GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015

ĠÇERĠK GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI TASFĠYE HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 52 GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 80

GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 5
6. TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ...................................................................................................... 6

KISALTMALAR DĠĠB : Dahilde ĠĢleme Ġzin Belgesi DĠR : Dahilde ĠĢleme Rejimi GK : Gümrük Kanunu GÜVAS :Gümrük Veri Ambarı Sistemi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2014 Yılı Bütçesiyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığına 644.667.000TL baĢlangıç ödeneği tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0.14 üne tekabül etmektedir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, bütçeyle verilen ödenekler dıĢında, uluslararası antlaĢmalar gereğince Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında 11.883.563 EURO bütçeli "Türk Gümrük Ġdaresinin Modernizasyonu VIII" projesi ile 5.420.000 Euro bütçeli "Türk Gümrük Ġdaresinin Deniz Gözetim ve Operasyonel Kapasitesinin Artırılması" projeleri kapsamında kaynak kullanmıĢtır.
   Bakanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Bakanlığın 2014 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir. BaĢlangıç Ödeneği (A) 644.667.000.-TL BaĢlangıç Ödeneğine Yapılan Eklemeler (B) 215.053.866.-TL DüĢülen Ödenekler Toplamı (C) 68.504.937.- TL Yılsonu Ödenekler Toplamı (D=(A+B)-(C)) 791.215.929.-TL GĠDER TÜRÜ BÜTÇE ÖDENEĞĠ YILSONU ÖDENEĞĠ HARCAMA 01 PERSONEL GĠDERLERĠ 364.998.000 387.285.365 384.428.010 02 S.G.K. DEVLET PRĠMĠ GĠDERLERĠ 76.041.000 80.040.804 79.201.816 03 MAL VE HĠZMET ALIMLARI 73.368.000 139.779.200 131.193.186 05 CARĠ TRANSFERLER 5.510.000 73.040.910 72.951.811 06 SERMAYE GĠDERLERĠ 124.750.000 111.069.650 77.081.220 2014 YILI TOPLAMI 644.667.000 791.215.929 744.860.043

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bakanlık mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi;karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 117 inci maddesinde kapsama dahil kamu idarelerince düzenlenecek mali tablolar ile bu tabloların Ģekil ve türleri belirlenmiĢtir. Aynı yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi” esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazetede yayınlanacağı belirtilmiĢtir. Bakanlık muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetimler, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, tarafımızca yürütülecek denetimlerin mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtay’a gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu nedenlerle Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’na iliĢkin denetimlerimiz, hazırlanması gereken temel mali raporların düzenlenememesi sebebiyle, bütçe giderleri ile taĢınırlara ait iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna dönük olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim ve inceleme çalıĢmaları; Bakanlığın merkez ve taĢra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları yapılan Ödeme Emri Belgeleri (ÖEB) ve bunların ekinde yer alan kanıtlayıcı belgeler ile bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 8 Aralık 2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2014 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler “Tespit ve Değerlendirmeler” bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 6. TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen yatırım teĢvik belgeleri kapsamında sağlanan destek unsurlarının geri alınmasına iliĢkin mevzuat hükümlerinin uygulanmadığı tespit edilmiĢtir. Yatırım teĢvik, 19.06.2012 tarih ve28328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3305 nolu Bakanlar Kurulu Kararında; kalkınma planları ve yıllık programlarda öngörülen hedefler doğrultusunda tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, üretim ve istihdamın artırılması, uluslararası rekabet gücünü artıracak ve araĢtırma- geliĢtirme içeriği yüksek bölgesel ve büyük ölçekli yatırımlar ile stratejik yatırımların özendirilmesi, uluslararası doğrudan yatırımların artırılması, bölgesel geliĢmiĢlik farklılıklarının azaltılması, kümelenme ve çevre korumaya yönelik yatırımlar ile araĢtırma ve geliĢtirme faaliyetlerinin desteklenmesidir. Yatırımcıların mevzuatta belirlenen destek unsurlarından yararlanabilmesi için, makroekonomik programlar ve arz-talep dengesi dikkate alınarak yapılacak sektörel, malî ve teknik değerlendirmeler çerçevesinde projenin uygun görülmesi ve teĢvik belgesi düzenlenmesi gerekmektedir. TeĢvik belgesi, yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen Ģartlara uygun olarak gerçekleĢtirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkânı sağlayan, mevzuatta belirlenen amaçlar doğrultusunda gerçekleĢtirilecek yatırımlar için düzenlenen belgedir. Bu belgeye iliĢkin müracaatlar ve belgenin düzenlenmesi ile ilgili iĢ ve iĢlemler Ekonomi Bakanlığı tarafından gerçekleĢtirilmektedir. Yatırım teĢvik belgesi ile sağlanabilecek destek unsurları bölgesel olarak farklılıklar göstermekle birlikte, Gümrük Vergisi Muafiyeti, Faiz Desteği, Kdv Ġstisnası, Sigorta Primi ĠĢveren Hissesi Desteği, Sigorta Primi Desteği, Gelir Vergisi Stopajı Desteği, Vergi Ġndirimi, Yatırım Yeri Tahsisi olarak gösterilebilir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın faaliyet alanı ile ilgili olarak yatırımcılara sağlanan destek unsuru ise gümrük vergisi muafiyetidir. Gümrük vergisi muafiyetinin kapsamı söz konusu Bakanlar Kurulu Kararında aĢağıdaki Ģekilde düzenlemiĢtir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 “Gümrük Vergisi Muafiyeti MADDE 9 - (1) Teşvik belgesi kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizatın ithali, otomobil ve hafif ticarî araç yatırımlarında yatırım dönemi içerisinde kalmak kaydıyla monte edilmemiş haldeki (CKD) aksam ve parçaların ithali, gemi ve elli metrenin üzerindeki yat inşa yatırımlarında tekne kabuğu ithali yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı gereğince ödenmesi gereken gümrük vergisinden muaftır. (2) Teşvik belgesi kapsamında otobüs, çekici (Euro normlarına uygun yeşil motoru haiz olanlar hariç), mobilya, motorbot, kamyon (off-road truck tipi karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar hariç), transmikser, beton santrali, forklift ve beton pompası ithal edilmesi halinde yürürlükteki İthalat Rejimi Kararında öngörülen oranlarda gümrük vergisi tahsil edilir. Ayrıca, makine ve teçhizat bedelinin yüzde beşine kadar yedek parça, gümrük vergisi muafiyeti sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir. (3) Bakanlık, sektörel kısıtlamaları göz önüne alarak; a) İthalat Rejimi Kararı uyarınca ithali mümkün olan kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat (karayolu nakil vasıtaları hariç) ile İthalat Rejimi Kararının 7 nci maddesi uyarınca ithaline izin verilen makine ve teçhizatın teşvik belgesi kapsamına alınmasını, b) Kullanılmış komple tesisin proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda ithalini uygun görebilir. (4) Baskı, basım, matbaa, tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon yatırımlarına yönelik teşvik belgeleri kapsamında kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat ithal edilemez. (5) Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilecek yatırımlar için finansal kiralama şirketi adına ayrı bir teşvik belgesi düzenlenmeksizin yatırımcının teşvik belgesi dikkate alınarak ithalat işlemleri yapılır. İthalat işlemleri ile ilgili olarak yatırımcı ile finansal kiralama şirketleri müteselsilen sorumludur. (6) Teşvik belgesi almak üzere müracaat edilmiş, ancak teşvik belgesine bağlanmamış yatırımlara ilişkin makine ve teçhizatın ithaline, Bakanlığın görüşüne istinaden Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca, teşvik belgesi kapsamında muafiyet tanınabilecek ve istisna edilebilecek vergi ve kesintilerin toplam tutarı kadar teminatın alınması suretiyle müsaade edilebilir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Teminatla ithalatta, bir defada verilecek teminat süresi azami altı aydır.Teminat süresi içerisinde teşvik belgesinin düzenlenememiş olması halinde süre uzatımı için Gümrük ve Ticaret Bakanlığına müracaat edilir. Teminatın başlangıç tarihi, eşyanın serbest dolaşıma giriş tarihidir. Yatırımcının, teminatın çözümü için teminat süresi içinde (ek süreler dahil) teşvik belgesi ve eki ithal makine ve teçhizat listesi ile birlikte Gümrük ve Ticaret Bakanlığına müracaat etmesi gerekir.Aksi takdirde teminat irat kaydedilir. (7) Otomobil üretimine yönelik olarak asgari yüzbin adet/yıl kapasiteli yeni bir yatırım yapılması veya mevcut tesislerin kurulu kapasitelerinin en az yüzbin adet/yıl artırılması halinde, teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yirmisinin gerçekleştirilmesini müteakip, yatırım süresi içerisinde olmak kaydıyla gümrük vergisine tabi olmaksızın yatırımcılara A, B ve C segmentlerinden otomobil ithaline izin verilebilir. Teşvik belgesi kapsamında ithaline izin verilen toplam otomobil sayısı, belgede kayıtlı ilave kapasitenin yüzde onbeşini aşamaz. Ancak, belge kapsamında motor üretiminin de yer alması halinde, motor üretim kapasitesinin yüzde onbeşi kadar daha (motor üretim kapasitesinin, otomobil üretim kapasitesinden fazla olması durumunda otomobil kapasitesi dikkate alınır) yukarıda belirtilen segmentlerden ilave otomobil ithaline izin verilebilir.” TeĢvik belgesinde öngörülen destek unsurlarının ilgili kurum ve kuruluĢlar tarafından uygulanması zorunlu olmakla birlikte Ekonomi Bakanlığı TeĢvik belgesi için öngörülen Ģartlara uyulup uyulmadığını denetlemeye ve denetim sonuçlarına göre gerekli tedbirleri almaya ve yatırım teĢvik belgelerinin iptaline yetkili kılınmıĢtır. Belge iptali sonucunda uygulanacak müeyyideler bakanlar kurulu kararında Ģu Ģekilde belirlenmiĢtir : “ (1) Bu Karar ile uygulama mevzuatında belirlenen hükümlere aykırı davranan, teşvik belgesindeki kayıt ve koşulları yerine getirmeyen, teşvik belgesi ile diğer belgelerde tahrifat yapan, sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen veya kullanan, yanlış ve yanıltıcı bilgi veren, diğer kurum, kuruluş veya firmalara karşı yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle icra veya iflas yoluyla yapılan işlemler de dâhil belge kapsamındaki makine ve teçhizatı öngörülen sürelerden önce satan veya satılmasına sebebiyet veren, teşvik belgesinde öngörülen sürede yatırımları tamamlamayan, belirlenen asgari yatırım tutarlarına uymayan yatırımcıların teşvik belgeleri bu maddenin ikinci fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla iptal edilir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 (2) Yatırımcının mükellefiyetlerini kısmen yerine getirmediği ancak, belge iptalinin de gerekmediği durumlarda belge kapsamında sağlanan desteklerden bir kısmı müeyyide uygulanarak geri alınır. (3) Teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması halinde sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımcıdan geri alınır. (4) Yatırımcının mükellefiyetlerini yerine getirmemesi hâlinde uygulanacak olan müeyyidelerden finansal kiralamaya konu makine ve teçhizata tekabül eden bölümü, kısmen veya tamamen finansal kiralama şirketlerine de uygulanabilir.” Mezkur Bakanlar Kurulu Kararında mevcut düzenlemeyle, yatırım teĢvik belgelerinin iptali durumunda sağlanan destek unsurlarının geri alınacağı hükme bağlanmıĢtır.Ayrıca önceki dönemlerde yürürlükte olan yatırım teĢvik ile ilgili mevzuat düzenlemeleri de ifade edilen hususlara paralel olarak, iptal edilen yatırım teĢvik belgelerine iliĢkin sağlanan destek unsurlarının tahsili Ģeklindedir. Bu durumda Ekonomi Bakanlığı tarafından yatırım teĢvik belgesinin, iptal edilmesi ve iptalin Resmi Gazetede yayımlaması ile birlikte gümrük idarelerince, belge kapsamında yapılan ithalat beyannamelerine iliĢkin olarak alınmayan gümrük vergilerinin tahakkuk ve tahsilinin gerçekleĢtirilmesi gerekmektedir Vergisel yükümlülüğün doğduğu tarih ve zaman aĢımı hükümleri, iptal olan yatırım teĢvik belgeleri kapsamında çok sayıda eski tarihli beyanname bulunması nedeniyle önem kazanmıĢtır. Bu konuya iliĢkin olarak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 184.maddesi Ģu Ģekildedir: “183 üncü maddede belirtilen haller dışında;
a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi,
b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi, durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğar.
2. Gümrük yükümlülüğü;
a) 1 inci fıkranın (a) bendinde belirtilen hükmün yerine getirilmemesinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, bu tarihte,
b) Eşyanın sözkonusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai 1 kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde, ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte, Başlar.
3. Yükümlü, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişidir.” ZamanaĢımına iliĢkin olarak Gümrük Kanununun 197. Maddesinde: “1. Gümrük vergileri, tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edilir. 2. Yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1 inci fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zaman aşımını durdurur.” Gümrük Yükümlülüğü ve Zaman AĢımı ile ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Ekonomi Bakanlığı tarafından yatırım teĢvik belgesinin iptali ile birlikte gümrük yükümlülüğünün doğduğu ve 3 yıl içinde tebliğ edilmesinin gerekli olduğu ortaya çıkmaktadır. Ayrıca yapılacak ek tahakkukların sistem üzerinde kontrolü amacıyla gümrük yönetmeliğinin 490.maddesinde; “(1) Beyannamede düzeltme yapılmasını gerektirir nitelikteki tespitler sistem üzerinde düzenlenen müzekkere ile idare amirine sunulur.İdare amirinin olurunu müteakip yeni vergi tahakkuku ve olması halinde buna ilişkin cezalar yükümlüsüne tebliğ edilir. (2) Kanunun 197 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca istenen gümrük vergileri ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 gümrük vergileri alacağına bağlı idari para cezaları yükümlüsüne tek bir karar ile tebliğ edilir ve aynı anda ilgili programa kaydedilir.” hükümleri bulunmaktadır. Bu doğrultuda Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 yılı iĢ ve iĢlemlerinin denetlenmesi kapsamında; 1- Ekonomi Bakanlığından 2011,2012,2013,2014 yılında iptal edilen teĢvik belgelerine ait liste istenmiĢ olup, iptal edilen 5012 adet yatırım teĢvik belgesine iliĢkin liste tarafımıza gönderilmiĢtir. 2- Örneklem olarak seçilen 2011 yılında iptal edilen 929 yatırım teĢvik belgesi kapsamındaki ithalat beyannameleri GÜVAS sisteminde sorgulanmıĢtır. GÜVAS sistemi üzerinden yapılan sorgulama neticesinde iptal edilen 120 adet yatırım teĢvik belgesi kapsamında beyanname düzenlediği tespit edilmiĢtir. 3- 120 adet yatırım teĢvik belgesi ile ithalat yapan firmalara mevzuatta belirlenen müeyyidelerin uygulanıp uygulanmadığı bilge sistemi üzerinde (ek tahakkuk, ek ceza) ve yerinde yapılan denetimlerde iĢlem dosyalarında incelenmiĢ olup aĢağıdaki sonuçlara ulaĢılmıĢtır. • 2011 yılında Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen belgelerin bir kısmında yatırım teĢvik belgeleri kapsamında yapılan ithalatlara ek tahakkuk ve tebliğin yapılmadığı, • 2011 yılında Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen belgelerin bir kısmında yatırım teĢvik belgeleri kapsamında yapılan ithalatlara ek tahakkuk ve tebliğin kısmen yapıldığı, • 2011 yılında Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen yatırım teĢvik belgeleri kapsamında yapılan ithalatların bir kısmında ek tahakkuk ve tebliğin yapıldığı ancak elektronik ortamda kayıtlara aktarılmadığı, • Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen yatırım teĢvik belgelerinin bir kısmının içeriğinin baĢka bir belgeye aktarılmasına rağmen bu durumun sistem tarafından tespitinin yapılmadığı tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kamu idaresi cevabında; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından bulgumuza verilen cevapta özetle; Yatırım teĢvik belgelerinin iptallerine ve devirlerine iliĢkin olarak önceki uygulamada, Ekonomi Bakanlığı tarafından bildirilen yatırım teĢvik belgesi iptalleri, bakanlıkça gerekli iĢlemler yapılmak üzere gümrük idarelerine bildirilmekte olduğu, Yatırım teĢvik belgelerinin devir ve iptal iĢlemlerine iliĢkin listelerin 12/05/2012 tarihli ve 28290 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 11 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliğinde DeğiĢiklik ile Resmî Gazete’de yayımlanmaya baĢladığı, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerine muhatap 15/05/2012 tarihli ve 11195 sayılı talimat yazımızla, Ekonomi Bakanlığınca aylık olarak Resmi Gazete’de yayımlanan iptal edilen yatırım teĢvik belgeleri listelerinin gümrük müdürlüklerince takip edilerek iĢlemlerin sonuçlandırılması gerektiği bildirildiği, Resmi Gazete'de yayımlanan belge iptalleri gümrük idareleri tarafından takip edilerek gerekli iĢlemler yapılmaya baĢlandığı Belge devirleri ise yine adı geçen Bakanlık tarafından yazı ile tarafımıza bildirildiği ve Bakanlığımızca gümrük idarelerine konu ile ilgili gerekli talimat verildiği, Yatırım teĢvik belgesinin iptali durumunda o belge kapsamında ithal edilen eĢyaya iliĢkin alınması gereken vergiler ilgili mevzuat çerçevesinde tahsil edildiğinde, kapanmıĢ beyannamede BĠLGE sistemi üzerinde herhangi bir değiĢiklik yapılmamakta, sadece dosyasına gerekli Ģerhler düĢülmektedir. Bu çerçevede, BĠLGE sistemi üzerinde yapılan denetimin tam olarak doğru sonucu vermeyeceğinin düĢünüldüğü, Konunun araĢtırılıp incelenerek gereğinin yapılabilmesini teminen, 15.05.2015 tarihli ve 7969817 sayılı yazımız ile BaĢkanlıklarından Ekonomi Bakanlığınca iptal edilen yatırım teĢvik belgelerine iliĢkin listenin yıllar itibarıyla ve 2011 yılında iptal edilen belgeler arasında beyanname düzenlendiği tespit edilen 120 adet yatırım teĢvik belgesine ait listenin Bakanlığımıza iletilmesi talep edildiği, Ġfadeleri yer almaktadır Sonuç olarak Kurum cevabında, iptal edilen yatırım teĢvik belgeleri aylık listeler halinde Resmi Gazetede yayımlandıktan sonra 15/05/2012 tarihli ve 11195 sayılı talimatla ile Ekonomi Bakanlığınca aylık olarak Resmi Gazete’de yayımlanan iptal edilen yatırım teĢvik belgelerine ait listelerinin gümrük müdürlüklerince takip edilerek iĢlemlerin sonuçlandırılması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 gerektiği bildirildiği ve bu kapsamda da ilgili gümrük idareleri tarafından anılan mevzuat hükümleri kapsamında iĢlem tesis edildiği belirtilmektedir. Bulgumuzda ayrıntılı biçimde açıklandığı üzere, iptal edilen yatırım teĢvik belgelerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı ve gümrük müdürlüklerince takip edileceği hüküm altına alınmıĢtır. Ancak konuyla ilgili olarak 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Gümrükler Genel Müdürlüğünün görevleri baĢlıklı 7. Maddesin l. bendinde ; “TeĢvik mevzuatının gümrük iĢlemleriyle ilgili hükümlerinin yürütülmesini sağlamak.” Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görevleri 10 . maddesinin e bendinde; “Gümrük vergileri ile gümrüklerce tahsil edilen diğer vergi, fon ve malî yüklerin tahakkuk ve tahsilini sonradan kontrol etmek, eksik veya fazla tahsilat ve tecil ile ilgili iĢlemleri yapmak.” Görevleri verildiğinden gümrük müdürlüğünce yapılan iĢlemlere iliĢkin denetim yetkisinin bakanlık merkez teĢkilatı birimlerinde olduğu açıktır. Ayrıca verilen cevapta Bilge sistemi üzerinden yapılan denetimin tam doğru sonuç vermeyeceği ifade edilmiĢtir. Bu konu tarafımızca bilinmekte olup zaten bulgumuzda yaptığımız açıklamalara göre yaptığımız incelemelerin sadece Bilge sistemi verilerine dayanmadığı açıkça belirtilmiĢtir. Denetim ekibimiz tarafında Bilge sisteminden alınan veriler yanında GÜVAS sisteminden de faydalanılmıĢtır. Bununla birlikte, yerinde yapılan denetimlerde iptal edilen yatırım teĢvik belgelerine sahip firmaların bütün iĢlem dosyaları tetkik edilerek söz konusu tespit bulguya konu edilmiĢtir. Konuyla ilgili olarak mevzuat kapsamında uygulanması gereken müeyyidelerin kısmen uygulanması veya hiç uygulanmaması sonucu oluĢan matrah farkının tespit edilebilmesi için tahakkuk etmesi gereken vergi, gümrük para cezası miktarı ve kanıtlayıcı belgelerin temini amacıyla 26 gümrük müdürlüğüne yazı yazılmıĢ olup, rapor tarihine kadar elimize ulaĢan cevaplar sonucu tespit edilen toplam eksik tahakkuk miktarı 17.199.595,22 TL dir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen veya devredilen yatırım teĢvik belgelerinin gümrük müdürlüklerince Resmi gazetede takibi edilmesi usulünün etkin bir Ģekilde iĢlemediği ve bir çok risk unsurunu içerdiği bulgumuzda ortaya konulmuĢtur. Öneri: Kamu alacağının tahakkuk ve tahsilinin etkin bir Ģekilde gerçekleĢtirebilmesi amacıyla, yatırım teĢvik belgelerinin iptal veya devirlerinin Gümrük idarelerince eĢ zamanlı olarak görülebilmesini sağlayan bir sisteme ihtiyaç olduğu düĢünülmektedir. BULGU 2: Ġptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgeleri ile ilgili olarak verilen beyannamelere yaptırım uygulanmaması ya da eksik uygulanması. 2009 – 2014 yılları arasında Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen, resen kapatılan veya resen iptal edilen dâhilde iĢleme izin belgeleri kapsamında verilen beyannamelere uygulanması gereken müeyyidelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı tespit edilmiĢtir. Genel Hükümler: 4458 sayılı Gümrük Kanununun 80 inci maddesinde, Dâhilde ĠĢleme ve Hariçte ĠĢleme Rejimleriyle ilgili usul ve esasların Bakanlar Kurulunca belirleneceği hüküm altına alınmıĢtır. Bu hükme dayanılarak Bakanlar Kurulu tarafından (dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin etmek suretiyle ihracatı artırmak ve ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak amacıyla kapsamı) belirlenen 2005/8391 sayılı Dâhilde ĠĢleme Rejimi Kararı (Karar) 27.01.2005 tarih ve 25709 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuĢtur. Öte yandan Kararın 26 ncı maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı tarafından çıkartılan 2006/12 sayılı Dâhilde ĠĢleme Rejimi Tebliği (Tebliğ) de 20.12.2006 tarih ve 26382 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmak suretiyle Dahilde ĠĢleme Rejimi ile ilgili temel hususlar düzenlenmiĢtir. Kararın “Tanımlar” baĢlıklı 3 üncü maddesinde Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgesi; Ġhracat ile ihracat sayılan satıĢ ve teslimlerde gümrük muafiyetli ithalat ve/veya yurt içi alımlara imkân sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belge olarak tanımlanmıĢ olup, Belge Süresinin, Dâhilde iĢleme izin belgesi üzerinde kayıtlı bulunan ve belge kapsamında ithalat ve/veya ihracat iĢlemlerinin gerçekleĢtirileceği ve tüm istisnaların uygulanacağı dönemi kapsadığı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 ifade edilmiĢtir. Kararın 14 üncü maddesinde ise, gümrük idaresince, dâhilde iĢleme izin belgesi kapsamında gerçekleĢtirecek iĢlemlerin; bu Karar, bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğler, genelgeler, talimatlar ve belgenin özel Ģartlar bölümünde belirtilen hususlar ile ihracat rejimi ve gümrük mevzuatı hükümleri çerçevesinde yapılacağı belirtilmiĢtir. Öte yandan firmanın talep etmesi halinde, kullanılmayan dâhilde iĢleme izin belgesinin iptal edileceği ve iptal edilen belge ile ilgili olarak, 22 nci madde hükümlerine göre iĢlem yapılacağı düzenlemesi, Kararın 21 inci maddesinde düzenlenmiĢtir. Dâhilde ĠĢleme Rejimi ihlalleri sonucu firmalara uygulanması gereken müeyyidelere iliĢkin düzenleme, Kararın “Dâhilde ĠĢleme Tedbirlerine Uyulmaması” baĢlıklı 22 nci maddesinde yer almaktadır. Mezkûr madde yürürlük tarihi olan 27.01.2005 tarihinden itibaren muhtelif tarihlerde değiĢikliğe uğramıĢ olup son Ģeklini 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile almıĢtır. Hükmün son halinde (Denetim konusunun içeriği, hükme iliĢkin değiĢikliklerden esas itibariyle etkilenmediğinden, hükmün son hali metne derç edilmiĢtir.); “Dahilde İşleme Tedbirlerine Uyulmaması Madde 22(Değişik:R.G.-18/04/2014-28976): Dahilde işleme tedbirlerini, dahilde işleme rejimi ve belgede/izinde belirtilen esas ve şartlara uygun olarak yerine getirmeyenlerden;… g) Dâhilde işleme izin belgesinin/dâhilde işleme izninin iptal edilmesi halinde, belge/izin kapsamında varsa alınmayan vergi, ğ) Dâhilde işleme izin belgesinin/dâhilde işleme izninin resen kapatılması halinde, belge/izin kapsamında varsa alınmayan vergi, İthal tarihi itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca, ithal edilen ve süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşya için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238 inci maddesi hükmü çerçevesinde müeyyide uygulanır.”denilmektedir. Buna göre, mükelleflerin, rejim Ģartlarını ihlal etmeleri neticesinde belgelerinin iptal

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 edilmesi veya resen kapatılması durumunda, belge kapsamında varsa alınmayan vergilerin ithal tarihi itibarıyla 4458 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilmesi ve ithal edilen ve süresi içerisinde ihracatı gerçekleĢtirilmeyen eĢya için 4458 sayılı Kanunun 238 inci maddesi hükmü çerçevesinde müeyyide uygulanması gerekmektedir. Tebliğin 45 inci maddesinde de yukarıdaki hükme paralel düzenlemeler yer almaktadır. Rejimi düzenleyen mevzuatta “Resen Kapatma” kavramı; Kararın “Ġhracat Taahhüdünün Kapatılması” baĢlıklı 19 uncu maddesi ile Tebliğin 37 inci maddesinde açıklanmıĢtır. Kararın 19 uncu maddesinde; DĠĠB sahibi firmanın ihracat taahhüdünü kapatmak için bu Karara istinaden yayınlanacak tebliğ hükümleri çerçevesinde müracaatı öngörülmekte, aksi takdirde belgenin müeyyide uygulanarak resen kapatılacağı hüküm altına alınmaktadır. “Resen Ġptal” kavramı ise Kararın “Ġhracat Taahhüdünün Kapatılması” baĢlıklı 21 inci maddesi ile Tebliğin 44 üncü maddesinde yer almaktadır. Kararın 21 inci maddesinde aynen; “Bu Karar ve bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğ hükümleri çerçevesinde dâhilde işleme izin belgesinin/dâhilde işleme izninin düzenlenmesine veya revizesine dayanak teşkil etmek üzere ibraz edilmesi gereken bilgi ve belgeler ile belge/izin kapsamında yapılan işlemlerin gerçek dışı olduğunun veya gerçeği yansıtmadığının yahut belgenin/iznin sahtesinin düzenlendiğinin veya üzerinde tahrifat yapıldığının tespiti halinde, bu Kararın 23 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili belge/izin iptal edilir ve ilgililer hakkında kanuni işlem yapılır.” denilmek suretiyle sahte, yanıltıcı veya tahrif edilmiĢ bilgi ve belgelere ya da gerçeği yansıtmayan iĢlemlere dayanan Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerinin Ekonomi Bakanlığı tarafından (Resen) iptal edileceği hüküm altına alınmıĢtır. Tebliğin 37 ve 44 üncü maddelerinin son bentlerinde ise, Resen kapatılan veya iptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerinin aylık listeler halinde Resmî Gazete’de yayımlanacağı, Resen kapatma veya iptal iĢleminin, ilgili mercilere ve ilgili vergi dairelerine ayrıca bildirilmeyeceği ve resen kapatılan veya iptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerinin, gerekli iĢlemler açısından ilgili mercilerce ve ilgili vergi dairelerince Resmî Gazete’den takip edileceği ifade edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Müeyyide Uygulanmasına ĠliĢkin Hükümler: 4458 sayılı Kanunun 238 inci maddesinde; “Madde 238 - (Değişik madde: 18/06/2009-5911 S.K./62.mad)

1. (Değişik fıkra: 28/03/2013-6455 S.K./15. md) 241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, dâhilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlar için gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası verilir. Ancak, dâhilde işleme rejimi kapsamı ithal eşyasının, işleme faaliyetindeki hali veya işlem görmüş ürün hali de dahil olmak üzere rejim çerçevesinde izin verilen yerlerde tespiti halinde, ithal eşyasının gümrük vergileri tutarının iki katı oranında para cezası verilir. Bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezası tahsil edilir.
2. Birinci fıkraya göre verilen cezalar 241 inci maddenin altıncı fıkrasında belirtilen miktardan az olamaz.
3. Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri hakkında bu maddenin para cezasına ilişkin hükümleri ile 241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendi hükümleri uygulanmaz. Bu durumda, 241 inci maddenin birinci fıkra hükmü uygulanır.” denilmek suretiyle Dâhilde ĠĢleme Rejim ihlallerinde uygulanacak müeyyideler belirlenmiĢtir. Buna göre, Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen veya resen kapatılan DĠĠB ile ilgili olarak 238 inci maddede yer alan müeyyidelerin uygulanması gerekmektedir. Maddenin değiĢmeden önceki hali ile mevcut hali arasındaki temel fark, Dâhilde ĠĢleme Rejiminin ihlalinde uygulanacak para cezasının miktarına iliĢkindir. ġöyle ki, 238 inci maddenin 2009 yılına kadar geçerli olan (18.06.2009 - 5911 S.K./62.md. ile değiĢmeden önceki dönemi kapsamaktadır.) ilk halinde, eĢyaya iliĢkin gümrük vergilerinin tahsil edileceği ve ayrıca bu vergilerin iki katı oranında para cezası alınacağı hüküm altına alınmıĢken, 5911 sayılı Kanunun 62 nci maddesi ile değiĢik halinde (28.03.2013-6455 S.K./15. md. ile değiĢene kadarki dönemi kapsamaktadır.), Dâhilde ĠĢleme Rejiminin ihlali

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 halinde eĢyanın gümrük vergileri tutarının iki katı oranında para cezası alınacağı hükmü yer almaktadır. Maddenin son halinde ise eĢyanın gümrüklenmiĢ değerinin iki katı oranında para cezası verileceği ifade edilmiĢtir. Ayrıca söz konusu madde, eĢyanın rejim çerçevesinde izin verilen yerlerde tespiti halinde ithal eĢyasının gümrük vergileri tutarının iki katı oranında para cezası alınmasına da imkân tanımaktadır. 4458 sayılı Kanunun “Usulsüzlük” cezasını düzenleyen 241 inci maddesinin 3/h bendinde; “Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın izin verilen süresinin bitimini takiben bir ayı aşmayan süre içerisinde rejimin gerektirdiği işlemlerinin bitirilmesi, yeniden ihracı veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması durumunda usulsüzlük cezası birinci fıkrada belirtilen miktarın iki katı olarak uygulanır.” denilmektedir. Mezkûr maddenin 4/h bendinde ise aynı düzenleme yer almakta ancak süre 2 ay, oran ise 4 kat olarak uygulanmaktadır. ZamanaĢımına ĠliĢkin Hükümler: ZamanaĢımı; alacağın doğumunu takip eden ve kanunla belirlenmiĢ süre içinde alacaklının alacağını istememesi ya da alacağını tahsil etmek için borçluyu dava etmemesi nedeniyle alacak hakkını isteme ve dava açma hakkının ortadan kalkması Ģeklinde tanımlanmaktadır. ZamanaĢımı, borcu kendiliğinden ve yalnız baĢına sona erdiren bir neden değildir. Hak düĢürücü sürelerden farklı olarak, zamanaĢımı sürelerinin dolmasıyla hak ve alacak ortadan kalkmaz; eksik bir borç olarak varlığını sürdürür. ZamanaĢımının kanunlarla düzenlenmesinin nedeni kamu yararıdır. Vergi hukukunda zamanaĢımı; tarh (tahakkuk) zamanaĢımı ve tahsil zamanaĢımı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Tarh (tahakkuk) zamanaĢımı; vergiyi doğuran olayın meydana gelmesinden itibaren kanunda belirtilen sürenin geçmesine rağmen, verginin tarh edilerek mükellefe tebliğ edilmediği yani tahakkuk ettirilmediği durumda meydana gelen zamanaĢımıdır. Tahsil zamanaĢımı, vadesinin rastladığı takvim yılı baĢından itibaren kanunda belirtilen sürenin geçmesine rağmen tahsil edilemeyen vergiler ve kamu alacakları için geçerli olan zamanaĢımıdır.
DıĢ ticaretten alınan vergilerin (gümrük vergileri) tahakkuk zamanaĢımı 4458 sayılı Kanunda, tahsil zamanaĢımı ise 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanunda düzenlenmiĢtir. 4548 sayılı Kanunun 197 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yapılan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1 inci fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zaman aşımını durdurur.” denilmek suretiyle gümrük vergileri ile ilgili tahakkuk zamanaĢımı süresi gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren 3 yıl olarak belirlenmiĢtir. Bu noktada gümrük yükümlüğünün doğduğu tarih önem kazanmaktadır. Normal Ģartlarda ithalat ve ihracat iĢlemlerine iliĢkin gümrük yükümlülüğü, 4458 sayılı Kanunun 181 ve 188 inci maddelerine istinaden gümrük beyannamesinin tescil tarihinde baĢlamaktadır. Dâhilde ĠĢleme Rejimi ihlali neticesinde gümrük yükümlülüğünün doğması ise Kanunun 184 üncü maddesinde düzenlenmektedir. Mezkûr maddede, ithalat vergilerine tabi eĢyanın tabi tutulmuĢ olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı ve yükümlülüğün bu tarihte baĢlayacağı ifade edilmektedir. Gümrük vergilerine iliĢkin tahsil zamanaĢımı 6183 sayılı Kanunun 102 nci maddesinde düzenlenmiĢtir. Mezkûr maddede; “Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.” denilmek suretiyle, tahsil zamanaĢımının amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı baĢından itibaren 5 yıl olduğu hüküm altına alınmıĢtır. Tahsil zamanaĢımından bahsedebilmek için verginin süresi içerisinde tahakkuk ve tebliğ edilmesi gerekmektedir. Gümrük Kanununa istinaden alınması gereken para cezalarına iliĢkin zamanaĢımının tespiti, konunun muhtelif Kanunların kapsamına girmesi neticesinde gümrük vergilerindeki duruma nazaran daha karmaĢık bir hal almıĢtır. Gümrük para cezalarına iliĢkin zamanaĢımı hususunun daha net anlaĢılabilmesi için uygulama farklılığından dolayı 6455 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 11.04.2013 tarihine kadar olan dönem ile 11.04.2013 tarihinden sonraki dönemdeki mevzuatın ayrıntılı olarak ele alınması gerekmektedir. 6455 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 11.04.2013 tarihine kadar olan dönemde, 5326 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 4458 sayılı Kanunun “Vergi Kaybına Neden Olan ĠĢlemlere Uygulanacak Cezalar” baĢlıklı 2 nci bölümünde ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 “Usulsüzlüklere ĠliĢkin Cezalar” baĢlıklı 3 üncü bölümünde yer alan para cezalarının uygulanmasına iliĢkin tüm iĢlemler 5326 sayılı Kanunun Genel Hükümlerine tabidir. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “SoruĢturma ZamanaĢımı” baĢlıklı 20 inci maddesinde nispi idari para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaĢımı süresi 8 yıl, maktu idari para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaĢımı süresi tutara göre 3,4 ve 5 yıl olarak belirlenmiĢtir. Ġkinci fıkranın 4 üncü bendinde ise zamanaĢımı süresinin, kabahate iliĢkin tanımdaki fiilin iĢlenmesiyle veya neticenin gerçekleĢmesiyle iĢlemeye baĢlayacağı hükmü yer almaktadır. Maddede; “Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idari para cezasına karar verilemez” denilmek suretiyle Kanun kapsamındaki iĢlemler için geçerli olan “Tahakkuk ZamanaĢımı” süresi hüküm altına alınmıĢtır. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Yerine Getirme ZamanaĢımı” baĢlıklı 21 inci maddesinde, zamanaĢımı süresi tutara göre 3,4 ve 5 yıl olarak belirlenmiĢtir. Maddede; “Yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idari para cezasına veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar artık yerine getirilemez.” denilmek suretiyle Kanun kapsamındaki iĢlemler için geçerli olan “Tahsil ZamanaĢımı” süresi belirlenmiĢtir. Bu hükümler ile 4458 sayılı Gümrük Kanununun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 6455 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 11.04.2013 tarihine kadar olan dönemde, “Vergi Kaybına Neden Olan ĠĢlemlere Uygulanacak Cezalar” için tahakkuk zamanaĢımı süresinin 8 yıl, “Usulsüzlüklere ĠliĢkin Cezalar” için tahakkuk zamanaĢımı süresinin 3 yıl olduğu anlaĢılmaktadır. 231 inci maddede 6455 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile yapılan değiĢikliğin 11.04.2013 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesiyle oluĢan son durumda ise para cezalarına iliĢkin zamanaĢımı hususunda ikili bir durum ortaya çıkmaktadır. Bunlardan ilki, gümrük vergileri alacağına bağlı olarak uygulanan idari para cezalarında zamanaĢımının, bu cezanın bağlı olduğu verginin zamanaĢımına tabi olması halidir (GK. M.231/2, Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat ĠĢlemleri) Seri No:2 m.10/1). Diğeri ise (Gümrük) vergi aslından bağımsız idari para cezalarında zamanaĢımı sürelerinin 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesi hükümleri uyarınca belirlenmesi halidir (Tebliğ m.10/2). Son tahlilde, 11.04.2013 tarihinden itibaren Gümrük Kanununa istinaden uygulanacak para cezalarında;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21  Vergi aslına bağlı idari para cezaları, tahakkuk zamanaĢımı 4458 sayılı Kanunun 197/2 maddesine göre 3 yıl,  Vergi aslından bağımsız idari para cezaları tahakkuk zamanaĢımı, 5326 sayılı Kanunun 20 nci maddesine göre 8 yıl (nispi) (maktu ise 3,4,5 yıl) Olarak uygulanacaktır. Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgesinin iptali neticesinde uygulanacak müeyyide hükümleri ile gümrük yükümlülüğünün doğması ve zamanaĢımı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Ekonomi Bakanlığı tarafından DĠĠB’in iptali ile yükümlülüğün doğduğu ve 238 inci madde uygulaması için 8 yıl, 241 inci madde uygulaması için 3 yıl içinde tahakkuk edilmesi gerektiği sonucuna ulaĢılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerden; iptal edilen, resen kapatılan veya resen iptal edilen dâhilde iĢleme izin belgeleri kapsamında verilen beyannamelere, mevzuat kapsamında uygulanması gereken müeyyidelerin, tahakkuk zamanaĢımı süresi içerisinde uygulanmadığı anlaĢılmıĢtır. Bu kapsamda, 23.12.2014 tarih ve 55230 sayılı yazı ve 09.02.2015 tarih ve 6022 sayılı yazı ile Ekonomi Bakanlığından iptal edilen, resen kapatılan veya resen iptal edilen dâhilde iĢleme izin belgelerine iliĢkin listeler talep edilmiĢtir. 2006/12 sayılı DĠR Tebliğinin “Yetki” baĢlıklı 49 uncu maddesinde yer alan; “Bakanlık (İhracat Genel Müdürlüğü) dâhilde işleme izin belgesinin taahhüt kapatma müracaatını, taahhüt kapatma, iptal veya resen kapatma işlemlerini geri almaya yetkilidir.” hükmünden hareketle, Ekonomi Bakanlığına gönderilen talep yazımızda belgenin son durumunun “Ġptal”, “Resen Kapalı” veya “Resen Ġptal” Ģeklinde olması istenmiĢtir. Mezkûr talebimiz, 19.02.2015 tarih ve 23421 sayılı yazı ile karĢılanmıĢtır. Ekonomi Bakanlığınca tarafımıza sunulan belgelerden, toplam 1.982 adet belgenin son durumunun “Ġptal”, “Resen Kapalı” veya “Resen Ġptal” statüde olduğu görülmüĢtür. Ayrıca yapılan çalıĢmada; iptal edilen 466 Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgesine iliĢkin toplam 391 firmanın beyanname verdiği, Gümrük Veri Ambarı Sistemi (GÜVAS) ve Bilge sistemi üzerinden tespit edilmiĢtir. Konuya iliĢkin detaylar aĢağıdaki tabloda yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 YILLAR BELGENĠN SON DURUMU DĠĠB SAYISI BEYANNAME VERĠLENDĠĠB SAYISI DĠĠB KAPSAMINDA BEYANNAME VEREN FĠRMA SAYISI 2009 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 309 70 53 2010 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 418 115 104 2011 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 268 54 52 2012 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 333 66 58 2013 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 328 106 78 2014 Ġptal, Resen Kapalı, Resen Ġptal 326 55 46 TOPLAM 1.982 466 391 Sonuç olarak; iptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerine ĠliĢkin; I. Firmaların bir kısmına hiçbir müeyyide uygulanmadığı tespit edilmiĢtir. Ġptal edilen DĠĠB kapsamında beyanname veren firmalarla ilgili olarak Bilge sistemi üzerinde yapılan incelemelerde, ayrıntısı aĢağıdaki tabloda yer alan toplam 37 adet firmaya ait ceza karar programında her hangi bir ceza tahakkukuna rastlanmamıĢtır. YILLAR ĠPTAL EDĠLEN DĠĠB KAPSAMINDA BEYANNAME VEREN FĠRMA SAYISI CEZA KARAR PROGRAMINDA HĠÇBĠR MÜEYYĠDE UYGULANMADIĞI TESPĠT EDĠLEN FĠRMA SAYISI 2009 53 5 2010 104 9 2011 52 6 2012 58 5 2013 78 6 2014 46 6 TOPLAM 391 37

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 Ancak, ceza karar programında her hangi bir ceza tahakkuku bulunmayan 37 firma, Bilge sistemi üzerinden tespit edilebilen net rakam olup, sistemde ceza tahakkuku bulunmasına rağmen bu tahakkukların DĠĠB iptali neticesinde uygulanacak müeyyideye iliĢkin olmaması da dikkate alındığında, gerçekte bu sayının çok üzerinde müeyyide uygulanmayan firma olduğu görülmektedir. II. Farklı gümrük müdürlüklerinden aynı belge kapsamında ithalat yapan firmaların vermiĢ olduğu beyannamelerden, yalnızca bir gümrük müdürlüğü ile ilgili olanlara müeyyide uygulandığı, kalanlara ise müeyyide uygulanmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından bulgumuza verilen cevapta özetle; 20.12.2006 tarihli ve 26382 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Dahilde ĠĢleme Rejimi Tebliği’nin ilgili maddelerinde resen kapatılan veya iptal edilen DĠĠB’nin aylık listeler halinde Resmi Gazetede yayımlanacağının hüküm altına alındığı, Tüm mülga BaĢmüdürlüklere dağıtımlı 28.01.2011 tarihli ve 2554 sayılı yazı ile, gereksiz yazıĢmaların da önlenmesini teminen, mülga BaĢmüdürlüklere resen kapatılan, firma talebine istinaden iptal edilen ve re'sen iptal edilen Dahilde ĠĢleme Ġzin Belgelerine iliĢkin listelerin Resmi Gazetede yayımlandığı tarih ve sayı yazı ile bildirilmeyeceği, mülga DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı'nca aylık listeler halinde Resmî Gazete’de yayımlanan resen kapatılan, firma talebine istinaden ve re'sen iptal edilen Dahilde ĠĢleme Ġzin Belgeleri ile ilgili listelerin her ay mülga BaĢmüdürlüklerce Resmi Gazete'den takip edilmesi ve söz konusu listelerin Resmi Gazete'de yayımını müteakip bağlantı gümrük idarelerine söz konusu listeler için gerekli takibatların yapılmasını teminen bildirimde bulunulması yönünde talimat verildiği, Ġlgili Bakanlıkça resen kapatılan ve iptal edilen DĠĠB, Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra ilgili gümrük idareleri tarafından anılan mevzuat hükümleri kapsamında iĢlem tesis edilmekle birlikte, söz konusu raporda yer alan tespitle ilgili olarak gerekli araĢtırmanın yapılabilmesi için, ilgili dahilde iĢleme izin belgelerinin numaraları, söz konusu belgeler kapsamında verilmiĢ olan ithalat beyannameleri gibi anılan tespitin ortaya çıkartılmasında kullanılan tüm bilgilerin 15.05.2015 tarihli ve 7969817 sayılı yazı ile SayıĢtay BaĢkanlığından talep edildiği,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Ġfadeleri yer almaktadır. Sonuç olarak Kurum cevabında, Dahilde ĠĢleme Rejimi mevzuatına istinaden iptal edilen, resen kapatılan DĠĠB’nin aylık listeler halinde Resmi Gazetede yayımlandıktan sonra 28.01.2011 tarihli ve 2554 sayılı yazı ile BaĢmüdürlüklerce Resmi Gazete' den takip edilmesi ve söz konusu listelerin Resmi Gazete’ de yayımını müteakip bağlantı gümrük idarelerine söz konusu listeler için gerekli takibatlarına yapılmasını teminen bildirimde bulunması yönünde talimat verildiği ve bu kapsamda da ilgili gümrük idareleri tarafından anılan mevzuat hükümleri kapsamında iĢlem tesis edildiği belirtilmektedir. Öte yandan bulguda yer alan tespitle ilgili bilgilerin SayıĢtay BaĢkanlığından talep edildiği hususu da cevapta yer almaktadır. Bulgumuzda ayrıntılı biçimde açıklandığı üzere, Tebliğin 37 ve 44 üncü maddelerinin son bentlerinde, resen kapatılan veya iptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerinin aylık listeler halinde Resmî Gazete’de yayımlanacağı, resen kapatma veya iptal iĢleminin, ilgili mercilere ve ilgili vergi dairelerine ayrıca bildirilmeyeceği ve resen kapatılan veya iptal edilen Dâhilde ĠĢleme Ġzin Belgelerinin, gerekli iĢlemler açısından ilgili mercilerce ve ilgili vergi dairelerince Resmî Gazete’den takip edileceği ifade edilmiĢtir. Bu noktada, mevzuatta yer alan “ilgili merciler” kavramından ne anlaĢılması gerektiği önem arz etmektedir. Zira bu kavramın sadece gümrük müdürlüklerine atıf yaptığı yorumunda bulunmak 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile birlikte değerlendirildiğinde mümkün değildir. Mezkûr Kararname ile Gümrükler Genel Müdürlüğü ile Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğüne tevdi edilen görevler, “ilgili merciler” kavramı içerisinde bizatihi Gümrük ve Ticaret Bakanlığının da olduğu sonucuna ulaĢtırmaktadır. Konuyla ile ilgili mevzuat kapsamında uygulanması gereken müeyyidelerin kısmen uygulanması veya hiç uygulanmaması sonucu oluĢan matrah farkının tespit edilebilmesi için tahakkuk etmesi gereken vergi, gümrük para cezası miktarı ve kanıtlayıcı belgelerin temini amacıyla 33 gümrük müdürlüğüne yazı yazılmıĢ olup, rapor tarihine kadar elimize ulaĢan cevaplar sonucu 12 gümrük müdürlüğünde iptal edilen/ kapatılan 24 DĠĠB’e iliĢkin toplam 31.250.444,29 TL eksik tahakkuk tespit edilmiĢtir. Ekonomi Bakanlığı tarafından iptal edilen, resen kapatılan, müeyyideli kapatılan dahilde iĢleme izin belgelerinin gümrük idarelerince Resmi gazetede takibi edilmesi usulünün

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 etkin bir Ģekilde iĢlemediği ve bir çok risk unsurunu içerdiği bulgumuzda ortaya konulmuĢtur. Öneri: Kamu alacağının tahakkuk ve tahsilinin etkin bir Ģekilde gerçekleĢtirebilmesi amacıyla, iptal edilen/kapatılan dahilde iĢleme izin belgelerinin Gümrük idarelerince eĢ zamanlı olarak görülebilmesini sağlayan bir sisteme ihtiyaç olduğu düĢünülmektedir. BULGU 3: ĠĢletici KuruluĢların Gümrük Kanununun 218 inci Maddesinde Belirlenen Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi, mevzuattan kaynaklanan sorunların 2014 yılında yapılan mevzuat değiĢikliklerine rağmen giderilmediği tespit edilmiĢtir. Bulgu konusu husus, 2012 ve 2013 yılı denetim raporlarında da yer almıĢ olup, 2012 ve 2013 yılı denetim raporlarında özet olarak iĢletici kuruluĢların Kanunun 218 inci maddesi ve Yönetmeliğin 72/Ģ maddesi gereği yerine getirmeleri gereken görevleri yerine getirmedikleri, bunun sonucunda iĢleticilerin karĢılamaları gereken ihtiyaçların ya Bakanlıkça karĢılandığı ya da hiç karĢılanmayarak ihtiyacın ortada bırakıldığı Ģeklinde düzenlenmiĢtir. Söz konusu raporlarda uygulamaya iliĢkin örnek olaylara yer verilmiĢ öneri bölümlerinde ise mevzuatta değiĢikliğe gidilerek bu tür yükümlülükleri yerine getirmeyen iĢletici kuruluĢlar için cezai müeyyideler konulması önerilmiĢtir. 2014 yılı hesabının denetiminde, söz konusu hususla ilgili aĢağıda yer alan tespitler yapılmıĢtır: Gümrük Kanunun 218. Maddesinde, 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 113 üncü maddesiyle değişiklik yapılmış, 218. Madde metninde yer alan “demirbaş eşya ile telefon ve diğer teknik donanımlarını” ibaresi “telefon ve büro eşyasını” şeklinde değiştirilmiştir. Değiştirilmiş haliyle 218. Madde metni şu şekildedir. “ĠĢletmelerin Yükümlülükleri Madde 218 – 1. Türkiye ile diğer ülkeler arasında demiryolu dahil kara, deniz ve hava yoluyla yapılan eĢya ve yolcu taĢımalarında yararlanılan istasyon, deniz ve hava limanlarını iĢleten kuruluĢlar ile posta idareleri, bu Kanun hükümlerine göre gerekli gümrük gözetim ve kontrol iĢlemlerinin yapılmasını sağlamak üzere; yolcu salonları, geçici depolama yerleri, antrepolar ile görevli gümrük ve gümrük muhafaza idarelerinin çalıĢmalarına elveriĢli ve yeterli bürolar ve gözetleme kuleleri tesis etmek; buraların aydınlatma, ısıtma ve temizlik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 ihtiyaçlarını karĢılamak; telefon ve büro eĢyasını bedelsiz olarak sağlamak; limanlarda ve gümrük kapılarında gümrük gözetimine tabi eĢya ve kiĢiler ile diğerlerinin birbirine karıĢmasını önlemeye yönelik her türlü fiziki yapıların sağlanması konusunda Gümrük MüsteĢarlığının isteklerini yerine getirmek zorundadırlar. 2. Posta idareleri, 1 inci fıkrada sayılanların yanı sıra posta kolilerinin muayene ve tahlili için gerekli ölçü aletleri ve diğer donanımları sağlamakla yükümlüdür.” DeğiĢiklikten önceki metinle yeni metin karĢılaĢtırıldığında, “demirbaĢ eĢya ve diğer teknik donanım” ibaresi yerine “telefon ve büro malzemesi” ibareleri getirilerek, sorun giderilmeye çalıĢılmıĢtır. Oysa, söz konusu değiĢiklik, sadece x-ray cihazları gibi teknik malzemelerin alımı ile bakım onarım yükümlülüğünü kaldırmaya yönelik olup, diğer sorunlar olduğu gibi bırakılmıĢtır. Kanun metnine göre, iĢletici kuruluĢların yükümlülükleri teknik donanım dıĢında aynen devam etmekte, ancak bu yükümlülüklerini yerine getirmeyen iĢletici kuruluĢlara her hangi bir müeyyide uygulanmamaktadır. Bu durum, değiĢikliğin yapıldığı tarihten önce ve sonra fark etmemiĢtir. DeğiĢiklik ile sadece, teknik donanımın Bakanlıkça alınmasına izin verilmiĢtir. Bulgu eki tabloda görüleceği üzere, gerek Kanun değiĢikliğinden önce, gerek değiĢiklikten sonra, iĢletici kuruluĢlar bu tür masrafları karĢılamamıĢtır. Bu yükümlülükleri yerine getirmemenin mevzuatla belirtilmiĢ yaptırımları olmadığından, iĢletici kuruluĢlar bu konuda çok rahat hareket etmektedir. Aynı Ģekilde, gümrük Yönetmeliğinin 72/Ģ maddesinde de küçük çaplı değiĢiklik yapılmıĢtır. Yönetmeliğin yeni haline göre; “Gümrük gözetimi ve kontrolü kapsamında iĢletmelerin yükümlülükleri MADDE 72/ġ – (1) Kanunun 218 inci maddesinde belirtilen iĢleticiler, gümrük gözetim ve kontrolü iĢlemlerinin yapılmasını sağlamak üzere bedelsiz olarak; a)Ġhtiyaç duyulan ve teknik özellikleri Bakanlıkça belirlenecek aĢağıda sayılan sistem, tesis, donanım ve yazılımları;

1. Araç ve eĢyanın harici olarak kontrolüne yardımcı olan eĢya, araç ve konteyner tarama sistemlerini,
2. Kapalı devre televizyon sistemleri dahil gümrüklü yer ve sahalarda elektronik izleme sistemleri ve bu sistemlerin yönetildiği ve takip edildiği izleme merkezlerini,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 3) Araç ve konteyner kimlik tanımlama sistemlerini, 4) Radyasyon tespit sistemlerini, 5) Yolcu, eĢya ve araçların fiziki aramasının etkin bir Ģekilde yapılabileceği kapalı arama tesisleri ile gümrük muayenesinin yapılabileceği uygun yerleri, 6) Diğer teknik donanım ve malzeme ile otomasyon sistemleri ve yazılımlarını, b) Bunların düzenli olarak iĢletilmesi, güncellenmesi, Bakanlık sistemleriyle uyumlu hale getirilmesi ile bakım ve onarımlarını, c) (Mülga:RG-15/5/2013-28648) ç) (Mülga:RG-15/5/2013-28648) d) KiĢi, eĢya ve taĢıt trafiğine iliĢkin olarak kullandıkları otomasyon sistemleri ve yazılımlara gümrük idaresince eriĢimin sağlanması ve/veya gümrük idaresince kullanılan otomasyon sistemlerine veri aktarımının düzenli ve kesintisiz olarak yapılmasını, e) 72 ve 72/S maddelerinde belirtilen gözetim önlemleri ile kiĢi, eĢya ve taĢıtların gümrük iĢlemleri tamamlanmadan gümrüklü yer ve sahalardan çıkmalarını önlemeye yönelik gümrük idaresince talep edilen gerekli tedbirleri almayı, f) (Mülga:RG-15/5/2013-28648) (Yeniden düzenleme:RG-2/12/2014-29193) Gümrük idaresince bilgisayar veri iĢleme tekniği yoluyla iletilen veri, mesaj ve talimatların gereğinin yerine getirilmesini, g) Aksi belirtilmedikçe, gümrük idaresince bildirilen ve gizli tutulması istenilen bilgileri açıklamamayı, ğ) (Mülga:RG-15/5/2013-28648) sağlamakla yükümlüdürler. (2) Bu maddede belirtilen yükümlülüklere iliĢkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (3)(Ek:RG-15/5/2013-28648)Muayene ve kontrol edilecek eĢyadan alınacak azami bedellere iliĢkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenebilir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Görüldüğü gibi, Yönetmelik değiĢikliği, 15.05.2013 tarihinde mülga edilen f bendinin 02.12.2014 tarihinde yeniden düzenlenmesinden ibarettir. Bu yönetmelik hükümlerinde, Kanun paralelinde değiĢiklikler yapılmalıdır. Kanunda yapılan değiĢiklik ile, iĢletici kuruluĢlar, yolcu salonları, geçici depolama yerleri, antrepolar ile görevli gümrük ve gümrük muhafaza idarelerinin çalıĢmalarına elveriĢli ve yeterli bürolar ve gözetleme kuleleri tesis etmek; buraların aydınlatma, ısıtma ve temizlik ihtiyaçlarını karĢılamak; telefon ve büro eĢyasını bedelsiz olarak sağlamak; limanlarda ve gümrük kapılarında gümrük gözetimine tabi eĢya ve kiĢiler ile diğerlerinin birbirine karıĢmasını önlemeye yönelik her türlü fiziki yapıların sağlanması konusunda Gümrük MüsteĢarlığının isteklerini yerine getirmek zorundadırlar. Oysa, Yönetmeliğin halen yürürlükte olan 72/Ģ maddesinin içeriğine bakıldığında, halen yüklenicilerin teknik donanım ve yazılım tesisi ve bakım onarımı dahil sorumlulukları devam etmektedir. Dolayısıyla, Kanun metni ile Yönetmelik hükümleri çeliĢmekte olup, Yönetmeliğin Kanuna uygun Ģekilde düzenlenmesi gerekir. Yönetmelik değiĢikliği ile, teknik donanımla ilgili iĢler Yönetmelik metninden çıkarılmalıdır. Bir baĢka husus, 6552 sayılı Kanun ile yapılan değiĢikliğin müeyyide hükümleri içermemesi sebebiyle, Kanunda açıkça yazılan küçük ölçekli ve rutin harcamaların dahi iĢletici kuruluĢlarca karĢılanmamasıdır. Bu tür durumlarda, Kanun hükmü açık olduğundan, iĢleticilere yaptırım uygulanması gerekir. Dolayısıyla, iĢletici kuruluĢlardan talep edilmesine rağmen yerine getirilmeyen, Bakanlıkça da karĢılanmayan ihtiyaçlar açıkta kalmaktadır. Bu durumun güvenlik zafiyeti yaratması kaçınılmazdır. Aynı Ģekilde, iĢletici kuruluĢlarca karĢılanmayıp, Bakanlıkça karĢılanan ihtiyaçlar için de, iĢletici kuruluĢlara rücu davası açılması gerekir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 EK-1: 218. MADDE KAPSAMINDA ĠġLETĠCĠ KURULUġLARDAN TALEP EDĠLMESĠNE RAĞMEN YERĠNE GETĠRĠLMEYEN
YÜKÜMLÜLÜKLER
BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ ĠġLETĠCĠ KURULUġ 218.MD KAPSAMINDA ĠDARENĠN TALEBĠ ĠġLETĠCĠ KURULUġ CEVABI GEREKÇE/ DURUM Batı Akdeniz Gümrük Ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Alanya Gümrük Müdürlüğü Milas Havaalanı Gümrük Müdürlüğü Antalya Havalimanı Gümrük Müdürlüğü
TAV Mondial Uluslar arası Terminal ĠĢletmeciliği DHMĠ Narkotik köpek evi Köpek Barınağı ArĢiv odası Hizmet binası Telefon ücretleri RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır. Alanya Gümrük Müdürlüğünün 30.12.2014 tarihli yazısıyla talepte bulunulmuĢ, ihtiyaç karĢılanmamıĢtır. ĠĢletici kuruluĢ, kendi çalıĢtıkları firmaya iĢin verilmesi halinde yüzde beĢ katkı vereceğini bildirmiĢ, ihtiyaç karĢılanamamıĢtır. ÇeĢitli tarihlerde yapılan yazıĢmalar sonucu talep karĢılanmamıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 Batı Marmara Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Çorlu Havalimanı Gümrük Müdürlüğü DHMĠ Köpek barınağı yapılması Hizmet binası bakım onarımı Yön levhaları Makam odası ve çalıĢma ofisi Tarayıcı RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır. DHMĠ nin 21.03.2014 tarihli yazısı ile, Kurumlarının yüksek maliyet ve harcamanın sermaye stoklarında karĢılığının bulunmaması gerekçesi ile talep reddedilmiĢtir. Ġstanbul Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü HaydarpaĢa Gümrük Müdürlüğü TCDD HaydarpaĢa Liman ĠĢletme Müdürlüğü Bilgisayar ve yazıcı Kırtasiye malzemesi Servis, yemek ve temizlik RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır. HaydarpaĢa Gümrük Müdürlüğünün 07.02.2014 tarihli yazısıyla istenen 10 adet Bilgisayar ve 5 adet yazıcı talebi, 26.02.2014 tarihli yazıyla istenen toner ve kırtasiye malzemesi talebi, 03.12.2013 tarihli yazıyla istenen servis ve yemek talebi karĢılanmamıĢ, kırtasiye malzemeleri idare bütçesinden alınmıĢtır. Trakya Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzunköprü Gümrük Müdürlüğü TCDD Temizlik RED Uzunköprü Gümrük Müdürlüğünün 30.01.2015 tarihli yazısından, son dört ayın temizlik hizmetinin yapılmadığı anlaĢılmıĢtır.
Kapıkule Gar Gümrük Müdürlüğü TCDD Telefon faturalarının ödenmesi Tavan akıntısının önlenmesi, Elektrik arızasının giderilmesi, Klima tamiri RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır. Kapıkule Gar Gümrük Müdürlüğü tarafından muhtelif tarihlerde talep edilmiĢ ancak talep karĢılanmamıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 Orta Karadeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Samsun Gümrük Müdürlüğü Samsunport Ġnternationel Hizmet binası bakım onarımı, Elektrik, su, temizlik vb ihtiyaçlar RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır Ġmtiyaz hakkı devir sözleĢmesi ile ÖzelleĢtirme Ġdaresi ve TCDD den alınan Liman sahası içinde, imtiyaz sözleĢmesinin 9.6. maddesiyle kamu alanı olarak tahsis edilen bölümde yapılan hizmet binasındaki ihtiyaçlarının 218. madde kapsamında karĢılanamayacağını, sorumlu olmadıklarını belirtmiĢlerdir. Orta Akdeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Mersin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık Ġstihbarat Müdürlüğü MIP Mersin Uluslararası Liman ĠĢletmesi Araç ve Konteynır Tarama (X- Ray) sisteminin 2014 yılı bakım ve onarımları Bina tadilat, eklenti ve onarımları RED X- Ray ve araç tarama sisteminin yıllık bakım iĢlemleri için konu iĢletici kuruluĢa yazılmıĢ, talep kabul edilmemiĢtir. ĠĢletici kuruluĢ, Kanunun 218. Maddesinde açıkça yazılmadığı gerekçesiyle harcamayı karĢılamamıĢ, ihtiyaç idarece karĢılanmıĢtır. 21.01.2014 tarihinde talep edilmiĢ iĢletici firmaca karĢılanmamıĢ, idarece karĢılanması için 14.05.2014 tarihinde ödenek talep edilmiĢ, 218. Madde kapsamında olduğundan Bakanlıkça ödenek ayrılmamıĢtır. Ġhtiyaç giderilememiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 Yolcu Salonu Gümrük Müdürlüğü TaĢucu Gümrük Müdürlüğü MIP Mersin Uluslararası Liman ĠĢletmesi Denizkızı Liman ĠĢletme Müdürlüğü Posta Pulu Büro Mobilyası (muhtelif masa koltuk, sehpa) Bilgisayar, yazıcı Turnikeli geçiĢ sistemi, Konveyör sistemi Posta pulu gideri idarece karĢılanmıĢtır. TaĢucu Gümrük Müdürlüğünün 27.02.2014, 27.08.2014 ve 09.09.2014 tarihli yazılarıyla istenmiĢ, talepler karĢılanmamıĢtır. Doğu Anadolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Kapıköy Gümrük Müdürlüğü TCDD Büro mobilyaları RED Kapıköy Gümrük Müdürlüğünün 06.12.2013 tarihli yazıyla büro mobilyaları (6 adet çalıĢma masası, 10 edet koltuk, 4 adet dolap, 6 adet misaqfir koltuğu) istenmiĢ, talep karĢılanmamıĢtır. Ġpekyolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Nusaybin Gümrük Müdürlüğü TCDD Büro mobilyaları, RED 2014 yılında talep karĢılanmamıĢtır. Nusaybin Gümrük Müdürlüğünün 27.11.2013 tarihli yazıları ile büro mobilyaları(muhtelif sayıda banko, mobilya, masa, sandalye, sehpa, dolap,bilgisayar, klima) talep edilmiĢ, talep karĢılanmamıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 Kamu idaresi cevabında; ĠĢletici KuruluĢların Gümrük Kanunun 218 inci Maddesinde Belirlenen Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi, mevzuattan kaynaklanan sorunların 2014 yılında yapılan mevzuat değiĢikliklerine rağmen giderilmediği tespitine iliĢkin verilen cevapta özetle :

1. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 218 inci maddesinin birinci fıkrası ile belirlenen iĢletici kuruluĢların yükümlülüklerinin belirgin hale getirilmesi ve uygulamadaki tereddütlerin giderilmesi amacıyla, anılan Kanun maddesi, 11.09.2014 tarihli ve 29116 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı “İş Kanunu İle Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun”un 113 üncü maddesinin (a) bendi ile “… 218 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “demirbaş eşya ile telefon ve diğer teknik donanımlarını” ibaresi “telefon ve büro eşyasını…” Ģeklinde değiĢtirilerek yükümlülük sınırları yoruma açık olmaktan çıkarılmıĢ ve iĢletmelerin yükümlülüklerinin sınırları belirlenmiĢtir.
2. Bulguda, Gümrük Kanununun 218’inci maddesinde 10.09.2014 tarihinde yapılan değiĢikliklerden bahsedilmekte ve özetle Gümrük Yönetmeliğinin 72/ġ maddesinin, değiĢen Kanun maddesinin hükümleriyle çeliĢtiği, dolayısıyla anılan Yönetmelik maddesinin kanun maddesinde yapılan değiĢikler doğrultusunda Kanun maddesiyle uyumlu hale getirilmesi teklif edilmektedir. Yerinde olduğu değerlendirilen öneri hususunda yönetmelik değiĢikliği çalıĢmaları devam etmektedir.
3. Denetim Raporunda bulunan EK:1’de, ĠĢletici KuruluĢlardan Talep Edilmesine Rağmen Yerine Getirilmeyen Yükümlülükler Tablosunda yer alan; köpek evi ya da köpek barınağı ile X-Ray ve araç tarama sistemlerinin bakım iĢlerinin iĢletici kuruluĢ tarafından Kanunun 218 inci maddesinde açıkça yazmadığı gerekçesiyle reddedildiği belirtilmektedir. Söz konusu maddenin mevcut içeriğinde, gerek köpek evi ya da barınağı, gerekse X-Ray Araç ve Konteyner Tarama Sistemi bakım onarımı ile ilgili bir hüküm yer almadığından, ilgili iĢletici kuruluĢların bu konulara yönelik harcama yapmalarını doğrudan veya dolaylı olarak talep etmenin yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Diğer taraftan; söz konusu bulgu ekinde yer alan tabloda, bazı Gümrük Müdürlüklerinin kırtasiye malzemesi giderleri, posta pulu ihtiyaçları ve telefon konuĢma ücretlerinin iĢletici kuruluĢlar tarafından karĢılanmadığı, bu giderlerin bütçeden karĢılandığı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 belirtilmektedir. Gümrük Kanununun 218’inci maddesi kapsamında olan gümrük idarelerinin; telefon abonelik ve kullanım ücretlerinin, internet eriĢim giderlerinin, kırtasiye alımlarının, posta ve telgraf giderlerinin karĢılanması, anılan Kanun maddesi incelendiğinde, iĢleticinin yükümlülükleri arasında yer almamaktadır. Söz konusu giderlerin genel bütçeden karĢılanması gerektiği Bakanlığımızca uygun mütalaa edilmiĢtir. 4. Bulguda, iĢletici kuruluĢlarca karĢılanmayıp, Bakanlıkça karĢılanan ihtiyaçlar için de iĢletici kuruluĢlara rücu davası açılması gerektiği önerisi getirilmektedir. Ancak, rapor eki tabloda yer alan ve Bakanlık tarafından karĢılandığı belirtilen giderler, anılan Kanun maddesinde iĢletici kuruluĢlar tarafından karĢılanması gereken giderler olarak yer almadığından, rücu davası açılması konusunda yapılacak bir iĢlem bulunmamaktadır. Sonuç olarak 1. Yükümlülük sınırlarının yoruma açık olmaktan çıkarıldığı söylenmekte ise de, maddenin tamamına bakıldığında böyle bir açıklığın olmadığı görülmektedir. “Demirbaş eşya ile telefon ve diğer teknik donanımlarını” ibaresinin “telefon ve büro eşyasını…” Ģeklinde değiĢtirilmesi, sadece x- ray cihazı, kamera sistemi gibi teknik donanım yükümlülüğünü kaldırmaktadır. Örneğin bilgisayar alınması konusu, teknik donanım olarak mı yoksa büro eĢyası olarak mı değerlendirilecek belli değildir. Dolayısıyla bu husus yoruma açıktır. 218. maddenin temel amacı, gerekli gümrük gözetim ve kontrol iĢlemlerinin yapılmasını sağlamak için iĢleticilerden destek alınmasıdır. Bu nedenle, büro ve gözetleme kuleleri tesis etmekten, ısıtma, telefon ve temizlik hizmetlerine kadar iĢletici kuruluĢa sorumluluk yüklenmiĢtir. Özellikle 218. Maddenin 1. Fıkrasının son cümlesinde yer alan, “Gümrük MüsteĢarlığının isteklerini yerine getirmek zorundadırlar.” Ġbareleri, iĢleticilerin yükümlülük alanını olabildiğince geniĢletmekte, idareye ciddi anlamda takdir yetkisi bırakmaktadır. Dolayısıyla, iĢletmelerin yükümlülüklerinin sınırları tam olarak belirlenmemiĢtir. Zaten asıl tartıĢma buradan çıkmaktadır. Sadece “Demirbaş eşya ile telefon ve diğer teknik donanımlarını” ibaresinin “telefon ve büro eşyasını…” Ģeklinde değiĢtirilmesi, bu sorunu çözmemektedir. Maddenin son cümlesinde yer alan hüküm nedeniyle, ihtiyaç halinde x- ray cihazları gibi teknik donanım malzemeleri de kapsama girebilmektedir. Hangi ihtiyaçların iĢletici yükümlülüğü olduğu tartıĢması bir yana, hiç tartıĢmaya

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 mahal olmayan örneğin telefon tesisi yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda dahi, uygulanacak müeyyide bulunmamaktadır. Bulgu eki tabloda görüleceği üzere, gerek Kanun değiĢikliğinden önce, gerek değiĢiklikten sonra, iĢletici kuruluĢlar bu tür masrafları karĢılamamıĢtır. Bu yükümlülükleri yerine getirmemenin mevzuatla belirtilmiĢ yaptırımları olmadığından, iĢletici kuruluĢlar bu konuda çok rahat hareket etmektedir. 2. Bulguda sözü edilen Yönetmelik değiĢikliği çalıĢması hususunda kurumla mutabık kalınmıĢtır. 3. Zaten, bulguda vurgulamaya çalıĢılan husus tam olarak bu konudur. Sorun, taleplerin kiĢisel yoruma açık olmasından kaynaklanmaktadır. Kurum cevabında belirtildiği gibi yasal dayanak yok ise, bu taleplerin karĢılanması için neden iĢletici kuruluĢlara yazı yazıldığının da açıklanması gerekir. ĠĢletici yükümlülüğünde bulunmayan hususların idarece talep edilmesi de, talebi karĢılamayanlara uygulanacak yaptırım bulunmaması da doğru değildir. Kanun maddesi, gümrük gözetim ve denetimiyle ilgili düzenleme yapmaktadır. Dolayısıyla, gümrük idarelerinin gümrük gözetimi ve denetimiyle ilgili olmayan ihtiyaçlarının Bakanlıkça karĢılanması, iĢleticilerden talep edilmemesi gerekir. Bu talepler yapıldığına göre, talep edilen tüm ihtiyaçların bu kapsamda olduğu idarece kabul edilmiĢ sayılır. 4. Hukuk Devletlerinde, bütün idareler yazılı kurallara göre hareket etmek zorundadır. Yazılı kuralların izin vermediği hiçbir ihtiyaç, iĢletici kuruluĢtan talep edilemez. Bununla birlikte yazılı kurallara bağlı olarak talep edilen her türlü ihtiyacın iĢletici kuruluĢlarca karĢılanması gerekir. KarĢılanmadığı takdirde, bunun bir yaptırımı olmak zorundadır. Bu yaptırımların da yazılı olarak belirlenmiĢ olması zorunludur. Aksi halde, Devletin düzenleyici ve denetleyici yapısından söz edilemeyeceği gibi, ihtiyaçların karĢılanması da mümkün olmayacaktır. Bu anlamda, yapılan Kanun değiĢikliği hiçbir tereddüdü gidermemiĢtir. Düzenlemenin, daha açık ve mutlaka müeyyide içerecek Ģekilde yapılması gerekir. Ġdare yazı ile talep ettiği ihtiyaçların 218. Madde kapsamında olmadığı gerekçesiyle rücu edilemeyeceğini ileri sürmektedir. O halde, bu ihtiyaçların neden iĢleticilerden talep edildiğinin de açıklanması gerekir. Mevzuatın vermediği bir yetkiyi idarenin kullanması mümkün değildir. Ġdare bu ihtiyaçları talep ettiğine göre, bu ihtiyaçların kapsama girdiğini düĢünmekte, iĢletici kuruluĢlar ise, ihtiyaçları karĢılamadığına göre, bu ihtiyaçların kapsama girmediğini düĢünmektedir. Dolayısıyla, bu hususta yargının karar vermesi, her iki tarafın da yargı kararına uyması gerekir. Bu konuda yargı kararının ne olacağı Rücu davası açılmadan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 bilinemez. Bu nedenle rücu davası açılması gerekir. BULGU 4: YurtdıĢına lisansüstü eğitim amacı ile gönderilen Gümrük ve Ticaret Bakanlığı MüfettiĢlerine Devlet Memurları Kanunu ve Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı olarak maaĢlarının tam ödenmesi ve harcırah ödenmesi; Tespit 1: Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik Ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin yurtdıĢına gönderilmeye iliĢkin 71.6. maddesinde Devlet Memurları Kanunu ve Harcırah Kanununa aykırı hükümlere yer verilmesi; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin yurtdıĢına gönderilmeye iliĢkin 71. maddesinin birinci fıkrasında meslekte fiilen altı yıl görev yapmıĢ müfettiĢlere, uygun görülecek konularda mesleki bilgi, görgü ve uzmanlıklarını artırmak, Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak üzere, bir yıldan fazla olmamak üzere yurt dıĢına gönderilebilme imkanı tanınmıĢtır. Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise lisansüstü öğrenime gönderilen müfettiĢlerden bu maddenin birinci fıkrası hükmünden yararlanmamıĢ olanların ilk yılının bu fıkra hükmünden yararlandırılacak Ģekilde kullandırılacağı hüküm altına alınmıĢtır. YurtdıĢı lisansüstü öğrenime gönderilen müfettiĢlere eğitimlerinin ilk yılında fiilen herhangi bir görev verilmediği halde, Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik Ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin yukarıda yer verilen hükümleri ile geçici görevle yurtdıĢında bulundukları kabul edilerek maaĢları kesinti yapılmadan tam ödenmekte ve yurtdıĢı harcırah ödenmektedir. Harcırah Kanunu 14. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici görev yolluğu bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir vazifenin ifası amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dıĢında baĢka bir yere gönderilenlere ödenebilmektedir. Geçici görev yolluğu ödenebilmesinin temel koĢulu ilgili Kuruma ait bir vazifenin ifasıdır. YurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilen müfettiĢlere fiilen yeni bir görev verilmeden Yönetmelik gereği yurtdıĢında geçici görevlendirilmiĢ sayılması mümkün değildir. Diğer taraftan yine aynı Kanunun 37. maddesinde “Mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere, bu Kanuna

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 göre geçici görev gündeliği verilir. ……. Yurtiçinden veya yurtdışından sağlanan burslara dayanılarak veya aylıkları transfer edilmek suretiyle staj ve öğrenim amacıyla yurtdışına gönderilenlere bu madde hükmü uygulanmaz. Bunlara ilgili kanun hükümlerine göre müstehak oldukları ödeme yapılır.” hükmüne yer verilmiĢtir. Buna göre aylıkları transfer edilmek sureti ile staj ve öğretim amacıyla yurtdıĢına gönderilenlere harcırah verilemeyecek ilgili kanun hükümlerine göre müstehak oldukları ödeme yapılabilecektir. Nitekim Devlet Memurları Kanununun “Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri”ne iliĢkin 79. maddede Kurumlarınca gönderilenlerden, uluslararası kuruluĢlarda staj yapan ve çalıĢma esas ve usulleri ile misyon Ģeflikleriyle iliĢkileri Devlet Personel BaĢkanlığının görüĢü üzerine DıĢiĢleri Bakanlığınca belirlenen memurlara, gittikleri ülkelerde sürekli görevle bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurtdıĢı aylığı tutarı, diğerlerine bu tutarın 2/3’ü ödeneceği hüküm altına alınmıĢtır. Devlet Memurları Kanunu ve Harcırah Kanununun yurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilenlere iliĢkin hükümlerine aykırı olarak lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢına giden müfettiĢlere eğitimlerinin ilk yılında maaĢlarının kesinti yapılmadan tam ödenmesi ve harcırah ödenmesi sonucunu doğuran Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik Ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin 71. maddenin altıncı fıkrasının ilgili Kanun hükümlerine aykırı hükümlerinin değiĢtirilmesi gerekmektedir. Tespit 2: Lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢına gönderilen müfettiĢlere eğitimlerinin ilk yılında maaĢlarının tam ödenmesi ve harcırah ödenmesi; Yapılan incelemelerde, yurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilen Gümrük ve Ticaret Bakanlığı MüfettiĢlerinin 657 sayılı Kanunun 78 ve 79. maddeleri ile “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” hükümleri doğrultusunda Bakanlar Kurulu Kararı ile yurtdıĢına eğitime gönderildiği halde, bu kiĢilere yukarıda sayılan mevzuat hükümlerinde belirtilen ödemelerin üzerinde ödeme yapıldığı tespit edilmiĢtir. 657 sayılı Kanunun 80. maddesi gereğince hazırlanmıĢ olan “YetiĢtirilmek Amacıyla

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” 21.01.1974 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilmiĢtir. Bu Yönetmeliğin 4. maddesi gereğiKurumlar, her yıl bütçe olanaklarıyla, gelecek mali yıl içinde yetiĢtirilmek, eğitilmek, bilgileri artırılmak, staj,öğrenim veya ihtisas yaptırılmak üzere yurt dıĢına ve/veya DıĢiĢleri Bakanlığınca bildirilen uluslararası kurum ve kuruluĢlaragöndermek istedikleri Devlet memurlarına iliĢkin önerilerini, bütçe ödenekleriyle ilgili tedbirlerini almak suretiyle, DevletPersonel BaĢkanlığına bildirirler. Bu öneriler Devlet Personel BaĢkanlığınca incelenerek Maliye Bakanlığının da görüĢü alınarak karara bağlanır ve Bakanlar Kurulunun onayına sunulmak üzere Devlet Personel BaĢkanlığının bağlı olduğu Bakanlıkça BaĢbakanlığa gönderilir. Bakanlar Kurulunun onamasından sonra Kurumlara kontenjan ayrılır. Buna göre Gümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢ ve uzmanlarının eğitim ve staj amacı ile yurtdıĢına gönderilmelerine iliĢkin olarak yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gerekçe gösterilmek sureti ile Devlet Personel BaĢkanlığına yurtdıĢı kontenjan talebine iliĢkin olarak yazı yazılmıĢtır. Bakanlar Kurulunun onay yazısında da 657 sayılı Kanunun 80. maddesi ve 21.01.1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Kararname ile yürürlüğe konulan “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik”in 4. maddesine göre onay verildiği anlaĢılmaktadır.
Gerek istenen kontenjan ve buna iliĢkin Bakanlar Kurulu onay yazısında; gerekse de Gümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢlerinden yurtdıĢına eğitim amacı ile gönderileceklerle ilgili görev yazılarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 78 ve 79. maddeleri ile “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” dayanak olarak kullanıldığı halde bu kiĢilere yapılan maaĢ ödemelerinde yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerine uyulmadığı anlaĢılmaktadır. 657 sayılı Kanunun 79. maddesi ve “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik”in 12. maddesi hükmü gereği Kurumlarınca açılan seçme veya yarıĢma sınavında baĢarılı olan ve Bakanlar Kurulunca kurumlar itibarıyla belirlenen kontenjan kapsamında bütçe olanaklarıyla gönderilenlere, gittikleri ülkede sürekli görevle bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurtdıĢı aylığının 2/3’ü ile her türlü ödemeler dahil yurtiçi aylığının kanuni kesintilerden sonra kalan net tutarının %60’ının ödenmesi gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 Ayrıca aynı Yönetmeliğin 13. Maddesine göre bu Ģekilde gönderilenlere “eğitim ve öğretim sırasında ihtiyaç duyulan kitap, defter, kalem ve kırtasiye masraflarını karĢılamak için” ek ödenek verilmektedir. Buna göre 657 sayılı Kanun ve buna istinaden çıkarılan Yönetmelik uyarınca ödenmesi gereken kalemler Ģunlardır;

• Yurtiçi aylığının kanuni kesintilerden sonra kalan net tutarının %60’ı,
• Dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurtdıĢı aylığının 2/3’ü,
• YurtdıĢı öğrenim faturaları,
• GidiĢ - dönüĢ yol giderleri, Yükleme ve kefalet senedi, pasaport harcı,Yolculuk süresince seyahat gündeliği ile diğer zorunlu giderleri ve kırtasiye giderleri Lisansüstü öğrenim amacı ile yurtdıĢına gönderilenlere yukarıdaki haklar tanınmıĢ iken aynı statüdeki Gümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢlerinin eğitimlerinin ilk yılı geçici görevlendirme kapsamında değerlendirilmekte ve -Yurtiçi aylığının tamamı ve YurtdıĢı gündeliği,-YurtdıĢı öğrenim faturaları, -GidiĢ - dönüĢ yol giderleri, yükleme ve kefalet senedi, pasaport harcı, yolculuk süresince seyahat gündeliği ile diğer zorunlu giderleri ve kırtasiye giderleri karĢılanmaktadır. Devlet Memurları Kanunu ve “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” hükümleri gereği lisansüstü öğrenim amacı ile yurtdıĢına gönderilenlere ödenmesi gereken tutarlar belirlenmiĢtir. Ancak ilgili Kanun hükmüne aykırı olarak lisansüstü öğrenim amacı ile yurtdıĢına gönderilenGümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢleri yurtdıĢında bulundukları ilk yıl geçici görevli sayılmıĢlar ve yurtiçi aylığının kanuni kesintilerden sonra kalan net tutarının %60’ı ödenmesi gerekirken tamamı ödenmiĢ ve harcırah ödemesi yapılmaması gerekirken harcırah ödenmiĢtir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢlerine, lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢında bulundukları süre içerisinde Kurumları ile ilgili fiilen herhangi bir görev verilmeden geçici görevlendirilmiĢ sayılmaları ve ilk yıllarında harcırah ödenmesi ve aylıklarını tam almaya devam etmeleri Harcırah Kanunu ve Devlet Memurları Kanununun yukarıda yer verilen hükümleri gereği mümkün değildir. Kamu idaresi cevabında; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından bulgumuza verilen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 cevapta özetle;  12/08/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin 71’inci maddesinin birinci fıkrası, beĢinci fıkrası ve altıncı fıkrası hükümleri gereği Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin, mesleki bilgi, görgü ve uzmanlıklarını artırmak, Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak üzere bir yıldan fazla olmamak üzere yurt dıĢına gönderildikleri; Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin yüksek lisans amacıyla yurt dıĢına gönderilmeleri halinde ise anılan maddenin altıncı fıkrası hükmü gereğince, yurt dıĢına gönderilen Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerine ilk yılda hem Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görme ve çalıĢmalarda bulunma hem de lisansüstü eğitim yapma görevi verildiği;lisansüstü eğitimi tamamlayan Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢine yönelik yapılan çalıĢmaları içeren çalıĢma raporları hazırladıkları ve Bakanlığa sundukları;  Lisansüstü eğitim amacıyla yurtdıĢına gönderilen Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerine, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin 71’inci maddesi uyarınca Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görme ve çalıĢmalarda bulunma görevi yüklenmekle birlikte hangi konuda çalıĢma yapacağı hususunda müfettiĢlere inisiyatif verildiği; bunun sebebinin ise, lisansüstü eğitime giden Gümrük ve Ticaret MüfettiĢinin lisansüstü eğitim konusuna uyumlu olacak bir konuyu seçebilmesine olanak tanımak ve böylece de her iki görevin etkin ve verimli bir Ģekilde yerine getirilmesini sağlamak olduğu;  SayıĢtay Genel Kurulunca (10/10/1985 tarihli ve 4512/1 sayılı) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 78, değiĢik 79 ve 281’inci maddeleri uyarınca meslekleri ile ilgili hizmetlerde yetiĢtirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak, staj veya lisans üstü öğrenim yapmak üzere yurt dıĢına gönderilen ve kendilerine aynı zamanda usulüne uygun Ģekilde araĢtırma ve inceleme görevi de verilen denetim elemanlarına; 1) Geçici görevin ifa edildiği süre zarfında, sadece yurt dıĢı geçici görev gündeliği ödenmesinin uygun olacağı, 2) Geçici görevin bitiminden sonra ise, transfer edilecek aylık veya burs miktarı ile özel olarak sağlanan burs tutarının, gidilen ülkede sürekli görevle bulunan ve 9’uncu derecenin 1’inci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurt dıĢı aylığının yarısına tamamlanması gerektiğine karar verildiği;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41  Lisansüstü eğitim yapmak amacıyla iki yıl süreyle yurt dıĢına gönderilen ve söz konusu iki yıllık sürenin ilk yılında inceleme ve araĢtırma görevi de verilen Hesap Uzmanlarına, aynı zamanda inceleme ve araĢtırma yaptığı ilk yıl için ödenen yurt dıĢı gündeliğinin hesabında, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 42’nci maddesinde yer alan sınırlamalara uyulmaksızın ödemede bulunulması neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile tesis edilen tazmin kararlarının SayıĢtay Temyiz Kurulu kararıyla (Tutanak tarihi: 04/02/2014, Ġlam No: 926, Daire:7) kaldırıldığı;  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin mevzuat kapsamında olduğu ve lisansüstü eğitim amacıyla yurt dıĢına gönderilen Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerine, ilk yılda geçici görevli olmaları nedeniyle de 6245 sayılı Kanun gereğince harcırah verilmesinin mevzuatın gereği verilen bir karar olduğu; aksine davranıĢ ise kamu görevlisinin yönetmelik hükmüne aykırı davranması sonucunu doğuracağı;  Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin 657 ve 6245 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde bir yıl geçici görevli olarak iki yıl da lisansüstü eğitim amacıyla toplam üç yıl süreyle yurt dıĢına gönderilmeleri mümkün iken Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin 71’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmüyle bu sürenin iki yıla indirildiği ve bu uygulama sonucunda da kamu kaynağında eksilmeye neden olmak bir yana ödenecek tutarlarda tasarruf sağlandığı belirtilerek; hesabına yer verilmiĢtir. Yapılan bu hesaplama ile; [ (174.193,08 TL +265.902,22 TL) 440.095,30 TL – 307.144,19 TL] 132.951,11 TL tasarruf sağlandığı, Ġfadelerine yer verilmektedir. Yurtiçi maaş+ek ödeme Yurtdışı harcırah Toplam Yurtiçi maaş+ek ödeme Yurtdışı maaşı Toplam Yurtiçi maaş+ek ödeme Yurtdışı maaşı Toplam Yurtiçi maaş+ek ödeme Yurtdışı maaşı Toplam 63.545,40 110.647,68 174.193,08 38.127,24 94.823,87 132.951,11 76.254,48 189.647,74 265.902,22 101.672,64 205.471,55 307.144,19 ** Hesaplamalarda; 2015 yılı Ocak ayı maaş katsayısı ve 21.04.2015 günlü ABD Dolar kuru baz alınmıştır. yurtdışı geçici görev 1 yıl yurtdışı lisansüstü eğitim 1 yıl yurtdışı lisansüstü eğitim 2 yıl lisansüstü eğitim+geçici görev 1+1=2 yıl

• Hesaplamalarda; Ülke olarak ABD ve Unvan olarak Başmüfettiş baz alınmıştır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 Sonuç olarak Tespit 1- Ġlk tespitimizde Devlet Memurları Kanunu ve Harcırah Kanununun yurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilenlere iliĢkin hükümlerine aykırı olarak lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢına gönderilen müfettiĢlere eğitimlerinin ilk yılında maaĢlarının kesinti yapılmadan tam ödenmesi ve harcırah ödenmesi sonucunu doğuran Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin 71. maddenin 6 ıncı fıkrasının ilgili Kanunlara aykırı hükümlerinin değiĢtirilmesi gerektiği hususuna yer verilmiĢtir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin yurtdıĢına gönderilmeye iliĢkin 71. maddenin 1 inci fıkrasında meslekte fiilen altı yıl görev yapmıĢ müfettiĢlere, uygun görülecek konularda mesleki bilgi, görgü ve uzmanlıklarını artırmak, Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak üzere, bir yıldan fazla olmamak üzere yurt dıĢına gönderilebilme imkanı tanınmıĢtır. Aynı maddenin 6 ıncı fıkrasında ise lisansüstü öğrenime gönderilen müfettiĢlerden bu maddenin birinci fıkrası hükmünden yararlanmamıĢ olanların ilk yılının bu fıkra hükmünden yararlandırılacak Ģekilde kullandırılacağı hüküm altına alınmıĢtır. Bulgumuza cevaben gönderilen yazıda lisansüstü eğitim amacıyla yurt dıĢına gönderilen Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin 71’inci maddesi gereğince ilk yılda hem Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak hem de lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirildiği belirtilmektedir. Yapılan incelemelerde gerek yurtdıĢı kontenjan talebine iliĢkin olarak Devlet Personel BaĢkanlığına yazılan yazı, gerekse de görevlendirme yazıları incelendiğinde, ilgili kiĢilere yurtdıĢı eğitim dıĢında, Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak gibi herhangi bir görev verilmediği görülmektedir. Ġlgili kiĢilerin usulüne uygun Ģekilde araĢtırma ve inceleme görevi verildiğini gösteren herhangi bir görevlendirme yazısı bulunmadığı gibi yurtdıĢı eğitime iliĢkin görevlendirme yazılarında da böyle bir görevlendirmeden bahsedilmemekte yalnızca “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin 71 inci Maddesinin 6 ıncı fıkrasına istinaden 24 aylık eğitimlerinin ilk 12 aylarının geçici görevden sayılmasına” ifadelerine yer verilmektedir. Bu ifade doğrultusunda da ilgili kiĢilere usulüne uygun Ģekilde verilmiĢ

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 herhangi bir görev olmadığı halde görev verilmiĢ gibi harcırah ödenmekte ve maaĢları tam ödenmektedir. Bulgumuzda da değindiğimiz üzere Harcırah Kanunu 14. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici görev yolluğu bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir vazifenin ifası amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dıĢında baĢka bir yere gönderilenlere ödenebilmektedir. Geçici görev yolluğu ödenebilmesinin temel koĢulu ilgili Kuruma ait bir vazifenin ifasıdır. YurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilen müfettiĢlere fiilen usulüne uygun olarak herhangi bir görev verilmeden Yönetmelik gereği yurtdıĢında geçici görevlendirilmiĢ sayılması mümkün değildir. Yine Harcırah Kanunun 37. Maddesi gereği, aylıkları transfer edilmek sureti ile staj ve öğretim amacıyla yurtdıĢına gönderilenlere harcırah verilemeyecek, ilgili kanun hükümlerinegöre müstehak oldukları ödeme yapılabilecektir. Nitekim Devlet Memurları Kanununun “Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri”ne iliĢkin 79. maddede yurtdıĢına lisansüstü eğitim amacı ile gönderilenlere yapılacak ödemelere yer verilmiĢtir. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda usulüne uygun Ģekilde yapılmıĢ fiili bir görevlendirme olmadığı halde lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢına gönderilen müfettiĢleri, eğitimlerinin ilk yılında, geçici görevliymiĢ gibi değerlendirilerek maaĢlarının kesinti yapılmadan tam ödenmesi ve harcırah ödenmesi sonucunu doğuran Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik Ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliğinin 71. maddenin altıncı fıkrasının Devlet Memurları Kanunu ve Harcırah Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerine aykırı olduğu ve ilgili Kanun hükümleri doğrultusunda değiĢtirilmesi gerektiği düĢünülmektedir. Tespit 2- Ġkinci tespitimizde, yurtdıĢına eğitim amacı ile gönderilen Gümrük ve Ticaret Bakanlığı MüfettiĢlerinin 657 sayılı Kanunun 78 ve 79. maddeleri ile “YetiĢtirilmek Amacıyla Yurt DıĢına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” hükümleri doğrultusunda Bakanlar Kurulu Kararı ile yurtdıĢına eğitime gönderildiği halde, bu kiĢilere yukarıda sayılan mevzuat hükümlerinde belirtilen ödemelerin üzerinde ödeme yapıldığı tespitine yer verilmiĢtir. Bulgumuza cevaben gönderilen yazıda lisansüstü eğitim amacıyla yurt dıĢına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44 gönderilen Gümrük ve Ticaret MüfettiĢlerinin, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı Yönetmeliği’nin 71’inci maddesi gereğince ilk yılda hem Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak hem de lisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirildiği belirtilmektedir. Ancak yukarıda da açıklandığı üzere gerek yurtdıĢı kontenjan talebine iliĢkin olarak Devlet Personel BaĢkanlığına yazılan yazıda, gerekse de görevlendirme yazılarında, ilgili kiĢilere yurtdıĢı eğitim dıĢında Bakanlığı ilgilendiren konuların iĢleyiĢini yerinde görmek ve çalıĢmalarda bulunmak gibi herhangi bir görev verilmediği anlaĢılmaktadır. Ġlgili görevlendirme yazılarında yer alan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinin 71 inci Maddesinin 6 ıncı fıkrasına istinaden 24 aylık eğitimlerinin ilk 12 aylarının geçici görevden sayılmasına” ifadelerine yer verilmek sureti ile ilgili kiĢilere fiilen bir görev verilmediği halde görev verilmiĢ gibi harcırah ödenmekte ve maaĢları tam ödenmektedir Diğer taraftan ilgili ödemelerin yapılabileceği konusunda SayıĢtay Genel Kurulunun (10/10/1985 tarihli ve 4512/1 sayılı) kararı örnek gösterilmektedir. Bu kararda, “..meslekleri ile ilgili hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak, staj veya lisans üstü öğrenim yapmak üzere yurtdışına gönderilen ve kendilerine aynı zamanda usulüne uygun şekilde araştırma ve inceleme görevi de verilen denetim elemanlarına” geçici görevin ifa edildiği süre zarfında, sadece yurtdıĢı geçici görev gündeliği ödenmesinin uygun olacağı hususuna yer verildiği görülmektedir. Buna göre yurtdıĢına lisansüstü eğitim amacı ile gönderilen kiĢilere harcırah ödenebilmesinin koĢulu usulüne uygun Ģekilde araĢtırma ve inceleme görevi de verilmesidir. Kısaca usulüne uygun olarak herhangi bir görevlendirme yapılmadan harcırah ödemesi yapılamayacaktır. Buna göre usulüne uygun Ģekilde herhangi bir görev verilmeden Yönetmelik kapsamında görev verilmiĢ gibi değerlendirilmeleri ve bu kapsamda ödeme yapılması mümkün değildir. Son olarak kamu zararı oluĢmadığı yönündeki iddia ise bu kiĢilerin yurtdıĢına ayrıca geçici görevle görevlendirilmeleri varsayımı altında yapılmaktadır ki böyle bir durum söz konusu değildir. Kaldı ki bu kiĢilerin fiilen herhangi bir görevle görevlendirilmedikleri halde görevlendirilmiĢ gibi sayılmaları kamunun yurtdıĢında yapılacak hizmetten mahrum kalması sonucunu doğurduğu gibi ayrıca lisansüstü eğitim sırasında Kanunen ödenmesi gereken miktarın üzerinde ödeme yapılması sonucunu da doğurmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı müfettiĢlerine, lisansüstü eğitim amacı ile yurtdıĢında bulundukları süre içerisinde, Kurumları ile ilgili usulüne uygun olarak herhangi bir görev verilmeden geçici görevlendirilmiĢ sayılmaları ve ilk yıllarında harcırah ödenmesi ve aylıklarını tam almaya devam etmelerinin Harcırah Kanunu ve Devlet Memurları Kanununun yukarıda yer verilen hükümleri gereği mümkün olmadığı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI TASFĠYE HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ................................ 52 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ...................................................... 53 SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU ..................................................................................................................... 54 DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ................................................................. 54 DENETĠM GÖRÜġÜ ......................................................................................................................................... 55 DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER .................................. 56 EKLER................................................................................................................................................................. 66

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 08.06.2011 tarih ve 27958 sayılı Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanarak yürürlüğe girmiĢ, bu Kanun Hükmünde Kararname ile gümrük teĢkilatı bakanlık düzeyinde yapılandırılmıĢtır. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname'nin 15 inci maddesi ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne verilen görevler kapsamında yapılması gerekli olan bir kısım faaliyetler, idari ve mali yönden genel müdürlük tarafından yönetilen ve Bakanlık bünyesinde faaliyet gösteren 23 döner sermaye iĢletme müdürlüğü tarafından yerine getirilmektedir. 22.12.2011 tarih ve 28150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu Kararı ile bakanlığın taĢra teĢkilatına iliĢkin düzenleme yapılmıĢtır. Yapılan bu düzenlemelere göre bakanlık bünyesinde bulunan iĢletme müdürlükleri, teĢkil edilen 15 farklı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüklerinin 2014 yılı baĢlangıç gelir tahmini 109.150.000 TL, baĢlangıç ödeneği ise 98.312.000 TL olarak bütçeleĢtirilmiĢtir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmeleri Merkez Muhasebe Biriminden alınan verilere göre ise 2014 yılı gelir toplamı 98.995.747,42TL, 2014 yılı gider toplamı ise 59.022.078,82 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Döneme ait vergi ve benzeri yasal yükümlülükler. Dönem net karı ise 7.994.733,72 TL tutarındaki vergi ve diğer yasal yükümlükler sonrasında 31.978.934,88 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu'nun 8 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 17.12.2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren " Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri İle Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar" ile SayıĢtay denetimine tabi kamu idarelerince tutulan defter, kayıt, belge ve bilgilerden SayıĢtay'a sunulacak olanların çeĢitleri, verilme yeri ve süreleri ile ilgili usul ve esaslar düzenlenmiĢtir. Buna göre Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 53 Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi Müdürlüğü tarafından hesap dönemi sonunda SayıĢtay'a verilen defter, mali tablo, belge, bilgiler Ģu Ģekildedir: a) BirleĢtirilmiĢ veriler defteri. b) Geçici ve kesin mizan. c) Bilanço ç) Belgeler; 1-Kasa sayım tutanağı, 2-Banka mevcudu tespit tutanağı, 3-Alınan çekler sayım tutanağı, 4-Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, 5-Teminat mektupları sayım tutanağı, 6-Değerli kağıtlar sayım tutanağı, 7-Envanter Defteri. d) Gelir tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 54 SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlükleri, SayıĢtaya verilen defter, tablo ve belgeler ile denetim için gerekli kanıtlayıcı belge ve bilgilerden faydalanılarak 2014 yılı hesap ve iĢlemlerinin incelenmesi yolu ile denetlenmiĢtir. Ekip tarafından

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 55 belirlenerek yürütülen denetimin kapsamında; Orta Anadolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren Merkez Tasfiye ĠĢletme Müdürlüğü ve Ergazi Tasfiye ĠĢletme Müdürlüğüne, Orta Karadeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren Samsun Tasfiye ĠĢletme Müdürlüğüne, Doğu Karadeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren Trabzon Tasfiye ĠĢletmesi Müdürlüğüne, ait tüm hesap ve iĢlemler incelenmiĢtir. Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda yukarıda belirtilen kapsamda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. DENETĠM GÖRÜġÜ Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesinin 2014 hesap yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 56 DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Döner sermaye bütçesi içerisinde yer alması gereken kantar payı gelirlerinin mevzuat hükümlerine aykırı olarak özel bir hesapta tutulması dolayısıyla Bakanlık harcamalarının Kamu Ġhale Kanunu hükümlerine uyulmadan bu hesaptan denetim kapsamının dıĢında yapılması Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile TOBB arasında, sınır kapılarından elde edilen kantar ücretlerinin %25'inden oluĢan idare payına iliĢkin usul ve esasları belirleyen protokolün, mevzuata aykırı hükümler taĢıdığı tespit edilmiĢtir. TOBB tarafından modernize edilen Sarp, Cilvegözü, Habur, Kapıkule, Nusaybin ve Hamzabeyli gümrük kapılarına ait uygulama sözleĢmelerinin muhtelif maddelerinde kantar ücretleri ile ilgili olarak aĢağıda belirtilen hükümlere yer verilmiĢtir. "TOBB (veya şirket) tarafından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu 218 inci maddesi hükmü çerçevesinde, gümrük idarelerinin büyük onarım, teknik donanım, kırtasiye ve demirbaş ile tefriş ihtiyaçlarını ayni olarak karşılamak ve yeni gümrük tesisleri inşa etmek üzere sözleşme süresince her yıl elde edilecek kantar ücretinin %25 i ayrılır. Ayrılan paya ilişkin işlemlerin usul ve esasları gümrük müsteşarlığı ve TOBB arasında yapılacak bir protokolle belirlenir." Bu hükümlere göre TOBB yükleniminde yap iĢlet devret modeliyle modernize edilen sınır kapılarında kantar ücretleri adı altında elde edilen gelirin %25'i belirlenen giderlerin karĢılanması amacıyla idareye bırakılmıĢtır. Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğünden edinilen bilgi sonucunda idare payının 2014 yılsonu itibariyle gerçekleĢmeleri aĢağıda yer almaktadır: SINIR KAPISI KANTAR ÜCRETLERĠ PAYI CĠRO PAYI* TOPLAM(TL) HABUR 5.437.762 - 5.437.762 CĠLVEGÖZÜ 519.635 - 519.635

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 57 SARP 1.226.349 - 1.226.349 KAPIKULE 1.782.030 13.296.881 15.078.911 HAMZABEYLĠ 1.015.006 - 1.015.006 NUSAYBĠN 80.962 - 80.962 TOPLAM(TL) 10.061.744 13.296.881 23.358.625

• Ciro payı Euro olarak hesapta tutulmaktadır. 31.12.2014 MB Euro kur dikkate alınarak TL’ye çevrilmiĢtir. Yukarıda yer alan tabloya göre 2014 yılı içerisinde bu hesapta biriken toplam tutarın 23.358.625 TL olduğu tespit edilmiĢtir. A) Öncelikle, yap iĢlet devret sürecine iliĢkin dosyalarda yer alan hesaplamalara göre tespit edilen iĢletme süreleri, bu payın idareye kalacağı göz önünde bulundurularak belirlenmiĢtir. Yani bu Ģekilde bir pay öngörülmeseydi iĢletme süreleri mevcut halinden daha düĢük olacak ve sınır kapıları çok daha önce kamuya devredilecekti. Bu itibarla idare payı olarak adlandırılan tutar, kamu gücüne dayanılarak elde edilmektedir ve bu Ģekilde elde edilmiĢ olan bir kaynağın saklanması, kaydedilmesi, harcanmasına ait süreçler idare ile Ģirket arasında yapılan protokolle değil, yasal mevzuatla belirlenmelidir. Bu nedenle söz konusu sözleĢme maddesinin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. Nitekim Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından Devlet Planlama TeĢkilatına konuyla ilgili gönderilen 21.01.2011 tarih ve 876 no'lu yazıda; bu Ģekilde bir uygulamanın, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim Ve Kontrol Kanununun 6 ıncı maddesinde yer alan Hazine Birliği ve 13 üncü maddesinde yer alan Bütçeleme ilkelerine aykırılık taĢıdığı belirtilmektedir. Kanuna aykırı sözleĢme maddeleri ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 27 nci maddesinde yer alan ; " Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 58 Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur" ifadeleri nedeniyle yukarıda belirtilen sözleĢme hükmünün geçerliliği bulunmamaktadır. B) Kanuna aykırı olduğu düĢünülen maddeye dayanılarak hazırlanan protokol, 11/10/2011 tarihinde Gümrük MüsteĢarlığı ile TOBB arasında imzalanmıĢtır. Protokolde yer alan hükümler kısmen aĢağıda yer almaktadır. Madde 3: Protokol gümrük kapılarının yap işlet devret sözleşmeleri kapsamında yapımı, işletilmesi ve devrine ilişkin yürürlükte olan sözleşmeler ile imzalanan ve imzalanacak sınır kapılarını kapsamaktadır. Madde 4: Protokol süresi sözleşmelerin tamamının bittiği tarihe kadar devam etmektedir. Madde 5: Şirket bu payı ayrı bir banka hesabında tutar. Ayrılan payın yatırılacağı banka hesabı, hesabın türü, hesabın süresi, faiz oranı vb. hususlar idarenin onayı alınmak suretiyle Şirket tarafından belirlenmektedir. Madde 6: Temin edilecek mal veya hizmetlerin şartname ve sözleşmeye uygunluğu talep eden birimce muayene ve/veya kontrol edilerek tutanağa bağlanır. Bu tutanakla uygun görülenlerin temin işlemleri şirket tarafından yerine getirilerek, talepte bulunulan birime teslimi sağlanır. Madde 7: Payın kullanım yeri, şekli, zamanı, vb. hususlara ilişkin usul ve esasların belirlenme yetkisi idareye aittir. Harcama belgeleri idare adına düzenlenir. Temin ve teslim edilen mal veya hizmetin bedeli ; teslim işleminden sonra teslim ve tesellüm belgesinin şirkete intikalinden itibaren takip eden 10 (on ) gün içerisinde Şirket tarafından ödenir. Belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenerek şirkete intikal ettirilmiş belgelere dayanılarak yapılan harcamalardan dolayı Şirket hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz." Protokol hükümlerinden anlaĢılacağı üzere kantar ücretlerinden idare adına ayrılan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 59 pay, Ģirket adına açılan bir hesapta tutulmaktadır. Ġdare tarafından talep edilen mal ve hizmetler, Ģirket tarafından temin edilmek suretiyle ödemeleri gerçekleĢtirilmektedir. Temin usulüne TOBB bünyesinde kurulan Ģirket karar vermekte ve bu iĢlemden dolayı da herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir. Bakanlık tarafından talep edilen iĢlerin temin iĢlemlerinin TOBB'nin kurduğu Ģirket tarafından gerçekleĢtiriliyor olması ve bu Ģirketin sorumlu tutulamayacağının belirtilmesi; idarelerin hesap verebilirliğine dayanan, saydam bir kamu mali yönetimi için gerekli düzenlemelerin yapılması ve önlemlerin alınmasından sorumlu bulunduğunun esas olduğu bir kamu yönetimi anlayıĢıyla bağdaĢmamaktadır. Öte yandan sözleĢme ile Ġdare adına ayrılacak payın saklanma iĢlemleri Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılmalıdır. ġöyle ki; 03.06.2011 tarih ve 640 Sayılı "Gümrük ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin "Döner Sermayenin ĠĢletmesi" baĢlıklı 28 inci maddesinde; ödenmiĢ sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına ulaĢtıktan sonra, yılsonu kârı hesap dönemini izleyen Nisan ayının sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılacağı ve Döner Sermaye ĠĢletmesinin gelirlerinin 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde sayılan gelir getirici faaliyetlerden elde edilen gelirlerden oluĢtuğu belirtilmiĢtir. Bu hükümlere göre Döner Dermaye ĠĢletmesinin gelirleri 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin birinci fıkrasında ve 15 inci maddede yer alan faaliyetlerden elde edilen gelirlerden oluĢmaktadır. 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün görevleri sayılmaktadır. Bu maddenin konu ile ilgili kısımları Ģu Ģekildedir: f) Gümrük idarelerinin denetimi altındaki alanlarda yükleme, boşaltma, nakletme, elleçleme, ambarlama, tartım ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak j) Gümrük hizmetlerinin geliştirilmesi ve kaçakçılıkla etkin mücadele edilmesine yönelik faaliyetler kapsamında, modernizasyon, otomasyon; araç-gereç ve teknik cihazların temini; kurs, konferans, toplantı ve seminer düzenlenmesi; envanter, projelendirme, uygulama, araştırma-geliştirme, yayın, rehberlik, danışmanlık, yönetim, işletme, yurtdışı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 60 teşkilatının geliştirilmesi ve benzeri hizmetleri yapmak, yaptırmak veya bunlara katılmak; yap-işlet-devret sözleşmeleri kapsamında alınan Bakanlık payının bu fıkrada belirtilen alanlarda sözleşmelerde yer aldığı şekilde kullanımına yönelik işlemleri yapmak veya yaptırmak." 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde yer alan faaliyetlerden bir tanesi de f bendinde yer aldığı üzere; gümrük idarelerinin denetimi altındaki alanlarda tartım ve benzeri hizmetlerini yapmak veya yaptırmaktır. Bu nedenle sınır kapılarında, kantar ücretlerinden alınan %25'lik payın döner sermaye bütçesi için bir gelir kalemi olduğu açıktır. TOBB'ye ait bir banka hesabında tutulan Kantar Payı ve Ciro Payı gelirlerinin döner sermaye bütçesine aktarılması kanuni bir zorunluluktur. C-1) Hesapta biriken kantar payı gelirlerinin yıl içerisinde kullanımı Bakanlık Makamının 01.11.2011 tarih ve 2011/5 sayılı Olurunda belirtilen usul ve esaslara göre yapılmaktadır. Söz konusu Olurda, Kantar Payı gelirlerinin tutulduğu hesaptan yapılacak mal ve hizmet teminine yönelik harcamaların, Bakanlık ile TOBB ve GTĠ A.ġ. arasındaki protokol uyarınca yapılması ifade edilmektedir. Aynı Olurda ayrıca; talep edilen hizmetlerin öncelikle Genel Bütçe'de bulunan ödeneklerden karĢılanması, ödeneklerin yeterli olmaması durumunda Kantar Payı hesabından karĢılanmasının yerinde olacağı belirtilmektedir. 2014 yılında Kantar Payı hesabından yapılan ve detayları aĢağıdaki tabloda verilen iĢlerin tamamında Genel Bütçede yeterli ödeneğin bulunmaması sebebiyle Kantar Payı hesabının kullanılmasının ilgili Bakanlık birimleri tarafından talep edildiği görülmüĢtür.
2014 yılında bu paydan yapılan harcamaların içeriği aĢağıdaki tabloda yer almaktadır: Talep Edilen ĠĢ Talep Edilen Birim Onay Tarihi GerçekleĢen Miktar (TL) 2014 Dünya Gümrük Günü AB ve DıĢ ĠiĢkiler Müdürlüğü 20.01.2014 220.000 Bakanlık Bloğu ve Ġç Bahçe Düzenlemesi Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 10.02.2014 2.224.099 EBYS Eğitim Semineri Rehberlik ve TeftiĢ BaĢkanlığı 17.02.2014 50.000 Güvenlik Sistemi Kurulumu Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 03.03.2014 2.941.650 Peysaj Projesi Yapımı ve Kontrollük ĠĢi Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 03.03.2014 7.919.813

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 61 Kapıkule Sınır Kapısı Tek Durak Uygulaması Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 24.12.2014 88.500 Notebook ve Ultrabook Alımı Bilgi ĠĢlem Dairesi BaĢkanlığı 19.03.2014 2.000.000 Kars Gümrük Müdürlüğü AçılıĢ Organizasyonu Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 06.03.2014 234.808 Kırgızistan Heyeti Muhafaza Eğitimi AB ve DıĢ ĠliĢkiler Genel Müdürlüğü 11.04.2014 13.000 Eğitim Ġhtiyaç Analizi Eğitim Dairesi BaĢkanlığı 03.07.2014 195.000 Türkiye Ġran Hudut GörüĢmeleri AB ve DıĢ ĠliĢkiler Genel Müdürlüğü 16.04.2014 30.000 Doğu Anadolu GTBM AçılıĢ Organizasyonu Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 09.05.2014 200.677 Türkiye Güney Kore K.T.A. Töreni AB ve DıĢ ĠliĢkiler Genel Müdürlüğü 22.05.2014 180.000 Akaryakıt Antreposu Eğitimi Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü 26.05.2014 35.000 AçılıĢ Organizasyonu Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 26.05.2014 212.397 Ajans Hizmeti Alımı Basın ve Halkla ĠliĢkiler MüĢavirliği 08.07.2014 30.000 BileĢim Sistemleri Bakım Onarımı Bilgi ĠĢlem Dairesi BaĢkanlığı 05.08.2014 6.561.193 Spor Salonu ve AtıĢ Poligonu Eğitim Dairesi BaĢkanlığı 25.08.2014 287.540 Türkiye Ġran Gümrük Ġdaresi BaĢkanları Toplantısı AB ve DıĢ ĠliĢkiler Genel Müdürlüğü 25.07.2014 35.000 Araç Kiralama Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 18.12.2014 5.611.868 Sarp Sınır Kapısı Destek Hizmetleri Dairesi BaĢkanlığı 15.10.2014 1.038.400 Yazılım Programı Temini Hukuk MüĢavirliği 05.11.2014 534.147 Çevrimiçi Veri Ağı Hizmeti Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü 25.12.2014 60.000 Data Hattı Bilgi ĠĢlem Dairesi BaĢkanlığı 26.12.2014 7.923.208 Araç Takip Sistemi Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü 31.12.2014 5.900.000 TOPLAM 44.526.300 Tablodan da anlaĢılacağı üzere; 2014 yılı içerisinde söz konusu Kantar Payı hesabından ihale mevzuatına uyulmayarak Bakanlık ihtiyaçları için 44.526.300 TL harcama yapılmıĢtır. Gerek Gümrük ve Ticaret Bakanlığı gerekse de Döner Sermaye ĠĢletmeleri 4734 sayılı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 62 Kamu Ġhale Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle 640 sayılı KHK’nın 15/j maddesine göre Döner Sermaye ĠĢletmeleri gelirlerinden Bakanlık adına yapılacak harcamalarda da Protokol hükümlerine değil, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu hükümlerine tabi olunmalıdır. C-2) 6085 Sayılı SayıĢtay Kanunu'nun “Denetim Alanı” baĢlıklı 4 üncü maddesinde, Kamu idareleri bütçelerinde yer alıp almadığına bakılmaksızın özel hesaplar dahil tüm kamu hesaplarının, fonların, kaynakların ve faaliyetlerinin denetim kapsamında olduğu belirtilmiĢtir. 6085 sayılı SayıĢtay Kanununun “Sorumlular ve Sorumluluk Alanı” baĢlıklı 7 nci maddesine göre, usulüne uygun biçimde görevlendirilmediği halde kendiliğinden veya verilen emir üzerine gelirleri tahakkuk ettiren, toplayan, harcayan ve bu iĢlemleri onaylayanlar ın, malları muhafaza edenlerin ve idare edenlerle her türlü mali iĢ ve iĢlemleri yürütenlerin iĢlemleri bir hesaba dahil edilmese dahi, sorumlu olacağı ve bu durumun yöneticilerin yazılı emirleri üzerine meydana gelmesi halinde yöneticilerin de sorumlu olacağı belirtilmiĢtir. Buna göre idare payı adı altında özel bir hesapta tutulan maddi kaynağın denetleme yetkisi ve görevi T.B.M.M tarafından SayıĢtay’a verilmiĢtir. Bu kaynağın harcanması sırasında meydana gelen usulsüzlükler nedeniyle sorumlular SayıĢtay’a hesap vermek zorundadırlar. Ancak protokolün 7. maddesinde yer alan " şirkete intikal ettirilmiş belgelere dayanılarak yapılan harcamalardan dolayı Şirket hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz" hükmünün belirtilen maddelere aykırı olduğu düĢünülmektedir. C-3) 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere ödenmiĢ sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına ulaĢtıktan sonra, yılsonu kârı hesap dönemini izleyen Nisan ayının sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmesi için ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılır. Ancak, Protokol hükümleri ile kantar ücretlerinin %25 inden oluĢan idare payı, TOBB' a ait bir banka hesabında yıllar içinde birikmekte ve Genel Bütçeye aktarılmamaktadır. Bu nedenle söz konusu protokol, Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine de aykırıdır. Bu protokol hükümleri sonucunda, protokol kapsamında yapılması gereken mal ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 63 hizmet alımları kendine has bir metot kullanılarak yapılmakla birlikte, Ġdare payınının kullanımı fiilen SayıĢtay denetim alanı dıĢına çıkarılmıĢtır. Sonuç olarak; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile TOBB arasında yapılan yap iĢlet devret sözleĢmelerinin ilgili maddeleri ve protokol hükümlerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve 640 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine aykırılık taĢıdığı düĢünülmektedir. Bu nedenle, TOBB'a ait hesaplarda tutulmakta olan kantar ücretlerinin %25 inden oluĢan idare payının, belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda döner sermaye bütçesine aktarılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bulguya verilen cevapta özetle; 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin YĠD Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesine istinaden Bakanlık ile TOBB ve Gümrük ĠĢletmeleri Tic. A.ġ. (GTĠ) arasında Sarp, Cilvegözü, Habur, Kapıkule, Nusaybin ve Hamzabeyli sınır kapılarının modernizasyonu amacıyla sözleĢmeler imzalandığı, Sarp, Cilvegözü, Habur, Kapıkule Gümrük Kapılarına ait uygulama sözleĢmelerinin muhtelif maddelerinde gümrük idarelerinin büyük onarım, teknik donanım, kırtasiye ve demirbaĢ ile tefriĢ ihtiyaçlarını ayni olarak karĢılamak ve yeni gümrük tesisleri inĢa etmek üzere sözleĢme süresince her yıl elde edilecek kantar ücretinin %25 i oranında pay ayrılacağı, ayrılacak kantar payına iliĢkin iĢlemlerin usul ve esaslarının Gümrük MüsteĢarlığı (Bakanlık) ve TOBB arasında yapılacak bir protokolle belirleneceği hükmünün yer aldığı, bu nedenle Bakanlık ile TOBB ve GTĠ arasında 11.10.2011 tarihinde bir protokolün imzalandığı, 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin özel bir düzenleme olduğu, anılan Kararnamenin 15/1-j maddesinde belirtilen görevleri yerine getirmek üzere düzenlenen protokol hükümlerinin uygulanması ve kantar gelirlerinden ayrılan Bakanlık payı gelirlerinin ve harcamalarının 5018 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmemesi gerektiği, Kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluĢu olan TOBB tarafından Bakanlık payı gelirlerinin Bakanlık adına bankada tutulmasının kanuna aykırılık teĢkil etmediği,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 64 Elde edilen gelirlerin döner sermayeye gelir kaydedilmesi ve yıl sonunda harcanmayan kısmın Hazine’ye gönderilmesinin, 3996 sayılı Kanun hükümlerine ve sözleĢme hükümlerine aykırılık teĢkil ettiği, Mevcut uygulamaya devam edilmesinin uygun olacağının düĢünüldüğü, Ġfadeleri yer almaktadır. Sonuç olarak Ġdarenin bulguya vermiĢ olduğu cevapta özetle, kantar payı Bakanlık payı gelirlerinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmadığını belirtmektedir. 5018 sayılı kanunda yer alan gelir tanımı çok açıktır. Kanun özel hukuk sözleĢmelerinden elde edilen gelirlere iliĢkin herhangi bir istisna getirmeden kamu gelirlerini Ģu Ģekilde sıralamıĢtır. Bu tanıma göre ;

• Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler,
• faiz, zam ve ceza gelirleri,
• taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler
• hizmet karşılığı elde edilen gelirler,
• borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler,
• sosyal güvenlik primi kesintileri,
• alınan bağış ve yardımlar
• diğer gelirler kamu geliridir. Bu tanımlamaya göre, kamu idarelerinin özel hukuk sözleĢmelerinden elde edilen gelirlerin, 5018 sayılı kanuna tabi olduğu açıktır. Bu nedenle, kamu gücüne dayanılarak elde edilmiĢ olan kantar paylarının idarenin özel hukuk sözleĢmesinden elde edilen bir gelir olması nedeniyle, 5018 sayılı kanuna tabi olmayacağı Ģeklinde bir yorum yapılması mümkün değildir. Öneri: Bulguda yer alan gerekçelerden dolayı TOBB’a ait hesaplarda tutulmakta olan, kantar ücretlerinin %25 inden oluĢan idare payının, döner sermaye bütçesine aktarılması gerektiği düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 65

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 66 EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ BĠLANÇOSU ÖNCEKĠ DÖNEM 31.12.2013 CARĠ DÖNEM 31.12.2014 1- AKTĠF VARLIKLAR 72.292.321,44 109.797.509,48
1- DÖNEN VARLIKLAR 72.292.321,44 105.654.783,44 A- Hazır Değerler 70.923.521,86 102.968.214,04
1 - Kasa 53.294,00 29.091,00
2 - Alınan Çekler
3 - Bankalar 70.870.227,86 102.939.123,04
4 - Verilen Çekler ve ödeme Emirleri (-) 0,00
5 - Diğer Hazır Değerler 0,00
B- Menkul Kıymetler 0.00 0.00
1 - Hisse Senetleri 0.00 0.00
2 - Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları 0.00 0.00
3 - Diğer Menkul Kıymetler 0.00 0.00
4 - Menkul Kıymet Değ. DüĢ. KarĢılığı (-)
C- Ticari Alacaklar 20.454,43 8.937,23
1 - Alıcılar
2 - Alacak Senetleri
3 - Alacak Senetleri Reeskontu (-)
4 - Banka Kredi Kartlarından Alacaklar 19.562,23 8.045,03
5 - Verilen Depozito ve Teminatlar 892,20 892,20
6 - Diğer Ticari Alacaklar 0,00 0,00
7 - ġüpheli Diğer Alacaklar
8 - ġüpheli Diğer Alacaklar KarĢılığı (-)
D- Diğer Alacaklar 735.142,91 1.282.627,66
1 - Personelden Alacaklar 42.829,07 52.614,85
2 - Diğer ÇeĢitli Alacaklar 692.313,84 1.230.012,81

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 67 3 - ġüpheli Diğer Alacaklar 2.042.626,48 2.027.696,35
4 - ġüpheli Diğer Alacaklar KarĢılığı (-) -2.042.626,48 -2.027.696,35 E- Stoklar 0,00 665.533,56
1 - Ġlk Madde ve Malzeme 665.533,56
2 - Yarı Mamuller
3 - Mamuller
4 - Ticari Mallar
5 - Diğer Stoklar
6 - Stok Değer DüĢüklüğü KarĢılığı (-)
7 - Verilen SipariĢ Avansları
F- Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım Maliyetleri 0,00 0,00
1 - Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım Maliyetleri
2 - TaĢeronlara Verilen Avanslar
G- Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları 613.202,24 729.470,95
1 - Gelecek Aylara Ait Giderler 613.202,24 729.470,95
2 - Gelir Tahakkukları
H- Diğer Dönen Varlıklar 0,00 0,00
1 - Devreden KDV
2 - Ġndirilecek KDV 0,00
3 - PeĢin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00 0,00
4 - ĠĢ Avansları
5 - Personel Avansları
6 - Sayım ve Tesellüm Noksanları
7 - Diğer ÇeĢitli Dönen Varlıklar
8 - Diğer Duran Varlıklar KarĢılığı (-)
2- DURAN VARLIKLAR 0,00 4.142.726,04

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 68 A- Ticari Alacaklar
1 - Alıcılar
2 - Alacak Senetleri
3 - Alacak Senetleri Reeskontu (-)
4 - Verilen Depozito ve Teminatlar
5 - Diğer Ticari Alacaklar
6 - ġüpheli Ticari Alacaklar KarĢılığı (-)
B- Diğer Alacaklar
1 - Personelden Alacaklar
2 - Diğer ÇeĢitti Alacaklar
3 - ġüpheli Diğer Alacaklar KarĢılığı (-)
C- Mali Duran Varlıklar
1 - Diğer Mali Duran Varlıklar
2 - Diğer Mali Duran Varlıklar KarĢılığı (-)
D- Maddi Duran Varlıklar 0,00 4.142.726,04
1 - Arazi ve Arsalar
2 - Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri
3 - Binalar 972.519,36 972.519,36
4 - Tesis, Makine ve Cihazlar 4.235.151,36 4.901.251,31
5 - TaĢıtlar 739.710,40 2.964.283,50
6 - DemirbaĢlar 4.756.016,18 5.895.766,59
7 - Diğer Maddi Duran Varlıklar
8 - BirikmiĢ Amortismanlar (-) -10.703.397,30 -10.591.094,72
9 - Yapılmakta Olan Yatırımlar
10 - Verilen Avanslar
E- Maddi Olmayan Duran Varlıklar
1 - Haklar
2 - Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar
3 - BirikmiĢ Amortismanlar (-)
4 - Verilen Avanslar
F- Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 69 1 - Arama Giderleri
2 - Hazırlık ve GeliĢtirme Giderleri
3 - BirikmiĢ Tükenme Payları (-)
4 - Verilen Avanslar
G- Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkuklar
1 - Gelecek Yıllara Ait Giderler
2 - Gelir Tahakkukları
H- Diğer Duran Varlıklar
1 - Gelecek Yıllarda Ġndirilecek KDV
2 - Gelecek Yıllar Ġhtiyacı Stoklar
3 - Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar /
4 - PeĢin ödenen Vergiler ve Fonlar
5 - Diğer ÇeĢitli Duran Varlıklar
6 - Stok Değer DüĢüklüğü KarĢılığı (-)
7 - BirikmiĢ Amortismanlar (-)
2- PASĠF KAYNAKLAR 72.292.321,44 109.797.509,48
1- KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 24.367.986,53 54.815.211,27 A- Ticari Borçlar 2.628.517,87 2.888.792,41
1 - Satıcılar
2 - Alınan Depozito ve Teminatlar 2.628.517,87 2.888.792,41
3 - Diğer Ticari Borçlar
B- Diğer Borçlar 15.931.609,56 45.557.266,07
1 - Personele Borçlar 109.581,45 113.337,74
2 - Diğer ÇeĢitli Borçlar 15.822.028,11 45.443.928,33 C- Alınan Avanslar 237.532,14 215.154,92
1 - Alınan SipariĢ Avansları 237.532,14 215.154,92
2 - Alınan Diğer Avanslar
D- Yıllara Yaygın inĢaat ve Onarım

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 70 HakediĢleri
1 - Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım HakediĢ Bedelleri
E- Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler 4.935.648,18 4.225.277,64
1 - Ödenecek Vergi ve Fonlar 2.613.501,20 1.784.058,55
2 - Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 114.248,26 117.599,50
3 - Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri 2.203.356,16 2.318.856,97
4 - Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları
5 - Vadesi GeçmiĢ, ErtelenmiĢ veya Tak. Vergi ve Diğ. Yük.
6 - Ödenecek Diğer Yükümlülükler 4.542,56 4.762,62 F- Borç ve Gider KarĢılıkları 634.678,78 1.928.720,23
1 - Dönem Karı Vergi ve Diğer Yas. Yük. KarĢılıkları 6.230.242,89 7.994.733,72
2 - Dönem Karının PeĢin ödenen Ver. ve Diğ. Yük. (-) -5.595.564,11 -6.066.013,49
3 - Kıdem Tazminatı KarĢılığı
4 - Maliyet Giderleri KarĢılığı
5 - Diğer Borç ve Gider KarĢılıkları
G- Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkuklar
1 - Gelecek Aylara Ait Gelirler
2 - Gider Tahakkukları
H- Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
1 - Hesaplanan KDV
3 - Sayım ve Tesellüm Fazlaları
4 - Diğer ÇeĢitli Yabancı Kaynaklar
2- UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 0,00 0,00 A- Ticari Borçlar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 71 1 - Satıcılar
2 - Alınan Depozito ve Teminatlar
3 - Diğer Ticari Borçlar
B- Diğer Borçlar
1 - Diğer ÇeĢitli Borçlar
C- Alınan Avanslar
1 - Alınan SipariĢ Avansları
D- Borç ve Gider KarĢılıkları
1 - Kıdem Tazminatı KarĢılığı
E- Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
1 - Gelecek Yıllara Ait Gelirler
2 - Gider Tahakkukları
3- ÖZKAYNAKLAR 47.924.334,91 54.982.298,21 A- ÖdenmiĢ Sermaye 30.000.000,00 30.000.000,00
1 - Sermaye 30.000.000,00 30.000.000,00
2 - ÖdenmemiĢ Sermaye (-) 0,00 0,00 B- Sermaye Yedekleri
1 - M.D.V. Yeniden Değerleme ArtıĢları
C- Kar Yedekleri
1 - Özel Fonlar
D- GeçmiĢ Yıllar Karları
1 - GeçmiĢ Yıllar Karları
E- GeçmiĢ Yıllar Zararları (-) -6.996.636,67 -6.996.636,67
1 - GeçmiĢ Yıllar Zararları (-) 6.996.636,67 6.996.636,67 F- Dönem Net Kan (Zararı) 24.920.971,58 31.978.934,88
1 - Dönem Net Karı 24.920.971,58 31.978.934,88
2 - Dönem Net Zararı (-)

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 72 GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILI AYRINTILI GELĠR TABLOSU GELĠRĠN ÇEġĠDĠ ÖNCEKĠ DÖNEM 2013 01.01.2014-31.12.2014 A BRÜT SATIġLAR 81.467.646,02 93.416.036,79
1 Yurtiçi SatıĢlar 79.260.352,45 93.343.123,10
2 YurtdıĢı SatıĢlar 0,00 0,00
3 Diğer Gelirler 2.207.293,57 72.913,69 B SATIġ ĠNDĠRĠMLERĠ(-) 1.434.012,62 1.166.200,10
1 SatıĢtan Ġadeler 1.434.012,62 1.166.200,10
2 SatıĢ Ġskontoları 0,00 0,00
3 Diğer Ġndirimler 0,00 0,00 C NET SATIġLAR 80.033.633,40 92.249.836,69 D SATIġLARIN MALĠYETĠ 0,00 0,00
1 Satılan Mamuller Maliyeti 0,00 0,00
2 Satılan Ticari Mallar Maliyeti 0,00 0,00
3 Satılan Hizmet Maliyeti 0,00 0,00
4 Diğer SatıĢların Maliyeti 0,00 0,00 E FAALĠYET GĠDERLERĠ(-) 53.679.429,38 59.021.798,96
1 AraĢtırma ve GeliĢtirme Gid. 0,00 0,00
2 Pazarlama,SatıĢ Dağıtım G. 0,00 0,00
3 Genel Yönetim Giderleri 53.679.429,38 59.021.798,96
FAALĠYET KARI VEYA ZARARI 26.354.204,02 33.228.037,73 F DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GELĠR VE KARLAR 4.798.748,84 6.387.363,04
1 ĠĢtiraklerden Temattü Gelirleri 0,00 0,00
2 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 0,00 0,00
4 Komiyon Gelirleri 0,00 0,00
3 Faiz Gelirleri 3.219.717,88 5.610.427,09

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 73 5 Konusu Kalmayan KarĢılıklıklar 8.249,62 13.939,16
6 Faaliyetlerle Ġlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar 1.570.781,34 762.996,79 G DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GĠDER VE ZARARLAR 0,00 0,00
2 Komisyon Giderleri 0,00 0,00
3 KarĢılık Giderleri 0,00 0,00
1 Reeskont Faiz Giderleri 0,00 0,00
4 Diğer Olağan Gider ve Zararlar 0,00 0,00 H FĠNANSMAN GĠDERLERĠ 0,00 0,00
2 Uzun Vadeli Borçlanma Gideri 0,00 0,00
1 Kısa Vadeli Borçlanma Gideri 0,00 0,00
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 31.152.952,86 39.615.400,77 I OLAĞANDIġI GELĠR VE KARLAR 2.834,73 358.547,69
1 Önceki Dönem Gelir ve Karları 0,00
2 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar 2.834,73 358.547,69 J OLAĞANDIġI GĠDER VE ZARARLAR 4.573,12 279,86
1 ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları 0,00 0,00
2 Önceki Dönem Gider ve Zararları 0,00 0,00
3 Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar 4.573,12 279,86
DONEM KARI VEYA ZARARI 31.151.214,47 39.973.668,60 K DÖNEM KARI VERGĠ VE DĠĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARġILIKLARI 6.230.242,89 7.994.733,72

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 74 1 DÖNEM KARI VERGĠ VE DĠĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARġILIKLARI 6.230.242,89 7.994.733,72
DONEM KARI VEYA ZARARI 24.920.971,58 31.978.934,88

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 75 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 80
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 80
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 81
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 81
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 81
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 82

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 80

1. ÖZET Bu rapor, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2013- 2017 dönemine ait Stratejik Plan,  2014 yılı Performans Programı,  2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın 2014 yılı için Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut olduğu ve ilgili dokümanların mevzuatta belirtilen zamanlara uyularak hazırlandığı, ancak Performans Programının dokümanların mevzuatta belirtilen içeriğe tam olarak uygun hazırlanmaması nedeniyle raporlama gerekliliklerine kısmen uyduğu sonucuna varılmıĢtır.
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlarauygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 81 olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir. 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 82 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın 2014 yılı için Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut olduğu ve ilgili dokümanların mevzuatta belirtilen zamanlara uyularak hazırlandığı, ancak Performans Programının dokümanların mevzuatta belirtilen içeriğe tam olarak uygun hazırlanmaması nedeniyle raporlama gerekliliklerine kısmen uyduğu sonucuna varılmıĢtır. 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Performans Hedefi Tablolarında Açıklamalara Yer Verilmemesi Performans Programı Hazırlama Rehberi ekinde yer alan ve idare tarafından hazırlanarak Performans Programında yer verilmesi gereken Performans Hedefi Tablolarının, performans hedefi ve performans göstergelerine iliĢkin “Açıklamalar” bölümlerinin doldurulmadığı, dolayısıyla eksik hazırlandığı tespit edilmiĢtir. Söz konusu Rehber ekinde öngörüldüğü üzere, performans hedefine iliĢkin açıklamalar kısmında söz konusu hedeflerin belirlenme amaçlarına ve performans hedefinin gerekçelerine kısaca değinilmesi ve daha kapsamlı açıklamalara performans programının metin kısmında yer verilmesi; performans göstergelerine iliĢkin açıklamalar kısmında ise performans göstergelerinin belirlenme amaçlarına ve gerek görülen diğer hususlara yer verilmesi gerekmektedir. Performans Hedefi Tablolarında açık, anlaĢılır ve yeterli düzeyde bilgilendirici açıklamalara yer verilmesi; performans hedefi-performans göstergesi-faaliyet iliĢkisinin daha iyi anlaĢılmasını sağlayacaktır. Ayrıca bu iliĢkinin yeterliliğinin ve içsel-dıĢsal ne gibi faktörlerin etkisi altında kalabileceğinin değerlendirilmesine, idarenin göstergeler ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 83 faaliyetler aracılığıyla hedefin baĢarılmasındaki esas katkısının ölçülmesine ve dolayısıyla performans değerlendirmesinin daha sağlıklı bir çerçevede yapılmasına katkı sunacaktır. Kamu idaresi cevabında: "Performans hedefi tablolarında yer alması gereken performans hedefi ve performans göstergelerininin belirlenme amaçlarına ve gerekçelerine ilişkin açıklamalara bundan sonra hazırlanacak performans programlarında yer verilecektir." denilmektedir. Sonuç olarak: Bulgu konusu yapılan bu hususla ilgili olarak kurum tarafından yapılacak çalıĢmaların, 2015 yılı performans denetiminde izlenmesi gerektiği düĢünülmektedir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 2: Ġç ve DıĢ Denetim Raporlarında Yer Alan Tespit ve Değerlendirmelere Faaliyet Raporunda Yer Verilmemesi Faaliyet Raporunda Mali Bilgiler baĢlığı altında iç ve dıĢ mali denetim sonuçları hakkında özet bilgilere yer verilmediği görülmüĢtür. Kamu idarelerince hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’te birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı 18. Maddede belirlenmiĢ ve mali bilgiler baĢlığı altında iç ve dıĢ mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgilere yer verilmesi gerektiği ifade edilmiĢtir. Ancak, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 2014 yılı Faaliyet Raporunda bu bilgilere yer verilmediği tespit edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında: "Faaliyet raporlarının mali bilgiler başlığı altında, iç ve dış mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgilere, bundan sonra hazırlanacak faaliyet raporlarında yer verilecektir." denilmektedir Sonuç olarak: Bulgu konusu yapılan bu hususla ilgili olarak kurum tarafından yapılacak çalıĢmaların, 2015 yılı performans denetiminde izlenmesi gerektiği düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 84 BULGU 3: Performans hedeflerine iliĢkin bütçe gerçekleĢmelerini takip edecek bir sistemin bulunmaması Bakanlığın stratejik yönetim sisteminin incelenmesi neticesinde, performans hedeflerine iliĢkin bütçe gerçekleĢmelerini takip edecek bir sisteminin bulunmadığı tespit edilmiĢtir. 2014 yılı Performans Programının incelenmesinde, Bakanlığa ait her bir performans hedefi için performans göstergesi ve faaliyetler belirlendiği ve bu faaliyetlere iliĢkin ödenek tahsisi yapılarak faaliyet maliyetlerinin tespit edildiği görülmüĢtür. Halbuki 2014 yılı Faaliyet Raporunun incelenmesi neticesinde, performans hedefleri kapsamında belirlenen faaliyetlere tahsis edilen ödenekten kullanılan miktara ve bütçe hedefi ile gerçekleĢme arasında sapma olup olmadığına iliĢkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği görülmüĢtür. Dolayısıyla, bütçenin uygulanması ve muhasebeleĢtirme aĢamasında performans hedeflerine yönelik bir aĢama olmadığı, bu nedenle plan-program-bütçe bağının koptuğu anlaĢılmıĢtır. Bu itibarla, faaliyetler için tahsis edilen ödeneklerin yıl sonu gerçekleĢmelerini izleyebilecek bir sistem kurulması gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: "Faaliyetler için tahsis edilen ödeneklerin yılsonu gerçekleşmelerine bundan sonra hazırlanacak faaliyet raporlarında yer verilecektir." denilmektedir. Sonuç olarak: Bulgu konusu yapılan bu hususla ilgili olarak kurum tarafından yapılacak çalıĢmaların, 2015 yılı performans denetiminde izlenmesi gerektiği düĢünülmektedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 85 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr