2014 - ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI.pdf

ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015

ĠÇERĠK ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 20 ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNÜġÜM PROJELERĠ ÖZEL HESABI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 29 ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 53

ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 6
6. TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ...................................................................................................... 7

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. Bakanlığa 2014 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile toplam 1.329.416.000,00 TL ödenek tahsisi yapılmıĢtır. 2014 yılı içerisinde Bakanlığın baĢlangıç ödeneğine kurum dıĢından toplam 1.118.205.470,66 TL ödenek eklenmiĢ ve yılsonu ödeneği 2.447.621.470,66 TL olmuĢtur. Bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,5 ine (Binde 5) tekabül etmektedir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığınca bütçeyle verilen ödenekler dıĢında, uluslararası antlaĢmalar gereğince Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında 2014 yılında sağlanan fonlardan harcanması gereken AB katkısı 117.360.000,00 Avro olup, 71.177.078,00 Avro’su harcanmıĢtır. Kullanılamayan fon miktarı ise 46.182.922,00 Avro olmuĢtur. Ayrıca Çevre ve ġehircilik Bakanlığının, 2014 yılında geliri 354.106.287,28 TL, gideri 355.759.715,95 TL olan Döner Sermaye ĠĢletmesi mevcuttur. Yine Bakanlık bünyesinde faaliyetleri yürütülen Kentsel DönüĢüm Özel Hesabının, Gelirleri 543.387.252,19 TL, Giderleri ise 602.949.270,61 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığınca sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Çevre ve ġehircilik Bakanlığının 2014 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir. Buna göre; toplam 2.447.621.470,66 TL ödeneğin, 571.635.000,00 TL’si personel giderine, 95.061.000,00 TL’si Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen prim giderine, 86.640.380,00 TL’si mal ve hizmet alımı giderine, 391.434.360,00 TL’si cari transfere, 1.072.379.730,66 TL’si sermaye giderine, 179.267.000,00 TL’si sermaye transferine ve 51.204.000,00 TL’si borç verme tertibine ayrılmıĢtır. Bakanlık, tahsis edilen 2.447.621.470,66 TL ödeneğin %82,1 ine tekabül eden 2.008.685.242,99 TL tutarını harcama olarak gerçekleĢtirmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Harcamaların; 559.760.546,02 TL’si (%27,87) personel giderinden, 92.883.128,57 TL’si (%4,62) Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen prim giderinden, 80.232.609,74 TL’si (%3,99) mal ve hizmet alımı giderinden, 384.661.817,07 TL’si (%19,15) cari transferden, 674.802.651,07 TL’si (%33,59) sermaye giderinden, 175.546.890,44 TL’si (%8,74) sermaye transferinden, 40.797.600,00 TL’si (%2,03) borç verme kalemlerinden oluĢmaktadır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Çevre ve ġehircilik Bakanlığı mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanun’un 49 ve 50’nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ―Amaç‖ baĢlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 118-135’inci maddelerinde bu tabloların ―her bir kamu idaresi‖ esasına göre düzenleneceği; 144'üncü maddesinde muhasebe birimleri ve kamu idareleri yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından sorumlu olduğu; 136’ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazetede yayımlanacağı belirtilmiĢtir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığının muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise il defterdarlık muhasebe müdürlükleri tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetimler, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50’nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, tarafımızca yürütülecek denetimlerin mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu nedenlerle Çevre ve ġehircilik Bakanlığına iliĢkin denetimlerimiz, hazırlanması gereken temel mali raporların düzenlenememesi sebebiyle, bütçe giderleri ile taĢınırlara ait iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna dönük olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim ve inceleme çalıĢmaları kapsamında; Bakanlığın merkez teĢkilatı ve taĢra teĢkilatlarından Ġstanbul, Samsun, Mardin, KırĢehir, Çorum, Muğla, Erzurum, NevĢehir, Artvin, Tokat ve Kayseri Ġl Müdürlüklerinde olmak üzere toplam on bir Ġl Müdürlüğünde yapılmıĢtır. Denetim ve inceleme çalıĢmaları kapsamında; Bakanlığın merkez ve taĢra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler, bu birimlerdeki yevmiye kayıtları yapılan Ödeme Emri Belgeleri ve Muhasebe ĠĢlem FiĢleri ile bunların ekinde yer alan kanıtlayıcı belgeler ve bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğuı mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir. Ayrıca bütçe giderleri dıĢındaki iĢ ve iĢlemler hakkında da ilgililerden yazılı ve sözlü bilgiler alınmak, iĢlem dosyalarının ayrıntılarına ve bilgi sistem kayıtlarına iliĢkin incelemeler yapılmak suretiyle tespit edilen hususlar raporlanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre Ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’da 8 Aralık 2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1’inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2014 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile ―Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı‖ bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler ―Tespit ve Değerlendirmeler‖ bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup, TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Çevre Kanunu gereği, belediyeler ile çeĢitli tesis ve iĢletmelerce atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesislerine iliĢkin kanunda belirtilen idari para cezalarının kesilmemesi ve tesislerin yine kanunda belirtilen takvime uygun olarak faaliyete geçirilmesinin sağlanmaması 13.05.2006 tarih ve 26167 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5491 sayılı ―Çevre Kanununda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanun‖ un 8’inci maddesi ile değiĢik 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü: Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler. Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüğü bulunan tesis ve işletmeler ile yerleşim birimlerine;

1. İnşaat ruhsatı aşamasında bu yükümlülüğünü yerine getireceğini gösterir proje ve belgeleri ilgili kuruma sunmadıkça inşaat ruhsatı verilmez.
2. İnşaatı bitmiş olanlardan, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere işletme ruhsatı ve/veya yapı kullanma ruhsatı verilmez.
3. İnşaat ruhsatına, yapı kullanma veya işletme ruhsatını haiz olmakla birlikte arıtma ve bertaraf yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, verilmiş yapı kullanma izni veya işletme izni iptal edilir.
   Faaliyetlerinde değişiklik yapmayı ve/veya tesislerini büyütmeyi plânlayan gerçek ve tüzel kişiler yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde atıklarını arıtma veya bertaraf etme yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadırlar.
   Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur. Serbest ve/veya endüstri bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimler, organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi yönetimi, küçük sanayi sitelerinde kooperatif başkanlıkları, mevcut yerleşim alanlarından kopuk olarak münferit yapılmış tatil köyü, tatil sitesi, turizm tesis alanları vb. kullanım alanlarında ise site yönetimleri veya tesis işletmecileri atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı ve işletilmesinden sorumludurlar. ……. Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. …..” hükmü bulunmaktadır. Madde hükmü gereği; büyükĢehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, iĢletmek veya iĢlettirmekle, ayrıca arıtılmıĢ atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerini kurmak ve iĢletmekle yükümlüdürler. Organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi kuruluĢları ile çeĢitli yerleĢim birimlerinin de atıksu altyapı sistemleri kurma ve iĢletme sorumlulukları bulunmaktadır. Bu maddenin uygulanmasını sağlamak amacıyla adı geçen Kanun’un 24’üncü maddesi ile 2872 sayılı Çevre Kanunu’na 13.05.2006 tarihinde eklenen Geçici 4’üncü maddesinde; “Atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesisini kurmamış belediyeler ile, halihazırda faaliyette olup, atıksu arıtma tesisini kurmamış organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi kuruluşları ile yerleşim birimleri, bu tesislerin kurulmasına ilişkin iş termin plânlarını bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa sunmak ve aşağıda belirtilen sürelerde işletmeye almak zorundadır. İşletmeye alma süreleri, iş termin plânının Bakanlığa sunulmasından itibaren;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 belediyelerde nüfusu, 100.000’den fazla olanlarda 3 yıl, 100.000 ilâ 50.000 arasında olanlarda 5 yıl, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlarda 7 yıl, 10.000 ilâ 2.000 arasında olanlarda 10 yıl, organize sanayi bölgeleriyle bunların dışında kalan endüstri tesislerinde ve atıksu üreten her türlü tesiste 2 yıldır. Halen inşaatı devam eden atıksu arıtma ve katı atık bertaraf tesisleri için iş termin plânı hazırlanması şartı aranmaz. Tesisin işletmeye alınma süresi bu maddede belirlenen işletmeye alınma sürelerini geçemez. Belediyeler, organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi kuruluşları ile yerleşim yerleri bu hükümden yararlanmak için bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde Bakanlığa başvurmak zorundadır. Bu Kanunun 8’inci maddesi ile atıksu altyapı sistemlerinin ve katı atık bertaraf tesisleri kurma yükümlülüğü verilen kurum ve kuruluşların, bu yükümlülüklerini, bu maddede belirtilen süre içinde yerine getirmemeleri halinde; belediyelerde nüfusu 100.000’den fazla olanlara 50.000 Türk Lirası, 100.000 ilâ 50.000 arasında olanlara 30.000 Türk Lirası, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlara 20.000 Türk Lirası, 10.000 ilâ 2.000 arasında olanlara 10.000 Türk Lirası, organize sanayi bölgelerinde 100.000 Türk Lirası, bunların dışında kalan endüstri tesislerine ve atıksu üreten her türlü tesise 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.” denilmektedir. Madde hükmü gereği belediyeler, hâlihazırda faaliyette olan organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi kuruluĢları ile yerleĢim birimleri, atıksu arıtma ve katı atık bertaraf tesisleri kurulmasına iliĢkin iĢ termin plânlarını bir yıl içinde (13.05.2007 tarihine kadar) Bakanlığa sunmak zorundadırlar. ĠĢ termin plânının Bakanlığa sunulmasından itibaren ise en geç; Belediyelerde; nüfusu 100.000’den fazla olanların 13.05.2010, nüfusu 100.000 ilâ 50.000 arasında olanların 13.05.2012, nüfusu 50.000 ilâ 10.000 arasında olanların 13.05.2014, nüfusu 10.000 ilâ 2.000 arasında olanların 13.05.2017 tarihine kadar atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesislerini, Organize sanayi bölgeleriyle (OSB) bunların dıĢında kalan endüstri tesislerinde ve atıksu üreten her türlü tesiste ise en geç 13.05.2009 tarihine kadar atıksu arıtma tesislerini

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 iĢletmeye almaları gerekmektedir. Mevzuat hükmü gereği bu tarihler itibariyle yükümlülüklerini yerine getirmeyen kurum ve kuruluĢlara Bakanlıkça idari para cezası kesilmesi gerekmektedir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı verilerine göre 2014 yılı Aralık ayı sonu itibariyle belediyelerde atıksu arıtma tesislerinin durumu; Nüfusu 100.000 kiĢi üzerinde 228 belediye bulunmakta olup, bu belediyelerin 191 tanesi atıksu arıtma hizmeti almaktadır. 6 belediyenin atıksu arıtma tesisi inĢaat, 12 belediyenin atıksu arıtma tesisi ihale, 11 belediyenin atıksu arıtma tesisi ise proje aĢamasındadır. 8 belediyede ise atıksu arıtma tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Bu veriyi incelediğimizde, 13.05.2010 tarihine kadar atıksu arıtma tesisini faaliyete geçirmesi gereken nüfusu 100.000 kiĢi üzerinde olan bu belediyelerden 37’sinin tesisini faaliyete geçirmediği görülmektedir. Nüfusu 100.000-50.000 kiĢi arasında 111 belediye bulunmakta olup, bu belediyelerin 52 tanesi atıksu arıtma hizmeti almaktadır. 19 belediyenin atıksu arıtma tesisi inĢaat, 6 belediyenin atıksu arıtma tesisi ihale, 15 belediyenin atıksu arıtma tesisi ise proje aĢamasındadır. 19 belediyede ise atıksu arıtma tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Bu veri incelendiğinde, 13.05.2012 tarihine kadar atıksu arıtma tesisini faaliyete geçirmesi gereken nüfusu 100.000 ilâ 50.000 arasında olan bu belediyelerden 59’unun tesisini faaliyete geçirmediği görülmektedir. Nüfusu 50.000-10.000 kiĢi arasında 342 belediye bulunmakta olup, bu belediyelerin 116 tanesi atıksu arıtma hizmeti almaktadır. 65 belediyenin atıksu arıtma tesisi inĢaat, 7 belediyenin atıksu arıtma tesisi ihale, 55 belediyenin atıksu arıtma tesisi ise proje aĢamasındadır. 99 belediyede ise atıksu arıtma tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Bu veri incelendiğinde, 13.05.2014 tarihine kadar atıksu arıtma tesisini faaliyete geçirmesi gereken nüfusu 50.000 ilâ 10.000 arasında olan bu belediyelerden 226’sının tesisini faaliyete geçirmediği görülmektedir. Belediyelere iliĢkin bu veriler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, nüfusu 10.000’in üzerindeki toplam 681 belediyeden 322’sinde yani yaklaĢık %47’sinde atıksu arıtma tesisinin zamanında faaliyete geçmediği görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 Organize sanayi bölgelerindeki atıksu arıtma tesislerinin durumu, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre; Faaliyette olan 214 OSB bulunmaktadır. Bunlardan, 76 tanesinin atıksu arıtma tesisi bulunmakta olup, 46’sının atıksu arıtması belediye kanalına bağlı, 20’si inĢaat, 6’sı proje aĢamasındadır. 66 OSB’de ise atıksu arıtma tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Bu veri incelendiğinde, faaliyette olan OSB’lerden 138’inde yani toplam OSB’lerin %64’ünde atıksu arıtma tesisinin faaliyete geçmediği görülmektedir. Belediyelerde Katı Atık Bertaraf Tesislerinin Durumu: Nüfusu 100.000 kiĢi üzerinde 228 belediye bulunmaktadır. Belediyelerin dahil oldukları ve katı atık bertaraf tesisi bulunmayan mahalli idare birlikleri sayısı 43’tür. 6360 sayılı Kanun sonrasında 43 birlikten büyükĢehir statüsüne geçen 8 büyükĢehir belediyesi bulunmaktadır. 43 belediye/mahalli idare birliğinden, 1’i iĢletmeye alınmıĢ, 7 katı atık bertaraf tesisi inĢaat, 6 katı atık bertaraf tesisi ihale, 17 katı atık bertaraf tesisi ise proje aĢamasındadır. 12 mahalli idare birliğinde ise katı atık bertaraf tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Nüfusu 100.000-50.000 kiĢi arasında 111 belediye bulunmaktadır. Belediyelerin dahil oldukları ve katı atık bertaraf tesisi bulunmayan mahalli idare birlikleri sayısı 16’dır. 16 belediye/mahalli idare birliğinden, 1 katı atık bertaraf tesisi inĢaat, 4 katı atık bertaraf tesisi ihale, 8 katı atık bertaraf tesisi ise proje aĢamasındadır. 3 mahalli idare birliğinde ise katı atık bertaraf tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Nüfusu 50.000-10.000 kiĢi arasında 342 belediye bulunmaktadır. Belediyelerin dahil oldukları ve katı atık bertaraf tesisi bulunmayan mahalli idare birlikleri sayısı 5’tir. 5 belediye/mahalli idare birliğinden, 1 katı atık bertaraf tesisi ihale, 2 katı atık bertaraf tesisi ise proje aĢamasındadır. 2 mahalli idare birliğinde ise katı atık bertaraf tesisi kurulmasına yönelik geliĢme bulunmamaktadır. Çevre Kanunu’nun 2’nci maddesinde de belirtildiği üzere; çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileĢtirmeye ve geliĢtirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalıĢmaların bütünü çevrenin korunmasını ifade eder.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kanun koyucu, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ―Kirletme yasağı‖ baĢlıklı 8’inci maddesi ile her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek Ģekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taĢımak, uzaklaĢtırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmayı yasaklamıĢtır.
Gelecek kuĢakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuĢakların çevresini oluĢturan tüm çevresel değerlerin her alanda ıslahı, korunması ve geliĢtirilmesi süreci ―Sürdürülebilir çevre‖ olarak literatürde tanımlanmaktadır. Türkiye olarak taraf olunan uluslararası sözleĢme hükümleri ve Avrupa Birliği direktifleri de dikkate alındığında çevre küresel anlamda kamu malı niteliğindedir. Bu nedenle çevrenin korunması ile ilgili olarak kanunlarla yükümlülük altına alınan konularda ilgili kurum ve kuruluĢların sorumlulukları bulunmaktadır. Yukarıda ifade edilen Çevre Kanunu Geçici 4’üncü madde hükmü gereği atıksu arıtma tesisi ile katı atık bertaraf tesisini faaliyete geçirmemiĢ olan çok sayıda belediye ve OSB’ler bulunmaktadır. Bakanlık verileri üzerinde yapılan incelemelerde OSB’lere herhangi bir ceza kesilmediği, belediyelere kesilen cezalara iliĢkin verilerin de sağlıklı tutulmadığından hangi belediyelere ceza kesildiği ve bunların tahsilat durumu anlaĢılamamaktadır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığının sorumlulara idari para cezası uygulamakla birlikte uluslararası düzeyde kamu malı sayılan çevrenin korunmasını teminen zorunlu hale getirmiĢ olan atıksu arıtma tesisi ile katı atık bertaraf tesisi kurma yükümlülüğünü yerine getirmemiĢ olan sorumlu belediye ve OSB’ler üzerinde gerekli takibi yapması ve bu kurum ve kuruluĢların en kısa sürede söz konusu tesisleri faaliyete geçirmelerine yönelik Kanun ile Bakanlığa verilmiĢ görevleri tamamıyla uygulaması gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun Geçici 4’üncü maddesinde; ―Atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesisini kurmamıĢ belediyeler ile, halihazırda faaliyette olup, atıksu arıtma tesisini kurmamıĢ organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi kuruluĢları ile yerleĢim birimleri, bu tesislerin kurulmasına iliĢkin iĢ termin plânlarını bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa sunmak ve aĢağıda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 belirtilen sürelerde iĢletmeye almak zorundadır. Mevzuat hükümlerine aykırı olan kurum, kuruluĢ ve iĢletmelere idari para cezası uygulanma noktasında yetkili mercinin yine aynı Kanununun 24’üncü maddesinde bulunan; ― Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararları Bakanlık merkez teĢkilâtında genel müdürler, taĢra teĢkilâtında il çevre ve orman müdürlerince verilir.‖ hükmü neticesinde, merkez teĢkilatında Genel Müdürler, taĢra teĢkilatında ise Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürleri olduğu anlaĢılmaktadır. Söz konusu SayıĢtay raporuna konu olan hususlar neticesinde cezai iĢleme gerek bir durumun olup olmadığına karar verilebilmesi için yerinde tespitinin yapılması, daha sağlıklı ve uygulanabilir olacağından iĢ termin planı kapsamındaki sürelere uymayan Belediye, OSB ve diğer sanayi tesislerine yerinde yapılacak inceleme ve değerlendirmeler neticesinde Bakanlık merkez teĢkilatı olarak 06.12.2012 tarih ve 20707 sayılı, 28.11.2014 tarih ve 18759 sayılı yazılarımız ile bütün Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüklerine, il sınırları içerisinde atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesislerini iĢletmeye alıp almadıklarının tespiti yapılarak, iĢletmeye almayanlar için ilgili Kanun maddesine göre gerekli iĢlemlerin yapılması talimatları verilmiĢtir. Bilindiği üzere yukarıda bahsedilen cezai iĢlemlerin uygulanması akabinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ―Çevrenin kasten kirletilmesi‖ baĢlıklı 181’inci ve ―Çevrenin taksirle kirletilmesi‖ baĢlıklı 182’nci maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulması gerekmekte ve söz konusu Kanun maddeleri neticesinde hapis cezalarına konu durumların ortaya çıkması ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ―Faaliyetlerin durdurulması‖ baĢlıklı 15’inci maddesi ―Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara söz konusu aykırı faaliyeti düzeltmek üzere Bakanlıkça ya da 12’nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler tarafından bir defaya mahsus olmak üzere esasları yönetmelikle belirlenen ve bir yılı aĢmamak üzere süre verilebilir. Faaliyet; süre verilmemesi halinde derhal, süre verilmesi durumunda, bu süre sonunda aykırılık düzeltilmez ise Bakanlıkça ya da 12'nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler tarafından kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulur. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetler süre

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 verilmeksizin durdurulur.‖ hükümleri neticesinde idari para cezasının uygulanması sonrası en fazla bir yılsonunda söz konusu ihlalin giderilmemiĢ olması durumunda belediye ve OSB’lerin kapatılması konusunun imkânsız olmasından dolayı Ġl Müdürlüklerimizce söz konusu yaptırımların uygulanmasında güçlükler yaĢanmakta olup hem 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hem de 2872 sayılı Çevre Kanununda yasal değiĢikliklerin yapılması durumunda Kanun hükümlerinin uygulanmasının sağlanacağı değerlendirilmektedir. Öte yandan; Ülkemizde 2.000 nüfus üstü olan 828 adet belediyenin atıksuları arıtılmamakta olup, bütün bu belediyelerin atıksularının arıtılması için gerekli olan yatırım maliyeti yaklaĢık 2.598.505.220 TL’dir. Yine ülkemizde 10.000 nüfus üstü 64 tane Belediye Birliği’nin katı atık düzenli depolama alanı bulunmamakta olup bütün bu Birlikler bünyesindeki Belediyelerin katı atıklarının düzenli depolanması için gerekli olan yatırım maliyeti 1.445.295.245 TL’dir. Tesislerin yatırım maliyetlerinin Bütçe imkânları çerçevesinde Kanunda öngörülen süreler içerisinde karĢılanması mümkün görülmemektedir. Bu nedenle, 2872 sayılı Çevre Kanununun amacına uygun olmayan idari para cezası uygulanmasında Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüklerimizde zorluklar yaĢanmaktadır.
Sonuç olarak: Bakanlık cevabı uyarınca, Kanun hükmünün uygulanmasının fiilen imkânsız hale geldiği ve ülke genelinde bu yatırımların çok büyük tutarda kaynak gerektirmesi nedeniyle bütçe imkanlarının buna elvermediği anlaĢılmaktadır. Ancak bu tesislerin oluĢturulmasının ülkemiz için büyük önem arz etmesi, konunun yeni bir planlama ve takvim çerçevesinde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca ilgili kanunda fiilen uygulanamayan hususlar da göz önünde bulundurularak değiĢiklik yapılmasının yerinde olacağı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 BULGU 2: Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki “Günübirlik Alanların”’ protokol yapılması suretiyle kiraya verilmesi 644 sayılı Çevre ve ġehircilik Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13-A maddesinin 1’inci fıkrasının (e ) bendinde; tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinde bulunan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde, tasarrufta bulunmak, iĢletmek, iĢlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara iliĢkin insan ve finansman kaynağı sağlamak Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıĢtır. Bu yerlerin idaresine iliĢkin usul ve esaslar ise, Tabiat Varlıkları ve Doğal Sit Alanları Ġle Özel Çevre Koruma Bölgelerinde Bulunan Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki Yerlerin Ġdaresi Hakkında Yönetmelik’te belirlenmiĢtir. Yönetmelik’in 55’inci maddesinde, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesine iliĢkin ―Ġhale Esasları‖, 25’inci maddesinde ise, ―ihale usulleri‖ belirlenmiĢtir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesinde 55’inci maddede belirlenen ihale esasları çerçevesinde 25’inci maddedeki usullerin esas alınması gerekmektedir. Kiralama ile ilgili bu genel esasların istisnaları ise Yönetmelik’in 42’inci maddesinde
―Ġhale usullerine tabi olmayan iĢler‖ olarak sayılmıĢtır. Buna göre; (1) İdarece, aşağıda gösterilen kişi, kurum ve kuruluşlara doğrudan doğruya kiralama, kullanma izni, işletme hakkı verilebilir: a) Genel, özel bütçeli idareler ve Belediyeler, bunlara bağlı döner sermayeler ve sermayesinin yarısından fazlası bunlara ait olan ortaklıklar ve özel bütçeli idarelerin kurdukları birlikler, b) Kamu iktisadi kuruluşları ve iktisadi devlet teşekkülleri ile sermayesinin yarısından fazlası bu kuruluşlara ait olan ortaklık veya müesseseler, c) Özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar, ç) Kamu yararına faaliyet gösteren vakıf ve dernekler,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 d) Diğer kamu tüzel kişileri, e) Uluslararası anlaşmalar uyarınca yapılacak işler.” Yukarıda sayılan kiĢi, kurum ve kuruluĢlar dıĢında kalan özel ve tüzel kiĢilere doğrudan doğruya kiralama, kullanma izni ve iĢletme hakkı verilemez. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce, “Günübirlik Alanların‖ kiralama iĢlemlerinin de Yönetmelik’in 42’nci maddesinde sayılan kiĢi, kurum ve kuruluĢlar dıĢında kalan özel ve tüzel kiĢilere kiralamasının Yönetmelik’te öngörülen ihale usulleri uyarınca yapılması gerekir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Koruma Vakfı ile Muğla Valiliğine bağlı olan Muğla’ya Hizmet Vakfının %50’Ģer hisse ortaklığı ile kurulmuĢ olan Limited ġirket (MUÇEV) Yönetmelik’in 42’nci maddesinde sayılan kiĢi, kurum ve kuruluĢlar arasında yer almadığı görülmüĢtür. Yönetmelik’te öngörülen ihale usulleri dıĢında MUÇEV ile her alan için ayrı ayrı yapılan protokollerle ―günübirlik alanların‖ kiraya verilmesi, kiralayan Ģirketçe bu alanların daha yüksek bir bedelle üçüncü Ģahıslara ihale yoluyla kiraya verilmesinin; devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kiralanmadığı Ģeklinde değerlendirilmiĢtir. Bu nedenlerle Muğla ilindeki ―Günübirlik Alanların‖ kiraya verilmesi iĢlemlerinin Yönetmelik’in 42’nci maddesine göre protokolle MUÇEV’ e verilmeyip, Yönetmelik’in 25’inci maddesinde yer alan ihale usulleri esas alınarak kiralama iĢlemlerinin gerçekleĢtirilmesinin yerinde olacağı düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: Bundan sonra yapılacak kiralama iĢlemlerinde denetim raporunda yer alan görüĢler dikkate alınarak iĢlem tesis edilecektir. Sonuç olarak: Bulguda Muğla ilindeki Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bazı yerlerin kiraya verilmesi iĢleminde, Yönetmelik’in 42'inci maddesinde sayılan kiĢi, kurum ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 kuruluĢlar arasında yer almayan MUÇEV'e kiralanmasının mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiĢ, Bakanlık da verdiği cevapta, "bundan sonra yapılacak kiralama iĢlemlerinde denetim raporunda yer alan görüĢler dikkate alınarak iĢlem tesis edileceğini‖ belirtmiĢtir. Ayrıca Yönetmelik’te öngörülen ihale usulleri dıĢında MUÇEV ile her alan için ayrı ayrı yapılan protokollerle ―günübirlik alanların‖ kiraya verilmesi, kiralayan Ģirketçe bu alanların daha yüksek bir bedelle üçüncü Ģahıslara ihale yoluyla kiraya verildiği görülmüĢtür. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kiralanması ve bu kiralanan alanlardan MUÇEV ile sözleĢmeleri devam eden yerlerin ihalelerinin mevzuata uygun Ģekilde gerçekleĢtirilmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ....................... 20
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 21
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 22
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 22
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 23
6. EKLER ........................................................................................................................................................ 24

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ 31.12.2014 tarihli Bilançoya göre, ĠĢletmenin aktif toplamı 38.117.051,92 TL’dir. Bu rakamın yüzde 99’unu ―Dönen Varlıklar‖, yüzde 1’ini ―Duran Varlıklar‖ oluĢturmaktadır. ―Dönen Varlıklar‖ın ise yüzde 52’sini ―Hazır Değerler‖, yüzde 28’ini ―Ticari Alacaklar‖ meydana getirmektedir. Aynı Bilançoya göre, ĠĢletmenin pasif toplamı 38.117.051,92 TL’dir. Bu miktarın yüzde 48’i ―Özkaynaklar‖, geri kalanı ise ―Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar‖dan oluĢmaktadır. ―Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar‖ın yaklaĢık yüzde 61’i ―Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler‖, yüzde 38’i ―Ticari Borçlar‖ ve yüzde 1’i ―Diğer Borçlar‖dan meydana gelmektedir. ĠĢletmenin ―ÖdenmiĢ Sermaye‖si 33.401.507,03 TL, ―GeçmiĢ Yıllar Zararları‖ 13.635.808,01 TL ve ―Dönem Net Zararı‖ 1.653.428,67 TL’dir. 2014 yılı Gelir Bütçesi GerçekleĢmelerine göre, toplam gelir 354.106.287,28 TL’dir. Bu gelirin, 129.223.861,00 TL’sini (yüzde 36’sını) ―Egzoz Emisyon Ölçüm Pulu Gelirleri‖, 45.417.766,00 TL’sini (yüzde 13’ünü) ―Mekansal Planlama Kontrol ve Onay Gelirleri‖, 39.596.091,00 TL’sini (yüzde 11’ini) ―ÇED Belge Gelirleri‖, 31.494.557,00 TL’sini (yüzde 9’unu) ―Yapı Denetim Hizmeti Payları‖ ve kalan %31'i diğer gelir kalemlerinden oluĢmaktadır. 2014 yılı Gider Bütçesi GerçekleĢmeleri’ne göre, toplam gider 355.759.715,95 TL’dir. Bu giderin, 138.994.257,00 TL’si (yüzde 39’u) Bakanlık Hizmet Binası ĠnĢaatı, 108.871.508,00 TL’si (yüzde 31’i) ―DönüĢüm Projeleri Özel Hesabına Aktarılan Paylar‖, 52.820.685,00 TL’si (yüzde 15’i) ―Hazine Hissesi‖nden ve kalan %15'i diğer gider kalemlerinden oluĢmaktadır. "Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‖ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. BirleĢtirilmiĢ veriler defteri,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Gelir tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 6. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2014 YILSONU BĠLANÇOSU Aktif Pasif DÖNEN VARLIKLAR 38.113.089,19 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 20.004.781,57 HAZIR DEĞERLER 19.985.576,77 TĠCARĠ BORÇLAR 7.498.900,13 BANKALAR HESABI 19.985.576,77 SATICILAR HESABI 3.326.140,32 TĠCARĠ ALACAKLAR 10.965.863,61 ALINAN DEPOZĠTO VE TEM.HESABI 4.172.759,81 ALICILAR HESABI 10.806.519,99 DĠĞER BORÇLAR 317.979,29 VERĠLEN DEPOZĠTO VE TEM. HESABI 159.343,62 DĠĞER ÇEġĠTLĠ BORÇLAR HESABI 317.979,29 DĠĞER ALACAKLAR 2.944,00 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜM. 12.187.902,15 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI 2.000,00 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR HESABI 4.230.291,30 DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR HESABI 944,00 ÖDENECEK SOSYAL GÜV. KES. HESABI 5.597,23 STOKLAR 4.128,75 ÖDENECEK DÖNER SER. YÜKÜM.HESABI 7.756.629,39 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 3.678,75 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜM. HESABI 195.384,23 VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI HESABI 450,00 ÖZ KAYNAKLAR 18.112.270,35 DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR 7.154.576,06 ÖDENMĠġ SERMAYE 33.401.507,03 PEġĠN ÖDENEN VERGĠ VE FON. HESABI 7.154.576,06 SERMAYE HESABI 200.000.000,00 DURAN VARLIKLAR 3.962,73 ÖDENMEMĠġ SERMAYE HESABI (-) -166.598.492,97 TĠCARĠ ALACAKLAR 3.962,73 GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI -13.635.808,01 VERĠLEN DEPOZĠTO VE TEM. HESABI 3.962,73 GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI HESABI (-) -13.635.808,01 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 1.390,96 DÖNEM NET KARI/ZARARI -1.653.428,67 DEMĠRBAġLAR HESABI 130.533,77 DÖNEM NET ZARARI HESABI (-) -1.653.428,67 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -131.924,73
HAKLAR HESABI 723.853,71
BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -723.853,71
AKTĠF TOPLAMI 38.117.051,92 PASĠF TOPLAMI 38.117.051,92

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 01.01.2014 – 31.12.2014 DÖNEMĠNE ĠLĠġKĠN GELĠR TABLOSU A- BRÜT SATIġLAR 349.757.863,07 1- Yurt Ġçi SatıĢlar 316.174.290,30 2- Yurt DıĢı SatıĢlar 0,00 3- Diğer Gelirler 33.583.572,77 B- SATIġ ĠNDĠRĠMLERĠ (-) 2.025.008,00 1- SatıĢtan Ġadeler (-) 2.025.008,00 2- SatıĢ Ġskontoları (-) 0,00 3- Diğer Ġndirimler (-) 0,00 C- NET SATIġLAR 347.732.855,07 D- SATIġLARIN MALĠYETĠ (-) 102.414.644,98 1- Satılan Mamüller Maliyeti (-) 0,00 2- Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 0,00 3- Satılan Hizmet Maliyeti (-) 102.414.644,98 4- Diğer SatıĢların Maliyeti (-) 0,00 BRÜT SATIġ KARI ve ZARARI 245.318.210,09 E- FAALĠYET GĠDERLERĠ (-) 252.960.323,14 1- AraĢtırma ve GeliĢtirme Giderleri (-) 0 2- Pazarlama, SatıĢ ve Dağıtım Giderleri (-) 0,00 3- Genel Yönetim Giderleri (-) 252.960.323,14 FAALĠYET KARI VEYA ZARARI -7.642.113,05 F- DĠĞER FAAL. OLAĞAN GELĠR ve KAR. 6.169.154,63 1- Faiz Gelirleri 6.155.272,18 2- Konusu Kalmayan KarĢılıklar 0,00 3- Menkul Kıymet SatıĢ Karları 0,00 4- Kambiyo Karları 0,00 5- Reeskont Faiz Gelirleri 0,00 6- Diğer Olağan Gelir ve Karlar 13.882,45 G- DĠĞER FAAL. OLAĞAN GĠDER ve ZAR. (-) 0,00 1- KarĢılık Giderleri (-) 0,00 2 - Menkul Kıymet SatıĢ Zararları (-) 0,00 3- Kambiyo Zararları (-) 0,00 4- Reeskont Faiz Giderleri (-) 0,00 5- Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 0,00 OLAĞAN KAR VEYA ZARARLAR -1.472.958,42 H- OLAĞANDIġI GELĠR ve KARLAR 204.277,58 1- Önceki Dönem Gelir ve Karları 0,00 2- Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar 204.277,58 I- OLAĞANDIġI GĠDER ve ZARARLAR (-) 384.747,83 1- ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 0,00 2- Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 0,00 3- Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar (-) 384.747,83 DÖNEM KARI VEYA ZARARI -1.653.428,67 J- DÖNEM KARI VERGĠ ve DĠĞER YASAL YÜK. KARġ. (-) 0,00 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI -1.653.428,67

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Döner Sermaye ĠĢletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27

ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI DÖNÜġÜM PROJELERĠ ÖZEL HESABI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ....................... 29
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 34
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 34
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 34
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 36
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 37
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 49

KISALTMALAR ĠLBANK Ġller Bankası Anonim ġirketi TOKĠ Toplu Konut Ġdaresi BaĢkanlığı TABLOLAR LĠSTESĠ Tablo 1. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Gelirleri Tablo 2. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Giderleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı; 16.05.2012 tarih ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkındaki Kanun’un ―DönüĢüm Gelirleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesinin dördüncü fıkrası ile oluĢturulan ve Bakanlık Merkez Muhasebe Birimince muhasebe kayıt ve iĢlemlerinin yerine getirildiği özel hükümlere tabi bir hesaptır. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı; 29.06.2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve ġehircilik Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin DeğiĢik 11’inci maddesine göre, Altyapı ve Kentsel DönüĢüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 6306 sayılı Kanun çerçevesinde yürüttüğü görevleri çerçevesindeki iĢ ve iĢlemleri kapsamaktadır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkındaki Kanun’un ―DönüĢüm Gelirleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesindeki aĢağıda sayılan gelirler, dönüĢüm gelirleri olarak ilgili yıl genel bütçesinin (B) iĢaretli cetvelinde özel gelir olarak öngörülür ve gelir gerçekleĢmesine bağlı olarak gelir kaydedilir: a) 09.08.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu gereğince, çevre katkı payı ve idari para cezası olarak tahsil edilerek genel bütçeye gelir kaydedilecek tutarın yüzde ellisi. b) 31.08.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine göre Hazine adına orman dıĢına çıkarılan yerlerin satıĢından elde edilen gelirlerin yüzde doksanını geçmemek üzere Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen orana tekabül eden tutar. c) Ġller Bankası Anonim ġirketi’nin Hazine gelirleri ve faiz gelirleri dıĢındaki banka faaliyetleri ile 26.01.2011 tarihli ve 6107 sayılı Ġller Bankası Anonim ġirketi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapacağı faaliyetlerden elde edeceği kârın yüzde ellisi. Ġlgili yıl genel bütçesinin (B) iĢaretli cetvelinde özel gelir olarak tahmin edilen dönüĢüm gelirleri karĢılığı tutar, Bakanlık bütçesinde özel ödenek olarak öngörülür. Bu madde kapsamındaki ödenekler, Bakanlığın merkez muhasebe birimi adına açılacak dönüĢüm projeleri özel hesabına aktarılmak suretiyle kullanılır. 6306 sayılı Kanun’da öngörülen amaçlar için kullanılmak üzere;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 a) Bu Kanunda öngörülen uygulamalar sonucunda elde edilecek her türlü gelir ve hasılat, b) Bakanlığa tahsis veya devredilen taĢınmazlardan imar uygulamasına tabi tutulması sonucunda tapuda Hazine adına tescil edilenlerin satıĢından elde edilecek gelirler, c) DönüĢüm projeleri özel hesabından kullandırılan krediler kapsamında ilgili kiĢi veya kuruluĢlarca yapılan geri ödemeler ile bu kapsamda tahsil edilen gecikme zamları, ç) Her türlü Ģartlı veya Ģartsız bağıĢ ve yardımlar ile sair gelirler dönüĢüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesine göre; AĢağıda yer alan harcamalar özel hesaptan yapılır. a) DönüĢüm hizmetlerine ait danıĢmanlık, yazılım, araĢtırma, her tür ve ölçekte harita, etüt, proje, kadastro, kamulaĢtırma, mikro bölgeleme, risk yönetimi ve sakınım planı çalıĢmaları, envanter belirleme, arsa ve arazi düzenleme, değerleme iĢ ve iĢlemleri, her tür ve ölçekte plan yapımı ve imar uygulaması iĢleri ve müĢavirlik hizmetleri gibi faaliyetlerin gerektirdiği harcamalar. b) Kanun kapsamına giren uygulamalarda, planlar gereğince, gerekli taĢınmazların satın alınması ve kamulaĢtırılması ile ilgili harcamalar. c) Kanun kapsamına giren alanlarda, her türlü konut ve iĢyerleri, alt-yapı ve üst yapı tesisleri, idare binaları, sosyal binalar ve benzeri tesislerin etüt ve projesi, yapımı, bakımı, onarımı ve iĢletilmesi için yapılan her türlü harcamalar. ç) Riskli yapıların tespit, tahliye ve yıktırma iĢlemlerinin gerektirdiği harcamalar. d) Kanun kapsamına giren alanlarda, yer alan binaların yıktırılması, enkazının taĢıtılması ve arsanın yeni inĢaata hazır hale getirilmesi ile ilgili harcamalar. e) AnlaĢma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlara yapılacak kira yardımı. f) Kanun’un 5’inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılabilecek yardımlar ile

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 enkaz bedeli ödemesi. g) Bakanlar Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlıkça verilebilecek güçlendirme kredisi. ğ) Hak sahiplerince bankalardan kullanılacak kredilere verilebilecek faiz desteği. h) Kanun’un 8’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yapılacak ödemeler. ı) Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca çalıĢtırılacak sözleĢmeli personele ilgili mevzuatı uyarınca yapılması öngörülen giderler ile bunların dıĢında dönüĢüm iĢlerinde çalıĢtırılmak üzere görevlendirilen Bakanlık personelinin görevlendirmeye iliĢkin giderleri. i) DönüĢüm hizmetlerinin gerektirdiği her türlü iĢ makineleri, taĢıt, araç-gereç, ekipman ve benzeri taĢınırların satın alınması, kiralanması, bakımı, onarımı ve iĢletilmesi ile ilgili her türlü harcamalar. j) DönüĢüm hizmetleri için gerekli olan demirbaĢ ve tüketim malzemeleri ile ilgili harcamalar. k) DönüĢüm hizmetlerinin tanıtılmasına yönelik yazılı, görsel basında ve internette yayınlanacak reklam ücretleri ile tanıtım amaçlı her türlü yayın, broĢür, afiĢ, kitapçık vb. doküman bedelleri. l) DönüĢüm hesabının idaresi ile ilgili vergi, resim, harç, faiz, ulaĢtırma ve haberleĢme ücretleri gibi her türlü giderler. m) Bu Yönetmelik uyarınca kullandırılacak krediler. n) Kanun kapsamında yapılması zarurî olan diğer harcamalar. DönüĢüm projelerinde hizmet alımı yöntemi esastır. Bakanlığın izni alınmak Ģartıyla, ilgili idarelerin makine parkının yetersiz olması durumunda ihtiyaç duyulan iĢ makinesi, taĢıt, araç ve gereçler hizmet alımı yöntemi ile temin edilebilir. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği’nin ―DönüĢüm projeleri özel hesabına iliĢkin muhasebeleĢtirme iĢlemleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesine göre; Özel Hesaba iliĢkin muhasebeleĢtirme iĢlemlerinde, malî raporlamaya iliĢkin hükümler hariç olmak üzere, 03.05.2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği uygulanır. Kamu idarelerinin tabi olduğu mevzuatta belirlenmiĢ Yevmiye Defteri, Büyük Defter ve Yardımcı Hesap Defteri tutulması zorunlu defterlerdir. Harcamalara iliĢkin gerçekleĢtirme belgeleri Bakanlığın merkez muhasebe birimi tarafından, muhasebeleĢtirme belgesine ekli olarak muhafaza edilir. Bakanlık ve Ġdarelerce bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda; ilgisine göre, 31.12.2005 tarihli ve 26040 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile 15.08.2007 tarihli ve 26614 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli Ġdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Toplu Konut Ġdaresi BaĢkanlığı (TOKĠ) ve Ġller Bankası Anonim ġirketi (ĠLBANK) tarafından bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda, Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır. DönüĢüm Projeleri Özel Hesabının 2014 yılına ait gelirleri özetle aĢağıda gösterilmiĢtir:
Tablo 1 DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Gelirleri Gelir Türleri Tutar (TL) Gelir Türü % Genel Bütçeden Aktarılan 330.414.640,90 60,81 Döner Sermayeden Aktarılan 108.871.508,00 20,04 Ġller Bankası A.ġ. Karı %50'si 37.639.478,00 6,93 Faiz Gelirleri 29.695.133,16 5,46 Diğer 36.766.492,13 6,77 Toplam 543.387.252,19 100 DönüĢüm Projeleri Özel Hesabının 2014 yılına ait giderleri özetle aĢağıda gösterilmiĢtir:
Tablo 2 DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Giderleri Gider Türleri Tutar (TL) Gelir Türü % Kira Yardımı 233.583.483,89 38,74 KamulaĢtırma 226.485.774,91 37,56

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 Belediyelere Aktarım 108.446.140,75 17,99 Ġller Bankasına Aktarım 18.552.236,00 3,08 Faiz Desteği Ödemeleri 3.045.374,69 0,50 Diğer Giderler 12.836.260,37 2,13 Toplam 602.949.270,61 100 DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 yılı gelirleriyle karĢılanmayan 59.562.018,42 TL tutarındaki gider, Özel Hesabın geçmiĢ yıllar gelirlerinden karĢılanmıĢtır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  Yönetim Döneminde Görev Yapan Muhasebe Yetkililerine Ait Liste  Yevmiye Defteri  Banka Mevcudu Tespit Tutanağı  Geçici ve Kesin Mizan  Bilanço  Gelir Tablosu  Teminat Mektupları Sayım Tutanağı Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: 6306 sayılı Kanun kapsamında anlaĢma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlara aynı anda, maliklere ise sahip oldukları her yapı için kira yardımı yapılması AnlaĢma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracılarına, aynı anda kira yardımı, maliklere ise sahip oldukları her yapı için kira yardımı yapıldığı tespit edilmiĢtir. 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanun’un ―Tahliye ve yıktırma‖ baĢlıklı 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; ―Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.” denilmektedir. Kanun’un yukarıdaki hükmünde, kira yardımı yapılması gereken hak sahiplerini belirlerken ―veya‖ ibaresiyle açıkça ayırarak kira yardımı yapılması gerekenler sırayla sayılmıĢtır. Kanun koyucu, kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerini tadadi olarak belirlemiĢ; bunların, malik veya kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenler veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlar Ģeklinde saymıĢtır. Kanun, kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerinde aynı zamanda ―ikamet‖ etme Ģartını açıkça aramaktadır. Kanun metninde, tadadi olarak belirlenen hak sahiplerine “geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir” hükmüyle; kentsel dönüĢüm uygulaması nedeniyle, hak sahiplerinin uygulama yapılan yapısında, ikamet edememenin verdiği sonuçları ortadan kaldırılmaya yönelik geçici süreyle oluĢacak olan ikamet yeri yoksunluğunun giderilmesi için bu hak sahiplerine sayılan yardımların yapılmasının amaçlandığı görülmektedir. Ancak Bakanlıkça hazırlanan ve 04.08.2012 tarih ve 28374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin ―Kira yardımı yapılması‖ baĢlıklı 15’inci maddesinde; ―(1) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanı içerisindeki yapılar ile uygulama

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 alanı dışındaki riskli yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine veya idarece belirlenecek tarihe kadar, mümkün olması hâlinde geçici konut veya işyeri tahsisi, mümkün olmaması hâlinde ise, İdarece kararlaştırılacak aylık kira bedeli yardımı yapılabilir. (2) Birinci fıkrada belirtilen yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere, İdarece belirlenecek oranda defaten kira yardımı yapılabilir.” denilmesi suretiyle, Kanun hükmüne aykırı bir Ģekilde yönetmelik hükmüyle kira yardımının malik ile kiracı veya sınırlı ayni hak sahiplerine aynı anda verilmesinin yolu açılmıĢtır. 04.08.2012 tarih ve 28374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’ni ilga eden ve yeniden düzenlenen 15.12.2012 tarih ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin ―Kira yardımı ve diğer yardımlar‖ baĢlıklı 16’ncı maddesiyle mülga yönetmelik hükümlerine ilave olarak ―Kira yardımı aylık 600 Türk Lirasını, yardım süresi ise, 18 ayı geçemez. Aylık kira bedeli, her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksi oranında güncellenir. (2) Yapılacak kira yardımının ilk beş aya kadar olan kısmı, taşınma masrafları da dikkate alınarak peşin olarak ödenebilir. (3) Birinci fıkrada belirtilen yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere, Bakanlıkça belirlenecek oranda defaten kira yardımı yapılabilir.‖ hükümleri ile aylık kira yardımının en yüksek tutarı belirlenmiĢ, ilk beĢ aya kadar kısmının peĢin ödenmesi ile kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya iĢyeri iĢletenlere, Bakanlıkça belirlenecek oranda defaten kira yardımı yapılması Ģeklinde yeni düzenleme yapılmıĢtır. 2.7.2013 tarih ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’le ―Kira yardımı ve diğer yardımlar‖ baĢlıklı 16’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasında ―Birinci fıkrada belirtilen yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 sahibi olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere, birinci fıkraya göre belirlenen aylık kira bedelinin iki katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir.‖ hükmü ile yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya iĢyeri iĢletenlere, aylık kira bedelinin iki katı kadar defaten kira yardımı yapılması Ģeklinde yeni düzenleme yapılmıĢtır. 25.7.2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’le, 15.12.2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin adı ―6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği‖ olarak değiĢtirilmiĢtir. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği ile ―Kira yardımı ve diğer yardımlar‖ baĢlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) (Değişik:RG-25/7/2014-29071) ...Kira yardımı aylık 600 Türk Lirasını geçemez. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 ay ve Kanun kapsamında anlaşma yolu ile kamulaştırılan yapılarda 5 aydır. Riskli alanlarda kira yardımı süresi 36 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir...Maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılabilir. İnşaat halinde olup içinde ikamet edilen yapılarda kira yardımı veya faiz desteğinden, sadece inşaat halindeki yapıda ikamet eden malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi faydalanır. (2) (Değişik:RG-25/7/2014-29071) Yapılacak kira yardımının beş aylık miktarı, taşınma masrafları da dikkate alınarak defaten ödenebilir. Bu durumda, yardım süresi defaten ödemenin yapıldığı aydan itibaren hesap edilir. (3) (Değişik:RG-25/7/2014-29071) Birinci fıkrada belirtilen yapılarda; kiracı olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere, birinci fıkraya göre belirlenen aylık kira bedelinin iki katı kadar, sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere ise beş katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir.” denilmektedir. Yönetmelik'in 16’ncı maddesinde yapılan değiĢiklik hükümleriyle, kira yardımının Kanun kapsamında anlaĢma yolu ile kamulaĢtırılan yapılarda 5 ay olduğu; riskli alanlarda kira yardımı süresinin 36 ayı geçmemek Ģartı ile ilgili kurumca belirleneceği; maliklere, kiracılara

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılabileceği; yapılacak kira yardımının beĢ aylık miktarının, defaten ödenmesi durumunda, yardım süresinin defaten ödemenin yapıldığı aydan itibaren hesap edileceği; sınırlı aynî hak sahibi olarak ikamet edenlere veya iĢyeri iĢletenlere ise beĢ katı kadar defaten kira yardımı yapılabileceği Ģeklinde yeni düzenleme yapılmıĢtır. Yukarıda ifade edildiği gibi; 6306 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasındaki; anlaĢma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlara geçici konut veya iĢyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir Ģeklindeki hükme dayanarak hazırlanan Kanun’un uygulama yönetmeliklerinde, düzenlenen her yeni metinde ve yapılan her yeni değiĢiklikle kira yardımı uygulaması geniĢletilmiĢtir. Yönetmelikler ve değiĢiklikleriyle; Kanun metninde ifadesini bulan amaç çerçevesinde, dönüĢüm uygulaması nedeniyle, hak sahiplerinin uygulama yapılan yapısında, ikamet edememenin verdiği sonuçları ortadan kaldırmaya yönelik geçici süreyle oluĢacak olan ikamet yeri yoksunluğunun giderilmesi için, tadadi olarak belirlenen hak sahiplerine geçici konut veya iĢyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılmasının amaçlandığı görülmektedir. Kanun, 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasındaki hükmüyle kira yardımı yapılması gereken hak sahiplerini belirlerken ―veya‖ ibaresiyle açıkça ayırarak kira yardımı yapılması gerekenler sırayla sayılmıĢtır. Kanun koyucu, kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerini tadadi olarak belirlemiĢ; bunların, malik veya kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenler veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlar Ģeklinde saymıĢtır. Kanun, kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerinde aynı zamanda ―ikamet‖ etme Ģartını aramaktadır. Kanun hükmüne aykırı bir Ģekilde yönetmelik hükmüyle kira yardımının malik ile kiracı veya sınırlı ayni hak sahiplerine aynı anda verilmesinin yolu açılmıĢ, ikamet etme Ģartına hiç uyulmamıĢtır. Kanun metninde olmamasına rağmen Kanun kapsamında anlaĢma yolu ile kamulaĢtırılan yapılardaki hak sahiplerine kira yardımı olarak 5 aylık süre belirlenmiĢtir. Kira yardımı süresi genel olarak 18 ay olarak belirlenirken, riskli alanlarda kira yardımı süresinin 36 ayı geçmemek Ģartı ile ilgili kurumca belirleneceği hükmüyle, riskli alanlar ile rezerv alan ve riskli yapılardaki hak sahiplerine yapılacak kira yardımı süresinde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 eĢitlik ve adalete uygun olmayan farklı sürelerin tespitine gidilmiĢtir. 25.7.2014 tarih ve 29071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile, Kanun metninde olmamasına rağmen; maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılabileceği hükmü getirilmiĢtir. 2014 yılında DönüĢüm Projeleri Özel Hesabının toplam gelirleri 543.387.252,19TL, toplam giderleri 601.501.106,59TL olarak gerçekleĢmiĢtir. 2014 yılı kira yardımı ödemeleri 233.583.483,89TL olarak gerçekleĢmiĢtir. 2014 yılı sonu itibarıyla 675.593.000,00TL DönüĢüm Projeleri Özel Hesabından ödenmesi gereken kira yardımı taahhüdü bulunmaktadır. Kanun hükümlerine aykırı olarak, yönetmelik hükümleri çerçevesinde; maliklere ikamet Ģartı aranmaksızın, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılması uygulamasına devam edilmesi durumunda özel hesabın mevcut mevzuatla kurulan mali yapısının sürdürülebilir olmadığı görülmektedir. Bu nedenle, 14.01.2015 tarihli Bakan Oluruyla; 15.12.2012 tarih ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin ―Kira yardımı ve diğer yardımlar‖ baĢlıklı 16’ncı maddesiyle ödenmekte olan, -Riskli yapılardaki kira yardımı ödemelerinin sadece ikamet eden hak sahiplerine yapılması, -Riskli alan ve rezerv yapı alanlarında ödenecek kira yardımlarının proje bazında belirlenmesi kararlaĢtırılmıĢtır. Yukarıda açıklanan yönetmelik hükmüyle kira yardımının malik ile kiracı veya sınırlı ayni hak sahiplerine aynı anda verilmesi; maliklere ikamet Ģartı aranmaksızın, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılması; Kanun metninde olmamasına rağmen Kanun kapsamında anlaĢma yolu ile kamulaĢtırılan yapılardaki hak sahiplerine 5 aylık sürede kira yardımı yapılması; riskli alanlar ile rezerv alan ve riskli yapılardaki hak sahiplerine yapılacak kira yardımı süresinde eĢitlik ve adalete uygun olmayan farklı sürelerin tespit edilmesi uygulamalarının ortadan kaldırılması için; Kanun metninde ifadesini bulan amaç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 çerçevesinde, dönüĢüm uygulaması nedeniyle, hak sahiplerinin uygulama yapılan yapısında, ikamet edememenin verdiği sonuçlar ortadan kaldırılmaya, geçici süreyle oluĢacak olan ikamet yeri yoksunluğunun giderilmesi için, tadadi olarak belirlenen hak sahiplerine geçici konut veya iĢyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılması Ģeklinde yürütülmesine yönelik gerekli düzenlemelerin yapılmasının yerinde olacağı düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: 6306 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre; anlaĢma ile tahliye edilmesi Ģartıyla, riskli yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek Ģartı ile sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya iĢyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilecektir. 6306 sayılı Kanunun kapsamında; — Maliklere kira yardımı yapılmasının maksadı, riskli yapıda ikamet ediyor ise, riskli yapının yıktırılmasından sonra yeni yapısı yapılıncaya kadar baĢka bir yapıda ikâmet etmesinin bedeline katkı sağlamak, riskli yapıda ikamet etmiyor ise, riskli yapının yıkılması sebebiyle mahrum kalacağı kira gelirini bir nebze karĢılamaktır.

• Riskli yapıda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak ikamet edenlere kira yardımı yapılmasının maksadı ise, bunların riskli yapı tespitinden dolayı görecekleri zararın riskli yapıdan taĢınmak olmasıdır. Ayrıca, riskli yapıda sınırlı ayni hak sahibi (özellikle sükna hakkı sahibi) olarak ikamet edenler riskli yapının yıkılması ile birlikte yapıda oturmaya dair sınırlı ayni haklarını da kaybedeceklerinden bunların zararı sadece riskli yapıdan taĢınma masrafı tutarında olmayacaktır. Bu yüzden bunlara kiracılara oranla daha fazla miktarda kira yardımı yapılması gerekmektedir. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde de belirtilen hususlar gözetilerek düzenlemede bulunulmuĢtur. Riskli alanlarda kira yardımını belirleme yetkisi uygulamayı yürüten idareye verilerek, uygulamanın süresine göre riskli yapılardaki kira yardımı süresine göre daha az veya 36 ayı geçmemek üzere daha fazla bir süre belirlenmesine imkân yaratılmıĢtır. Yine, 6306 sayılı Kanunda “maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, Kanun kapsamına giren sadece bir konut veya işyeri için kira yardımı yapılacağı” yönünde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 bir hükme yer verilmemiĢtir. 6306 sayılı Kanun, herhangi bir afet sonrası kontları veya iĢyerleri ağır hasar gören veya yıkılan afetzede maliklere oturabilecekleri veya iĢletecekleri bir konut veya iĢyeri için yardım yapılmasını öngören 7269 sayılı Kanundan farklı bir amaç çerçevesinde yürürlüğe konulmuĢtur. 6306 sayılı Kanun, herhangi bir afet meydana gelmeden, afet riski taĢıyan alanlar ile mülkiyetin kime ait olduğuna bakılmaksızın, riskli yapıların yani, ―ekonomik ömrünü tamamlamıĢ‖ olan ya da ―yıkılma veya ağır hasar görme riski taĢıyan‖ yapıların dönüĢümünü öngörmektedir. Kanun kapsamında dönüĢtürülecek riskli yapıların mülkiyetinin kime ait olduğunun bir ehemmiyeti bulunmamaktadır. Kanun çerçevesinde bir malikin 50 konutunun dönüĢtürülmesi ile 50 ayrı malike ait birer konutun dönüĢtürülmesi arasında hiç bir fark bulunmamaktadır. Belirtilen sebeple, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılabilir.” hükmüne yer verilmiĢtir. Söz konusu hükmün, yukarıda belirtilen gerekçelerle 6306 sayılı Kanun hükümlerine ve bu Kanun’un maksadına uygun olduğu düĢünülmektedir. Sonuç olarak: Bakanlık cevabında bulgudaki değerlendirmelere karĢı görüĢler ileri sürülmüĢtür. Ancak; bulguda da belirtildiği gibi 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanun’un ―Tahliye ve yıktırma‖ baĢlıklı 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; ―Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.” denilmektedir. Kanun’un yukarıdaki hükmünde, kira yardımı yapılması gereken hak sahiplerini belirlerken ―veya‖ ibaresiyle açıkça ayırarak kira yardımı yapılması gerekenler sırayla sayılmıĢtır. Kanun koyucu kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerini tadadi olarak belirlemiĢ; bunların, malik veya kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenler veya bu yapılarda iĢyeri bulunanlar Ģeklinde saymıĢtır. Kanun, kira yardımı yapılabilecek hak sahiplerinde aynı zamanda ―ikamet‖ etme Ģartını açıkça aramaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44 Kanun metninde, tadadi olarak belirlenen hak sahiplerine “geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir” hükmüyle; kentsel dönüĢüm uygulaması nedeniyle, hak sahiplerinin uygulama yapılan riskli yapısında, ikamet edememenin verdiği sonuçları ortadan kaldırmaya yönelik geçici süreyle oluĢacak olan ikamet yeri yoksunluğunun giderilmesi için bu hak sahiplerine sayılan yardımların yapılmasının amaçlandığı görülmektedir. Nitekim; 14.01.2015 tarihli Bakan Oluruyla, "15.12.2012 tarih ve 28498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin ―Kira yardımı ve diğer yardımlar‖ baĢlıklı 16’ncı maddesiyle ödenmekte olan, -Riskli yapılardaki kira yardımı ödemelerinin sadece ikamet eden hak sahiplerine yapılması kararlaĢtırılmıĢtır." 2015 uygulamasına dönük yukarıdaki Bakan Oluru ve zikredilen Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği ile Kanun hükmüne aykırı olarak, kira yardımı uygulamasının geniĢletildiği anlaĢılmaktadır. Dolayısıyla, Bakanlıkça bundan sonraki uygulamalarda, 14.01.2015 tarihli Bakan Oluru ve Kanun hükümleri paralelinde iĢlem yapılmasının, ancak Bakanlık cevabında belirtilen çerçevede uygulama yapılacaksa Kanun’un ilgili maddelerinde ve yönetmelikte değiĢiklik yapılmasının uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 2: 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulamada bulunan belediyelerce, yatırıma iliĢkin yıllık bütçelerinin yüzde beĢi ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 80'inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerinin yüzde ellisinin, Kanunda öngörülen uygulamalara ayrılmaması 16.05.2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanun'un ―DönüĢüm Gelirleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesinin sekizinci fıkrasında ―Bu Kanun kapsamında uygulamada bulunacak olan belediyeler, yatırıma ilişkin yıllık bütçelerinin yüzde beşi ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80 inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerinin yüzde ellisini, bu Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmak zorundadır.”,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 12'nci fıkrasında; ―Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere dönüşüm projeleri özel hesabından TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine kaynak aktarabilir.”, 13'üncü fıkrasında; ―Bu maddede öngörülen gelirler, bu Kanunun amaçları dışında kullanılamaz.” denilmektedir. 13.09.2012 tarihli 28410 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği'nin ―Kaynak aktarımı baĢvurularında aranacak belgeler‖ baĢlıklı 21'inci (DeğiĢik:RG-14/6/2013-28677) maddesinin 1'inci fıkrasında; ―Genel Müdürlükçe, bu Yönetmelik kapsamında kaynak aktarım talebinde bulunanlardan; b) Kaynağın, Kanun kapsamında belirtilen iş, işlem ve uygulamalarda kullanılacağına, başka bir iş için kullanılmayacağına ve Bakanlıkça bildirilecek diğer şartlara uyulacağına dair taahhütname, … istenir.” denilmektedir. DönüĢüm projeleri özel hesabından kaynak aktarılan belediyelerde yapılan denetimler neticesinde; 6306 sayılı Kanun kapsamındaki uygulama yapan belediyeler; Genellikle Kanun'un 7'nci maddesindeki hüküm gereği, yatırıma iliĢkin yıllık bütçelerinin yüzde beĢi ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 80'inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerinin yüzde ellisini Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmamakta, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 80'inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerini belediye muhasebe sistemi üzerinde ayrı bir baĢlık halinde kayıt ve takip etmemektedirler. Yukarıdaki söz konusu bulgu; Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013 Yılı Denetim Raporuyla Bakanlığa ve Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporuyla

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46 Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmıĢ, ancak 2014 yılında da herhangi bir iĢlem yapılmamıĢtır. 6306 sayılı Kanun'un 7'nci maddesinin amacı çerçevesinde gereken iĢlemin yerine getirilmesi, kaynak aktarılan belediyelerin kentsel dönüĢüm uygulamalarına yapmaları gereken mali katkı hükümlerinin uygulanmasının sağlanması gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: 16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanun'un 7 nci maddesinin sekizinci fıkrası hükmü uyarınca, dönüĢüm uygulamalarında kullanılmak üzere Ġdarelere aktarılan kaynak sonrasında, Bakanlığımızca ilgili idarelere yazı yazılmaktadır. Bakanlığımızca bu konuda yazılan muhtelif yazılarda, kaynak aktarılan idarelerden söz konusu DönüĢüm Gelirinin, DönüĢüm Projeleri Özel Hesaplarına ayırmaları gerektiği bildirilmektedir. Konu hakkında bir kez daha yazı yazılacaktır. Sonuç olarak: Ġlgili Kanun hükmünün kaynak aktarılan belediyelerce yerine getirilmemesi ve Çevre ve ġehircilik Bakanlığınca belediyelere yazılan yazılara ve konunun 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporuyla Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasına rağmen herhangi bir yaptırımın uygulamaya konulmaması nedeniyle 2014 yılında konunun yeniden vurgulanmasının uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 3: DönüĢüm Projeleri Özel Hesabından kaynak aktarılan belediyelerin ve Ġller Bankası A.ġ.’nin söz konusu kaynağın kullanılmasına yönelik muhasebe kayıtlarının idarelerin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulmaması 16.05.2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların DönüĢtürülmesi Hakkında Kanun’un ―DönüĢüm Gelirleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesinin 12’nci fıkrasında; ―Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere dönüşüm projeleri özel hesabından TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine kaynak aktarabilir.‖ denilmekte, 13.09.2012 tarihli 28410 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği’nin ―DönüĢüm projeleri özel hesabına iliĢkin muhasebeleĢtirme iĢlemleri‖ baĢlıklı 7’nci maddesinin 1’inci fıkrasında;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 ―Özel hesaba ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinde, malî raporlamaya ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 3/5/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği uygulanır.”, 2’nci fıkrasında; “Kamu idarelerinin tabi olduğu mevzuatta belirlenmiş Yevmiye Defteri, Büyük Defter ve Yardımcı Hesap Defteri, tutulması zorunlu defterlerdir.”, 3’üncü fıkrasında “Özel hesap ile bu hesaptan idarelere, TOKİ ve İller Bankası A.Ş.’ye aktarılan tutarların muhasebesi söz konusu idarelerin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulur.” denilmekte, ―Kaynak aktarımı baĢvurularında aranacak belgeler‖ baĢlıklı 21’inci (DeğiĢik:RG- 14/6/2013-28677) maddesinin birinci fıkrasında; ―Genel Müdürlükçe, bu Yönetmelik kapsamında kaynak aktarım talebinde bulunanlardan; b) Kaynağın, Kanun kapsamında belirtilen iş, işlem ve uygulamalarda kullanılacağına, başka bir iş için kullanılmayacağına ve Bakanlıkça bildirilecek diğer şartlara uyulacağına dair taahhütname, … istenir.” denilmektedir. Kaynak aktarılan belediyelerde ve Ġller Bankası A.ġ.’nde yapılan denetimlerde, aktarılan kaynakların muhasebeleĢtirilmesine yönelik kayıtların Belediye ve ĠLBANK muhasebe sistemi üzerinden yürütülmekte ve aktarılan tutarların muhasebesi söz konusu idarelerin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulmamaktadır. Yukarıdaki söz konusu bulgu; Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013 Yılı Denetim Raporuyla Bakanlığa, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporuyla Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmıĢ, ancak 2014 yılında da herhangi bir iĢlem yapılmamıĢtır. Aktarılan kaynakların doğru ve zamanlı takibinin ve denetiminin yapılması amacıyla, belediyelere ve ĠLBANK’a aktarılan kaynakların muhasebesinin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulmasının sağlanması gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: 13.09.2012 tarihli ve 28410 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, dönüĢüm uygulamalarında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 48 kullanılmak üzere Ġdarelere aktarılan kaynak sonrasında Bakanlığımızca ilgili Ġdarelere yazı yazılmaktadır. Bakanlığımızca bu konuda yazılan muhtelif yazılarda, kaynak aktarılan Ġdarelerden söz konusu kaynağın muhasebeleĢtirilmesine yönelik kayıtların bütçe sistemlerinden ve hesaplarından ayrı tutulması gerektiği bildirilmektedir. Konu hakkında bir kez daha yazı yazılacaktır. Sonuç olarak: Ġlgili Yönetmelik hükmünün kaynak aktarılan belediyelerce ve Ġller Bankası A.ġ.’nce yerine getirilmemesi ve Bakanlıkça bir yaptırımın uygulamaya konulmaması ve konunun Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporuyla Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasına rağmen konu düzelmediğinden yeniden vurgulanmasının uygun olacağı düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 49 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları DÖNÜġÜM PROJELERĠ ÖZEL HESABI 2014 YILSONU BĠLANÇOSU Aktif Pasif Banka Hs. 279.375.702,47 Alınan Dp.Tem.Hs 1.518,98 Ver.Çek.ve Gön.Em.Hs. -32.711,80 Emanetler Hs 3.390.665,30 Diğer ÇeĢ.Dön.Var.Hs 0,00 Öden.Verg.ve Fon.Hs 0,00
Öden.Sos.Güv.Kes.Hs 4,93
Net Değer HS -59.562.018,42
Dön.Olumlu Faa.Son.Hs 335.512.819,88 Aktif Toplamı 279.342.990,67 Pasif Toplamı 279.342.990,67 Kesin Teminatlar 1.060.385,00 Teminat Mektup. Emanetleri 1.060.385,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 50 DÖNÜġÜM PROJELERĠ ÖZEL HESABI 2014 YILI GELĠR TABLOSU
2014 2013 A- BRÜT SATIġLAR 543.387.252,19 688.831.537,44 1- Yurtiçi SatıĢlar 543.387.252,19 688.831.537,44 2- YurtdıĢı SatıĢlar
3- Diğer Gelirler
B- SATIġ ĠNDĠRĠMLERĠ (-) 11.254,35 1- SatıĢtan Ġadeler (-)
2- SatıĢ Ġskontoları (-)
3- Diğer Ġndirimler (-) 11.254,35 C- NET SATIġLAR 543.387.252,19 688.820.283,09 D- SATIġLARIN MALĠYETĠ (-)
1- Satılan Mamuller Maliyeti (-)
2- Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)
3- Satılan Hizmet Maliyeti (-)
4- Diğer SatıĢların Maliyeti (-)
BRÜT SATIġ KARI VE ZARARI 543.387.252,19 688.820.283,09 E- FAALĠYET GĠDERLERĠ (-) 602.949.270,61 553.050.641,15 1- AraĢtırma ve GeliĢtirme Giderleri (-)
2- Pazarlama, SatıĢ ve Dağıtım Giderleri (-)
3- Genel Yönetim Giderleri (-) 602.949.270,61 553.050.641,15 FAALĠYET KARI VEYA ZARARI -59.562.018,42 135.769.641,94 F- DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GELĠR VE KARLAR
1- ĠĢtiraklerden Temettü Gelirleri
2- Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri
3- Faiz Gelirleri
4- Komisyon Gelirleri
5- Konusu Kalmayan KarĢılıklar
6- Menkul Kıymet SatıĢ Karları
7- Kambiyo Karları
8- Reeskont Faiz Gelirleri
9- Faaliyetle Ġlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar
G- DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GĠDER VE ZARARLAR (-)
1- Komisyon Giderleri (-)
2- KarĢılık Giderleri (-)
3- Menkul Kıymet SatıĢ Zararları (-)
4- Kambiyo Zararları (-)
5- Reeskont Faiz Giderleri (-)
6- Diğer Olağan Gider ve Zararlar
H- FĠNANSMAN GĠDERLERĠ (-)
1- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-)
2- Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-)
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR -59.562.018,42 135.769.641,94 I- OLAĞANDIġI GELĠR VE KARLAR 335.512.819,88 199.743.177,94 1- Önceki Dönem Gelir ve Karları 335.512.819,88 199.743.177,94

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51 2- Diğer OlağandıĢı Gelir ve Karlar
J- OLAĞANDIġI GĠDER VE ZARARLAR (-)
1- ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları (-)
2- Önceki Dönem Gider ve Zararları (-)
3- Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar (-)
DÖNEM KARI VEYA ZARARI 275.950.801,46 335.512.819,88 K- DÖNEM KARI VERGĠ VE DĠĞ.YAS. YÜK. KARġILIKLARI (-)
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 275.950.801,46 335.512.819,88

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı DönüĢüm Projeleri Özel Hesabı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 53
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 54
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 54
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 55
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 56
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 63

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 53

1. ÖZET Bu rapor, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay ―hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim‖ olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığının hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdaki bilgi ve belgeler denetlenmiĢtir:  2013 - 2017 Dönemine Ait Stratejik Plan,  2014 Yılı Performans Programı,  2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporu  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Performans esaslı bütçeleme sistemi gereği Çevre ve ġehircilik Bakanlığının hazırladığı üç temel belge olan 2013-2017 Stratejik Planı, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Faaliyet Raporu, raporlama gerekliliklerine uyum kriterleri (mevcudiyet, zamanlılık, sunum) açısından incelenmiĢ ve bu incelemenin sonucunda; Stratejik Planın tüm kriterleri karĢıladığı, Faaliyet Raporunun ve Performans Programının mevcudiyet ve sunum kriterlerini karĢıladığı, ancak zamanlılık kriterlerini karĢılamadığı görülmüĢtür. Yukarıda sayılan dokümanlardan Stratejik Plan ve Performans Programı, performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterlerden ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma açısından değerlendirilmiĢ; Faaliyet Raporu ise performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterlerden tutarlılık, doğrulanabilirlik, geçerlilik/ikna edicilik açısından incelenmiĢ ve bu incelemelerin sonucunda, söz konusu belgelerin bulgularda belirtilen nedenlerle bu kriterlere genel itibariyle uyduğu kanaatine varılmıĢtır. Ġncelenen veri kayıt sistemi açısından; üretilen performans bilgisinin gerçekleĢmeleri doğru ve tam olarak yansıttığı, göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleĢmelerle ilgili olmayan hususları içermediği ve dahil edilmesi gereken herhangi bir hususu dıĢarıda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 54 bırakmadığı görülmüĢ ve bu nedenle incelenen veri kayıt sisteminin, hedef ve gösterge açısından performansın ölçülmesi ve raporlanması amacına uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013-2017 Stratejik Planı, 2014 Yılı Performans Programı ve 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporunda tespit edilen eksikliklerin sonraki yıllarda tekrarlanmaması için denetim bulguları ve iyi uygulamanın ne olması gerektiği ortaya konulmuĢtur. Genel olarak performans yönetim sisteminin geliĢtirilmesi gerektiği düĢünülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 55 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Çevre ve ġehircilik Bakanlığının yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 56 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Çevre ve ġehircilik Bakanlığının yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Performans esaslı bütçeleme sisteminin ve bu sistemin gerektirdiği raporlama uygulamalarının, çoğu kamu kurumunda henüz uygun Ģekilde yerine getirilemediği bilinmektedir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı hazırlayacağı stratejik yönetim unsurlarını, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ―Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme‖ baĢlıklı 9’uncu maddesi, Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu, Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberi hükümleri ve bulgular çerçevesinde yeniden gözden geçirmelidir. Bakanlık bütçesinin uygulanması ve muhasebeleĢtirilrmesi aĢamasında performans hedeflerine yönelik bir izleme olmadığı, dolayısıyla plan-program-bütçe bağının koptuğu tespit edilmiĢtir. Faaliyetler için tahsis edilen ödeneklerin yılsonu gerçekleĢmelerini izleyebilecek bir sistemin mevcut olmadığı görülmüĢtür. Denetim yukarıda sayılan üç belge üzerinden kamu idaresinin raporlama gerekliliklerine uyumunun değerlendirilmesi, bu belgelerde sunulan performans bilgisinin değerlendirilmesi ve performans bilgisinin üretilmesi için kullanılan veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu değerlendirmeler için kullanılan kriterler aĢağıda yer alan Tablo 1, Tablo 2 ve Tablo 3’te görülmektedir. Tablo 1: Raporlama gerekliliklerine uygunluk kriterleri Mevcudiyet Çevre ve ġehircilik Bakanlığının, plan, program ve raporlarını yayımlayıp yayımlamadığı Zamanlılık Çevre ve ġehircilik Bakanlığının plan, program ve raporlarını yasal süre içinde yayımlayıp yayımlamadığı Sunum Çevre ve ġehircilik Bakanlığının plan, program ve raporlarının ilgili mevzuatla belirlenen usullere uyumlu olup olmadığı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 57 Tablo 2: Performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterler Stratejik Plan ve Performans Programı Ġlgililik: Hedefler, göstergeler ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması Ölçülebilirlik: Performans programlarındaki hedeflerin ve göstergelerin ölçülebilir olması Ġyi tanımlanma: Hedefin açık ve net bir tanımının olması Faaliyet Raporu Tutarlılık: Hedeflerin, denetlenen idarenin planlama ve raporlama dokümanlarında (göstergeler ve alt hedefler dâhil) tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik: Raporlanan değerlerin, temel veri kayıt sistemlerinin çıktısıyla tutarlı olması Ġkna edicilik/ Geçerlilik: Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınması ve sapmayı açıklayan nedenlerin geçerli/ inandırıcı olması Tablo 3: Veri kayıt sistemlerinin güvenilirliğine yönelik kriterler Güvenilirlik Veri kayıt sistemlerinin, gerçekleĢmeleri tam ve doğru Ģekilde ölçerek faaliyet raporunda güvenilir veri sunuyor olması STRATEJĠK PLAN Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Stratejik Planında 4 adet stratejik amaç belirlenmiĢtir. Bu dört amaca ulaĢmak için de 42 stratejik hedef, stratejik hedeflerin ölçülebilmesi için de 196 adet performans göstergesi belirlenmiĢtir. Bakanlık 2013-2017 Stratejik Planı ile ilgili olarak Tablo 1 ve Tablo 2’deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlama kriterleri açısından yapılan değerlendirmede: Mevcudiyet 5018 sayılı Kanunun 9'uncu maddesi hükümleri çerçevesinde Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2013-2017 Stratejik Planının mevcut olduğu, Zamanlılık Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Stratejik Planının mevzuatta öngörülen sürelerde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 58 hazırlandığı, Sunum Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan ―Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu‖, stratejik planlama süreci ve stratejik planların kapsamı ve içeriğine iliĢkin genel bir çerçeve sunmaktadır. Kamu idarelerinin bu Kılavuzda belirtilen genel yapı ve temel ilkelere riayet etmesi beklenir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Stratejik Planının Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan kılavuzda belirtilen genel yapı ve temel ilkelere uygun olduğu, İlgililik Stratejik Planlama Kılavuzuna göre hedeflerin, amaçlar ile ilgili olması gerekmektedir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Stratejik Planında yer alan stratejik hedeflerin belirlenen amaçlarla ilgili olduğu, performans göstergelerinin de belirlenen stratejik hedeflerle ilgili olduğu tespit edilmiĢtir. Ölçülebilirlik Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Stratejik Planındaki 27 adet stratejik hedef için ölçülebilir ifadeler kullanılmayıp, hedefler performans göstergeleri aracılığıyla ölçülebilir hale getirilmeye çalıĢılmıĢtır. Belirlenen 196 adet performans göstergesi için kıyaslama yapmaya imkan verecek sayı, oran, miktar ve tarih kullanılmıĢtır. İyi Tanımlanma Ġlgililik kriterine göre yapılan değerlendirme sonucu ölçülebilir olduğu tespit edilen performans göstergelerinin ve bu göstergelerin ilgili olduğu hedeflerin iyi tanımlandığı kanaatine varılmıĢtır. PERFORMANS PROGRAMI Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Programında 54 adet performans hedefi, bu hedeflere ulaĢmak için de 196 adet performans göstergesi belirlenmiĢtir. Bakanlığın 2014 Yılı Performans Programı ile ilgili olarak Tablo 1 ve Tablo 2’deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterleri açısından yapılan değerlendirmede:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 59 Mevcudiyet 5018 sayılı Kanunun 9'uncu maddesi hükümleri çerçevesinde Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Programının mevcut olduğu, Zamanlılık Performans Programı Hazırlama Rehberine göre; Merkezi Yönetim kapsamındaki kamu idareleri hazırladıkları performans programlarını bütçe teklifleri ile birlikte, Maliye Bakanlığına ve Kalkınma Bakanlığına gönderirler ve Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen bütçe büyüklüklerine göre nihai hali verilen performans programları Ocak ayı içinde kamuoyuna açıklanır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Programının mevzuatta öngörülen sürenin dıĢında kamuoyuna ġubat ayı içerisinde açıklandığı, Sunum Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberi, performans programlarının kapsam ve içeriğine iliĢkin genel bir çerçeve sunar. Kamu idarelerinin bu Yönetmelik ve Rehber’de ortaya konan genel yapı, süreç ve temel ilkelere riayet etmesi beklenir. Performans Programı Hazırlama Rehberinin Ek kısmı, performans programının formatını belirlemektedir.
Performans Programının sunum kriteri açısından değerlendirilmesi sonucunda;  Performans Hedefi Tablosu ile Faaliyet Maliyetleri Tablosunda ―Açıklamalar‖ kısmına yer verildiği,  Döner sermaye kaynağının performans hedeflerine yönelik kaynak ihtiyacı belirlemesinde dikkate alındığı görülmüĢtür.  Performans programının idare düzeyinde hazırlandığı, İlgililik

• Performans Hedefinin İlgililiği Performans Programı Hazırlama Rehberine göre kamu idarelerinin performans hedefleri ya çıktılara ya da sonuçlara odaklı olmalıdır. Ġdarenin belirlediği 54 adet performans hedefinin 6 tanesinin çıktı/sonuç odaklı olmadığı tespit edilmiĢtir. Çıktı/sonuç odaklı olduğu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 60 tespit edilen 48 adet performans hedefinden 47 tanesinin stratejik hedefle ilgili olduğu,

• Performans Göstergesinin İlgililiği Performans Programı Hazırlama Rehberinde gösterge; kamu idarelerince performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Buna göre yapılan değerlendirmede, 2014 Mali Yılı Performans Programında yer alan 196 adet performans göstergesinin 194 tanesinin performans hedefiyle ilgili olduğu, Ölçülebilirlik Performans Programı Hazırlama Rehberinde; performans hedeflerinin, performans göstergeleri ile ölçülebilir olması gerektiği ifade edilmiĢtir. Ġlgililik kriterine göre ilgili olmadığı tespit edilen göstergeler ölçülebilirlik kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. Dolayısıyla ilgili olduğu tespit edilen 194 adet performans göstergesinin tamamının ölçülebilir olduğu tespit edilmiĢtir. İyi Tanımlanma Ölçülebilirlik kriterine göre yapılan değerlendirme sonucu ölçülebilir olmadığı tespit edilen göstergeler iyi tanımlanma kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulmamıĢtır. Dolayısıyla ölçülebilir olduğu tespit edilen 196 adet performans göstergesinin 194 tanesinin iyi tanımlanma kriterini karĢıladığı kanaatine varılmıĢtır. FAALĠYET RAPORU Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Faaliyet Raporu ile ilgili olarak Tablo 1 ve Tablo 2’deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, tutarlılık, doğrulanabilirlik, geçerlilik/ikna edicilik kriterleri açısından yapılan değerlendirmede: Mevcudiyet 5018 sayılı Kanun’un 41’inci maddesi hükümleri çerçevesinde Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Faaliyet Raporunun mevcut olduğu, Zamanlılık Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’e göre; Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının ilgili mali yıla iliĢkin idare faaliyet raporları üst yöneticileri tarafından izleyen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 61 mali yılın en geç ġubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Faaliyet Raporunun mevzuatta öngörülen sürenin sonrasında Mart ayı içerisinde kamuoyuna açıklandığı, Sunum Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik, faaliyet raporlarında yer verilecek bilgilere yönelik ilkeleri ve bu raporların hazırlanmasında izlenecek süreçleri ortaya koymaktadır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Faaliyet Raporunun, yukarıdaki Yönetmelik hükümlerine göre sunum kriterlerini karĢıladığı, Tutarlılık Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesi sonucu ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler tutarlılık kriteri açısından değerlendirilmiĢ ve Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’e göre Faaliyet Raporunun tutarlılık kriterini karĢıladığı, Doğrulanabilirlik Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesi sonucu ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler tutarlılık kriteri açısından değerlendirilmiĢ ve Faaliyet Raporunun doğrulanabilirlik kriterini karĢıladığı, Geçerlilik/İkna Edicilik Geçerlilik/Ġkna edicilik kriteri, planlanan ve gerçekleĢen performans arasındaki veya hedefe iliĢkin bütçedeki sapmanın nedenlerinin inandırıcı ve geçerli olup olmadığını değerlendirmek için kullanılır. Bütçe ve performans hedeflerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmalara iliĢkin gerekçeler geçerlilik/ikna edicilik kriterine göre değerlendirilir. Bu çerçevede, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Faaliyet Raporunun geçerlilik/ikna edicilik kriterini genel olarak karĢıladığı tespit edilmiĢtir. FAALĠYET SONUÇLARININ ÖLÇÜLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi kurumların performans bilgisini üreten veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla yapılmaktadır. Sistem denetimini içeren bu değerlendirmenin hedefi, kamu idarelerinin raporlanan verilerde önemli bir hata olması riskini

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 62 azaltmak üzere yeterli kontrol sistemleri kullanıp kullanmadığını belirlemektir. Bakanlığın performans bilgisi üreten veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi sonucunda; kamuoyu ilgisinin yüksek olduğu ve bütçe tutarı olarak da anlamlı bir büyüklüğe sahip olduğu düĢünülen, performans hedeflerini etkileyen performans göstergelerinin izlendiği veri kayıt sistemlerinin önemli veri kayıt sistemleri olarak seçilmesine karar verilmiĢ ve Bakanlığın 2014 Yılı Performans Programında yer alan, performans hedeflerini ve bu hedeflere ait gerçekleĢmeleri ölçen ve bunlara iliĢkin performans bilgisi üreten veri kayıt sistemlerinin; üretilen performans bilgisi gerçekleĢmelerini doğru ve tam olarak yansıttığı, göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleĢmelerle ilgili olmayan hususları içermediği ve dahil edilmesi gereken herhangi bir hususu dıĢarıda bırakmadığı görülmüĢ ve bu nedenlerle incelenen veri kayıt sistemlerinin, hedefler ve göstergeler açısından performansın ölçülmesi ve raporlanması amacına uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 63 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Performans Programının Kamuoyuna Geç Açıklanması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik'in ―Performans programının ilgili idarelere gönderilmesi ve kamuoyuna açıklanması‖ baĢlıklı 7'nci maddesinin (4) numaralı bendinde performans programlarının Ocak ayı içinde kamuoyuna açıklanacağı hükme bağlanmıĢtır.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 2013 – 2017 dönemi Stratejik Planı esas alınarak ―2014 Yılı Performans Programı‖ hazırlanmıĢ; fakat 26.02.2014 tarihinde kamuoyuna açıklanmıĢtır. Kamu idaresi cevabında: Üst yönetimdeki değiĢiklikler ile birlikte Sayın Bakanımız ve MüsteĢarımızca, Bakanlığımız faaliyet ve stratejilerini yönlendirecek olan Performans Programı yeniden değerlendirilmeye alınmıĢ ve müzakere edilmiĢtir. Bu değerlendirmeler nedeniyle 2014 Yılı Performans Programı Ocak ayı içinde yayımlanamamıĢ, ġubat ayında kamuoyu ile paylaĢılmıĢtır. Bakanlığımızca zamanlılık ilkesine azami dikkat gösterilerek gerekli tedbirler alınacaktır. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 2: Performans Hedeflerinden Bazılarının Stratejik Hedefle Ġlgili Olmaması Kamu Ġdarelerinde Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberi'nde performans hedefi, kamu idarelerinin stratejik planlarında yer alan amaç ve hedeflerine ulaĢmaları için belirledikleri hedefler olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 64 tanımlanmıĢtır. Ayrıca Performans Programı Hazırlama Rehberi'nde, performans hedeflerinin idarelerin stratejik planlarında yer alan stratejik hedeflerle iliĢkili olması gerektiği belirtilmiĢtir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; 1 adet performans hedefinin stratejik hedefle ilgili olmadığı ve dolayısıyla ilgililik kriterini karĢılamadığı tespit edilmiĢtir. Ġlgilillik Kriterini KarĢılamayan Performans Hedefi Hedef Hedef 3.3. Binalarda enerji verimliliği konusunda farkındalık artırılacak, 2017 yılına kadar tüm binaların enerji kimlik belgesi alması ve enerji verimli hale gelmesi sağlanacaktır. Performans Hedefi(38) Mevzuatlar geliĢtirilerek izleme, denetim ve kontrol arttırılarak performans göstergelerinin gerçekleĢtirilmesi sağlanacaktır.
Yukarıda belirtilen performans hedefi stratejik hedefin ― Binalarda enerji verimliliği konusunda farkındalık artırılacak‖ kısmına hizmet etmemektedir. Performans hedefleri stratejik hedefleri gerçekleĢtirmeye yönelik olarak belirlenmiĢ olmalıdır. Dolayısıyla binalarda enerji verimliliği konusunda farkındalığın artırılmasına yönelik olarak performans hedefinde farkındalığı artırıcı projelere de değinilmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: 38 no.lu Performans Hedefinde, enerji verimliliğini sağlamak ve konu hakkındaki farkındalığı artırmaya dönük ifadelere stratejik hedefi tekrar etmemek ve yıl içindeki çalıĢmaları ön plana çıkarmak amacıyla yer verilmediği ve aradaki iliĢkinin detaylarına açıklamalar bölümünde değinildiği ifade edilmiĢtir. Bakanlık hedef cümlesi ve içeriği ile performans hedefi cümle kurgusunun uyumlu olması ve stratejik hedefle daha kuvvetli iliĢkisinin kurulması yönünde tedbirler alınacağı, birimlerle bu yönde çalıĢma yapılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 65 BULGU 3: Performans Hedefi Tablosunda Bazı Göstergelere ĠliĢkin Açıklamalar Kısmına Yer Verilmemesi Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Programı, ―Performans Programı Hazırlama Rehberi‖ eki 1’de belirlenen Ģekle uygun olarak hazırlanmıĢ temel baĢlıklara yer verilmiĢtir. Tablo 1’de yer alan bazı göstergelere ait ―Açıklamalar” kısmına ―Performans Hedefi Tablosu’nda‖ yer verilmemiĢtir. Performans Programı Hazırlanma Rehberi’ne göre, performans hedefi tablosundaki açıklamalar kısmında söz konusu göstergelerin belirlenme amaçlarına ve gerek görülen diğer hususlara yer verileceği belirtilmiĢtir. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 yılı Performans Programında bu tablodaki bazı göstergelere ait açıklama kısmının hiç yer almadığı görülmüĢtür. Performans Hedefi Tablosunda Açıklamalar Kısmına Yer Verilmeyen Göstergeler Performans Hedefi PH 20 Entegre kirlilik önleme çalıĢmaları yapılacak, entegre çevre izni uygulaması mevzuatı uyumlaĢtırılacaktır. Performans Göstergesi PG 3 Rehber doküman hazırlanan sektör sayısı Performans Hedefi PH 21 Ġklim DeğiĢikliği Eylem Planı (ĠDEP) uygulanacak ve izlenecek, sektörel ve uluslararası raporlar hazırlanacak, mevzuat çalıĢmaları yapılacak ve %5 oranında HCFC gazlarının alternatiflerine geçiĢ
sağlanacaktır. Performans Göstergesi PG 7 HCFC gazları yönetim planı sayısı. Performans Hedefi PH 31 Ölçüm ve analizleri yapacak laboratuvarların yetkilendirme ve denetimleri yapılarak, alıcı ortamda izleme, atık su ve sanayi tesisi bacalarının uzaktan izleme sistemi ile çevrimiçi izlenmesi sağlanacaktır. Performans Göstergesi PG 10 Egzoz emisyon ölçüm istasyonu sayısı PG 11 Verilen egzoz emisyon ölçüm ruhsat sayısı Performans Hedefi PH 53 Bakanlık personel ihtiyacı karĢılanacak ve kapasiteleri geliĢtirilecektir Performans Göstergesi PG 1 Bakanlık teknik personel sayısının toplam personel sayısına oranı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 66 PG 2 Yıllar itibariyle toplam personel sayısı Kamu idaresi cevabında: 2014 Yılı Performans Programında bazı göstergelere iliĢkin açıklamalardaki eksikliğin tekrarlanmaması için 2015 Yılı Performans Programında azami özen gösterilmiĢ, hedeflere iliĢkin tüm açıklamalar tamamlanmıĢtır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporunda dikkat çekilmiĢ olan bu hususun çalıĢmalara sürekli yansıtılacağı açıklanmıĢtır. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 4: Performans Hedeflerinden Bazılarının Çıktı-Sonuç Odaklı Olmaması Kamu Ġdarelerinde Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik’te ve Performans Programı Hazırlama Rehberi’nde performans hedeflerinin, çıktı-sonuç odaklı olması gerektiği ifade edilmiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberi’nde çıktı; idare tarafından üretilen nihai ürün veya hizmetler, sonuç; idarenin sunduğu ürün ve hizmetlerin, bireyler ve toplum üzerinde meydana getirdiği etkiler olarak tanımlanmıĢtır. Çıktı-Sonuç Odaklı Olma Kriterini KarĢılamayan Performans Hedefleri Performans Hedefi(17) Atıksu arıtma hizmeti verilen belediye nüfus oranı seviyesinin artırılması sağlanacaktır. Performans Hedefi(23) Kara ve deniz kaynaklı kirleticilerin oranı azaltılarak deniz suyu kalitesinin artırılması sağlanacaktır. Performans Hedefi(24) Bakanlığımızca kullanılan ekonomik araçların % 10 arttırılması sağlanacaktır. Performans Hedefi(43) Portföydeki yapı projelerinin bir kısmı revize edilecek, proje üretimi ve kontrollüğü geliĢtirilecek, web tabanlı uygulamalara geçilebilmesi için çalıĢmalara devam edilecek ve kırsal yerleĢmelerin geliĢtirilmesini sağlayacak kırsal konut projeleri üretilecektir. Performans Bakanlığın rehberlik ve denetim faaliyetleri arttırılacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 67 Hedefi(47) Performans Hedefi(48) Bakanlığın faaliyet alanları ile ilgili güvence ve danıĢmanlık faaliyetleri yürütülecektir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; yukarıda belirtilen 6 adet performans hedefinin çıktı-sonuç odaklı olmayıp, 5 tanesinin doğrudan doğruya idarenin bir faaliyeti olduğu 1 tanesinin de girdi olduğu anlaĢılmıĢtır. Dolayısıyla 54 adet performans hedefinden 6 tanesi çıktı-sonuç odaklı olma kriterini karĢılamamaktadır. Kamu idaresi cevabında: Çıktı ve sonuçların neler olduğu performans programlarının doğası gereği performans göstergeleri ile sağlandığı; göstergeler, hedeflere ulaĢmak için yürütülen faaliyetler neticesinde öngörülmüĢ olan hedeflere ne kadar ulaĢıldığını ölçmektedir. Bu nedenle çıktı ve sonuç odaklı olma özelliği göstergelerde aranmaktadır. Hedef cümlelerinde de ulaĢılmak istenen sonuçlara iliĢkin ifadelere 17, 23, 24 ve 43. performans hedeflerinde yer verildiğini, bazı performans hedeflerinde çıktılardan bahsetmekten ziyade ulaĢılması istenilen durumu ifade etmekte olduğunu belirtmiĢtir. Performans Hedefi 47 ve 48 no.lu hedefler ise, Performans Denetim Raporunda da bahsedildiği üzere faaliyet olma özelliği taĢımaktadırlar. Bu konudaki uyarılar önümüzdeki çalıĢmalarda azami seviyede dikkate alınacak, faaliyet niteliği taĢıyan performans hedefleri yeniden düzenleneceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında; “Bakanlığın rehberlik ve denetim faaliyetleri arttırılacaktır ve Bakanlığın faaliyet alanları ve ilgili güvence danışmanlık faaliyetleri yürütülecektir” hedeflerine yaptığımız tespitlere iĢtirak edildiği belirtilmiĢtir. Bakanlığın diğer performans hedefleri ile ilgili olarak yaptığı açıklamalar uygun görülmüĢtür. Konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 68 BULGU 5: Performans Göstergelerinden Bazılarının Ġlgililik Kriterini KarĢılamaması Kamu Ġdarelerinde Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberi'nde performans göstergesi, kamu idarelerinde performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan araçlar olarak tanımlanmıĢtır. Bu tanımdan, performans göstergesinin performans hedefiyle ilgili olması gerektiği anlaĢılmaktadır. Ġlgililik Kriterini KarĢılamayan Performans Göstergeleri Performans Hedefi PH4. 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında ülkemizde her türlü ölçekte, fiziki ve stratejik planlar, dönüĢüm ve özel proje alanlarında planlama, kentsel tasarım, halihazır harita, parselasyon planları, kamulaĢtırma, kıyı kenar çizgisi tespit iĢlemleri gerçekleĢtirilecektir. Performans Göstergesi PG7. Bakanlığımızca onaylanan imar planlarının taranarak sayısal ortama aktarılma oranı Performans Hedefi PH 50. Stratejik Yönetim anlayıĢı yerleĢtirilecek ve uygulamaları yaygınlaĢtırılacaktır. Performans Göstergesi PG3. Yeni Hizmete Açılan Hizmet Binası Sayısı
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Mali Yılı Performans Programı incelendiğinde; yukarıda belirtilen 2 adet performans göstergesinin performans hedefiyle ilgisi kurulamamıĢ ve söz konusu 2 göstergenin ilgililik kriterini karĢılamadığı sonucuna varılmıĢtır.
Kamu idaresi cevabında: Performans Hedefi 4’de bahsi geçen iĢlemleri yapabilmek için imar planlarının taranması gerekmektedir. Ġmar planlarının taranması bu hedef için ana süreçtir ve ilk etapta mevcut planlar koordinatlandırılmak suretiyle sisteme yüklenmektedir. Bu tarama iĢlemi sonrası ancak mevcut envanter tamamlanmakta ve akabinde ihtiyaca göre yeni halihazır harita alımı, kıyı kenar çizgisi tespit iĢlemleri veya yeni planlama çalıĢmaları gerçekleĢtirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 69 Performans Hedefi 50 ile ilgili uyarılar önümüzdeki plan ve program dönemlerinde dikkate alınacacağı ve . Plan ve Program izlemelerinin takibi için yeni performans göstergeleri belirleneceği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında; “Yeni Açılan Hizmet Binası Sayısı” göstergesiyle ilgili tespitimize iĢtirak edildiği belirtilmiĢtir. Bakanlığın diğer gösterge ile ilgili yaptığı açıklamalar ise uygun görülmüĢtür. Konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 6: Faaliyet Raporunun Kamuoyuna Geç Açıklanması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in ―Faaliyet Raporlarının Düzenlenmesi, İlgili İdarelere Verilmesi ve Bu İşlemlere İlişkin Süreler‖ baĢlıklı 11'inci maddesinin (2) numaralı bendinde Faaliyet Raporlarının ġubat ayı içinde kamuoyuna açıklanacağı hükme bağlanmıĢtır. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 2013 – 2017 dönemi Stratejik Planı esas alınarak ―2014 Yılı Faaliyet Raporu‖ hazırlanmıĢ fakat 13.03.2014 tarihinde kamuoyuna açıklanmıĢtır.
Kamu idaresi cevabında: Ġdare Faaliyet Raporunda yapılan maddi hataların düzeltilmesi gerekliliği hasıl olduğu ve bu sebeplerle Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporunun düzeltilmiĢ yayım tarihi Bakanlık internet sayfasında 13 Mart 2015 olarak görüldüğü ifade edilmiĢtir. Denetim Raporunda belirtilen ―Faaliyet Raporunun Kamuoyuna Geç Açıklanması‖ hususu ile ilgili olarak bir sonraki dönemde azami dikkat gösterileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 70 BULGU 7: Faaliyet Raporunda Yer Alması Gereken Temel Unsurlarda Eksiklik Olması Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'e göre faaliyet raporunda yer alması gereken temel unsurlar;  Genel Bilgiler  Amaç ve Hedefler  Faaliyetlere ĠliĢkin Bilgi ve Değerlendirmeler  Kurumsal Kabiliyet ve Kapasitenin Değerlendirilmesi  Öneri ve Tedbirler Ģeklinde sayılmıĢ olup, Çevre ve ġehircilik Bakanlığının hazırlamıĢ olduğu 2014 Yılı Faaliyet Raporunda temel unsurlardan biri olan Öneri Ve Tedbirler kısmına yer vermediği görülmüĢtür.
Kamu idaresi cevabında: Bundan sonraki dönemde idare faaliyet raporları hazırlanırken ―Genel Değerlendirmeler‖ kısmından önce ayrı bir baĢlık olarak ―Öneri ve Tedbirler‖ bölümünün yer verileceğini belirtmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 8: Faaliyet Raporunda Bazı Göstergelere Ait Sapmaların Geçerlilik/Ġkna Edicilik Kriterini KarĢılamaması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 41'inci maddesi ile Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesi gereğince idare faaliyet raporunda hedef ve göstergelerin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verilmesi gerekmektedir. Kurum Faaliyet Raporu'nda hedeflerin gerçekleĢtirilemediği belirtilmekle birlikte, bu sapmanın nedenlerine yer verilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 71 Faaliyet Raporunda Geçerlilik/Ġkna Edicilik Kriterini KarĢılamayan Göstergeler Performans göstergesi Hedef Yılsonu gerçekleĢme Sapmaya yönelik açıklama Hazırlanan Ģartname sayısı 3 1 Altyapı Tesisi Yapımına ĠliĢkin Usul ve Esasların hazırlanmasına yönelik olarak Yıldız Teknik Üniversitesi ile protokol imzalanmıĢ olup, proje bitiminde elde edilen çıktılarla teknik Ģartname hazırlanmıĢtır. Tasfiye edilen toplam bağımsız bölüm sayısı 200.000 135.000 2014 yılı içerisinde gerek münferit riskli yapı tespitleri gerekse ilan edilen riskli alanlar kapsamında kalan bağımsız bölümler hızlı bir Ģekilde tasfiye sürecine alınmakta olup tasfiye sürecinden sonra en kısa sürede planlama ve diğer müĢavirlik çalıĢmalarına geçilecektir. DönüĢüm uygulaması yapılan toplam alan büyüklüğü (Ha) 9.000 7.300 Kentsel dönüĢüm alanlarında gerek ilan edilen alanlar gerekse kentsel dönüĢüm geliĢim alanlarında toplam alan büyüklüğü 7000 hektarı geçmiĢtir. DönüĢüm uygulamasına tabi tutulan toplam nüfus 1.000.000 300.000 DönüĢüm uygulamasına tabi tutulan nüfus 300.000 düzeyinde gerçekleĢmiĢ olmakla birlikte bugüne kadar 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan uygulamalar sonucunda bir milyonu aĢkın vatandaĢımızın can güvenliği

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 72 sağlanmıĢ ve dönüĢüm uygulaması kapsamına alınmıĢtır. Konut veya iĢyeri olarak yenilenen birim sayısı 150.000 80.000 Konut veya iĢyeri olarak yenileme süreci baĢlatılan birim sayısı 80.000 düzeyinde gerçekleĢmiĢtir. Sağlanan kira yardımı desteği 550.000.000 288.000.000 Kentsel dönüĢüm uygulaması için vatandaĢlarımıza kira yardımı olarak yaklaĢık 288.000.000 düzeyinde destek sağlanmıĢtır. Sağlanan kredi(TL) 1.000.000.000 356.403.089 Kentsel dönüĢüm uygulaması için vatandaĢlarımıza anlaĢmalı bankalar tarafından yaklaĢık 356.000.000 düzeyinde kredi temin edilmiĢtir. Yayımlanan Veri Tanımlama Dokümanı Sayısı 5 0 Göstergenin gerçekleĢtirilmesi için çalıĢmalar 2015 yılı içerisinde tamamlanacaktır. Üretilen/UyumlaĢtırıla n Tema Sayısı 5 1 Kurum ve KuruluĢların verilerini standartlara uyumlaĢtırması beklenmektedir. Kurum ve KuruluĢlar verilerini standartlara uyumlaĢtırma çalıĢmaları 2015 yılı içerisinde tamamlanacaktır. Katı atık yönetimi projesi sayısı 10 6 Katı atık yönetim projesi olarak 6 ayrı proje çalıĢması tamamlanmıĢtır. %99 nakdi gerçekleĢme sağlanmıĢtır. Yerinde yapılan inceleme sayısı 9 0 Ġnceleme ve değerlendirme görüĢ raporları sadece evrak üzerinden değerlendirilebilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 73 Yapı Denetim Firmalarının ġantiyelerine yapılan denetim sayısı (firma/yıl) 6 3,48 2014 yılı Ocak-Eylül döneminde Ulusal Yapı Denetim Sisteminden alınan verilere göre bu oran %37 iken, yılsonu itibari ile yaklaĢık %58 oranına ulaĢılmıĢtır. Yapı Denetim Bürolarına yapılan denetim sayısı (firma/yıl) 2 1,29 2014 yılı Ocak-Eylül döneminde Ulusal Yapı Denetim Sisteminden alınan verilere göre bu oran %42 iken, yılsonu itibari ile yaklaĢık %65 oranına ulaĢılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında: Kamu idaresinin göstergelerin sapmalarına iliĢkin vermiĢ olduğu cevaplar 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporunda bulunması gereken cevaplar olması gerektiğinden bulgumuz açısından cevap niteliği taĢımamaktadır. Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında bulgumuza iĢtirak edildiği belirtilmiĢ olup, konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. BULGU 9: Faaliyet Raporunda Ġdarenin Performans Hedeflerine ĠliĢkin Bütçe GerçekleĢmelerini Takip Etmesini Sağlayacak Bir Sistemin Bulunmaması Bakanlık bütçe ve hedef gerçekleĢmelerinde sapmalar olması durumunda, hedef ve gerçekleĢme arasındaki sapmanın nedenleri hakkında açıklama getirmelidir. 5018 sayılı Kanun'un 41'inci maddesinde; “İdare faaliyet raporu, ilgili idare hakkındaki genel bilgilerle birlikte; kullanılan kaynakları, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerini, varlık ve yükümlülükleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgileri de kapsayan malî bilgileri; stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyetleri ve performans bilgilerini içerecek şekilde düzenlenir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 74 Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesinde ise; “Mali bilgiler başlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer verilir. Ayrıca, iç ve dış mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgiler de bu başlık altında yer alır. Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” denilmektedir. 2014 Yılı Performans Programı incelemesinde, Bakanlığın her bir performans hedefi için performans göstergesi ve faaliyetler belirlediği ve bu faaliyetlere iliĢkin ödenek tespiti yaparak faaliyetlerin maliyetlerini ortaya koyduğu görülmüĢtür. Halbuki 2014 Yılı Faaliyet raporu incelenmesi neticesinde, performans hedefleri kapsamında belirlenen faaliyetlere tahsis edilen ödeneğin ne kadarının kullanıldığına, bütçe hedefi ile gerçekleĢme arasında sapma olup olmadığına iliĢkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği görülmüĢtür. Bu itibarla, Bakanlığın stratejik yönetim yapısı incelenmesi sonucunda, bütçenin uygulanması ve muhasebeleĢtirme aĢamasında performans hedeflerine yönelik bir aĢama olmadığı, dolayısıyla plan-program- bütçe bağının koptuğu tespit edilmiĢtir. Bu itibarla, faaliyetler için tahsis edilen ödeneklerin yılsonu gerçekleĢmelerini izleyebilecek bir sistem kurulması gerektiği düĢünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında: Bakanlığın harcamalarını takip ettiği elektronik ortamlar olan Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün e-bütçe ve Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün KBS sistemlerinde bütçe gerçekleĢmelerinin performans hedefleri ile iliĢkilendirilmesini sağlayacak uygun bir sistemin bulunmadığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: 2014 Yılı Ġdare Faaliyet Raporunda yer alan hedeflerine iliĢkin bütçe gerçekleĢmelerini takip etmesini sağlayacak bir sistemin Bakanlık tarafından kurulması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 75 gerektiği düĢünülmektedir. Konu ile ilgili gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Çevre Ve ġehircilik Bakanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 76 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr