2014 - BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI.pdf
BĠLĠM, SANAYĠ VE TEKNOLOJĠ BAKANLIĞI 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015
ĠÇĠNDEKĠLER
- KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
- SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 3
- DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
- DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 6
- TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ...................................................................................................... 7
KISALTMALAR IPA Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı MYK Mesleki Yeterlilik Kurumu OSB Organize Sanayi Bölgesi KSS Küçük Sanayi Sitesi
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2014 Yılı Bütçesi ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına 2.789.101.000,00 Türk Lirası ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,65’ ine tekabül etmektedir. Bütçeyle verilen ödenekler dıĢında, uluslararası antlaĢmalar gereğince Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında 2014 yılında sağlanan fonlarından (84.608.738,85 AVRO ) karĢılığı Türk Lirası kaynak kullanılmıĢtır. Ayrıca Bakanlık faaliyetlerinin finansmanında, bütçe dıĢında Bakanlık yemekhanesinin 2014 yılına iliĢkin iĢletme hesabı özeti verilerine göre; 1.166.924,74 Türk Lirası gelir elde ettiği, 1.332.118,18 Türk Lirası tutarında harcama yaptığı görülmüĢtür. 2013 yılı olumlu faaliyet sonucundan devreden 300.453,81 Türk Lirası ile birlikte 2014 yılı bakiyesi 135.260,37 Türk Lirası olmuĢtur. Bakanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Bakanlığın 2014 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir. 2014 Yılı Bütçe Giderleri Toplam Ödenek (TL) Gönderilen Ödenek (TL) Bütçe Gideri (TL) Personel giderleri 123.309.000,00 128.712.000,00 128.333.002,00 SGK devlet primi giderleri 19.880.000,00 20.767.000,00 20.660.841,00 Mal ve hizmet alım giderleri 32.747.000,00 46.877.000,00 37.489.120,00 Cari transferler 1.110.179.000,00 1.203.638.589,00 1.080.018.772,00 Sermaye giderleri 35.934.000,00 36.934.000,00 14.011.902,00 Sermaye transferleri 1.250.838.000,00 1.282.036.599,00 1.177.118.809,00 Borç verme 216.214.000,00 296.100.000,00 229.595.871,00 Genel Toplam 2.789.101.000,00 3.015.065.189,00 2.687.228.318,00 Muhasebe ve Raporlama Sistemi
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
Bakanlık mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve
raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir.
5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve
öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49
ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile
garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir
bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların
belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi” esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazete'de yayınlanacağı belirtilmiĢtir. Bakanlık muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetimler, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, tarafımızca yürütülecek denetimlerin mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu ve taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtay’a gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu nedenlerle Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına iliĢkin denetimlerimiz, hazırlanması gereken temel mali raporların düzenlenememesi sebebiyle, bütçe giderleri ile
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 taĢınırlara ait iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna dönük olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim ve inceleme çalıĢmaları; Bakanlığın merkez ve taĢra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları yapılan Ödeme Emri Belgeleri (ÖEB) ve bunların ekinde yer alan kanıtlayıcı belgeler ile bunlara dayanak oluĢturan ilgili harcama birimleri arĢivlerinde muhafaza edilen kanıtlayıcı belgeler; tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 8 Aralık 2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2014 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler “Tespit ve Değerlendirmeler” bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Ölçü ve Tartı Aletlerinin Yerinde Muayenesinde Elde Edilen Paraların Bütçeye Gelir Kaydedilmemesi ve Bu Giderler Ġçin Belirlenen Ücretlerde ArtıĢ Yapılmaması 1.1 TaĢra TeĢkilatı Ġl Müdürlüklerince, Ölçü ve Tartı Aletlerinin Yerinde Muayenesinde Elde Edilen Paraların Bütçeye Gelir Kaydedilmeden Özel Bir Hesapta Toplanıp Harcanması Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayenelerine iliĢkin giderler 3516 sayılı Ölçüler ve Ayarlar Kanununun 19'uncu maddesi ile; ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taĢıma ücretlerinin, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödeneceği düzenlenmiĢtir. Bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği'nin 16'ncı maddesinde de; benzer bir düzenleme yer almaktadır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde; yerinde muayene giderlerinin muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenmesi öngörülmüĢ olmasına rağmen, bu giderlerin nasıl ve ne Ģekilde tahsil edileceğine iliĢkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumun, uygulamada muhtelif sorunlara neden olmasından dolayı Bakanlık Makamı tarafından il Müdürlüklerine gönderilen “Olur” ile; konuyla ilgili uygulamalarda birlik sağlanması için yerinde muayene gideri olarak alınacak ücretler belirlenmiĢ ve tahsil edilen bu ücretlerin Ġl Müdürlüklerince, Ziraat Bankası, Halk Bankası veya Vakıflar Bankası nezdinde bu amaçla açılacak bir hesaba yatırılması, bu hesapta toplanacak paranın da muayeneyi yapan memurların yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerinin taĢıma ücretlerinin ödenmesinde, temin edilen araçların kullanımına iliĢkin hizmet satın alınması ve bu araçların tamir, bakım ve kalibrasyonları ile yakıt giderleri ve konu ile ilgili demirbaĢ ve kırtasiye satın alınmasında kullanılması öngörülmüĢtür. Ölçü ve Tartı aletlerinin yerinde muayenesinden elde edilen ve Ġl Müdürlükleri adına bankalarda açılan hesaplarda bulunan gelir 31.12.2014 tarihi itibariyle toplam 2.023.594,95 Türk Lirası olup, bu gelirden yılı içinde 1.365.541,44 Türk Lirası harcama yapılarak 2015 yılına 658.053,51 Türk Lirası devretmiĢtir. Daha önce bu gelirler, Ölçüler ve Ayar Fonuna dahil iken bu Fon 03.03.2001 tarihli 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun ile yürürlükten kaldırılmıĢ olup, bundan
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 böyle yerinde muayene giderleri için muayene talebinde bulunanlarca yatırılan tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilmelidir. Diğer taraftan, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinin (g) fıkrasında; kamu kaynakları, borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taĢınır ve taĢınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri, (i) fıkrasında da; Kamu geliri, Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taĢınır ve taĢınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karĢılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satıĢı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağıĢ ve yardımlar ile diğer gelirleri, Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Bu tanımlardan anlaĢılacağı üzere; 5018 sayılı Kanuna tabi ve genel bütçeli kamu kurumu olan Bakanlığın, Ġl Müdürlükleri tarafından tahsil edilerek Bankada özel bir hesapta tutulan ölçü ve tartı aleti muayene ücretleri, ilgili Kanununa dayanılarak toplandığı ve kamuya ait olduğu için kamu geliri ve kamu kaynağı niteliğindedir. 5018 sayılı Kanunun 6'ncı maddesinde; Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider, tahsilât, ödeme, nakit planlaması ve borç yönetimi Hazine birliğini sağlayacak Ģekilde yürütüleceği, bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin tüm gelirlerinin Hazine veznelerine gireceği, giderlerin de bu veznelerden ödeneceği, bu idarelerin özel vezne açamayacağı, Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, banka hesaplarına yatırılan ölçü ve tartı aletlerinin yerinde muayenesinden elde edilen paralar kamu kaynağı ve kamu geliri olması sebebiyle, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın elde ettiği bu gelirin tahsil ve kullanım usulü Kanunun hazine birliği ilkesine aykırılık teĢkil etmektedir. 5018 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin 5'inci fıkrasında; Kamu malî yönetiminin Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkına uygun Ģekilde yürütüleceği, 13'üncü maddesinin (m) fıkrasında ise; Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği, 49'uncu maddesinde ise; Muhasebe sisteminin; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalıĢmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak Ģekilde kurulacağı ve yürütüleceği, belirtilmiĢtir. Oysaki Ölçü ve Tartı aletlerinin yerinde muayenesinden elde edilen paralar, bankaların vadesiz mevduat hesaplarında tutulmakta ve bu hesaplardan yapılan harcamalar bütçede yer almadığı gibi harcamalarla ilgili herhangi bir muhasebe kaydı da tutulmamaktadır. 2012 ve 2013 Yılı Denetim Raporlarında da konu edilmesine rağmen, 2014 yılında
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 toplam 2.023.594,95 Türk Lirası olarak tahsil edilen bu gelirin bütçeye gelir kaydedilmemesi ve söz konusu faaliyetlere iliĢkin toplam 1.364.541,44 Türk Lirası cari harcamanın bütçe dıĢına çıkarılarak gerçekleĢtirilmesi ve denetime uygun bir Ģekilde kanıtlayıcı belgelerle kayıt altına alınmamıĢ olması mevzuat hükümlerine uygun değildir. 1.2 Bakanlık Tarafından 01.09.2010 Tarihinde Yerinde Muayene Giderleri Ġçin Belirlenen Ücretlerin, Bu Tarihten Ġtibaren Hiçbir ArtıĢ Yapılmadan Aynen Uygulanması 3516 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinde ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelikte; yerinde muayene giderlerinin muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenmesi öngörülmüĢ olmasına rağmen, bu giderlerin nasıl ve ne Ģekilde tahsil edileceğine iliĢkin herhangi bir hüküm bulunmamakta olup, Bakanlık Makamı tarafından 01.09.2010 tarihinde yayınlanan “Olur” ile yerinde muayeneler giderleri için ücretler belirlendiği, ancak bu tarihten itibaren hiçbir artıĢ yapılmadan uygulamanın aynı ücretlerle devam ettiği anlaĢılmıĢtır. Bu ücretler, belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereği, periyodik muayene için 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayenelerde gerekli araç ve malzemenin taĢıma ücretleri için ölçü ve ölçü aletleri sahiplerince ödenmektedir. Bu giderlerden, yolluklar her yıl değiĢtiği, araçlar için yapılan masraflar arttığı halde, belirli aralıklarla yeniden ücret tespiti yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Yerinde muayene giderlerinin, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayenelerine iliĢkin giderler olduğu; bunlardan birincisinin yerinde muayene için görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödenecek harcırahı olduğu, ikincisinin ise muayene için gerekli araç ve gereçlerin taĢıma ücreti olduğu, Gerek 3516 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi, gerekse bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin 16 ncı maddesine göre yerinde muayene giderlerinin muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödeneceğinin öngörüldüğü, fakat bu giderlerin nasıl ve ne Ģekilde tahsil edileceğine iliĢkin ilgili mevzuatta herhangi bir hüküm bulunmadığı, Ġlgili memura ödenecek olan harcırah miktarının ilgili Kanun hükümleri çerçevesinde belirli olduğu fakat muayene için gerekli araç ve gereçlerin taĢıma ücretlerinin miktarının açık
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 olmadığı, Bakanlık tarafından, ortaya çıkan ihtilafların giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, taĢıma giderlerinin tespitinde dikkate alınacak hususlar ile elde edilen gelirin harcanacağı yerlerin genel hatları 01/09/2010 tarih ve 478 sayılı bir Olur ile belirlendiği, Bu Olur çerçevesinde yerinde muayene gideri adı altında alınan paraların, il müdürlüklerince, kamu bankalarından birisinde açtırılan hesapta toplanmasının sağlandığı, toplanan bu paralarla önce denetime giden personelin harcırahları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taĢıma ücretlerinin ödendiği, geri kalan paranın da muayene için gerekli araç ve gereçlerin tamir, bakım ve kalibrasyonları ile araçların yakıt giderleri ve konuyla ilgili demirbaĢ ve kırtasiye alınmasında kullanıldığının sağlandığı, Sonuç olarak; yerinde muayene giderleri hesabının oluĢturulması ile son yıllarda ölçü ve ölçü aletlerinin denetim ve muayene iĢlemlerinin çok daha etkin ve verimli bir Ģekilde yapılmıĢ olması da dikkate alındığında söz konusu uygulamanın devam etmesinin faydalı olacağının değerlenddirildiği, Ayrıca, 01/09/2010 tarihli ve 478 sayılı Olur ile belirlenen yerinde muayene ücretlerinin yeniden değerleme oranına göre 2016 yılından itibaren geçerli olacak Ģekilde belirlenmesi için Bakanlık Makamından yeni bir Olur alınacağı, BelirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından bulgumuza verilen cevapta özetle, yerinde muayene giderleri adı altında toplanan paranın nerede, nasıl ve hangi kapsamda harcanacağına iliĢkin usul ve esasların açık olarak belirlenmiĢ olması ve bu hesap kapsamında gerçekleĢtirilen harcamaların usulüne uygun olarak yapılması, son iki yıllık denetim sonuçları karĢılaĢtırıldığında ölçü ve ölçü aletlerinin denetim ve muayene iĢlemlerinin çok daha etkin ve verimli bir Ģekilde yapılmıĢ olması dikkate alındığında, söz konusu uygulamanın devam etmesinin uygun olacağı belirtilmesine karĢın, bulgumuzda söz edilen özel hesaplarda tutulan paraların bütçe geliri olduğu ve bunların muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmesi hususuyla ilgili herhangi bir açıklamada bulunulmamıĢtır. Bu itibarla, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, bünyesinde Ölçü ve tartı aletlerinin yerinde muayene hizmetleri sonucu elde edilen bu gelirler, daha önce Ölçüler ve Ayarlar Fonuna dahil iken bu Fonun 03.03.2001 tarih ve 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi hakkında Kanunla yürürlükten kaldırılması sebebi ile, bu tarihten sonra, bütçe ilkesi ve hazine birliği
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 prensibi çerçevesinde bütçeye gelir kaydedilmesi ve ilgili harcamaların da bütçeden yapılması gerektiği düĢünülmektedir. Bakanlık tarafından 01.09.2010 tarihinde yerinde muayene giderleri için belirlenen ücretlerin, bu tarihten itibaren hiçbir artıĢ yapılmadan aynen uygulanması konusu ile ilgili olarak; Kamu idaresi cevabında, bulguya iĢtirak edildiği ve yerinde muayene ücretlerinin yeniden değerleme oranına göre belirlenmesi için gerekli iĢlemin yapılacağı belirtildiğinden gelecek yıl denetimlerinde izlenecektir. BULGU 2: Bütçeye Dahil Edilmeyen ġirket Genel Kurul Komiser Ücreti Sanayi ve Ticaret Bakanlığı zamanında Ġl Müdürlüklerinde mevcut olan ve o dönemde ġirket Genel Kurul Komiser ücreti olarak Ziraat Bankası, Vakıflar ve Halk Bankasındaki ilgili hesaplara yatırılan paraların; 08.06.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı TeĢkilat ve Görevleri Hakkında 640 Sayılı KHK ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ayrıldığı için, Sanayi ve Ticaret Bakanlığındaki ticaret birimlerinin, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına geçmesi nedeniyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığına devredilmediği ve bütçe dıĢında tutulmak suretiyle, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Ġl Müdürlüklerinde kaldığı ve bu hesaplardan Bakanlığın bilgisi dâhilinde harcamalar yapıldığı tespit edilmiĢtir. 2014 yılı sonu itibariyle 12 Ġl Müdürlüğünde ġirket Genel Kurul Komiser ücreti olarak toplam 356.890,40 Türk Lirası ( 2013 yılından devir + 2014 yılı tahsilat)para bulunduğu ve bu hesaptan 135.696,64 Türk Lirası gider yapıldığı ve 2015 yılına 221.193,76 Türk Lirası devredildiği anlaĢılmıĢtır. Bu hesapların, ġirket Genel Kurul Komiser ücreti ile ilgili olması nedeniyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığına devredilerek kamu kaynağı/ kamu geliri olarak bütçeye dahil edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġç Ticaret Genel Müdürlüğünün, 03/06/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 6’ncı maddesinde Bakanlığın ana hizmet birimlerinden biri olarak sayıldığı, 9’uncu maddenin 1’inci fıkrasının (c) bendinde ise kuruluĢuna izin verilecek anonim Ģirketler ile genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulunacak anonim Ģirketleri belirlemek ve bunların iĢlemlerini yürütmek bu Genel Müdürlüğün görevlerinden olduğu, bu amaçla çıkarılan 28/11/2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anonim ġirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları Ġle Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmeliğin 36’ncı maddesinin (f) fıkrasında,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Bakanlık temsilcisi ücretlerinin, Ġç Ticaret Genel Müdürlüğü/Gümrük ve Ticaret Ġl Müdürlükleri adına bankalarda açılacak hesaplara yatırılacağının hükme bağlanmıĢ olduğu, Bu çerçevede, anılan KHK’nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra sehven Bakanlık Ġl Müdürlükleri hesaplarına yatırıldığı tespit edilebilen tutarların Gümrük ve Ticaret Bakanlığına devredilmesine yönelik çalıĢma yapılacağı, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Ġç Ticaret Genel Müdürlüğü, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına devredilmiĢtir. Bu çerçeve de, anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarihte Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ġl Müdürlüklerinde özel bir hesapta toplanan bu paraların, Ģirket genel kurul komiser ücreti ile ilgisi olması nedeniyle Gümrük ve Ticaret Bakanlığına devredilmesi ve kamu kaynağı/kamu geliri olarak bütçeye dahil edilmesi gerekmektedir. BULGU 3: Mesleki Yeterlilik Kurumuna (MYK) Aktarılan Üyelik Aidatının, MYK Tarafından Mevzuat Hükümlerine Aykırı Olarak Belirlenmesi 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) Kanunu’nun “Kurumun Organları” baĢlıklı 5’nci maddesinde; Kurumun Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve hizmet birimlerinden oluĢtuğu; “Genel Kurul” baĢlıklı 6’ncı maddesinde ise Genel Kurulun hangi kurum ve kuruluĢların üyelerinden oluĢacağı hüküm altına alınmıĢtır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan da bir üyenin “Genel Kurul” da temsil edileceği bu madde de belirtilmiĢtir. Kanun’un “Gelirler” baĢlıklı 26’ncı maddesine göre Kurumun gelirleri Ģunlardır: “a) Bu Kanunun 6’ncı maddesinin 1’nci fıkrasında belirtilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi ve işveren konfederasyonları ile diğer kuruluşların Genel Kuruldaki her bir temsilcisi için, olağan Genel Kurulun yapıldığı tarihte geçerli olan aylık brüt asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere, miktarı Genel Kurulca belirlenen aidatlar. b) Kurumun Genel Kurula sunulan bütçesinden, bu maddenin (a) bendine göre belirlenen aidatlar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden 6’ncı maddenin 1’nci fıkrasında belirtilen her bir Bakanlık ile kamu kurum ve kuruluşu için eşit miktarda belirlenen aidatlar. …” Madde metninden de anlaĢılacağı üzere, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından da dâhil olduğu bakanlık, kurum ve kuruluĢlar için Kanun’un 26’ncı maddesinin (b) bendinde
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 belirtilen üyelik aidatları; Genel Kurula sunulan bütçeden Kanun’un 26’ncı maddesinin (a) bendi gereği 22 üye için belirlenen aidatlar düĢüldükten sonra kalan kısım üzerinden eĢit miktarda belirlenmektedir. MYK Strateji BaĢkanlığından alınan bilgiye göre; Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluĢları, iĢçi ve iĢveren konfederasyonları ile diğer kuruluĢların (22 Üye) 2014 yılı toplam aidat miktarı MYK’ca 449.460,00 Türk Lirası belirlenmiĢtir. 2014 MYK bütçesi olarak belirlenen 11.448.000,00 Türk Lirasının Kanun’un 22’ncı maddesinin (a) bendi gereği 22 üye için belirlenen aidatlar düĢüldükten sonra kalan kısım olan (11.448.000,00 - 449.460,00 ) 10.998.540,00 Türk Lirasının (10.998.540,00/17) 646.972,00 Türk Lirası olarak Kanun’un 6’ncı maddesinde sayılan 17 kamu kurum ve kuruluĢ ile bakanlığın her birinin ödemesi gereken aidat olarak belirlenmiĢtir. Ancak Maliye Bakanlığı bütçe hazırlama aĢamasında ödenecek aidat tutarının 560.000,00 Türk Lirası olmasına karar vermiĢ ve bu tutar üzerinden aidat ödemesi yapılmıĢtır. Kanun’un “Bütçe” baĢlıklı 28’inci maddesinin 1’inci fıkrasında “Kurumun gelirlerinin giderlerini karşılaması esastır. Kurum gelirleri bir bankada açılacak hesapta tutulur. Bu gelirlerden hesap yılı sonuna kadar harcanmayan paralar Maliye Bakanlığına bildirildikten sonra Kurumun ertesi yıl gelir hesabına aktarılır ve takip eden Genel Kurul üyelik aidatları gelir fazlası dikkate alınarak belirlenir.” denilerek üyelik aidatlarının hesabında izlenecek usul belirlenmiĢtir. Buna göre, 2014 yılı MYK üyelik aidatları belirlenirken 2012 hesap yılında harcanmayıp -Maliye Bakanlığına bildirildikten sonra- Kurumun ertesi yıl gelir hesabına aktarılan paraların takip eden MYK Genel Kurul’da gelir fazlası olarak dikkate alınması gerekmektedir. Ancak 31.10.2013 tarihli MYK Genel Kurul toplantısında gelir fazlasının dikkate alınıp alınmadığına iliĢkin bir açıklama bulunmamaktadır. 2012 yılı Kurum kesin mizanında 102 Banka Hesabı borç bakiyesi 5.367.576,15 Türk Lirasıdır. 2014 tarihinde toplanan MYK Genel Kurulunda, üyelik aidatı belirlenirken; 2012 yılsonu itibariyle harcanamayıp gelir fazlası olarak ertesi yılın gelir hesabına aktarılması gereken 5.367.576,15 Türk Lirası dikkate alınması gerekmekteydi. 2014 yılında yukarıda belirtilen açıklamalar ıĢığında 2012 yılından devreden gelirler (harcanamayan paralar) dikkate alınarak üyelik aidatı belirlense idi tahsil edilecek aidat aĢağıdaki gibi olacaktı:
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
- 2014 MYK bütçesi 11.448.000,00
- 2014 yılı için 22 üyeden (26.md “a” bendi ) 449.460,00 aidat
- 11.448.000,00 - 449.460,00 =10.998.540,00
- 10.998.540,00 -5.367.576,15 (2012 gelir fazlası )= 5.630.963,85
- 5.630.963,85 /17= 331.233,16 (26. maddenin “b” bendi uyarınca her bir Kamu kurum ve kuruluĢ ve Bakanlık payı) Hâlbuki 2014 yılında her bir üyeden alınan aidat 560.000,00 Türk Lirası olmuĢtur. MYK Kanunu’nun yukarıda anılan 28’inci maddesinin 1’inci fıkrası hükmü karĢısında, MYK’ca 2014 yılı için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından üyelik aidatı olarak 331.233,00 Türk Lirası alınması gerekirken 560.000,00 Türk Lirası olarak alınması, mevzuatın öngördüğü hükümlere aykırılık teĢkil etmektedir. Kamu idaresi cevabında; 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanununun 7’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (g) bendi gereğince, Genel Kurul üyelerinin aidat miktarını belirleme yetkisi Meslekî Yeterlilik Kurumu(MYK) Genel Kuruluna ait olduğu, Kanunun 26’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince Bakanlıklar ve kamu kurumları dıĢındaki Genel Kurul üyelerinin MYK aidat miktarlarının, temsilcileri baĢına brüt asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere Genel Kurul tarafından belirlenmekte, anılan fıkranın (b) bendi gereğince de; Kurum gider bütçesinin kalan kısmı Genel Kurul üyesi Bakanlıklar ve kamu kurumlarına eĢit olarak paylaĢtırılması ile belirlenen aidatlardan oluĢtuğu, Kurumca MYK Genel Kurul Üyesi Kamu Kurumlarına gönderilen 13/06/2013 tarihli ve 966 sayılı yazıda MYK 2014 yılı aidatının azami 560.000,00 TL olacağı belirtilerek, bütçe hazırlıklarında bu tutarın esas alınmasının istendiği, Dolayısıyla, Genel Kurul üyesi diğer bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluĢları gibi Bakanlıkca da bütçe çalıĢmalarında MYK üyelik aidatı ödemesi için Maliye Bakanlığından bu tutar kadar ödenek talep edildiği, Maliye Bakanlığı ve Genel Kurul üyesi diğer bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluĢlarının da 2014 yılı gider bütçelerine 560.000,00TL MYK Genel Kurul aidatı ödeneği ayırddığı ve bu miktarın 6512 sayılı 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda aynen yer aldığı, Genel Kurul üyesi bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluĢlarının da 6512 sayılı Kanununda yer alan bu miktar üzerinden Genel Kurul üyelik aidatlarını ödemiĢ olduklarını,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Ayrıca, Mesleki Yeterlilik Kurumunun da ödenen Genel Kurul üyelik aidatlarında fazla ödeme olmadığını belirttiği, MYK Genel Kurulunca 560.000,00 TL olarak belirlenen 2014 yılı aidatı Genel Kurul Üyesi diğer on altı (16) kamu kurum ve kuruluĢu gibi Bakanlıkça MYK’ya ödenmiĢ olup yapılan iĢlemler açısından mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirmesi yapıldığı, BelirtilmiĢtir. Sonuç olarak 5544 sayılı Mesleki Yeterlik Kurumu Kanunu’nun 26 ve 28’inci maddeleri MYK Genel Kurulu’na üyelik aidatı belirleme yetkisi verirken, aynı maddelerle bu yetkinin sınırları çizilmiĢtir. Dolayısıyla Genel Kurul üyelik aidatlarını belirlemede sınırsız bir takdir yetkisine sahip değildir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” baĢlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından sorumlu olduğu belirtilmiĢtir. Bulgu konusu husus Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı dahil MYK Kanunu’nun 6’ncı maddesindeki 17 Kamu Kurum ve KuruluĢunu ilgilendirdiği için; üyelik aidatlarının Kanunun 26 ve 28’inci maddelerine uygun olarak MYK Genel Kurulu tarafından belirlenmesi gerektiği düĢünülmektedir. BULGU 4: OSB’ler Tarafından KiĢilere Bedelsiz Yapılan Arsa Tahsislerine Ait Kredilerin Mahsuplarının Yapılmaması, Bakanlık Kredisi KullanmamıĢ veya Kredi Borcunu ÖdemiĢ Olan OSB’lere Ġse Ödeme Yapılamaması 4.1. OSB’lerde Bulunan Parsellerin 4562 sayılı Kanunun Geçici Madde 9 Kapsamında Gerçek veya Tüzel KiĢilere Bedelsiz Tahsisler Yapıldığı Halde, Kredilerden Mahsup ĠĢleminin Yapılmaması Nedeniyle 232 Hesapta Kurum Alacağı Olarak Yer Alması 635 Sayılı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığının TeĢkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9'uncu maddesi, 4562 Sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği kapsamında Organize Sanayi Bölgelerine (OSB) verilen kredilerin incelenmesinde; 4562 sayılı Yasanın Geçici Madde 9
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 kapsamında bulunan illerdeki 72 OSB’ nin, Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen oranlarda tamamen veya kısmen bedelsiz olarak 31 Aralık 2014 tarihi itibariyle 944 adet parsel tahsis ettikleri halde; Ekonomi Bakanlığının uygun görüĢ vermemesi ile parsel değeri tespit edilememesi ve Bakanlık tarafından OSB'lere verilen kredi borçlarından mahsup iĢleminin yapılamadığı ve bu nedenle söz konusu OSB’lerin borçlarının 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında kurum alacağı olarak yer aldığı ve aynı konuya 2013 yılı denetim raporunda da yer verilmesine rağmen uygulamanın düzeltilmediği tespit edilmiĢtir. 6215 sayılı Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20'nci maddesiyle 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununa eklenen Geçici Madde 9 ile; OSB’lere belirli Ģartlarda tamamen veya kısmen bedelsiz olarak parsel tahsisi yapılabilmesi mümkün kılınmıĢ ve bu konuda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiĢtir. Ayrıca bu madde de, tahsis edilen parsellerin mahsup iĢlemlerine esas değerinin hesabında, Bakanlıkça Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢü alınmak suretiyle her OSB için tespit edilen yılı metrekare fiyatın dikkate alınacağı belirtilmektedir. Bu maddeye istinaden 2011/2151 sayılı BKK ile yürürlüğe konan ”Organize Sanayi Bölgelerinde Yer Alan Parsellerin Gerçek veya Tüzel KiĢilere Tamamen veya Kısmen Bedelsiz Tahsisine Dair Yönetmelik” ile de, OSB'lerde yer alan parsellerin gerçek veya tüzel kiĢilere tamamen veya kısmen bedelsiz tahsisine iliĢkin usul ve esaslar düzenlenmiĢ olup, 12'nci maddesinde ise; mahsup iĢlemlerine esas parsel bedellerinin tespitinde Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢünün alınacağı belirtilmektedir. Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, tamamen veya kısmen bedelsiz olarak tahsis edilen parselin değerinin Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢü alınmak suretiyle Bakanlıkça her OSB için tespit edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden hesaplanmak suretiyle OSB'ye verilen krediden mahsup edilerek 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının alacağına ve diğer ilgili hesaplara borç/alacak kaydı yapılarak hesapların ve mali tabloların doğruluğu sağlanmalıdır. 4.2. 4562 Sayılı Kanunun Geçici 9 Maddesi 12 Nisan 2011 Tarihinde Yürürlüğe Girdiği Halde, Bakanlık Kredisi KullanmamıĢ ya da Kredi Borcunu ÖdemiĢ Olan OSB’lerce KiĢilere parsel tahsisleri yapıldığı halde, OSB’lere Ödeme Yapılmaması Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan 3 OSB tarafından belli
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Ģartları taĢıyan gerçek veya tüzel kiĢilere tamamen veya kısmen bedelsiz olarak toplam 31 adet parsel tahsisi yapıldığı halde, Ekonomi Bakanlığının uygun görüĢ vermemesi ve bu nedenle parsel değeri tespit edilememesi ve de Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Bakanlık arasında protokol düzenlenememesi sebebiyle parsel değerlerinin OSB'lere ödenemediği görülmüĢtür. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununa eklenen Geçici Madde 9 'un (b) bendi ile; Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'lerden belirli Ģartları taĢıyan kiĢilere yapılan tahsislerde, parselin değerinin OSB tüzel kiĢiliğine Hazinece ödeneceği ve tahsis edilen parsellerin mahsup iĢlemlerine esas değerinin hesabında, Bakanlıkça Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢü alınmak suretiyle her organize sanayi bölgesi için tespit edilen yılı metrekare fiyatın dikkate alınacağı belirtilmektedir. Bu maddeye istinaden 2011/2151 sayılı BKK ile yürürlüğe konan Yönetmelik'in 13'üncü maddesi ile, 5 inci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde tahsis edilen parsellerin kamulaĢtırma, altyapı inĢaatı ve arıtma tesisi maliyetinden oluĢan bedelleri ve Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢü alınmak suretiyle belirtilen hesaplamalar sonucu elde edilen yılı metrekare fiyatı üzerinden Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen oranlarda hesaplanan bedelin, Hazine MüsteĢarlığı, Maliye Bakanlığı ve Bakanlık arasında yapılacak protokol hükümlerine göre OSB’ye ödeneceği düzenlenmiĢtir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, Bakanlıkça Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢü alınacağı belirtilmekte ise de; 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında KHK'nın Geçici 2' nci maddesinin 1' nci fıkrası hükmü ile; Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ile TeĢvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü söz konusu OSB parsel tahsis bedelleri gibi görevleri nedeniyle doğmuĢ yükümlülükler de dahil olmak üzere, her türlü borç ve alacaklarıyla birlikte Ekonomi Bakanlığına devredilirken aynı maddenin 6'ncı fıkrası ile de, anılan Genel Müdürlüklerin görevleri nedeniyle Hazine MüsteĢarlığına yapılan atıfların Ekonomi Bakanlığına yapılmıĢ sayılacağı açıkça hükme bağlanmıĢtır. Bu nedenlerle, gerek Bakanlık kredisi kullanarak borcunu ödemekte olan, gerekse Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'ler tarafından gerçek veya tüzel kiĢilere tamamen veya kısmen bedelsiz olarak tahsis yapılan parselin değerinin tespitinde Hazine MüsteĢarlığı tarafından verilecek uygun görüĢün Ekonomi Bakanlığı tarafından verilmesi, Ekonomi Bakanlığının uygun görüĢü ile birlikte hesaplanan parsel
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 bedelinin, Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Bakanlık arasında yapılacak protokol hükümlerine göre OSB'lere ödenmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 1.1 12/04/2011 tarihli ve 27903 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6215 sayılı Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20’nci maddesi ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na eklenen geçici 9’uncu madde kapsamında, Bakanlık kredisi kullanan organize sanayi bölgelerinde mahsup iĢlemlerine esas parsel bedellerinin tespitinde Hazine MüsteĢarlığının uygun görüĢünün alınması, Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan organize sanayi bölgelerinde tahsis edilen parselin değeri organize sanayi bölgesi tüzel kiĢiliğine Hazinece ödenmesine iliĢkin protokol yapılması, hususlarında Ekonomi Bakanlığı ve Hazine MüsteĢarlığı arasındaki uyuĢmazlık nedeniyle ortaya çıkan sorunun çözülmesi için, söz konusu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde değiĢiklik yapılması yönünde mevzuat çalıĢmaları devam etmekte olduğu, 1.2 Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'lerden 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na eklenen Geçici 9’uncu maddesi kapsamında tamamen veya kısmen bedelsiz parsel tahsis edenlerden ödemeye iliĢkin talep gelmemiĢtir. Ancak, konuya iliĢkin mevzuat değiĢikliği olması halinde talepte bulunan OSB’lere ödeme yapılabileceği, Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; 4562 sayılı Kanunun Geçici 9 uncu maddesi kapsamında tamamen veya kısmen bedelsiz parsel tahsis edilen OSB'lerin yasa gereği Bakanlığa olan borçlarının mahsup iĢlemlerinde Ekonomi Bakanlığı ve Hazine MüsteĢarlığı arasındaki uyuĢmazlık nedeniyle ortaya çıkan sorunun çözülmesi için, söz konusu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde değiĢiklik yapılması yönünde mevzuat çalıĢmaları devam etmekte olduğu ve Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'lerden 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na eklenen Geçici 9’uncu maddesi kapsamında tamamen veya kısmen bedelsiz parsel tahsis edenlerden ödemeye iliĢkin talep gelmediği, ancak konuya iliĢkin mevzuat değiĢikliği olması halinde talepte bulunan OSB’lere ödeme yapılabileceği belirtilmiĢ ise de; 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında KHK'nın "Hak ve Yetkiler" ile "Personelin Devri ve Atıflar" baĢlıklı Geçici 2 nci maddesinin 1 nci fıkrası
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19
hükmü ile Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ile TeĢvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü söz
konusu OSB parsel tahsis bedelleri gibi görevleri nedeniyle doğmuĢ yükümlülükler de dahil
olmak üzere, her türlü borç ve alacaklarıyla birlikte Ekonomi Bakanlığına devredildiği, aynı
maddenin 6 ncı fıkrası hükmü ile anılan Genel Müdürlüklerin görevleri nedeniyle Hazine
MüsteĢarlığına yapılan atıfların Ekonomi Bakanlığına yapılmıĢ sayılacağı hükme
bağlanmıĢtır.
Bu nedenle 4562 sayılı Kanunda yer alan ve parsel bedellerinin değerlerinin
belirlenmesinde Ekonomi Bakanlığının uygun görüĢünün alınması gerektiği, Bakanlık kredisi
kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'lerde parsel bedellerinin Hazinece
karĢılanmasın da ise, Ekonomi Bakanlığının uygun görüĢü ile birlikte hesaplanan parsel
bedelinin, Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Bakanlık arasında yapılacak protokol
hükümlerine göre OSB'lere ödenmesi gerekmektedir.
Ancak, 4562 Sayılı Kanunun Geçici 9 Maddesi 12 Nisan 2011 Tarihinde yürürlüğe
girdiği halde, Ekonomi Bakanlığının parsel bedellerinin değerlerinin belirlenmesinde ve
Bakanlık kredisi kullanmamıĢ ya da kredi borcunu ödemiĢ olan OSB'lerde tahsis edilen parsel
bedellerinin Hazinece karĢılanması konusundaki olumsuz mahiyetteki görüĢleri nedeniyle
mahsup iĢlemleri ve ödemeler yapılamadığından yetkili kurumun yeni bir düzenleme ile
belirlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir.
BULGU 5: OSB ve KSS’lere Verilen Kredilere Ait Anaparaya Ġlave Edilen Faizler Ġle
Bu Krediler Ġçin Tahakkuk Ettirilen Faizlerin Ġlgili Hesaplarda Takiplerinin
Yapılmaması
5.1. OSB ve KSS’lere Verilen Kredi Anaparalarına Eklenen Faizlerin 232 ve
Diğer Ġlgili Hesaplara Kaydedilerek Mali Tabloların Doğruluğu Sağlanmalıdır.
635 Sayılı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığının TeĢkilat Ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 9'uncu maddesi, 4562 Sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği kapsamında Maliye Bakanlığı
ile Bakanlık arasında düzenlenen protokol ile belirlenen esas ve usullere göre;
- OSB'lerin talepleri halinde arsa, altyapı giderleri, genel idari giderleri ve bölge müdürlüğü hizmet binası inĢaatları için verilen kredilere, Bakanlık ile T. Halk Bankası A.ġ.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 Genel Müdürlüğünce Bankacılık Hizmetleri Protokolünün 13'üncü maddesi gereğince; her yılın Aralık ayında hesaplanan ve OSB’ce ödenemeyen ve talep üzerine Bakanlığın uygun görmesi ile 2013 ve 2014 yılında anaparaya ilave edilen (726.001 + 4.384.616.-) 5.110.617,00 Türk Lirası faiz tutarının, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken bu kaydın yapılmadığı, 2) KSS'lerin talepleri halinde sanayi sitelerinin altyapı inĢaatının tamamı, üstyapı inĢaatının ise yüzde yetmiĢine kadar verilen kredilere, Bakanlık ile T. Halk Bankası A.ġ. Genel Müdürlüğünce Bankacılık Hizmetleri Protokolünün 18'inci maddesi gereğince, Bakanlıkça verilen kredilerin Sanayi Sitelerinin hesaplarına geçtikleri tarihlerden itibaren kredi itfa baĢlangıcına kadar, 30 Haziran ve 31 Aralık dönemlerinde her 6 ayda bir tahakkuk ettirilerek biriktirilen ve 31.12.2014 tarihi itibariyle 881.912,00 Türk Lirası faiz kredi borcuna eklenerek anaparaya dönüĢtüğünden bu tutarın 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken bu muhasebe kaydının yapılmadığı, Tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 150,151 ve 152'nci maddelerinde 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının niteliği, hesaba iliĢkin iĢlemler ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. “Hesabın ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 152’nci maddesinde; Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklara iĢlemiĢ faizlerden, alacağın aslına ilave edilen ve bir yılı aĢan bir sürede tahsili gerekenlerin bu hesaba borç, faizin içinde bulunulan faaliyet dönemine ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiĢ yıllara ait olan kısmının ise 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedileceği, ayrıca ödeneği temin edildiğinde söz konusu tutarın, 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği, düzenlenmiĢtir. 5.2. OSB ve KSS'lere Verilen Krediler Ġçin Tahakkuk Ettirilen Faizlerin Bir Kısmı 181 Gelir Tahakkukları Hesabı ve 600 Gelirler Hesabına Kaydedilmekle Birlikte, Yıl Sonu Ġtibariyle Bu Hesaplara Kaydedilmeyen Faiz Tutarları Bulunmaktadır. Aynı Yönetmeliğin 121, 122 ve 123’üncü maddelerinde 181 Gelir Tahakkukları Hesabının niteliği, hesaba iliĢkin iĢlemler ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. “Hesabın ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 123. Maddenin (1). a. 2. bendinde; Dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacakları hesaplarında yer alan tutarlar için yıl sonlarında geçici
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 mizandan önce tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde tahsil edilecek olan iĢlemiĢ faizler bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği, Aynı maddenin (b).1. bendinde; Gelir tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben tahsil edilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği, Yine aynı maddenin (b).3. bendinde; Dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan özel tertip iç borçlanma senedi karĢılığı olmayanlara iliĢkin olarak hesaplanmıĢ bu hesapta kayıtlı faizlerden anaparaya eklenenler bu hesaba alacak, ilgili kurum alacakları hesabına borç kaydedileceği, ayrıca, ödeneği temin edildiğinde söz konusu faiz tutarı 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedileceği, DüzenlenmiĢtir. Bu nedenle 2014 yılında; OSB'lere verilen krediler için hesaplanan 18.437.474,00 KSS'lere verilen krediler için hesaplanan 387.395,00 Olmak üzere toplam 18.824.869,00 Türk Lirası faizin 181 Gelir Tahakkukları ve 600 Gelirler Hesabına kaydedilerek mali tabloların doğruluğu sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; 23/03/2015 tarihi itibariyle, OSB ve SS’lere verilen krediler için itfa baĢlangıcına kadar hesaplanan ve anaparaya ilave edilen faiz ile itfa döneminde tahakkuk eden faizlerin vadesinde ödenememesi sonucu ertelenerek tekrar anaparaya ilave edilen faiz tutarı ile yıl sonuna kadar tahsil edilecek faiz tutarının muhasebe kayıtlarına alınmak üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne bildirildiği, 13/05/2015 tarihli ve 20150014318, 20150014321, 20150014342 yevmiye numaralı muhasebe iĢlem fiĢleriyle muhasebe kayıtlarına yansıtıldığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında, bulguda konu edilen faizlerin muhasebe iĢlem fiĢleri ile ilgili hesaplara kayıtların yapıldığını belirtmiĢ ise de; düzeltme kayıtları 2015 yılında yapıldığından bu hesaplar 2014 yılı mali tablolarında hatalı olarak yer almaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 6: OSB Tarafından Kullandırılan Kredilerden, Bedelsiz Tahsis Edilen Parseller Ġçin MahsuplaĢma Yapıldığı Halde Kurum Alacağı Olarak Yer Alması 2013 yılı Denetim Raporunda; OSB’de yer alan parsellerin 5084 sayılı Kanunun Geçici Madde 1 kapsamında gerçek veya tüzel kiĢilere bedelsiz tahsis edilmesi nedeniyle önceden OSB’ye kullandırılan kredilerden yapılan mahsupların, 232 Hesapta takibinin yapılmadığı ve hala kurum alacağı olarak yer aldığı konu edilmiĢti. 2014 yılında yapılan bazı bedelsiz tahsisler 232 hesapta takip edilmekle beraber, bazı tahsislerin bu hesapta takip edilmediği ve kurum alacağı olarak yer aldığı görülmüĢtür. 29.01.2004 tarihli 5084 sayılı Yatırımların ve Ġstihdamın TeĢviki Ġle Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılması Hakkında Kanunun Geçici Madde 1 ve bu maddeye göre çıkarılan Organize Sanayi Bölgelerinde Yer Alan Parsellerin Gerçek veya Tüzel KiĢilere Bedelsiz Tahsisine ĠliĢkin Yönetmelik hükümleri gereğince; OSB'lerce yatırımcılara bedelsiz tahsis edilen parsellerle ilgili olarak daha önceden OSB’ye kullandırılan kredi tutarından; 2010 ve önceki yıllar 96.972.707,00 2011 yılı 5.457.930,00 2012 yılı 42.595.617,00 2013 yılı 39.933.218,00 2014 yılı 4.534.383,00 TOPLAM 189.493.855,00 Mahsup iĢlemleri yapıldığı halde bu tutarların, 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydı yapılarak alacaklardan düĢülmesi gerekirken bu kaydın yapılmadığı ve mahsup yapılan tutarların bu hesapta hala kurum alacağı olarak yer aldığı, bu sebeple mali tablolarda 232 hesabının borç bakiyesinin 189.493.855,00 Türk Lirası fazla olduğu tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 150, 151 ve 152'nci maddelerinde 232
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının niteliği, hesaba iliĢkin iĢlemler ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. 152’nci maddesinde; Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken anapara ve anaparaya eklenmiĢ faiz tutarı toplamının bu hesaba, anaparaya eklenmemiĢ iĢlemiĢ faiz tutarının içinde bulunulan faaliyet dönemine ait olan kısmı 600 Gelirler Hesabına, geçmiĢ yıllara ait olan kısmının 281 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, anapara ve faiz tutarı toplamının 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca ödeneği temin edildiğinde anapara ve faiz tutarı tamamının 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedileceği, düzenlenmiĢtir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği, OSB'lerce yatırımcılara bedelsiz tahsis edilen parsellerin toplam 189.493.855,00 Türk Lirası bedeli daha önceden OSB’ye kullandırılan kredi tutarından mahsup iĢlemleri yapıldığından, bu tutarın 232 hesaba alacak, diğer ilgili hesaplara da borç/alacak kayıtları yapılarak hesapların ve mali tabloların doğruluğu sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; 5084 sayılı Yatırımların ve Ġstihdamın TeĢviki Ġle Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında 02/10/2014 tarihli ve 4144 sayılı yazımızla (Ek:8) Kanun’un geçici 1’inci maddesi kapsamında daha önceden OSB’lere kullandırılan kredi tutarı üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılmasının istenildiği, Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğünün cevabi yazısında ise 5084 sayılı Kanun’un geçici 1’inci maddesi kapsamında daha önceden OSB’lere kullandırılan kredi tutarından mahsup edilen meblağın gider kaydına iliĢkin muhasebeleĢtirme iĢleminin yapılabilmesi için öncelikle ödeneğin temin edilmesi, harcamaya iliĢkin kanıtlayıcı belgelerin tamamlanmasından sonra da Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi (KBS) üzerinden ödeme emri belgesi düzenlenmesi gerektiğinin bildirildiği, Ancak, 27/12/2014 tarihli ve 29218 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının ĠĢleyiĢini Düzenleyen 152’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinin altıncı alt bendinde “Bütçedeki ödeneğine dayalı olarak verilmiĢ olan borçlardan kaynaklanan ve bu hesapta kayıtlı olan alacaklardan, herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken anapara ve anaparaya eklenmiĢ faiz tutarı toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiĢ iĢlemiĢ faiz tutarının içinde bulunulan aya ait olan kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiĢ aylara ya da yıllara ait olan kısmı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 alacak, anapara ve faiz tutarı toplamı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” hükmüne yer verildiğinden söz konusu mahsup iĢlemi açısından ödenek ihtiyacının ortadan kalktığı, iĢlemin bu çerçevede tesis edilmesi için Merkez Saymanlık Müdürlüğüne yazıldığı ve iĢlemlerin devam ettiği, belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında, 27/12/2014 tarihli ve 29218 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yapılan düzenleme ile Kurum alacağı olarak 232 hesapta yer alan tutarlardan yapılacak mahsup iĢlemleri için ödenek ihtiyacı kalkması sebebiyle mahsup iĢlemlerinin yapılmakta olduğu belirtmiĢ ise de; düzeltme kayıtları 2015 yılında yapılacağından bu hesaplar 2014 yılı mali tablolarında hatalı olarak yer almaktadır. BULGU 7: OSB Ve KSS’lere Verilen Kredilerden, Dönem Sonunda Vadesi Bir Yılın Altına Ġnenlerin, 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında Takiplerinin Yapılmaması Organize Sanayi Bölgelerine ve Küçük Sanayi Sitelerine verilen kredilerden dönem sonunda 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydı yapılması gerekirken bu muhasebe kaydının yapılmadığı, bu nedenle dönem sonunda vadesi bir yıl ve daha az kalan alacakların 132 Hesaba kaydedilmeyerek mali tablolarda bu hesabın yer almadığı, 232 hesaba dahil olduğu ve tahsilatların da bu hesaptan yapıldığı 2013 yılı denetim raporunda da konu edildiği halde uygulamanın aynen devam ettiği tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 71, 72 ve 73'üncü maddelerinde 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının niteliği, hesaba iliĢkin iĢlemler ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. “ Hesabın ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 73’üncü maddesinde; dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubundaki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği, Aynı maddenin b.1. bendinde de; bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların anapara ve faizleri karĢılığı yapılan tahsilâtların, bir taraftan 102 Banka Hesabı ya da ilgili
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 diğer hesaplara borç, anapara ve anaparaya eklenmiĢ faiz tutarının bu hesaba, anaparaya eklenmemiĢ faiz tutarının içinde bulunulan döneme ait olan kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiĢ dönemlere ait olan kısmının ise 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak; diğer taraftan tahsilâtın tamamının 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği, hükme bağlanmıĢtır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği, Organize Sanayi Bölgelerine ve Küçük Sanayi Sitelerine verilen kredilerden dönem sonunda 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydı yapılması, verilen borçların anapara ve faizleri karĢılığı yapılan tahsilâtların ise 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına ve ilgili diğer hesaplara alacak,102 Banka ve ilgili diğer hesaplara da borç kaydı yapılarak hesapların ve mali tabloların doğruluğu sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; Vadesi bir yılın altına inen bir adet OSB projesine iliĢkin alacak tutarı kaydı yapılmak üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne bildirildiği ve 13/05/2015 tarihli ve 20150014319 numaralı muhasebe iĢlem fiĢiyle kayıtlara yansıtıldığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında, bulguda konu edilen vadesi bir yılın altına inen bir adet OSB projesine iliĢkin alacak tutarının 2015 yılında muhasebe kayıtlarına yansıtıldığını belirtmiĢ ise de; ilgili kayıt 2015 yılında yapıldığından bu hesaplar 2014 yılı mali tablolarında hatalı olarak yer almaktadır. BULGU 8: OSB’lere ve KSS’lere Verilen Krediler Ġle Faizlerin, Ġtfa Döneminde veya Vadesinde Ödenememesi Nedeniyle Takibe Alındığı Halde Ġlgili Hesaplarda Kaydının Tutulmaması OSB ve KSS'lere verilen kredilerin itfa döneminde anapara ile birlikte faiz taksitlerinin vadesinde ödenmemesi sebebiyle; Bakanlıktan borcun ertelenmesi/ anaparaya ilavesi Ģeklinde bir talepte bulunmamaları veya talepte bulunmakla birlikte yapılan baĢvurunun Bakanlıkça uygun görülmemesi halinde borcun tamamı muacceliyet kazanacaktır. Bu Ģekilde ödenmeyen kredi ve faizlerin tahsili için Bakanlıkça Bankaya talimat yazılarak 15.672.824,00 Türk Lirası kredi ve 766.527.00 Türk Lirası faiz alacağı olmak üzere toplam
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 16.439.351,00 Türk Lirası takibe alındığı halde, 232- Kurumca verilen Borçlardan Alacaklar ve 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, 137- Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken bu kaydın yapılmadığı ve bu kayda bağlı olarak takipteki 16.439.351,00 Türk Lirası alacak için 138- Takipteki Kurum Alacakları KarĢılığı Hesabına alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilerek karĢılık ayrılması gerekirken bu iĢlemin yapılmadığı, bu nedenle yukarıdaki tutarın mali tablolardaki hesaplarda yer almadığı tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 74,75 ve 76'ncı maddelerinde 137- Takipteki Kurum Alacakları Hesabının niteliği, hesaba iliĢkin iĢlemler ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. 76.(1).a.1'inci maddesinde; dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar ile bunlara iliĢkin iĢlemiĢ faiz geliri alacakları toplamının bu hesaba borç; anaparaya eklenmemiĢ olan iĢlemiĢ faiz alacağının ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına, kalanın ilgisine göre 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği, aynı maddenin (1).a.2'nci bendinde de; duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından çeĢitli nedenlerle muaccel hale gelen tutarlar ile bunlara iliĢkin iĢlemiĢ faiz geliri alacakları toplamının bu hesaba borç; anaparaya eklenmemiĢ olan iĢlemiĢ faiz alacağının ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabı ya da 600-Gelirler Hesabına, kalanın ilgisine göre 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği, hükümlerine yer verilmiĢtir. Yine aynı Yönetmeliğin 77 ve 78'inci maddelerinde 138- Takipteki Kurum Alacakları KarĢılığı Hesabının niteliği ve hesabın iĢleyiĢi düzenlenmiĢtir. 78.(1).a.1'inci maddesinde; takipteki kurum alacakları için ayrılan karĢılık tutarlarının bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedileceği, belirtilmiĢtir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği, OSB ve KSS'lere verilen kredilerin itfa döneminde anapara ile birlikte faiz taksitlerinin vadesinde ödenememesi sebebiyle muacceliyet kazanan 16.439.351,00 Türk Lirası borcun tamamı için Banka tarafından takibi yapıldığından, belirtilen tutarın 132/232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar ve 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, 137- Takipteki Kurum Alacakları Hesabı ve 138- Takipteki Kurum Alacakları KarĢılığı Hesabı ve diğer ilgili hesaplara kayıtlar yapılarak bu hesapların mali tablolarda yer alması sağlanmalıdır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 Kamu idaresi cevabında; Kanuni takibe alınan toplam 16.439.351 TL kayıtlara alınmak üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne bildirildiği ve 13/05/2015 tarihli ve 20150014320 ve 20150014343 numaralı muhasebe iĢlem fiĢiyle kayıtlara yansıtıldığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi cevabında, kanuni takibe alınan toplam 16.439.351 TL nin Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğünce 2015 yılında muhasebe kayıtlarına yansıtıldığını belirtmiĢ ise de; bu kayıtlar 2015 yılında yapıldığından 2014 yılı mali tablolarda bazı hesaplar yer almamakta, bazı hesaplar ise hatalı olarak yer almaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr