KAMU İŞLETMELERİ 2012 YILI GENEL RAPORU KAMU İŞLETMELERİ 2012 YILI GENEL RAPORU

SUNUŞ 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince kamuoyuna duyurulmak amacıyla hazırlanan Kamu İşletmeleri Genel Raporu, Sayıştay’ca denetlenen tüm kamu işletmelerinin yıllık faaliyet sonuçlarından hareketle toplu bir bakış ve değerlendirmeyi yansıtmaktadır. Rapor bu haliyle hem ileriye dönük kamu politikalarının belirlenmesinde, hem bilimsel ve akademik araştırmalarda ilgililer açısından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Genel Rapor, Kamu İşletmelerinin yıllık denetim raporlarından farklı olarak, TBMM veya diğer merciler tarafından görüşme konusu olmayıp, yalnızca kamuoyunun bilgisine sunulan bir rapordur. Raporda 2008-2012 yıllarını kapsayan beş yıllık sürece ilişkin kıyaslamalı tablolar, değerlendirme ve analizler yer almaktadır. Raporun; kamu idarelerinin etkin, verimli, ekonomik ve hukuka uygun biçimde faaliyet göstermesi, kamu kaynaklarının öngörülen amaç, hedef, kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olarak elde edilmesi, saklanması ve kullanılması konusunda yararlı olacağını ümit ediyorum. Doç. Dr. Recai AKYEL Sayıştay Başkanı
ISBN : 978-975-7590-14-9 ISSN : 2146 - 7439 Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulu’nun 27.01.2014 tarih ve 2014/1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.

SUNUŞ 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince kamuoyuna duyurulmak amacıyla hazırlanan Kamu İşletmeleri Genel Raporu, Sayıştay’ca denetlenen tüm kamu işletmelerinin yıllık faaliyet sonuçlarından hareketle toplu bir bakış ve değerlendirmeyi yansıtmaktadır. Rapor bu haliyle hem ileriye dönük kamu politikalarının belirlenmesinde, hem bilimsel ve akademik araştırmalarda ilgililer açısından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Genel Rapor, Kamu İşletmelerinin yıllık denetim raporlarından farklı olarak, TBMM veya diğer merciler tarafından görüşme konusu olmayıp, yalnızca kamuoyunun bilgisine sunulan bir rapordur. Raporda 2008-2012 yıllarını kapsayan beş yıllık sürece ilişkin kıyaslamalı tablolar, değerlendirme ve analizler yer almaktadır. Raporun; kamu idarelerinin etkin, verimli, ekonomik ve hukuka uygun biçimde faaliyet göstermesi, kamu kaynaklarının öngörülen amaç, hedef, kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olarak elde edilmesi, saklanması ve kullanılması konusunda yararlı olacağını ümit ediyorum. Doç. Dr. Recai AKYEL Sayıştay Başkanı
ISBN : 978-975-7590-14-9 ISSN : 2146 - 7439 Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 43 üncü maddesi gereğince düzenlenmiş, Rapor Değerlendirme Kurulu’nun 27.01.2014 tarih ve 2014/1 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay İÇİNDEKİLER Sayfa GİRİŞ........................................................................................................................... - RAPORDA YER ALAN KISALTMALAR ............................................................ - RAPORDA YER ALAN ÇİZELGELER …………………………………………. - I. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ A- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TANIMI, KURULUŞ NEDENLERİ, TARİHÇESİ, HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 1-Kamu iktisadi teşebbüsü kavramı ve kapsamı ..................................................... 1 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri.................................................. 3 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi ............................................................... 4 4-Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı ....................................................... 8 5-Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi ............................................................... 10 B- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ
İÇİNDEKİ YERİ 1-Ekonomik gelişmeler ve politikalar ..................................................................... 14
a)Dünya ekonomisindeki gelişmeler.................................................................... 14
b)Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ................................................................. 15 2-Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar .................................... 16 3- Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye ekonomisi içindeki yeri ........................ 17
a)İstihdam yönünden .......................................................................................... 19
b)Üretim yönünden ............................................................................................. 21
ba)Mal ve hizmet üretimi yönünden ................................................................ 21
bb)Mali kuruluşlar yönünden ........................................................................... 23
c)Yatırımlar yönünden ........................................................................................ 27
d)Hazine ile ilişkiler yönünden ........................................................................... 31
e)Gayri safi yurt içi hasılaya katkı yönünden ...................................................... 33 C- İSTİHDAM 1-İstihdamla ilgili hedef ve politikalar ..................................................................... 37 2-Personel istihdamı şekilleri, ilgili mevzuat ve gelişmeler ..................................... 39 3-Personel sayıları ve personele yapılan harcamalar ............................................... 41 4-Statülerine göre personel sayıları ve personel harcamaları ................................... 46 5-Personelle ilgili sosyal konular ............................................................................. 57 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum ................................................................................................. 58 2-Sektörler itibarıyla mali durum ........................................................................... 67 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi ................................................................ 81 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar .................................................................................................................. 85 2-Üretim ................................................................................................................... 91
a)İşletmeci kuruluşlar .......................................................................................... 91
b)Mali kuruluşlar ................................................................................................. 101 3-Satışlar ................................................................................................................. 119 4-Stoklar ................................................................................................................. 126 5-İşletme sonuçları ................................................................................................... 128 F- YATIRIMLAR 1-Genel durum ....................................................................................................... 150 2-Yatırımların sektörel dağılımı ............................................................................ 153

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay İÇİNDEKİLER Sayfa GİRİŞ........................................................................................................................... - RAPORDA YER ALAN KISALTMALAR ............................................................ - RAPORDA YER ALAN ÇİZELGELER …………………………………………. - I. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ A- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TANIMI, KURULUŞ NEDENLERİ, TARİHÇESİ, HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 1-Kamu iktisadi teşebbüsü kavramı ve kapsamı ..................................................... 1 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri.................................................. 3 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi ............................................................... 4 4-Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı ....................................................... 8 5-Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi ............................................................... 10 B- KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ
İÇİNDEKİ YERİ 1-Ekonomik gelişmeler ve politikalar ..................................................................... 14
a)Dünya ekonomisindeki gelişmeler.................................................................... 14
b)Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ................................................................. 15 2-Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar .................................... 16 3- Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye ekonomisi içindeki yeri ........................ 17
a)İstihdam yönünden .......................................................................................... 19
b)Üretim yönünden ............................................................................................. 21
ba)Mal ve hizmet üretimi yönünden ................................................................ 21
bb)Mali kuruluşlar yönünden ........................................................................... 23
c)Yatırımlar yönünden ........................................................................................ 27
d)Hazine ile ilişkiler yönünden ........................................................................... 31
e)Gayri safi yurt içi hasılaya katkı yönünden ...................................................... 33 C- İSTİHDAM 1-İstihdamla ilgili hedef ve politikalar ..................................................................... 37 2-Personel istihdamı şekilleri, ilgili mevzuat ve gelişmeler ..................................... 39 3-Personel sayıları ve personele yapılan harcamalar ............................................... 41 4-Statülerine göre personel sayıları ve personel harcamaları ................................... 46 5-Personelle ilgili sosyal konular ............................................................................. 57 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum ................................................................................................. 58 2-Sektörler itibarıyla mali durum ........................................................................... 67 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi ................................................................ 81 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar .................................................................................................................. 85 2-Üretim ................................................................................................................... 91
a)İşletmeci kuruluşlar .......................................................................................... 91
b)Mali kuruluşlar ................................................................................................. 101 3-Satışlar ................................................................................................................. 119 4-Stoklar ................................................................................................................. 126 5-İşletme sonuçları ................................................................................................... 128 F- YATIRIMLAR 1-Genel durum ....................................................................................................... 150 2-Yatırımların sektörel dağılımı ............................................................................ 153

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay G- ÖZELLEŞTİRME ÇALIŞMALARI 1-Özelleştirme politikaları ..................................................................................... 157 2-Mevzuat ............................................................................................................... 157 3-Özelleştirme uygulamaları .................................................................................. 158 II. DİĞER KURULUŞLAR A- DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 164 B- DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 164 C- İSTİHDAM 1-Personel statüsü, personel sayısı ve personele yapılan harcamalar .................... 167 2-Personelle ilgili sosyal konular ........................................................................... 171 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum .............................................................................................. 172 2-Sektörler itibarıyla mali durum ………….......................................................... 180 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi .............................................................. 187 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar ............................................................................................................... 188 2-Üretim ................................................................................................................ 190
a)İşletmeci kuruluşlar ......................................................................................... 190
b)Mali kuruluşlar .............................................................................................. 192 3-Satışlar ............................................................................................................... 194 4-Stoklar ................................................................................................................ 195 5-İşletme sonuçları ................................................................................................ 197 F- YATIRIMLAR 212 III. İŞTİRAKLER A- İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE
DENETİM ŞEKLİ 213 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri, hukuki yapı...................................................... 213 2-İştiraklerin denetimi .......................................................................................... 216 B- İŞTİRAK UYGULAMALARI 216 IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................... 219 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler ............................................................... 219 3-İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler .................................................. 220
a)Alımlar ve stoklarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................. 220
b)Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler ..................................................... 220 4-Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................................. 221
EKLER......................................................................................................................... 222

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay G- ÖZELLEŞTİRME ÇALIŞMALARI 1-Özelleştirme politikaları ..................................................................................... 157 2-Mevzuat ............................................................................................................... 157 3-Özelleştirme uygulamaları .................................................................................. 158 II. DİĞER KURULUŞLAR A- DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 164 B- DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 164 C- İSTİHDAM 1-Personel statüsü, personel sayısı ve personele yapılan harcamalar .................... 167 2-Personelle ilgili sosyal konular ........................................................................... 171 D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum .............................................................................................. 172 2-Sektörler itibarıyla mali durum ………….......................................................... 180 3-Finansman programı ve gerçekleşmesi .............................................................. 187 E- İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar ............................................................................................................... 188 2-Üretim ................................................................................................................ 190
a)İşletmeci kuruluşlar ......................................................................................... 190
b)Mali kuruluşlar .............................................................................................. 192 3-Satışlar ............................................................................................................... 194 4-Stoklar ................................................................................................................ 195 5-İşletme sonuçları ................................................................................................ 197 F- YATIRIMLAR 212 III. İŞTİRAKLER A- İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE
DENETİM ŞEKLİ 213 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri, hukuki yapı...................................................... 213 2-İştiraklerin denetimi .......................................................................................... 216 B- İŞTİRAK UYGULAMALARI 216 IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler ................................................................... 219 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler ............................................................... 219 3-İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler .................................................. 220
a)Alımlar ve stoklarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................. 220
b)Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler ..................................................... 220 4-Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler.................................................................. 221
EKLER......................................................................................................................... 222
Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay GİRİŞ Cumhuriyetin ilanından sonra özel sektör ağırlıklı ekonomik politikalar benimsenmiş olmakla birlikte, Osmanlı İmparatorluğu’ndan devralınan kuruluşları işletmek üzere bazı düzenlemeler yapılmış, yeni teşebbüsler kurulmaya devam edilmiştir. 1920’li yılların sonunda ortaya çıkan Dünya ekonomik krizi, 1930’lu yıllarda devlet işletmelerinin önemini bir kat daha artırmış, devletçilik politikalarının ön plana çıkarılmasında etkili olmuştur. Diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de sosyal ve özellikle ekonomik nedenlerle ihtiyaç duyulan devlete ait kuruluşların genel ekonomi içindeki önem ve ağırlığı 2000’li yıllara kadar devam etmiştir. Ekonomik ve siyasi sistemi ne olursa olsun, her ülkede az veya çok sayıda yer alan bu kuruluşlar, ülkemizde esas itibarıyla iktisadi alanda ticari faaliyette bulunmak üzere kurulmuşlardır. Son yıllarda hızlanan özelleştirme çalışmaları kapsamında; iktisadi devlet teşekküllerinde olduğu gibi, sahalarında tekel olmanın yanı sıra temel mal ve hizmet üretme işlevlerine sahip olan kamu iktisadi kuruluşlarının bu statüleri ile işlevleri de daraltılmıştır. KİT’lerin işlevlerinin özel sektöre devredilmesine yönelik çalışmalar, 1984 yılında yürürlüğe konulan Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılmasına Dair 2983 sayılı ve 1986 yılında yürürlüğe konulan 3291 sayılı kanunlarla başlatılmıştır. 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanunla genel özelleştirme uygulamaları, 2000 yılında yürürlüğe giren 4502 ve 4603 sayılı kanunlarla telekomünikasyon işlemlerinin ve kamu bankalarının özelleştirilmesi hususları düzenlenmiştir. Enerji sektöründe faaliyet gösterecek özel sektörle ilgili düzenlemeler; 1984 yılında 3096 sayılı, 1994 yılında 4046 sayılı, 1997 yılında 4283 sayılı kanunlarla yapılırken, MPİ’nin uhdesinde bulunan şans oyunlarının lisans verilmek suretiyle özelleştirilmesine ilişkin hususlar 2003 yılında 4971 sayılı, 2008 yılında 5793 sayılı kanunlarla, şans oyunlarının düzenlenmesiyle ilgili iş ve hizmetlerin özel hukuk sözleşmeleriyle Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim şirketlere yaptırılmasına ilişkin hususlar da 2010 yılında 6009 sayılı Kanunla düzenlenmiştir. Her ülke için geçerli tek bir KİT tanımı bulunmamaktadır. Türkiye’de Anayasada, KİT’lerin TBMM’nce denetlenmesine ilişkin 3346 sayılı Kanunda ve KİT’lerin hukukunu düzenleyen 233 sayılı KHK’da farklı KİT tanımları bulunmaktadır. Özelleştirme uygulamalarını düzenleyen kanunların kapsamına alınan kuruluşlar da KİT’lerle ilgili yasal çerçeveyi düzenleyen 233 sayılı KHK’nın dışına çıkarılarak özel hukuk hükümlerine tabi tutulmaktadırlar. Yıllık olarak hazırlanan “Kamu İşletmeleri Genel Raporu”; KİT’ler, diğer kuruluşlar ve iştirakler bölümlerinden oluşmakta olup, veriler yıllar itibarıyla karşılaştırmaya imkan vermesi için beş yıllık olarak yer almaktadır. Raporda, kuruluşlar; tarihçe, hukuki yapı ve denetim, Türkiye ekonomisi içindeki yeri, istihdam durumu, mali bünye ve finansman durumu, işletme çalışmaları, yatırımlar, KİT’lerle ilgili özelleştirme çalışmalarını ve iştiraklerine ilişkin bilgileri içerecek şekilde değerlendirilmiş, denetime tabi kuruluşlarda tespit edilen genel mahiyetteki sorunlar ve öneriler ayrı bir bölüm başlığı altında verilmiştir. 2010 yılına kadar hazırlanan genel raporlarda yer alan çizelge ve bilgilerdeki KİT ayrımı; esas olarak 233 sayılı KHK kapsamındaki KİT tanımına göre yapılmış ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun, 4502 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununda değişiklik yapan Kanun, 4603 sayılı üç kamu bankası hakkındaki Kanun kapsamında kamu sermaye payı %50’nin altına düşmemiş kuruluşlar ile T.Kalkınma Bankası AŞ, İller Bankası AŞ, T. İhracat Kredi Bankası AŞ ve Türksat Uydu Haberleşme ve İşletme AŞ KİT’ler içinde değerlendirilmiştir. 2010 yılında yürürlüğe giren 6085 sayılı Sayıştay Kanunu kapsamında tüm kuruluşlar, bir bütün içinde denetime tabi olduğundan, 2011 yılından itibaren hazırlanan genel raporlarda KİT tanımı, Anayasa’daki tanımı

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay çerçevesinde, belirli alanlarda işletmecilik yapmak üzere kurulmuş kuruluş ve ortaklıkları içerecek şekilde genişletilmiş ve daha önce diğer kuruluşlar arasında değerlendirilen bazı kuruluşlar KİT’ler içine alınmıştır. Kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kuruluşlar ise diğer kuruluşlar bölümünde değerlendirilmeye devam edilmiştir. 2011 yılı verilerinin değerlendirilmesinde kuruluşların bölümler arasındaki değişimden kaynaklanan etkileri dikkate alınmalıdır. Değerlendirmeler; tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri olmak üzere üç ana sektör itibarıyla yapılmış olup, sanayi sektörü içinde madencilik, imalat ve enerji; hizmetler sektörü içinde ulaştırma- haberleşme, ticaret, bankacılık ve sigortacılık ile diğer hizmetler alt sektörleri yer almaktadır. Hizmetler sektörü içinde yer alan bankacılık ve sigortacılık alt sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlara ait değerler, gerek içinde bulunduğu hizmetler sektörü değerlerini, gerekse toplam tutarları önemli ölçüde etkilediğinden, genel toplam içinde “mali kuruluşlar” başlığı altında toplanmış, içerik olarak aynı bazda olmayan tablolar mali kuruluşlar hariç olarak hazırlanmıştır. 2009 yılından itibaren para birimi TL olduğundan, 2008 yılı değerleri de TL’ye dönüştürülmüştür. Raporda yıllar itibarıyla yapılan karşılaştırmalarda, fiyat artışlarından kaynaklanan rakamsal değişmelerin etkisini ortadan kaldırmak için TÜİK tarafından hazırlanan 2003 temel yıllı üretici ve tüketici fiyat endekslerinden yararlanılmıştır. Fiyat değişim oranları ve 2003 temel yıllı fiyat endeksleri (Kaynak: TÜİK)
Üretici fiyat endeksi (ÜFE) Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Yıllar Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=103,28 aralık ayı endeksi Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=104,12 aralık ayı endeksi 2008 12,72 8,11 156,29 10,44 10,06 160,44 2009 1,23 5,93 165,56 6,25 6,53 170,91 2010 8,52 8,87 180,25 8,57 6,40 181,85 2011 11,09 13,33 204,27 6,47 10,45 200,85 2012 6,09 2,45 209,28 8,89 6,16 213,23 2012 yılında Halk Faktoring AŞ denetime girerken, 2011 yılında özelleştirme suretiyle denetimden çıkan TEDAŞ’ın Trakya Elektrik Dağıtım AŞ, özel kanunlarıyla denetimden çıkan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Merkezi Kayıt Kuruluşu ve İstanbul Altın Borsası ile tasfiye suretiyle denetimden çıkan İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Forumu Organizasyonu hakkında rapor hazırlanmamıştır. Raporda değerlendirilen beş yıllık dönemde; kapsama giren kuruluşlarla ilgili olarak 2008 ve 2009 yıllarına ait 103, 2010 yılına ait 98, 2011 yılına ait 95, 2012 yılına ait 91 adet rapor hazırlanmıştır. 2008-2011 yıllarında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Formu Organizasyonu, 2009-2012 yıllarında da Hazine Müsteşarlığı Adına Alınan Tütünlerin Hesap ve İşlemleri denetlenmiş olmakla birlikte geçici bir oluşum olduklarından, genel rapor verileri arasında değerlendirilmemiştir. Rapor kapsamına giren kuruluşlara ait başlıca bilgilere rapor ekinde yer verilmek suretiyle, yararlanmak isteyenlerin değişik ihtiyaçlarının da karşılanması amaçlanmıştır. Sayıştay’ın 3346 sayılı Kanun kapsamında yapılan denetimine tabi KİT’ler ve diğer kuruluşlarla ilgili; kesinleşmiş ve bu nedenle doğru ve yeni bilgileri ihtiva eden bu rapor, konusunda temel ve sürekli bir kaynak olma özelliği taşımaktadır.

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay çerçevesinde, belirli alanlarda işletmecilik yapmak üzere kurulmuş kuruluş ve ortaklıkları içerecek şekilde genişletilmiş ve daha önce diğer kuruluşlar arasında değerlendirilen bazı kuruluşlar KİT’ler içine alınmıştır. Kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kuruluşlar ise diğer kuruluşlar bölümünde değerlendirilmeye devam edilmiştir. 2011 yılı verilerinin değerlendirilmesinde kuruluşların bölümler arasındaki değişimden kaynaklanan etkileri dikkate alınmalıdır. Değerlendirmeler; tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri olmak üzere üç ana sektör itibarıyla yapılmış olup, sanayi sektörü içinde madencilik, imalat ve enerji; hizmetler sektörü içinde ulaştırma- haberleşme, ticaret, bankacılık ve sigortacılık ile diğer hizmetler alt sektörleri yer almaktadır. Hizmetler sektörü içinde yer alan bankacılık ve sigortacılık alt sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlara ait değerler, gerek içinde bulunduğu hizmetler sektörü değerlerini, gerekse toplam tutarları önemli ölçüde etkilediğinden, genel toplam içinde “mali kuruluşlar” başlığı altında toplanmış, içerik olarak aynı bazda olmayan tablolar mali kuruluşlar hariç olarak hazırlanmıştır. 2009 yılından itibaren para birimi TL olduğundan, 2008 yılı değerleri de TL’ye dönüştürülmüştür. Raporda yıllar itibarıyla yapılan karşılaştırmalarda, fiyat artışlarından kaynaklanan rakamsal değişmelerin etkisini ortadan kaldırmak için TÜİK tarafından hazırlanan 2003 temel yıllı üretici ve tüketici fiyat endekslerinden yararlanılmıştır. Fiyat değişim oranları ve 2003 temel yıllı fiyat endeksleri (Kaynak: TÜİK)
Üretici fiyat endeksi (ÜFE) Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Yıllar Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=103,28 aralık ayı endeksi Yıllık ortalama artış (%) Aralık ayına göre artış (%) 2003=104,12 aralık ayı endeksi 2008 12,72 8,11 156,29 10,44 10,06 160,44 2009 1,23 5,93 165,56 6,25 6,53 170,91 2010 8,52 8,87 180,25 8,57 6,40 181,85 2011 11,09 13,33 204,27 6,47 10,45 200,85 2012 6,09 2,45 209,28 8,89 6,16 213,23 2012 yılında Halk Faktoring AŞ denetime girerken, 2011 yılında özelleştirme suretiyle denetimden çıkan TEDAŞ’ın Trakya Elektrik Dağıtım AŞ, özel kanunlarıyla denetimden çıkan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Merkezi Kayıt Kuruluşu ve İstanbul Altın Borsası ile tasfiye suretiyle denetimden çıkan İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Forumu Organizasyonu hakkında rapor hazırlanmamıştır. Raporda değerlendirilen beş yıllık dönemde; kapsama giren kuruluşlarla ilgili olarak 2008 ve 2009 yıllarına ait 103, 2010 yılına ait 98, 2011 yılına ait 95, 2012 yılına ait 91 adet rapor hazırlanmıştır. 2008-2011 yıllarında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve 5. Dünya Su Formu Organizasyonu, 2009-2012 yıllarında da Hazine Müsteşarlığı Adına Alınan Tütünlerin Hesap ve İşlemleri denetlenmiş olmakla birlikte geçici bir oluşum olduklarından, genel rapor verileri arasında değerlendirilmemiştir. Rapor kapsamına giren kuruluşlara ait başlıca bilgilere rapor ekinde yer verilmek suretiyle, yararlanmak isteyenlerin değişik ihtiyaçlarının da karşılanması amaçlanmıştır. Sayıştay’ın 3346 sayılı Kanun kapsamında yapılan denetimine tabi KİT’ler ve diğer kuruluşlarla ilgili; kesinleşmiş ve bu nedenle doğru ve yeni bilgileri ihtiva eden bu rapor, konusunda temel ve sürekli bir kaynak olma özelliği taşımaktadır. Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay RAPORDA YER ALAN KISALTMALAR AB Avrupa Birliği ACISELSAN Acıpayam Selüloz Sanayi ve Tic. AŞ AOÇ Atatürk Orman Çiftliği BDDK Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu BDT Birleşik Devletler Topluluğu BİT Belediye iktisadi teşebbüsü BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ CIF Cost, insurunce and freight (mal bedeli, sigorta ve navlun dahil) ÇAY-KUR Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü DHMİ Devlet Hava Meydanları İşletmesi DİBS Devlet iç borçlanma senedi DMO Devlet Malzeme Ofisi DOĞUSAN Doğusan Boru Sanayii ve Tic. AŞ DPT Devlet Planlama Teşkilatı EBK Et ve Balık Kurumu EMLAKKONUT Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ EÜAŞ Elektrik Üretim AŞ EXIMBANK Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ FOB Free on board (Güvertede teslim) GSMH Gayri safi milli hasıla GSYH Gayri safi yurt içi hasıla GYO Gayri menkul yatırım ortaklığı HAVAŞ Hava Alanları Yer Hizmetleri AŞ İDT İktisadi devlet teşekkülü İMKB İstanbul Menkul Kıymetler Borsası KHK Kanun hükmünde kararname KIYEM Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü KİK Kamu iktisadi kuruluşu KİT Kamu iktisadi teşebbüsü LNG Liqufied natural gas (Sıvılaştırılmış doğal gaz) MARTEK Marmara Teknokent AŞ MİGEM Maden İşleri Genel Müdürlüğü MKE Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu MKK Merkezi Kayıt Kuruluşu MPİ Milli Piyango İdaresi OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OPEC Petrol İhraç Eden Ülkeler Birliği ÖİB Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ÖYK Özelleştirme Yüksek Kurulu PİGM Petrol İşleri Genel Müdürlüğü PTT T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı SAGP Satınalma gücü paritesi SGK Sosyal Güvenlik Kurumu SGMK Sabit getirili menkul kıymet

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay SPK Sermaye Piyasası Kurulu SÜMERHALI Sümer Halıcılık El Sanatları ve Tic AŞ TBB Türkiye Bankalar Birliği TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi TDÇİ Türkiye Demir Çelik İşletmeleri TDİ Türkiye Denizcilik İşletmeleri TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim AŞ TELEKOM Türk Telekomünikasyon AŞ TEMSAN Türkiye Elektromekanik Sanayi TAŞ TETAŞ Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü TKB Türkiye Kalkınma Bankası TKİ Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TMO Toprak Mahsulleri Ofisi TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TPAO Türkiye Petrolleri AO TR Türkiye TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSPAKB Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği TTA Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmesi AŞ TTK Türkiye Taşkömürü Kurumu TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu TÜDEMSAŞ Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜLOMSAŞ Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayi Ticaret AŞ TÜPRAŞ Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ TÜRKŞEKER Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ TÜVASAŞ Türkiye Vagon Sanayi ve Ticaret AŞ VAKIFBANK Türkiye Vakıflar Bankası AO YDK Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu YİD Yap-işlet-devret YPK Yüksek Planlama Kurulu

Genel Rapor 2012……………………………….……………………………………………………….Sayıştay SPK Sermaye Piyasası Kurulu SÜMERHALI Sümer Halıcılık El Sanatları ve Tic AŞ TBB Türkiye Bankalar Birliği TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi TCDD T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi TDÇİ Türkiye Demir Çelik İşletmeleri TDİ Türkiye Denizcilik İşletmeleri TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim AŞ TELEKOM Türk Telekomünikasyon AŞ TEMSAN Türkiye Elektromekanik Sanayi TAŞ TETAŞ Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ TİGEM Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü TKB Türkiye Kalkınma Bankası TKİ Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu TMO Toprak Mahsulleri Ofisi TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TPAO Türkiye Petrolleri AO TR Türkiye TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSPAKB Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği TTA Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmesi AŞ TTK Türkiye Taşkömürü Kurumu TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu TÜDEMSAŞ Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜLOMSAŞ Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayi Ticaret AŞ TÜPRAŞ Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ TÜRKŞEKER Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ TÜVASAŞ Türkiye Vagon Sanayi ve Ticaret AŞ VAKIFBANK Türkiye Vakıflar Bankası AO YDK Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu YİD Yap-işlet-devret YPK Yüksek Planlama Kurulu Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay RAPORDA YER ALAN ÇİZELGELER No Çizelge adı Sayfa 1 Dünya ekonomisinde temel göstergeler 14 2 Türkiye'nin temel ekonomik göstergeleri 15 3 KİT’lerin 2008-2012 dönemine ait başlıca bilgiler 18 4 Sektörler itibarıyla istihdam 20 5 Başlıca mal ve hizmet üretimleri 22 6 Türk mali sektörünün aktif büyüklüğündeki değişim 24 7 Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarla ilgili başlıca finansal bilgiler 25 8 Sabit sermaye yatırımları (Cari fiyatlarla) 30 9 Sabit sermaye yatırımları ve GSYH içindeki payları (Cari fiyatlarla) 30 10 KİT'lere yapılan Hazine ödemeleri 31 11 KİT'lerin Hazineye katkısı 32 12a GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (cari fiyatlarla) 34 12b GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (2003 yılı fiyatlarıyla) 35 13 GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) 36 14 Yıllık ortalama ve yıl sonu personel sayısı 43 15 Personele yapılan harcamalar 44 16 Toplam personel giderleri ve kişi başına düşen aylık ortalama giderler 45 17 Sektörler itibarıyla memur sayısı 47 18 Sektörler itibarıyla memur harcamaları 48 19 Memur başına düşen aylık ortalama giderler 49 20 Sektörler itibarıyla sözleşmeli personel sayısı 50 21 Sektörler itibarıyla sözleşmeli personel giderleri 51 22 Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler 52 23 Sektörler itibarıyla işçi sayısı 53 24 Sektörler itibarıyla işçi giderleri 54 25 Statülerine göre işçiler 55 26 İşçi başına düşen aylık ortalama giderler 56 27 KİT'lerin 2008-2012 yılları mali durumu 59 27a KİT'lerin 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı 60 28 KİT'lerin öz kaynak unsurları 62 29 KİT'lerin yabancı kaynak unsurları 63 30 KİT'lerin varlıklarının ayrıntısı 65 31 Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 68 32 Tarım sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 69 33 Madencilik sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 70 34 İmalat sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 71 35 Enerji sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 72 36 Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 73 37 Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 74 38 Diğer hizmetler sektörünün 2011-2012 yılları mali durumu 75 39 Mali kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu 76 40 2010-2012 yılları finansman sonuçları 82 40a KİT'lerin 2012 yılı finansman durumu 83 41a KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Cari fiyatlarla) 86 41b KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) 86

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 42 Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2008-2012 dönemi mal alımları 86 42a KİT'lerin 2012 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 87 43 KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları 87 44 KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları 87 45 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluş 88 46 KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 91 47 KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 93 48 KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi 94 49 İkincil enerji kaynakları 97 50 KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi 98 51 Kamu sermayeli bankalar mevduatının toplam mevduat içindeki yeri 102 52 Kamu sermayeli banka kredilerinin toplam krediler içindeki yeri 102 53 Mevduat bankalarının finansal değerleri 104 54 Mevduat bankalarına ait rasyolar 105 55 Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri 108 56 Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar 109 57 T.H. Emlak Bankası’na ait finansal veriler 111 58 Sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 112 59 Aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler 114 60 Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler 116 61 Finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 117 62 Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar 117 63a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 119 63b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 119 64 Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar 121 65 KİT'lerin 2008-2012 yılları stokları 127 65a Stok türleri itibarıyla 2012 yılı stokları 128 66a KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 129 66b KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 129 67 KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 130 68 KİT'lerle ilgili satış göstergeleri 131 69a KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) 132 69b KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (2003 yılı fiyatlarıyla) 133 70 2012 yılı dönem sonucunun oluşumu 134 71 KİT'lerin 2008-2012 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları 135 72a 2008-2012 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) 138 72b 2008-20121 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) 138 73 2012 yılı finansman giderleri 139 74 Finansman giderlerinin ayrıntısı 140 75 KİT'lerin finansman giderlerinin dönem sonucuna etkisi 141 76 KİT'lerin 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 143 76a 2012 yılında tahakkuk eden vergiler 144 77 KİT'ler tarafından 2008 - 2012 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 145 77b 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 146 78 KİT'lerin 2008 - 2012 yıllarında GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 147 78a 2012 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı 148 79 KİT'lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı (%) 149 80 KİT'lerin 2008-2012 yılları nakdi yatırım harcamaları 151

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 42 Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2008-2012 dönemi mal alımları 86 42a KİT'lerin 2012 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 87 43 KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları 87 44 KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları 87 45 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluş 88 46 KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 91 47 KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 93 48 KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi 94 49 İkincil enerji kaynakları 97 50 KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi 98 51 Kamu sermayeli bankalar mevduatının toplam mevduat içindeki yeri 102 52 Kamu sermayeli banka kredilerinin toplam krediler içindeki yeri 102 53 Mevduat bankalarının finansal değerleri 104 54 Mevduat bankalarına ait rasyolar 105 55 Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri 108 56 Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar 109 57 T.H. Emlak Bankası’na ait finansal veriler 111 58 Sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 112 59 Aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler 114 60 Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler 116 61 Finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler 117 62 Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar 117 63a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 119 63b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 119 64 Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar 121 65 KİT'lerin 2008-2012 yılları stokları 127 65a Stok türleri itibarıyla 2012 yılı stokları 128 66a KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 129 66b KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 129 67 KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 130 68 KİT'lerle ilgili satış göstergeleri 131 69a KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) 132 69b KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (2003 yılı fiyatlarıyla) 133 70 2012 yılı dönem sonucunun oluşumu 134 71 KİT'lerin 2008-2012 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları 135 72a 2008-2012 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) 138 72b 2008-20121 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) 138 73 2012 yılı finansman giderleri 139 74 Finansman giderlerinin ayrıntısı 140 75 KİT'lerin finansman giderlerinin dönem sonucuna etkisi 141 76 KİT'lerin 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 143 76a 2012 yılında tahakkuk eden vergiler 144 77 KİT'ler tarafından 2008 - 2012 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 145 77b 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 146 78 KİT'lerin 2008 - 2012 yıllarında GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 147 78a 2012 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı 148 79 KİT'lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı (%) 149 80 KİT'lerin 2008-2012 yılları nakdi yatırım harcamaları 151 Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 80a KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı yatırım harcaması 152 81 Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar 158 82 2012 yılında gerçekleştirilen özelleştirmeler 159 83 Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemine ait başlıca bilgileri 165 84 Diğer kuruluşlar personeli 168 85 Diğer kuruluşlar personel giderleri 168 86 Diğer kuruluşlarda çalışan personel 169 87a Memur giderleri 170 87b Sözleşmeli giderleri 170 87c İşçi giderleri 170 88 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu 173 88a Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı 174 89 Diğer kuruluşların öz kaynak unsurları 175 90 Diğer kuruluşların yabancı kaynak unsurları 176 91 Diğer kuruluşların varlık unsurları 178 92 Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 181 93 Tarım sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 182 94 Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 183 95 Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 184 96 Diğer hizmetler sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 185 97 Mali kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu 186 98 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları 188 98a Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 188 98b Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları 188 99 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla hizmet alımları 189 100 Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi 190 101 T.Vakıflar Bankasının başlıca finansal verileri 193 102 T.Vakıflar Bankasına ait rasyolar 193 103a Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) 194 103b Net satış hasılatı (2003 yılı fiyatlarıyla) 194 104 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları stokları 196 104a Stok türleri itibarıyla diğer kuruluşların 2012 yılı stokları 197 105a Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) 198 105b Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 198 106 Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları 199 107a Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonuçları (Cari fiyatlarla) 201 107b Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) 202 108 Diğer kuruluşların 2012 yılı dönem sonucunun oluşumu 203 109 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları faaliyet ve dönem sonuçları 204 110 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları finansman giderleri 205 111 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları vergi tahakkukları 207 111a Diğer kuruluşların 2012 yılında tahakkuk eden vergileri 208 112 2008-2012 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler 209 112a Diğer kuruluşlarca 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizler 209 113 Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) 210 113a Diğer kuruluşların 2012 yılı GSMH'ya katkısı 211 114 Diğer kuruluşların 2007-2011 yılları nakdi yatırım harcamaları 212 115 İştiraklere ait başlıca bilgiler 217

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay I. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ A-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TANIMI, KURULUŞ
NEDENLERİ, TARİHÇESİ, HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 1- Kamu iktisadi teşebbüsü kavramı ve kapsamı: “Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT)” kavramı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, genel olarak kamusal kaynakları kullanmak suretiyle ekonomik alanda faaliyet gösteren “Kamu Kuruluşları”nı ifade etmek üzere kullanılmaktadır. Bu kavramın içeriğinin, tarihsel süreç içerisinde önemli farklılıklar gösterdiği görülmektedir. Avrupa Kamu Teşebbüsleri Merkezi (CEEP) KİT’i; mal ve hizmet üretmek üzere kurulmuş olan, mali olanaklarının yarıdan fazlası merkezi veya yerel kamu idareleri tarafından sağlanan veya işletme sonuçlarından bu idarelerin sorumlu bulunduğu ve bunlar tarafından denetlenen girişimler olarak tanımlamaktadır. Türkiye’de KİT’lerle ilgili ilk genel tanım, 17.06.1938 tarih ve 3460 sayılı, Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkındaki Kanunda yer almıştır. Anılan Kanunda, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve kendi kanunlarında bu Kanuna tabi oldukları belirtilen, tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî yönden özerk ve sorumluluğu sermayeleri ile sınırlı kuruluşlar “İktisadi Devlet Teşekkülü” olarak tanımlanmıştır. “Kamu İktisadi Teşebbüsleri” ifadesi ise mevzuatta ilk kez 1961 Anayasasında yer almıştır. 1961 Anayasasının 127 nci maddesinde, “Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce denetlenmesi kanunla düzenlenir” hükmü yer almış, ancak “Kamu İktisadi Teşebbüsü” kavramının tanımı yapılmamıştır. KİT’lerle ilgili ikinci genel düzenleme, 1964 yılında, 3460 sayılı Kanunun yerine çıkarılan 440 sayılı Kanunla yapılmıştır. Bu Kanunda KİT’ler, iktisadi devlet teşekkülü adıyla yer almış ve “Sermayelerinin yarısından fazlası tek başına veya birlikte Devlet’e (Genel ve Katma Bütçeli İdareler) ve iktisadi devlet teşekküllerine ait olup, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan ve kuruluş kanunlarında bu Kanuna (440) tabi olacakları belirtilen teşebbüslerdir.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımla KİT’lerin kapsamı, 3460 sayılı Kanunda yer alan tanıma göre bir hayli genişlemiştir. 1982 Anayasasında, 1961 Anayasasından farklı olarak KİT’lerin tanımına da yer verilmiştir. 1982 Anayasasının “Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi” başlığını taşıyan 165 inci maddesinde KİT’ler, “sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıkları ...” şeklinde tanımlanmıştır. 1983 yılında 440 sayılı Kanun`un yerine 60 sayılı KHK çıkarılmış, bu KHK aynı yıl 2929 sayı ile kanunlaştırılmış, bu Kanun da yedi ay sonra 1984 yılında yürürlükten kaldırılarak yerine 233 sayılı KHK yürürlüğe konulmuştur. 233 sayılı KHK'da, kamu iktisadi teşebbüsü (KİT) “Teşebbüs”; iktisadi devlet teşekkülü (İDT) ile kamu iktisadi kuruluşunun (KİK) ortak adı olarak tanımlandıktan sonra; Sayıştay 1

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay -İktisadi devlet teşekkülü (İDT) “Teşekkül”: Sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsüdür; -Kamu iktisadi kuruluşu (KİK) “Kuruluş”; Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere kurulan, kamu hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsüdür; şeklinde tanımlanmıştır. 1994 yılında 4046 sayılı Kanunla 233 sayılı KHKda yapılan düzenleme ile (KİK) “Kuruluş” tanımı; “Sermayesinin tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla, ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür.” şeklinde değiştirilmiştir. 4046 sayılı Kanunla yapılan bu değişiklik ile KİK’leri tanımlayıcı unsur olarak; faaliyetlerinde kamu yararının gözetilmesi ve ürettikleri mal ve hizmetlerin imtiyaz sayılması esası getirilmiş bulunmaktadır. Ayrıca, 233 sayılı KHK’da; -Müessese; “Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğu”, -Bağlı ortaklık; “Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketler”, -İştirak; “iktisadi devlet teşekküllerinin veya kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının, sermayelerinin en az yüzde on beşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketler”, -İşletme;“müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleri”, olarak tanımlanmıştır. Bağlı ortaklıklar da kamu iktisadi teşebbüsü mevzuatına göre faaliyet göstermekte iken, sermayesinin yarısından fazlası birden çok KİT’e veya bağlı ortaklığa ait olan şirketler ise, yetkili mercilerce bağlı ortaklık statüsüne dönüştürülmedikleri için, faaliyetini KİT mevzuatı dışında sürdürmek durumundadırlar. 233 sayılı KHK’nın istisnaları düzenleyen 58 inci maddesinde; AOÇ, T.C. Merkez Bankası, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları TAŞ (sonradan özelleştirilmiştir), T. İş Bankası AŞ (1998’den itibaren sermayesinde kamu payı kalmamıştır) Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası AŞ (Türkiye Kalkınma Bankası’na dönüştürülmüştür), İller Bankası Genel Müdürlüğü ile il özel idareleri ve belediyelerin sermayelerinin yarısından fazlasına tek başına veya birlikte sahip oldukları iktisadi teşebbüsler de kapsam dışında bırakılmıştır. 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda ise, “Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve Genel Rapor • 2012 2

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay -İktisadi devlet teşekkülü (İDT) “Teşekkül”: Sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsüdür; -Kamu iktisadi kuruluşu (KİK) “Kuruluş”; Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere kurulan, kamu hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsüdür; şeklinde tanımlanmıştır. 1994 yılında 4046 sayılı Kanunla 233 sayılı KHKda yapılan düzenleme ile (KİK) “Kuruluş” tanımı; “Sermayesinin tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla, ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür.” şeklinde değiştirilmiştir. 4046 sayılı Kanunla yapılan bu değişiklik ile KİK’leri tanımlayıcı unsur olarak; faaliyetlerinde kamu yararının gözetilmesi ve ürettikleri mal ve hizmetlerin imtiyaz sayılması esası getirilmiş bulunmaktadır. Ayrıca, 233 sayılı KHK’da; -Müessese; “Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğu”, -Bağlı ortaklık; “Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketler”, -İştirak; “iktisadi devlet teşekküllerinin veya kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının, sermayelerinin en az yüzde on beşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketler”, -İşletme;“müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleri”, olarak tanımlanmıştır. Bağlı ortaklıklar da kamu iktisadi teşebbüsü mevzuatına göre faaliyet göstermekte iken, sermayesinin yarısından fazlası birden çok KİT’e veya bağlı ortaklığa ait olan şirketler ise, yetkili mercilerce bağlı ortaklık statüsüne dönüştürülmedikleri için, faaliyetini KİT mevzuatı dışında sürdürmek durumundadırlar. 233 sayılı KHK’nın istisnaları düzenleyen 58 inci maddesinde; AOÇ, T.C. Merkez Bankası, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları TAŞ (sonradan özelleştirilmiştir), T. İş Bankası AŞ (1998’den itibaren sermayesinde kamu payı kalmamıştır) Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası AŞ (Türkiye Kalkınma Bankası’na dönüştürülmüştür), İller Bankası Genel Müdürlüğü ile il özel idareleri ve belediyelerin sermayelerinin yarısından fazlasına tek başına veya birlikte sahip oldukları iktisadi teşebbüsler de kapsam dışında bırakılmıştır. 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda ise, “Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan, özel kanunlara tabi kurumlar ve İller Bankası bu kanunla konulan denetime tabidir” hükmüne yer verilerek kamu iktisadi teşebbüsleri, TBMMnin denetimi yönünden ayrıca tanımlanmış; mahalli idarelerin ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ve T.C. Merkez Bankası 3346 sayılı Kanunla konulan denetimin kapsamı dışında bırakılmıştır. 3332 sayılı Kanunun verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Devlet Yatırım Bankasının yeniden düzenlenmesi suretiyle kurulan Türkiye İhracat ve Kredi Bankası AŞ (EXİMBANK) de sermayesinin en az yarıdan fazlasının Hazineye ait olması öngörülmüş ve halen sermayesinin tamamı Hazineye ait olduğu halde KİT mevzuatı dışında tutulmuştur. 4046 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinde, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak “Bu Kanun hükümleri gereğince özelleştirme programına alınan kuruluşlar özel hukuk hükümlerine tabi tutulmuş olup, bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan, bu Kanuna aykırı hükümler ve 233 sayılı KHK hükümleri uygulanmaz” hükmüne yer verilmiştir. 4046 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde; özelleştirme kapsam ve programına alınan KİT’lerin, sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar TBMM ve Sayıştay’ın denetimine tabi olması düzenlenmiştir. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, KİT tanımı ve kapsamı konusunda, gerek yasal yönden gerekse uygulama yönünden önemli farklılıklar bulunmaktadır. 2-Kamu iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri: Kamunun mal ve hizmet üretimi ile ticari faaliyette bulunması, genel olarak ekonomik nedenlere dayanmakla birlikte, zaman zaman ideolojik, sosyal vb. nedenlerle de olabilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde KİT’lerin kuruluş amaçları; -Ekonomik kalkınmayı sağlamak, -Tekelleri devlet eliyle işletmek, -Özel sektörün başaramayacağı veya giremediği işleri yapmak, -Ekonomiye yön vermek, -Özel sektöre öncülük etmek, -Gelir dağılımını düzenlemek, vb. olarak sayılabilir. Cumhuriyet kurulmadan önce, 17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında toplanan İzmir İktisat Kongresinde; ekonomik kalkınmanın itici gücünün özel teşebbüs olması, devletin özel girişimciliği desteklemesi ve teşvik etmesi fikri ağırlıklı görüş olarak benimsenmiştir. Kongrede alınan kararların 1927 yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile desteklenmesine rağmen, özel teşebbüsün yeterli sermaye birikimine sahip olmaması, alt yapı sorunları, yetişmiş insan gücünün yetersizliği ve dünyayı sarsan 1929 ekonomik buhranının etkileri vb. nedenlerle, uygulanan ekonomik politikalardan beklenen olumlu sonuçların alınamaması üzerine, yeni bir ekonomik model uygulamaya konulmuştur. Bu yeni modelin Sayıştay 3

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay esasını, Devletin planlı bir şekilde bizzat kuracağı iktisadi teşebbüslerle sanayileşmeyi gerçekleştirmek şeklinde özetlemek mümkündür. Türkiye’de KİT’lerin kuruluş nedenleri ortaya konulurken, uzun süren bir savaşın sonucunda yeni kurulan devletin iç ve dış güvenlik sorunları ile ayrıca, savaşın getirdiği olumsuzlukların biran önce giderilme zorunluluğu da dikkate alınmalıdır. Bu husus, Sümerbank’ın kuruluşuna ilişkin, 03.06.1933 tarih ve 2262 sayılı Kanun`un gerekçesinde yer alan “Milli ihtiyaç ve menfaatlerimizin mübrem kıldığı sanayi şubelerinin bir an önce tahakkuk ettirilmesi ve iktisadi istihsâlat ve emniyetimizle memleketimizin umumi muvazenesini koruyacak olan bu sanayileşme hareketine hız verilmesi için bütün milli kuvvet ve menba unsurlarından en çok istifade etmek lazım geldiği...” şeklindeki ifadelerde açık biçimde görülmektedir. Türkiye’de devletçilik faydacı yaklaşımlarla ve misyonunu tamamladığında son bulmak üzere başlatılmış olmasına karşılık, çeşitli nedenlerle devletin ekonomiden çekilmesi yeterince sağlanamamıştır. 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi: KİT’lerin, sistemli bir şekilde kurulmaları ve geliştirilmeleri her ne kadar 1930’lu yıllardan sonra gerçekleştirilmiş ise de, Cumhuriyet öncesi dönemde de özellikle ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere bazı devlet işletmeleri bulunmaktadır. a) Cumhuriyet öncesi dönem: Osmanlı döneminde KİT sayılabilecek ilk kuruluşlar olan “Top Asitanesi” ve “Tersane-i Amire” esas olarak ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere 15. yüzyılda kurulmuşlardır. Cumhuriyet öncesi dönemde daha ziyade 19. yüzyılın başlarında kurulmasına başlanılan işletme ve fabrikalar ile sandıkların başlıcaları şunlardır: -1810 yılında; Beykoz Teçhizat-ı Askeriye Fabrikası
(askeri kundura, çizme, palaska üretimi) -1835 yılında; Feshane Fabrikası (çuha, fes, battaniye üretimi)
İzmit Fabrikası (çuha, asker elbiseliği üretimi) -1843 yılında; Fevaid-i Osmaniye (deniz yolu işletmesi) -1845 yılında; Hereke Fabrikası (kadife, ipekli kumaş, saten, tafta üretimi) -1850 yılında; Bakırköy Fabrikası (pamuklu bez üretimi) -1863 yılında; Ruscuk Memleket Sandığı, Emniyet Sandığı -1888 yılında; Ziraat Bankası -1892 yılında; Yıldız Çini Fabrikası (çini eşya üretimi). Zamanla bünyesi ve ismi değişen “Top Asitanesi” bugünkü Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’nun temelini oluşturmuştur. 1835’de kurulan Feshane, 1845 yılında kurulan Hereke İpekli ve Yünlü Dokuma Fabrikası ve 1850’de kurulan Bakırköy Pamuklu Dokuma Fabrikaları, Sümerbank bünyesinde uzun yıllar hizmet vermiştir. İlk devlet bankası olma özelliğini taşıyan Ziraat Bankası; 1863 yılında tarımı kredilendirmek amacıyla kurulan Memleket Sandıkları’nın, 1888’de banka şubelerine dönüştürülmesiyle teşekkül etmiştir. Genel Rapor • 2012 4

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay esasını, Devletin planlı bir şekilde bizzat kuracağı iktisadi teşebbüslerle sanayileşmeyi gerçekleştirmek şeklinde özetlemek mümkündür. Türkiye’de KİT’lerin kuruluş nedenleri ortaya konulurken, uzun süren bir savaşın sonucunda yeni kurulan devletin iç ve dış güvenlik sorunları ile ayrıca, savaşın getirdiği olumsuzlukların biran önce giderilme zorunluluğu da dikkate alınmalıdır. Bu husus, Sümerbank’ın kuruluşuna ilişkin, 03.06.1933 tarih ve 2262 sayılı Kanunun gerekçesinde yer alan “Milli ihtiyaç ve menfaatlerimizin mübrem kıldığı sanayi şubelerinin bir an önce tahakkuk ettirilmesi ve iktisadi istihsâlat ve emniyetimizle memleketimizin umumi muvazenesini koruyacak olan bu sanayileşme hareketine hız verilmesi için bütün milli kuvvet ve menba unsurlarından en çok istifade etmek lazım geldiği...” şeklindeki ifadelerde açık biçimde görülmektedir. Türkiye’de devletçilik faydacı yaklaşımlarla ve misyonunu tamamladığında son bulmak üzere başlatılmış olmasına karşılık, çeşitli nedenlerle devletin ekonomiden çekilmesi yeterince sağlanamamıştır. 3-Kamu iktisadi teşebbüslerinin tarihçesi: KİT’lerin, sistemli bir şekilde kurulmaları ve geliştirilmeleri her ne kadar 1930’lu yıllardan sonra gerçekleştirilmiş ise de, Cumhuriyet öncesi dönemde de özellikle ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere bazı devlet işletmeleri bulunmaktadır. a) Cumhuriyet öncesi dönem: Osmanlı döneminde KİT sayılabilecek ilk kuruluşlar olan “Top Asitanesi” ve “Tersane-i Amire” esas olarak ordu ve Sarayın ihtiyaçlarını karşılamak üzere 15. yüzyılda kurulmuşlardır. Cumhuriyet öncesi dönemde daha ziyade 19. yüzyılın başlarında kurulmasına başlanılan işletme ve fabrikalar ile sandıkların başlıcaları şunlardır: -1810 yılında; Beykoz Teçhizat-ı Askeriye Fabrikası (askeri kundura, çizme, palaska üretimi) -1835 yılında; Feshane Fabrikası (çuha, fes, battaniye üretimi) İzmit Fabrikası (çuha, asker elbiseliği üretimi) -1843 yılında; Fevaid-i Osmaniye (deniz yolu işletmesi) -1845 yılında; Hereke Fabrikası (kadife, ipekli kumaş, saten, tafta üretimi) -1850 yılında; Bakırköy Fabrikası (pamuklu bez üretimi) -1863 yılında; Ruscuk Memleket Sandığı, Emniyet Sandığı -1888 yılında; Ziraat Bankası -1892 yılında; Yıldız Çini Fabrikası (çini eşya üretimi). Zamanla bünyesi ve ismi değişen “Top Asitanesi” bugünkü Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’nun temelini oluşturmuştur. 1835’de kurulan Feshane, 1845 yılında kurulan Hereke İpekli ve Yünlü Dokuma Fabrikası ve 1850’de kurulan Bakırköy Pamuklu Dokuma Fabrikaları, Sümerbank bünyesinde uzun yıllar hizmet vermiştir. İlk devlet bankası olma özelliğini taşıyan Ziraat Bankası; 1863 yılında tarımı kredilendirmek amacıyla kurulan Memleket Sandıkları’nın, 1888’de banka şubelerine dönüştürülmesiyle teşekkül etmiştir. Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay b) Cumhuriyet dönemi: ba) 1923-1930 dönemi: Bu dönemde; 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda, ülke kalkınmasının özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine yönelik politikaların uygulanması yanında, Osmanlı döneminden devreden tesislerin, devlet tarafından işletilmesi yoluna gidilmiştir. Bu bağlamda; 19.04.1925 tarih ve 633 sayılı Kanunla; “Bankaya devredilmiş olan müessesatı sınaiyeyi teşekkül edecek şirketlere devredinceye kadar bizzat idare etmek, iştirak suretiyle tesisat-ı sınaiyede bulunmak ve işletmek” yanında maden işletmek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak üzere,“Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası” kurulmuştur. Kanunun 8 inci maddesinde, “Banka kendisine devredilen fabrikaları, yüzde elli biri nama muharrer senetle kendisine ve Türk efrat ve eşhası hükmiyesine ait olmak üzere tesis edeceği Türk anonim şirketlere devrederek işletmeye mezundur” hükmüne yer verilerek, bir yandan, anılan Kongrede saptanan ekonomik politikaların kararlılıkla uygulanacağı vurgulanırken, diğer yandan, bu düzenleme ile “Özelleştirme” kavramı ve modeli ülke gündemine girmiş bulunmaktadır. bb) 1931-1950 dönemi: Ekonomik kalkınmada temel unsur olarak görülen özel sektörün, güçlendirilmesi amacıyla 1924 yılında İş Bankası, 1926 yılında Emlak ve Eytam Bankası kurulmuş, 1927 yılında da Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmıştır. Söz konusu Kanunla getirilen koruma ve teşviklere karşın, özel sektörün kendisinden beklenilen atılımı gerçekleştirememesi, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’nın da temel fonksiyonlarını yerine getirmede yetersiz kalması ve 1929 ekonomik buhranının ortaya çıkması, ekonomide devletçilik fikrinin ağırlık kazanmasına ve bu yönde yeni uygulamaların başlatılmasına neden olmuştur. Devletçilik uygulamalarının ağır bastığı bu dönemde, Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’na bağlı tesisler, 03.07.1932 tarih ve 2058 sayılı Kanunla kurulan Devlet Sanayi Ofisi’ne verilmiş, Bankacılık işlemleri de 07.07.1932 tarih ve 2064 sayılı Kanunla kurulan Türkiye Sanayi Kredi Bankası’na devredilmiştir. 2058 sayılı Devlet Sanayi Ofisi’nin kuruluş kanununun gerekçesinde yer alan, memleketimizde güçlü sermayedarlar bulunmadığından “…büyük mikyasta yapılması lazım gelen sanayi işlerinin ya hariçten gelen sermayeler veya Hükümet teşebbüs muavenetiyle meydana getirilmesi zarureti hasıl olmuştur. Memleketin iktisadi muvazenesinin süratle tanzimi ve istihsal imkânlarının tahakkuku için icap eden sanayi teşebbüslerinin doğrudan doğruya Devlet tarafından vücuda getirilmesi ve işletilmesi bir zaruret teşkil etmektedir.” şeklindeki ifadede, ekonomik politikadaki köklü değişiklik açıkça görülmektedir. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının kurulması, özel teşebbüs taraftarı çevrelerde büyük tepkiyle karşılanmış, bunun üzerine anılan bu iki kuruluş, birinci yılını doldurmadan “mevcut yapıları içerisinde faaliyette bulunmalarının, milli sanayiin gelişmesine katkıda bulunmaktan çok özel sektörü caydırıcı etkisi olduğu” gerekçesiyle kapatılmıştır. Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankasının yerine “Alelûmum sanayi işleriyle ve bankacılık muameleleriyle iştigal etmek” üzere 03.06.1933 tarih ve 2262 sayılı Kanun`la Sümerbank kurulmuştur. Sayıştay 5

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Türkiye ekonomisinin gelişiminde çok önemli yeri olan Sümerbank’a verilen görevlerin; “-Devlet Sanayi Ofisi’nden devralacağı fabrikaları işletmek ve hususi sanayi müesseselerindeki devlet iştirak hisselerini Ticaret Kanunu hükümlerine göre idare etmek, -Hususi kanunlarla verilmiş selahiyetlere istinaden yapılacak fabrikalar hariç olmak üzere devlet sermayesi ile vücuda getirilecek bütün sınai müesseselerin etüt ve projelerini hazırlamak ve bunları tesis etmek ve idare eylemek, -Teşebbüsleri veya tevsileri memleket için iktisaden verimli olan sanayi işletmelerine sermayesinin müsaadesi nispetinde iştirak veya yardım etmek, -Memlekete ve kendi fabrikalarına lüzumu olan usta ve işçileri yetiştirmek için dahildeki yüksek mekteplerde talebe okutmak veya bu maksatla iktisat vekaletince açılacak mekteplere yardım etmek ve ecnebi memleketlere talebe ve stajyer göndermek, -Sanayi müesseselerine kredi temin etmek ve alelûmum bankacılık işlerini yapmak, -Millî sanayiin inkişaf tedbirlerini aramak ve gerek bu hususta ve gerek iktisat vekaletince tetkik için Bankaya verilecek mevzular hakkında mütalaa beyan etmek,” şeklinde belirlendiği dikkate alındığında, KİT’lerin kuruluş amaçlarının, o günkü şartlar ve ihtiyaçlar paralelinde tespit edildiği görülmektedir. Bu görevler, KİT’lerin katı bir devletçilik anlayışı ile kurulmadığını, aynı zamanda, ekonomi açısından önemli sanayi dallarında faaliyet gösterecek özel sektörün kurulması ve geliştirilmesini, sermayelerine iştirak etmek, kredi temin etmek ve nitelikli personel yetiştirmek suretiyle teşvik etmek amacı taşıdığını göstermektedir. Bu dönemde sanayinin geliştirilmesi için hazırlanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planında yer alan projelerin büyük bölümünü gerçekleştirme görevi de 05.07.1934 tarih ve 2580 sayılı Kanun’la Sümerbank’a verilmiştir. Sümerbank’ın, kendisine devredilen mevcut sınai tesislerini işletmek yanında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planının öngördüğü projeleri gerçekleştirmeye başlaması, Türkiye ekonomisinin bugünkü biçimini almasında etkin bir rol oynayan ve bugün de uygulanmakta olan “Karma Ekonomik Model”in uygulanma sürecinin başlangıcını oluşturmuştur. Sümerbank’ın kuruluşunu takiben 1935 yılında da 14.06.1935 tarih ve 2805 sayılı Kanun`la, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü’nce bulunan işletmeye elverişli madenlerin işlenmesini sağlamak ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nce geliştirilecek projelere göre enerji üretimi ve dağıtımını yapmak üzere Etibank kurulmuştur. Sümerbank ve Etibank temel sanayi, maden ve enerji işletmelerinin kurulmasında, modern işletmecilik tekniklerinin uygulanmasında, kalifiye insan gücünün yetiştirilmesinde, iştirakler kurarak şirketleşmenin geliştirilmesinde çok önemli görevler üstlenmiş olup, bunlar tarafından kurulan işletmeler, daha sonra kurulan KİT’lerin birçoğunun çekirdeğini oluşturmuştur. Bu dönemde yapılan düzenlemelerle, Sümerbank ve Etibank dışında, başkaca yeni kamu teşebbüsleri de kurulmuştur. KİT’lerin gerek sayılarındaki artış, gerekse ekonomideki artan önemi sonucunda, bu kuruluşların ortak bir düzenlemeye tabi tutulmaları gereğini ortaya çıkarmıştır. Nitekim; 17.06.1938 tarihinde 3460 sayılı Kanun çıkarılarak, o tarihte sermayesinin tamamı devlete ait Genel Rapor • 2012 6

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Türkiye ekonomisinin gelişiminde çok önemli yeri olan Sümerbank’a verilen görevlerin; “-Devlet Sanayi Ofisi’nden devralacağı fabrikaları işletmek ve hususi sanayi müesseselerindeki devlet iştirak hisselerini Ticaret Kanunu hükümlerine göre idare etmek, -Hususi kanunlarla verilmiş selahiyetlere istinaden yapılacak fabrikalar hariç olmak üzere devlet sermayesi ile vücuda getirilecek bütün sınai müesseselerin etüt ve projelerini hazırlamak ve bunları tesis etmek ve idare eylemek, -Teşebbüsleri veya tevsileri memleket için iktisaden verimli olan sanayi işletmelerine sermayesinin müsaadesi nispetinde iştirak veya yardım etmek, -Memlekete ve kendi fabrikalarına lüzumu olan usta ve işçileri yetiştirmek için dahildeki yüksek mekteplerde talebe okutmak veya bu maksatla iktisat vekaletince açılacak mekteplere yardım etmek ve ecnebi memleketlere talebe ve stajyer göndermek, -Sanayi müesseselerine kredi temin etmek ve alelûmum bankacılık işlerini yapmak, -Millî sanayiin inkişaf tedbirlerini aramak ve gerek bu hususta ve gerek iktisat vekaletince tetkik için Bankaya verilecek mevzular hakkında mütalaa beyan etmek,” şeklinde belirlendiği dikkate alındığında, KİT’lerin kuruluş amaçlarının, o günkü şartlar ve ihtiyaçlar paralelinde tespit edildiği görülmektedir. Bu görevler, KİT’lerin katı bir devletçilik anlayışı ile kurulmadığını, aynı zamanda, ekonomi açısından önemli sanayi dallarında faaliyet gösterecek özel sektörün kurulması ve geliştirilmesini, sermayelerine iştirak etmek, kredi temin etmek ve nitelikli personel yetiştirmek suretiyle teşvik etmek amacı taşıdığını göstermektedir. Bu dönemde sanayinin geliştirilmesi için hazırlanan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planında yer alan projelerin büyük bölümünü gerçekleştirme görevi de 05.07.1934 tarih ve 2580 sayılı Kanun’la Sümerbank’a verilmiştir. Sümerbank’ın, kendisine devredilen mevcut sınai tesislerini işletmek yanında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planının öngördüğü projeleri gerçekleştirmeye başlaması, Türkiye ekonomisinin bugünkü biçimini almasında etkin bir rol oynayan ve bugün de uygulanmakta olan “Karma Ekonomik Model”in uygulanma sürecinin başlangıcını oluşturmuştur. Sümerbank’ın kuruluşunu takiben 1935 yılında da 14.06.1935 tarih ve 2805 sayılı Kanunla, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü’nce bulunan işletmeye elverişli madenlerin işlenmesini sağlamak ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nce geliştirilecek projelere göre enerji üretimi ve dağıtımını yapmak üzere Etibank kurulmuştur. Sümerbank ve Etibank temel sanayi, maden ve enerji işletmelerinin kurulmasında, modern işletmecilik tekniklerinin uygulanmasında, kalifiye insan gücünün yetiştirilmesinde, iştirakler kurarak şirketleşmenin geliştirilmesinde çok önemli görevler üstlenmiş olup, bunlar tarafından kurulan işletmeler, daha sonra kurulan KİT’lerin birçoğunun çekirdeğini oluşturmuştur. Bu dönemde yapılan düzenlemelerle, Sümerbank ve Etibank dışında, başkaca yeni kamu teşebbüsleri de kurulmuştur. KİT’lerin gerek sayılarındaki artış, gerekse ekonomideki artan önemi sonucunda, bu kuruluşların ortak bir düzenlemeye tabi tutulmaları gereğini ortaya çıkarmıştır. Nitekim; 17.06.1938 tarihinde 3460 sayılı Kanun çıkarılarak, o tarihte sermayesinin tamamı devlete ait Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay teşekküllerden Sümerbank, Etibank, T.C. Ziraat Bankası, Denizbank ve Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu bu Kanuna tabi tutulmuştur. 18.01.1940 tarih ve 3780 sayılı Milli Korunma Kanunu ile devletin ekonomideki ağırlığı daha da artırılmış, TBMM’de olan KİT’lerin kuruluş yetkisinin olağanüstü hal durumunda Bakanlar Kurulu’nca da kullanılmasına imkân tanınmıştır. Böylece hükümet her türlü alanda, her türlü ticari ve endüstriyel işletme kurma, hatta gerekli gördüğü özel sektör işletmelerine el koyabilme ve bunları işletme imkânına sahip olmuştur. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planından sonra İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı da hazırlanmış olmakla birlikte, dünya savaşının ekonomik ve sosyal hayata yansıyan olumsuzlukları nedeniyle İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanamamıştır. bc) 1951-1960 dönemi: 1950 yılında, çok partili demokratik sisteme geçişle birlikte devletin ekonomideki payının küçültülmesi hedeflenmiş olmasına karşılık, devletin ekonomideki payının küçültülmesi sağlanamamış, mevcut KİT’lerin özel sektöre devredilmesi bir yana, bu dönemde TCDD, PTT, Denizcilik Bankası TAŞ, ve DMO iktisadi devlet teşekkülü haline dönüştürülmüş, TPAO, EBK, TDÇİ ile SEKA ve T.C. Turizm Bankası gibi yeni teşekküller kurularak KİT’ler daha da yaygınlaştırılmıştır. bd) 1961-1979 dönemi: DPT’nin kurulduğu bu dönemde, karma ekonomi ilkesi benimsenmiş, KİT’lerin yeniden düzenlenmeleri ve etkinliklerinin sağlanması plan disiplini ile ele alınmaya çalışılmıştır. Nitekim, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planının hedef ve stratejisinde kalkınmanın bir plan düzeni içerisinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Plan hedefleri doğrultusunda “İktisadi Devlet Teşekkülleri Yeniden Düzenleme Komisyonu” kurulmuş, 1964 yılında; 3460 sayılı Kanun’un yerine 440 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve İştirakler Hakkında Kanun, İDT’lerin yatırım sorunlarını çözmek amacıyla 441 sayılı Devlet Yatırım Bankası Kanunu ve KİT’lerin denetimine ilişkin olarak 468 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çıkarılmıştır. T. Elektronik San. ve Tic. AŞ, T. Elektromekanik Sanayi AŞ, Türk Motor Sanayi ve Tic. AŞ, Takım Tezgahları Sanayi ve Tic. AŞ, Gerede Çelik Konstrüksiyon Teçhizat Fabrikalar San. ve Tic. AŞ, Seydişehir Alüminyum Tesisleri, İskenderun Demir Çelik Fabrikaları, Devlet Yatırım Bankası, T. Elektrik Kurumu, ÇAY-KUR, Karadeniz Bakır İşletmeleri ve Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası gibi yeni KİT’ler bu dönemde kurulmuşlardır. be) 1980 ve sonrası: 24 Ocak 1980 tarihinde alınan ve “24 Ocak Kararları” olarak anılan ekonomik istikrar tedbirleri ile KİT politikasında köklü değişiklikler meydana gelmiştir. Söz konusu kararlarla; genel ekonomik sorunların çözümlenmesinin yanında, ithal ikamesi ağırlıklı sanayileşme stratejisi yerine dışa yönelik sanayileşme stratejisi dönüşümünün sağlanması ve serbest piyasa kurallarının ekonomiye hakim kılınması amaçlanmıştır. Bu amaçların gerçekleştirilmesi için çeşitli idari ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. Sayıştay 7

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılacağı öngörülmüştür. KİT yatırımlarının plan hedefleri doğrultusunda enerji, madencilik, ulaştırma-haberleşme sektörleri ile rehabilitasyon ve darboğaz giderme alanlarında yoğunlaştırılması ve özel sektörün yeterli olduğu alanlarda yeni yatırımlardan kaçınılması ve özelleştirmelerin hisse satışı yolu ile sağlanması ilkesi benimsenmiştir. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında da; iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş olup, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; KİT’lerle ilgili hedefler, ilke ve politikaların yanında, “Özelleştirme” ve “Devlet İşletmeciliğinde Yapısal Değişim” projelerine yer verilmiştir. Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır. 1985 yılında fiilen başlatılan özelleştirme çalışmaları özellikle hukuki alt yapının yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerle hedeflenen hızda yürümemiştir. 2000 yılından itibaren uygulanan ekonomik istikrar programlarında ve IMF’ye verilen niyet mektuplarında da devletin ekonomik faaliyetlerden çekilmesinin hızlandırılmasına büyük önem verilmiştir. 2001-2005 dönemini kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılması, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılması, özelleştirmeden beklenen hedeflere ulaşılması amacıyla ulaştırma-haberleşme ve enerji sektörlerinde serbestleşmeye gidilmesi, özel sektör katılımının sağlanmasına yönelik düzenlemelere devam edilmesi, yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri gibi modellerin gözden geçirilerek rekabeti engelleyici uygulamalara yol açmasının önlenmesi, özel sektörün katılımına açılan iletişim ve enerji gibi sektörlerde, her türlü yapısal düzenlemelerin özerk düzenleyici kurullar vasıtasıyla sağlanması, özelleştirme uygulamalarında sermaye piyasasından yararlanılarak sermayenin tabana yayılmasının sağlanması öngörülmüştür. KİTlerle ilgili düzenlemelere 2007-2013 dönemini kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planında KİTlere ilişkin hedef ve politikalar başlığı altında yer verilmiştir. 4- Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı: a) Yasal düzenlemeler: Cumhuriyet döneminin ilk kamu iktisadi teşebbüsleri olan Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası, daha sonra bu Bankanın yerini alan Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankası ile bu iki kuruluşun yerini alan Sümerbank ve daha sonra kurulan KİT’lerin hukuki yapıları kendi kanunları ile belirlenmiştir. Genel Rapor • 2012 8

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 1985-1989 yıllarında uygulanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Kamu iktisadi teşebbüslerinin kârlı ve verimli çalışmalarının esas olduğu, idari ve mali açılardan bağımsız çalışabilmelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılacağı öngörülmüştür. KİT yatırımlarının plan hedefleri doğrultusunda enerji, madencilik, ulaştırma-haberleşme sektörleri ile rehabilitasyon ve darboğaz giderme alanlarında yoğunlaştırılması ve özel sektörün yeterli olduğu alanlarda yeni yatırımlardan kaçınılması ve özelleştirmelerin hisse satışı yolu ile sağlanması ilkesi benimsenmiştir. 1990-1994 yıllarını kapsayan Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planında da; iktisadi etkinliğin artırılması ve sermayenin tabana yayılmasını sağlamak üzere başlatılan özelleştirme programının süratle gerçekleştirilmesi hedeflenmiş olup, bir yandan özelleştirme faaliyetleri sürdürülürken, diğer taraftan KİT’lerin kendilerine yeterli kaynak yaratarak daha kârlı ve verimli çalışmalarının sağlanması öngörülmüştür. 1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; KİT’lerle ilgili hedefler, ilke ve politikaların yanında, “Özelleştirme” ve “Devlet İşletmeciliğinde Yapısal Değişim” projelerine yer verilmiştir. Kamunun ekonomideki payının azaltılması amacıyla 1980’li yıllardan itibaren başlatılan çalışmalarda; özelleştirmenin yasal alt yapısını oluşturmaya yönelik çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır. 1985 yılında fiilen başlatılan özelleştirme çalışmaları özellikle hukuki alt yapının yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerle hedeflenen hızda yürümemiştir. 2000 yılından itibaren uygulanan ekonomik istikrar programlarında ve IMF’ye verilen niyet mektuplarında da devletin ekonomik faaliyetlerden çekilmesinin hızlandırılmasına büyük önem verilmiştir. 2001-2005 dönemini kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında; Devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin özelleştirme politikaları çerçevesinde olabildiğince daraltılması, özelleştirme kapsamı dışındaki işletmelerin faaliyetlerini özerk bir şekilde yürütebilmelerini teminen yeniden yapılandırılması, özelleştirmeden beklenen hedeflere ulaşılması amacıyla ulaştırma-haberleşme ve enerji sektörlerinde serbestleşmeye gidilmesi, özel sektör katılımının sağlanmasına yönelik düzenlemelere devam edilmesi, yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri gibi modellerin gözden geçirilerek rekabeti engelleyici uygulamalara yol açmasının önlenmesi, özel sektörün katılımına açılan iletişim ve enerji gibi sektörlerde, her türlü yapısal düzenlemelerin özerk düzenleyici kurullar vasıtasıyla sağlanması, özelleştirme uygulamalarında sermaye piyasasından yararlanılarak sermayenin tabana yayılmasının sağlanması öngörülmüştür. KİTlerle ilgili düzenlemelere 2007-2013 dönemini kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planında KİTlere ilişkin hedef ve politikalar başlığı altında yer verilmiştir. 4- Kamu iktisadi teşebbüslerinin hukuki yapısı: a) Yasal düzenlemeler: Cumhuriyet döneminin ilk kamu iktisadi teşebbüsleri olan Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası, daha sonra bu Bankanın yerini alan Devlet Sanayi Ofisi ve Türkiye Sanayi Kredi Bankası ile bu iki kuruluşun yerini alan Sümerbank ve daha sonra kurulan KİT’lerin hukuki yapıları kendi kanunları ile belirlenmiştir. Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay KİT’ler, sayılarının ve önemlerinin giderek artması sonucu ilk olarak 1938 yılında, “Sermayesinin Tamamı Devlet Tarafından Verilmek Suretiyle Kurulan İktisadi Teşekküllerin Teşkilatıyla İdare ve Murakabeleri Hakkında 3460 Sayılı Kanun” çıkarılarak yönetim ve denetim yönünden ortak bir statüye kavuşturulmuştur. 1940 yılında çıkarılan 3780 sayılı Milli Korunma Kanunu ile, Bakanlar Kuruluna KİT kurma yetkisi verilmiştir. 1960 yılında 3460 sayılı Kanuna ek olarak çıkarılan 23 sayılı Kanunla KİT’lerin yönetim kurullarının yerine “Müdürler Kurulu” oluşturulmuş, YDK, TBMM’ye bağlanmıştır. 1964 yılında çıkarılan ve 3460 sayılı Kanun’un yerine yürürlüğe konulan 440 sayılı Kanunla KİT’lerin tanımı yeniden yapılmış, bu kuruluşların yönetim ve denetimleri yeniden düzenlenmiştir. 440 sayılı Kanunu yürürlükten kaldıran, 11.04.1983 tarih ve 60 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında KHK 19.10.1983 tarihinde 2929 sayı ile kanunlaştırılmış, yedi ay yürürlükte kaldıktan sonra KİTleri bugünkü hukuki statülerine kavuşturan temel yasal düzenleme olan 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır. KİT’lerin personel rejimi ile ilgili son düzenleme ise 1990 yılında yürürlüğe giren 399 sayılı KHK ile yapılmıştır. 1980 sonrasında özelleştirme çalışmalarıyla ilgili ilk düzenlemeler 1984 yılında 2983 sayılı Kanun ve 1986 yılında 3291 sayılı Kanunla yapılmıştır. 24.11.1994 tarihinde kabul edilen 4046 sayılı Kanunda da; özelleştirme kapsam ve programına alınan kuruluşların özel hukuk hükümlerine tabi olması ve bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan bu Kanuna aykırı hükümler ile 233 sayılı KHK hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir. KİT tanımı ve kapsamındaki karmaşıklığın giderilmesine yönelik düzenlemelere gerek ve ihtiyaç bulunurken, temel işlevi değişmeyen kamu iktisadi teşebbüslerinin KİT mevzuatı dışına çıkarılması uygulamadaki karmaşayı daha da artırmıştır. 3460 ve 440 sayılı kanunlarda KİT’lerin kanunla kurulması öngörülmüşken, 1980’li yıllardan sonra yapılan düzenlemelerle KİT kurma yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilmiştir. KİT tanımı ve kapsamındaki karmaşık durum, yapılan bunca düzenlemeye karşın bugüne kadar giderilememiş, özellikle belediyeler tarafından kurulan ve BİT’ler olarak anılan belediye iktisadi teşebbüsleri KİT mevzuatına dahil edilmemiş, getirilen istisnalar KİT kapsamını daha da daraltmıştır. b) Hukuki yapı: KİT’ler, bunlara ait müessese, işletme, bağlı ortaklık ve iştiraklerin tanımı ve hukuki statüleri, KİT’lerle ilgili çerçeve mevzuat niteliğinde olan ve halen yürürlükte bulunan 233 sayılı KHKda belirlenmiş olup, KİT’lerin devlet teşkilatı içindeki konumu, ana teşekkül, müessese ve bağlı ortaklık ilişkileri aşağıdaki şemada gösterilmiştir.
Sayıştay 9

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri :
-İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler
İşletmeler İşletmeler İşletmeler Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. İştirakler tümüyle özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmektedirler. İlgili bakanlıklar, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevlidir. Bu yetkinin, kuruluşların görev ve yetkilerini daraltmayacak, normal faaliyetlerini aksatmayacak şekilde kullanılması gerekmektedir. 5- Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi: KİT’lerin, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunan kuruluşlar olmaları, piyasa koşullarına göre süratle hareket etmeleri ve ileri işletmecilik kurallarına göre kârlılık ve verimlilik ilkelerine göre çalışmalarının gerekli oluşu, bu kuruluşların, genel bütçeli kuruluşların mevcut denetiminden farklı bir şekilde denetlenmelerini zorunlu kılmıştır. Bu gerekçeyle Cumhuriyet döneminin ilk KİT’leri, Sayıştay denetimine, Muhasebe-i Umumiye Kanununa ve Devlet İhale Kanununa tabi tutulmamış, bunlar için kendi kanunlarında özel denetim şekillerine yer verilmiştir. 1930’lu yılların başından itibaren KİT’lerin sayılarının ve ekonomideki ağırlıklarının giderek artması, bu konuda genel bir düzenleme yapılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 10 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri :
-İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler
İşletmeler İşletmeler İşletmeler Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. İştirakler tümüyle özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyetlerini sürdürmektedirler. İlgili bakanlıklar, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevlidir. Bu yetkinin, kuruluşların görev ve yetkilerini daraltmayacak, normal faaliyetlerini aksatmayacak şekilde kullanılması gerekmektedir. 5- Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi: KİT’lerin, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunan kuruluşlar olmaları, piyasa koşullarına göre süratle hareket etmeleri ve ileri işletmecilik kurallarına göre kârlılık ve verimlilik ilkelerine göre çalışmalarının gerekli oluşu, bu kuruluşların, genel bütçeli kuruluşların mevcut denetiminden farklı bir şekilde denetlenmelerini zorunlu kılmıştır. Bu gerekçeyle Cumhuriyet döneminin ilk KİT’leri, Sayıştay denetimine, Muhasebe-i Umumiye Kanununa ve Devlet İhale Kanununa tabi tutulmamış, bunlar için kendi kanunlarında özel denetim şekillerine yer verilmiştir. 1930’lu yılların başından itibaren KİT’lerin sayılarının ve ekonomideki ağırlıklarının giderek artması, bu konuda genel bir düzenleme yapılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu Genel Rapor • 2010 12 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Genel Rapor • 2010 12 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Genel Rapor • 2010 12 Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Şema: Devlet teşkilatı içinde KİT’lerin konumu TBMM Sayıştay() İlgili bakanlık Kamu iktisadi teşebbüsleri : -İktisadi devlet teşekkülleri İştirakler -Kamu iktisadi kuruluşları Müesseseler Bağlı ortaklıklar İştirakler İşletmeler İşletmeler İşletmeler () 19.12.2010 tarihine kadar YDK. Kamu iktisadi teşebbüsleri; -Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulurlar. -Tüzel kişiliğe sahiptirler. -Sermayesinin tamamı Devlete aittir. -Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. -233 sayılı KHK’da saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İDT’ler iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyette bulunmak üzere kurulan; KİK’ler ise tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kuruluşlardır. KİT’lerin mal ve hizmet üretim birimleri, müessese ve işletmelerdir. Müessese, sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi teşebbüsüne (İDT veya KİK) ait olan ve teşebbüs yönetim kurulunun kararı ile kurulan işletme veya işletmeler topluluğudur. Müesseseler, sorumlulukları sermayeleriyle sınırlı ve tüzel kişiliği haiz kuruluşlar olup, 233 sayılı KHK’de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler. İşletme, müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir, tüzel kişilikleri yoktur. Uygulamada KİT genel müdürlüklerine bağlı işletmeler de kurulmuş bulunmaktadır. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir. Bağlı ortaklıklar; -Bir müessesenin bağlı ortaklık haline getirilmesi, -Teşebbüsün iştirakteki hissesinin %50’nin üstüne çıkması, -Sermayesinde %50’den fazla hisseye sahip olunan yeni bir şirket kurulması, şeklinde oluşmaktadır. Genel Rapor • 2012 10

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay ihtiyaç Atatürk tarafından 1937 yılında TBMMyi açış konuşmasında “... sermayesinin tamamı ve büyük kısmı devlete ait ticari sınai kurumların mali kontrol şeklini, bu kurumların bünyelerine ve kendilerinden istediğimiz ve isteyeceğimiz ticari usul ve zihniyetle çalışma icaplarına süratle tevfik etmek. Bu kurumların bugünkü usullerle çalışabilmelerine imkan yoktur.” şeklinde dile getirilmiştir. Bu fikirden hareketle 1938 yılında çıkarılan 3460 sayılı Kanunla; KİT’leri, idari, mali ve teknik bakımdan sürekli denetlemek ve gözetlemekle görevli “Umumi Murakabe Heyeti” ve Umumi Murakabe Heyetinin raporlarını esas alarak yapacağı denetimler sonunda KİT’lerin ibra edilip edilmemesi konusunda karar almak üzere, Başbakanın başkanlığında yasama ve yürütme organı temsilcilerinden oluşan “Umumi Heyet” kurulmuş, Umumi Murakabe Heyeti daha sonra Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu adını almıştır. 1961 ve 1982 Anayasalarında KİT’lerin Türkiye Büyük Millet Meclisince denetiminin, özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. 1982 Anayasası’nın 165 inci maddesi gereğince 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı “Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesi Hakkında Kanun”un 2 nci maddesinde; “Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzel kişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan özel kanunlara tabi kurumlar ve İller Bankası” TBMM’nin denetimine tabi tutulmuştur. Bu tanımın kapsamına girmekle beraber, mahalli idarelerin ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ve T.C. Merkez Bankası, KİT’lerin TBMM’ce denetlenmesini düzenleyen 3346 sayılı Kanun’la konulan denetimin dışında tutulmuştur. Aynı Kanun’un 2 nci maddesinde; T.C. Merkez Bankası denetiminin Anayasa’nın 162 nci maddesinde düzenlendiği şekilde milli bütçenin incelenmesi yoluyla yapılması öngörülmüştür. 2010 yılında yürürlüğe giren 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’yla Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tüzel kişiliği sona erdirilerek, Sayıştay’a devredilmiş olup, bu tarihten itibaren KİT’ler 6085 sayılı Kanun ve 233 sayılı KHK gereği Sayıştay’ın denetimine tabi olmuştur. Bu denetim, Anayasa ve 3346 sayılı Kanun gereğince KİT’ler üzerinde TBMM’ce yapılan denetimin alt yapısını oluşturmaktadır. Özelleştirme programına alınan kuruluşlar, sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşünceye kadar 4046 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi gereğince, birden fazla KİT ve bağlı ortaklığın sermayesine iştirak etmesi ile sermayesindeki kamu payı %50’nin üstüne çıkmış olan ancak 233 sayılı KHK kapsamında bulunmayan şirketler TBMM KİT Komisyonunun 25.11.1992 tarihinde aldığı 40 sayılı karar ve Başbakanlığın 11.12.1992 tarih ve 2366 sayılı yazısı gereğince denetlenmiştir. 233 sayılı KHK’nin 55/3 üncü maddesi çerçevesinde KİT’ler tarafından merkezi yurt dışında olan ve kurulduğu ülkenin mevzuatına tabi şirketler bulunmaktadır. Kamu payı %50’nin üzerinde olan şirketlerin, Anayasanın 165 inci maddesi kapsamında TBMM tarafından denetlenmesine ilişkin düzenlemede; yurt içi ve yurt dışı Sayıştay 11

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay ayrımı yapılmamış olmasına rağmen, yurt dışında bulunan şirketler hakkında ayrı bir denetim raporu hazırlanmamakta, bunların faaliyetleri bağlı olduğu ana kuruluş raporunda değerlendirilmektedir. a)Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce yapılan denetim: KİT’lerin TBMM’ce denetlenmesine dair usul ve esaslar yine Anayasa gereği 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kanunla düzenlenmiştir. KİT’lerin, TBMM’ce denetimi, 3346 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi uyarınca, 35 üyeden oluşan, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu” tarafından yapılmaktadır. Denetimde, Sayıştayın raporlarıyla, Başbakanlığın sevk edeceği diğer raporlar ve varsa Komisyonca tespit edilen diğer konular esas alınmaktadır. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu`nda; KİT’lerin denetimi ile ilgili olarak; hazırlanan raporların Eylül ayı sonuna kadar Rapor Değerlendirme Kuruluna gönderilmesi, Rapor Değerlendirme Kurulunun Ekim ayı sonuna kadar rapora son şeklini vermesi, bu raporların birer örneğinin denetlenen kuruluşa ve ilgili bakanlığa gönderilmesi, kuruluşların hazırlayacakları cevaplarını raporun alındığı tarihten itibaren 30 gün içinde Sayıştay’a ve ilgili bakanlığa göndermesi, ilgili bakanlığın da bu cevapları kendi görüşleri ile birlikte en geç 15 gün içinde Sayıştay’a göndermesi, hazırlanan raporların kuruluş ve bakanlık cevapları ile birlikte en geç ilgili olduğu yılın bitimini takip eden yılın sonuna kadar TBMM’ye sunulması ve aynı zamanda Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlıklarına gönderilmesi öngörülmüştür. KİT Komisyonu, denetlenecek kuruluşların durumunu; ulusal ekonomiye faydalı olabilmeleri için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik gerekler dahilinde, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek, kuruluş amaçlarına ulaşmalarını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğu yönünden değerlendirilmektedir. 3346 sayılı Kanun kapsamında, Komisyonca yapılan inceleme ve değerlendirmelere; denetlenen kuruluşların yöneticileri ve ilgili bulundukları bakanlık temsilcileri, Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlıkları ile Sayıştay yetkilileri de katılmakta ve gerekirse açıklamada bulunmaktadırlar. KİT Komisyonu, kuruluşa ait alt komisyonların raporlarını, Sayıştay’ın TBMM’ye sunduğu raporları ile ilgili kuruluş ve bakanlıkların bu raporlardaki önerilere ilişkin cevap ve görüşleriyle birlikte ele alarak, kuruluşların durumunu yeniden incelemekte ve bunların bilanço ve netice hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine gerekçeli olarak karar vermektedir. KİT Komisyonunca karara bağlanıp süresi içinde kesinleşen veya itiraz üzerine Genel Kurulca görüşülerek tasvip edilen veya edilmeyen bilançolarla netice hesapları veya mali durumları gösteren tablolar, yönetim kurullarının ibra edilme veya edilmeme kararı ile birlikte kesinleştikten sonra Resmî Gazetede yayımlanmakta, ibra edilmeyen kuruluşların sorumluları hakkında genel hükümlere göre adlî kovuşturma veya işlem yapılabilmesi için karar, TBMM Başkanlığınca Başbakanlığa ve ilgili adlî mercie bildirilmektedir. Genel Rapor • 2012 12

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay ayrımı yapılmamış olmasına rağmen, yurt dışında bulunan şirketler hakkında ayrı bir denetim raporu hazırlanmamakta, bunların faaliyetleri bağlı olduğu ana kuruluş raporunda değerlendirilmektedir. a)Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce yapılan denetim: KİT’lerin TBMM’ce denetlenmesine dair usul ve esaslar yine Anayasa gereği 1987 yılında çıkarılan 3346 sayılı Kanunla düzenlenmiştir. KİT’lerin, TBMM’ce denetimi, 3346 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi uyarınca, 35 üyeden oluşan, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu” tarafından yapılmaktadır. Denetimde, Sayıştayın raporlarıyla, Başbakanlığın sevk edeceği diğer raporlar ve varsa Komisyonca tespit edilen diğer konular esas alınmaktadır. 6085 sayılı Sayıştay Kanununda; KİT’lerin denetimi ile ilgili olarak; hazırlanan raporların Eylül ayı sonuna kadar Rapor Değerlendirme Kuruluna gönderilmesi, Rapor Değerlendirme Kurulunun Ekim ayı sonuna kadar rapora son şeklini vermesi, bu raporların birer örneğinin denetlenen kuruluşa ve ilgili bakanlığa gönderilmesi, kuruluşların hazırlayacakları cevaplarını raporun alındığı tarihten itibaren 30 gün içinde Sayıştay’a ve ilgili bakanlığa göndermesi, ilgili bakanlığın da bu cevapları kendi görüşleri ile birlikte en geç 15 gün içinde Sayıştay’a göndermesi, hazırlanan raporların kuruluş ve bakanlık cevapları ile birlikte en geç ilgili olduğu yılın bitimini takip eden yılın sonuna kadar TBMM’ye sunulması ve aynı zamanda Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlıklarına gönderilmesi öngörülmüştür. KİT Komisyonu, denetlenecek kuruluşların durumunu; ulusal ekonomiye faydalı olabilmeleri için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik gerekler dahilinde, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek, kuruluş amaçlarına ulaşmalarını teminen, faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğu yönünden değerlendirilmektedir. 3346 sayılı Kanun kapsamında, Komisyonca yapılan inceleme ve değerlendirmelere; denetlenen kuruluşların yöneticileri ve ilgili bulundukları bakanlık temsilcileri, Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlıkları ile Sayıştay yetkilileri de katılmakta ve gerekirse açıklamada bulunmaktadırlar. KİT Komisyonu, kuruluşa ait alt komisyonların raporlarını, Sayıştay’ın TBMM’ye sunduğu raporları ile ilgili kuruluş ve bakanlıkların bu raporlardaki önerilere ilişkin cevap ve görüşleriyle birlikte ele alarak, kuruluşların durumunu yeniden incelemekte ve bunların bilanço ve netice hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine gerekçeli olarak karar vermektedir. KİT Komisyonunca karara bağlanıp süresi içinde kesinleşen veya itiraz üzerine Genel Kurulca görüşülerek tasvip edilen veya edilmeyen bilançolarla netice hesapları veya mali durumları gösteren tablolar, yönetim kurullarının ibra edilme veya edilmeme kararı ile birlikte kesinleştikten sonra Resmî Gazetede yayımlanmakta, ibra edilmeyen kuruluşların sorumluları hakkında genel hükümlere göre adlî kovuşturma veya işlem yapılabilmesi için karar, TBMM Başkanlığınca Başbakanlığa ve ilgili adlî mercie bildirilmektedir. Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Diğer yandan, 3346 sayılı Kanuna tabi ve genel kurulları T. Ticaret Kanununa veya özel kanunlarına göre oluşturulan şirket ve kurumlar diğer KİT’ler gibi denetlenmekle birlikte, bunların bilanço ve netice hesaplarıyla ilgili olarak Komisyonda ve itiraz halinde TBMM Genel Kurulu’nda herhangi bir oylama yapılmamakta ve yönetim kurullarının ibra edilmesi veya edilmemesi hususunda karar verilmemekte, bu kuruluşların raporları sadece genel görüşme konusu yapılabilmektedir. Bu bağlamda, genel kurulu bulunan bağlı ortaklıkların bilanço ve netice hesapları da genel görüşmeye sunulmaktadır. b) Sayıştay tarafından yapılan denetim: KİT’lerle ilgili olarak, 1938 yılında 3460 sayılı Kanunla kurulan Umumi Murakabe Heyeti tarafından başlatılan ve 1983 tarihinden itibaren 72 sayılı KHK kapsamında Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından gerçekleştirilen denetim, 19.12.2010 tarihinden itibaren 6085 sayılı Kanun kapsamında Sayıştay tarafından gerçekleştirilmektedir. c) KİT’lerin diğer idare ve organlar tarafından denetlenmesi: KİT’lerin üzerinde, TBMM ve Sayıştay’ın dışında diğer bazı idare ve organların da çeşitli mevzuat çerçevesinde denetim yetkileri bulunmaktadır. Bu tür denetimler genelde belirli konularda ve gerektiğinde yapılmaktadır. ca) İlgili bakanlığın gözetim ve denetimi: KİT’ler mevzuat gereği birer bakanlıkla ilgilendirilmiş olup, özelleştirme programına alınanlar ise doğrudan ÖİB’ye bağlanmıştır. İlgili bakanlıklar, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklık faaliyetlerinin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesini gözetmekle görevlendirilmiştir. İlgili bakanlıkça yapılan denetim, periyodik bir denetim şekli olmaktan ziyade belli konuların incelenmesi ve soruşturulmasına yönelik olarak gerektiğinde yapılmaktadır. İlgili bakanlıklar bu yetkilerini genelde kendi teftiş kurulları aracılığı ile kullanmaktadırlar. cb) Diğer denetim organları veya kuruluşların denetimi: KİT’ler, ticari kuruluşlar olmakla birlikte aynı zamanda kamu yönetimi içinde yer almaktadırlar. Bu nedenle, kamu yönetimi üzerinde genel denetim yetkisi bulunan bazı denetim organlarının KİT’ler üzerinde de denetim yetkileri bulunmaktadır. Bu kuruluşların başlıcaları; -Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu, -Başbakanlık Teftiş Kurulu, -Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu, -Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (Bankalarla ilgili olarak), -Hazine Kontrolörleri Kurulu, -Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Enerji KİT’leri ile ilgili) olarak sayılabilir. Bu denetim organlarının denetimi, periyodik olarak yapılan sürekli bir denetim olmayıp gerektikçe belirli konulara münhasır olmak üzere yapılmaktadır. KİT’ler, birer ticari kuruluş olarak, diğer ticari kuruluşların tabi olduğu idarelerin denetimlerine de tabi bulunmaktadırlar. Ayrıca KİT’ler üzerinde, başta Başbakanlığın, Kalkınma Bakanlığının, Hazine Müsteşarlığının, Devlet Personel Başkanlığının ve Kamu İhale Kurulunun olmak üzere diğer bazı kuruluşların da düzenleyici, izin verici, kontrol edici, kısıtlayıcı vb. nitelikte yetkileri bulunmaktadır. Sayıştay 13

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay B-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 1- Ekonomik gelişmeler ve politikalar: a) Dünya ekonomisindeki gelişmeler: 2008-2012 yıllarında dünya ekonomisindeki gelişmelere ilişkin temel göstergeler 1 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:1- Dünya ekonomisinde temel göstergeler (Yüzde değişme) Başlıca göstergeler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Dünya hasılası 2,8 (0,7) 5,1 3,9 3,2 (0,7)
Gelişmiş ekonomiler 0,2 (3,7) 3,0 1,7 1,5 (0,2)
-ABD 0,0 (3,5) 3,0 1,8 2,8 1,0
-Japonya (1,2) (6,3) 4,4 (0,6) 2,0 2,6
-Avro bölgesi 0,5 (4,3) 2,0 1,5 (0,6) (2,1)
-Almanya 1,0 (5,1) 4,0 3,4 0,9 (2,5)
Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 6,0 2,8 7,4 6,2 4,9 (1,3)
-Afrika (Sahra altı) 5,5 2,8 5,3 5,5 4,9 (0,6)
-Gelişmekte olan Asya 7,7 7,2 9,5 7,8 6,4 (1,4)
-Latin Amerika 4,3 (1,7) 6,2 4,6 2,9 (1,7)
-Orta Doğu ve Kuzey Afrika 5,0 2,6 5,0 3,9 4,6 0,7
-Orta ve Doğu Avrupa 3,0 (3,6) 4,6 5,4 1,4 (4,0) Dünya ticaret hacmi 2,9 (10,7) 12,6 6,1 2,7 (3,4) (Mal ve hizmet ithalatı)
-Gelişmiş ekonomiler 0,4 (12,4) 11,4 4,7 1,0 (3,7)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 9,0 (8,0) 14,9 8,8 5,5 (3,3) Tüketici fiyatları (Yıllık ortalama):
-Gelişmiş ekonomiler 3,4 0,1 1,5 2,7 2,0 (0,7)
-Avro bölgesi 3,3 0,3 1,6 2,7 2,5 (0,2)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 9,2 5,2 6,1 7,1 6,1 (1,0) İşsizlik oranı (%):
-Gelişmiş ekonomiler 5,8 8,0 8,3 7,9 8,0 0,1
-Avro bölgesi 7,6 9,3 10,1 10,2 11,4 1,2 Libor (Altı aylık ABD Doları) (%) 3,0 1,1 0,5 0,5 0,7 0,2 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2010-2014 Yılı Programları, tablo I.1-Dünya ekonomisinde temel göstergeler. Dünya ekonomisindeki son beş yıllık temel göstergelere bakıldığında; özellikle gelişmiş ekonomilerde 2008 yılında başlayan finansal krizin 2009 yılında küresel boyuta ulaşması ile dünya hasılası %0,7 oranında daralmıştır. 2010 yılında ise dünya hasılası tekrar artışa geçerek %5,1 oranında büyümüş, fakat 2011 ve 2012 yıllarında dünya hasılası artış hızı azalmıştır. Diğer taraftan dünya ticaret hacmi 2010 yılında %12,6 oranında genişlemiş iken, 2011 yılında bu oran %6,1e, 2012 yılında %2,7ye gerilemiştir. 2012 yılında önceki yıla göre enflasyon oranlarında azalış, işsizlik oranlarında ise artış gerçekleşmiştir.
Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 15 b) Türkiye ekonomisindeki gelişmeler: Türkiye’nin 2008-2012 yıllarına ilişkin temel ekonomik göstergeleri 2 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 2-Türkiye'nin temel ekonomik göstergeleri
Temel göstergeler Ölçü 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Büyüme ve istihdam (Yüzde değişme):
Toplam tüketim % (0,3) (0,4) 5,7 7,5 0,2 (7,3)
-Kamu % 3,3 3,8 1,6 5,7 6,4 0,7
-Özel % (0,7) (0,9) 6,2 7,7 (0,5) (8,2) Toplam sabit sermaye yatırımı % (5,2) (20,1) 31,1 17,0 (2,2) (19,2)
-Kamu % 6,0 (1,0) 19,1 (3,1) 10,4 13,5
-Özel % (7,4) (24,4) 34,5 22,1 (4,8) (26,9) Stok değişimi (1) % 0,3 (2,3) 2,5 (0,2) (1,4) (1,2) Toplam mal ve hizmet ihracatı % 2,7 (5,0) 3,4 7,9 16,7 8,8 Toplam mal ve hizmet ithalatı % (4,1) (14,3) 20,7 10,7 (0,3) (11,0) GSYH % 0,7 (4,8) 9,2 8,8 2,2 (6,6) GSYH (Cari fiyatlarla) Milyar TL 951 953 1.099 1.298 1.406 108 GSYH (ABD Doları) Milyar Dolar 742 617 732 774 786 12 Kişi başı milli gelir (GSYH) ABD Doları 10.438 8.559 10.022 10.466 10.497 31 Kişi başı milli gelir (SAGP, GSYH) ABD Doları 14.962 14.218 15.571 17.034 18.125 1.091 Nüfus (Yıl ortası) Bin kişi 71.095 72.050 73.003 73.950 74.855 905 İş gücüne katılma oranı % 46,9 47,9 48,8 49,9 50,0 0,1 İstihdam düzeyi Bin kişi 21.194 21.277 22.594 24.110 24.821 711 İşsizlik oranı % 11,0 14,0 11,9 9,8 9,2 (0,6) Dış ticaret (ABD Doları):
İhracat (FOB) Milyar Dolar 132,0 102,0 114,0 135,0 153,0 18,0 İthalat (CIF)(2) Milyar Dolar 202,0 141,0 186,0 241,0 237,0 (4,0) Dış ticaret dengesi (69,9) (38,8) (71,7) (105,9) (84,1) 21,8 Cari işlemler dengesi / GSYH % (5,7) (2,3) (6,4) (9,7) (6,1) 3,6 Dış ticaret hacmi / GSYH % 45,0 39,4 40,9 48,5 49,5 1,0 Kamu finansmanı (%):
Genel devlet gelirleri(3)/GSYH % 32,9 34,6 35,5 36,4 37,8 1,4 Genel devlet harcamaları (3)/GSYH % 34,6 40,1 38,5 36,8 38,9 2,1 Genel devlet borçlanma gereği(3)/GSYH % 1,6 5,5 3,0 0,4 1,0 0,6 Genel devlet faiz harcamaları (3)/GSYH % 5,4 5,7 4,5 3,4 3,5 0,1 Kamu kesimi borçlanma gereği(4)/GSYH % 1,6 5,1 2,4 0,1 1,0 0,9 Kamu kesimi faiz dışı fazla(4)/GSMH % 1,6 (1,2) 0,8 1,9 0,8 (1,1) AB tanımlı Nominal borç stoku /GSYH % 40,0 46,1 42,4 39,1 36,2 (2,9) Fiyatlar (Yüzde değişme):
GSYH deflatörü % 12,0 5,3 5,7 8,6 6,8 (1,8) TÜFE (Yıl sonu) % 10,1 6,5 6,4 10,5 6,2 (4,3) (1) Büyümeye katkı olarak verilmektedir. (2) Parasal olmayan altın ithalatı dahildir. (3) Merkezi yönetim bütçesi, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlar, İşsizlik Sigortası Fonu, sosyal güvenlik kuruluşları ve bütçe dışı fonları kapsamaktadır. (4) Genel devlet ve KİT’leri kapsamaktadır. Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2014 Yılı Programı, tablo I.3-Temel ekonomik büyüklükler.
Genel Rapor • 2012 14

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay B-KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ 1- Ekonomik gelişmeler ve politikalar: a) Dünya ekonomisindeki gelişmeler: 2008-2012 yıllarında dünya ekonomisindeki gelişmelere ilişkin temel göstergeler 1 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:1- Dünya ekonomisinde temel göstergeler (Yüzde değişme) Başlıca göstergeler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Dünya hasılası 2,8 (0,7) 5,1 3,9 3,2 (0,7)
Gelişmiş ekonomiler 0,2 (3,7) 3,0 1,7 1,5 (0,2)
-ABD 0,0 (3,5) 3,0 1,8 2,8 1,0
-Japonya (1,2) (6,3) 4,4 (0,6) 2,0 2,6
-Avro bölgesi 0,5 (4,3) 2,0 1,5 (0,6) (2,1)
-Almanya 1,0 (5,1) 4,0 3,4 0,9 (2,5)
Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 6,0 2,8 7,4 6,2 4,9 (1,3)
-Afrika (Sahra altı) 5,5 2,8 5,3 5,5 4,9 (0,6)
-Gelişmekte olan Asya 7,7 7,2 9,5 7,8 6,4 (1,4)
-Latin Amerika 4,3 (1,7) 6,2 4,6 2,9 (1,7)
-Orta Doğu ve Kuzey Afrika 5,0 2,6 5,0 3,9 4,6 0,7
-Orta ve Doğu Avrupa 3,0 (3,6) 4,6 5,4 1,4 (4,0) Dünya ticaret hacmi 2,9 (10,7) 12,6 6,1 2,7 (3,4) (Mal ve hizmet ithalatı)
-Gelişmiş ekonomiler 0,4 (12,4) 11,4 4,7 1,0 (3,7)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 9,0 (8,0) 14,9 8,8 5,5 (3,3) Tüketici fiyatları (Yıllık ortalama):
-Gelişmiş ekonomiler 3,4 0,1 1,5 2,7 2,0 (0,7)
-Avro bölgesi 3,3 0,3 1,6 2,7 2,5 (0,2)
-Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler 9,2 5,2 6,1 7,1 6,1 (1,0) İşsizlik oranı (%):
-Gelişmiş ekonomiler 5,8 8,0 8,3 7,9 8,0 0,1
-Avro bölgesi 7,6 9,3 10,1 10,2 11,4 1,2 Libor (Altı aylık ABD Doları) (%) 3,0 1,1 0,5 0,5 0,7 0,2 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2010-2014 Yılı Programları, tablo I.1-Dünya ekonomisinde temel göstergeler. Dünya ekonomisindeki son beş yıllık temel göstergelere bakıldığında; özellikle gelişmiş ekonomilerde 2008 yılında başlayan finansal krizin 2009 yılında küresel boyuta ulaşması ile dünya hasılası %0,7 oranında daralmıştır. 2010 yılında ise dünya hasılası tekrar artışa geçerek %5,1 oranında büyümüş, fakat 2011 ve 2012 yıllarında dünya hasılası artış hızı azalmıştır. Diğer taraftan dünya ticaret hacmi 2010 yılında %12,6 oranında genişlemiş iken, 2011 yılında bu oran %6,1e, 2012 yılında %2,7ye gerilemiştir. 2012 yılında önceki yıla göre enflasyon oranlarında azalış, işsizlik oranlarında ise artış gerçekleşmiştir.
Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 15 b) Türkiye ekonomisindeki gelişmeler: Türkiye’nin 2008-2012 yıllarına ilişkin temel ekonomik göstergeleri 2 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 2-Türkiye'nin temel ekonomik göstergeleri
Temel göstergeler Ölçü 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Büyüme ve istihdam (Yüzde değişme):
Toplam tüketim % (0,3) (0,4) 5,7 7,5 0,2 (7,3)
-Kamu % 3,3 3,8 1,6 5,7 6,4 0,7
-Özel % (0,7) (0,9) 6,2 7,7 (0,5) (8,2) Toplam sabit sermaye yatırımı % (5,2) (20,1) 31,1 17,0 (2,2) (19,2)
-Kamu % 6,0 (1,0) 19,1 (3,1) 10,4 13,5
-Özel % (7,4) (24,4) 34,5 22,1 (4,8) (26,9) Stok değişimi (1) % 0,3 (2,3) 2,5 (0,2) (1,4) (1,2) Toplam mal ve hizmet ihracatı % 2,7 (5,0) 3,4 7,9 16,7 8,8 Toplam mal ve hizmet ithalatı % (4,1) (14,3) 20,7 10,7 (0,3) (11,0) GSYH % 0,7 (4,8) 9,2 8,8 2,2 (6,6) GSYH (Cari fiyatlarla) Milyar TL 951 953 1.099 1.298 1.406 108 GSYH (ABD Doları) Milyar Dolar 742 617 732 774 786 12 Kişi başı milli gelir (GSYH) ABD Doları 10.438 8.559 10.022 10.466 10.497 31 Kişi başı milli gelir (SAGP, GSYH) ABD Doları 14.962 14.218 15.571 17.034 18.125 1.091 Nüfus (Yıl ortası) Bin kişi 71.095 72.050 73.003 73.950 74.855 905 İş gücüne katılma oranı % 46,9 47,9 48,8 49,9 50,0 0,1 İstihdam düzeyi Bin kişi 21.194 21.277 22.594 24.110 24.821 711 İşsizlik oranı % 11,0 14,0 11,9 9,8 9,2 (0,6) Dış ticaret (ABD Doları):
İhracat (FOB) Milyar Dolar 132,0 102,0 114,0 135,0 153,0 18,0 İthalat (CIF)(2) Milyar Dolar 202,0 141,0 186,0 241,0 237,0 (4,0) Dış ticaret dengesi (69,9) (38,8) (71,7) (105,9) (84,1) 21,8 Cari işlemler dengesi / GSYH % (5,7) (2,3) (6,4) (9,7) (6,1) 3,6 Dış ticaret hacmi / GSYH % 45,0 39,4 40,9 48,5 49,5 1,0 Kamu finansmanı (%):
Genel devlet gelirleri(3)/GSYH % 32,9 34,6 35,5 36,4 37,8 1,4 Genel devlet harcamaları (3)/GSYH % 34,6 40,1 38,5 36,8 38,9 2,1 Genel devlet borçlanma gereği(3)/GSYH % 1,6 5,5 3,0 0,4 1,0 0,6 Genel devlet faiz harcamaları (3)/GSYH % 5,4 5,7 4,5 3,4 3,5 0,1 Kamu kesimi borçlanma gereği(4)/GSYH % 1,6 5,1 2,4 0,1 1,0 0,9 Kamu kesimi faiz dışı fazla(4)/GSMH % 1,6 (1,2) 0,8 1,9 0,8 (1,1) AB tanımlı Nominal borç stoku /GSYH % 40,0 46,1 42,4 39,1 36,2 (2,9) Fiyatlar (Yüzde değişme):
GSYH deflatörü % 12,0 5,3 5,7 8,6 6,8 (1,8) TÜFE (Yıl sonu) % 10,1 6,5 6,4 10,5 6,2 (4,3) (1) Büyümeye katkı olarak verilmektedir. (2) Parasal olmayan altın ithalatı dahildir. (3) Merkezi yönetim bütçesi, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlar, İşsizlik Sigortası Fonu, sosyal güvenlik kuruluşları ve bütçe dışı fonları kapsamaktadır. (4) Genel devlet ve KİT’leri kapsamaktadır. Kaynak: Kalkınma Bakanlığı (DPT), 2014 Yılı Programı, tablo I.3-Temel ekonomik büyüklükler.
Sayıştay 15

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Türkiye GSYH’si 2011 yılında %8,8 oranında büyürken, 2012 yılı büyüme hızı %2,2 seviyesinde kalmıştır. Toplam tüketim artışı 2011 yılında %7,7 oranında artış göstermiş iken, 2012 yılında %0,5 azalmıştır. Toplam sabit sermaye yatırımları 2011 yılındaki artış hızı %22,1 seviyesinde iken 2012 yılında %4,8 azalış göstermiştir. 2012 yılında işsizlik oranı önceki yıla göre 0,6 puan, enflasyon oranı da 4,3 puan azalış göstermiştir. 2- Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar: KİT’lerin yönetim ve çalışma esasları 233 sayılı KHK’da, denetimle ilgili hususlar ise 6085 sayılı Kanun ve 3346 sayılı Kanun`la belirlenmiş olup, kalkınma planlarında ve yıllık programlarında KİT’lerle ilgili hedef ve politikalara yer verildiği gibi, Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkların genel yatırım ve finansman programı ve Başbakanlık tasarruf genelgeleri ile de KİT’lerin faaliyetlerine ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Bu bağlamda 2008-2012 döneminde KİT’lerin faaliyetlerini etkileyen başlıca düzenlemeler aşağıda açıklanmıştır. a) Kalkınma planları: İstikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen ve AB’ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye vizyonu ile 2007-2013 dönemi için hazırlanan Dokuzuncu Kalkınma Planında; -Türkiye ekonomisinin yıllık ortalama %7 oranında büyümesi, üretimin sektörel kompozisyonunda sanayi ve hizmetler sektörlerinin ön plana çıkması, -Tarım sektörünün üretim ve katma değer içerisindeki payının ekonominin modernizasyonu ve yapısal reformlara paralel olarak azalmaya devam etmesi, plan dönemi sonunda %7,8 seviyesine çekilmesi, -Plan döneminde sanayi sektörü üretim artış hızının yıllık ortalama %7,8 seviyesinde gerçekleşmesi ve dönem sonunda sektör payının %27,2’ye ulaşması, aynı dönemde hizmetler sektörü yıllık büyüme hızının %7,3 oranında olması ve dönem sonunda sektör payının %65 düzeyine çıkması, -Özelleştirmelerin de etkisiyle KİT sisteminin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azalması, KİT’lerin toplam brüt satış hasılatının GSYH’ye oranının 2006 yılındaki %9 seviyesinden 2013 yılında %3,3’e düşmesi, aynı dönemde KİT sisteminde yaratılan katma değerin GSYH’ye oranının da %2’den %0,6’ya düşmesi, -Plan dönemi sonuna gelindiğinde özelleştirme işlemleri sonucunda kamunun, hava ve deniz ulaşımı ile lokomotif ve vagon üretimi; şeker, tütün ve çay ürünlerinin işlenmesi; petrokimya sanayi; malzeme alımı; elektrik dağıtım ve toptan ticareti faaliyet alanlarından tamamen çekilmesi; bunun yanı sıra, elektrik üretimi, doğal gaz piyasası, kömür ve diğer maden işletmeciliğindeki payının azalması, -Buna mukabil tahıl alımı, tohumluk üretimi, demiryolu ulaşımı alt yapısı, elektrik iletimi, petrol arama, hava meydanlarının işletilmesi, posta hizmetleri ile kıyı emniyetinin sağlanması alanlarında faaliyet gösteren KİT’lerin plan döneminde özelleştirilmemesi, öngörülmüştür. Genel Rapor • 2012 16

Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay Türkiye GSYH’si 2011 yılında %8,8 oranında büyürken, 2012 yılı büyüme hızı %2,2 seviyesinde kalmıştır. Toplam tüketim artışı 2011 yılında %7,7 oranında artış göstermiş iken, 2012 yılında %0,5 azalmıştır. Toplam sabit sermaye yatırımları 2011 yılındaki artış hızı %22,1 seviyesinde iken 2012 yılında %4,8 azalış göstermiştir. 2012 yılında işsizlik oranı önceki yıla göre 0,6 puan, enflasyon oranı da 4,3 puan azalış göstermiştir. 2- Kamu iktisadi teşebbüslerine ilişkin hedef ve politikalar: KİT’lerin yönetim ve çalışma esasları 233 sayılı KHK’da, denetimle ilgili hususlar ise 6085 sayılı Kanun ve 3346 sayılı Kanun`la belirlenmiş olup, kalkınma planlarında ve yıllık programlarında KİT’lerle ilgili hedef ve politikalara yer verildiği gibi, Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkların genel yatırım ve finansman programı ve Başbakanlık tasarruf genelgeleri ile de KİT’lerin faaliyetlerine ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Bu bağlamda 2008-2012 döneminde KİT’lerin faaliyetlerini etkileyen başlıca düzenlemeler aşağıda açıklanmıştır. a) Kalkınma planları: İstikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen ve AB’ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye vizyonu ile 2007-2013 dönemi için hazırlanan Dokuzuncu Kalkınma Planında; -Türkiye ekonomisinin yıllık ortalama %7 oranında büyümesi, üretimin sektörel kompozisyonunda sanayi ve hizmetler sektörlerinin ön plana çıkması, -Tarım sektörünün üretim ve katma değer içerisindeki payının ekonominin modernizasyonu ve yapısal reformlara paralel olarak azalmaya devam etmesi, plan dönemi sonunda %7,8 seviyesine çekilmesi, -Plan döneminde sanayi sektörü üretim artış hızının yıllık ortalama %7,8 seviyesinde gerçekleşmesi ve dönem sonunda sektör payının %27,2’ye ulaşması, aynı dönemde hizmetler sektörü yıllık büyüme hızının %7,3 oranında olması ve dönem sonunda sektör payının %65 düzeyine çıkması, -Özelleştirmelerin de etkisiyle KİT sisteminin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azalması, KİT’lerin toplam brüt satış hasılatının GSYH’ye oranının 2006 yılındaki %9 seviyesinden 2013 yılında %3,3’e düşmesi, aynı dönemde KİT sisteminde yaratılan katma değerin GSYH’ye oranının da %2’den %0,6’ya düşmesi, -Plan dönemi sonuna gelindiğinde özelleştirme işlemleri sonucunda kamunun, hava ve deniz ulaşımı ile lokomotif ve vagon üretimi; şeker, tütün ve çay ürünlerinin işlenmesi; petrokimya sanayi; malzeme alımı; elektrik dağıtım ve toptan ticareti faaliyet alanlarından tamamen çekilmesi; bunun yanı sıra, elektrik üretimi, doğal gaz piyasası, kömür ve diğer maden işletmeciliğindeki payının azalması, -Buna mukabil tahıl alımı, tohumluk üretimi, demiryolu ulaşımı alt yapısı, elektrik iletimi, petrol arama, hava meydanlarının işletilmesi, posta hizmetleri ile kıyı emniyetinin sağlanması alanlarında faaliyet gösteren KİT’lerin plan döneminde özelleştirilmemesi, öngörülmüştür. Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay b) Yıllık programlar: Kalkınma planları çerçevesinde Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulamaya konulan yıllık programlarda, genelde bütün ekonomide uygulanacak politikaların yanında KİT’lerle ilgili politikalara da yer verilmiş olup, 30.10.2011 tarih ve 28100 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2012 Yılı Programında KİT’lerle ilgili olarak; -KİT’lerin kârlılık ve verimlilik ilkelerine uygun olarak işletilmesi, belirli bir takvim ve strateji çerçevesinde özelleştirmelerin sürdürülmesi, -KİT’lerde yetkilendirme, hesap verebilirlik, şeffaflık, karar alma süreçlerinde etkinliği ve performansa dayalı yönetimi esas alan stratejik yönetim anlayışının yaygınlaştırılması, -Tüm işletmecilik politikalarının, stratejik planlar ile genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde piyasa şartlarına uygun olarak belirlenmesi ve etkin bir şekilde uygulanması, -Stok, tedarik, üretim ve pazarlama maliyetlerinin düşürülerek, verimliliği artıran ve uluslararası fiyat değişimlerine duyarlı bir finansman politikasının izlenmesi, -Atıl durumda bulunan gayrimenkullerinin değerlendirilmesinde rayiç bedelin esas alınması, atıl olmayan gayrimenkullerinin devrinde ise, işletmenin verimliliği, bütünlüğü ve çevre sağlığı gibi hususları olumsuz etkilemeyecek şekilde mümkün olabileceği, -Zarar eden işletme birimlerinin sorunlarının birimlerin fonksiyonları da dikkate alınarak çözüme kavuşturulması, ancak alınacak tedbirlerle kâra geçirilmesi mümkün görülmeyenlerin işletme birimlerinin tasfiye edilmesi,

• KİT’lerde nitelikli personel ihtiyacının karşılanması için gerekli tedbirlerin alınması, esasları benimsenmiştir. c)Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman
  programları: Her yıl Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman programlarında; KİT’lerin yıllık çalışmalarını yürütürken uyacakları esaslar, mal ve hizmet tedarik ve üretim faaliyetlerine, borç ödemeleri ve alacaklarına, istihdama ilişkin hükümler, uygulanacak fiyatlara ilişkin esaslar belirlenmektedir. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2012 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programının Tespiti Hakkındaki 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 27.10.2011 tarih ve 28097 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 3- Kamu iktisadi teşebbüslerinin Türkiye ekonomisi içindeki yeri: KİT’lerin 2008-2012 dönemine ait başlıca bilgiler 3 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 17

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Çizelge : 3

• K İT'lerin 2008-2012 dönem ine ait başlıca bilgileri Son iki A rtış veya yıl farkı azalış (% ) Esas sermaye Bin TL 62.168.492 70.640.678 81.926.245 92.079.413 99.517.123 7.437.710 8,1 Ödenmiş sermaye " 49.631.006 58.930.205 68.817.601 80.925.708 87.314.514 6.388.806 7,9 Sermaye ödeme oranı % 79,8 83,4 84,0 87,9 87,7 (0,1) (0,2) Kaynaklar : Öz kaynaklar Bin TL 67.955.817 83.293.713 97.419.573 111.276.822 126.649.570 15.372.748 13,8 Yabancı kaynaklar : -Kısa süreli " 164.760.767 186.310.463 218.088.789 252.980.541 271.617.421 18.636.880 7,4 -Uzun süreli " 21.346.936 25.227.637 25.926.091 32.017.127 39.680.125 7.662.998 23,9 Varlıklar : -Dönen varlıklar (Net) " 115.526.723 169.657.770 138.675.736 167.696.362 230.591.448 62.895.086 37,5 -Duran varlıklar (Net) " 138.536.797 124.741.236 202.758.717 228.578.128 207.355.668 (21.222.460) (9,3) Fiili kaynak-ödeme farkı () (611.914) (825.848) 1.893.924 (5.367.872) (5.895.335) (527.463) 9,8 Yatırım harcamaları (Nakdi) " 4.391.968 3.857.924 6.640.824 7.481.247 8.447.206 965.959 12,9 Tüm alımlar tutarı " 51.041.983 42.577.769 40.464.329 61.864.055 75.038.651 13.174.596 21,3 Net satış hasılatı () " 83.835.562 83.006.660 86.371.264 98.638.396 122.419.364 23.780.968 24,1 Satışların maliyeti () " 77.874.283 70.467.112 73.425.954 90.513.212 112.549.728 22.036.516 24,3 M evduat " 123.787.532 142.479.170 180.914.843 179.313.616 198.950.205 19.636.589 11,0 Verilen krediler " 66.739.000 75.764.587 112.361.526 141.074.660 157.154.654 16.079.994 11,4 Sübvansiyonlar " 1.245.564 1.913.800 3.216.233 1.965.823 1.698.339 (267.484) (13,6) Stoklar: -İlk madde ve malzeme " 4.533.145 4.316.656 3.640.441 3.489.046 3.693.092 204.046 5,8 -Yarı mamul-ara mamul " 239.363 198.247 230.887 723.426 911.335 187.909 26,0 -M amul " 2.844.486 3.554.419 3.373.089 3.642.522 3.881.709 239.187 6,6 -Ticari mal " 1.975.105 3.466.634 2.945.822 5.179.843 6.504.126 1.324.283 25,6 Personel: M emur (ortalama) Kişi 9.285 8.919 8.693 7.377 6.054 (1.323) (17,9) Sözleşmeli personel (ortalama) " 83.379 81.144 77.842 77.667 78.700 1.033 1,3 İşçi (ortalama) " 155.007 148.201 133.736 131.734 128.852 (2.882) (2,2) Toplam personel giderleri Bin TL 10.314.988 10.522.690 10.858.194 11.589.931 12.669.978 1.080.047 9,3 Toplam memur giderleri Bin TL 345.961 360.413 387.893 406.015 381.910 (24.105) (5,9) Toplam sözleşmeli personel giderleri " 2.511.476 2.635.558 2.757.528 3.231.075 3.816.186 585.111 18,1 Toplam işçi giderleri " 7.447.168 7.517.491 7.701.364 7.936.319 8.453.101 516.782 6,5 A ylık kişi başına memur giderleri TL 3.105 3.367 3.718 4.586 5.257 670 14,6 A ylık kişi başına sözleşmeli personel giderleri " 2.510 2.707 2.952 3.467 4.041 574 16,6 A ylık kişi başına işçi giderleri " 4.004 4.227 4.799 5.020 5.467 447 8,9 Tahakkuk eden kurumlar vergisi Bin TL 1.637.867 3.289.302 3.466.953 2.112.189 3.722.821 1.610.632 76,3 Tahakkuk eden tüm vergiler " 8.702.975 10.387.690 11.311.410 6.739.841 9.466.133 2.726.292 40,5 GSYH'ya katkı (üretici fiyatlarıyla) " 18.516.078 27.262.396 28.419.924 24.922.324 29.191.560 4.269.236 17,1 GSYH'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 24.436.920 32.577.769 32.984.044 27.283.134 33.325.029 6.041.895 22,1 GSM H'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 23.903.390 34.244.261 32.831.572 26.751.431 33.930.186 7.178.755 26,8 İşletme faaliyetleri kârları toplamı () " 4.376.943 10.017.734 10.959.184 6.501.152 7.135.737 634.585 9,8 İşletme faaliyetleri zararları toplamı () " (3.587.899) (2.936.904) (2.797.204) (4.183.751) (3.291.996) 891.755 (21,3) Finansman giderleri (yatırımlar hariç)() " 3.560.441 2.710.208 1.213.396 1.974.379 824.391 (1.149.988) (58,2) Dönem kârları toplamı Bin TL 8.906.111 16.269.607 18.473.835 7.106.583 7.790.888 684.305 9,6 Dönem zararları toplamı Bin TL (5.318.563) (2.576.498) (4.096.512) (3.962.509) (2.634.042) 1.328.467 (33,5) (*) M ali kuruluşlar hariç. 2012 Toplu bilgiler Ölçü 2008 2009 2010 2011 Genel Rapor • 2012 18

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Çizelge : 3

• K İT'lerin 2008-2012 dönem ine ait başlıca bilgileri Son iki A rtış veya yıl farkı azalış (% ) Esas sermaye Bin TL 62.168.492 70.640.678 81.926.245 92.079.413 99.517.123 7.437.710 8,1 Ödenmiş sermaye " 49.631.006 58.930.205 68.817.601 80.925.708 87.314.514 6.388.806 7,9 Sermaye ödeme oranı % 79,8 83,4 84,0 87,9 87,7 (0,1) (0,2) Kaynaklar : Öz kaynaklar Bin TL 67.955.817 83.293.713 97.419.573 111.276.822 126.649.570 15.372.748 13,8 Yabancı kaynaklar : -Kısa süreli " 164.760.767 186.310.463 218.088.789 252.980.541 271.617.421 18.636.880 7,4 -Uzun süreli " 21.346.936 25.227.637 25.926.091 32.017.127 39.680.125 7.662.998 23,9 Varlıklar : -Dönen varlıklar (Net) " 115.526.723 169.657.770 138.675.736 167.696.362 230.591.448 62.895.086 37,5 -Duran varlıklar (Net) " 138.536.797 124.741.236 202.758.717 228.578.128 207.355.668 (21.222.460) (9,3) Fiili kaynak-ödeme farkı () (611.914) (825.848) 1.893.924 (5.367.872) (5.895.335) (527.463) 9,8 Yatırım harcamaları (Nakdi) " 4.391.968 3.857.924 6.640.824 7.481.247 8.447.206 965.959 12,9 Tüm alımlar tutarı " 51.041.983 42.577.769 40.464.329 61.864.055 75.038.651 13.174.596 21,3 Net satış hasılatı () " 83.835.562 83.006.660 86.371.264 98.638.396 122.419.364 23.780.968 24,1 Satışların maliyeti () " 77.874.283 70.467.112 73.425.954 90.513.212 112.549.728 22.036.516 24,3 M evduat " 123.787.532 142.479.170 180.914.843 179.313.616 198.950.205 19.636.589 11,0 Verilen krediler " 66.739.000 75.764.587 112.361.526 141.074.660 157.154.654 16.079.994 11,4 Sübvansiyonlar " 1.245.564 1.913.800 3.216.233 1.965.823 1.698.339 (267.484) (13,6) Stoklar: -İlk madde ve malzeme " 4.533.145 4.316.656 3.640.441 3.489.046 3.693.092 204.046 5,8 -Yarı mamul-ara mamul " 239.363 198.247 230.887 723.426 911.335 187.909 26,0 -M amul " 2.844.486 3.554.419 3.373.089 3.642.522 3.881.709 239.187 6,6 -Ticari mal " 1.975.105 3.466.634 2.945.822 5.179.843 6.504.126 1.324.283 25,6 Personel: M emur (ortalama) Kişi 9.285 8.919 8.693 7.377 6.054 (1.323) (17,9) Sözleşmeli personel (ortalama) " 83.379 81.144 77.842 77.667 78.700 1.033 1,3 İşçi (ortalama) " 155.007 148.201 133.736 131.734 128.852 (2.882) (2,2) Toplam personel giderleri Bin TL 10.314.988 10.522.690 10.858.194 11.589.931 12.669.978 1.080.047 9,3 Toplam memur giderleri Bin TL 345.961 360.413 387.893 406.015 381.910 (24.105) (5,9) Toplam sözleşmeli personel giderleri " 2.511.476 2.635.558 2.757.528 3.231.075 3.816.186 585.111 18,1 Toplam işçi giderleri " 7.447.168 7.517.491 7.701.364 7.936.319 8.453.101 516.782 6,5 A ylık kişi başına memur giderleri TL 3.105 3.367 3.718 4.586 5.257 670 14,6 A ylık kişi başına sözleşmeli personel giderleri " 2.510 2.707 2.952 3.467 4.041 574 16,6 A ylık kişi başına işçi giderleri " 4.004 4.227 4.799 5.020 5.467 447 8,9 Tahakkuk eden kurumlar vergisi Bin TL 1.637.867 3.289.302 3.466.953 2.112.189 3.722.821 1.610.632 76,3 Tahakkuk eden tüm vergiler " 8.702.975 10.387.690 11.311.410 6.739.841 9.466.133 2.726.292 40,5 GSYH'ya katkı (üretici fiyatlarıyla) " 18.516.078 27.262.396 28.419.924 24.922.324 29.191.560 4.269.236 17,1 GSYH'ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 24.436.920 32.577.769 32.984.044 27.283.134 33.325.029 6.041.895 22,1 GSM H'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 23.903.390 34.244.261 32.831.572 26.751.431 33.930.186 7.178.755 26,8 İşletme faaliyetleri kârları toplamı () " 4.376.943 10.017.734 10.959.184 6.501.152 7.135.737 634.585 9,8 İşletme faaliyetleri zararları toplamı () " (3.587.899) (2.936.904) (2.797.204) (4.183.751) (3.291.996) 891.755 (21,3) Finansman giderleri (yatırımlar hariç)() " 3.560.441 2.710.208 1.213.396 1.974.379 824.391 (1.149.988) (58,2) Dönem kârları toplamı Bin TL 8.906.111 16.269.607 18.473.835 7.106.583 7.790.888 684.305 9,6 Dönem zararları toplamı Bin TL (5.318.563) (2.576.498) (4.096.512) (3.962.509) (2.634.042) 1.328.467 (33,5) (*) M ali kuruluşlar hariç. 2012 Toplu bilgiler Ölçü 2008 2009 2010 2011 Genel Rapor 2012…………………………….…………………………………….Sayıştay 2008 yıl sonu itibarıyla, 68 milyar TL’si öz kaynak, 186,1 milyar TL’si yabancı kaynak olmak üzere toplam 254,1 milyar TL kaynak kullanan KİT’ler, 2012 yıl sonu itibarıyla 126,6 milyar TL’si öz kaynak, 311,3 milyar TL’si de yabancı kaynak olmak üzere toplam 437,9 milyar TL kaynak kullanmıştır. 2008-2012 dönemindeki öz kaynaklar %86,4 oranında artarken, yabancı kaynaklar %67,3 oranında artmış ve toplam kaynak artış oranı %72,4 olarak gerçekleşmiştir. 2008 yıl sonu itibarıyla 181,1 milyar TL tutarındaki yabancı kaynakların 146,2 milyar TL’si, 2012 yıl sonu itibarıyla 311,3 milyar TL tutarındaki yabancı kaynakların 258,2 milyar TL’si mali kuruluşlar tarafından kullanılmıştır. 2008 yılında 4,4 milyar TL olarak gerçekleşen nakdi yatırım harcamaları, 2009 yılında 3,9 milyar TL’ye gerilemiş olmasına karşılık, 2010 yılında 6,6 milyar TL, 2011 yılında 7,5 milyar TL, 2012 yılında da 8,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde KİT alımları %47, net satış hasılatı %46, mali kuruluşların mevduatı %60,7, kredileri %135,5, tahakkuk eden kurumlar vergisi %133,2, tahakkuk eden tüm vergileri %9,9 oranlarında artarken, istihdam edilen ortalama personel sayısı %13,8 oranında, yatırımlar dışında ortaya çıkan finansman ihtiyacı için kullanılan yabancı kaynaklar için tahakkuk eden finansman giderleri %76,8 oranında azalmıştır. Yatırımlarda kullanılan kaynaklar için katlanılan finansman gideri 2008 yılında 246,3 milyon TL iken, 2011 yılında 497 milyon TL’ye ulaşmış, 2012 yılında ise 48 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde dönem kârları toplamı %12,5 oranında azalırken, dönem zararlarının %50,5 oranında azalmasının etkisiyle net dönem sonucu %43,7 oranında artış göstermiş, üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkı %57,7 oranında, alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkı %36,4, alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkı %41,9 oranında artmıştır. 2008-2012 döneminde KİT’ler içinde değerlendirilen kuruluşların sektörler itibarıyla ayrıntısına (Ek:1) de, rapor kapsamındaki kuruluşlarla ilgili başlıca bilgilere (Ek:8) de yer verilmiş olup, KİT’lerin istihdam, üretim, yatırım, hazine ile ilişkiler ve yaratılan katma değer olarak Türkiye ekonomisindeki yeri aşağıda ayrıntılı olarak incelenmiştir. a) İstihdam yönünden: Türkiye’de ve KİT’lerde 2008-2012 dönemine istihdam edilen personel sayısı, sektörler bazında ayrıntılı olarak 4 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 19

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Çizelge:4-Sektörler itibarıyla istihdam TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT KİT/TR (%) 1-Tarım 5.016 4 5.254 4 5.683 4 6.143 4 6.097 4 0,1 2-Sanayi : a)Madencilik 115 29 103 30 115 30 125 30 113 28 24,8 b)İmalat sanayii 4.235 52 3.949 48 4.216 37 4.367 32 4.420 30 0,7 c)Enerji 91 48 78 41 165 34 212 31 218 31 14,2 Toplam (2) 4.441 129 4.130 119 4.496 101 4.704 93 4.751 89 1,9 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.089 73 1.081 73 1.213 71 1.255 70 1.333 71 5,3 b)Ticaret 4.573 4 4.542 4 4.471 4 4.771 5 4.892 5 0,1 c)Diğer hizmetler 4.906 4.931 5.027 5.280 3 5.775 2 0,0 Toplam (3) 10.568 77 10.554 77 10.711 75 11.306 78 12.000 78 0,7 4-Mali kuruluşlar 1.169 37 273 38 273 40 280 42 264 43 16,3 5-Diğer 1.066 1.431 1.677 1.709 0,0 Genel toplam 21.194 248 21.277 238 22.594 220 24.110 217 24.821 214 0,9 KİT/TR (%) 1,2 1,1 1,0 0,9 0,9 Notlar: 1- KİT değerleri ortalamadır. 2- Türkiye değerleri, TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına dayananTemel İstatistikler veri tabanından (www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist) alınmış, yıllık ortalamalardır. (Bin kişi) 2012 Sektörler 2010 2008 2009 2011 Genel Rapor • 2012 20

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Çizelge:4-Sektörler itibarıyla istihdam TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT KİT/TR (%) 1-Tarım 5.016 4 5.254 4 5.683 4 6.143 4 6.097 4 0,1 2-Sanayi : a)Madencilik 115 29 103 30 115 30 125 30 113 28 24,8 b)İmalat sanayii 4.235 52 3.949 48 4.216 37 4.367 32 4.420 30 0,7 c)Enerji 91 48 78 41 165 34 212 31 218 31 14,2 Toplam (2) 4.441 129 4.130 119 4.496 101 4.704 93 4.751 89 1,9 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.089 73 1.081 73 1.213 71 1.255 70 1.333 71 5,3 b)Ticaret 4.573 4 4.542 4 4.471 4 4.771 5 4.892 5 0,1 c)Diğer hizmetler 4.906 4.931 5.027 5.280 3 5.775 2 0,0 Toplam (3) 10.568 77 10.554 77 10.711 75 11.306 78 12.000 78 0,7 4-Mali kuruluşlar 1.169 37 273 38 273 40 280 42 264 43 16,3 5-Diğer 1.066 1.431 1.677 1.709 0,0 Genel toplam 21.194 248 21.277 238 22.594 220 24.110 217 24.821 214 0,9 KİT/TR (%) 1,2 1,1 1,0 0,9 0,9 Notlar: 1- KİT değerleri ortalamadır. 2- Türkiye değerleri, TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına dayananTemel İstatistikler veri tabanından (www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist) alınmış, yıllık ortalamalardır. (Bin kişi) 2012 Sektörler 2010 2008 2009 2011 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay TÜİK hane halkı işgücü anketi sonuçlarına göre; 2012 yılında Türkiye’nin istihdama baz teşkil eden 15 yaş üzeri nüfusu 54,7 milyon kişi, işgücüne dahil olmayan nüfus 27,1 milyon kişi, toplam işgücü 28,0 milyon kişi, işgücüne katılma oranı %50,0, toplam istihdam 24,8 milyon kişi, istihdam oranı %45,4, işsiz sayısı 2,5 milyon kişi, işsizlik oranı ise %9,2 olarak gerçekleşmiştir. 2007 yılında 20,7 milyon kişi olan toplam istihdam, 5 yıl sonra 2012 yılında %19,8 oranında 4,1 milyon kişi artarak 24,8 milyon kişiye ulaşmıştır. Bunun sonucunda işsizlik oranı 2007 yılındaki %10,3 seviyesinden 2012 yılında %9,2 seviyesine gerilemiştir. İşsizlik oranı dönem içinde 2008 ve 2009 yıllarında yükselerek %14’e kadar çıkmış, sonraki yıllarda 2010’da %11,9’a, 2011’de %9,8’e ve 2012’de de %9,2’ye düşmüştür. 1980’li yıllarda izlenmeye başlanan özelleştirme politikaları ve uygulamaları sonucunda KİT’ler, diğer göstergeler bakımından olduğu gibi, istihdam bakımından da küçülmeye başlamışlardır. 1990 yılında Türkiye istihdamının %3,9’u oranında 720 bin kişi istihdam edilen KİT’lerde, izleyen dönemlerde hem sayısal ve hem de oransal olarak azalan bir trend görülmüştür. 2008-2012 yıllarını kapsayan 5 yıllık dönemde Türkiye istihdamında %19,8 oranında artış meydana gelirken, KİT istihdamı %18 oranında azalmıştır. Bunun sonucunda 2007 yılında Türkiye toplam istihdamının %1,3 oranında 261 bin kişisi KİT’lerde sağlanırken, 2012 yılı sonunda durum %0,9 oranında 214 bin kişiye düşmüştür. Bu gelişmede, KİT’lerin özelleştirilmesi yanında, son yıllarda birçok işin hizmet alımı suretiyle yüklenicilere gördürülmesi ve bu nedenle KİT istihdamının yerini özel sektör istihdamının almasının da rolü bulunmaktadır. b) Üretim yönünden: KİT’lerin üretim yönünden Türkiye ekonomisi içindeki yeri; mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve mali kuruluşlar (bankacılık ve sigortacılık) olmak üzere iki grup halinde değerlendirilmiştir. ba) Mal ve hizmet üretimi yönünden: Bazı mal ve hizmetlerin, 2008-2012 yıllarına ait Türkiye ve KİT üretimleri 5 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 21

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 2008 2009 2010 2011 2012 Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % 1-M adencilik : a) Birincil enerji kaynakları: -Taş kömürü (tuvenan) (*) Bin ton 3.343 2.336 69,9 3.774 2.833 75,1 3.667 2.727 74,4 3.615 2.607 72,1 3.235 2.441 75,5 -Linyit (tuvenan) Bin ton 86.075 39.284 45,6 82.263 36.070 43,8 74.437 33.128 44,5 79.045 36.217 45,8 78.078 35.757 45,8 -Ham petrol Bin ton 2.223 1.518 68,3 2.490 1.800 72,3 2.602 1.863 71,6 2.427 1.780 73,3 2.367 1.710 72,2 b) M etal dışı madenler: -Bor mineralleri (konsantre) Bin ton 2.356 2.356 100,0 1.965 1.965 100,0 2.365 2.365 100,0 2.121 2.121 100,0 2.185 2.185 100,0 2-İmalat: a) Tüketim malları: -Gövde et Bin ton 482 6 1,1 413 14 3,5 781 30 3,8 777 20 2,6 916 26 2,8 -Çay Bin ton 198 111 56,1 199 107 53,8 235 123 52,4 222 107 48,2 223 120 53,8 -Şeker Bin ton 2.132 1.161 54,5 2.522 1.370 54,3 2.466 1.260 51,1 2.391 1.215 50,8 2.270 1.170 51,5 -Sigara ve tütün ürünleri M ilyon paket 134.948 12.536 9,3 b) Yatırım malları: -Vagon Adet 925 925 100,0 934 934 100,0 742 742 100,0 982 982 100,0 993 993 100,0 -Lokomotif Adet 38 38 100,0 15 15 100,0

1 1 100,0 5 5 100,0 3-Enerji : -Elektrik (brüt) () GW h 194.418 97.717 50,3 194.813 89.454 45,9 211.208 95.532 45,2 229.395 92.351 40,3 239.081 90.823 38,0 4-Ulaştırma: a) Yolcu taşıma: -Demiryolu M ilyon yolcu x km 5.097 5.097 100,0 5.374 5.374 100,0 5.491 5.491 100,0 5.882 5.882 100,0 4.598 4.598 100,0 b)Yük taşıma: -Demiryolu M ilyon ton x km 10.553 10.553 100,0 10.164 10.164 100,0 11.300 11.300 100,0 11.303 11.303 100,0 11.223 11.223 100,0 c)Petrol ve doğal gaz taşıma -Doğal gaz M ilyon Sm ³ 37.225 37.225 100,0 35.998 35.998 100,0 38.187 38.187 100,0 43.828 43.828 100,0 46.773 46.773 100,0 -Ham petrol (boru hattı)
M ilyon ton/yıl 23,3 23,3 100,0 27,8 27,8 100,0 24,9 24,9 100,0 26,9 26,9 100,0 23,9 23,9 100,0 5-Haberleşme: -Kablo TV abonesi 1.133 1.133 100,0 1.141 1.141 100,0 100,0 1.261 1.261 100,0 1.250 1.250 100,0 Kaynak: Türkiye değerleri TÜİK, M İGEM ve PİGM istatistiklerinden alınmıştır. (*) 2008 yıllarına ait Türkiye ve KİT değerleri satılabilir kömür cinsindendir. () 2008 yıllarına ait Türkiye ve KİT değerleri net üretim değerleridir. 1.230 Çizelge: 5- Başlıca mal ve hizmet üretimleri M al ve hizmetler Ölçü Bin adet 1.230 Genel Rapor • 2012 22

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 2008 2009 2010 2011 2012 Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % Türkiye KİT % 1-M adencilik : a) Birincil enerji kaynakları: -Taş kömürü (tuvenan) (*) Bin ton 3.343 2.336 69,9 3.774 2.833 75,1 3.667 2.727 74,4 3.615 2.607 72,1 3.235 2.441 75,5 -Linyit (tuvenan) Bin ton 86.075 39.284 45,6 82.263 36.070 43,8 74.437 33.128 44,5 79.045 36.217 45,8 78.078 35.757 45,8 -Ham petrol Bin ton 2.223 1.518 68,3 2.490 1.800 72,3 2.602 1.863 71,6 2.427 1.780 73,3 2.367 1.710 72,2 b) M etal dışı madenler: -Bor mineralleri (konsantre) Bin ton 2.356 2.356 100,0 1.965 1.965 100,0 2.365 2.365 100,0 2.121 2.121 100,0 2.185 2.185 100,0 2-İmalat: a) Tüketim malları: -Gövde et Bin ton 482 6 1,1 413 14 3,5 781 30 3,8 777 20 2,6 916 26 2,8 -Çay Bin ton 198 111 56,1 199 107 53,8 235 123 52,4 222 107 48,2 223 120 53,8 -Şeker Bin ton 2.132 1.161 54,5 2.522 1.370 54,3 2.466 1.260 51,1 2.391 1.215 50,8 2.270 1.170 51,5 -Sigara ve tütün ürünleri M ilyon paket 134.948 12.536 9,3 b) Yatırım malları: -Vagon Adet 925 925 100,0 934 934 100,0 742 742 100,0 982 982 100,0 993 993 100,0 -Lokomotif Adet 38 38 100,0 15 15 100,0

1 1 100,0 5 5 100,0 3-Enerji : -Elektrik (brüt) () GW h 194.418 97.717 50,3 194.813 89.454 45,9 211.208 95.532 45,2 229.395 92.351 40,3 239.081 90.823 38,0 4-Ulaştırma: a) Yolcu taşıma: -Demiryolu M ilyon yolcu x km 5.097 5.097 100,0 5.374 5.374 100,0 5.491 5.491 100,0 5.882 5.882 100,0 4.598 4.598 100,0 b)Yük taşıma: -Demiryolu M ilyon ton x km 10.553 10.553 100,0 10.164 10.164 100,0 11.300 11.300 100,0 11.303 11.303 100,0 11.223 11.223 100,0 c)Petrol ve doğal gaz taşıma -Doğal gaz M ilyon Sm ³ 37.225 37.225 100,0 35.998 35.998 100,0 38.187 38.187 100,0 43.828 43.828 100,0 46.773 46.773 100,0 -Ham petrol (boru hattı)
M ilyon ton/yıl 23,3 23,3 100,0 27,8 27,8 100,0 24,9 24,9 100,0 26,9 26,9 100,0 23,9 23,9 100,0 5-Haberleşme: -Kablo TV abonesi 1.133 1.133 100,0 1.141 1.141 100,0 100,0 1.261 1.261 100,0 1.250 1.250 100,0 Kaynak: Türkiye değerleri TÜİK, M İGEM ve PİGM istatistiklerinden alınmıştır. (*) 2008 yıllarına ait Türkiye ve KİT değerleri satılabilir kömür cinsindendir. () 2008 yıllarına ait Türkiye ve KİT değerleri net üretim değerleridir. 1.230 Çizelge: 5- Başlıca mal ve hizmet üretimleri M al ve hizmetler Ölçü Bin adet 1.230 Genel Rapor 2012 ……………………………………………………………….…….………………… Sayıştay 2012 yılında Türkiye üretiminde KİT payı gövde et üretiminde %2,8, çay üretiminde %53,8, şeker üretiminde %51,5 oranında olmak üzere önceki yıla yakın oranlarda gerçekleşmiştir. Demir yolları ile ilgili lokomotif ve vagon üretiminde tekel konumunda olan TCDD’nin bağlı ortaklıkları TÜDEMTAŞ, TÜLOMSAŞ ve TÜVASAŞ tarafından 2012 yılında 901 adet yük ve yolcu vagonu imal edilmiş olup, 2011 yılına göre %7,5 oranında artış sağlanmıştır. Türkiye’de 2012 yılı elektrik enerjisi kurulu gücü toplamı önceki yıla göre %7,8 oranında artışla 57.059 MW olup bunun %44,3’ü oranında 25.304 MW’ı EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarına aittir. EÜAŞ kurulu gücünün; %52’si oranında 13.077 MW’ı termik, %48 oranında 12.227 MW’ı hidrolik santrallere aittir. EÜAŞ bünyesindeki santrallerde 2012 yılında brüt olarak toplam 90.823 GWh elektrik enerjisi üretilmiştir. 2011 yılında %40,3 olan KİT payı 2012 yılında %37,9’a gerilemiştir. Ulaştırma sektöründe demir yolu taşımacılığı tekel konumunda olan TCDD tarafından gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında demir yolu ile 70,2 milyon kişi taşınmış ve bu yolcuların taşındığı mesafe 4,6 milyar yolcuxkm olmuştur. 2012 yılında demir yolu ile yapılan yük taşımacılığı da 11,2 milyar tonxkm olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde; KİT’lerin Türkiye üretimindeki paylarında azalma eğilimi olduğu görülmektedir. KİT’lerin ekonomideki ağırlığı 1980’li yıllara kadar devam etmiş, ancak ithal ikamesi politikasının terk edilerek dışa açık büyüme modeline geçilmesiyle birçok KİT, dış rekabet koşullarına ayak uyduramamıştır. Bir yandan özel sektörün güçlenmesi, diğer yandan özelleştirme uygulamaları ile KİT’lerin üretimdeki payları giderek azalma sürecine girmiştir. KİT’ler son 20 yıl içinde, çimento, tekstil, kağıt, yem, süt ürünleri, orman ürünleri, demir çelik, tarım traktörü, petrol, gübre, petrokimya, turizm, hava ve denizyolu taşımacılığı ve madencilik sektörünün bazı dallarından tümüyle veya büyük ölçüde çekilmişlerdir. bb) Mali kuruluşlar yönünden: Ağırlıklı olarak bankacılık sektöründen oluşan mali sektör (finansal sektör) 2012 yılında da büyümesini sürdürmüştür. Mali sektörün bilanço tutarı 2011 yılsonuna göre %21,6 artarak 2012 yılsonunda 2,3 trilyon TL’ye ulaşmış; GSYH’ye oranı ise %164,1 olarak gerçekleşmiştir. Türk mali sektörünün 2008-2012 yıllarına ait aktif büyüklükleri karşılaştırmalı olarak 6 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Sayıştay 23

Genel Rapor 2012 ……………………………………………………………….…….………………… Sayıştay Çizelge: 6- Türk mali sektörünün aktif büyüklüğündeki değişim
Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Son 2008 aktif 2009 aktif 2010 aktif 2011 aktif 2012 aktif iki yıl payı (%) payı (%) payı (%) payı (%) payı (%) değişimi (%) TCMB 113,5 10,0 110 7,8 128,5 7,3 146,2 7,6 202 8,7 38,2
İMKB (Kapitalizasyon) 182 16,1 350,8 24,8 472,6 26,9 381,2 19,9 552,9 23,8 45,0
Bankalar 732,5 64,8 834 59,0 1.006 57,3 1.217,6 63,7 1.370,6 59,0 12,6
Sigorta şirketleri 26,5 2,3 31,8 2,3 35,1 2,0 40,9 2,1 50,8 2,2 24,2
Reasürans şirketleri 1,4 0,1 1,6 0,1 1,6 0,1 1,6 0,1 1,8 0,1 12,5
Emeklilik yatırım fonları 6 0,5 9,1 0,6 12 0,7 14,1 0,7 20,4 0,9 44,7
Menkul kıymet yatırım fon. 24 2,1 29,6 2,1 33,2 1,9 32,2 1,7 30,7 1,3 (5) Finansal kiralama şirketleri 17,1 1,5 14,6 1,0 15,7 0,9 18,6 1,0 20,3 0,9 9,1
GYO 4,3 0,4 4,7 0,3 17,2 1,0 18,7 1,0 24,1 1,0 28,9
Aracı kurumlar 4,2 0,4 5,2 0,4 7,5 0,4 8 0,4 11,4 0,5 42,5
Faktoring şirketleri 7,8 0,7 10,4 0,7 14,5 0,8 15,7 0,8 18,2 0,8 15,9
Tüketici finansman şirketleri 4,7 0,4 4,5 0,3 6 0,3 8,9 0,5 11,6 0,5 30,3
Varlık yönetim şirketleri 0,4 0,0 0,4 0,0 0,7 0,0 0,9 0,0 1,4 0,1 55,6
Finansal holding şirketleri 5 0,4 4,9 0,3 5,1 0,3 5,5 0,3 6,2 0,3 12,7
MKYO 0,6 0,1 0,7 0,0 0,8 0,0 0,7 0,0 0,7 0,0 -
GSYO 0,1 0,0 0,2 0,0 0,2 0,0 0,6 0,0 0,7 0,0 16,7
Portföy yönetim şirketleri 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,4 0,0 33,3
KGF 0,1 0,0 0,1 0,0 0,1 0,0 0,2 0,0 0,3 0,0 50,0
Toplam 1.130,5 100,0 1.412,8 100,0 1.757,1 100,0 1.911,9 100,0 2.324,5 100,0 21,6
Kaynak: BDDK, TCMB, HM, SPK, KAP, TSPAKB, MKK,KGF Kuruluşlar (Milyar TL) 2012 yıl sonu itibarıyla; Türk mali sektörünün aktif büyüklüğünde ilk sırayı %59 pay ve 1,4 trilyon TL tutarla bankacılık sektörü, ikici sırayı %23,8 pay ve 0,5 trilyon TL tutarla İMKB (kapitalizasyon) ve üçüncü sırayı %8,7 pay ve 0,2 trilyon TL ile T.C. Merkez Bankası almıştır. Bankacılık dışı diğer mali sektörler 8,5 pay ve 0,2 trilyon TL tutarla yer almıştır. Bankacılık sektörünün toplam varlıkları 2012 yılında önceki yıla göre %12,6 artarak 1,4 trilyon TL’ye yükselirken, GSYH’ye oranı 2012 yılında %98,8’e ulaşmıştır. 1 Bankacılık dışı diğer mali kesimin toplam aktifleri de 2012 yılında önceki yıla göre %19,1 oranında artış göstererek 0,2 trilyon TL düzeyinde olmuş olup, bunlardan; en yüksek artışı %55,6 oranı ile varlık yönetim şirketleri ve %44,7 oranı ile emeklilik yatırım fonları gerçekleştirmiş, menkul kıymet yatırım fonları ise %5 değer kaybetmiş ve mali sektör içinde küçülen tek kurum olmuştur. Bankacılık sektöründeki 2008-2012 dönemine ait gelişmeler, kamu bankalarıyla karşılaştırılmalı olarak 7 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
1 BDDK-Finansal Piyasalar Raporu – Aralık 2012 – Sayı 28 Genel Rapor • 2012 24

Genel Rapor 2012 ……………………………………………………………….…….………………… Sayıştay Çizelge: 6- Türk mali sektörünün aktif büyüklüğündeki değişim
Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Son 2008 aktif 2009 aktif 2010 aktif 2011 aktif 2012 aktif iki yıl payı (%) payı (%) payı (%) payı (%) payı (%) değişimi (%) TCMB 113,5 10,0 110 7,8 128,5 7,3 146,2 7,6 202 8,7 38,2
İMKB (Kapitalizasyon) 182 16,1 350,8 24,8 472,6 26,9 381,2 19,9 552,9 23,8 45,0
Bankalar 732,5 64,8 834 59,0 1.006 57,3 1.217,6 63,7 1.370,6 59,0 12,6
Sigorta şirketleri 26,5 2,3 31,8 2,3 35,1 2,0 40,9 2,1 50,8 2,2 24,2
Reasürans şirketleri 1,4 0,1 1,6 0,1 1,6 0,1 1,6 0,1 1,8 0,1 12,5
Emeklilik yatırım fonları 6 0,5 9,1 0,6 12 0,7 14,1 0,7 20,4 0,9 44,7
Menkul kıymet yatırım fon. 24 2,1 29,6 2,1 33,2 1,9 32,2 1,7 30,7 1,3 (5) Finansal kiralama şirketleri 17,1 1,5 14,6 1,0 15,7 0,9 18,6 1,0 20,3 0,9 9,1
GYO 4,3 0,4 4,7 0,3 17,2 1,0 18,7 1,0 24,1 1,0 28,9
Aracı kurumlar 4,2 0,4 5,2 0,4 7,5 0,4 8 0,4 11,4 0,5 42,5
Faktoring şirketleri 7,8 0,7 10,4 0,7 14,5 0,8 15,7 0,8 18,2 0,8 15,9
Tüketici finansman şirketleri 4,7 0,4 4,5 0,3 6 0,3 8,9 0,5 11,6 0,5 30,3
Varlık yönetim şirketleri 0,4 0,0 0,4 0,0 0,7 0,0 0,9 0,0 1,4 0,1 55,6
Finansal holding şirketleri 5 0,4 4,9 0,3 5,1 0,3 5,5 0,3 6,2 0,3 12,7
MKYO 0,6 0,1 0,7 0,0 0,8 0,0 0,7 0,0 0,7 0,0 -
GSYO 0,1 0,0 0,2 0,0 0,2 0,0 0,6 0,0 0,7 0,0 16,7
Portföy yönetim şirketleri 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,3 0,0 0,4 0,0 33,3
KGF 0,1 0,0 0,1 0,0 0,1 0,0 0,2 0,0 0,3 0,0 50,0
Toplam 1.130,5 100,0 1.412,8 100,0 1.757,1 100,0 1.911,9 100,0 2.324,5 100,0 21,6
Kaynak: BDDK, TCMB, HM, SPK, KAP, TSPAKB, MKK,KGF Kuruluşlar (Milyar TL) 2012 yıl sonu itibarıyla; Türk mali sektörünün aktif büyüklüğünde ilk sırayı %59 pay ve 1,4 trilyon TL tutarla bankacılık sektörü, ikici sırayı %23,8 pay ve 0,5 trilyon TL tutarla İMKB (kapitalizasyon) ve üçüncü sırayı %8,7 pay ve 0,2 trilyon TL ile T.C. Merkez Bankası almıştır. Bankacılık dışı diğer mali sektörler 8,5 pay ve 0,2 trilyon TL tutarla yer almıştır. Bankacılık sektörünün toplam varlıkları 2012 yılında önceki yıla göre %12,6 artarak 1,4 trilyon TL’ye yükselirken, GSYH’ye oranı 2012 yılında %98,8’e ulaşmıştır. 1 Bankacılık dışı diğer mali kesimin toplam aktifleri de 2012 yılında önceki yıla göre %19,1 oranında artış göstererek 0,2 trilyon TL düzeyinde olmuş olup, bunlardan; en yüksek artışı %55,6 oranı ile varlık yönetim şirketleri ve %44,7 oranı ile emeklilik yatırım fonları gerçekleştirmiş, menkul kıymet yatırım fonları ise %5 değer kaybetmiş ve mali sektör içinde küçülen tek kurum olmuştur. Bankacılık sektöründeki 2008-2012 dönemine ait gelişmeler, kamu bankalarıyla karşılaştırılmalı olarak 7 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
1 BDDK-Finansal Piyasalar Raporu – Aralık 2012 – Sayı 28
Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … .… … .… … … … … … … Sayıştay
2008 2009 2010 Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar bankalar bankalar bankalar bankalar Kaynaklar: Öz kaynaklar 82.696 20.355 24,6 106.467 26.494 24,9 129.087 32.423 25,1 138.452 34.433 24,9 174.563 43.048 24,7 M evduat 453.485 124.154 27,4 507.258 142.479 28,1 614.680 180.580 29,4 698.920 179.314 25,7 770.016 198.940 25,8 Alınan krediler 78.212 2.907 3,7 69.957 4.717 6,7 93.335 6.829 7,3 125.999 13.205 10,5 129.330 21.834 16,9 Para piyasasına borçlar 41.285 9.673 23,4 61.287 14.906 24,3 57.707 8.158 14,1 98.932 30.663 31,0 80.081 11.635 14,5 Fonlar 5.729 5.447 95,1 6.333 5.916 93,4 7.590 6.692 88,2 8.307 7.652 92,1 9.052 8.427 93,1 M uhtelif borçlar 12.317 1.136 9,2 14.352 1.224 8,5 19.307 1.556 8,1 23.635 2.092 8,9 27.674 2.539 9,4 Karşılıklar 11.281 2.145 19,0 13.151 2.565 19,5 13.832 2.224 16,1 17.432 3.368 19,3 23.345 5.156 22,1 Diğer pasifler 20.866 2.568 12,3 19.728 2.662 13,5 26.338 3.203 12,2 49.035 4.925 10,0 84.082 10.551 12,5 Toplam 705.871 168.385 23,9 798.533 200.963 25,2 961.876 241.665 25,1 1.160.712 275.652 23,7 1.298.143 302.130 23,2 Varlıklar: Nakit değerler ve M erkez Bankası 55.828 12.385 22,2 49.584 12.591 25,4 59.660 14.917 25,0 94.904 21.570 22,7 132.657 33.222 25,0 Bankalar 34.981 7.381 21,1 39.946 9.024 22,6 32.617 9.482 29,1 41.055 6.904 16,8 35.053 9.097 25,6 Para piyasasından alacaklar 10.076 651 6,5 13.037 1.411 10,8 12.414 120 1,0 13.895 125 0,9 14.498 543 3,7 Finansal varlıklar (net) 207.807 77.307 37,2 280.930 93.061 33,1 308.994 97.999 31,7 303.367 95.691 31,5 294.197 89.386 30,4 Krediler ve alacaklar: 366.901 66.617 18,2 381.013 80.069 21 508.862 113.746 22,4 664.289 145.356 21,9 768.939 161.876 21,1 -Krediler ve alacaklar 364.438 66.290 18,2 377.806 79.559 21,1 505.949 113.144 22,4 660.812 144.784 21,9 763.511 160.689 21,0 -Takipteki krediler 13.216 1.977 15,0 20.671 2.720 13,2 18.877 2.812 14,9 17.719 2.742 15,5 21.886 4.227 19,3 -Özel karşılıklar (-) (10.753) (1.650) 15,3 (17.464) (2.210) 12,7 (15.964) (2.210) 13,8 (14.241) (2.169) 15,2 (16.458) (3.040) 18,5 İştirakler, bağllı ve birlikte kontrol 10.069 1.003 10,0 12.440 1.027 8,3 15.011 1.485 9,9 16.355 1.752 10,7 21.981 2.940 13,4 Duran varlıklar (net) 9.603 1.852 19,3 11.817 2.124 18 11.852 1.986 16,8 12.652 2.203 17,4 13.165 2.363 17,9 Diğer aktifler 10.606 1.189 11,2 9.766 1.656 17 12.466 1.930 15,5 14.915 2.051 13,8 17.653 2.703 15,3 Toplam 705.871 168.385 23,9 798.533 200.963 25,2 961.876 241.665 25,1 1.160.712 275.652 23,7 1.298.143 302.130 23,2 Kaynak: Bankalar Birliği-Bankalarımız 2012 - M ayıs 2013 () TCM B ve katılım bankaları hariç. Çizelge : 7– Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarla ilgili başlıca finansal bilgiler () (Milyon TL) Finansal bilgiler 2011 2012 Sayıştay 25

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2012 yıl sonu itibarıyla, 32’si mevduat, 13’ü kalkınma ve yatırım, 4’ü katılım bankası olmak üzere 49 banka faaliyet göstermiştir. Bankacılık sektörünün şube ve personel sayıları 2012 yılında artış göstermiştir. TBB’ye üye bankaların toplam şube sayısı 401 adet artarak 10.243’e; istihdam edilen personel sayısı 4.680 kişi artarak 186.098 kişiye yükselmiştir. Bankacılık kesimi toplam aktifleri, 2012 yıl sonu itibarıyla, önceki yıl sonuna göre %11,7 oranında 138 milyar TL artarak 1,3 trilyon TL’ye yükselmiştir. Öz kaynaklarda da büyüme devam etmiş; öz kaynaklar %26 oranında 36,1 milyar TL artarak 174,6 milyar TL olmuştur. Sektörün toplam mevduatı %10,2 oranında 71,1 milyar TL artarak 770 milyar TL’ye, toplam kredileri %15,8 oranında 104,7 milyar TL artarak 769 milyar TL’ye ulaşmış, mevduatın krediye dönüşüm oranı 2012 yıl sonu itibarıyla %99,9 olarak gerçekleşmiştir. Bankaların 2011 yılı net dönem kârı 19 milyar TL iken, 2012 yılında %19 oranında 3,6 milyar TL artarak 22,6 milyar TL olmuştur. Bankacılık sektörünün toplam bilanço büyüklüğünde 2012 yılında ortaya çıkan 137,4 milyar TL tutarındaki kaynak artışının; %52’si oranında 71,1 milyar TL’si mevduattan, %26’sı oranında 36,1 milyar TL’si öz kaynaklardan ve %22’si oranında 30,2 milyar TL’si mevduat dışı kaynaklar ve diğer pasiflerden kaynaklanmıştır. Sağlanan kaynak artışının ağırlıklı olarak %76 oranında 104,7 milyar TL’si kredilere, %24 oranında 32,7 milyar TL’si likit aktiflere ayrılmıştır. Bankacılık sektörü aktif yapısında 2012 yıl sonunda toplam aktifler içinde kredilerin payı 2 puan artarak %59,2 olmuş; menkul kıymetler portföyü 3,4 puan azalarak %22,7’ye gerilemiş ve takipteki kredilerin payı 0,2 puan artarak %1,7’ye yükselmiştir. Kamu sermayeli bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki payı 0,5 puan azalarak %23,2 olmuştur. Toplam mevduat içinde kamu sermayeli bankaların payı 0,1 puan artarak %25,8’e yükselmiştir. Toplam krediler içinde kamu bankalarının toplam payı 0,8 puan azalarak %21,9’dan %21,1’e düşmüştür. TBB verilerine göre sektördeki ilk beş bankanın toplam aktifler içindeki payı %60 olarak gerçekleşmiş olup, ilk beş banka içinde 2012 yıl sonu itibarıyla T.C. Ziraat Bankası AŞ ve 4 özel sermayeli mevduat bankası yer alırken, ilk 10 banka arasında 2 kamu sermayeli mevduat bankası, 6 özel sermayeli banka ve 2 yabancı sermayeli banka yer almıştır. Aktif büyüklüğü 100 milyar TL'nin üzerinde olan 7 banka, 50 milyar TL’nin üzerinde olan 8 banka ve 10 milyar TL’nin üzerinde olan 16 banka mevcuttur. Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların önemli bölümü küçük ölçekli bankalardır. Toplam krediler 2012 yılında %15,8 oranında 104,7 milyar TL büyüyerek 769 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kredilerin %73’ü TL, %27’si ise yabancı para cinsi kredilerinden oluşmuştur. 2012 yıl sonu itibarıyla krediler içinde kurumsal kredilerin payı %67, hane halkının kullandığı kredilerin payı %33 olmuştur. 2011 yılına göre takipteki krediler %23,5 oranında artarak 21,9 milyar TL olmuş; takipteki krediler için ayrılan karşılık oranı %75,2 olmuştur. Genel Rapor • 2012 26

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2012 yıl sonu itibarıyla, 32’si mevduat, 13’ü kalkınma ve yatırım, 4’ü katılım bankası olmak üzere 49 banka faaliyet göstermiştir. Bankacılık sektörünün şube ve personel sayıları 2012 yılında artış göstermiştir. TBB’ye üye bankaların toplam şube sayısı 401 adet artarak 10.243’e; istihdam edilen personel sayısı 4.680 kişi artarak 186.098 kişiye yükselmiştir. Bankacılık kesimi toplam aktifleri, 2012 yıl sonu itibarıyla, önceki yıl sonuna göre %11,7 oranında 138 milyar TL artarak 1,3 trilyon TL’ye yükselmiştir. Öz kaynaklarda da büyüme devam etmiş; öz kaynaklar %26 oranında 36,1 milyar TL artarak 174,6 milyar TL olmuştur. Sektörün toplam mevduatı %10,2 oranında 71,1 milyar TL artarak 770 milyar TL’ye, toplam kredileri %15,8 oranında 104,7 milyar TL artarak 769 milyar TL’ye ulaşmış, mevduatın krediye dönüşüm oranı 2012 yıl sonu itibarıyla %99,9 olarak gerçekleşmiştir. Bankaların 2011 yılı net dönem kârı 19 milyar TL iken, 2012 yılında %19 oranında 3,6 milyar TL artarak 22,6 milyar TL olmuştur. Bankacılık sektörünün toplam bilanço büyüklüğünde 2012 yılında ortaya çıkan 137,4 milyar TL tutarındaki kaynak artışının; %52’si oranında 71,1 milyar TL’si mevduattan, %26’sı oranında 36,1 milyar TL’si öz kaynaklardan ve %22’si oranında 30,2 milyar TL’si mevduat dışı kaynaklar ve diğer pasiflerden kaynaklanmıştır. Sağlanan kaynak artışının ağırlıklı olarak %76 oranında 104,7 milyar TL’si kredilere, %24 oranında 32,7 milyar TL’si likit aktiflere ayrılmıştır. Bankacılık sektörü aktif yapısında 2012 yıl sonunda toplam aktifler içinde kredilerin payı 2 puan artarak %59,2 olmuş; menkul kıymetler portföyü 3,4 puan azalarak %22,7’ye gerilemiş ve takipteki kredilerin payı 0,2 puan artarak %1,7’ye yükselmiştir. Kamu sermayeli bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki payı 0,5 puan azalarak %23,2 olmuştur. Toplam mevduat içinde kamu sermayeli bankaların payı 0,1 puan artarak %25,8’e yükselmiştir. Toplam krediler içinde kamu bankalarının toplam payı 0,8 puan azalarak %21,9’dan %21,1’e düşmüştür. TBB verilerine göre sektördeki ilk beş bankanın toplam aktifler içindeki payı %60 olarak gerçekleşmiş olup, ilk beş banka içinde 2012 yıl sonu itibarıyla T.C. Ziraat Bankası AŞ ve 4 özel sermayeli mevduat bankası yer alırken, ilk 10 banka arasında 2 kamu sermayeli mevduat bankası, 6 özel sermayeli banka ve 2 yabancı sermayeli banka yer almıştır. Aktif büyüklüğü 100 milyar TL'nin üzerinde olan 7 banka, 50 milyar TL’nin üzerinde olan 8 banka ve 10 milyar TL’nin üzerinde olan 16 banka mevcuttur. Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların önemli bölümü küçük ölçekli bankalardır. Toplam krediler 2012 yılında %15,8 oranında 104,7 milyar TL büyüyerek 769 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kredilerin %73’ü TL, %27’si ise yabancı para cinsi kredilerinden oluşmuştur. 2012 yıl sonu itibarıyla krediler içinde kurumsal kredilerin payı %67, hane halkının kullandığı kredilerin payı %33 olmuştur. 2011 yılına göre takipteki krediler %23,5 oranında artarak 21,9 milyar TL olmuş; takipteki krediler için ayrılan karşılık oranı %75,2 olmuştur. Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Özel karşılık sonrası takipteki kredilerin toplam kredilere oranı %0,5’dan %0,7’ye yükselmiştir. Toplam mevduat %10,2 oranında büyürken, pasifler içindeki payı %59,3 düzeyinde gerçekleşmiştir. Toplam mevduatın %66,2’sini TL mevduat, %33,8’ini yabancı para cinsi mevduat oluşturmuştur. Toplam öz kaynaklar %26,1 oranında 36,1 milyar TL artarak 174,6 milyar TL'ye ulaşmış olup, öz kaynaklardaki artış sermaye artışı ve kâr yedeklerindeki artıştan kaynaklanmıştır. Bankacılık dışı diğer mali sektör içinde finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri, finansal holding şirketleri, sigorta ve reasürans şirketleri, aracı kurumlar, KGF, MKYO, GY, GSYO, portföy yönetim şirketleri, MK yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonları yer almaktadır. 2012 yıl sonu itibarıyla bankacılık dışı diğer mali kuruluşlar içinde ilk sırayı sigortacılık sektörü, ikinci sırayı menkul kıymet yatırım fonu almış, mali sektörün toplam aktif büyüklüğü içindeki payları sırasıyla; %2,3 ve %1,3 olmuştur. c) Yatırımlar yönünden: Dünya ekonomisi, gelişmekte olan ülkelerin yüksek katkısı ile 2011 yılında %3,9 oranında büyürken, 2012 yılında ise göreli bir hız kaybıyla %3,2 oranında büyüme kaydetmiştir.(1) Gelişmekte olan ekonomilerin görünümünün halen güçlü olmasına karşın büyümedeki itici gücün gelişmiş ülke ekonomilerinden gelmesi beklenmektedir. Başlıca gelişmekte olan ülke ekonomilerinde büyümede gözlenen düşüş eğiliminin temel nedeni ise küresel kriz sonrası yaşanan yüksek büyümenin sonucu ekonomik aktivitede yaşanan doğal soğuma olgusudur. Buna ek olarak altyapıda süregelen yapısal darboğazlar, işgücü piyasası ve yatırımlardaki kırılganlıklar birçok gelişmekte olan ekonomideki yavaşlamaya olumsuz katkı vermektedir. Gelişmekte olan ülkelerin karşılaştığı yavaşlayan büyüme ve değişen finansal koşullarla dünya büyüme kompozisyonunun değişmesi küresel ekonomi üzerinde gerginliği arttırmaktadır. Buna ek olarak ABD para politikasında varlık alım programının ileriye yönelik nasıl şekilleneceğinin halen tam olarak belirlenememesi gelişmekte olan ülkelerdeki sermaye hareketleri üzerinde bir tehdit unsuru olmakta ve ileride finansal görünümündeki muhtemel sıkılaşma belirgin bir risk oluşturmaktadır. ABD tarafında daha sıkı bir para politikası ve gelişmekte olan ekonomilerdeki kırılganlık gösteren iç dinamikler dünya genelinde yeni piyasa dengelemelerini gündeme getirmektedir. Buna ek olarak varlık fiyatlamalarındaki aşırı değerlenme ve ödemeler dengesindeki bozulmalar ekonomik istikrar için risk unsurları olmaya devam devam etmektedir. 2011 yılında gelişmiş ülkeler %1,7 oranında sınırlı bir büyüme kaydederken, gelişmekte olan ülkeler ise %6,2 gibi oldukça yüksek oranda büyüme göstermiştir. 2012 yılında ise küresel ekonomik yavaşlama ile gelişmiş ülkeler %1,5’lik bir oranda büyürken gelişmekte olan ülkeler de %4,9 oranında performans göstermiştir.
(1) Kaynak:IMF World Economic Outluk, Ekim 2013 Sayıştay 27

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2011 yılında dünya ekonomisinde yaşanan %3,9’luk büyümede, Gelişen Asya %7,8 ile başrolü alırken bu bölgenin itici gücü olan Çin olağanüstü bir performansla %9,3 oranında büyüme kaydetmiştir. Diğer büyük ekonomi olan Hindistan ise %6,3 oranı ile hem bölge hem de dünya ekonomisine olumlu katkı sağlamıştır. Aynı dönemde Brezilya ekonomisi ise gelişmekte olan ülkelere nazaran düşük bir büyüme göstermiştir. Benzer bir durum 2012 için de geçerli olmakla beraber Ortadoğu ve Kuzey Afrika haricinde tüm gelişmekte olan ülke grupları 2011 yılına nazaran daha düşük bir büyüme sergilemişlerdir. 2012 yılında ABD ve Japonya büyüme hızları kayda değer şekilde arttırırken Euro bölgesi Alman ekonomisinin soğuması ve Fransa büyümesinin nötr kalması sonucu %0,6 oranında daralmıştır. Gelişmekte olan ülkeler grubunun bir üyesi olan Türkiye ise 2010 ve 2011 yıllarında %9,2 ve %8,8 ile oldukça yüksek oranda büyüme kaydetmiş ancak sürdürülemez boyutlara gelen cari açık nedeniyle, otoritelerce alınan soğutucu tedbirler sayesinde 2012 yılında ekonomi %2,2 ile potansiyelinin oldukça altında kalmıştır. Küresel krizin 2009 yılı genelinde dünya ekonomisinde yarattığı şiddetli daralma fiyatlar genel düzeyinde de aşağı yönlü baskı yaratmıştır. Ekonomik toparlanma yılı olan 2010’da ise özellikle gelişmiş ülke tüketici fiyat seviyelerinde yukarı yönlü bir hareket gözlenmiştir. Bu durum krizden çıkış sürecinde batının büyük ekonomilerince alınan eşi görülmemiş genişletici para politikalarına bağlanırken, enjekte edilen likiditenin kısa zaman içinde başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere finansman açığı olan diğer ekonomilerce absorbe edilmesi enflasyon görünümünün bu ülkelerde daha büyük bir oranda bozulmasına neden olmuştur. Bu bağlamda 2011 yılında gelişmiş ekonomilerde %2,7 olan tüketici fiyatları yıllık ortalama artışı, gelişmekte olan ülkelerde %7,1 olarak gerçekleşirken 2012 yılında ise sırayla %2,0 ve %6,1 olmuştur. Bu durum, 2012 yılında genel ekonomik toparlanmadaki bozulmalar ve riskler neticesinde enflasyonun dünya genelinde düşüşü olarak görülmektedir Türkiye’de ise 2011 yılında %10,5 ile tekrar çift haneli rakamlara yükselen enflasyon oranının, 2012 yılında ekonomideki yavaşlama doğrultusunda %6,2’ye gerilediği görülmektedir. Orta Vadeli Program (2014-2016)’da öngörülen oranlar ise 2013 yılı için %6,8 ve 2014 yılı için ise %5,3’tür. Global ekonomideki dengeleme sürecinde gözlenen sınırlı ekonomik büyüme istihdam ve işsizlik üzerinde baskı unsuru olarak toplum refahını olumsuz yönde etkilemeye devam etmektedir. Küresel ekonominin itici gücü olan gelişmiş ülkelerde işsizlik seviyesi 2011 yılında %7,9 ve takip eden yılda ise %8 gibi oldukça olumsuz bir seyir izlemişti. Bu ekonomilerde süre gelen istihdam yaratamama sorununun da takip eden iki yıl boyunca benzer seviyelerde devam edeceği beklenmektedir. Türkiye’de ise işsizlik oranları Euro bölgesinin altında olmasına karşın kendi ölçeğinde oldukça yüksek ve kalıcı bir görünümdedir. 2008-2012 yıllarında Türkiye ekonomisinde gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı grafikte gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 28

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2011 yılında dünya ekonomisinde yaşanan %3,9’luk büyümede, Gelişen Asya %7,8 ile başrolü alırken bu bölgenin itici gücü olan Çin olağanüstü bir performansla %9,3 oranında büyüme kaydetmiştir. Diğer büyük ekonomi olan Hindistan ise %6,3 oranı ile hem bölge hem de dünya ekonomisine olumlu katkı sağlamıştır. Aynı dönemde Brezilya ekonomisi ise gelişmekte olan ülkelere nazaran düşük bir büyüme göstermiştir. Benzer bir durum 2012 için de geçerli olmakla beraber Ortadoğu ve Kuzey Afrika haricinde tüm gelişmekte olan ülke grupları 2011 yılına nazaran daha düşük bir büyüme sergilemişlerdir. 2012 yılında ABD ve Japonya büyüme hızları kayda değer şekilde arttırırken Euro bölgesi Alman ekonomisinin soğuması ve Fransa büyümesinin nötr kalması sonucu %0,6 oranında daralmıştır. Gelişmekte olan ülkeler grubunun bir üyesi olan Türkiye ise 2010 ve 2011 yıllarında %9,2 ve %8,8 ile oldukça yüksek oranda büyüme kaydetmiş ancak sürdürülemez boyutlara gelen cari açık nedeniyle, otoritelerce alınan soğutucu tedbirler sayesinde 2012 yılında ekonomi %2,2 ile potansiyelinin oldukça altında kalmıştır. Küresel krizin 2009 yılı genelinde dünya ekonomisinde yarattığı şiddetli daralma fiyatlar genel düzeyinde de aşağı yönlü baskı yaratmıştır. Ekonomik toparlanma yılı olan 2010’da ise özellikle gelişmiş ülke tüketici fiyat seviyelerinde yukarı yönlü bir hareket gözlenmiştir. Bu durum krizden çıkış sürecinde batının büyük ekonomilerince alınan eşi görülmemiş genişletici para politikalarına bağlanırken, enjekte edilen likiditenin kısa zaman içinde başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere finansman açığı olan diğer ekonomilerce absorbe edilmesi enflasyon görünümünün bu ülkelerde daha büyük bir oranda bozulmasına neden olmuştur. Bu bağlamda 2011 yılında gelişmiş ekonomilerde %2,7 olan tüketici fiyatları yıllık ortalama artışı, gelişmekte olan ülkelerde %7,1 olarak gerçekleşirken 2012 yılında ise sırayla %2,0 ve %6,1 olmuştur. Bu durum, 2012 yılında genel ekonomik toparlanmadaki bozulmalar ve riskler neticesinde enflasyonun dünya genelinde düşüşü olarak görülmektedir Türkiye’de ise 2011 yılında %10,5 ile tekrar çift haneli rakamlara yükselen enflasyon oranının, 2012 yılında ekonomideki yavaşlama doğrultusunda %6,2’ye gerilediği görülmektedir. Orta Vadeli Program (2014-2016)’da öngörülen oranlar ise 2013 yılı için %6,8 ve 2014 yılı için ise %5,3’tür. Global ekonomideki dengeleme sürecinde gözlenen sınırlı ekonomik büyüme istihdam ve işsizlik üzerinde baskı unsuru olarak toplum refahını olumsuz yönde etkilemeye devam etmektedir. Küresel ekonominin itici gücü olan gelişmiş ülkelerde işsizlik seviyesi 2011 yılında %7,9 ve takip eden yılda ise %8 gibi oldukça olumsuz bir seyir izlemişti. Bu ekonomilerde süre gelen istihdam yaratamama sorununun da takip eden iki yıl boyunca benzer seviyelerde devam edeceği beklenmektedir. Türkiye’de ise işsizlik oranları Euro bölgesinin altında olmasına karşın kendi ölçeğinde oldukça yüksek ve kalıcı bir görünümdedir. 2008-2012 yıllarında Türkiye ekonomisinde gerçekleşen sektörel büyüme hızları 1 sayılı grafikte gösterilmiştir. Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 29 Grafik 1 – Sektörel büyüme hızları (Sabit fiyatlarla) (Yüzde değişme) 2012 yılında tarım sektörü %3,4 oranında, hizmetler sektörü %2,3 oranında, GSYH büyüme hızı %1,4 oranında büyümesine karşılık, sanayi sektörü %0,4 oranında küçülmüştür. 2008-2012 yıllarına ait GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. Grafik 2 – GSYH büyümesine katkılar GRAFİK: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 4,3 3,6 2,4 6 3,4 Sanayi 0,3 -6,9 12,6 7,2 -0,4 Hizmetler 0,3 -3,2 8,5 7,8 2,3 GSYH 0,7 -4,8 9 7,5 1,4 2008 2009 2010 2011 2012 GRAFİK: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim ( 0,2) ( 0,3) 4,7 5,9 0,1 Yatırım ( 1,0) ( 7,2) 8,6 3,9 ( 2,0) Net İhracat 1,9 2,7 ( 4,4) ( 1,1) 4,1 GSYH 0,7 ( 4,8) 9,0 8,8 2,2 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 29 Grafik 1 – Sektörel büyüme hızları (Sabit fiyatlarla) (Yüzde değişme) 2012 yılında tarım sektörü %3,4 oranında, hizmetler sektörü %2,3 oranında, GSYH büyüme hızı %1,4 oranında büyümesine karşılık, sanayi sektörü %0,4 oranında küçülmüştür. 2008-2012 yıllarına ait GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. Grafik 2 – GSYH büyümesine katkılar GRAFİK: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 4,3 3,6 2,4 6 3,4 Sanayi 0,3 -6,9 12,6 7,2 -0,4 Hizmetler 0,3 -3,2 8,5 7,8 2,3 GSYH 0,7 -4,8 9 7,5 1,4 2008 2009 2010 2011 2012 GRAFİK: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim ( 0,2) ( 0,3) 4,7 5,9 0,1 Yatırım ( 1,0) ( 7,2) 8,6 3,9 ( 2,0) Net İhracat 1,9 2,7 ( 4,4) ( 1,1) 4,1 GSYH 0,7 ( 4,8) 9,0 8,8 2,2 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2012 yılında tarım sektörü %3,4 oranında, hizmetler sektörü %2,3 oranında, GSYH büyüme hızı %1,4 oranında büyümesine karşılık, sanayi sektörü %0,4 oranında küçülmüştür. 2008-2012 yıllarına ait GSYH büyümesine yatırım, net mal ve hizmet ihracatı ve tüketimin katkısı 2 sayılı grafikte gösterilmiştir. GRAFİK: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Sabit Fiyatlarla) -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 (Yüzde Değişme) Tarım 4,3 3,6 2,4 6 3,4 Sanayi 0,3 -6,9 12,6 7,2 -0,4 Hizmetler 0,3 -3,2 8,5 7,8 2,3 GSYH 0,7 -4,8 9 7,5 1,4 2008 2009 2010 2011 2012 GRAFİK: 2- GSYH Büyümesine Katkılar -9 -6 -3 0 3 6 9 12 15 Tüketim ( 0,2) ( 0,3) 4,7 5,9 0,1 Yatırım ( 1,0) ( 7,2) 8,6 3,9 ( 2,0) Net İhracat 1,9 2,7 ( 4,4) ( 1,1) 4,1 GSYH 0,7 ( 4,8) 9,0 8,8 2,2 2008 2009 2010 2011 2012 Sayıştay 29

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 30 2012 yılında net ihracat %4,1 oranında, GSYH %2,2 oranında, tüketim ise %0,1 oranında büyümesine rağmen yatırım talebi %2 oranında küçülmüştür. Son yıllarda özel sektör yatırımlarının ve üretim kapasitesinin artması ile özelleştirme uygulamalarının yaygınlaşması sonucunda KİT’lerin sayısı ve ekonomi içerisindeki payı azalmıştır. KİT, diğer kamu ve özel kesim yatırımlarının 2008-2012 yılları gerçekleşmeleri 8 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 8- Sabit sermaye yatırımları (Cari fiyatlarla) (Milyon TL) Kesimler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar (%) A-Kamu kesimi:
1-KİT'ler 5.230 4.504 6.641 7.481 8.447 966 12,9
2-Diğer kamu 33.893 34.838 40.423 45.766 51.661 5.895 12,9 Toplam (A) 39.123 39.342 47.064 53.247 60.108 6.861 12,9 B-Özel kesim 152.692 124.600 163.330 233.382 231.033 (2.349) (1,0) Genel toplam 191.815 163.942 210.394 286.629 291.141 4.512 1,6 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı 2014 yılı programı, tablo I.15- Sabit sermaye yatırımlarının sektörel dağılımı. KİT sabit sermaye yatırımları 2011 yılına göre %12,9 oranında artarak 8,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında kamu kesimi içinde KİT’lerin payı %14,1 iken, toplam sabit sermaye yatırımları içindeki payı ise %2,9 olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 yıllarında Türkiye ve KİT’ler tarafından yaratılmış olan GSYH ve yapılan yatırımların karşılaştırması 9 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 9-Sabit sermaye yatırımları ve GSYH içindeki payları (Cari fiyatlarla) Yıllar
Türkiye sabit sermaye yatırımı Türkiye sabit sermaye yatırımı/GSYH
KİT sabit sermaye yatırımı KİT sabit sermaye yat./KİT GSYH Türkiye GSYH KİT GSYH
Milyon TL Milyon TL (%) Milyon TL Milyon TL (%) 2008 950.534 191.815 20,2 24.437 5.230 21,4 2009 952.559 163.942 17,2 32.578 4.504 13,8 2010 1.098.799 210.394 19,1 32.984 6.641 20,1 2011 1.297.713 286.629 22,1 27.283 7.481 27,4 2012 1.415.786 291.141 20,6 33.325 8.447 25,3 2012 yılında kamu sabit sermaye yatırımları %12,9 oranında artarken, özel sektör sabit sermaye yatırımları %1 oranında düşmüştür. 2011 yılında Türkiye GSYH’sinin %22,1’i oranında sabit sermaye yatırımı gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu oran %20,6 olarak gerçekleşmiştir. KİT sabit sermaye yatırımlarının KİT GSYH’sine oranı ise 2011 yılında %27,4 iken, 2012 yılında %25,3 olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılı Programında kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarında öncelikli sosyal ihtiyaçları giderecek ve üretken faaliyetleri destekleyecek nitelikteki altyapı yatırımlarının arttırılacağı, bu kapsamda kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesi, Genel Rapor • 2012 30

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılması, eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma, içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarına öncelik verileceği, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmayı ve bölgesel gelişme potansiyelini değerlendirmeyi hedefleyen ekonomik ve sosyal altyapı projelerine yoğunlaştırılacağı, kamu altyapı yatırımlarının gerçekleştirilmesinde özel sektör katılımını artırıcı modellerin kullanımı yaygınlaştırılacağı, kamu yatırım teklif ve kararları, sorun, ihtiyaç ve çözüm analizlerini içeren sektörel ve bölgesel ana plan ve stratejileri ile nitelikli yapılabilirlik etütlerine dayandırılacağı belirtilmiş olup, bu kapsamdaki kamu yatırımı ihtiyacı devam etmektedir. Kamu kuruluşlarının proje hazırlama, uygulama, izleme ve değerlendirme birimlerindeki kapasite yetersizlikleri gibi faktörler projelerin planlandığı şekilde yürütülmesinde sorunlara yol açabilmektedir. Ayrıca, ülkenin birçok alandaki yeni yatırım ihtiyacının yanında, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılmasına ve korunmasına yönelik idame-yenileme, bakım-onarım, rehabilitasyon ve modernizasyon ihtiyacı bulunmaktadır. Bu ihtiyaçların en kısa zamanda giderilerek kamu yatırım programının rasyonelleştirilmesi için ödeneklerin, kısa sürede tamamlanabilecek acil ve öncelikli projelere tahsis edilmesi ve bu ödeneklerin zamanında kullanılarak projelerin gecikmelere meydan verilmeden uygulamaya konulması önem taşımaktadır. d) Hazine ile ilişkiler yönünden: KİT’ler ile Hazine arasındaki mali ilişkiler, Hazine Müsteşarlığı bütçesinden KİT’lere yapılan ödemeler ile sermayeye yönelik bazı kaynakların KİT bünyesinde bırakılması ve KİT’lerden bütçeye yapılan ödemelerden oluşmaktadır. KİT’lerin 2008-2012 döneminde Hazineden sağladığı kaynaklar 10 sayılı, KİT'lerin kâr payı ve ödediği dolaylı-dolaysız vergiler yoluyla Hazineye katkısı 11 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Tutar (%) Cari fiyatlarla : -Sübvansiyonlar 1.234 2.162 1.586 2.530 1.888 (642) (25,4) -Sermaye ödemeleri 3.851 3.264 4.787 4.411 4.728 317 7,2 Toplam 5.085 5.426 6.373 6.941 6.616 (325) (4,7) 2003 yılı fiyatlarıyla : -Sübvansiyonlar 790 1.306 880 1.239 902 (336) (27,2) -Sermaye ödemeleri 2.464 1.971 2.656 2.159 2.259 100 4,6 Toplam 3.254 3.277 3.536 3.398 3.161 (237) (7,0) Çizelge : 10 - KİT'lere yapılan Hazine ödemeleri (Milyon TL) Son iki yıl farkı2008 2009 2010 2011 2012Hazine ödemeleri (*) ÖİB sermaye ödemeleri dahil.
Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 30 2012 yılında net ihracat %4,1 oranında, GSYH %2,2 oranında, tüketim ise %0,1 oranında büyümesine rağmen yatırım talebi %2 oranında küçülmüştür. Son yıllarda özel sektör yatırımlarının ve üretim kapasitesinin artması ile özelleştirme uygulamalarının yaygınlaşması sonucunda KİT’lerin sayısı ve ekonomi içerisindeki payı azalmıştır. KİT, diğer kamu ve özel kesim yatırımlarının 2008-2012 yılları gerçekleşmeleri 8 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 8- Sabit sermaye yatırımları (Cari fiyatlarla) (Milyon TL) Kesimler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar (%) A-Kamu kesimi:
1-KİT'ler 5.230 4.504 6.641 7.481 8.447 966 12,9
2-Diğer kamu 33.893 34.838 40.423 45.766 51.661 5.895 12,9 Toplam (A) 39.123 39.342 47.064 53.247 60.108 6.861 12,9 B-Özel kesim 152.692 124.600 163.330 233.382 231.033 (2.349) (1,0) Genel toplam 191.815 163.942 210.394 286.629 291.141 4.512 1,6 Kaynak: Kalkınma Bakanlığı 2014 yılı programı, tablo I.15- Sabit sermaye yatırımlarının sektörel dağılımı. KİT sabit sermaye yatırımları 2011 yılına göre %12,9 oranında artarak 8,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında kamu kesimi içinde KİT’lerin payı %14,1 iken, toplam sabit sermaye yatırımları içindeki payı ise %2,9 olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 yıllarında Türkiye ve KİT’ler tarafından yaratılmış olan GSYH ve yapılan yatırımların karşılaştırması 9 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 9-Sabit sermaye yatırımları ve GSYH içindeki payları (Cari fiyatlarla) Yıllar
Türkiye sabit sermaye yatırımı Türkiye sabit sermaye yatırımı/GSYH
KİT sabit sermaye yatırımı KİT sabit sermaye yat./KİT GSYH Türkiye GSYH KİT GSYH
Milyon TL Milyon TL (%) Milyon TL Milyon TL (%) 2008 950.534 191.815 20,2 24.437 5.230 21,4 2009 952.559 163.942 17,2 32.578 4.504 13,8 2010 1.098.799 210.394 19,1 32.984 6.641 20,1 2011 1.297.713 286.629 22,1 27.283 7.481 27,4 2012 1.415.786 291.141 20,6 33.325 8.447 25,3 2012 yılında kamu sabit sermaye yatırımları %12,9 oranında artarken, özel sektör sabit sermaye yatırımları %1 oranında düşmüştür. 2011 yılında Türkiye GSYH’sinin %22,1’i oranında sabit sermaye yatırımı gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu oran %20,6 olarak gerçekleşmiştir. KİT sabit sermaye yatırımlarının KİT GSYH’sine oranı ise 2011 yılında %27,4 iken, 2012 yılında %25,3 olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılı Programında kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarında öncelikli sosyal ihtiyaçları giderecek ve üretken faaliyetleri destekleyecek nitelikteki altyapı yatırımlarının arttırılacağı, bu kapsamda kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesi, Sayıştay 31

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Çizelge: 11 -KİT'lerin Hazineye katkısı (Milyon TL) Hazineye katkısı 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Dönem sonuçları
yönünden :
-Dönem kârları 8.906 16.269 18.474 14.044 15.602 1.558 11,1 -Dönem zararları (5.318) (2.576) (4.097) (3.972) (2.634) (1.338) (33,7) -Dönem sonucu 6.201 13.693 14.377 10.072 12.968 (2.896) (28,8) -Dön. kârından Hazineye
devredilen kâr payları 1.790 1.383 2.372 2.524 2.991 467 18,5 -Hasılat payı 284 283 342 473 496 23 4,9 Vergiler yönünden :
-KİT vergi ödemeleri 8.703 10.388 11.311 6.740 9.466 2.726 40,5 -Türkiye'nin vergi
hasılatı () 189.981 196.313 235.715 284.490 317.219 32.729 11,5 -Toplam vergi hasılatı
içindeki KİT payı 4,6 5,3 4,8 2,4 3,0 0,6 25 () Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı vergi istatistikleri, tablo 1, http://www.gib.gov.tr/fileadmin/user_upload/VI/GBG/Tablo_1.xls.htm KİT’lere 233 sayılı KHK uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından verilen görevler dolayısıyla mevzuatta belirtilen usullere göre tahakkuk eden görev zararı alacakları çerçevesinde Hazinece ödeme yapılmaktadır. Hazine tarafından 2012 yılında KİT’lere yapılan görev zararı ödemesi 2011 yılına göre %25,3 oranında azalarak 1,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Görev zararı ödemelerindeki artışta en büyük pay %80,5 oranında 1,5 milyar TL ile TMO’ya ait olup; hububat, fındık ve haşhaş alımlarından kaynaklanmıştır. Ayrıca 327 milyon TL TCDD’ye, 31,8 milyon TL TTK’ya, 5 milyon TL’de TİGEM’e görev zararı mahsup ya da ödemesi yapılmıştır. KİT’lerin ödenmiş sermayeleri iki şekilde artırılmaktadır. Bunlardan birincisi, merkezi yönetim bütçesinden KİT’lere nakit sermaye transferi yapılması, diğeri ise Hazine-KİT borç alacak ilişkileri çerçevesinde kuruluşların Hazineye olan borçlarının ödenmemiş sermaye alacaklarına mahsup edilmesi suretiyle gerçekleşmektedir. 2012 yılında gerçekleştirilen 4,7 milyar TL tutarındaki sermaye ödemesinin tamamı Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanmıştır. Bu ödemenin; 3,8 milyar TL’si TCDD’ye, 510 milyon TL’si TTK’ya, kalan kısmı ise TİGEM, ÇAY-KUR, EBK, MKEK ve TEMSAN’la ilgilidir. KİT’lerden Hazineye yapılan katkının ağırlıklı bölümünü vergi ve diğer kanuni yükümlülükler oluşturmaktadır. Yükümlülükler, kuruluşların doğrudan mükellef oldukları ödemelerle birlikte üçüncü kişilerin ya da kuruluş personelinin mükellef olduğu kanuni yükümlülüklerden ödenmesi hususunda kuruluşların sorumlu oldukları ödemeleri kapsamaktadır. KİT’ler, vergi ve diğer kanuni yükümlülüklerin dışında Hazineye iki şekilde katkı yapmaktadır. Genel Rapor • 2012 32

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Çizelge: 11 -KİT'lerin Hazineye katkısı (Milyon TL) Hazineye katkısı 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Dönem sonuçları
yönünden :
-Dönem kârları 8.906 16.269 18.474 14.044 15.602 1.558 11,1 -Dönem zararları (5.318) (2.576) (4.097) (3.972) (2.634) (1.338) (33,7) -Dönem sonucu 6.201 13.693 14.377 10.072 12.968 (2.896) (28,8) -Dön. kârından Hazineye
devredilen kâr payları 1.790 1.383 2.372 2.524 2.991 467 18,5 -Hasılat payı 284 283 342 473 496 23 4,9 Vergiler yönünden :
-KİT vergi ödemeleri 8.703 10.388 11.311 6.740 9.466 2.726 40,5 -Türkiye'nin vergi
hasılatı () 189.981 196.313 235.715 284.490 317.219 32.729 11,5 -Toplam vergi hasılatı
içindeki KİT payı 4,6 5,3 4,8 2,4 3,0 0,6 25 () Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı vergi istatistikleri, tablo 1, http://www.gib.gov.tr/fileadmin/user_upload/VI/GBG/Tablo_1.xls.htm KİT’lere 233 sayılı KHK uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından verilen görevler dolayısıyla mevzuatta belirtilen usullere göre tahakkuk eden görev zararı alacakları çerçevesinde Hazinece ödeme yapılmaktadır. Hazine tarafından 2012 yılında KİT’lere yapılan görev zararı ödemesi 2011 yılına göre %25,3 oranında azalarak 1,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Görev zararı ödemelerindeki artışta en büyük pay %80,5 oranında 1,5 milyar TL ile TMO’ya ait olup; hububat, fındık ve haşhaş alımlarından kaynaklanmıştır. Ayrıca 327 milyon TL TCDD’ye, 31,8 milyon TL TTK’ya, 5 milyon TL’de TİGEM’e görev zararı mahsup ya da ödemesi yapılmıştır. KİT’lerin ödenmiş sermayeleri iki şekilde artırılmaktadır. Bunlardan birincisi, merkezi yönetim bütçesinden KİT’lere nakit sermaye transferi yapılması, diğeri ise Hazine-KİT borç alacak ilişkileri çerçevesinde kuruluşların Hazineye olan borçlarının ödenmemiş sermaye alacaklarına mahsup edilmesi suretiyle gerçekleşmektedir. 2012 yılında gerçekleştirilen 4,7 milyar TL tutarındaki sermaye ödemesinin tamamı Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanmıştır. Bu ödemenin; 3,8 milyar TL’si TCDD’ye, 510 milyon TL’si TTK’ya, kalan kısmı ise TİGEM, ÇAY-KUR, EBK, MKEK ve TEMSAN’la ilgilidir. KİT’lerden Hazineye yapılan katkının ağırlıklı bölümünü vergi ve diğer kanuni yükümlülükler oluşturmaktadır. Yükümlülükler, kuruluşların doğrudan mükellef oldukları ödemelerle birlikte üçüncü kişilerin ya da kuruluş personelinin mükellef olduğu kanuni yükümlülüklerden ödenmesi hususunda kuruluşların sorumlu oldukları ödemeleri kapsamaktadır. KİT’ler, vergi ve diğer kanuni yükümlülüklerin dışında Hazineye iki şekilde katkı yapmaktadır. Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Bunlardan birincisi, sermayedar olmanın bir sonucu olarak, ilgili mevzuata göre hesaplanıp Hazineye yapılan temettü ödemeleri; diğeri ise, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 78 inci maddesi uyarınca gayri safi satış hasılatının azami %15’ine kadar olmak üzere yapılan hasılat payı ödemeleridir. Bu ödemeleri yapacak KİT’ler ve ödeme oranları 30.12.2005 tarih ve 2005/9916 sayılı ve 29.12.2006 tarihli ve 2006/11442 sayılı Bakanlar Kurulu Kararları ile Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, DHMİ, DMO ve TPAO olarak belirlenmiştir. 2012 yılında 224,7 milyon TL’si TPAO’dan, 189 milyon TL’si DHMİ’den, 46,2 milyon TL’si Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’nden, 35,6 milyon TL’si de DMO’dan olmak üzere değinilen dört kuruluştan Hazineye toplam 495,5 milyon TL tutarında hasılat payı ödemesi yapılmıştır. 2012 yılında Hazine adına tahakkuk eden temettü tutarı geçen yılın %18,5 oranında fazlasıyla yaklaşık 3 milyar TL olmuştur. 2012 yılında KİT’lere yükümlü sıfatıyla tahakkuk ettirilen vergi tutarı önceki yılın %40,5 oranında fazlasıyla 9,5 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup 317,2 milyar TL tatarındaki Türkiye vergi hasılatının %3’üne tekabül etmiştir. e) GSYH'ye katkı yönünden: KİT’lerin 2008-2012 yıllarında GSYH’ye katkısı cari fiyatlarla 12/a sayılı, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 12/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Sayıştay 33

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Sektörler Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar %
(1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) 1- Tarım 72.275 7,6 109 0,2 78.776 8,3 101 0,1 92.739 8,4 189 0,2 103.644 8,0 228 0,2 111.690 7,9 257 0,2 2- Sanayi: 187.817 19,8 6.695 3,6 182.045 19,1 9.961 5,5 213.352 19,4 14.565 6,8 258.680 19,9 11.012 4,3 274.899 19,4 11.088 4,0 -M adencilik 13.458 1,4 2.831 21,0 14.235 1,5 2.651 18,6 15.785 1,4 3.320 21,0 19.175 1,5 4.954 25,8 21.200 1,5 3.962 18,7 -İmalat 153.721 16,2 2.332 1,5 144.992 15,2 1.743 1,2 172.112 15,7 1.637 1,0 210.752 16,2 1.884 0,9 221.213 15,6 1.853 0,8 -Enerji 20.638 2,2 1.532 7,4 22.818 2,4 5.567 24,4 25.455 2,3 9.608 37,7 28.753 2,2 4.174 14,5 32.486 2,3 5.273 16,2 3- Hizmetler: 514.600 54,1 11.712 2,3 514.096 54,0 17.200 3,3 573.623 52,2 13.666 2,4 674.112 51,9 13.682 2,0 743.756 52,5 17.847 2,4 -Ulaştırma- haberleşme 135.030 14,2 3.859 2,9 127.284 13,4 6.555 5,1 144.428 13,1 3.884 2,7 176.132 13,6 2.503 1,4 198.581 14,0 3.418 1,7 -Ticaret 116.297 12,2 541 0,5 103.452 10,9 750 0,7 120.869 11,0 906 0,7 156.120 12,0 1.264 0,8 169.666 12,0 871 0,5 -Hizmet,inşaat ve diğer 263.273 27,7 7.312 2,8 283.360 29,7 9.895 3,5 308.326 28,1 8.876 2,9 341.860 26,3 9.915 2,9 375.509 26,5 13.558 3,6 Toplam 774.692 81,5 18.516 2,4 774.917 81,4 27.262 3,5 879.714 80,1 28.420 3,2 1.036.436 79,8 24.922 2,4 1.130.345 79,8 29.192 2,6 4- Devlet hizmetleri 79.893 8,4 89.533 9,4 100.832 9,2 114.516 8,8 131.616 9,3 5- İzafi banka hizmetleri (-) 14.928 1,6 21.708 2,3 19.419 1,8 17.474 1,3 21.926 1,5 Toplam GSYH (Faktör fiy.) 839.657 88,3 18.516 2,2 842.742 88,5 27.262 3,2 961.127 87,5 28.420 3,0 1.133.478 87,3 24.922 2,2 1.240.035 87,6 29.192 2,4 6- İthalat vergileri 110.877 11,7 109.817 11,5 137.672 12,5 164.584 12,7 175.751 12,4 7-Dolaylı vergiler 7.065 7.098 7.844 4.628 5.743 8-Negatif etkiler(*) 1.144 1.782 3.280 2.267 1.610 Toplam GSYH (1998 bazlı) (Alıcı fiyatlarıyla) 950.534 100,0 24.437 2,6 952.559 100,0 32.578 3,4 1.098.799 100,0 32.984 3,0 1.298.062 100,0 27.283 2,1 1.415.786 100,0 33.325 2,4 2008 2009 2010 Çizelge : 12/a - GSM H ve KİTlerin GSM Hye katkısı (Cari fiyatlarla) (M ilyon TL) 2012 2011 (2)KİT'lerin Türkiye GSMHsi içindeki paylarını göstermektedir. (1)Sektörlerin Türkiye GSMH'sì içindeki paylarını göstermektedir. (*) KİTlerde negatif etkiler sübvansiyon şeklindeki Hazine yardımları,başkaca yardımlar ve vergi iadelerinden oluşmaktadır. Kaynak:Türkiye rakamları, TÜİK Temel Ekonomik Göstergeler 1998 yılı bazlı seriden alınmıştır. Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, http://www.tuik.gov.tr/PreTabloArama.do üzerinden hesaplanmıştır. Genel Rapor • 2012 34

Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Sektörler Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar %
(1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) 1- Tarım 72.275 7,6 109 0,2 78.776 8,3 101 0,1 92.739 8,4 189 0,2 103.644 8,0 228 0,2 111.690 7,9 257 0,2 2- Sanayi: 187.817 19,8 6.695 3,6 182.045 19,1 9.961 5,5 213.352 19,4 14.565 6,8 258.680 19,9 11.012 4,3 274.899 19,4 11.088 4,0 -M adencilik 13.458 1,4 2.831 21,0 14.235 1,5 2.651 18,6 15.785 1,4 3.320 21,0 19.175 1,5 4.954 25,8 21.200 1,5 3.962 18,7 -İmalat 153.721 16,2 2.332 1,5 144.992 15,2 1.743 1,2 172.112 15,7 1.637 1,0 210.752 16,2 1.884 0,9 221.213 15,6 1.853 0,8 -Enerji 20.638 2,2 1.532 7,4 22.818 2,4 5.567 24,4 25.455 2,3 9.608 37,7 28.753 2,2 4.174 14,5 32.486 2,3 5.273 16,2 3- Hizmetler: 514.600 54,1 11.712 2,3 514.096 54,0 17.200 3,3 573.623 52,2 13.666 2,4 674.112 51,9 13.682 2,0 743.756 52,5 17.847 2,4 -Ulaştırma- haberleşme 135.030 14,2 3.859 2,9 127.284 13,4 6.555 5,1 144.428 13,1 3.884 2,7 176.132 13,6 2.503 1,4 198.581 14,0 3.418 1,7 -Ticaret 116.297 12,2 541 0,5 103.452 10,9 750 0,7 120.869 11,0 906 0,7 156.120 12,0 1.264 0,8 169.666 12,0 871 0,5 -Hizmet,inşaat ve diğer 263.273 27,7 7.312 2,8 283.360 29,7 9.895 3,5 308.326 28,1 8.876 2,9 341.860 26,3 9.915 2,9 375.509 26,5 13.558 3,6 Toplam 774.692 81,5 18.516 2,4 774.917 81,4 27.262 3,5 879.714 80,1 28.420 3,2 1.036.436 79,8 24.922 2,4 1.130.345 79,8 29.192 2,6 4- Devlet hizmetleri 79.893 8,4 89.533 9,4 100.832 9,2 114.516 8,8 131.616 9,3 5- İzafi banka hizmetleri (-) 14.928 1,6 21.708 2,3 19.419 1,8 17.474 1,3 21.926 1,5 Toplam GSYH (Faktör fiy.) 839.657 88,3 18.516 2,2 842.742 88,5 27.262 3,2 961.127 87,5 28.420 3,0 1.133.478 87,3 24.922 2,2 1.240.035 87,6 29.192 2,4 6- İthalat vergileri 110.877 11,7 109.817 11,5 137.672 12,5 164.584 12,7 175.751 12,4 7-Dolaylı vergiler 7.065 7.098 7.844 4.628 5.743 8-Negatif etkiler() 1.144 1.782 3.280 2.267 1.610 Toplam GSYH (1998 bazlı) (Alıcı fiyatlarıyla) 950.534 100,0 24.437 2,6 952.559 100,0 32.578 3,4 1.098.799 100,0 32.984 3,0 1.298.062 100,0 27.283 2,1 1.415.786 100,0 33.325 2,4 2008 2009 2010 Çizelge : 12/a - GSM H ve KİTlerin GSM Hye katkısı (Cari fiyatlarla) (M ilyon TL) 2012 2011 (2)KİT'lerin Türkiye GSMHsi içindeki paylarını göstermektedir. (1)Sektörlerin Türkiye GSMH'sì içindeki paylarını göstermektedir. (*) KİTlerde negatif etkiler sübvansiyon şeklindeki Hazine yardımları,başkaca yardımlar ve vergi iadelerinden oluşmaktadır. Kaynak:Türkiye rakamları, TÜİK Temel Ekonomik Göstergeler 1998 yılı bazlı seriden alınmıştır. Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, http://www.tuik.gov.tr/PreTabloArama.do üzerinden hesaplanmıştır. Genel Rapor 2012… … … … … … … … … … … … .… … … … … … … … … … … … … … .Sayıştay Sektörler Türkiye KİT % Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Türkiye KİT Tutar % Tutar Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar %
(1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) 1- Tarım 46.244 7,6 70 0,2 47.582 8,3 61 0,1 51.450 8,4 105 0,2 50.739 8,0 112 0,2 53.369 7,9 123 0,2 2- Sanayi : 120.172 19,8 4.284 3,6 109.957 19,1 6.017 5,5 118.364 19,4 8.080 6,8 126.636 19,9 5.391 4,3 131.355 19,4 5.298 4,0 -Madencilik 8.611 1,4 1.811 21,0 8.598 1,5 1.601 18,6 8.757 1,4 1.842 21,0 9.387 1,5 2.425 25,8 10.130 1,5 1.893 18,7 -İmalat 98.356 16,2 1.492 1,5 87.577 15,2 1.053 1,2 95.485 15,7 908 1,0 103.173 16,2 922 0,9 105.702 15,6 885 0,8 -Enerji 13.205 2,2 980 7,4 13.782 2,4 3.363 24,4 14.122 2,3 5.330 37,7 14.076 2,2 2.043 14,5 15.523 2,3 2.520 16,2 3- Hizmetler : 329.260 54,1 7.494 2,3 310.519 54,0 10.389 3,3 318.237 52,2 7.582 2,4 330.010 51,9 6.698 2,0 355.388 52,5 8.528 2,4 -Ulaştırma- haberleşme 86.397 14,2 2.469 2,9 76.881 13,4 3.959 5,1 80.126 13,1 2.155 2,7 86.225 13,6 1.225 1,4 94.888 14,0 1.633 1,7 -Ticaret 74.411 12,2 346 0,5 62.486 10,9 453 0,7 67.056 11,0 503 0,7 76.428 12,0 619 0,8 81.071 12,0 416 0,5 -Hizmet,inşaat ve diğer 168.452 27,7 4.678 2,8 171.152 29,7 5.977 3,5 171.055 28,1 4.924 2,9 167.357 26,3 4.854 2,9 179.429 26,5 6.478 3,6 Toplam 495.676 81,5 11.847 2,4 468.058 81,4 16.467 3,5 488.052 80,1 15.767 3,2 507.385 79,8 12.201 2,4 540.111 79,8 13.949 2,6 4- Devlet hizmetleri 51.118 8,4 54.079 9,4 55.940 9,2 56.061 8,8 62.890 9,3 5- İzafi banka hizmetleri (-) 9.551 1,6 13.112 2,3 10.773 1,8 8.554 1,3 10.477 1,5 Toplam GSYH (Faktör fiy.) 537.243 88,3 11.847 2,2 509.025 88,5 16.467 3,2 533.219 87,5 15.767 3,0 554.892 87,3 12.201 2,2 592.524 87,6 13.949 2,4 6- İthalat vergileri 70.943 11,7 66.331 11,5 76.378 12,5 80.572 12,7 83.979 12,4 7-Dolaylı vergiler 4.520 4.287 4.352 2.266 2.744 8-Negatif etkiler() 728 1.076 1.820 1.110 769 Toplam GSYH (1998 bazlı) (Alıcı fiyatlarıyla) 608.186 100,0 15.640 2,6 575.356 100,0 19.677 3,4 609.597 100,0 18.299 3,0 635.464 100,0 13.356 2,1 676.503 100,0 15.924 2,4 (1)Sektörlerin Türkiye GSMH'sì içindeki paylarını göstermektedir. Çizelge : 12/b - GSMH ve KİTlerin GSMHye katkısı (2003 yılı fiyatlarıyla) (Milyon TL) (2)KİT'lerin Türkiye GSMHsi içindeki paylarını göstermektedir. Kaynak:Türkiye rakamları, TÜİK Temel Ekonomik Göstergeler 1998 yılı bazlı seri (Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla, http://www.tuik.gov.tr/PreTabloArama.do) üzerinden hesaplanmıştır.2012 2011 (*) KİTlerde negatif etkiler sübvansiyon şeklindeki Hazine yardımları,başkaca yardımlar ve vergi iadelerinden oluşmaktadır. 2010 2008 2009 Sayıştay 35

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008 yılında Türkiye’de yaratılan 950,5 milyar TL tutarındaki GSYH’nin, (alıcı fiyatlarıyla) %2,6 oranında 24,4 milyar TL’si KİT’lere aittir. KİT’lerin alıcı fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2012 yılında 33,2 milyar TL olurken; GSYH içindeki payı da %2,4 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde, dalgalı bir seyir izlemekle birlikte, toplam GSYH içindeki KİT payının azalmasında TEDAŞ’ın bağlı ortaklıklarından önemli bir bölümünün hisse satışı veya işletme hakkı devri suretiyle özelleştirilmesi etkili olmuştur. 2008-2012 yıllarında KİT’lerin yarattığı katma değerin sektörler itibarıyla büyüme hızları, Türkiye değerleriyle karşılaştırmalı olarak 13 sayılı çizelgede gösterilmiştir. (%) TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT 1- Tarım 3,9 (4,9) 2,9 (12,5) 8,1 71,9 (1,4) 6,4 5,2 10,0 2- Sanayi : 3,1 (6,2) (8,5) 40,5 7,6 34,3 7,0 (33,3) 3,7 (1,7) -Madencilik 18,2 107,3 (0,1) (11,6) 1,9 15,0 7,2 31,7 7,9 (21,9) -İmalat 0,2 (14,9) (11,0) (29,4) 9,0 (13,7) 8,1 1,6 2,5 (4,0) -Enerji 18,4 (49,5) 4,4 243,0 2,5 58,5 (0,3) (61,7) 10,3 23,3 3- Hizmetler : 5,8 (7,7) (5,7) 38,6 2,5 (27,0) 3,7 (11,7) 7,7 27,3 -Ulaştırma- haberleşme 6,2 (19,8) (11,0) 60,4 4,2 (45,6) 7,6 (43,1) 10,0 33,3 -Ticaret 4,3 113,9 (16,0) 30,9 7,3 11,0 14,0 23,1 6,1 (32,7) -Hizmet, inşaat ve diğer 6,2 (4,1) 1,6 27,7 (0,1) (17,6) (2,2) (1,4) 7,2 33,5 Ara toplam 4,9 (7,2) (5,6) 39,0 4,3 (4,2) 4,0 (22,6) 6,4 14,3 4- Devlet hizmetleri 3,3 5,8 3,4 0,2 12,2 5- İzafi banka hizmetleri (-) 6,8 37,3 (17,8) (20,6) 22,5 Toplam GSYH (Fak.fiy.) 4,8 (7,2) (5,3) 39,0 4,8 (4,2) 4,1 (22,6) 6,8 14,3 6-İthalat vergileri 0,8 (6,5) 15,1 5,5 4,2 7-Dolaylı vergiler (30,8) (5,2) 1,5 (47,9) 21,1 8-Negatif etkiler 35,8 47,0 69,1 (39,0) (30,7) Toplam GSYH (Alıcı fiy.) 4,3 (16,7) (5,4) 25,8 6,0 (7,0) 4,2 (27,0) 6,5 19,2 2011 2012 Çizelge : 13 - GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) Sektörler 2008 2009 2010 2003 yılı sabit fiyatlarıyla GSYH’deki büyüme hızı incelendiğinde; Türkiye milli geliri yıllar itibarıyla belirli oranlarda artış gösterirken, 2009 yılında azalış göstermiştir. KİT’lerin milli gelire katkısı 2009 ve 2012 yıllarında artış gösterirken, diğer yıllarda azalmıştır.
Genel Rapor • 2012 36

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008 yılında Türkiye’de yaratılan 950,5 milyar TL tutarındaki GSYH’nin, (alıcı fiyatlarıyla) %2,6 oranında 24,4 milyar TL’si KİT’lere aittir. KİT’lerin alıcı fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2012 yılında 33,2 milyar TL olurken; GSYH içindeki payı da %2,4 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde, dalgalı bir seyir izlemekle birlikte, toplam GSYH içindeki KİT payının azalmasında TEDAŞ’ın bağlı ortaklıklarından önemli bir bölümünün hisse satışı veya işletme hakkı devri suretiyle özelleştirilmesi etkili olmuştur. 2008-2012 yıllarında KİT’lerin yarattığı katma değerin sektörler itibarıyla büyüme hızları, Türkiye değerleriyle karşılaştırmalı olarak 13 sayılı çizelgede gösterilmiştir. (%) TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT TR KİT 1- Tarım 3,9 (4,9) 2,9 (12,5) 8,1 71,9 (1,4) 6,4 5,2 10,0 2- Sanayi : 3,1 (6,2) (8,5) 40,5 7,6 34,3 7,0 (33,3) 3,7 (1,7) -Madencilik 18,2 107,3 (0,1) (11,6) 1,9 15,0 7,2 31,7 7,9 (21,9) -İmalat 0,2 (14,9) (11,0) (29,4) 9,0 (13,7) 8,1 1,6 2,5 (4,0) -Enerji 18,4 (49,5) 4,4 243,0 2,5 58,5 (0,3) (61,7) 10,3 23,3 3- Hizmetler : 5,8 (7,7) (5,7) 38,6 2,5 (27,0) 3,7 (11,7) 7,7 27,3 -Ulaştırma- haberleşme 6,2 (19,8) (11,0) 60,4 4,2 (45,6) 7,6 (43,1) 10,0 33,3 -Ticaret 4,3 113,9 (16,0) 30,9 7,3 11,0 14,0 23,1 6,1 (32,7) -Hizmet, inşaat ve diğer 6,2 (4,1) 1,6 27,7 (0,1) (17,6) (2,2) (1,4) 7,2 33,5 Ara toplam 4,9 (7,2) (5,6) 39,0 4,3 (4,2) 4,0 (22,6) 6,4 14,3 4- Devlet hizmetleri 3,3 5,8 3,4 0,2 12,2 5- İzafi banka hizmetleri (-) 6,8 37,3 (17,8) (20,6) 22,5 Toplam GSYH (Fak.fiy.) 4,8 (7,2) (5,3) 39,0 4,8 (4,2) 4,1 (22,6) 6,8 14,3 6-İthalat vergileri 0,8 (6,5) 15,1 5,5 4,2 7-Dolaylı vergiler (30,8) (5,2) 1,5 (47,9) 21,1 8-Negatif etkiler 35,8 47,0 69,1 (39,0) (30,7) Toplam GSYH (Alıcı fiy.) 4,3 (16,7) (5,4) 25,8 6,0 (7,0) 4,2 (27,0) 6,5 19,2 2011 2012 Çizelge : 13 - GSMH büyüme hızları (2003 yılı fiyatlarıyla) Sektörler 2008 2009 2010 2003 yılı sabit fiyatlarıyla GSYH’deki büyüme hızı incelendiğinde; Türkiye milli geliri yıllar itibarıyla belirli oranlarda artış gösterirken, 2009 yılında azalış göstermiştir. KİT’lerin milli gelire katkısı 2009 ve 2012 yıllarında artış gösterirken, diğer yıllarda azalmıştır.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay C-İSTİHDAM 1-İstihdamla ilgili hedef ve politikalar: 233 sayılı KHK’ya tabi olan KİT ve bağlı ortaklıklarında personel istihdamının temel ilkeleri, KİT personel rejimini düzenleyen 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı KHK’nın 2 nci maddesinde düzenlenmiştir. 399 sayılı KHK’nın temel ilkeler başlıklı 2 nci maddesinde; "Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi personelin hizmet şartlarına, statülerine, hak, yükümlülük ve sorumluluklarına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesinde; a)İşin gerektirdiği nitelikleri haiz elemanların işe alınması ve işin gereğine uygun olarak yetiştirilmesi, b)Verimlilik ve kârlılık ilkelerine bağlı olarak maliyet bilinci içinde çalıştırılması, c)Çalıştığı kuruluşta göreve devamını özendirecek bir özlük hakları sisteminin gerçekleştirilmesi, d)Yaratıcılığı, girişimciliği, başarı ve çabasının maddi ve manevi olarak değerlendirilmesinin teşviki, ilkeleri göz önünde bulundurulur.” denilmiştir. Kalkınma planlarında da KİT’lerdeki istihdama ilişkin hedef ve politikalar yer almaktadır. Önceki beş yıllık planlarda, KİT’lere özel bir önem atfedilmekte ve KİT’ler ve KİT’lerde istihdamla ilgili hedef ve politikalar ayrı bir başlıkta ele alınmakta iken; 2007-2013 yıllarını kapsayan IX. Kalkınma Planının temel ilkeleri arasında yer alan, “Ekonomik, sosyal ve kültürel alanlara bütüncül bir yaklaşım, rekabetçi bir piyasa, etkin bir kamu yönetimi, devletin ticari mal ve hizmet üretiminden çekilerek, politika oluşturma, düzenleme ve denetleme işlevlerinin güçlendirilmesi” esasları doğrultusunda, KİT’lere ve KİT istihdamına ilişkin hedef ve politikalar ayrı bir başlık altında gösterilmemiş, genel olarak sektörlere ilişkin stratejik hedef ve politikalar içinde yer almıştır. IX. Kalkınma Planının, “7.2.1. İşgücü Piyasasının Geliştirilmesi” başlığı altında; işgücü piyasasının daha esnek ve hareketli bir yapıya kavuşması, istihdam üzerindeki yüklerin kademeli bir şekilde düşürülmesi, esas ücret ağırlıklı bir ücret politikası izlenmesi, Ülkemizdeki mevcut sosyal diyalog mekanizmalarının güçlendirilmesi, kadınlar, gençler, uzun süreli işsizler, özürlüler ve eski hükümlüler için fırsat eşitliği sağlanması, İstihdam kurumlarının kapasitelerinin geliştirilmesi, hizmet alanlarının çeşitlendirilmesi ve hizmet sunulan hedef grupların genişletilmesine yönelik hedef ve politikalar öngörülmüştür. IX. Kalkınma Planının, “7.5.3. Kamu Kesiminde İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi” başlığı altında ise; “-Kamu personelinin kurum ve kuruluşlar ile bölgeler arasında dengesiz dağılımı önlenecek, bu amaçla norm kadro uygulamasına işlerlik kazandırılarak gerekli sayı ve nitelikte personel istihdamı sağlanacaktır. -Kamu kurum ve kuruluşlarında tüm çalışanların yetkin bir seviyeye ulaştırılması ve değişen koşullara uyum sağlaması için etkili bir insan kaynakları planlaması yapılacaktır. Bu Sayıştay 37

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay kapsamda hazırlanacak programlar ile çalışanlar sürekli bir şekilde eğitim, öğretim ve geliştirme süreçlerinden geçirilerek, işlerini verimli bir şekilde yürütecek gerekli bilgi ve beceriye kavuşturulacaktır. -Personel değerlendirme sistemi gözden geçirilecek, personel performansını objektif ve saydam biçimde ölçmeyi sağlayacak standartlar, görevlerin özellikleri de dikkate alınarak geliştirilecek ve uygulanacaktır. -Kamu personelinin uymaları gereken mesleki etik kurallarını ayrıntılı olarak gösteren yasal düzenlemeler yapılacaktır. -Kamu personelinin bilgi ve iletişim teknolojileri farkındalığı ve yetkinliği geliştirilecektir. -Uzman kamu personelinin bilgi birikimi ve tecrübelerinden azami seviyede faydalanılarak etkinlik ve verimliliğin artırılması amacıyla, farklı kurum ve kuruluşlarda görevlendirilmelerine imkan tanıyacak esnek çalışma modelleri benimsenecek, ilgili mevzuat düzenlemeleri gerçekleştirilecektir.” denilmiştir. KİT’lerde istihdama ilişkin yasal düzenleme, ilke, hedef ve politikalar; yıllık kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman programı kararnameleri, Bakanlar Kurulu kararları, Başbakanlık tarafından ihtiyaç duyulan zamanlarda yayımlanan genelgeler, yıllık işletme bütçeleri ve yönetim kurulu kararları ile uygulamaya geçirilmektedir. 233 sayılı KHK’nın 29 uncu maddesi gereği, 11.10.2011 tarih ve 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yayımlanan, KİT ve Bağlı Ortaklıklarının 2012 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının genel ilkeleri düzenleyen 3 üncü maddesinin (1/b) bendinde; etkin bir insan kaynakları politikası izlenmesi, bu çerçevede, tüm personelin kamu teşebbüsü içinde rasyonel bir şekilde dağıtılması ve atıl duran personelin eleman açığı bulunan diğer hizmet birimlerine kaydırılmasının sağlanması öngörülmüştür. Kararnamenin istihdama ilişkin ikinci bölümünde (4-11 inci maddeler) ise; teşebbüs içi eleman nakli suretiyle personel ihtiyacının karşılanmasının mümkün olmadığı hallerde; 2011 yılında ayrılan eleman sayısının en fazla %25’i kadar personelin açıktan ve/veya naklen atanması, 2011 yılında ayrılan eleman sayısının en fazla %10’u kadar personelin de özelleştirme uygulamaları nedeniyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilen nakle tabi personelden atanması konusunda teşebbüs yönetim kurulunun yetkili olacağı; uluslararası standartlar çerçevesinde istihdamına gerek görülen özel niteliklere sahip personel ile yeni üretim tesisi kurulması ve/veya yeni hizmet birimlerinin faaliyete geçmesi halinde bu tesisler için gerekli personel ve Ar-Ge faaliyetleri için istihdamı gereken personelin öncelikle 4 üncü madde kapsamında karşılanacağı, bunun mümkün olmadığı hallerde teşebbüsçe sunulacak detaylı analiz ve gerekçeler üzerine Hazine Müsteşarlığınca yapılacak değerlendirme ve verilecek uygun görüş çerçevesinde, Devlet Personel Başkanlığınca unvan değişikliği yapılmaksızın sonuçlandırılacağı, bu kapsamda yapılacak ilave personel atamalarının hiçbir şekilde 2011 yılında ayrılan eleman sayısının %65’ini geçemeyeceği; belirtilmiştir. Ayrıca teşebbüslerde, 5620 sayılı Kanun çerçevesinde, yıl içerisinde 179 prim gün süresini aşmamak üzere sadece mevsimlik ve/veya kampanya işlerinde geçici işçi Genel Rapor • 2012 38

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay kapsamda hazırlanacak programlar ile çalışanlar sürekli bir şekilde eğitim, öğretim ve geliştirme süreçlerinden geçirilerek, işlerini verimli bir şekilde yürütecek gerekli bilgi ve beceriye kavuşturulacaktır. -Personel değerlendirme sistemi gözden geçirilecek, personel performansını objektif ve saydam biçimde ölçmeyi sağlayacak standartlar, görevlerin özellikleri de dikkate alınarak geliştirilecek ve uygulanacaktır. -Kamu personelinin uymaları gereken mesleki etik kurallarını ayrıntılı olarak gösteren yasal düzenlemeler yapılacaktır. -Kamu personelinin bilgi ve iletişim teknolojileri farkındalığı ve yetkinliği geliştirilecektir. -Uzman kamu personelinin bilgi birikimi ve tecrübelerinden azami seviyede faydalanılarak etkinlik ve verimliliğin artırılması amacıyla, farklı kurum ve kuruluşlarda görevlendirilmelerine imkan tanıyacak esnek çalışma modelleri benimsenecek, ilgili mevzuat düzenlemeleri gerçekleştirilecektir.” denilmiştir. KİT’lerde istihdama ilişkin yasal düzenleme, ilke, hedef ve politikalar; yıllık kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları genel yatırım ve finansman programı kararnameleri, Bakanlar Kurulu kararları, Başbakanlık tarafından ihtiyaç duyulan zamanlarda yayımlanan genelgeler, yıllık işletme bütçeleri ve yönetim kurulu kararları ile uygulamaya geçirilmektedir. 233 sayılı KHK’nın 29 uncu maddesi gereği, 11.10.2011 tarih ve 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yayımlanan, KİT ve Bağlı Ortaklıklarının 2012 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının genel ilkeleri düzenleyen 3 üncü maddesinin (1/b) bendinde; etkin bir insan kaynakları politikası izlenmesi, bu çerçevede, tüm personelin kamu teşebbüsü içinde rasyonel bir şekilde dağıtılması ve atıl duran personelin eleman açığı bulunan diğer hizmet birimlerine kaydırılmasının sağlanması öngörülmüştür. Kararnamenin istihdama ilişkin ikinci bölümünde (4-11 inci maddeler) ise; teşebbüs içi eleman nakli suretiyle personel ihtiyacının karşılanmasının mümkün olmadığı hallerde; 2011 yılında ayrılan eleman sayısının en fazla %25’i kadar personelin açıktan ve/veya naklen atanması, 2011 yılında ayrılan eleman sayısının en fazla %10’u kadar personelin de özelleştirme uygulamaları nedeniyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilen nakle tabi personelden atanması konusunda teşebbüs yönetim kurulunun yetkili olacağı; uluslararası standartlar çerçevesinde istihdamına gerek görülen özel niteliklere sahip personel ile yeni üretim tesisi kurulması ve/veya yeni hizmet birimlerinin faaliyete geçmesi halinde bu tesisler için gerekli personel ve Ar-Ge faaliyetleri için istihdamı gereken personelin öncelikle 4 üncü madde kapsamında karşılanacağı, bunun mümkün olmadığı hallerde teşebbüsçe sunulacak detaylı analiz ve gerekçeler üzerine Hazine Müsteşarlığınca yapılacak değerlendirme ve verilecek uygun görüş çerçevesinde, Devlet Personel Başkanlığınca unvan değişikliği yapılmaksızın sonuçlandırılacağı, bu kapsamda yapılacak ilave personel atamalarının hiçbir şekilde 2011 yılında ayrılan eleman sayısının %65’ini geçemeyeceği; belirtilmiştir. Ayrıca teşebbüslerde, 5620 sayılı Kanun çerçevesinde, yıl içerisinde 179 prim gün süresini aşmamak üzere sadece mevsimlik ve/veya kampanya işlerinde geçici işçi Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay çalıştırılabilmesi; maaş ve ücretleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca karşılanan kuruluşlarda 2011 yılı içinde emeklilik veya iş akdi feshi nedeniyle ayrılan işçilerin pozisyonlarının tamamının 30.06.2012 tarihine kadar yönetim kurulu kararı ile iptal edilmesi; bu kararda düzenlenmemiş olan her türlü personel alımından önce ilgisine göre Hazine Müsteşarlığı veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığından izin alınması; öngörülmüştür. 2-Personel istihdamı şekilleri, ilgili mevzuat ve gelişmeler: Başlangıçta özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren KİT’lerin personeli hakkında ilk yasal düzenleme, 03.07.1939 tarihli, Bankalar ve Devlet Müesseseleri Memurları Aylıklarının Tevhid ve Teadülü Hakkında 3659 sayılı Kanunla yapılmıştır. Kanun memurlar ve müstahdemler için düzenlemeler getirmiş, işçiler özel hukuk hükümlerine tabi olmaya devam etmiştir. 3659 sayılı Kanun ve değişiklikleri, bu Kanuna tabi kurumların personeli hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar uygulanmış, bu personel, 1970 yılında 1327 sayılı Kanunla eklenen Ek geçici 9 ve 21 inci maddeler çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilişkilendirilmiştir. Daha sonra KİT’lerle ilgili olarak çıkarılan 60 sayılı KHK, 2929 sayılı Kanun ve 233 sayılı KHK ile, KİT personel rejiminin ayrı bir kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. Bu amaçla 233 sayılı KHK’nın personele ilişkin hükümlerinde önemli düzenlemeler yapan 05.01.1988 tarih ve 308 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinde; KİT’lerde istihdam edilecek personel olarak sadece sözleşmeli personel ve işçiler sayılmış, memurlar sayılmamıştır. Memur statüsündeki mevcut personelin sözleşmeli personel statüsüne geçmesi, geçmek istemeyenlerin ise mevcut statülerinde istihdam edilmeye devam edilmesi yönünde düzenlemeler yapılmıştır. 308 sayılı KHK kapsamında sözleşme imzalamamış ve sözleşmeli statüye geçmemiş olan memur statüsündeki personel 657 sayılı Kanunun Ek geçici 9 ve 21 inci maddeleri yollaması ile 657 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmaya devam etmişlerdir. Anayasa Mahkemesi E. 1988/5 ve K. 1988/55 sayılı kararında; söz konusu 3 üncü maddenin, Anayasanın 128 inci maddesinde yer alan “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür…” hükmüne aykırı olduğuna karar vermiş ve bu maddeyi iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçeleri de dikkate alınarak hazırlanan 22.01.1990 tarih ve 399 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin (a) bendinde istihdam şekilleri; memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirlenmiştir. Aynı maddenin, 05.02.1992 tarih ve 3771 sayılı Kanunla değişik (b) bendinde; “Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin kârlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibarıyla kuruluşunun kârlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, Sayıştay 39

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almış ve memurlarca yürütülecek görevler ve memurların kadro unvanları belirlenmiştir. 399 sayılı KHK’nın (b) bendinin, 3771 sayılı Kanun ile değişmeden önceki 1 inci fıkrasında, unvanları sayılan veya unvanları 1 sayılı cetvelde yer alan kadrolara atanan personelin atandıkları kadrolarda sözleşmeli olarak da çalıştırılabilmelerine olanak sağlanmışken; bu fıkra hükmü Anayasa Mahkemesi’nin E. 1990/12 ve K. 1991/7 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. 3771 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemeden sonra söz konusu personel, imzaladıkları sözleşmeleri iptal edilerek, memur kadrolarında istihdam edilmişlerdir. 399 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin (c) bendinde ise; “(b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.” hükmü yer almaktadır. 3 üncü maddenin (e) bendinde de, işçilerin bu KHK’ya tabi olmadığı belirtilmiştir. 399 sayılı KHK ile, 2 nci maddede belirtilen ilkeler doğrultusunda, KİT’lerde istihdam edilen sözleşmeli personelin hizmete alınması, görev ve yetkileri, nitelikleri, atanması, ilerlemesi, yükselmesi, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük hakları düzenlenmiştir. Memur ve sözleşmeli personel, çalışma şartları ile özlük ve mali hakları 657 sayılı Kanun ve 399 sayılı KHK’da düzenlenmiş olmakla birlikte, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu gereğince, sendika üyesi olabilmekte ve ücretlerinin belirlenmesi konusunda hükümetle toplu görüşme yapabilmektedir. KİT’lerde işçi personelin istihdamı; 10.6.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4857 sayılı İş Kanunu ile 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14 üncü maddesi hükümlerine göre yürütülmektedir. İşçi personelin ücret ve diğer hakları 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ile düzenlenmiş iken, 07.11.2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu bu kanunları yürürlükten kaldırmıştır. KİT’lerde 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak çalışan işçiler; -Üretim yerlerinde ve bürolarda toplu iş sözleşmesi hükümlerine tabi olarak çalışanlar, -İşveren vekili durumunda bulunan veya sendika üyesi olması yasaklananlar veyahut ta bunlardan olmamakla beraber işverenle toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili işçi sendikası üyesi olmayan ve bu sendikaya dayanışma aidatı ödemediklerinden haklarında toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanmayan ve kapsam dışı olarak nitelendirilen personel, Genel Rapor • 2012 40

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almış ve memurlarca yürütülecek görevler ve memurların kadro unvanları belirlenmiştir. 399 sayılı KHK’nın (b) bendinin, 3771 sayılı Kanun ile değişmeden önceki 1 inci fıkrasında, unvanları sayılan veya unvanları 1 sayılı cetvelde yer alan kadrolara atanan personelin atandıkları kadrolarda sözleşmeli olarak da çalıştırılabilmelerine olanak sağlanmışken; bu fıkra hükmü Anayasa Mahkemesi’nin E. 1990/12 ve K. 1991/7 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. 3771 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemeden sonra söz konusu personel, imzaladıkları sözleşmeleri iptal edilerek, memur kadrolarında istihdam edilmişlerdir. 399 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin (c) bendinde ise; “(b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.” hükmü yer almaktadır. 3 üncü maddenin (e) bendinde de, işçilerin bu KHK’ya tabi olmadığı belirtilmiştir. 399 sayılı KHK ile, 2 nci maddede belirtilen ilkeler doğrultusunda, KİT’lerde istihdam edilen sözleşmeli personelin hizmete alınması, görev ve yetkileri, nitelikleri, atanması, ilerlemesi, yükselmesi, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük hakları düzenlenmiştir. Memur ve sözleşmeli personel, çalışma şartları ile özlük ve mali hakları 657 sayılı Kanun ve 399 sayılı KHK’da düzenlenmiş olmakla birlikte, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu gereğince, sendika üyesi olabilmekte ve ücretlerinin belirlenmesi konusunda hükümetle toplu görüşme yapabilmektedir. KİT’lerde işçi personelin istihdamı; 10.6.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4857 sayılı İş Kanunu ile 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14 üncü maddesi hükümlerine göre yürütülmektedir. İşçi personelin ücret ve diğer hakları 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ile düzenlenmiş iken, 07.11.2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu bu kanunları yürürlükten kaldırmıştır. KİT’lerde 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak çalışan işçiler; -Üretim yerlerinde ve bürolarda toplu iş sözleşmesi hükümlerine tabi olarak çalışanlar, -İşveren vekili durumunda bulunan veya sendika üyesi olması yasaklananlar veyahut ta bunlardan olmamakla beraber işverenle toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili işçi sendikası üyesi olmayan ve bu sendikaya dayanışma aidatı ödemediklerinden haklarında toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanmayan ve kapsam dışı olarak nitelendirilen personel, Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay -Kamuda geçici işçi çalıştırılması hakkında 5620 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında bir mali yılda 6 aydan az olmak üzere çalıştırılan geçici işçiler, olmak üzere üç ayrı grupta toplanmaktadır. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 37 nci maddesi gereğince, özelleştirme programına alınan kuruluşlar özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak 233 sayılı KHK kapsamı dışına çıkarılmaktadır. Ancak, bu kuruluşların personeli programa alınma tarihindeki statülerini korumakta ve özelleşmenin gerçekleştiği tarihe kadar bulundukları statülerde çalışmaya devam etmektedirler. Bu bakımdan özelleştirme programındaki kuruluşların personeli de KİT personeli olarak değerlendirilmektedir. Aynı şekilde, kamu bankalarının yeniden yapılandırılması ve özelleştirmeye hazırlanmasını düzenleyen 4603 sayılı Kanun’un 1 inci maddesi ile kamu bankaları 233 ve 399 sayılı KHK’ların kapsamından çıkarılmıştır. Ancak, 2 nci maddenin üçüncü bendi “Bankaların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personeli hakkında aylık, özlük ve emeklilikleri yönünden tabi oldukları mevzuatın uygulanmasına devam olunur. Bunlardan uygun görülenler istekleri halinde, emeklilik statüleri devam etmek üzere özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılabilir.” hükmünü amir bulunmaktadır. KİT’lerde çalışan personelin statüsünde görülen farklılıklar, kuruluşlarda aynı veya benzer nitelikteki hizmetlerin değişik statülerde çalışan personel eliyle görülmesine ve dolayısıyla da bu personele farklı olanakların sağlanmasına neden olmaktadır. 3-Personel sayıları ve personele yapılan harcamalar: KİT statüsündeki kuruluşlarda, Bakanlar Kurulu kararları ile belirlenen memur kadroları ve sözleşmeli personel pozisyonları ile yıllık bütçeler ve yönetim kurulu kararları ile belirlenen işçi kadrolarının 2012 yılı toplamı 222 bin adettir. Buna göre, kuruluşlarda 2012 yılında fiilen kullanılmayan boş kadroların bulunduğu anlaşılmaktadır. Başka bir ifade ile kuruluşların kadro ve personel ihtiyacı mevcut istihdam ile karşılanamamaktadır. Ancak, mevcut kadrolar bilimsel iş analizlerine dayalı olarak belirlenmiş norm kadrolar değildir. Kuruluşlarda bilimsel iş analizlerine dayalı olarak norm kadroların tespit edilmesi yönünde bazı çalışmalar yapılmış ise de bu çalışmalar sonuçlandırılarak uygulanır hale getirilememiştir. 20.12.2000 tarih ve 24266 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2000/1658 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uygulanacak Usul ve Esaslar” çerçevesinde KİT’lerde norm kadro tespit çalışmaları başlatılmıştır. Söz konusu Usul ve Esasların 8 inci maddesinde; çalışmaların 2001-2003 yılları arasında tamamlanması, 9 uncu maddesinde tamamlanan çalışmaların Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığına gönderilmesi ve 10 uncu maddesinde çalışmaların Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve ilgili kurum temsilcilerinden oluşturulacak komisyonlar tarafından konuyla ilgili mevzuat açısından incelenmesi ve sonuçlandırılması öngörülmüştür. Başbakanlık Makamının 2001/39 sayılı Genelgesi ile kuruluşlar bazında bir takvime de bağlanmış olan bu çalışmalar birçok KİT’te tamamlanmış ve Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına gönderilmiştir. Sayıştay 41

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Ancak, bu çalışmalar Usul ve Esasların 10 uncu maddesinde öngörüldüğü şekilde sonuçlandırılmadan, 27.12.2003 tarih ve 25329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2003/6532 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uyulacak Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar” yürürlüğe konulmuştur. Bu kapsamda, Usul ve Esasların 8 inci maddesi değiştirilmiş ve norm kadro çalışmalarının öncelikle Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca belirlenen kuruluşlarda sonuçlandırılması, uygulama sonuçlarına göre, kapsama dahil diğer kuruluşlardan Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca uygun görülecekler için Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı süresini kapsayan dönemde başlamak üzere ayrıca takvim belirlenmesi, öngörülmüştür. Ayrıca geçici 1 inci madde ile, bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sözleşme imzalamış ve çalışma başlatmış olan kuruluşların bu çalışmaları sonuçlandırmaları, bunun dışındaki kuruluşların Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca kendileri için yeni bir takvim belirlenmesine kadar norm kadro çalışmalarına başlamamaları hükmü getirilmiştir. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planının süresi 2005 yılında bittiği halde, söz konusu Usul ve Esasların 8 inci maddesi kapsamında KİT’ler için yeni takvim belirlenmemiş ve yapılmış çalışmalar henüz sonuçlandırılmamıştır. KİT’lerde çalışan personel sayısı yıllar itibarıyla sürekli azalma eğilimi içindedir. 2007 yılında ortalama olarak 260.853 kişi, yılsonu itibarıyla 254.208 kişi istihdam edilmiş iken; 2012 yılında ortalama olarak 213.606 kişi, yılsonu itibarıyla 209.229 kişi istihdam edilmiştir. 2008-2012 döneminde ortalama personel sayısı %18,1 oranında 47.247 kişi, yılsonu personel sayısı ise % 17,7 oranında 44.979 kişi azalmıştır. 2007 yılı ortalama ve yıl sonu personel sayıları 100 kabul edildiğinde, 2012 yılı ortalama personel sayısının 81,9’a, yıl sonu personel sayısının ise 82,3’e düştüğü görülmektedir. Yıl sonu çalışan personel sayısında son beş yılda mali sektör dışındaki tüm sektörlerde azalma olmuştur. Azalma özellikle imalat sanayi ve enerji sektörlerinde daha yoğundur. Çalışan personel sayısındaki azalmalar esas itibarıyla, 4046 sayılı Kanun kapsamında KİT’lerin özelleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Ancak faaliyet göstermeye devam eden KİT’lerdeki bazı hizmetlerin özelleştirilmesi de bu azalmada etkili olmaktadır. Bazı hizmetlerin hizmet alımı suretiyle yüklenicilere gördürülmesi nedeni ile emeklilik veya diğer şekillerde kuruluşlardan ayrılan personelin yerine yeni personel alınmasına kısıtlamalar getirilmekte ve personel sayısı azalmaktadır. KİT statüsündeki kuruluşlarda 2008-2012 yıllarında çalışan toplam personelin sektörler itibarıyla yıllık ortalama ve yılsonu sayıları 14 sayılı, bunlara yapılan harcamalar 15 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 42

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Ancak, bu çalışmalar Usul ve Esasların 10 uncu maddesinde öngörüldüğü şekilde sonuçlandırılmadan, 27.12.2003 tarih ve 25329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2003/6532 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uyulacak Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar” yürürlüğe konulmuştur. Bu kapsamda, Usul ve Esasların 8 inci maddesi değiştirilmiş ve norm kadro çalışmalarının öncelikle Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca belirlenen kuruluşlarda sonuçlandırılması, uygulama sonuçlarına göre, kapsama dahil diğer kuruluşlardan Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca uygun görülecekler için Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı süresini kapsayan dönemde başlamak üzere ayrıca takvim belirlenmesi, öngörülmüştür. Ayrıca geçici 1 inci madde ile, bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sözleşme imzalamış ve çalışma başlatmış olan kuruluşların bu çalışmaları sonuçlandırmaları, bunun dışındaki kuruluşların Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınca kendileri için yeni bir takvim belirlenmesine kadar norm kadro çalışmalarına başlamamaları hükmü getirilmiştir. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planının süresi 2005 yılında bittiği halde, söz konusu Usul ve Esasların 8 inci maddesi kapsamında KİT’ler için yeni takvim belirlenmemiş ve yapılmış çalışmalar henüz sonuçlandırılmamıştır. KİT’lerde çalışan personel sayısı yıllar itibarıyla sürekli azalma eğilimi içindedir. 2007 yılında ortalama olarak 260.853 kişi, yılsonu itibarıyla 254.208 kişi istihdam edilmiş iken; 2012 yılında ortalama olarak 213.606 kişi, yılsonu itibarıyla 209.229 kişi istihdam edilmiştir. 2008-2012 döneminde ortalama personel sayısı %18,1 oranında 47.247 kişi, yılsonu personel sayısı ise % 17,7 oranında 44.979 kişi azalmıştır. 2007 yılı ortalama ve yıl sonu personel sayıları 100 kabul edildiğinde, 2012 yılı ortalama personel sayısının 81,9’a, yıl sonu personel sayısının ise 82,3’e düştüğü görülmektedir. Yıl sonu çalışan personel sayısında son beş yılda mali sektör dışındaki tüm sektörlerde azalma olmuştur. Azalma özellikle imalat sanayi ve enerji sektörlerinde daha yoğundur. Çalışan personel sayısındaki azalmalar esas itibarıyla, 4046 sayılı Kanun kapsamında KİT’lerin özelleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Ancak faaliyet göstermeye devam eden KİT’lerdeki bazı hizmetlerin özelleştirilmesi de bu azalmada etkili olmaktadır. Bazı hizmetlerin hizmet alımı suretiyle yüklenicilere gördürülmesi nedeni ile emeklilik veya diğer şekillerde kuruluşlardan ayrılan personelin yerine yeni personel alınmasına kısıtlamalar getirilmekte ve personel sayısı azalmaktadır. KİT statüsündeki kuruluşlarda 2008-2012 yıllarında çalışan toplam personelin sektörler itibarıyla yıllık ortalama ve yılsonu sayıları 14 sayılı, bunlara yapılan harcamalar 15 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 43
( Kişi ) Son iki Son iki 2008 2009 2010 2011 2012 yıl farkı 2008 2009 2010 2011 2012 yıl farkı 1-Tarım 4.096 3.844 3.688 3.715 3.582 (133) 3.998 3.681 3.582 3.581 3.443 (138) 1,6 2-Sanayi : a)M adencilik 29.335 29.890 29.651 29.616 28.139 (1.477) 28.347 30.456 29.908 29.344 26.899 (2.445) 12,9 b)İm alat 51.617 48.005 36.975 32.056 30.130 (1.926) 45.068 43.038 32.984 30.219 27.562 (2.657) 13,2 c)Enerji 48.407 41.416 34.553 31.558 30.748 (810) 47.518 40.776 34.142 30.858 31.019 161 14,8 Toplam (2)
129.359 119.311 101.179 93.230 89.017 (4.213) 120.933 114.270 97.034 90.421 85.480 (4.941) 40,9 3-Hizm etler : a)Ulaştırm a-haberleşm e 73.090 72.519 71.152 70.302 71.384 1.082 72.771 72.285 70.218 70.711 70.635 (76) 33,8 b)Ticaret 4.425 4.384 4.330 4.735 4.876 141 4.301 4.403 4.253 4.823 4.885 62 2,3 c)Diğer hizm etler 2.991 2.034 (957) 1.413 1.945 532 0,9 Toplam (3)
77.515 76.903 75.482 78.028 78.294 266 77.072 76.688 74.471 76.947 77.465 518 37,0 4-M ali kuruluşlar: 36.701 38.207 39.922 41.805 42.713 908 38.006 38.535 40.247 42.423 42.841 418 20,5 Genel toplam 247.671 238.265 220.271 216.778 213.606 (3.172) 240.009 233.174 215.334 213.372 209.229 (4.143) 100,0 Endeks 2007= 100 94,9 91,3 84,4 83,1 81,9 (1,2) 94,4 91,7 84,7 83,9 82,3 (1,6) Ortalam a Sektörler Çizelge : 14 - Yıllık ortalam a ve yıl sonu personel sayısı Yıl sonu 2012 yılı toplam ı içindeki payı % Sayıştay 43

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 150.615 159.611 159.067 178.710 90.149 30.071 67.534 187.754 2-Sanayi: a)Madencilik 1.429.313 1.513.672 1.521.488 1.708.552 750.302 418.380 656.221 1.824.903 b)İmalat 2.020.799 2.018.079 2.098.279 1.707.497 851.009 375.452 579.613 1.806.074 c)Enerji 2.273.552 2.026.309 1.868.017 1.856.564 890.348 466.054 570.705 1.927.107 Toplam (2)
5.723.664 5.558.060 5.487.784 5.272.613 2.491.659 1.259.886 1.806.539 5.558.084 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 2.665.608 2.823.508 3.060.217 3.432.197 2.310.831 758.171 893.316 3.962.318 b)Ticaret 144.992 155.785 161.088 215.158 147.997 42.586 60.272 250.855 c)Diğer hizmetler 237.683 84.893 30.770 49.616 165.279 Toplam (3)
2.810.600 2.979.293 3.221.305 3.885.038 2.543.721 831.527 1.003.204 4.378.452 4-Mali kuruluşlar 1.630.109 1.825.726 1.990.038 2.253.570 1.308.368 655.597 581.723 2.545.688 10.314.988 10.522.690 10.858.194 11.589.931 6.433.897 2.777.081 3.459.000 12.669.978 Endeks 2007=100 104,7 106,8 110,2 117,7 128,6 6.429.187 6.156.860 5.970.962 5.770.441 5.941.930 Endeks 2007=100 95,2 91,1 88,4 85,4 87,9 2012 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) Genel toplam (Cari fiyatlarla)
Çizelge : 15 - Personele yapılan harcamalar Genel Rapor • 2012 44

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yıl sonu itibarıyla, KİT personelinin; %1,6’sı tarım sektöründe, %40,9’u sanayi sektöründe, %37’si hizmetler sektöründe ve %20,5’i de mali sektörde çalışmaktadır. 2012 yılında çalışan tüm personel için, geçen yıla göre %9,3 oranında 1,1 milyar TL artışla toplam 12,7 milyar TL personel harcaması yapılmıştır. Çizelgede yer alan veriler farklı hesaplarda bulunan harcamaların yanında, geçmiş yıllara ait personel giderlerini de kapsadığından raporun diğer bölümlerinde yer verilen çeşitli çizelgelerdeki (Giderler ve GSMH’ye katkı) personel harcamaları değerlerinden farklılık gösterebilmektedir. Toplam personel harcamalarının son 5 yıllık dönemde artan bir trend gösterdiği ve 2007 yılı toplam personel harcaması 100 kabul edildiğinde, 2012 yılı toplam personel harcamasının 128,6 değerine yükseldiği görülmektedir. Ancak, toplam personel harcamaları 2003 yılı tüketici fiyatları ile değerlendirildiğinde, 2007 yılında 100 olan harcamanın, 2012 yılında 87,9’a gerilediği görülmektedir. 2008-2012 dönemine ait personel giderlerinin personel statüleri itibarıyla dağılımı ve bu giderlerin ortalama personel sayısına bölünmesi ile bulunan kişi başına düşen aylık ortalama giderler 16 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge:16- Toplam personel giderleri ve kişi başına düşen aylık ortalama giderler Tutar % 1- Cari fiyatlarla: -Yön. ve Den. Kurulu üyeleri (kuruluş dışı) 10.383 9.228 11.409 16.522 18.781 2.259 13,7 -Memurlar 345.961 360.413 387.893 406.015 381.910 (24.105) (5,9) -Sözleşmeli personel 2.511.476 2.635.558 2.757.528 3.231.075 3.816.186 585.111 18,1 -İşçiler 7.447.168 7.517.491 7.701.364 7.936.319 8.453.101 516.782 6,5 Toplam (1) 10.314.988 10.522.690 10.858.194 11.589.931 12.669.978 1.080.047 9,3 Kişi başına düşen aylık ortalama gider (TL) 3.467 3.677 4.104 4.449 4.936 487 10,9 Endeks 2007=100 110,3 117,0 130,5 141,5 157,0 15,5 10,9 2- 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla: 6.429.187 6.156.860 5.970.962 5.770.441 5.941.930 171.489 3,0 Kişi başına düşen aylık ortalama gider (TL) 2.161 2.151 2.257 2.215 2.315 100 4,5 Endeks 2007=100 100,2 99,7 104,6 102,7 107,3 4,6 4,5 (Bin TL) Personel giderleri 201020092008 Son iki yıl farkı2011 2012 2012 yılı toplam personel gideri 12,7 milyar TL’nin; %0,1 oranında 18,8 milyon TL’si kuruluş dışı yönetim ve denetim kurulu üyeleri için, %3 oranında 381,9 milyon TL’si memurlar için, %29,9 oranında 3,8 milyar TL’si sözleşmeli personel için ve % 67 oranında 8,5 milyar TL’si de işçiler için yapılmıştır. 2012 yılı toplam giderlerinin ortalama toplam personel sayısına bölünmesi ile hesaplanan, kişi başına düşen aylık ortalama gider 4.936 TL olarak gerçekleşmiştir. Önceki yıla göre, 2012 yılı toplam personel giderleri %9,3 oranında artarken, kişi başına düşen aylık ortalama gider %10,9 oranında artmıştır. Kişi başına düşen aylık ortalama gider son beş yıllık Sayıştay 45

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay dönemde ise %57 oranında artmıştır. Nitekim kişi başına düşen aylık ortalama giderin 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı değerinin 157’ye yükseldiği görülmektedir. 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise kişi başına düşen aylık ortalama gider 2012 yılında 2.315 TL seviyesinde kalmıştır. 2003 yılı sabit fiyatlarıyla kişi başına düşen aylık ortalama giderin 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı değerinin 107,3 seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. 2003 yılı sabit fiyatları ile kişi başına ayda düşen ortalama giderin son beş yıldaki artışı %7,3 oranında gerçekleşmiştir. 4- Statülerine göre personel sayıları ve personel harcamaları: 2012 yılında KİT’lerde çalışan ortalama memur sayısı geçen yıla göre %17,9 oranında 1.323 kişi azalarak 6.054 kişiye, yıl sonu çalışan memur sayısı ise geçen yıla göre %2,1 oranında 132 kişi azalarak 6.044 kişiye düşmüştür. Son beş yıla bakıldığında, 2007 yılında 100 olan ortalama memur sayısı 63,1’e, 100 olan yıl sonu memur sayısı da 63,7’ye gerilemiştir. Memur sayısındaki azalmanın sonucunda, 2012 yılında memurlara yapılan harcamalar, geçen yıla göre %5,9 oranında 24,1 milyon TL azalarak 381,9 milyon TL’ye düşmüştür. Son beş yıllık memur harcamalarına bakıldığında, 2007 yılında 100 olan harcamaların 2011 yılına kadar artan bir trend izlediği ve 2011 yılında 119,6 değerine ulaştığı, ancak 2012 yılında 112,5 değerine gerilediği görülmektedir. Memurlar için yapılan harcamalar 2003 yılı sabit fiyatları ile değerlendirildiğinde ise; son beş yılda sadece azalan bir trend izlediği ve 2007 yılında 100 olan harcamanın 2012 yılında 76,9’a gerilediği görülmektedir. KİT’lerde sektörler itibarıyla 2008-2012 yıllarında çalışan memurların yıllık ortalama ve yılsonu sayıları 17 sayılı, memurlar için yapılan harcamalar 18 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 46

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay dönemde ise %57 oranında artmıştır. Nitekim kişi başına düşen aylık ortalama giderin 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı değerinin 157’ye yükseldiği görülmektedir. 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise kişi başına düşen aylık ortalama gider 2012 yılında 2.315 TL seviyesinde kalmıştır. 2003 yılı sabit fiyatlarıyla kişi başına düşen aylık ortalama giderin 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı değerinin 107,3 seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. 2003 yılı sabit fiyatları ile kişi başına ayda düşen ortalama giderin son beş yıldaki artışı %7,3 oranında gerçekleşmiştir. 4- Statülerine göre personel sayıları ve personel harcamaları: 2012 yılında KİT’lerde çalışan ortalama memur sayısı geçen yıla göre %17,9 oranında 1.323 kişi azalarak 6.054 kişiye, yıl sonu çalışan memur sayısı ise geçen yıla göre %2,1 oranında 132 kişi azalarak 6.044 kişiye düşmüştür. Son beş yıla bakıldığında, 2007 yılında 100 olan ortalama memur sayısı 63,1’e, 100 olan yıl sonu memur sayısı da 63,7’ye gerilemiştir. Memur sayısındaki azalmanın sonucunda, 2012 yılında memurlara yapılan harcamalar, geçen yıla göre %5,9 oranında 24,1 milyon TL azalarak 381,9 milyon TL’ye düşmüştür. Son beş yıllık memur harcamalarına bakıldığında, 2007 yılında 100 olan harcamaların 2011 yılına kadar artan bir trend izlediği ve 2011 yılında 119,6 değerine ulaştığı, ancak 2012 yılında 112,5 değerine gerilediği görülmektedir. Memurlar için yapılan harcamalar 2003 yılı sabit fiyatları ile değerlendirildiğinde ise; son beş yılda sadece azalan bir trend izlediği ve 2007 yılında 100 olan harcamanın 2012 yılında 76,9’a gerilediği görülmektedir. KİT’lerde sektörler itibarıyla 2008-2012 yıllarında çalışan memurların yıllık ortalama ve yılsonu sayıları 17 sayılı, memurlar için yapılan harcamalar 18 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 47 ( Kişi ) Son Son 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl 2009 2010 2011 2012 iki yıl farkı farkı 1-Tarım 157
164
170
171
168
(3) 165
166
173
172
166
(6) 2,7 2-Sanayi : a)Madencilik 803
778
771
743
720
(23) 789
779
757
743
694
(49) 11,5 b)İmalat sanayii 1.605
1.560
1.360
1.320
1.309
(11) 1.581
1.525
1.339
1.311
1.320
9 21,8 c)Enerji 1.645
1.431
1.342
1.189
1.126
(63) 1.640
1.441
1.230
1.141
1.129
(12) 18,7 Toplam (2)
4.053
3.769
3.473
3.252
3.155
(97) 4.010
3.745
3.326
3.195
3.143
(52) 52,0 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 2.275
2.246
2.225
2.298
2.379
81 2.239
2.300
2.159
2.387
2.393
6 39,6 b)Ticaret 290
270
269
279
282
3 285
267
270
327
284
(43) 4,7 c)Diğer hizmetler 109
59
60
1 72
45
57
12 0,9 Toplam (3)
2.565
2.516
2.603
2.636
2.721
85 2.524
2.567
2.501
2.759
2.734
(25) 45,2 4-Mali kuruluşlar 2.510
2.470
2.447
1.318
10
(1.308) 2.486
2.470
2.427
50
1
(49) 0,0 Genel toplam 9.285
8.919
8.693
7.377
6.054
(1.323) 9.185
8.948
8.427
6.176
6.044
(132) 100,0 Endeks 2007=100 96,8 93,0 90,7 76,9 63,1 (13,8) 96,9 94,4 88,9 65,1 63,7 (1,4) Çizelge : 17 - Sektörler itibarıyla memur sayısı 2012 Yılı toplamı içindeki payı % Yıl sonu 2008 Sektörler Ortalama Sayıştay 47

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 18 -Sektörler itibarıyla memur harcamaları
( Bin TL ) 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 6.196 7.180 7.781 9.695 3.403 4.849 2.949 11.201 2-Sanayi : a)Madencilik 31.618 31.462 31.490 33.677 18.948 10.467 10.427 39.842 b)İmalat sanayii 65.656 72.986 86.511 70.614 32.462 28.740 20.773 81.975 c)Enerji 64.010 61.776 60.155 76.356 28.652 29.221 21.497 79.370 Toplam (2)
161.284 166.224 178.156 180.647 80.062 68.428 52.697 201.187 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 85.285 89.136 98.272 124.781 39.584 78.669 28.931 147.184 b)Ticaret 11.136 12.533 12.016 14.301 6.090 7.281 3.747 17.118 c)Diğer hizmetler 4.011 1.795 1.948 980 4.723 Toplam (3)
96.421 101.669 110.288 143.093 47.469 87.898 33.658 169.025 4-Mali kuruluşlar 82.060 85.340 91.668 72.580 475 22 497 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 345.961 360.413 387.893 406.015 131.409 161.175 89.326 381.910 Endeks 2007=100 101,9 106,1 114,2 119,6 112,5 Genel toplam
(2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 215.633 210.879 213.304 202.148 179.107 Endeks 2007=100 92,6 90,5 91,6 86,8 76,9 2012 Çizelge:18-Sektörler itibarıyla memur harcamaları Genel Rapor • 2012 48

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 18 -Sektörler itibarıyla memur harcamaları
( Bin TL ) 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 6.196 7.180 7.781 9.695 3.403 4.849 2.949 11.201 2-Sanayi : a)Madencilik 31.618 31.462 31.490 33.677 18.948 10.467 10.427 39.842 b)İmalat sanayii 65.656 72.986 86.511 70.614 32.462 28.740 20.773 81.975 c)Enerji 64.010 61.776 60.155 76.356 28.652 29.221 21.497 79.370 Toplam (2)
161.284 166.224 178.156 180.647 80.062 68.428 52.697 201.187 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 85.285 89.136 98.272 124.781 39.584 78.669 28.931 147.184 b)Ticaret 11.136 12.533 12.016 14.301 6.090 7.281 3.747 17.118 c)Diğer hizmetler 4.011 1.795 1.948 980 4.723 Toplam (3)
96.421 101.669 110.288 143.093 47.469 87.898 33.658 169.025 4-Mali kuruluşlar 82.060 85.340 91.668 72.580 475 22 497 Genel toplam (Cari fiyatlarla) 345.961 360.413 387.893 406.015 131.409 161.175 89.326 381.910 Endeks 2007=100 101,9 106,1 114,2 119,6 112,5 Genel toplam
(2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 215.633 210.879 213.304 202.148 179.107 Endeks 2007=100 92,6 90,5 91,6 86,8 76,9 2012 Çizelge:18-Sektörler itibarıyla memur harcamaları Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Memur giderlerinin yıllık ortalama memur sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan memur başına düşen aylık ortalama giderler 19 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge : 19 -Memur başına düşen aylık ortalama giderler (TL) Aylık ortalama giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Cari fiyatlarla 3.105 3.367 3.718 4.314 5.257 Endeks 2007=100 105,2 114,1 126,0 146,2 178,1 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla 1.935 1.970 2.045 2.148 2.465 Endeks 2007=100 95,6 97,3 101,0 106,1 121,7 2012 yılında KİT’lerde memur başına ayda ortalama 5.257 TL gider yapılmıştır. 2012 yılında memur başına düşen aylık ortalama gider önceki yıla göre %21,9 oranında artmıştır. 2012 yılı memur başına düşen aylık ortalama gider 2007 yılına göre ise %78,1 oranında artış göstermiştir. Bu da 2007 yılında 100 olan memur başına düşen aylık ortalama giderin 2012 yılında 178,1’e ulaşması anlamına gelmektedir. Memur başına düşen aylık ortalama giderler 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise, 2008 yılında düştükten sonra, artış trendi izlemiş ve 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı değeri 121,7’ye yükselmiştir. 2012 yılında KİT’lerde çalışan ortalama sözleşmeli personel sayısı geçen yıla göre %1,3 oranında 1.033 kişi artarak 78.700 kişiye yükselirken, yıl sonu çalışan sözleşmeli personel sayısı geçen yıla göre %0,6 oranında 464 kişi azalarak 78.703 kişiye düşmüştür. Sözleşmeli personel son beş yılda da ortalama sayıda %8,1 oranında, yıl sonu sayıda %7,3 oranında azalmıştır. Başka bir ifade ile, 2007 yılında 100 olan ortalama sözleşmeli personel sayısı 91,9’a, yıl sonu sözleşmeli personel sayısı ise 92,7’ye düşmüştür. KİT’lerde istihdam edilen sözleşmeli personele ilişkin işlemler 399 sayılı KHK’ye göre yürütülmektedir. 399 sayılı KHK’nın 58 inci maddesine göre; sözleşmeli personel hakkında söz konusu KHK’da hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Dairesi Başkanlığı’nın görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uygulanmaktadır. 527 sayılı KHK hükümleri gereği, özelleştirme kapsam ve programında bulunan KİT’lerde çalışan sözleşmeli personel hakkında 399 sayılı KHK uygulanmaya devam edilmekte ve bunların ücretleri YPK kararları ile belirlenmektedir. 2008-2012 yıllarında çalışan sözleşmeli personelin yıllık ortalama ve yıl sonu sayıları 20 sayılı, yapılan harcamaların sektörler itibarıyla ayrıntısı 21 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 49

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
( Kişi ) Son Son 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl farkı farkı 1-Tarım 849
846
844
883
893
10 849
829
822
822
875
53 1,1 2-Sanayi : a)Madencilik 4.956
4.832
4.737
4.692
4.646
(46) 4.865
4.816
4.670
4.736
4.490
(246) 5,7 b)İmalat 9.010
8.054
6.800
6.045
6.002
(43) 8.574
7.544
6.428
6.182
6.019
(163) 7,6 c)Enerji 13.968
12.460
10.796
10.436
10.453
17 13.929
12.475
10.935
10.508
10.639
131 13,5 Toplam (2)
27.934
25.346
22.333
21.173
21.101
(72) 27.368
24.835
22.033
21.426
21.148
(278) 26,9 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 50.458
50.777
50.501
50.060
49.982
(78) 50.388
50.899
50.070
50.280
49.958
(322) 63,5 b)Ticaret 3.369
3.413
3.402
3.413
3.520
107 3.279
3.456
3.347
3.492
3.561
69 4,5 c)Diğer hizmetler 346
353
7 287
308
21 0,4 Toplam (3)
53.827
54.190
53.903
53.819
53.855
36 53.667
54.355
53.417
54.059
53.827
(232) 68,4 4-Mali kuruluşlar 769
762
762
1.792
2.851
1.059 760
775
748
2.860
2.853
(7) 3,6 Genel toplam 83.379
81.144
77.842
77.667
78.700
1.033 82.644
80.794
77.020
79.167
78.703
(464) 100,0
Endeks 2007=100 97,3 94,7 90,8 90,6 91,9 1,2 97,3 95,1 90,7 93,2 92,7 (0,5) Çizelge : 20 - Sektörler itibarıyla sözleşmeli personel sayısı Sektörler 2012 yılı toplamı içindeki payı % Yıl sonu Ortalama Genel Rapor • 2012 50

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
( Kişi ) Son Son 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl farkı farkı 1-Tarım 849
846
844
883
893
10 849
829
822
822
875
53 1,1 2-Sanayi : a)Madencilik 4.956
4.832
4.737
4.692
4.646
(46) 4.865
4.816
4.670
4.736
4.490
(246) 5,7 b)İmalat 9.010
8.054
6.800
6.045
6.002
(43) 8.574
7.544
6.428
6.182
6.019
(163) 7,6 c)Enerji 13.968
12.460
10.796
10.436
10.453
17 13.929
12.475
10.935
10.508
10.639
131 13,5 Toplam (2)
27.934
25.346
22.333
21.173
21.101
(72) 27.368
24.835
22.033
21.426
21.148
(278) 26,9 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 50.458
50.777
50.501
50.060
49.982
(78) 50.388
50.899
50.070
50.280
49.958
(322) 63,5 b)Ticaret 3.369
3.413
3.402
3.413
3.520
107 3.279
3.456
3.347
3.492
3.561
69 4,5 c)Diğer hizmetler 346
353
7 287
308
21 0,4 Toplam (3)
53.827
54.190
53.903
53.819
53.855
36 53.667
54.355
53.417
54.059
53.827
(232) 68,4 4-Mali kuruluşlar 769
762
762
1.792
2.851
1.059 760
775
748
2.860
2.853
(7) 3,6 Genel toplam 83.379
81.144
77.842
77.667
78.700
1.033 82.644
80.794
77.020
79.167
78.703
(464) 100,0
Endeks 2007=100 97,3 94,7 90,8 90,6 91,9 1,2 97,3 95,1 90,7 93,2 92,7 (0,5) Çizelge : 20 - Sektörler itibarıyla sözleşmeli personel sayısı Sektörler 2012 yılı toplamı içindeki payı % Yıl sonu Ortalama Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 24.962 27.218 28.463 33.753 29.045 4.163 8.327 41.535 2-Sanayi : a)M adencilik 162.085 174.755 182.290 208.436 160.539 20.802 52.036 233.377 b)İmalat 267.634 270.547 249.951 258.284 201.229 14.037 64.667 279.933 c)Enerji 425.137 404.331 363.503 408.138 339.205 38.073 81.557 458.835 Toplam (2)
854.856 849.633 795.744 874.858 700.973 72.912 198.260 972.145 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.491.106 1.606.735 1.774.354 2.061.603 1.657.534 314.915 438.911 2.411.360 b)Ticaret 102.513 111.449 118.075 136.766 112.235 15.799 29.892 157.926 c)Diğer hizmetler 14.851 13.030 634 7.672 21.336 Toplam (3)
1.593.619 1.718.184 1.892.429 2.213.220 1.782.799 331.348 476.475 2.590.622 4-M ali kuruluşlar 38.039 40.523 40.892 109.244 126.618 45.615 39.651 211.884 Genel toplam(Cari fiyatlarla) 2.511.476 2.635.558 2.757.528 3.231.075 2.639.435 454.038 722.713 3.816.186 Endeks 2007=100 106,3 111,6 116,8 136,8 161,6 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 1.565.368 1.542.074 1.516.375 1.608.701 1.789.704 Endeks 2007=100 96,6 95,2 93,6 99,3 110,5 ( Bin TL ) Çizelge : 21 - Sektörler itibarıyla sözleşmeli personel giderleri 2012 Sektörler Sayıştay 51

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Sözleşmeli personele yapılan harcamalar 2012 yılında önceki yıla göre %18,1 oranında 585,1 milyon TL artarak 3,8 milyar TL’ye yükselmiştir. Sözleşmeliler için 2012 yılında yapılan giderlerde, 2007 yılına göre artış ise %61,6 oranında gerçekleşmiştir. Sözleşmeli personel için yapılan harcamaların son beş yıldaki seyri 2003 yılı sabit fiyatları ile değerlendirildiğinde ise; 2008 ve takip eden 2 yılda azalan harcamaların, 2011ve 2012 yılında yeniden artış trendi gösterdiği, bunun sonucunda 2007 yılında 100 olan harcamanın 2012 yılında 110,5 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Sözleşmeli personel giderlerinin yıllık ortalama sözleşmeli sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler 22 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge : 22 -Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler Aylık ortalama giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Cari fiyatlarla 2.510 2.707 2.952 3.467 4.041 Endeks 2007=100 109,3 117,8 128,5 150,9 175,9 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla 1.565 1.584 1.623 1.726 1.895 Endeks 2007=100 99,3 100,5 103,0 109,5 120,2 2012 yılında KİT’lerde sözleşmeli başına ayda ortalama 4.041 TL gider yapılmıştır. Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama gider son 5 yılda artan bir seyir izlemiş ve 2007 yılına göre %75,9 oranında artış göstermiştir. Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler 2003 yılı sabit fiyatlarına göre değerlendirildiğinde ise, 2007 yılında 100 olan aylık ortalama gider 2012 yılında 120,2 olarak gerçekleşmiştir. İşçiler 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışmaktadırlar. Bunun dışında işçilere 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile toplu iş sözleşmesi ve personel yönetmelikleri hükümleri uygulanmaktadır. 07.11.2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile sendika ve toplu sözleşme konuları yeniden düzenlenmiş olup, 2821 ve 2822 sayılı kanunlar yürürlükten kaldırmıştır. İş yaşamında toplu iş sözleşmesi döneminin başladığı 1963 yılından itibaren hem işçiler hem de işverenler kendi sendikalarını kurmuş ve bu sendikalara üye olmuşlardır. Bütün KİT’lerin Kamu işveren sendikalarına üye olmaları 1986 yılında gerçekleşmiştir. KİT’lerde 2008-2012 yıllarında çalışan işçilerin sektörler itibarıyla yıllık ortalama ve yıl sonu sayıları 23 sayılı, bunlara yapılan harcamalar 24 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 52

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Sözleşmeli personele yapılan harcamalar 2012 yılında önceki yıla göre %18,1 oranında 585,1 milyon TL artarak 3,8 milyar TL’ye yükselmiştir. Sözleşmeliler için 2012 yılında yapılan giderlerde, 2007 yılına göre artış ise %61,6 oranında gerçekleşmiştir. Sözleşmeli personel için yapılan harcamaların son beş yıldaki seyri 2003 yılı sabit fiyatları ile değerlendirildiğinde ise; 2008 ve takip eden 2 yılda azalan harcamaların, 2011ve 2012 yılında yeniden artış trendi gösterdiği, bunun sonucunda 2007 yılında 100 olan harcamanın 2012 yılında 110,5 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Sözleşmeli personel giderlerinin yıllık ortalama sözleşmeli sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler 22 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge : 22 -Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler Aylık ortalama giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Cari fiyatlarla 2.510 2.707 2.952 3.467 4.041 Endeks 2007=100 109,3 117,8 128,5 150,9 175,9 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla 1.565 1.584 1.623 1.726 1.895 Endeks 2007=100 99,3 100,5 103,0 109,5 120,2 2012 yılında KİT’lerde sözleşmeli başına ayda ortalama 4.041 TL gider yapılmıştır. Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama gider son 5 yılda artan bir seyir izlemiş ve 2007 yılına göre %75,9 oranında artış göstermiştir. Sözleşmeli başına düşen aylık ortalama giderler 2003 yılı sabit fiyatlarına göre değerlendirildiğinde ise, 2007 yılında 100 olan aylık ortalama gider 2012 yılında 120,2 olarak gerçekleşmiştir. İşçiler 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışmaktadırlar. Bunun dışında işçilere 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile toplu iş sözleşmesi ve personel yönetmelikleri hükümleri uygulanmaktadır. 07.11.2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile sendika ve toplu sözleşme konuları yeniden düzenlenmiş olup, 2821 ve 2822 sayılı kanunlar yürürlükten kaldırmıştır. İş yaşamında toplu iş sözleşmesi döneminin başladığı 1963 yılından itibaren hem işçiler hem de işverenler kendi sendikalarını kurmuş ve bu sendikalara üye olmuşlardır. Bütün KİT’lerin Kamu işveren sendikalarına üye olmaları 1986 yılında gerçekleşmiştir. KİT’lerde 2008-2012 yıllarında çalışan işçilerin sektörler itibarıyla yıllık ortalama ve yıl sonu sayıları 23 sayılı, bunlara yapılan harcamalar 24 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Son Son 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl farkı farkı 1-Tarım 3.090
2.834
2.674
2.661
2.521
(140) 2.984
2.686
2.587
2.587
2.402
(185) 1,9 2-Sanayi : a)Madencilik 23.576
24.280
24.143
24.181
22.773
(1.408) 22.693
24.861
24.481
23.865
21.715
(2.150) 17,4 b)İmalat 41.002
38.391
28.706
24.691
22.819
(1.872) 34.913
33.969
25.145
22.726
20.223
(2.503) 16,2 c)Enerji 32.794
27.525
22.415
19.933
19.169
(764) 31.949
26.860
21.977
19.209
19.251
42 15,5 Toplam (2)
97.372
90.196
75.264
68.805
64.761
(4.044) 89.555
85.690
71.603
65.800
61.189
(4.611) 49,2 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 20.357
19.495
18.426
17.944
19.023
1.079 20.144
19.085
17.989
18.044
18.284
240 14,7 b)Ticaret 766
701
659
1.043
1.074
31 737
680
636
1.004
1.040
36 0,8 c)Diğer hizmetler 2.586
1.621
(965) 1.081
1.580
499 1,3 Toplam (3)
21.123
20.196
19.085
21.573
21.718
145 20.881
19.765
18.625
20.129
20.904
775 16,8 4-Mali kuruluşlar 33.422
34.975
36.713
38.695
39.852
1.157 34.760
35.290
37.072
39.513
39.987
474 32,1 Genel toplam 155.007
148.201
133.736
131.734
128.852
(2.882) 148.180
143.431
129.887
128.029
124.482
(3.547) 100,0 Endeks 2007=100 93,5 89,4 80,7 79,5 77,7 (1,7) 92,7 89,8 81,3 80,1 77,9 (2,2) Çizelge : 23 - Sektörler itibarıyla işçi sayısı Sektörler Ortalama Yıl sonu 2012 yılı toplamı içindeki payı % ( Kişi ) Sayıştay 53

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 119.330 125.051 122.663 135.067 57.500 21.059 56.258 134.817 2-Sanayi : a)Madencilik 1.235.124 1.306.858 1.306.984 1.465.549 569.997 387.010 593.758 1.550.765 b)İmalat 1.685.711 1.672.840 1.760.226 1.376.669 616.228 332.551 494.173 1.442.952 c)Enerji 1.781.278 1.558.869 1.441.549 1.369.177 519.517 398.725 467.651 1.385.893 Toplam (2)
4.702.113 4.538.567 4.508.759 4.211.395 1.705.742 1.118.286 1.555.582 4.379.610 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.087.978 1.126.314 1.185.883 1.244.407 612.431 364.346 425.474 1.402.251 b)Ticaret 31.199 31.660 30.841 63.650 29.158 19.320 26.633 75.111 c)Diğer hizmetler 217.174 68.140 28.053 40.964 137.157 Toplam (3)
1.119.177 1.157.974 1.216.724 1.525.231 709.729 411.719 493.071 1.614.519 4-Mali kuruluşlar 1.506.548 1.695.899 1.853.218 2.064.626 1.172.318 609.912 541.925 2.324.155 Genel toplam (Cari fiyatlarla)
7.447.168 7.517.491 7.701.364 7.936.319 3.645.289 2.160.976 2.646.836 8.453.101 Endeks 2007=100 104,3 105,3 107,9 111,2 118,4 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 4.641.715 4.398.509 4.235.009 3.951.366 3.964.311 Endeks 2007=100 94,8 89,8 86,5 80,7 80,9 Sektörler 2012 Çizelge : 24 - Sektörler itibarıyla işçi giderleri ( Bin TL) Genel Rapor • 2012 54

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1-Tarım 119.330 125.051 122.663 135.067 57.500 21.059 56.258 134.817 2-Sanayi : a)Madencilik 1.235.124 1.306.858 1.306.984 1.465.549 569.997 387.010 593.758 1.550.765 b)İmalat 1.685.711 1.672.840 1.760.226 1.376.669 616.228 332.551 494.173 1.442.952 c)Enerji 1.781.278 1.558.869 1.441.549 1.369.177 519.517 398.725 467.651 1.385.893 Toplam (2)
4.702.113 4.538.567 4.508.759 4.211.395 1.705.742 1.118.286 1.555.582 4.379.610 3-Hizmetler : a)Ulaştırma-haberleşme 1.087.978 1.126.314 1.185.883 1.244.407 612.431 364.346 425.474 1.402.251 b)Ticaret 31.199 31.660 30.841 63.650 29.158 19.320 26.633 75.111 c)Diğer hizmetler 217.174 68.140 28.053 40.964 137.157 Toplam (3)
1.119.177 1.157.974 1.216.724 1.525.231 709.729 411.719 493.071 1.614.519 4-Mali kuruluşlar 1.506.548 1.695.899 1.853.218 2.064.626 1.172.318 609.912 541.925 2.324.155 Genel toplam (Cari fiyatlarla)
7.447.168 7.517.491 7.701.364 7.936.319 3.645.289 2.160.976 2.646.836 8.453.101 Endeks 2007=100 104,3 105,3 107,9 111,2 118,4 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 4.641.715 4.398.509 4.235.009 3.951.366 3.964.311 Endeks 2007=100 94,8 89,8 86,5 80,7 80,9 Sektörler 2012 Çizelge : 24 - Sektörler itibarıyla işçi giderleri ( Bin TL) Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay 2012 yılında KİT’lerde çalışan ortalama işçi sayısı önceki yıla göre %2,2 oranında 2.893 kişi azalarak 128.852 kişiye, yıl sonu itibarıyla çalışan işçi sayısı ise önceki yıla göre %2,8 oranında 3.565 kişi azalarak 124.482 kişiye düşmüştür. 2008-2012 döneminde ortalama işçi sayısı %22,3 oranında, yıl sonu işçi sayısı %22,1 oranında azalmıştır. Başka bir ifade ile, 2007 yılında 100 olan ortalama işçi sayısı 2012 yılında 77,7’ye, aynı şekilde 2007 yılında 100 olan yıl sonu işçi sayısı da 2012 yılında 77,9’a gerilemiştir. KİT’lerde çalışan işçi personelin bir bölümü kapsam içi statüde çalışırken, bir bölümü işveren vekili olarak veya büro hizmetlerinde kapsam dışı statüde, bir bölümü de geçici kadrolarda istihdam edilmektedir. 2008-2012 yılları arasında KİT’lerde çalışan işçilerin statüleri itibarıyla ortalama ve yıl sonu sayıları 25 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge:25-Statülerine göre işçiler İşçiler Kapsam dışı Kapsam içi Geçici işçi Toplam Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu 2008 36.088 37.438 111.895 108.820 7.024 1.922 155.007 148.180 2009 37.793 38.102 104.104 102.628 6.304 2.701 148.201 143.431 2010 39.648 40.104 85.354 84.511 9.734 5.272 133.736 129.887 2011 47.222 47.575 79.295 76.675 5.217 3.779 131.734 128.029 2012 44.229 44.439 78.812 76.376 5.811 3.667 128.852 124.482 Kapsam dışı personel uygulaması ağırlıklı olarak mali sektörde yıllar itibarıyla yaygınlaşmış olup, uygulamaya madencilik (TPAO), imalat (TEMSAN) ve ulaştırma (TDİ, BOTAŞ, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü vb.) sektörlerinde de rastlanmaktadır. Genel olarak mevsimlik faaliyetlerin ağırlıklı olduğu Çay-Kur, T.Şeker Fabrikaları AŞ gibi KİT’lerde geçici işçi çalıştırılmaktadır. 2012 yılında çalıştırılan toplam ortalama işçi sayısı 128.852 kişinin; %34,3 oranında 44.229’u kapsam dışı, %61,2 oranında 78.812’si kapsam içi, %4,5 oranında 5.811’i geçici kadrodadır. İşçilere yapılan toplam harcamalar 2012 yılında önceki yıla göre %6,5 oranında 516,8 milyon TL artarak 8,5 milyar TL’ye yükselmiştir. İşçiler için 2012 yılında yapılan giderlerde, 2007 yılına göre artış oranı ise %18,4 oranında gerçekleşmiştir. Buna göre, 2007 yılında 100 olan işçi harcamaları 2012 yılında 118,4’e yükselmiştir. İşçiler için yapılan harcamaların bu dönemdeki seyri 2003 yılı sabit fiyatları ile değerlendirildiğinde ise; dönem boyunca azalan bir trend izlediği ve bunun sonucunda 2007 yılında 100 olan harcamanın 2012 yılında 80,9’a gerilediği görülmektedir. İşçi giderlerinin yıllık ortalama işçi sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan işçi başına düşen aylık ortalama giderler 26 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Sayıştay 55

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Çizelge : 26 -İşçi başına düşen aylık ortalama giderler Aylık ortalama giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Cari fiyatlarla 4.004 4.227 4.799 5.347 5.467 Endeks 2007=100 111,6 117,8 131,7 149,0 152,4 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla. 2.495 2.473 2.639 2.662 2.564 Endeks 2007=100 101,4 100,5 105,6 108,1 104,1 2012 yılında KİT’lerde işçi başına ayda ortalama 5.467 TL gider yapılmıştır. İşçi başına düşen aylık ortalama gider son 5 yılda artan bir seyir izlemiş ve 2007 yılına göre %52,4 oranında artış göstermiştir. Başka bir ifade ile 2007 yılı ortalama gideri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı ortalama gideri 152,4 olmuştur. İşçi başına düşen aylık ortalama giderler 2003 yılı sabit fiyatlarına göre değerlendirildiğinde ise; 2007 yılında 100 olan aylık ortalama giderin, 2008 yılı ve takip eden üç yılda azda olsa artış trendi göstererek 2011 yılında 108,1’e yükseldikten sonra, 2012 yılında 104,1değerine gerilediği görülmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 üncü maddesinde bir yılını dolduran işçilere ücretli izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği belirtilmiş ve takip eden 54-60 ıncı maddelerde yıllık ücretli izin uygulaması detaylı olarak düzenlenmiştir. 103 üncü maddede de yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık durumunda uygulanması gereken cezalar belirtilmiştir. Kanunun 59 uncu maddesinde; “İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.” hükmü yer almaktadır. İş Kanununun bu hükümlerine rağmen, genellikle kuruluşlarda işçilerin ücretli yıllık izin hakları zamanında kullandırılmamakta ve 59 uncu madde gereği her yıl önemli miktarlarda kullandırılmamış izin ücreti ödenmektedir. KİT’lerde son yıllarda, esnek bir çalışma ortamının yaratılması yanında, işçilik maliyetlerini ve kıdem tazminatı ödemelerini düşürmek amacı ile birçok işi hizmet alımı yolu ile yüklenicilere gördürme ve işçi sayısını azaltma yoluna gidilmektedir. Kuruluşlarda, hizmet alımı yoluyla taşeron işçisi çalıştırma uygulamasında bir dizi sorunla karşılaşılmakta ve uygulama ilgili kuruluşlara önemli mali yükler getirmektedir. 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yayımlanan KİT Genel Yatırım ve Finansman Kararnamesinde; Kamu Teşebbüslerinin, hizmet alımı yaptıkları yüklenici firmalarda çalışan personelin ücretleri ile sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primlerinin düzenli yatırılıp yatırılmadığını takip etmeleri ve ihale şartname ve sözleşmelerine, yüklenici firmanın çalıştırdığı personelin ücretleri ile sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primlerini tam, zamanında ve düzenli olarak yatırmaması durumunda sözleşmenin feshedileceğine yönelik hüküm konulması öngörülmüş ise de bu konudaki sorunlar devam etmektedir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesinin gereği olan kıdem tazminatı fonu oluşturularak, işçilerin kıdem tazminatı alacaklarının güvence altına alınması, KİT’lerin de üst Genel Rapor • 2012 56

Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay Çizelge : 26 -İşçi başına düşen aylık ortalama giderler Aylık ortalama giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Cari fiyatlarla 4.004 4.227 4.799 5.347 5.467 Endeks 2007=100 111,6 117,8 131,7 149,0 152,4 2003 yılı tüketici fiyatlarıyla. 2.495 2.473 2.639 2.662 2.564 Endeks 2007=100 101,4 100,5 105,6 108,1 104,1 2012 yılında KİT’lerde işçi başına ayda ortalama 5.467 TL gider yapılmıştır. İşçi başına düşen aylık ortalama gider son 5 yılda artan bir seyir izlemiş ve 2007 yılına göre %52,4 oranında artış göstermiştir. Başka bir ifade ile 2007 yılı ortalama gideri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı ortalama gideri 152,4 olmuştur. İşçi başına düşen aylık ortalama giderler 2003 yılı sabit fiyatlarına göre değerlendirildiğinde ise; 2007 yılında 100 olan aylık ortalama giderin, 2008 yılı ve takip eden üç yılda azda olsa artış trendi göstererek 2011 yılında 108,1’e yükseldikten sonra, 2012 yılında 104,1değerine gerilediği görülmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 üncü maddesinde bir yılını dolduran işçilere ücretli izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği belirtilmiş ve takip eden 54-60 ıncı maddelerde yıllık ücretli izin uygulaması detaylı olarak düzenlenmiştir. 103 üncü maddede de yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık durumunda uygulanması gereken cezalar belirtilmiştir. Kanunun 59 uncu maddesinde; “İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.” hükmü yer almaktadır. İş Kanununun bu hükümlerine rağmen, genellikle kuruluşlarda işçilerin ücretli yıllık izin hakları zamanında kullandırılmamakta ve 59 uncu madde gereği her yıl önemli miktarlarda kullandırılmamış izin ücreti ödenmektedir. KİT’lerde son yıllarda, esnek bir çalışma ortamının yaratılması yanında, işçilik maliyetlerini ve kıdem tazminatı ödemelerini düşürmek amacı ile birçok işi hizmet alımı yolu ile yüklenicilere gördürme ve işçi sayısını azaltma yoluna gidilmektedir. Kuruluşlarda, hizmet alımı yoluyla taşeron işçisi çalıştırma uygulamasında bir dizi sorunla karşılaşılmakta ve uygulama ilgili kuruluşlara önemli mali yükler getirmektedir. 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yayımlanan KİT Genel Yatırım ve Finansman Kararnamesinde; Kamu Teşebbüslerinin, hizmet alımı yaptıkları yüklenici firmalarda çalışan personelin ücretleri ile sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primlerinin düzenli yatırılıp yatırılmadığını takip etmeleri ve ihale şartname ve sözleşmelerine, yüklenici firmanın çalıştırdığı personelin ücretleri ile sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primlerini tam, zamanında ve düzenli olarak yatırmaması durumunda sözleşmenin feshedileceğine yönelik hüküm konulması öngörülmüş ise de bu konudaki sorunlar devam etmektedir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesinin gereği olan kıdem tazminatı fonu oluşturularak, işçilerin kıdem tazminatı alacaklarının güvence altına alınması, KİT’lerin de üst Genel Rapor 2012……………………………….…………………………………….Sayıştay işveren olarak alt işverenin işçisinin kıdem tazminatını ödemekten kurtarılması yolunda yasal bir düzenleme bu güne kadar yapılamamıştır. 2011/2305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekinde yayımlanan KİT Genel Yatırım ve Finansman Kararnamesinde; ihale yoluyla yapılacak hizmet alımlarında, taşeron işçisinin muhatabının teşebbüs değil yüklenici firma olması, taşeron işçilerin teşebbüsle olan ilişkilerinde, iş hukukuna göre devamlılık arz edebilecek hükümlerin sözleşmelerde yer almaması öngörülmekte ise de, taşeron işçilerinin kuruluş işçileriyle birlikte çalıştırılması nedeniyle 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası hükmünden kaynaklanan sorunlar ve davalar devam etmektedir. 5- Personelle ilgili sosyal konular: Personele ücret ve ek ödemeler dışında; sosyal güvenlik amaçlı, beden ve moral gücünü destekleyici araç ve olanaklar sağlamak üzere harcamalar yapılmaktadır. Bir kısmı mevzuat gereği olan, bunun yanında toplu iş sözleşmeleri ile sağlanan menfaatlerden oluşan sosyal nitelikteki harcamalar giderek personel giderlerinin önemli bir bölümünü oluşturmuştur. 2012 yılı personel harcamaları toplamı 12,7 milyar TL’nin %27,3 oranında 3,4 milyar TL’si sosyal giderlere aittir. Sosyal giderlerin; %45,2 oranında 1.553,9 milyon TL’si SGK primi ve işsizlik sigortası primi işveren hissesi, %18 oranında 618,7 milyon TL’si işçilere ödenen kıdem tazminatı ve %2,3 oranında 77,4 milyon TL’si de emekli olan memur ve sözleşmelilere ödenen emekli ikramiyesinden oluşmaktadır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, kamu idaresine ait iş yerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda kaldığı aylara ait genel sağlık sigortası priminin, prime esas günlük kazancın alt sınırının otuz günlük tutarı üzerinden ilgili kamu idaresince ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Bu durum, mevsimlik ve geçici işçi çalıştıran kuruluşlar açısından önemli bir yük oluşturmakta olup, genellikle rekabete açık piyasalarda özel sektör kuruluşları ile birlikte faaliyet gösteren kamu işletmeleri aleyhine haksız rekabete neden olmaktadır. Sayıştay 57

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay D-MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum: KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) 2008 yıl sonu değerlerine göre %53,2 oranında artarken son beş yılın ortalama artış oranı ise %10,6 olmuştur. Son beş yıllık dönemde toptan eşya fiyatlarındaki ortalama artış ise %7,9 olurken, 2012 yılında gerçekleşen artış oranı %6,1 olmuştur. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir.
Kaynak varlık artışı Üretici fiyatları artışı Yıllar % % 2008 7,4 12,7 2009 9,2 1,2 2010 3,9 8,5 2011 19,4 11,1 2012 13,1 6,1 KİT’lerin kaynak ve varlıklarındaki ortalama artışın %10,6 olduğu dikkate alındığında, bu oranın aynı döneme ait üretici fiyatlarındaki ortalama artış oranının 2,7 puan üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. KİT’lerin mali durumlarının değerlendirilmesine esas sektörel bazda 2012 yılı varlıklarının ayrıntısına (Ek:3) de, kaynaklarının ayrıntısına (Ek:4) de yer verilmiştir. KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait bilançoları üzerinde gerekli sadeleştirmeler yapılarak hazırlanan konsolide mali durumu gösteren veriler ve bu verilerin kaynak ve varlıklar toplamı içerisindeki payları 27 sayılı, 2012 yılına ait kaynak ve varlıklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 27/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 58

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay D-MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1-Genel mali durum: KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) 2008 yıl sonu değerlerine göre %53,2 oranında artarken son beş yılın ortalama artış oranı ise %10,6 olmuştur. Son beş yıllık dönemde toptan eşya fiyatlarındaki ortalama artış ise %7,9 olurken, 2012 yılında gerçekleşen artış oranı %6,1 olmuştur. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir. Kaynak varlık artışı Üretici fiyatları artışı Yıllar % % 2008 7,4 12,7 2009 9,2 1,2 2010 3,9 8,5 2011 19,4 11,1 2012 13,1 6,1 KİT’lerin kaynak ve varlıklarındaki ortalama artışın %10,6 olduğu dikkate alındığında, bu oranın aynı döneme ait üretici fiyatlarındaki ortalama artış oranının 2,7 puan üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. KİT’lerin mali durumlarının değerlendirilmesine esas sektörel bazda 2012 yılı varlıklarının ayrıntısına (Ek:3) de, kaynaklarının ayrıntısına (Ek:4) de yer verilmiştir. KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait bilançoları üzerinde gerekli sadeleştirmeler yapılarak hazırlanan konsolide mali durumu gösteren veriler ve bu verilerin kaynak ve varlıklar toplamı içerisindeki payları 27 sayılı, 2012 yılına ait kaynak ve varlıklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 27/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 48.629.553 54,9 57.882.862 59,9 65.745.938 65,4 76.046.009 63,4 82.522.942 60,8 6.476.933 8,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 12.918.955 14,6 13.506.966 14,0 12.447.942 12,4 13.087.806 10,9 12.012.738 8,9 (1.075.068) (8,2) b ) Kısa süreli 28.290.095 32,0 25.705.841 26,6 22.270.568 22,2 30.831.436 25,7 41.102.207 30,3 10.270.771 33,3 Toplam 41.209.050 46,6 39.212.807 40,6 34.718.510 34,6 43.919.242 36,6 53.114.945 39,2 9.195.703 20,9 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.305.846) (1,5) (432.807) (0,4) Kaynaklar toplamı 88.532.757 100,0 96.662.862 100,0 100.464.448 100,0 119.965.251 100,0 135.637.887 100,0 15.672.636 13,1 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 47.051.205 53,1 50.812.402 52,6 51.563.020 51,3 57.970.158 48,3 62.400.322 46,0 4.430.164 7,6 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 2.158.641 2,4 1.683.180 1,7 1.226.725 1,2 2.841.120 2,4 2.955.615 2,2 114.495 4,0 Toplam ( 1 ) 49.209.846 55,6 52.495.582 54,3 52.789.745 52,5 60.811.278 50,7 65.355.937 48,2 4.544.659 7,5 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 32.828.625 37,1 36.663.210 37,9 39.584.001 39,4 51.503.690 42,9 59.347.271 43,8 7.843.581 15,2 b ) Hazır değerler 6.494.286 7,3 7.504.070 7,8 8.090.702 8,1 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 3.285.396 42,9 Toplam ( 2 ) 39.322.911 44,4 44.167.280 45,7 47.674.703 47,5 59.153.973 49,3 70.282.950 51,8 11.128.977 18,8 Varlıklar toplamı 88.532.757 100,0 96.662.862 100,0 100.464.448 100,0 119.965.251 100,0 135.638.887 100,0 15.673.636 13,1 () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge : 27- KİT'lerin 2008-2012 yılları mali durumu () 2011 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2012 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

118,01 147,61 189,37 173,15 155,37 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

46,85 47,43 48,68 51,68 54,00 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

96,75 87,78 78,43 76,23 75,62 Disponibilite oranı

22,96 29,19 36,33 24,81 26,61 Genişletilmiş likidite oranı

139,00 171,82 214,07 191,86 171,00 Mali rantabilite oranı

11,08 5,23 4,26 6,25 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 Sayıştay 59

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Sektörler arası düzeltme Sektördeki ana kuruluş sayısı 1 4 11 5 7 4 9 41 41 Kaynaklar (Pasif) : 1 - Öz kaynaklar 937.670 9.503.309 4.279.451 30.018.867 28.690.733 4.252.310 5.779.014 83.461.354 938.412 82.522.942 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 735 574.406 389.612 5.292.126 2.264.702 2.244.992 1.295.609 12.062.182 48.444 12.013.738 b ) Kısa süreli 266.232 3.268.431 3.393.214 24.669.323 13.997.594 1.720.800 9.148.000 56.463.594 15.361.387 41.102.207 Toplam (2) 266.967 3.842.837 3.782.826 29.961.449 16.262.296 3.965.792 10.443.609 68.525.776 15.409.831 53.115.945 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 1.204.637 13.346.146 8.062.277 59.980.316 44.953.029 8.218.102 16.222.623 151.987.130 16.348.243 135.638.887 Varlıklar (Aktif): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 752.569 4.152.437 1.617.106 27.868.426 23.879.815 1.885.238 3.183.143 63.338.734 938.412 62.400.322 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 4.374 1.251.994 291.299 150.142 367.697 80.877 857.676 3.004.059 48.444 2.955.615 Toplam ( 1 ) 756.943 5.404.431 1.908.405 28.018.568 24.247.512 1.966.115 4.040.819 66.342.793 986.856 65.355.937 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 433.743 4.808.194 5.128.639 29.395.103 18.644.307 5.315.711 10.982.961 74.708.658 15.361.387 59.347.271 b ) Hazır değerler 13.951 3.133.521 1.025.233 2.566.645 2.061.210 936.276 1.198.843 10.935.679 10.935.679 Toplam ( 2 ) 447.694 7.941.715 6.153.872 31.961.748 20.705.517 6.251.987 12.181.804 85.644.337 15.361.387 70.282.950 Varlıklar toplamı 1.204.637 13.346.146 8.062.277 59.980.316 44.953.029 8.218.102 16.222.623 151.987.130 16.348.243 135.638.887 Düzeltme öncesi sektör payı 0,79 8,78 5,30 39,46 29,58 5,41 10,67 100,00 10,76 89,24 Düzeltme sonrası sektör payı 0,89 9,84 5,94 44,22 33,14 6,06 11,96 112,05 12,05 100,00 () M ali kuruluşlar hariç. Ticaret Diğ.Hizmetler Ara toplam Toplam Çizelge : 27/a- KİT'lerin 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı () M a l i
d u r u m Tarım M aden İmalat Enerji Ulaş.-hab. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 61 2012 yılı itibarıyla KİT’lerin 135,6 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %8,9’u uzun, %30,3’ü kısa süreli olmak üzere toplam %39,2’si yabancı kaynaklardan, %60,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik 3 – Kaynakların dağılımı Kaynaklar içerisinde, 2008 yılında son beş yılın en düşük seviyesinde bulunan öz kaynak payı, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla %11 ve %5,2 olarak gerçekleşen öz kaynak kârlılığının etkisiyle, 5,5 puan yükselerek, %65,4 seviyesine çıkarken, 2011 ve 2012 yıllarında ise kısa süreli yabancı kaynaklarda önceki döneme göre gerçekleşen artışların da etkisiyle %60,8’e gerilemiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. 2008-2012 döneminde net öz kaynaklar ortalama %11,1 artış kaydetmiştir. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 28 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 29 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yab.kay. Kısa süreli yab. kay. % Grafik 3: Kaynakların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor • 2012 60

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Sektörler arası düzeltme Sektördeki ana kuruluş sayısı 1 4 11 5 7 4 9 41 41 Kaynaklar (Pasif) : 1 - Öz kaynaklar 937.670 9.503.309 4.279.451 30.018.867 28.690.733 4.252.310 5.779.014 83.461.354 938.412 82.522.942 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 735 574.406 389.612 5.292.126 2.264.702 2.244.992 1.295.609 12.062.182 48.444 12.013.738 b ) Kısa süreli 266.232 3.268.431 3.393.214 24.669.323 13.997.594 1.720.800 9.148.000 56.463.594 15.361.387 41.102.207 Toplam (2) 266.967 3.842.837 3.782.826 29.961.449 16.262.296 3.965.792 10.443.609 68.525.776 15.409.831 53.115.945 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 1.204.637 13.346.146 8.062.277 59.980.316 44.953.029 8.218.102 16.222.623 151.987.130 16.348.243 135.638.887 Varlıklar (Aktif): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 752.569 4.152.437 1.617.106 27.868.426 23.879.815 1.885.238 3.183.143 63.338.734 938.412 62.400.322 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 4.374 1.251.994 291.299 150.142 367.697 80.877 857.676 3.004.059 48.444 2.955.615 Toplam ( 1 ) 756.943 5.404.431 1.908.405 28.018.568 24.247.512 1.966.115 4.040.819 66.342.793 986.856 65.355.937 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 433.743 4.808.194 5.128.639 29.395.103 18.644.307 5.315.711 10.982.961 74.708.658 15.361.387 59.347.271 b ) Hazır değerler 13.951 3.133.521 1.025.233 2.566.645 2.061.210 936.276 1.198.843 10.935.679 10.935.679 Toplam ( 2 ) 447.694 7.941.715 6.153.872 31.961.748 20.705.517 6.251.987 12.181.804 85.644.337 15.361.387 70.282.950 Varlıklar toplamı 1.204.637 13.346.146 8.062.277 59.980.316 44.953.029 8.218.102 16.222.623 151.987.130 16.348.243 135.638.887 Düzeltme öncesi sektör payı 0,79 8,78 5,30 39,46 29,58 5,41 10,67 100,00 10,76 89,24 Düzeltme sonrası sektör payı 0,89 9,84 5,94 44,22 33,14 6,06 11,96 112,05 12,05 100,00 () M ali kuruluşlar hariç. Ticaret Diğ.Hizmetler Ara toplam Toplam Çizelge : 27/a- KİT'lerin 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı () M a l i
d u r u m Tarım M aden İmalat Enerji Ulaş.-hab. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılı itibarıyla KİT’lerin 135,6 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %8,9’u uzun, %30,3’ü kısa süreli olmak üzere toplam %39,2’si yabancı kaynaklardan, %60,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Kaynaklar içerisinde, 2008 yılında son beş yılın en düşük seviyesinde bulunan öz kaynak payı, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla %11 ve %5,2 olarak gerçekleşen öz kaynak kârlılığının etkisiyle, 5,5 puan yükselerek, %65,4 seviyesine çıkarken, 2011 ve 2012 yıllarında ise kısa süreli yabancı kaynaklarda önceki döneme göre gerçekleşen artışların da etkisiyle %60,8’e gerilemiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. 2008-2012 döneminde net öz kaynaklar ortalama %11,1 artış kaydetmiştir. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 28 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 29 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yab.kay. Kısa süreli yab. kay. % Grafik 3: Kaynakların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılı itibarıyla KİT’lerin 135,6 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %8,9’u uzun, %30,3’ü kısa süreli olmak üzere toplam %39,2’si yabancı kaynaklardan, %60,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Kaynaklar içerisinde, 2008 yılında son beş yılın en düşük seviyesinde bulunan öz kaynak payı, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla %11 ve %5,2 olarak gerçekleşen öz kaynak kârlılığının etkisiyle, 5,5 puan yükselerek, %65,4 seviyesine çıkarken, 2011 ve 2012 yıllarında ise kısa süreli yabancı kaynaklarda önceki döneme göre gerçekleşen artışların da etkisiyle %60,8’e gerilemiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. 2008-2012 döneminde net öz kaynaklar ortalama %11,1 artış kaydetmiştir. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 28 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 29 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yab.kay. Kısa süreli yab. kay. % Grafik 3: Kaynakların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılı itibarıyla KİT’lerin 135,6 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %8,9’u uzun, %30,3’ü kısa süreli olmak üzere toplam %39,2’si yabancı kaynaklardan, %60,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Kaynaklar içerisinde, 2008 yılında son beş yılın en düşük seviyesinde bulunan öz kaynak payı, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla %11 ve %5,2 olarak gerçekleşen öz kaynak kârlılığının etkisiyle, 5,5 puan yükselerek, %65,4 seviyesine çıkarken, 2011 ve 2012 yıllarında ise kısa süreli yabancı kaynaklarda önceki döneme göre gerçekleşen artışların da etkisiyle %60,8’e gerilemiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. 2008-2012 döneminde net öz kaynaklar ortalama %11,1 artış kaydetmiştir. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 28 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 29 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yab.kay. Kısa süreli yab. kay. % Grafik 3: Kaynakların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 61 2012 yılı itibarıyla KİT’lerin 135,6 milyar TL tutarındaki kaynaklarının; %8,9’u uzun, %30,3’ü kısa süreli olmak üzere toplam %39,2’si yabancı kaynaklardan, %60,8’i de öz kaynaklardan oluşmuştur. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait beş yıllık öz kaynak ve yabancı kaynaklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik 3 – Kaynakların dağılımı Kaynaklar içerisinde, 2008 yılında son beş yılın en düşük seviyesinde bulunan öz kaynak payı, 2009 ve 2010 yıllarında sırasıyla %11 ve %5,2 olarak gerçekleşen öz kaynak kârlılığının etkisiyle, 5,5 puan yükselerek, %65,4 seviyesine çıkarken, 2011 ve 2012 yıllarında ise kısa süreli yabancı kaynaklarda önceki döneme göre gerçekleşen artışların da etkisiyle %60,8’e gerilemiştir. Öz kaynakları oluşturan unsurlar incelendiğinde; toplam öz kaynaklar içerisindeki ödenmiş sermaye payının yıldan yıla artmaya devam ettiği görülmektedir. KİT’ler içerisinde yaratılan kaynaklarla işletme faaliyetlerini dahi devam ettiremeyen, dolayısıyla kronik olarak Hazine finansmanına ihtiyaç duyan kuruluşların bulunması, ödenmiş sermaye paylarının sürekli olarak yükselmesinde temel etkendir. Diğer taraftan, bazı kuruluşlar tarafından başlatılan yüksek tutarlı yatırımların varlığı da, sermaye artışlarını zorunlu kılmaktadır. 2008-2012 döneminde net öz kaynaklar ortalama %11,1 artış kaydetmiştir. KİT’lerin son beş yıla ait öz kaynak unsurları, zararları ve net öz kaynakları 28 sayılı, yabancı kaynak unsurlarının ayrıntısı 29 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 Öz kaynaklar Uzun süreli yab.kay. Kısa süreli yab. kay. % Grafik 3: Kaynakların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Sayıştay 61

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1 - Ödenmiş sermaye 39.822.105 53,6 47.582.677 58,5 56.253.707 62,3 66.947.049 64,3 72.430.874 59,7 5.483.825 8,2 2 - Yeniden değerleme fonu 3 - Kâr yedekleri 9.774.088 13,1 12.054.289 14,8 15.858.128 17,6 22.462.360 21,6 29.729.304 24,5 7.266.944 32,4 4 - Diğer öz kaynaklar ( Geçmiş yıllar kârları, serm.yedekleri vb.) 22.491.536 30,3 15.645.052 19,2 11.508.403 12,7 11.539.713 11,1 15.315.170 12,6 3.775.457 32,7 5 - Dönem kârlarının
öz kaynaklarda kalacak kısmı 2.244.098 3,0 6.128.225 7,5 6.681.140 7,4 3.233.480 3,1 3.796.643 3,1 563.163 17,4 Ara toplam 74.331.827 100,0 81.410.243 100,0 90.301.378 100,0 104.182.602 100,0 121.271.991 100,0 17.089.389 16,4 6 - Geçmiş yıllar zararları (-) (21.159.473)(23,2) (20.922.984)(25,7) (20.400.810)(22,6) (24.047.204)(23,1) (35.959.054)(29,7) (11.911.850) 49,5 7 - Dönem net zararı (-) (4.542.801) (6,1) (2.604.397) (3,2) (4.154.630) (4,6) (4.089.389) (3,9) (2.789.995) (2,3) 1.299.394 (31,8) Toplam öz kaynaklar 48.629.553 65,4 57.882.862 71,1 65.745.938 72,8 76.046.009 73,0 82.522.942 68,0 6.476.933 8,5 8 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) 1.305.846 1,7 432.807 0,5 0 Net öz kaynaklar 47.323.707 63,7 57.450.055 70,6 65.745.938 72,8 76.046.009 73,0 82.522.942 68,0 6.476.933 8,5 () M ali kuruluşlar hariç.
Çizelge: 28- KİT'lerin öz kaynak unsurları () Son iki yıl farkı Öz kaynak unsurları 2011 2008 2009 2010 2012 Genel Rapor • 2012 62

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-M ali borçlar 14.133.264 35,1 12.830.843 32,7 9.351.115 26,9 9.592.252 21,8 7.356.280 13,8 (2.235.972) (23,3) a)Kısa süreli 5.599.883 13,6 3.208.105 8,2 2.218.598 6,4 2.368.601 5,4 2.351.296 4,4 (17.305) (0,7) b)Uzun süreli 8.533.381 20,7 9.622.738 24,5 7.132.517 20,5 7.223.651 16,4 5.004.984 9,4 (2.218.667) (30,7) 2-Ticari borçlar 12.468.101 30,3 9.855.375 25,1 8.272.251 23,8 11.507.328 26,2 13.550.202 25,5 2.042.874 17,8 a)Kısa süreli 11.665.344 28,3 8.938.464 22,8 7.615.708 21,9 10.622.248 24,2 11.734.963 22,1 1.112.715 10,5 b)Uzun süreli 802.757 1,9 916.911 2,3 656.543 1,9 885.080 2,0 1.815.239 3,4 930.159 105,1 3-Vergi borçları 4.211.160 10,2 3.763.230 9,6 3.462.198 10,0 1.330.814 3,0 2.271.445 4,3 940.631 70,7 a)Kısa süreli 4.211.160 10,2 3.762.863 9,6 3.462.198 10,0 1.329.188 3,0 2.271.445 4,3 942.257 70,9 b)Uzun süreli 367 0,0 1.626 (1.626) 4-Diğer borçlar 3.241.991 7,9 6.452.506 16,5 5.824.610 16,8 10.109.396 23,0 19.524.768 36,8 9.415.372 93,1 a)Kısa süreli 2.496.538 6,1 6.334.013 16,2 5.772.919 16,6 8.757.502 19,9 18.338.980 34,5 9.581.478 109,4 b)Uzun süreli 745.453 1,8 118.493 0,3 51.691 0,1 1.351.894 3,1 1.185.788 2,2 (166.106) (12,3) 5-Diğer yabancı kaynaklar 7.154.534 17,4 6.310.853 16,1 7.808.336 22,5 11.379.452 25,9 10.413.250 19,6 (966.202) (8,5) a)Kısa süreli 4.317.170 10,5 3.462.396 8,8 3.201.145 9,2 7.753.897 17,7 6.405.523 12,1 (1.348.374) (17,4) b)Uzun süreli 2.837.364 6,9 2.848.457 7,3 4.607.191 13,3 3.625.555 8,3 4.007.727 7,5 382.172 10,5 Yabancı kaynaklar toplamı 41.209.050 100,0 39.212.807 100,0 34.718.510 100,0 43.919.242 100,0 53.115.945 100,0 9.196.703 20,9 a)Kısa süreli 28.290.095 68,7 25.705.841 65,6 22.270.568 64,1 30.831.436 70,2 41.102.207 77,4 10.270.771 33,3 b)Uzun süreli 12.918.955 31,3 13.506.966 34,4 12.447.942 35,9 13.087.806 29,8 12.013.738 22,6 (1.074.068) (8,2) () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge: 29 - KİT'lerin yabancı kaynak unsurları () Son iki yıl farkı Yabancı kaynak unsurları 2011 2008 2009 2010 2012 Sayıştay 63

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 64 Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik 4 – Varlıkların dağılımı
KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor • 2012 64

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 30 - KİT'lerin varlıklarının ayrıntısı () Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Bağlı değerler : 47.051.205 53,1 50.812.402 52,6 51.563.020 51,3 57.970.158 48,3 62.400.322 46,0 4.430.164 7,6 a)M addi duran varlıklar 41.766.510 47,2 43.133.959 44,6 45.051.590 44,9 51.053.593 42,6 55.108.449 40,6 4.054.856 7,9 b)Diğer bağlı değerler 5.284.695 6,0 7.678.443 7,9 6.511.430 6,5 6.916.565 5,8 7.291.873 5,4 375.308 5,4 2-Stoklar : 9.927.398 11,2 12.023.399 12,4 10.802.003 10,8 15.551.303 13,0 17.534.427 12,9 1.983.124 12,8 a)Dönen 9.920.249 11,2 12.016.684 12,4 10.795.288 10,7 15.551.303 13,0 17.534.427 12,9 1.983.124 12,8 b)Duran 7.149 0,0 6.715 0,0 6.715 0,0 3-Hazineden alacaklar : 3.004.029 3,4 2.757.291 2,9 4.557.597 4,5 4.482.845 3,7 2.471.350 1,8 (2.011.495) (44,9) a)Dönen 2.998.664 3,4 2.654.819 2,7 4.515.826 4,5 4.441.322 3,7 2.429.923 1,8 (2.011.399) (45,3) b)Duran 5.365 0,0 102.472 0,1 41.771 0,0 41.523 0,0 41.427 0,0 (96) (0,2) 4-Yurt dışından alacaklar : 278.053 0,3 1.351.063 1,4 2.489.982 2,5 3.830.065 3,2 1.535.979 1,1 (2.294.086) (59,9) a)Dönen 278.053 0,3 1.347.811 1,4 2.486.726 2,5 3.826.809 3,2 1.532.723 1,1 (2.294.086) (59,9) b)Duran 3.252 0,0 3.256 0,0 3.256 0,0 3.256 0,0 5-Diğer alacaklar : 21.198.067 23,9 21.675.650 22,4 19.258.171 19,2 27.895.327 23,3 35.594.625 26,2 7.699.298 27,6 a)Dönen 19.052.265 21,5 20.105.238 20,8 18.107.129 18,0 25.098.986 20,9 32.698.174 24,1 7.599.188 30,3 b)Duran 2.145.802 2,4 1.570.412 1,6 1.151.042 1,1 2.796.341 2,3 2.896.451 2,1 100.110 3,6 6-M enkul kıymetler : 579.718 0,7 538.987 0,6 1.371.301 1,4 2.585.270 2,2 776.870 0,6 (1.808.400) (70,0) a)Dönen 579.394 0,7 538.658 0,6 1.370.943 1,4 2.585.270 2,2 776.870 0,6 (1.808.400) (70,0) b)Duran 324 0,0 329 0,0 358 0,0 7-Hazır değerler : 6.494.287 7,3 7.504.070 7,8 8.090.702 8,1 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 3.285.396 42,9 a)Dönen 6.494.287 7,3 7.504.070 7,8 8.090.702 8,1 7.650.283 6,4 10.935.679 8,1 3.285.396 42,9 b)Duran Varlıklar toplamı : 88.532.757 100,0 96.662.862 100,0 100.437.448 100,0 119.965.251 100,0 135.638.887 100,0 15.673.636 13,1 a)Dönen 39.322.912 44,4 44.167.280 45,7 47.647.703 47,4 59.153.973 49,3 70.282.950 51,8 11.128.977 18,8 b)Duran 49.209.845 55,6 52.495.582 54,3 52.789.745 52,6 60.811.278 50,7 65.355.937 48,2 4.544.659 7,5 () M ali kuruluşlar hariç. Varlık unsurları 2008 Son iki yıl farkı 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 64 Cari dönemde, toplam kaynaklar içerisindeki yabancı kaynak payı 2,6 puan artarak %39,2 olmuştur. Yabancı kaynakların kompozisyonu incelendiğinde; mali borçların %23,3 oranında azaldığı, vergi borçları, ticari borçlar ve ticari nitelik göstermeyen diğer borçların sırasıyla %70,7, %17,8 ve %93,1 oranında yükseldiği gözlenmektedir. Toplamda ise kısa süreli yabancı kaynaklar önceki yıla göre %33,3 oranında artış göstererek, KİT’lerin likidite rasyolarını olumsuz etkilemiştir. Mali kuruluşlar hariç yapılan değerlendirmede, son beş yıllık dönemdeki öz kaynakların, toplam kaynaklar içindeki ortalama payı %60,5, yabancı kaynakların ortalama payı ise %39,5 olmuştur. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: KİT’lerin 2008-2012 yılları arasındaki beş yıllık dönemde varlıklarının durumu aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik 4 – Varlıkların dağılımı
KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının %46’sını bağlı değerler oluşturmaktadır. %2,2 oranında uzun sürede paraya çevrilebilir diğer varlıklar da göz önüne alındığında, duran varlıklar toplam varlıkların %48,2’sini oluşturmaktadır. KİT’lerin son beş yıla ait dönen ve duran varlıkları, son iki yılı karşılaştırmalı olarak 30 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 Bağlı değerler Uzun sürede para.çevr.değ. Kısa sürede para.çevr.değ. Hazır değerler (%) Grafik 4: Varlıkların dağılımı 2008 2009 2010 2011 2012 Sayıştay 65

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin son beş yıla ait bağlı değerlerinin, paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin, varlıklar toplamı içindeki oranlarına aşağıda yer verilmiştir. 2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerler x 100 Varlıklar toplamı = 53,1 52,6 51,3 48,3 46,0
Paraya çevrilebilir ve hazır değerler x 100 Varlıklar toplamı = 46,9 47,4 48,7 51,7 54,0 Son beş yıllık dönemde, aktif büyüklüğü ortalama %10,6 oranında büyüme kaydederken, bağlı değerlerin varlıklar içerisindeki payının yıllar itibarıyla azalış eğilimi gösterdiği, buna karşılık kısa sürede paraya çevrilebilir değerler ve hazır değerlerin payının arttığı görülmektedir. Bu durum KİT’lerde yatırımların nispi ağırlığının azaldığına, kaynakların daha likit varlıklara bağlandığına işaret etmektedir. Maddi duran varlıkların toplam varlıklar içerisindeki payı 2008’deki %47,2 seviyesinden, 2012’de %40,6’ya gerilemiştir. Büyük bölümünü iştiraklerin oluşturduğu diğer bağlı kıymetlerin toplam varlıklar içerisindeki payı ise 2008 yılında %6 seviyesinden 2012 yılında %5,4’e gerilemiştir. 2012 yılında paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar içerisindeki payı 2008 yılı değerine göre 7,1 puan yükselerek %54 olarak gerçekleşmiştir. Aynı oran diğer taraftan, hazır değerler, menkul kıymetler, alacaklar ve stoklar toplamından oluşan brüt işletme sermayesinin varlıklar içerisindeki oransal ağırlığını da ifade etmektedir. c) Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkiler: Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkileri ve yıllara göre izlediği seyri görmek üzere bazı göstergelere aşağıda yer verilmiştir.
2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı = Bağlı değerler x 100 Öz kaynaklar = 96,8 87,8 78,4 76,2 75,6 Disponibilite oranı = Hazır değerler x 100 Kısa süreli borçlar = 23,0 29,2 36,3 24,8 26,6 Genel Rapor • 2012 66

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin son beş yıla ait bağlı değerlerinin, paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin, varlıklar toplamı içindeki oranlarına aşağıda yer verilmiştir. 2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerler x 100 Varlıklar toplamı = 53,1 52,6 51,3 48,3 46,0
Paraya çevrilebilir ve hazır değerler x 100 Varlıklar toplamı = 46,9 47,4 48,7 51,7 54,0 Son beş yıllık dönemde, aktif büyüklüğü ortalama %10,6 oranında büyüme kaydederken, bağlı değerlerin varlıklar içerisindeki payının yıllar itibarıyla azalış eğilimi gösterdiği, buna karşılık kısa sürede paraya çevrilebilir değerler ve hazır değerlerin payının arttığı görülmektedir. Bu durum KİT’lerde yatırımların nispi ağırlığının azaldığına, kaynakların daha likit varlıklara bağlandığına işaret etmektedir. Maddi duran varlıkların toplam varlıklar içerisindeki payı 2008’deki %47,2 seviyesinden, 2012’de %40,6’ya gerilemiştir. Büyük bölümünü iştiraklerin oluşturduğu diğer bağlı kıymetlerin toplam varlıklar içerisindeki payı ise 2008 yılında %6 seviyesinden 2012 yılında %5,4’e gerilemiştir. 2012 yılında paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar içerisindeki payı 2008 yılı değerine göre 7,1 puan yükselerek %54 olarak gerçekleşmiştir. Aynı oran diğer taraftan, hazır değerler, menkul kıymetler, alacaklar ve stoklar toplamından oluşan brüt işletme sermayesinin varlıklar içerisindeki oransal ağırlığını da ifade etmektedir. c) Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkiler: Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkileri ve yıllara göre izlediği seyri görmek üzere bazı göstergelere aşağıda yer verilmiştir.
2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı = Bağlı değerler x 100 Öz kaynaklar = 96,8 87,8 78,4 76,2 75,6 Disponibilite oranı = Hazır değerler x 100 Kısa süreli borçlar = 23,0 29,2 36,3 24,8 26,6 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Genişletilmiş likidite oranı = Dönen varlıklar x 100 Kısa süreli borçlar = 139,0 171,8 214,0 191,8 171,0 KİT’ler öz kaynakları ile bağlı değerlerini büyük ölçüde karşılayabilecek durumda bulunmaktadırlar.
Yıllar itibarıyla kısa süreli borçlarda meydana gelen artış ve azalış ile aynı dönemlerde hazır değerlerde meydana gelen artış oranlarına bağlı olarak, hazır değerlerin borçları karşılama oranı, 2008 yılında %23 seviyesinden 2012 yılında %26,6 seviyesine yükselirken, önceki yıla göre ise 1,8 puan artmıştır. Genişletilmiş likidite oranı ise 2010 yılında en yüksek seviyesi olan %214 seviyesinden 2012 yılında %171 düzeyine gerilemiştir.
Kamu iktisadi teşebbüslerinde genel olarak; -İşgücü maliyetinin yüksek buna karşılık işgücü verimliliğinin düşük olması, KİT yönetim kurullarının satış fiyatını belirleme konusunda esnek olamamaları, dolayısıyla maliyetlerdeki artışın aynı oranda satış fiyatlarına yansıtılamaması, -Kuruluşların işletme sermayesi ve yatırımlar için ihtiyaç duydukları fonları kendi yarattıkları öz kaynak artışları ile karşılayamamaları; dolayısıyla ihtiyaç duyulan finansmanın banka kredileri veya Hazine destekli kaynaklarla karşılanmaya çalışılması, -Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşların; yıllarca süren özelleştirme süreçleri ve bazı kuruluşların üretim birimlerinin elden çıkarılması veya atıl bırakılması, bu durumun çalışan personel üzerindeki olumsuz etkileri, özelleştirmelerdeki her gecikmenin kamu kaynakları açısından mali yük teşkil etmesi, gibi nedenlerden dolayı KİT’lerin mali yapıları ve finansman durumları olumsuz yönde etkilenmektedir. 2-Sektörler itibarıyla mali durum: KİT toplam kaynak ve varlıkları ile bunların sektörlere göre dağılımı 31 sayılı çizelgede; sektörlerin mali durumlarına ilişkin veriler ve bu veriler ışığında hesaplanan bazı rasyolar 32-39 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Sayıştay 67

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Toplam (%) Toplam (%) Toplam (%) Toplam (%) Toplam % Toplam (%) 1-Tarım 393.740 0,2 460.811 0,2 656.206 0,2 882.269,0 0,2 1.204.637,0 0,3 322.368 36,5 2-Sanayii: a)Madencilik 7.919.929 3,1 8.747.004 3,0 9.818.144 2,9 11.680.579 2,9 13.346.146 3,0 1.665.567 14,3
b)İmalat sanayii 7.682.196 3,0 7.958.404 2,7 8.942.391 2,6 7.974.112 2,0 8.062.277 1,8 88.165 1,1
c)Enerji 73.882.919 29,1 82.383.241 28,0 75.743.753 22,2 54.681.174 13,8 59.980.316 13,7 5.299.142 9,7 Toplam (2) 89.485.044 35,2 99.088.649 33,7 94.504.288 27,7 74.335.865 18,8 81.388.739 18,6 7.052.874 9,5 3-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 29.910.469 11,8 34.199.675 11,6 37.742.038 11,1 36.408.644 9,2 44.953.029 10,3 8.544.385 23,5
b)Ticaret 6.724.892 2,6 7.916.679 2,7 8.019.772 2,3 8.616.793 2,2 8.218.102 1,9 (398.691) (4,6) c)Diğ.Hizmetler 12.551.601 3,2 16.222.623 3,7 3.671.022 29,2 Toplam (3) 36.635.361 14,4 42.116.354 14,3 45.761.810 13,4 57.577.038 14,5 69.393.754 15,8 11.816.716 20,5 Toplam (1+2+3) 126.514.145 49,8 141.665.814 48,1 140.922.304 41,3 132.795.172 33,5 151.987.130 34,7 19.191.958 14,5 Düzeltme (-) 37.981.388 14,9 45.002.952 15,3 40.457.856 11,8 12.829.921 3,2 16.348.243 3,7 3.518.322 27,4 Net toplam (1+2+3) 88.532.757 34,8 96.662.862 32,8 100.464.448 29,4 119.965.251 30,3 135.638.887 31,0 15.673.636 13,1 4-Mali kuruluşlar 165.628.780 65,2 197.736.144 67,2 240.970.005 70,6 276.309.239 69,7 302.308.229 69,0 25.998.990 9,4 Genel toplam 254.161.537 100,0 294.399.006 100,0 341.434.453 100,0 396.274.490 100,0 437.947.116 100,0 41.672.626 10,5
Çizelge : 31 - Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 2010 2011 Son iki yıl farkı Sektör ve alt sektörler 2008 2009 2012 (Bin TL) Genel Rapor • 2012 68

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Toplam (%) Toplam (%) Toplam (%) Toplam (%) Toplam % Toplam (%) 1-Tarım 393.740 0,2 460.811 0,2 656.206 0,2 882.269,0 0,2 1.204.637,0 0,3 322.368 36,5 2-Sanayii: a)Madencilik 7.919.929 3,1 8.747.004 3,0 9.818.144 2,9 11.680.579 2,9 13.346.146 3,0 1.665.567 14,3 b)İmalat sanayii 7.682.196 3,0 7.958.404 2,7 8.942.391 2,6 7.974.112 2,0 8.062.277 1,8 88.165 1,1 c)Enerji 73.882.919 29,1 82.383.241 28,0 75.743.753 22,2 54.681.174 13,8 59.980.316 13,7 5.299.142 9,7 Toplam (2) 89.485.044 35,2 99.088.649 33,7 94.504.288 27,7 74.335.865 18,8 81.388.739 18,6 7.052.874 9,5 3-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 29.910.469 11,8 34.199.675 11,6 37.742.038 11,1 36.408.644 9,2 44.953.029 10,3 8.544.385 23,5 b)Ticaret 6.724.892 2,6 7.916.679 2,7 8.019.772 2,3 8.616.793 2,2 8.218.102 1,9 (398.691) (4,6) c)Diğ.Hizmetler 12.551.601 3,2 16.222.623 3,7 3.671.022 29,2 Toplam (3) 36.635.361 14,4 42.116.354 14,3 45.761.810 13,4 57.577.038 14,5 69.393.754 15,8 11.816.716 20,5 Toplam (1+2+3) 126.514.145 49,8 141.665.814 48,1 140.922.304 41,3 132.795.172 33,5 151.987.130 34,7 19.191.958 14,5 Düzeltme (-) 37.981.388 14,9 45.002.952 15,3 40.457.856 11,8 12.829.921 3,2 16.348.243 3,7 3.518.322 27,4 Net toplam (1+2+3) 88.532.757 34,8 96.662.862 32,8 100.464.448 29,4 119.965.251 30,3 135.638.887 31,0 15.673.636 13,1 4-Mali kuruluşlar 165.628.780 65,2 197.736.144 67,2 240.970.005 70,6 276.309.239 69,7 302.308.229 69,0 25.998.990 9,4 Genel toplam 254.161.537 100,0 294.399.006 100,0 341.434.453 100,0 396.274.490 100,0 437.947.116 100,0 41.672.626 10,5 Çizelge : 31 - Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı 2010 2011 Son iki yıl farkı Sektör ve alt sektörler 2008 2009 2012 (Bin TL) Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 365.241 92,8 398.672 86,5 531.749 81,0 701.848 79,6 937.670 77,8 235.822 33,6 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 1.525 0,4 1.530 0,3 1.109 0,2 992 0,1 735 0,1 (257) (25,9) b ) Kısa süreli 26.974 6,9 60.609 13,2 123.348 18,8 179.429 20,3 266.232 22,1 86.803 48,4 Toplam 28.499 7,2 62.139 13,5 124.457 19,0 180.421 20,4 266.967 22,2 86.546 48,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 393.740 100,0 460.811 100,0 656.206 100,0 882.269 100,0 1.204.637 100,0 322.368 36,5 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 165.679 42,1 214.003 46,4 324.238 49,4 495.079 56,1 752.569 62,5 257.490 52,0 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 750 0,2 841 0,2 2.419 0,4 2.846 0,3 4.374 0,4 1.528 53,7 Toplam ( 1 ) 166.429 42,3 214.844 46,6 326.657 49,8 497.925 56,4 756.943 62,8 259.018 52,0 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 223.951 56,9 221.539 48,1 299.648 45,7 353.419 40,1 433.743 36,0 80.324 22,7 b ) Hazır değerler 3.360 0,9 24.428 5,3 29.901 4,6 30.925 3,5 13.951 1,2 (16.974) (54,9) Toplam ( 2 ) 227.311 57,7 245.967 53,4 329.549 50,2 384.344 43,6 447.694 37,2 63.350 16,5 Varlıklar toplamı 393.740 100,0 460.811 100,0 656.206 100,0 882.269 100,0 1.204.637 100,0 322.368 36,5 Çizelge : 32 - Tarım sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2011 2012 Son iki yıl farkı 2008 2009 2010 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

1281,59 641,58 427,26 389,01 351,23 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

57,92 53,56 50,59 43,89 37,53 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

45,36 53,68 60,98 70,54 80,26 Disponibilite oranı

12,46 40,30 24,24 17,24 5,24 Genişletilmiş likidite oranı

842,70 405,83 267,17 214,20 168,16 Mali rantabilite oranı

0,54 1,34

1,65 1,69 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Sayıştay 69

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.929.026 74,9 6.548.854 74,9 6.323.455 64,4 8.087.545 69,2 9.503.309 71,2 1.415.764 17,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 410.884 5,2 530.391 6,1 1.580.947 16,1 537.841 4,6 574.406 4,3 36.565 6,8 b ) Kısa süreli 1.580.019 19,9 1.667.759 19,1 1.913.742 19,5 3.055.193 26,2 3.268.431 24,5 213.238 7,0 Toplam 1.990.903 25,1 2.198.150 25,1 3.494.689 35,6 3.593.034 30,8 3.842.837 28,8 249.803 7,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 7.919.929 100,0 8.747.004 100,0 9.818.144 100,0 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 1.665.567 14,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.783.638 35,1 3.201.126 36,6 3.518.924 35,8 3.849.560 33,0 4.152.437 31,1 302.877 7,9 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 1.501.751 19,0 1.245.655 14,2 1.165.533 11,9 1.285.576 11,0 1.251.994 9,4 (33.582) (2,6) Toplam ( 1 ) 4.285.389 54,1 4.446.781 50,8 4.684.457 47,7 5.135.136 44,0 5.404.431 40,5 269.295 5,2 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 1.670.582 21,1 1.967.678 22,5 2.124.739 21,6 3.996.412 34,2 4.808.194 36,0 811.782 20,3 b ) Hazır değerler 1.963.958 24,8 2.332.545 26,7 3.008.948 30,6 2.549.031 21,8 3.133.521 23,5 584.490 22,9 Toplam ( 2 ) 3.634.540 45,9 4.300.223 49,2 5.133.687 52,3 6.545.443 56,0 7.941.715 59,5 1.396.272 21,3 Varlıklar toplamı 7.919.929 100,0 8.747.004 100,0 9.818.144 100,0 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 1.665.567 14,3 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 33 - Madencilik sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

297,81 297,93 180,94 225,09 247,30 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

64,85 63,40 64,16 67,04 68,89 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

46,95 48,88 55,65 47,60 43,69 Disponibilite oranı

124,30 139,86 157,23 83,43 95,87 Genişletilmiş likidite oranı

230,03 257,84 268,25 214,24 242,98 Mali rantabilite oranı

31,70 11,87 22,91 35,29 27,16 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Genel Rapor • 2012 70

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.929.026 74,9 6.548.854 74,9 6.323.455 64,4 8.087.545 69,2 9.503.309 71,2 1.415.764 17,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 410.884 5,2 530.391 6,1 1.580.947 16,1 537.841 4,6 574.406 4,3 36.565 6,8 b ) Kısa süreli 1.580.019 19,9 1.667.759 19,1 1.913.742 19,5 3.055.193 26,2 3.268.431 24,5 213.238 7,0 Toplam 1.990.903 25,1 2.198.150 25,1 3.494.689 35,6 3.593.034 30,8 3.842.837 28,8 249.803 7,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 7.919.929 100,0 8.747.004 100,0 9.818.144 100,0 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 1.665.567 14,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.783.638 35,1 3.201.126 36,6 3.518.924 35,8 3.849.560 33,0 4.152.437 31,1 302.877 7,9 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 1.501.751 19,0 1.245.655 14,2 1.165.533 11,9 1.285.576 11,0 1.251.994 9,4 (33.582) (2,6) Toplam ( 1 ) 4.285.389 54,1 4.446.781 50,8 4.684.457 47,7 5.135.136 44,0 5.404.431 40,5 269.295 5,2 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 1.670.582 21,1 1.967.678 22,5 2.124.739 21,6 3.996.412 34,2 4.808.194 36,0 811.782 20,3 b ) Hazır değerler 1.963.958 24,8 2.332.545 26,7 3.008.948 30,6 2.549.031 21,8 3.133.521 23,5 584.490 22,9 Toplam ( 2 ) 3.634.540 45,9 4.300.223 49,2 5.133.687 52,3 6.545.443 56,0 7.941.715 59,5 1.396.272 21,3 Varlıklar toplamı 7.919.929 100,0 8.747.004 100,0 9.818.144 100,0 11.680.579 100,0 13.346.146 100,0 1.665.567 14,3 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 33 - Madencilik sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

297,81 297,93 180,94 225,09 247,30 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

64,85 63,40 64,16 67,04 68,89 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

46,95 48,88 55,65 47,60 43,69 Disponibilite oranı

124,30 139,86 157,23 83,43 95,87 Genişletilmiş likidite oranı

230,03 257,84 268,25 214,24 242,98 Mali rantabilite oranı

31,70 11,87 22,91 35,29 27,16 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.771.651 75,1 5.901.286 74,2 5.933.007 66,3 4.365.405 54,7 4.279.451 53,1 (85.954) (2,0) 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 537.524 7,0 528.043 6,6 421.233 4,7 362.455 4,5 389.612 4,8 27.157 7,5 b ) Kısa süreli 1.373.021 17,9 1.529.075 19,2 2.588.151 28,9 3.246.252 40,7 3.393.214 42,1 146.962 4,5 Toplam 1.910.545 24,9 2.057.118 25,8 3.009.384 33,7 3.608.707 45,3 3.782.826 46,9 174.119 4,8 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 7.682.196 100,0 7.958.404 100,0 8.942.391 100,0 7.974.112 100,0 8.062.277 100,0 88.165 1,1 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.815.269 23,6 1.795.620 22,6 1.764.049 19,7 1.649.267 20,7 1.617.106 20,1 (32.161) (2,0) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 14.453 0,2 18.127 0,2 455.362 5,1 480.096 6,0 291.299 3,6 (188.797) (39,3) Toplam ( 1 ) 1.829.722 23,8 1.813.747 22,8 2.219.411 24,8 2.129.363 26,7 1.908.405 23,7 (220.958) (10,4) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 5.078.883 66,1 5.572.648 70,0 6.045.030 67,6 5.165.736 64,8 5.128.639 63,6 (37.097) (0,7) b ) Hazır değerler 773.591 10,1 572.009 7,2 677.950 7,6 679.013 8,5 1.025.233 12,7 346.220 51,0 Toplam ( 2 ) 5.852.474 76,2 6.144.657 77,2 6.722.980 75,2 5.844.749 73,3 6.153.872 76,3 309.123 5,3 Varlıklar toplamı 7.682.196 100,0 7.958.404 100,0 8.942.391 100,0 7.974.112 100,0 8.062.277 100,0 88.165 1,1 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 34 - İmalat sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman) : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar*100

302,09 286,87 197,15 120,97 113,13 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin Paraya çevrilebilir ve hazır varlıklar toplamına oranı : değerler/ Varlıklar toplamı*100

76,37 77,44 80,27 79,32 79,94 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı : Bağlı değerler/Öz kaynaklar*100

31,45 30,43 29,73 37,78 37,79 Disponibilite oranı : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar*100

56,34 37,41 26,19 20,92 30,21 Genişletilmiş likidite oranı : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar*100

426,25 401,85 259,76 180,05 181,36 Mali rantabilite oranı : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar*100

Sayıştay 71

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 20.274.321 27,4 23.385.098 28,4 27.315.954 36,1 28.606.322 52,3 30.018.867 50,0 1.412.545 4,9 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 6.490.745 8,8 6.690.148 8,1 4.934.560 6,5 6.273.558 11,5 5.292.126 8,8 (981.432) (15,6) b ) Kısa süreli 48.423.699 65,5 52.740.802 64,0 43.493.239 57,4 19.801.294 36,2 24.669.323 41,1 4.868.029 24,6 Toplam 54.914.444 74,3 59.430.950 72,1 48.427.799 63,9 26.074.852 47,7 29.961.449 50,0 3.886.597 14,9 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.305.846) (1,8) (432.807) (0,5) Kaynaklar toplamı 73.882.919 100,0 82.383.241 100,0 75.743.753 100,0 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 5.299.142 9,7 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 29.390.695 39,8 30.966.812 37,6 28.554.477 37,7 28.319.614 51,8 27.868.426 46,5 (451.188) (1,6) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 273.783 0,4 232.358 0,3 108.929 0,1 101.470 0,2 150.142 0,3 48.672 48,0 Toplam ( 1 ) 29.664.478 40,2 31.199.170 37,9 28.663.406 37,8 28.421.084 52,0 28.018.568 46,7 (402.516) (1,4) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 43.954.892 59,5 50.657.184 61,5 45.463.937 60,0 24.907.057 45,5 29.395.103 49,0 4.488.046 18,0 b ) Hazır değerler 263.549 0,4 526.887 0,6 1.616.410 2,1 1.353.033 2,5 2.566.645 4,3 1.213.612 89,7 Toplam ( 2 ) 44.218.441 59,8 51.184.071 62,1 47.080.347 62,2 26.260.090 48,0 31.961.748 53,3 5.701.658 21,7 Varlıklar toplamı 73.882.919 100,0 82.383.241 100,0 75.743.753 100,0 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 5.299.142 9,7 2012 Son iki yıl farkı 2010 2011 Çizelge : 35 - Enerji sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

36,92 39,35 56,41 109,71 100,19 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

60,22 62,41 62,30 48,21 53,54 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

144,97 132,42 104,53 99,00 92,84 Disponibilite oranı

0,54 1,00 3,72 6,83 10,40 Genişletilmiş likidite oranı

91,32 97,05 108,25 132,62 129,56 Mali rantabilite oranı

4,85 5,83 4,05 8,30 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 Genel Rapor • 2012 72

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 20.274.321 27,4 23.385.098 28,4 27.315.954 36,1 28.606.322 52,3 30.018.867 50,0 1.412.545 4,9 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 6.490.745 8,8 6.690.148 8,1 4.934.560 6,5 6.273.558 11,5 5.292.126 8,8 (981.432) (15,6) b ) Kısa süreli 48.423.699 65,5 52.740.802 64,0 43.493.239 57,4 19.801.294 36,2 24.669.323 41,1 4.868.029 24,6 Toplam 54.914.444 74,3 59.430.950 72,1 48.427.799 63,9 26.074.852 47,7 29.961.449 50,0 3.886.597 14,9 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.305.846) (1,8) (432.807) (0,5) Kaynaklar toplamı 73.882.919 100,0 82.383.241 100,0 75.743.753 100,0 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 5.299.142 9,7 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 29.390.695 39,8 30.966.812 37,6 28.554.477 37,7 28.319.614 51,8 27.868.426 46,5 (451.188) (1,6) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 273.783 0,4 232.358 0,3 108.929 0,1 101.470 0,2 150.142 0,3 48.672 48,0 Toplam ( 1 ) 29.664.478 40,2 31.199.170 37,9 28.663.406 37,8 28.421.084 52,0 28.018.568 46,7 (402.516) (1,4) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 43.954.892 59,5 50.657.184 61,5 45.463.937 60,0 24.907.057 45,5 29.395.103 49,0 4.488.046 18,0 b ) Hazır değerler 263.549 0,4 526.887 0,6 1.616.410 2,1 1.353.033 2,5 2.566.645 4,3 1.213.612 89,7 Toplam ( 2 ) 44.218.441 59,8 51.184.071 62,1 47.080.347 62,2 26.260.090 48,0 31.961.748 53,3 5.701.658 21,7 Varlıklar toplamı 73.882.919 100,0 82.383.241 100,0 75.743.753 100,0 54.681.174 100,0 59.980.316 100,0 5.299.142 9,7 2012 Son iki yıl farkı 2010 2011 Çizelge : 35 - Enerji sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

36,92 39,35 56,41 109,71 100,19 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

60,22 62,41 62,30 48,21 53,54 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

144,97 132,42 104,53 99,00 92,84 Disponibilite oranı

0,54 1,00 3,72 6,83 10,40 Genişletilmiş likidite oranı

91,32 97,05 108,25 132,62 129,56 Mali rantabilite oranı

4,85 5,83 4,05 8,30 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 15.131.567 50,6 19.868.248 58,1 23.031.605 61,0 25.292.118 69,5 28.690.733 63,8 3.398.615 13,4 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 3.023.704 10,1 2.071.022 6,1 1.829.567 4,8 2.134.156 5,9 2.264.702 5,0 130.546 6,1 b ) Kısa süreli 11.755.198 39,3 12.260.405 35,8 12.880.866 34,1 8.982.370 24,7 13.997.594 31,1 5.015.224 55,8 Toplam 14.778.902 49,4 14.331.427 41,9 14.710.433 39,0 11.116.526 30,5 16.262.296 36,2 5.145.770 46,3 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 29.910.469 100,0 34.199.675 100,0 37.742.038 100,0 36.408.644 100,0 44.953.029 100,0 8.544.385 23,5 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 12.857.644 43,0 14.586.047 42,6 17.387.887 46,1 20.437.406 56,1 23.879.815 53,1 3.442.409 16,8 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 395.385 1,3 435.687 1,3 455.533 1,2 541.861 1,5 367.697 0,8 (174.164) (32,1) Toplam ( 1 ) 13.253.029 44,3 15.021.734 43,9 17.843.420 47,3 20.979.267 57,6 24.247.512 53,9 3.268.245 15,6 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 13.553.468 45,3 15.526.632 45,4 17.729.153 47,0 14.130.120 38,8 18.644.307 41,5 4.514.187 31,9 b ) Hazır değerler 3.103.972 10,4 3.651.309 10,7 2.169.465 5,7 1.299.257 3,6 2.061.210 4,6 761.953 58,6 Toplam ( 2 ) 16.657.440 55,7 19.177.941 56,1 19.898.618 52,7 15.429.377 42,4 20.705.517 46,1 5.276.140 34,2 Varlıklar toplamı 29.910.469 100,0 34.199.675 100,0 37.742.038 100,0 36.408.644 100,0 44.953.029 100,0 8.544.385 23,5 Çizelge : 36 - Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2012 Son iki yıl farkı 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

102,39 138,63 156,57 227,52 176,42 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

57,01 57,35 53,93 43,87 46,88 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

84,97 73,41 75,50 80,81 83,23 Disponibilite oranı

26,41 29,78 16,84 14,46 14,73 Genişletilmiş likidite oranı

141,70 156,42 154,48 171,77 147,92 Mali rantabilite oranı

4,76 24,72 1,40

: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) /Özkaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Sayıştay 73

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 2.030.755 30,2 2.653.713 33,5 3.499.832 43,6 4.324.258 50,2 4.252.310 51,7 (71.948) (1,7) 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.456.819 36,5 3.686.317 46,6 3.896.024 48,6 2.842.242 33,0 2.244.992 27,3 (597.250) (21,0) b ) Kısa süreli 2.237.318 33,3 1.576.649 19,9 623.916 7,8 1.450.293 16,8 1.720.800 20,9 270.507 18,7 Toplam 4.694.137 69,8 5.262.966 66,5 4.519.940 56,4 4.292.535 49,8 3.965.792 48,3 (326.743) (7,6) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 6.724.892 100,0 7.916.679 100,0 8.019.772 100,0 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 (398.691) (4,6) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 911.288 13,6 921.803 11,6 903.109 11,3 1.881.890 21,8 1.885.238 22,9 3.348 0,2 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 228 0,0 348 0,0 322 0,0 40.591 0,5 80.877 1,0 40.286 99,2 Toplam ( 1 ) 911.516 13,6 922.151 11,6 903.431 11,3 1.922.481 22,3 1.966.115 23,9 43.634 2,3 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 5.427.520 80,7 6.597.636 83,3 6.528.313 81,4 5.801.891 67,3 5.315.711 64,7 (486.180) (8,4) b ) Hazır değerler 385.856 5,7 396.892 5,0 588.028 7,3 892.421 10,4 936.276 11,4 43.855 4,9 Toplam ( 2 ) 5.813.376 86,4 6.994.528 88,4 7.116.341 88,7 6.694.312 77,7 6.251.987 76,1 (442.325) (6,6) Varlıklar toplamı 6.724.892 100,0 7.916.679 100,0 8.019.772 100,0 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 (398.691) (4,6) 2012 Son iki yıl farkı 2010 2011 Çizelge : 37 - Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

43,26 50,42 77,43 100,74 107,22 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

86,45 88,36 88,74 78,16 77,06 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

44,87 34,74 25,80 43,52 44,33 Disponibilite oranı

17,25 25,17 94,25 61,53 54,41 Genişletilmiş likidite oranı

259,84 443,63 1140,59 461,58 363,32 Mali rantabilite oranı

9,79 9,89 3,65 5,08 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Genel Rapor • 2012 74

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 2.030.755 30,2 2.653.713 33,5 3.499.832 43,6 4.324.258 50,2 4.252.310 51,7 (71.948) (1,7) 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.456.819 36,5 3.686.317 46,6 3.896.024 48,6 2.842.242 33,0 2.244.992 27,3 (597.250) (21,0) b ) Kısa süreli 2.237.318 33,3 1.576.649 19,9 623.916 7,8 1.450.293 16,8 1.720.800 20,9 270.507 18,7 Toplam 4.694.137 69,8 5.262.966 66,5 4.519.940 56,4 4.292.535 49,8 3.965.792 48,3 (326.743) (7,6) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 6.724.892 100,0 7.916.679 100,0 8.019.772 100,0 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 (398.691) (4,6) Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 911.288 13,6 921.803 11,6 903.109 11,3 1.881.890 21,8 1.885.238 22,9 3.348 0,2 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 228 0,0 348 0,0 322 0,0 40.591 0,5 80.877 1,0 40.286 99,2 Toplam ( 1 ) 911.516 13,6 922.151 11,6 903.431 11,3 1.922.481 22,3 1.966.115 23,9 43.634 2,3 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 5.427.520 80,7 6.597.636 83,3 6.528.313 81,4 5.801.891 67,3 5.315.711 64,7 (486.180) (8,4) b ) Hazır değerler 385.856 5,7 396.892 5,0 588.028 7,3 892.421 10,4 936.276 11,4 43.855 4,9 Toplam ( 2 ) 5.813.376 86,4 6.994.528 88,4 7.116.341 88,7 6.694.312 77,7 6.251.987 76,1 (442.325) (6,6) Varlıklar toplamı 6.724.892 100,0 7.916.679 100,0 8.019.772 100,0 8.616.793 100,0 8.218.102 100,0 (398.691) (4,6) 2012 Son iki yıl farkı 2010 2011 Çizelge : 37 - Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu M a l i d u r u m 2008 2009 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

43,26 50,42 77,43 100,74 107,22 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

86,45 88,36 88,74 78,16 77,06 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

44,87 34,74 25,80 43,52 44,33 Disponibilite oranı

17,25 25,17 94,25 61,53 54,41 Genişletilmiş likidite oranı

259,84 443,63 1140,59 461,58 363,32 Mali rantabilite oranı

9,79 9,89 3,65 5,08 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.558.176 44,3 5.779.014 35,6 220.838 4,0 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 1.332.253 10,6 1.295.609 8,0 (36.644) (2,8) b ) Kısa süreli 5.661.172 45,1 9.148.000 56,4 3.486.828 61,6 Toplam 6.993.425 55,7 10.443.609 64,4 3.450.184 49,3 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 12.551.601 100,0 16.222.623 100,0 3.671.022 29,2 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.227.005 17,7 3.183.143 19,6 956.138 42,9 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 784.371 6,2 857.676 5,3 73.305 9,3 Toplam ( 1 ) 3.011.376 24,0 4.040.819 24,9 1.029.443 34,2 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 8.693.622 69,3 10.982.961 67,7 2.289.339 26,3 b ) Hazır değerler 846.603 6,7 1.198.843 7,4 352.240 41,6 Toplam ( 2 ) 9.540.225 76,0 12.181.804 75,1 2.641.579 27,7 Varlıklar toplamı 12.551.601 100,0 16.222.623 100,0 3.671.022 29,2 2012 Çizelge : 38- Diğer hizmetler sektörünün 2011-2012 yılları mali durumu Son iki yıl farkı 2011 M a l i d u r u m 2011 2012 Mali rasyolar % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

79,48 55,34 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

82,26 80,38 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

40,07 55,08 Disponibilite oranı

14,95 13,10 Genişletilmiş likidite oranı

168,52 133,16 Mali rantabilite oranı

1,08 5,70 değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır Sayıştay 75

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Son iki yıl farkı Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 19.424.281 11,7 25.410.851 12,9 31.673.635 13,1 35.230.813 12,8 44.126.628 14,6 8.895.815 25,3 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 9.733.827 5,9 11.720.671 5,9 13.478.149 5,6 18.929.321 6,9 27.666.387 9,2 8.737.066 46,2 b ) Kısa süreli 136.470.672 82,4 160.604.622 81,2 195.818.221 81,3 222.149.105 80,4 230.515.214 76,3 8.366.109 3,8 Toplam 146.204.499 88,3 172.325.293 87,1 209.296.370 86,9 241.078.426 87,2 258.181.601 85,4 17.103.175 7,1 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 165.628.780 100,0 197.736.144 100,0 240.970.005 100,0 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 25.998.990 9,4 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.994.568 1,8 3.311.896 1,7 3.120.612 1,3 3.804.671 1,4 5.085.976 1,7 1.281.305 33,7 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 86.430.400 52,2 68.933.758 34,9 146.848.360 60,9 163.962.179 59,3 136.913.755 45,3 (27.048.424)(16,5) Toplam ( 1 ) 89.424.968 54,0 72.245.654 36,5 149.968.972 62,2 167.766.850 60,7 141.999.731 47,0 (25.767.119)(15,4) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 56.110.734 33,9 104.010.176 52,6 66.779.289 27,7 78.904.782 28,6 116.616.691 38,6 37.711.909 47,8 b ) Hazır değerler 20.093.078 12,1 21.480.314 10,9 24.221.744 10,1 29.637.607 10,7 43.691.807 14,5 14.054.200 47,4 Toplam ( 2 ) 76.203.812 46,0 125.490.490 63,5 91.001.033 37,8 108.542.389 39,3 160.308.498 53,0 51.766.109 47,7 Varlıklar toplamı 165.628.780 100,0 197.736.144 100,0 240.970.005 100,0 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 25.998.990 9,4 2012 Çizelge : 39 - Mali kuruluşların 2008-2012 yılları M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

13,29 14,75 15,13 14,61 17,09 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

98,19 98,33 98,70 98,62 98,32 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

15,42 13,03 9,85 10,80 11,53 Disponibilite oranı

14,72 13,37 12,37 13,34 18,95 Genişletilmiş likidite oranı

55,84 78,14 46,47 48,86 69,54 Mali rantabilite oranı

25,57 28,87 23,99 19,49 17,70 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Genel Rapor • 2012 76

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Son iki yıl farkı Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 19.424.281 11,7 25.410.851 12,9 31.673.635 13,1 35.230.813 12,8 44.126.628 14,6 8.895.815 25,3 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 9.733.827 5,9 11.720.671 5,9 13.478.149 5,6 18.929.321 6,9 27.666.387 9,2 8.737.066 46,2 b ) Kısa süreli 136.470.672 82,4 160.604.622 81,2 195.818.221 81,3 222.149.105 80,4 230.515.214 76,3 8.366.109 3,8 Toplam 146.204.499 88,3 172.325.293 87,1 209.296.370 86,9 241.078.426 87,2 258.181.601 85,4 17.103.175 7,1 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 165.628.780 100,0 197.736.144 100,0 240.970.005 100,0 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 25.998.990 9,4 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.994.568 1,8 3.311.896 1,7 3.120.612 1,3 3.804.671 1,4 5.085.976 1,7 1.281.305 33,7 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 86.430.400 52,2 68.933.758 34,9 146.848.360 60,9 163.962.179 59,3 136.913.755 45,3 (27.048.424)(16,5) Toplam ( 1 ) 89.424.968 54,0 72.245.654 36,5 149.968.972 62,2 167.766.850 60,7 141.999.731 47,0 (25.767.119)(15,4) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 56.110.734 33,9 104.010.176 52,6 66.779.289 27,7 78.904.782 28,6 116.616.691 38,6 37.711.909 47,8 b ) Hazır değerler 20.093.078 12,1 21.480.314 10,9 24.221.744 10,1 29.637.607 10,7 43.691.807 14,5 14.054.200 47,4 Toplam ( 2 ) 76.203.812 46,0 125.490.490 63,5 91.001.033 37,8 108.542.389 39,3 160.308.498 53,0 51.766.109 47,7 Varlıklar toplamı 165.628.780 100,0 197.736.144 100,0 240.970.005 100,0 276.309.239 100,0 302.308.229 100,0 25.998.990 9,4 2012 Çizelge : 39 - Mali kuruluşların 2008-2012 yılları M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 2008 2009 2010 2011 2012 Mali rasyolar % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

13,29 14,75 15,13 14,61 17,09 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

98,19 98,33 98,70 98,62 98,32 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

15,42 13,03 9,85 10,80 11,53 Disponibilite oranı

14,72 13,37 12,37 13,34 18,95 Genişletilmiş likidite oranı

55,84 78,14 46,47 48,86 69,54 Mali rantabilite oranı

25,57 28,87 23,99 19,49 17,70 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin mali durumlarıyla ilgili olarak, gerek sektörler bazında yapılan incelemede, gerekse bu raporun 3 ve 4 numaralı eklerinde kaynak ve varlıkların ayrıntısı verildiğinden, aşağıda sektörler itibarıyla yapılan mali durum değerlendirmelerinde genel bilgilere yer verilmiştir. a) Tarım sektörü: Tarım sektöründe faaliyet gösteren tek KİT olan TİGEM’in 2012 yılı kaynak ve varlıkları 2008 yılına göre %206, bir önceki döneme göre ise %36,5 oranında artmıştır. Cari dönemde, varlıklardaki artış oranı 2011 yılı toptan eşya fiyat artış oranının oldukça üzerinde olmuştur. Cari dönemin kârla kapanması ve dönem içerisinde yapılan sermaye artışına rağmen yabancı kaynakların %48 oranında artması neticesinde kaynaklar içerisinde öz kaynak payı azalmıştır. Önceki döneme göre brüt satışların %11 ve satış maliyetlerinin %18,5 oranında gerilemesi neticesinde TİGEM cari dönemi kârla kapatabilmiştir. b) Sanayi sektörü: Sanayi sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2008-2012 dönemine ait mali durumları madencilik, imalat ve enerji alt sektörleri olarak aşağıda incelenmiştir. 2012 yılı itibarıyla madencilik sektöründe faaliyet gösteren 4 kuruluşun toplam varlıkları sanayi sektörünün %16,4’ünü oluşturmuştur. Madencilik alt sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılı değerlerine göre %68,5, bir önceki yıla göre ise %14,3 oranında artmıştır. Mali rantabilite oranının önceki döneme göre 8,1 puan düşmesinde TPAO’nun kârının %22 oranında 321,6 milyon TL ve ETİ Maden İşletmeleri AŞ’nin kârının %7 oranında 62,4 milyon TL düşmesi etkili olmuştur. Sektörü oluşturan diğer kuruluştan, TKİ’nin kârı %67 oranında artarken, TTK’nın zararı ise %15 oranında artmıştır. Kârlılık düşüşüne rağmen sektörün likidite oranlarının yıllar itibarıyla güçlü konumunu sürdürdüğü gözlenmektedir. Sektörün dönemi zararla kapatan tek kuruluşu TTK’da önceki döneme göre satışlar %6,5 oranında düşerken üretim maliyetlerinin %3 oranında yükselmesi ile zararlılığın arttığı görülmektedir. Kömür üretim maliyetinin satış fiyatının üzerinde gerçekleşmesi nedeniyle oluşan dönem zararları, öz kaynakların azalmasına neden olmakta, bu durum sektörün genel mali yapısını olumsuz etkilemektedir. Kuruluşun ortaya çıkan finansman açığının bir kısmı Genel Bütçeden KİT’lere yapılan transferler tertibindeki ödenekten sermaye artışına karşılık olarak, bir kısmı da görev zararı olarak Hazine tarafından karşılanmaktadır. 2012 yılında imalat sanayinde faaliyet gösteren 11 kuruluşun toplam kaynak ve varlıkları sanayi sektörünün %9,9’unu oluşturmuştur. İmalat sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları, 2008 yılı değerlerine göre %5 oranında artarken, bir önceki yıla göre %1 oranında artmıştır. Beş yıllık dönemde, sektör varlıklarının hemen aynı düzeyde kalmasında yapılan özelleştirmeler etken olmuştur. Sayıştay 77

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2011 yılında sektörü oluşturan kuruluş sayısı 12 iken, 2012 yılı rapor çalışmaları sırasında, üretim faaliyeti bulunmayan Sümer Holding A.Ş. sektör kapsamından çıkartılarak Hizmetler sektörüne dahil edilmiş ve sektörde bulunan kuruluş sayısı 11 olmuştur. Sektörü oluşturan kuruluşlar 2012 yılını 214,1 milyon TL konsolide zarar ile kapatmıştır. Zarar tutarı bir önceki döneme göre %15 oranında artmıştır. MKE ve Tasfiye Halinde Karadeniz Bakır İşletmeleri cari dönemi kar ile tamamlarken; TÜVASAŞ, TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ TEMSAN, ÇAY-KUR, Et ve Balık Kurumu, T.Şeker Fabrikaları AŞ, Acıpayam AŞ ve Doğusan AŞ mali tablolarında oluşan zararlar sektörün finansal yapısını olumsuz etkilemiştir. Sektör zararının büyük kısmı 198 milyon TL ile T.Şeker Fabrikaları AŞ ve 64,8 milyon TL ile Çay-Kur’a ait bulunmaktadır. Sektör varlıklarının %35’ine sahip olan MKE ve Çay-Kur faaliyetlerinde faize tabi yabancı kaynak kullandıklarından; mali piyasalarda faiz oranları ve döviz kurlarında yaşanan değişiklikler hem bu kuruluşların kârlılık oranlarını hem de sektör rasyolarını önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Sektörde yer alan Tasfiye Halinde Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ’nin tasfiye çalışmaları 2012 yılında da devam etmiştir. Kuruluş 2012 yılını 9,4 milyon TL tasfiye kârı ile tamamlamış olup, gelirlerin tamamı faiz gelirlerinden oluşmaktadır. 2012 yılı itibarıyla enerji sektöründe yer alan 5 kuruluşun toplam kaynak ve varlıkları sanayi sektörünün %73,7’sini oluşturmuştur. Enerji sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılı değerlerine göre %18,8 oranında azalırken, bir önceki yıla göre ise %9,7 oranında artmıştır. 2012 yılında, EÜAŞ, TEİAŞ, TETAŞ ve Ankara Doğal Elektrik Üretim AŞ sırasıyla 573,4 milyon TL, 1,1 milyar TL, 859,1 milyon TL ve 2,8 milyon TL kâr elde ederken, TEDAŞ’ın konsolide dönem zararı ise 34,5 milyon TL olmuştur. Sektörde, EÜAŞ’da yaşanan kar düşüşüne rağmen TEİAŞ ve TETAŞ’da gerçekleşen yüksek kârları, sektörün kârlılık ve likidite oranlarına olumlu yansımıştır. c) Hizmetler sektörü: Ulaştırma-haberleşme, ticaret ve diğer hizmetler alt sektörlerinde faaliyet gösteren KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait mali durumları aşağıda incelenmiştir. Ulaştırma-haberleşme alt sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılına göre %50,3 oranında, bir önceki döneme göre ise %23,5 oranında artmıştır. Sektörde 2009 yılında elde edilen yüksek kârlar sektörün mali rantabilite oranını %24,7 seviyesine çıkarırken, sonraki dönemde kârlılıkların düşmesiyle 2011 yılını zararla kapatan sektör, 2012 yılında da aynı durumu sürdürmüştür. BOTAŞ ve TCDD’nin sırasıyla 606,2 milyon TL ve 877,5 milyon TL dönem zararının etkisiyle sektör yılı zararlı kapatmıştır. Sektörü oluşturan diğer kuruluşlardan, TÜRKSAT, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, DHMİ ve PTT dönemi kârlı kapatırken, BOTAŞ ve TCDD ile birlikte TDİ’de dönemi zararla Genel Rapor • 2012 78

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2011 yılında sektörü oluşturan kuruluş sayısı 12 iken, 2012 yılı rapor çalışmaları sırasında, üretim faaliyeti bulunmayan Sümer Holding A.Ş. sektör kapsamından çıkartılarak Hizmetler sektörüne dahil edilmiş ve sektörde bulunan kuruluş sayısı 11 olmuştur. Sektörü oluşturan kuruluşlar 2012 yılını 214,1 milyon TL konsolide zarar ile kapatmıştır. Zarar tutarı bir önceki döneme göre %15 oranında artmıştır. MKE ve Tasfiye Halinde Karadeniz Bakır İşletmeleri cari dönemi kar ile tamamlarken; TÜVASAŞ, TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ TEMSAN, ÇAY-KUR, Et ve Balık Kurumu, T.Şeker Fabrikaları AŞ, Acıpayam AŞ ve Doğusan AŞ mali tablolarında oluşan zararlar sektörün finansal yapısını olumsuz etkilemiştir. Sektör zararının büyük kısmı 198 milyon TL ile T.Şeker Fabrikaları AŞ ve 64,8 milyon TL ile Çay-Kur’a ait bulunmaktadır. Sektör varlıklarının %35’ine sahip olan MKE ve Çay-Kur faaliyetlerinde faize tabi yabancı kaynak kullandıklarından; mali piyasalarda faiz oranları ve döviz kurlarında yaşanan değişiklikler hem bu kuruluşların kârlılık oranlarını hem de sektör rasyolarını önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Sektörde yer alan Tasfiye Halinde Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ’nin tasfiye çalışmaları 2012 yılında da devam etmiştir. Kuruluş 2012 yılını 9,4 milyon TL tasfiye kârı ile tamamlamış olup, gelirlerin tamamı faiz gelirlerinden oluşmaktadır. 2012 yılı itibarıyla enerji sektöründe yer alan 5 kuruluşun toplam kaynak ve varlıkları sanayi sektörünün %73,7’sini oluşturmuştur. Enerji sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılı değerlerine göre %18,8 oranında azalırken, bir önceki yıla göre ise %9,7 oranında artmıştır. 2012 yılında, EÜAŞ, TEİAŞ, TETAŞ ve Ankara Doğal Elektrik Üretim AŞ sırasıyla 573,4 milyon TL, 1,1 milyar TL, 859,1 milyon TL ve 2,8 milyon TL kâr elde ederken, TEDAŞ’ın konsolide dönem zararı ise 34,5 milyon TL olmuştur. Sektörde, EÜAŞ’da yaşanan kar düşüşüne rağmen TEİAŞ ve TETAŞ’da gerçekleşen yüksek kârları, sektörün kârlılık ve likidite oranlarına olumlu yansımıştır. c) Hizmetler sektörü: Ulaştırma-haberleşme, ticaret ve diğer hizmetler alt sektörlerinde faaliyet gösteren KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait mali durumları aşağıda incelenmiştir. Ulaştırma-haberleşme alt sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılına göre %50,3 oranında, bir önceki döneme göre ise %23,5 oranında artmıştır. Sektörde 2009 yılında elde edilen yüksek kârlar sektörün mali rantabilite oranını %24,7 seviyesine çıkarırken, sonraki dönemde kârlılıkların düşmesiyle 2011 yılını zararla kapatan sektör, 2012 yılında da aynı durumu sürdürmüştür. BOTAŞ ve TCDD’nin sırasıyla 606,2 milyon TL ve 877,5 milyon TL dönem zararının etkisiyle sektör yılı zararlı kapatmıştır. Sektörü oluşturan diğer kuruluşlardan, TÜRKSAT, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, DHMİ ve PTT dönemi kârlı kapatırken, BOTAŞ ve TCDD ile birlikte TDİ’de dönemi zararla Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay kapatmıştır. TCDD’nin katlandığı zarar bir önceki döneme göre %19,6 oranında 144,2 milyon TL artarken, BOTAŞ’ın zararı önceki döneme göre %54,8 azalmıştır. Sektörün en büyük kuruluşu BOTAŞ’ın 2008-2010 yılları arasında tüm faaliyet dönemleri kârla sonuçlanırken 2011 yılını 1,3 milyar TL ve 2012 yılını ise 606,2 milyon TL zarar ile kapatmıştır. TCDD’nin 2008-2012 faaliyet dönemleri zararla sonuçlandığından, iç kaynak yaratılamamakta; kaynak ihtiyacı sürekli olarak Hazine tarafından yapılan sermaye artışları ve Hazine garantili yurt dışı krediler ile karşılanabilmektedir. Bu kapsamda 2012 yılında 3,7 milyar TL tutarındaki dış borcu Hazine tarafından ödenmiştir. 2012 yılı itibarıyla bilançoda oluşan mali borç yükü 1 milyar TL düzeyindedir. TCDD’nin modern, hızlı ve güvenli bir taşımacılık faaliyetinde bulunan, ekonomik teşkilat yapısına sahip, verimli çalışan ve rekabet gücü yüksek bir kuruluş haline getirilmesi önem arz etmektedir. Bu çerçevede, başta hızlı tren projeleri olmak üzere demiryolu taşımacılığının modernizasyonuna yönelik olan yatırımların sürdürüldüğü görülmektedir. Sektörde öz sermaye birikimine katkı sağlayan kuruluşlar DHMİ, TÜRKSAT ve PTT’dir. DHMİ ve TÜRKSAT sırasıyla 754,7 milyon TL, 185 milyon TL tutarlarında dönem kârı elde etmişlerdir. PTT’nin elde ettiği dönem kârı ise 171,4 milyon TL tutarında gerçekleşmiş olup bir önceki döneme göre %1,5 oranında gerilemiştir. Sektörün diğer kuruluşlarından Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü dönemi 155 milyon TL kar ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri AŞ ise 12 milyon TL zarar ile tamamlamışlardır.
Ticaret alanında faaliyet gösteren 4 kuruluşun 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları 2008 yılına göre %22,2 oranında artarken, bir önceki döneme göre ise %4,6 oranında gerilemiştir. Sektör, 2009 ve 2010 yıllarında son beş yıllık dönemdeki en yüksek kârlılık oranlarına ulaşmıştır. Bu durum, öz kaynak birikimi yaratarak, mali yeterlilik ve likidite oranlarında artışları da beraberinde getirmiştir. Buna karşın 2011 ve 2012 yıllarında hem kârlılık hem de likidite oranlarında düşüş kaydedilmiştir. Sektörün büyük kuruluşu TMO, her yıl Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararnamelerle, tarım ürünlerinin destekleme alımı ve satımında görevlendirilmektedir. İlgili kararnamelerde, verilen görev sonucu meydana gelen zararların Hazine’ce karşılanması gerektiği, ayrıca TMO’nun ürün alımları için gerek duyacağı finansmanın, görev zararlarının ödenmesi için Genel Bütçeye konulan ödenekten yapılacak aktarmalar, T.C. Merkez Bankası’nca sağlanacak reeskont kredisi ve iç ve dış piyasalardan temin edilecek krediler ile karşılanması öngörülmektedir. Kuruluşun bilançosunda 2012 yılı sonu itibarıyla 1,8 milyar TL görev zararı alacağı bulunmaktadır. Alacakların tahsilinde yaşanan gecikme, Kuruluşun işletme faaliyetlerini faize tabi yabancı kaynakla sürdürmesine neden olmaktadır. Kuruluş bilançosunda 2012 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 887,5 milyon TL Hazine kredisi kaynaklı mali borç bulunmaktadır. Sektörün diğer kuruluşu Devlet Malzeme Ofisi, maliyet+kâr esasına dayalı satış fiyatını belirleme yönteminin de etkisiyle son beş yıllık faaliyet dönemlerinin tümünü kârlı kapatmıştır. Teşekkül, ödenen vergiler, Hazine’ye aktarılan kâr payı ve satışlar üzerinden Sayıştay 79

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay ödenen Hazine payı ile kamu bütçesine kaynak sağlamakta olduğu gibi, aynı zamanda kamu kurum ve kuruluşlarına merkezi satın alma suretiyle hizmet vererek yaptığı büyük ölçekli alımların avantajı ile kaynak kaybını önlemektedir. Sektörde yer alan diğer kuruluşlardan Başkent Doğalgaz AŞ 2012 yılını 57,3 milyon TL kar ile tamamlarken Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ ise 52,2 milyon TL dönem kârı ile kapatmıştır. Diğer hizmetler alt sektörü 2011 yılında 8 şirketten oluşurken, 2012 yılı rapor çalışmaları sırasında, üretim faaliyeti bulunmayan Sümer Holding AŞ’nin diğer hizmetler sektörüne dahil edilmesiyle sektörde bulunan kuruluş sayısı 9 olmuştur. 2012 dönem sonu itibarıyla 16,2 milyar TL varlık büyüklüğü ile önceki döneme göre %29 oranında artış göstermiştir. Sektörün kullandığı kaynakların %35,6’sı öz kaynaklardan oluşurken, %64,4’ü yabancı kaynak kullanımından oluşmaktadır. 2012 yılı itibarıyla sektörün öz kaynak kârlılığı %5,7 düzeyine ulaşırken, likidite oranları ise yüksek seyretmektedir. 2012 yılında sektörde yer alan kuruluşlardan Gayrimenkul AŞ 163,3 milyon TL, Sümer Holding AŞ 15 milyon TL ve Arıcak Turizm ve Tic. AŞ 591 bin TL zarar ile dönemi kapatırken, Emlak Gayrimenkul YO AŞ 488,9 milyon TL, Halk Gayrimenkul YO AŞ12 milyon TL, Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ. 2 milyon TL , Marmara Teknokent A.Ş. 2,8 milyon TL, Fintek A.Ş. 868 bin TL ve Bileşim AŞ 1,6 milyon TL kârla dönemi kapatmışlardır. Toplamda ise sektör dönemi 329,4 milyon TL’lik kârla kapatmıştır. Sektör zararının büyük kısmı 163,3 milyon TL dönem zararı ile Gayrimenkul AŞ’ye aittir. Geçmiş yıllarda 18 bin civarında personel istihdam ederek, alkol ve sigara gibi yüksek kârlılığı olan ürünler üreten ve 5 milyar TL civarında satış hacmine ulaşan TTA’nın önce alkol, 2008 yılında da sigara fabrikaları özelleştirilmiştir. Kuruluş bünyesindeki personelin 4046 sayılı Kanun uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakilleri büyük ölçüde 2010 ve 2011 yıllarında gerçekleşmiş, 2009 yılında 12 bin civarında bulunan personel sayısı dönem sonu itibarıyla 468 kişi seviyesine gerilemiş, Kuruluşun adı da 2012 yılında Gayrimenkul AŞ olarak değiştirilmiştir. Geçmiş yıllarda yayımlanan kararnamelerle, Destekleme Yaprak Tütün alımlarının finansmanında TTA kaynakları kullanılmıştır. 4733 sayılı Kanun ile 2002 yılı ürün yılından itibaren destekleme alımlarına son verilmiş olmakla beraber, geçmiş dönemlerdeki destekleme faaliyetlerinden doğan TTA’nın Hazine’den alacaklarının tam olarak ödenmemesi Kuruluşun, dolayısıyla sektörün mali yapısını olumsuz etkilemektedir. Şirketin, Hazineden bu kapsamda olan alacak tutarı 2012 yılı sonu itibarıyla 1,1 milyar TL düzeyindedir. Diğer yandan, özelleştirmeler neticesinde esas faaliyeti kalmayan Şirketin son durumda; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Başkanlık Makamının 03.02.2012 tarihli ve 135 sayılı Oluru ile Ana sözleşmesinde değişikliğe gidilerek unvanı Gayrimenkul Anonim Şirketi şeklinde değiştirilmiş ayrıca faaliyet konularında yapılan bazı düzenlemelere ilaveten Şirketin elinde bulunan ya da özelleştirme sürecinde bulunan gayrimenkullerle ilgili olarak yapılan ifraz ve tevhit çalışmalarına yardımcı olmak, her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonlarını ve imar uygulamasına ilişkin parselasyon planlarını hazırlamak veya hazırlatmak görevi verilmiştir.
Genel Rapor • 2012 80

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay ödenen Hazine payı ile kamu bütçesine kaynak sağlamakta olduğu gibi, aynı zamanda kamu kurum ve kuruluşlarına merkezi satın alma suretiyle hizmet vererek yaptığı büyük ölçekli alımların avantajı ile kaynak kaybını önlemektedir. Sektörde yer alan diğer kuruluşlardan Başkent Doğalgaz AŞ 2012 yılını 57,3 milyon TL kar ile tamamlarken Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ ise 52,2 milyon TL dönem kârı ile kapatmıştır. Diğer hizmetler alt sektörü 2011 yılında 8 şirketten oluşurken, 2012 yılı rapor çalışmaları sırasında, üretim faaliyeti bulunmayan Sümer Holding AŞ’nin diğer hizmetler sektörüne dahil edilmesiyle sektörde bulunan kuruluş sayısı 9 olmuştur. 2012 dönem sonu itibarıyla 16,2 milyar TL varlık büyüklüğü ile önceki döneme göre %29 oranında artış göstermiştir. Sektörün kullandığı kaynakların %35,6’sı öz kaynaklardan oluşurken, %64,4’ü yabancı kaynak kullanımından oluşmaktadır. 2012 yılı itibarıyla sektörün öz kaynak kârlılığı %5,7 düzeyine ulaşırken, likidite oranları ise yüksek seyretmektedir. 2012 yılında sektörde yer alan kuruluşlardan Gayrimenkul AŞ 163,3 milyon TL, Sümer Holding AŞ 15 milyon TL ve Arıcak Turizm ve Tic. AŞ 591 bin TL zarar ile dönemi kapatırken, Emlak Gayrimenkul YO AŞ 488,9 milyon TL, Halk Gayrimenkul YO AŞ12 milyon TL, Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ. 2 milyon TL , Marmara Teknokent A.Ş. 2,8 milyon TL, Fintek A.Ş. 868 bin TL ve Bileşim AŞ 1,6 milyon TL kârla dönemi kapatmışlardır. Toplamda ise sektör dönemi 329,4 milyon TL’lik kârla kapatmıştır. Sektör zararının büyük kısmı 163,3 milyon TL dönem zararı ile Gayrimenkul AŞ’ye aittir. Geçmiş yıllarda 18 bin civarında personel istihdam ederek, alkol ve sigara gibi yüksek kârlılığı olan ürünler üreten ve 5 milyar TL civarında satış hacmine ulaşan TTA’nın önce alkol, 2008 yılında da sigara fabrikaları özelleştirilmiştir. Kuruluş bünyesindeki personelin 4046 sayılı Kanun uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakilleri büyük ölçüde 2010 ve 2011 yıllarında gerçekleşmiş, 2009 yılında 12 bin civarında bulunan personel sayısı dönem sonu itibarıyla 468 kişi seviyesine gerilemiş, Kuruluşun adı da 2012 yılında Gayrimenkul AŞ olarak değiştirilmiştir. Geçmiş yıllarda yayımlanan kararnamelerle, Destekleme Yaprak Tütün alımlarının finansmanında TTA kaynakları kullanılmıştır. 4733 sayılı Kanun ile 2002 yılı ürün yılından itibaren destekleme alımlarına son verilmiş olmakla beraber, geçmiş dönemlerdeki destekleme faaliyetlerinden doğan TTA’nın Hazine’den alacaklarının tam olarak ödenmemesi Kuruluşun, dolayısıyla sektörün mali yapısını olumsuz etkilemektedir. Şirketin, Hazineden bu kapsamda olan alacak tutarı 2012 yılı sonu itibarıyla 1,1 milyar TL düzeyindedir. Diğer yandan, özelleştirmeler neticesinde esas faaliyeti kalmayan Şirketin son durumda; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Başkanlık Makamının 03.02.2012 tarihli ve 135 sayılı Oluru ile Ana sözleşmesinde değişikliğe gidilerek unvanı Gayrimenkul Anonim Şirketi şeklinde değiştirilmiş ayrıca faaliyet konularında yapılan bazı düzenlemelere ilaveten Şirketin elinde bulunan ya da özelleştirme sürecinde bulunan gayrimenkullerle ilgili olarak yapılan ifraz ve tevhit çalışmalarına yardımcı olmak, her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonlarını ve imar uygulamasına ilişkin parselasyon planlarını hazırlamak veya hazırlatmak görevi verilmiştir.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay d) Mali kuruluşlar: 2012 yılında sektörde bulunan 17 şirketin kaynakları toplamı son beş yılda %82,5 oranında artarken, son dönem yıllık artışı %9,4 ile üretici fiyatları artış endeksinin üzerinde gerçekleşmiştir. 2008 yılında toplam kaynakların %88,3’ü yabancı kaynak, %11,7’si öz kaynaklardan oluşmakta iken, 2012 yılında bu değerler sırasıyla %85,4 ve %14,6 olarak gerçekleşmiş; sektörün mali yeterlilik oranı da 2011 yılında %14,6 seviyesinden 2012 yılında %17,1’e yükselmiştir. Bankaların 2012 yılında verdiği krediler önceki döneme göre %11,5 oranında 16,1 milyar TL aratarak 157,1 milyar TL düzeyine ulaşmıştır. Sektörün kullandığı yabancı kaynaklar ise önceki döneme göre %7,1 oranında artış gösterirken, öz kaynak artışı %25,3 seviyesinde olmuştur. Sektörün öz kaynak kârlılığı önceki döneme göre 1,7 puan gerileyerek %17,7 seviyesinde gerçekleşirken, sektörü oluşturan kuruluşların 2012 yılı dönem kârları toplamı 7,8 milyar TL olmuştur. 3- Finansman programı ve gerçekleşmesi: Genel yatırım ve finansman programları Hazine Müsteşarlığı tarafından takip edilmekte olan KİT’ler, bağlı ortaklıkları ve özelleştirme programındaki kuruluşlar için 2012 yılında kaynak, ödeme ve yatırım dengesi ile finansman ihtiyacı, temin edilen finansmanın kaynaklarına ilişkin program ve gerçekleşme tutarları 2011 yılı gerçekleşmeleri ile birlikte 40 sayılı, 2012 yılına ilişkin finansman sonuçlarının İDT, KİK ve özelleştirme programındaki kuruluşlar bazında dağılımı 40/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 81

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 40- 2010-2012 yılları finansman sonuçları() (Bin TL) 2010 2011 Kesin Kesin Program Revize Kesin I-Yaratılan fonlar (1+2): 4.844.552 2.899.743 858.617 240.491 3.989.183 1-Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-) (A+B+C+D+E): 7.425.655 6.016.877 3.199.774 3.011.165 7.318.285 A-Dönem kâr veya zararı (-): 6.115.903 2.590.485 548.238 1.126.590 4.313.555 B-Görev zararı (tahakkuk eden) (-) (3.216.223) (1.965.996) (1.868.357) (1.655.898) (1.579.211) C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) 3.150.890 3.710.006 3.833.921 3.102.196 3.876.069 D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) 1.083.667 574.790 573.284 398.051 558.139 E-Kur farkları (+) 291.418 1.107.592 112.688 40.226 149.733 2-Kanuni yükümlükler (-): (2.581.103) (3.117.134) (2.341.157) (2.770.674) (3.329.102) II-Toplam finansman ihtiyacı: 2.950.628 8.267.615 16.035.508 10.735.546 9.884.518 -Yatırım 5.644.132 6.292.255 12.810.292 7.746.230 6.426.637 -Stok artışı (1.387.057) 2.003.532 2.837.547 1.955.713 2.266.482 -Sabit kıymet artışı (1.354.817) (77.860) 290.983 998.369 1.161.375 -Bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki sermaye artışı 48.370 49.688 96.686 35.234 30.024 III-Borçlanma gereği (I-II) (1.893.924) 5.367.872 15.176.891 10.495.055 5.895.335 IV-Net faiz ödemesi: 48.271 118.023 343.811 (160.242) (315.596) -Faiz gelirleri (-) (553.085) (469.004) (333.377) (465.729) (662.589) -Faiz giderleri (+) 601.356 587.027 677.188 305.487 346.993 V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (III-IV) 1.942.195 (5.249.849) (15.520.702) (10.334.813) (5.579.739) VI-Toplam bütçe ve fon transferleri (tahsil veya mahsup olunan): 8.926.313 9.041.403 4.529.636 8.724.981 7.416.718 -Sermaye 7.319.265 6.468.284 2.537.060 6.349.024 5.504.466 -Görev zararı 1.585.517 2.550.662 1.992.576 2.351.282 1.887.577 -Yardım 21.531 22.457 0 24.675 24.675 VII-Transferler sonrası faiz dışı fazla (VI-V) 10.868.508 3.791.554 (10.991.066) (1.609.832) 1.836.979 ()M ali kuruluşlar hariç. Finansman programı büyüklükleri 2012 Genel Rapor • 2012 82

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 40- 2010-2012 yılları finansman sonuçları() (Bin TL) 2010 2011 Kesin Kesin Program Revize Kesin I-Yaratılan fonlar (1+2): 4.844.552 2.899.743 858.617 240.491 3.989.183 1-Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-) (A+B+C+D+E): 7.425.655 6.016.877 3.199.774 3.011.165 7.318.285 A-Dönem kâr veya zararı (-): 6.115.903 2.590.485 548.238 1.126.590 4.313.555 B-Görev zararı (tahakkuk eden) (-) (3.216.223) (1.965.996) (1.868.357) (1.655.898) (1.579.211) C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) 3.150.890 3.710.006 3.833.921 3.102.196 3.876.069 D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) 1.083.667 574.790 573.284 398.051 558.139 E-Kur farkları (+) 291.418 1.107.592 112.688 40.226 149.733 2-Kanuni yükümlükler (-): (2.581.103) (3.117.134) (2.341.157) (2.770.674) (3.329.102) II-Toplam finansman ihtiyacı: 2.950.628 8.267.615 16.035.508 10.735.546 9.884.518 -Yatırım 5.644.132 6.292.255 12.810.292 7.746.230 6.426.637 -Stok artışı (1.387.057) 2.003.532 2.837.547 1.955.713 2.266.482 -Sabit kıymet artışı (1.354.817) (77.860) 290.983 998.369 1.161.375 -Bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki sermaye artışı 48.370 49.688 96.686 35.234 30.024 III-Borçlanma gereği (I-II) (1.893.924) 5.367.872 15.176.891 10.495.055 5.895.335 IV-Net faiz ödemesi: 48.271 118.023 343.811 (160.242) (315.596) -Faiz gelirleri (-) (553.085) (469.004) (333.377) (465.729) (662.589) -Faiz giderleri (+) 601.356 587.027 677.188 305.487 346.993 V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (III-IV) 1.942.195 (5.249.849) (15.520.702) (10.334.813) (5.579.739) VI-Toplam bütçe ve fon transferleri (tahsil veya mahsup olunan): 8.926.313 9.041.403 4.529.636 8.724.981 7.416.718 -Sermaye 7.319.265 6.468.284 2.537.060 6.349.024 5.504.466 -Görev zararı 1.585.517 2.550.662 1.992.576 2.351.282 1.887.577 -Yardım 21.531 22.457 0 24.675 24.675 VII-Transferler sonrası faiz dışı fazla (VI-V) 10.868.508 3.791.554 (10.991.066) (1.609.832) 1.836.979 ()M ali kuruluşlar hariç. Finansman programı büyüklükleri 2012 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 40/a- KİT'lerin 2012 yılı finansman durumu() (Bin TL) Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme Program Gerçekleşme I-Yaratılan fonlar (1+2): (197.156) 3.895.589 80.506 (332.945) 357.141 426.539 240.491 3.989.183 1-Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-) (A+B+C+D+E): 1.622.745 6.118.128 1.079.628 625.682 308.792 574.475 3.011.165 7.318.285 A-Dönem kâr veya zararı (-): 895.852 4.433.362 655.848 203.718 (425.110) (323.525) 1.126.590 4.313.555 B-Görev zararı (tahakkuk eden) (-) (1.288.330) (1.234.563) (367.568) (344.648) (1.655.898) (1.579.211) C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) 1.913.167 2.673.439 775.123 735.906 413.906 466.724 3.102.196 3.876.069 D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) 61.830 96.157 16.225 30.706 319.996 431.276 398.051 558.139 E-Kur farkları (+) 40.226 149.733 40.226 149.733 2-Kanuni yükümlükler (-): (1.819.901) (2.222.539) (999.122) (958.627) 48.349 (147.936) (2.770.674) (3.329.102) II-Toplam finansman ihtiyacı: 5.731.692 5.804.665 4.873.601 3.044.906 130.253 1.034.947 10.735.546 9.884.518 -Yatırım 2.948.557 2.853.814 4.720.473 2.913.254 77.200 659.569 7.746.230 6.426.637 -Stok artışı 1.706.173 1.872.127 55.953 160.801 193.587 233.554 1.955.713 2.266.482 -Sabit kıymet artışı 1.044.074 1.057.161 94.829 (37.610) (140.534) 141.824 998.369 1.161.375 -Bağlı ortaklık ve iştiraklerdeki sermaye artışı 32.888 21.563 2.346 8.461 35.234 30.024 III-Borçlanma gereği (I-II) 5.928.848 1.909.076 4.793.095 3.377.851 (226.888) 608.408 10.495.055 5.895.335 IV-Net faiz ödemesi: (108.978) (241.785) (25.808) (61.366) (25.456) (12.445) (160.242) (315.596) -Faiz gelirleri (-) (379.769) (545.021) (60.494) (61.366) (25.466) (56.202) (465.729) (662.589) -Faiz giderleri (+) 270.791 303.236 34.686 0 10 43.757 305.487 346.993 V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (III-IV) (5.819.870) (1.667.291) (4.767.287) (3.316.485) 252.344 (595.963) (10.334.813) (5.579.739) VI-Toplam bütçe ve fon transferleri (tahsil veya mahsup olunan): 3.176.314 2.536.932 5.520.667 4.849.176 28.000 30.610 8.724.981 7.416.718 -Sermaye 1.183.517 976.361 5.137.507 4.497.495 28.000 30.610 6.349.024 5.504.466 -Görev zararı 1.992.797 1.560.571 358.485 327.006 2.351.282 1.887.577 -Yardım 24.675 24.675 24.675 24.675 VII-Transferler sonrası faiz dışı fazla (VI-V) (2.643.556) 869.641 753.380 1.532.691 280.344 (565.353) (1.609.832) 1.836.979 ()M ali kuruluşlar hariç. Finansman programı büyüklükleri İDT KİK Özel. Prog. Kuruluşlar KİT Toplamı Sayıştay 83

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’ler, bağlı ortaklıkları ve özelleştirme programındaki kuruluşları içeren 2012 yılı genel yatırım ve finansman programında; 858,6 milyon TL kaynak açığı oluşacağı, 12,8 milyar TL tutarındaki yatırım, 2,8 milyar TL tutarındaki stok artışı, 291 milyon TL tutarındaki sabit kıymet alımı ve 96,7 milyon TL tutarındaki sermaye iştirakiyle birlikte ortaya çıkan toplam 15,5 milyar TL tutarındaki borçlanma gereğinin, 2,5 milyar TL’sinin sermaye artışı, 2 milyar TL’sinin görev zararı ödemesiyle karşılanacağı, transferler sonrasında 11 milyar TL tutarında finansman açığının oluşacağı öngörülmüştür. Yıl içinde yapılan program revizesinde; yatırım, stok artışı ve sermaye iştirakleri hedefleri küçültülürken, sabit kıymet alımlarında artış öngörülmüş, 8,7 milyar TL tutarındaki transferlerden sonra 1,6 milyar TL tutarında finansman açığı oluşması öngörülmüştür. 2012 yılında genel yatırım ve finansman programına tabi KİT’ler, bağlı ortaklıkları ve özelleştirme programındaki kuruluşlar toplamda 4 milyar TL kaynak yaratmış, 6,4 milyar TL tutarındaki yatırım, 2,3 milyar TL tutarındaki stok artışı, 1,1 milyar TL tutarında sabit kıymet artışı ve 30 milyon TL tutarındaki sermaye iştiraki neticesinde 5,9 milyar TL tutarında borçlanma gereği ortaya çıkmış, 315,6 milyon TL net faiz geliri ile 7,4 milyar TL transferlerden sonra 1,8 milyar TL faiz dışı fazla oluşmuştur. Genel Rapor • 2012 84

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’ler, bağlı ortaklıkları ve özelleştirme programındaki kuruluşları içeren 2012 yılı genel yatırım ve finansman programında; 858,6 milyon TL kaynak açığı oluşacağı, 12,8 milyar TL tutarındaki yatırım, 2,8 milyar TL tutarındaki stok artışı, 291 milyon TL tutarındaki sabit kıymet alımı ve 96,7 milyon TL tutarındaki sermaye iştirakiyle birlikte ortaya çıkan toplam 15,5 milyar TL tutarındaki borçlanma gereğinin, 2,5 milyar TL’sinin sermaye artışı, 2 milyar TL’sinin görev zararı ödemesiyle karşılanacağı, transferler sonrasında 11 milyar TL tutarında finansman açığının oluşacağı öngörülmüştür. Yıl içinde yapılan program revizesinde; yatırım, stok artışı ve sermaye iştirakleri hedefleri küçültülürken, sabit kıymet alımlarında artış öngörülmüş, 8,7 milyar TL tutarındaki transferlerden sonra 1,6 milyar TL tutarında finansman açığı oluşması öngörülmüştür. 2012 yılında genel yatırım ve finansman programına tabi KİT’ler, bağlı ortaklıkları ve özelleştirme programındaki kuruluşlar toplamda 4 milyar TL kaynak yaratmış, 6,4 milyar TL tutarındaki yatırım, 2,3 milyar TL tutarındaki stok artışı, 1,1 milyar TL tutarında sabit kıymet artışı ve 30 milyon TL tutarındaki sermaye iştiraki neticesinde 5,9 milyar TL tutarında borçlanma gereği ortaya çıkmış, 315,6 milyon TL net faiz geliri ile 7,4 milyar TL transferlerden sonra 1,8 milyar TL faiz dışı fazla oluşmuştur. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay E-İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 22.01.2002 tarih ve 24648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2003 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. KİT’ler, 4734 sayılı Kanun’un 2/b maddesi ile Kamu İhale Kanunu kapsamına dahil edilmişler, 4603 sayılı Kanuna tabi bankaların sadece yapım işleri Kamu İhale Kanunu’na tabi tutulmuştur. 6111 sayılı Kanun ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri dışındaki mal/hizmet alımları, Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı dışına çıkarılmıştır. Kanun’un 2 nci maddesinin son fıkrasında; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketlerin bu Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilirken, geçici 4 üncü maddesinde bu kuruluşların kendi kanunları yürürlüğe girinceye kadar 4734 sayılı Kanuna tabi olacakları belirtilmiştir. Ancak, söz konusu kanuni düzenlemenin yapılmamış olması; ihaleye çıkışta projelendirme, yaklaşık maliyet hesaplaması, istisna limiti ve hizmet alım sözleşmelerinin süreleri açısından özellikle enerji sektöründeki kuruluşlarda sıkıntılara neden olmaktadır. Kanun’un 3 üncü maddesinde Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutulan mal ve hizmetler bentler halinde belirlenmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 3/g maddesine göre KİT’ler ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 2012 yılı için 6.629.154 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımlarının, istisna kapsamında olduğu hükme bağlanmıştır. Kanunun geçici 4 üncü maddesi çerçevesinde; kuruluşların talebi üzerine istisna kapsamındaki mal ve hizmetler Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmektedir. 31.03.2012 tarih ve 6288 sayılı Kanun’un 5 inci maddesi ile 4734 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesine eklenen (s) bendiyle; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün bağlı ortaklıklarından yapacağı mal veya hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun’a tâbi olmayacağı hükme bağlanmış, 04.07.2012 tarih ve 6353 sayılı Kanun’un 27 nci maddesi ile 4734 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesine eklenen (t) bendiyle de; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı ile ilgili istisna eklenmiştir. Kanun'un yayımlandığı 2002 yılında 6 bent olarak düzenlenen istisnalar, ilgili maddede yapılan değişikliklerle 2012 yılında 20 bende çıkmış ve istisnaların kapsamı genişletilmiştir. 24.04.2013 tarih ve 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (s) bendinde değişiklik yapılarak; bu kanun ile kurulan TCDD Taşımacılık AŞ’nin diğer TCDD bağlı ortaklıklarından yapacağı mal veya hizmet alımları istisna kapsamına alınmıştır. 09.05.2013 tarih ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 31 inci maddesi ile, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinde belirtilen parasal limitin “Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin anılan bent kapsamındaki mal ve hizmet alımları” için uygulanmayacağı hükmü getirilmiştir. Böylece PTT’nin, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen ana faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımı konuları, tutarı ne olursa olsun Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında tutulmuştur. Sayıştay 85

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin 2008-2012 yılları sektörler itibarıyla mal alımları cari fiyatlarla 41/a, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 41/b, 2008-2012 yılları mal alımlarının gruplar itibarıyla dağılımı 42, 2012 yılı mal alımlarının sektörel ayrıntısı 42/a, sektörler itibarıyla dış alımlar 43, hizmet alımları 44, 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluşlar 45 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 41/a – KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 111.555 84.384 108.449 147.010 0,2 177.961 0,2 30.951 21,1 b) Sanayi:
ba) Madencilik 875.788 1.352.597 1.179.618 1.937.674 3,3 1.703.540 2,4 (234.134) (12,1)
bb) İmalat 3.939.957 2.913.969 3.396.755 3.669.167 6,2 3.962.279 5,5 293.112 8,0
bc) Enerji 19.895.682 17.174.295 14.234.263 20.309.557 35 24.554.875 34,2 4.245.318 20,9 Toplam (b) 24.711.427 21.440.861 18.810.636 25.916.398 44 30.220.694 42,1 4.304.296 16,6 c) Hizmetler
ca)Ulaş.-hab. 20.868.989 14.901.213 16.726.282 27.981.199 48 35.008.431 48,8 7.027.232 25,1
cb)Ticaret 3.200.357 3.814.042 2.099.461 4.742.920 8 6.091.947 8,5 1.349.027 28,4
cc) Diğer hizmet - - - 7.407 - 6.272 0,0 (1.135) (15,3) Toplam(c) 24.069.346 18.715.255 18.825.743 32.731.526 56 41.106.650 57,3 8.375.124 25,6 d) Mali kuruluşlar 64.911 77.712 105.746 151.833 0,3 216.857 0,3 65.024 42,8 Genel toplam 48.957.239 40.318.212 37.850.574 58.946.767 100 71.722.162 100 12.775.395 21,7 Çizelge: 41/b- KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 71.377 50.969 60.166 71.968 85.035 13.067 18,2 b) Sanayi:
ba) Madencilik 560.361 816.983 654.434 948.585 814.000 (134.585) (14,2)
bb) İmalat 2.520.927 1.760.068 1.884.469 1.796.234 1.893.291 97.057 5,4
bc) Enerji 12.729.978 10.373.457 7.896.956 9.942.506 11.733.025 1.790.519 18,0 Toplam (b) 15.811.266 12.950.508 10.435.859 12.687.325 14.440.316 1.752.991 13,8 c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 13.352.735 9.000.491 9.279.491 13.698.144 16.728.035 3.029.891 22,1
cb)Ticaret 2.047.704 2.303.722 1.164.750 2.321.888 2.910.907 589.019 25,4
cc)Diğer hizmet 3.626 2.997 (629) (17,3) Toplam(c) 15.400.439 11.304.213 10.444.240 16.023.658 19.641.939 3.618.281 22,6 d) Mali kuruluşlar 41.532 46.939 58.666 74.330 103.621 29.291 39,4 Genel toplam 31.324.614 24.352.629 20.998.931 28.857.281 34.270.911 5.413.630 18,8 Çizelge: 42- Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2008-2012 dönemi mal alımları (Bin TL) Alımlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % -İlk madde 11.804.316 8.334.958 8.518.177 10.595.911 18 12.013.711 16,8 1.417.800 13,4 -İşletme malzemesi
ve yedek 1.070.763 1.302.843 1.168.938 1.273.606 2,2 1.582.805 2,2 309.199 24,3 -Ticari mal 35.713.069 30.313.630 27.881.886 46.728.657 79 57.843.057 80,6 11.114.400 23,8 -Diğer alımlar 369.091 366.781 281.573 348.593 0,6 282.589 0,4 (66.004) (18,9) Toplam 48.957.239 40.318.212 37.850.574 58.946.767 100 71.722.162 100,0 12.775.395 21,7 Genel Rapor • 2012 86

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin 2008-2012 yılları sektörler itibarıyla mal alımları cari fiyatlarla 41/a, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 41/b, 2008-2012 yılları mal alımlarının gruplar itibarıyla dağılımı 42, 2012 yılı mal alımlarının sektörel ayrıntısı 42/a, sektörler itibarıyla dış alımlar 43, hizmet alımları 44, 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluşlar 45 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 41/a – KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 111.555 84.384 108.449 147.010 0,2 177.961 0,2 30.951 21,1 b) Sanayi:
ba) Madencilik 875.788 1.352.597 1.179.618 1.937.674 3,3 1.703.540 2,4 (234.134) (12,1)
bb) İmalat 3.939.957 2.913.969 3.396.755 3.669.167 6,2 3.962.279 5,5 293.112 8,0
bc) Enerji 19.895.682 17.174.295 14.234.263 20.309.557 35 24.554.875 34,2 4.245.318 20,9 Toplam (b) 24.711.427 21.440.861 18.810.636 25.916.398 44 30.220.694 42,1 4.304.296 16,6 c) Hizmetler
ca)Ulaş.-hab. 20.868.989 14.901.213 16.726.282 27.981.199 48 35.008.431 48,8 7.027.232 25,1
cb)Ticaret 3.200.357 3.814.042 2.099.461 4.742.920 8 6.091.947 8,5 1.349.027 28,4
cc) Diğer hizmet - - - 7.407 - 6.272 0,0 (1.135) (15,3) Toplam(c) 24.069.346 18.715.255 18.825.743 32.731.526 56 41.106.650 57,3 8.375.124 25,6 d) Mali kuruluşlar 64.911 77.712 105.746 151.833 0,3 216.857 0,3 65.024 42,8 Genel toplam 48.957.239 40.318.212 37.850.574 58.946.767 100 71.722.162 100 12.775.395 21,7 Çizelge: 41/b- KİT’lerin sektörler itibarıyla tüm mal alımları (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a) Tarım 71.377 50.969 60.166 71.968 85.035 13.067 18,2 b) Sanayi:
ba) Madencilik 560.361 816.983 654.434 948.585 814.000 (134.585) (14,2)
bb) İmalat 2.520.927 1.760.068 1.884.469 1.796.234 1.893.291 97.057 5,4
bc) Enerji 12.729.978 10.373.457 7.896.956 9.942.506 11.733.025 1.790.519 18,0 Toplam (b) 15.811.266 12.950.508 10.435.859 12.687.325 14.440.316 1.752.991 13,8 c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 13.352.735 9.000.491 9.279.491 13.698.144 16.728.035 3.029.891 22,1
cb)Ticaret 2.047.704 2.303.722 1.164.750 2.321.888 2.910.907 589.019 25,4
cc)Diğer hizmet 3.626 2.997 (629) (17,3) Toplam(c) 15.400.439 11.304.213 10.444.240 16.023.658 19.641.939 3.618.281 22,6 d) Mali kuruluşlar 41.532 46.939 58.666 74.330 103.621 29.291 39,4 Genel toplam 31.324.614 24.352.629 20.998.931 28.857.281 34.270.911 5.413.630 18,8 Çizelge: 42- Gruplar itibarıyla KİT'lerin 2008-2012 dönemi mal alımları (Bin TL) Alımlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % -İlk madde 11.804.316 8.334.958 8.518.177 10.595.911 18 12.013.711 16,8 1.417.800 13,4 -İşletme malzemesi
ve yedek 1.070.763 1.302.843 1.168.938 1.273.606 2,2 1.582.805 2,2 309.199 24,3 -Ticari mal 35.713.069 30.313.630 27.881.886 46.728.657 79 57.843.057 80,6 11.114.400 23,8 -Diğer alımlar 369.091 366.781 281.573 348.593 0,6 282.589 0,4 (66.004) (18,9) Toplam 48.957.239 40.318.212 37.850.574 58.946.767 100 71.722.162 100,0 12.775.395 21,7 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge:42/a - KİT'lerin 2012 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı (Bin TL) Alımlar İlk madde İşletme malz. ve yedek Ticari mal Diğer alımlar Toplam a) Tarım 29.693 148.268 - - 177.961 b) Sanayi:
ba) Madencilik 368.229 274.392 1.057.697 3.222 1.703.540
bb) İmalat 3.619.359 217.415 109.175 16.330 3.962.279
bc) Enerji 7.693.727 262.571 16.598.577 24.554.875 Toplam (b) 11.681.315 754.378 17.765.449 19.552 30.220.694 c) Hizmetler:
ca)Ulaştırma.-haberleşme 231.380 639.643 34.129.822 7.586 35.008.431
cb)Ticaret 65.984 38.484 5.947.467 40.012 6.091.947
cc) Diğer hizmet 5.339 892 - 41 6.272 Toplam(c) 302.703 679.019 40.077.289 47.639 41.106.650 d) Mali kuruluşlar 0 1140 319 215.398 216.857 Genel toplam 12.013.711 1.582.805 57.843.057 282.589 71.722.162 Çizelge: 43 – KİT’lerin sektörler itibarıyla dış mal alımları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 127 229 147 324 0 169 0,0 (155) (47,8) b) Sanayi:
ba) Madencilik 88.473 190.457 18.178 9.034 0 14.451 0,0 5.417 60,0
bb) İmalat 217.195 77.978 118.238 542.648 1,9 399.976 1,2 (142.672) (26,3)
bc) Enerji 29.721 27.677 53.861 11.136 0 5.886 0,0 (5.250) (47,1) Toplam (b) 335.516 296.112 190.277 562.818 2 420.313 1,2 (142.505) (25,3) c) Hizmetler
ca)Ulaş.-haberleşme 20.220.570 14.268.226 16.000.278 27.082.875 96 34.156.918 98,4 7.074.043 26,1
cb)Ticaret 864.267 178.234 33.751 468.021 1,7 9.180 0,0 (458.841) (98,0)
cc)Diğer hizmet - - - 3.308 - 0,0 (3.308) (100,0) Toplam(c) 21.084.837 14.446.460 16.034.029 27.554.204 98 34.166.098 98,4 6.611.894 24,0 d) Mali kuruluşlar 15.135 16.066 21.116 85.463 0,3 122.678 0,4 37.215 43,5 Genel toplam 21.435.615 14.758.867 16.245.569 28.202.809 100 34.709.258 100,0 6.506.449 23,1 Çizelge : 44 – KİT’lerin sektörler itibarıyla hizmet alımları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 23.666 41.280 49.941 59.036 2 71.134 2,1 12.098 20,5 b) Sanayi:
ba) Madencilik 708.736 356.439 500.548 549.374 18,8 677.984 20,4 128.610 23,4
bb) İmalat 193.548 230.377 267.326 277.654 9,5 308.410 9,3 30.756 11,1
bc) Enerji 728.389 739.825 773.182 727.176 24,9 880.283 26,5 153.107 21,1 Toplam (b) 1.630.673 1.326.641 1.541.056 1.554.204 53,3 1.866.677 56,3 312.473 20,1 c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 277.165 408.889 464.508 651.033 22,3 697.213 21,0 46.180 7,1
cb)Ticaret 60.105 118.222 154.388 115.530 4 139.466 4,2 23.936 20,7
cc)Diğer hizmet - - - 24.701 0,8 41.737 1,3 17.036 69,0 Toplam(c) 337.270 527.111 618.896 791.264 27,1 878.416 26,5 87.152 11,0 d) Mali kuruluşlar 158.045 364.525 403.862 512.784 17,6 500.262 15,1 (12.522) (2,4) Genel toplam 2.149.654 2.259.557 2.613.755 2.917.288 100 3.316.489 100,0 399.201 13,7 Sayıştay 87

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 45- 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluş (Bin TL) Kuruluş Sektör 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % 1- BOTAŞ Ulaştırma 20.305.054 14.355.281 16.092.914 27.180.027 34.168.635 6.988.608 25,7 2- TEDAŞ (Kons.) (1) Enerji 19.670.452 18.654.568 17.215.252 13.040.159 16.014.815 2.974.656 22,8 3- TETAŞ (2) Enerji 10.014.769 9.287.646 11.135.288 11.594.486 14.342.376 2.747.890 23,7 4- EÜAŞ (Konsolide) Enerji 6.391.258 5.007.440 4.908.170 6.171.760 7.777.890 1.606.130 26,0 5- T. Şeker Fab. AŞ İmalat 1.534.147 1.762.286 1.782.316 1.847.959 1.909.115 61.156 3,3 6- TP Petrol Dağıtım AŞ Ticaret - - - 853.100 1.739.806 886.706 103,9 7- Başkent Doğalgaz AŞ Ticaret - 1.122.721 969.180 1.351.633 1.582.006 230.373 17,0 8- DMO Ticaret 703.015 735.416 1.016.127 1.567.227 1.518.514 (48.713) (3,1) 9- TMO Ticaret 2.497.342 3.078.626 1.083.334 970.960 1.251.621 280.661 28,9 10- TCDD(Konsolide) (3) Ulaştırma 672.189 562.069 710.952 1.007.533 965.740 (41.793) (4,1) 11- TKİ Maden 244.681 769.066 718.535 990.012 953.239 (36.773) (3,7) 12- ÇAY-KUR İmalat 584.482 577.652 627.533 788.040 861.459 73.419 9,3 13- TPAO Maden 423.859 440.014 310.387 716.028 525.178 (190.850) (26,7) 14- EBK İmalat 71.364 199.667 538.531 382.676 472.458 89.782 23,5 15- MKE İmalat 224.686 231.412 236.509 283.735 355.071 71.336 25,1 16- TÜVASAŞ İmalat 34.579 30.293 92.182 191.885 196.032 4.147 2,2 17- TİGEM Tarım 111.555 84.384 108.449 147.010 177.961 30.951 21,1 18- T.C. Ziraat Bankası Bankacılık 47.800 63.480 92.405 127.588 163.906 36.318 28,5 19- Eti Maden İşletmeleri Maden 83.226 78.424 86.343 149.552 136.147 (13.405) (9,0) 20- DHMİ Ulaştırma 27.755 33.093 34.782 40.347 100.935 60.588 150,2 21- TÜLOMSAŞ İmalat 81.930 34.792 46.807 93.270 94.982 1.712 1,8 22- TTK Maden 124.022 65.093 64.353 82.082 88.976 6.894 8,4 23- TEİAŞ Enerji 58.092 63.151 43.638 81.159 66.025 (15.134) (18,6) 24- TÜDEMSAŞ İmalat 65.584 42.940 57.112 66.300 52.149 (14.151) (21,3) 25- TURKSAT Ulaştırma 7.877 17.804 21.028 51.676 51.634 (42) (0,1)
Toplam 63.979.718 57.297.318 57.992.127 69.776.204 85.566.670 15.790.466 22,6
(1) Sektör içinde kompanse edilen 12,3 milyar TL dahil. (2) Sektör içinde kompanse edilen 1,3 milyar TL dahil.
(3) İmalat sektöründe faaliyet gösteren 3 adet bağlı ortaklığa ait 343,2 milyon TL dahil. 2012 yılında KİT’lerin tüm alımları önceki yıla göre %21,7 oranında 12,8 milyar TL artarken, artışın %88’i ulaştırma-haberleşme ve enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Artışta; enerji sektöründe yer alan tüm kuruluşların alımları etkili olurken, BOTAŞ, TEDAŞ ve TETAŞ’ın alımları önemli rol oynamıştır. Gruplar itibarıyla alımlarda; diğer alımlar hariç tüm alım gruplarında artış olmuştur. Toplam alımların %80,6’sını oluşturan ticari mal alımlarının payının yüksek olmasında, ulaştırma sektöründe yer alan BOTAŞ'ın doğal gaz ve LNG alımları ile enerji sektörünün elektrik enerjisi alımları etkili olmuştur. İlk madde ve malzeme alımları ağırlıklı olarak imalat ve enerji sektöründe, ticari mal alımları ise enerji, ticaret ve ulaştırma-haberleşme sektöründe gerçekleştirilmiştir. KİT toplam alımlarının; %48,8’i ulaştırma haberleşme, %34,2’si enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Ulaştırma haberleşme sektörü içinde en büyük pay, KİT alımlarının Genel Rapor • 2012 88

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 45- 2012 yılında yüksek tutarlı alımı olan 25 kuruluş (Bin TL) Kuruluş Sektör 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % 1- BOTAŞ Ulaştırma 20.305.054 14.355.281 16.092.914 27.180.027 34.168.635 6.988.608 25,7 2- TEDAŞ (Kons.) (1) Enerji 19.670.452 18.654.568 17.215.252 13.040.159 16.014.815 2.974.656 22,8 3- TETAŞ (2) Enerji 10.014.769 9.287.646 11.135.288 11.594.486 14.342.376 2.747.890 23,7 4- EÜAŞ (Konsolide) Enerji 6.391.258 5.007.440 4.908.170 6.171.760 7.777.890 1.606.130 26,0 5- T. Şeker Fab. AŞ İmalat 1.534.147 1.762.286 1.782.316 1.847.959 1.909.115 61.156 3,3 6- TP Petrol Dağıtım AŞ Ticaret - - - 853.100 1.739.806 886.706 103,9 7- Başkent Doğalgaz AŞ Ticaret - 1.122.721 969.180 1.351.633 1.582.006 230.373 17,0 8- DMO Ticaret 703.015 735.416 1.016.127 1.567.227 1.518.514 (48.713) (3,1) 9- TMO Ticaret 2.497.342 3.078.626 1.083.334 970.960 1.251.621 280.661 28,9 10- TCDD(Konsolide) (3) Ulaştırma 672.189 562.069 710.952 1.007.533 965.740 (41.793) (4,1) 11- TKİ Maden 244.681 769.066 718.535 990.012 953.239 (36.773) (3,7) 12- ÇAY-KUR İmalat 584.482 577.652 627.533 788.040 861.459 73.419 9,3 13- TPAO Maden 423.859 440.014 310.387 716.028 525.178 (190.850) (26,7) 14- EBK İmalat 71.364 199.667 538.531 382.676 472.458 89.782 23,5 15- MKE İmalat 224.686 231.412 236.509 283.735 355.071 71.336 25,1 16- TÜVASAŞ İmalat 34.579 30.293 92.182 191.885 196.032 4.147 2,2 17- TİGEM Tarım 111.555 84.384 108.449 147.010 177.961 30.951 21,1 18- T.C. Ziraat Bankası Bankacılık 47.800 63.480 92.405 127.588 163.906 36.318 28,5 19- Eti Maden İşletmeleri Maden 83.226 78.424 86.343 149.552 136.147 (13.405) (9,0) 20- DHMİ Ulaştırma 27.755 33.093 34.782 40.347 100.935 60.588 150,2 21- TÜLOMSAŞ İmalat 81.930 34.792 46.807 93.270 94.982 1.712 1,8 22- TTK Maden 124.022 65.093 64.353 82.082 88.976 6.894 8,4 23- TEİAŞ Enerji 58.092 63.151 43.638 81.159 66.025 (15.134) (18,6) 24- TÜDEMSAŞ İmalat 65.584 42.940 57.112 66.300 52.149 (14.151) (21,3) 25- TURKSAT Ulaştırma 7.877 17.804 21.028 51.676 51.634 (42) (0,1)
Toplam 63.979.718 57.297.318 57.992.127 69.776.204 85.566.670 15.790.466 22,6
(1) Sektör içinde kompanse edilen 12,3 milyar TL dahil. (2) Sektör içinde kompanse edilen 1,3 milyar TL dahil.
(3) İmalat sektöründe faaliyet gösteren 3 adet bağlı ortaklığa ait 343,2 milyon TL dahil. 2012 yılında KİT’lerin tüm alımları önceki yıla göre %21,7 oranında 12,8 milyar TL artarken, artışın %88’i ulaştırma-haberleşme ve enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Artışta; enerji sektöründe yer alan tüm kuruluşların alımları etkili olurken, BOTAŞ, TEDAŞ ve TETAŞ’ın alımları önemli rol oynamıştır. Gruplar itibarıyla alımlarda; diğer alımlar hariç tüm alım gruplarında artış olmuştur. Toplam alımların %80,6’sını oluşturan ticari mal alımlarının payının yüksek olmasında, ulaştırma sektöründe yer alan BOTAŞ'ın doğal gaz ve LNG alımları ile enerji sektörünün elektrik enerjisi alımları etkili olmuştur. İlk madde ve malzeme alımları ağırlıklı olarak imalat ve enerji sektöründe, ticari mal alımları ise enerji, ticaret ve ulaştırma-haberleşme sektöründe gerçekleştirilmiştir. KİT toplam alımlarının; %48,8’i ulaştırma haberleşme, %34,2’si enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Ulaştırma haberleşme sektörü içinde en büyük pay, KİT alımlarının Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay %47,6’sını tek başına gerçekleştiren BOTAŞ’a aitken, enerji sektöründe EÜAŞ, TETAŞ ve TEDAŞ’ın yüksek tutarlı alımları etkili olmuştur. 2012 yılında KİT’lerin dış alımları %23,1 oranında artmıştır. Dış alımların %1,2’si sanayi sektöründe, %98,4’ü hizmetler sektöründe gerçekleşmiş olup, en büyük pay %98,4 oranında 34,2 milyar TL ile ulaştırma-haberleşme sektöründe yer alan BOTAŞ’a aittir. 2012 yılında hizmet alımlarının %56,3’ü sanayi, %26,5’i hizmetler, %15,1'i mali kuruluşlar ve %2,1’i tarım sektöründe gerçekleştirilmiştir. KİT'lerde diğer kamu kuruluşları gibi temizlik ve yemek gibi yardımcı hizmetlerin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik olarak başlatılan hizmet alımları yöntemi, zaman içinde işçi alımına getirilen kısıtlamalar nedeniyle yaygınlaşmaya başlamıştır. Esas faaliyet alanına giren birçok işin, hizmet alımı ile yürütüldüğü görülmektedir. Eti Maden İşletmeleri’nde triyaj, öğütme, ambalajlama gibi bazı işler yüklenici personeli tarafından yapılmaktadır. Aynı şekilde TKİ'de kömür torbalama, kribtaj tesisi ve lavvar tesisi çalıştırma ve yer altı üretim işçiliği gibi bazı üretimle ilgili işler yüklenici personeli tarafından yapılmaktadır. TPAO'da arama ve üretim alanı ile ilgili hizmet alımı gerçekleştirilmiştir. KİT’lerde üçüncü kişilerden hizmet satın alınmasında, İş Kanunu’ndan doğan ve yüklenici tarafından ödenmesi esas olmakla birlikte, KİT’lerin de müteselsil sorumlu bulunduğu bazı mali hakları dava konusu yapılmakta ve bunlar kuruluşlarca ödenmek zorunda kalınmaktadır. Ayrıca, 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde yer alan "İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez." hükmü gereğince dava konusu edilebilmektedir. KİT’ler içinde en büyük alımı gerçekleştiren ilk 25 kuruluşun 2012 yılı alımlarına bakıldığında, 34,2 milyar TL ile BOTAŞ ilk sırada, sektör içi alımlar dahil 16 milyar TL ile TEDAŞ ikinci sırada yer almıştır. Tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluş olan TİGEM’in 2012 yılında gerçekleşen alımlar toplamı önceki yıla göre % 21 oranında artarak 178 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın 169 bin TL’si de yurt dışı alımlara aittir. Esas üretim ve yardımcı ilk madde alımlarının düşük oranda kalması, teşekkülün kendi üretimi olan tohumluk ve damızlık gibi ilk maddeleri piyasadan alım yapmadan üretimde kullanmasından ileri gelmektedir. Kuruluşun 71 milyon TL tutarında da hizmet alımı bulunmaktadır. Sanayi sektörü alımları önceki yıla göre %16,6 oranında artarak 30,2 milyar TL olmuştur. Sektör alımlarının 420 milyon TL’si dış alımlara aittir. Tüm alımların %5,6’sı madencilik, %13,1’i imalat ve %81,3’ü enerji sektöründe gerçekleşmiştir. Sektörün 2012 yılı hizmet alımları ise %20,1 oranında artarak 1,9 milyar TL'ye ulaşmıştır. Madencilik sektörü alımları önceki yıla göre %12,1 oranında azalarak 1,7 milyar TL seviyesine gerilemiştir. Sektör alımlarındaki azalışın %81’i TPAO alımlarındaki azalıştan kaynaklanmıştır. Madencilik sektöründeki alımların; %56’sı TKİ, %30,8’i TPAO, %8’i Eti Maden İşletmeleri, %5,2’si TTK tarafından gerçekleştirilmiştir. 2012 yılında TKİ alımları önceki döneme göre %3,7 oranında azalarak 953,2 milyon TL tutarında gerçekleşmiştir. Toplam alım tutarının 268,2 milyon TL’si ilk madde malzeme, 685 milyon TL’si ticari kömür alımıdır. Satın alınan kömürün 4 milyon tonu rodövans Sayıştay 89

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay sözleşmeleri kapsamında alınan kömür, 1,1 milyon tonu Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca fakir ailelere dağıtılmak üzere alınan kömür, 51,5 bin tonu ise diğer kömür alımlarıdır. TPAO’nun 2012 yılındaki alımları önceki yıla göre %26,7 oranında azalarak 525 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların azalması, ilk madde malzeme alımlarının azalmasından kaynaklanmıştır. Toplam alımların %66’si ham petrol alımlarına aittir.
İmalat sektörü alımları, 2012 yılında %8 oranında artarak 4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. İmalat sektöründeki alımların %48,2’sini T. Şeker Fabrikaları AŞ, %9’unu MKE, %21,7’sini ÇAY-KUR, %11,9'unu EBK ve kalan %9,2'sini diğer kuruluşlar gerçekleştirmiştir. 2012 yılında %3,3 oranında artarak 1,9 milyar TL'ye yükselen T. Şeker Fabrikaları AŞ alımlarının %80’i pancar alımlarından oluşmuştur. Enerji sektörü alımları, 2012 yılında 38,2 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup; 13,6 milyar TL tutarındaki sektör içi alımların düşülmesinden sonra 24,6 milyar TL olmuştur. Sektörde TEİAŞ’ın dışındaki tüm kuruluşların alımları artmış olup, alımlar içinde elektrik enerjisi, yakıt ve yardımcı yakıt alımları önemli yer tutmaktadır. 2012 yılında EÜAŞ’da üretilen 1,3 milyar TL tutarındaki elektrik enerjisi TETAŞ’a, EÜAŞ ve portföy şirketleri ile TETAŞ’dan 12,3 milyar TL’lik enerji TEDAŞ’a satılmıştır. Sektör içindeki kuruluşların birbirinden olan alımları; 2011 yılında 10,6 milyar TL, 2012 yılında 13,6 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu sektör içi alımlar, sektörün net alımlarının görülebilmesi için toplam alımlardan düşülmüştür. Hizmet sektörü alımları 2012 yılında önceki yıla göre %25,6 oranında artarak 41,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın %83’ü oranında 34,2 milyar TL’si dış alımlara aittir. Hizmet sektörü alımlarının %85,2’si ulaştırma-haberleşme, %14,8’i ticaret ve 6,3 milyon TL’si diğer hizmetler sektöründe gerçekleşmiştir. Ulaştırma-haberleşme sektörü alımları 2012 yılında %25,1 oranında 7 milyar TL artarak 35 milyar TL’ye ulaşmıştır. Ulaştırma-haberleşme sektörü alımlarının artışında; sektörün %98’ini gerçekleştiren BOTAŞ alımları etkili olmuştur. BOTAŞ alımların tamamına yakını yurt dışından alınan doğal gaz tutarına aittir. 2011 yılında 27 milyar TL olarak gerçekleşen doğal gaz alımları 2012 yılında 34 milyar TL olarak gerçekleşmiş ve bu artış hem KİT alımlarının hem de ulaştırma-haberleşme sektör alımlarının artmasına neden olmuştur. Ticaret sektörü alımları 2012 yılında %28,4 oranında artarak 6,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sektör alımlarının artmasında; TPPD AŞ alımlarının artması etkili olmuştur. Ticaret sektöründeki alımların %20,5’i TMO, %24,9’u DMO, %26’sı Başkent Doğalgaz AŞ ve %28,6’sı TP Petrol Dağıtım AŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. TPPD AŞ, EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtı aynı mevzuat çerçevesinde dağıtarak, faaliyet sahasındaki müşteri ve bayilere satış hizmeti vermektedir. Şirketin 1.739 milyon TL olan alımlarının %98’i akaryakıt alımına aittir. Geçen yıla göre akaryakıt alımı %106 oranında artmıştır. 2012 yılında mali kuruluşların alımları %42,8 oranında artarak 217 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların %96,4’ü bankaların, kalan %3,6’sını bankaların mali sektörde faaliyet gösteren bağlı şirketlerinin alımlarından oluşmuştur. Alımların artmasında Eximbank, İller Bankası ve T.C. Ziraat Bankası AŞ'nin alımlarının artışı etkili olmuştur. Bankaların alımları; genel olarak kırtasiye ve bilgisayar sarf malzemesi alımlarından oluşmaktadır. Genel Rapor • 2012 90

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay sözleşmeleri kapsamında alınan kömür, 1,1 milyon tonu Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca fakir ailelere dağıtılmak üzere alınan kömür, 51,5 bin tonu ise diğer kömür alımlarıdır. TPAO’nun 2012 yılındaki alımları önceki yıla göre %26,7 oranında azalarak 525 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların azalması, ilk madde malzeme alımlarının azalmasından kaynaklanmıştır. Toplam alımların %66’si ham petrol alımlarına aittir.
İmalat sektörü alımları, 2012 yılında %8 oranında artarak 4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. İmalat sektöründeki alımların %48,2’sini T. Şeker Fabrikaları AŞ, %9’unu MKE, %21,7’sini ÇAY-KUR, %11,9'unu EBK ve kalan %9,2'sini diğer kuruluşlar gerçekleştirmiştir. 2012 yılında %3,3 oranında artarak 1,9 milyar TL'ye yükselen T. Şeker Fabrikaları AŞ alımlarının %80’i pancar alımlarından oluşmuştur. Enerji sektörü alımları, 2012 yılında 38,2 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup; 13,6 milyar TL tutarındaki sektör içi alımların düşülmesinden sonra 24,6 milyar TL olmuştur. Sektörde TEİAŞ’ın dışındaki tüm kuruluşların alımları artmış olup, alımlar içinde elektrik enerjisi, yakıt ve yardımcı yakıt alımları önemli yer tutmaktadır. 2012 yılında EÜAŞ’da üretilen 1,3 milyar TL tutarındaki elektrik enerjisi TETAŞ’a, EÜAŞ ve portföy şirketleri ile TETAŞ’dan 12,3 milyar TL’lik enerji TEDAŞ’a satılmıştır. Sektör içindeki kuruluşların birbirinden olan alımları; 2011 yılında 10,6 milyar TL, 2012 yılında 13,6 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu sektör içi alımlar, sektörün net alımlarının görülebilmesi için toplam alımlardan düşülmüştür. Hizmet sektörü alımları 2012 yılında önceki yıla göre %25,6 oranında artarak 41,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın %83’ü oranında 34,2 milyar TL’si dış alımlara aittir. Hizmet sektörü alımlarının %85,2’si ulaştırma-haberleşme, %14,8’i ticaret ve 6,3 milyon TL’si diğer hizmetler sektöründe gerçekleşmiştir. Ulaştırma-haberleşme sektörü alımları 2012 yılında %25,1 oranında 7 milyar TL artarak 35 milyar TL’ye ulaşmıştır. Ulaştırma-haberleşme sektörü alımlarının artışında; sektörün %98’ini gerçekleştiren BOTAŞ alımları etkili olmuştur. BOTAŞ alımların tamamına yakını yurt dışından alınan doğal gaz tutarına aittir. 2011 yılında 27 milyar TL olarak gerçekleşen doğal gaz alımları 2012 yılında 34 milyar TL olarak gerçekleşmiş ve bu artış hem KİT alımlarının hem de ulaştırma-haberleşme sektör alımlarının artmasına neden olmuştur. Ticaret sektörü alımları 2012 yılında %28,4 oranında artarak 6,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sektör alımlarının artmasında; TPPD AŞ alımlarının artması etkili olmuştur. Ticaret sektöründeki alımların %20,5’i TMO, %24,9’u DMO, %26’sı Başkent Doğalgaz AŞ ve %28,6’sı TP Petrol Dağıtım AŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. TPPD AŞ, EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtı aynı mevzuat çerçevesinde dağıtarak, faaliyet sahasındaki müşteri ve bayilere satış hizmeti vermektedir. Şirketin 1.739 milyon TL olan alımlarının %98’i akaryakıt alımına aittir. Geçen yıla göre akaryakıt alımı %106 oranında artmıştır. 2012 yılında mali kuruluşların alımları %42,8 oranında artarak 217 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların %96,4’ü bankaların, kalan %3,6’sını bankaların mali sektörde faaliyet gösteren bağlı şirketlerinin alımlarından oluşmuştur. Alımların artmasında Eximbank, İller Bankası ve T.C. Ziraat Bankası AŞ'nin alımlarının artışı etkili olmuştur. Bankaların alımları; genel olarak kırtasiye ve bilgisayar sarf malzemesi alımlarından oluşmaktadır. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2- Üretim: Bu bölümde KİT üretimleri; tarım sektörü, sanayi sektörü, hizmetler sektörü ve mali kuruluşlar başlıkları altında incelenmiştir. a) İşletmeci kuruluşlar: aa) Tarım sektörü: KİT’lerin başlıca tarımsal mallar üretimi 46 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 46 - KİT’lerin başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'e göre fark 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki KİT payı Miktar % % Buğday Bin ton 132 179 219 278 260 (18) (6,5) 1,54 Arpa Bin ton 13 26 19 26 17 (9) (34,6) 0,26 Silaj mısır (yem) Bin ton 118 114 108 118 116 (2) (1,7) 0,77 Yonca (kuru ot) Bin ton 19 20 20 20 20 - - - Buzağı Baş 7.207 7.336 8.128 6.044 9.260 3.216 53 - Kuzu Baş 57.929 74.118 60.068 54.061 55.655 1.594 3 - Tay Baş 292 290 316 299 297 (2) (0,7) - KİT’ler içinde esas faaliyet alanı tarım olan ve tarım sektöründe tek KİT durumunda bulunan TİGEM, Türkiye’nin bitkisel ve hayvansal üretimini artırmak, çeşitlendirmek ve ürün kalitesini iyileştirmek amacıyla yetiştirdiği tohumluk, fidan, fide ve benzerleri ile ürettiği damızlık hayvan ve spermaları yetiştiricilere intikal ettirmek, tarım teknolojisi, girdi kullanımı ve ıslahı konularında öncülük ve öğreticilik yapmaktadır. TİGEM bu faaliyetleri sırasında tarımsal üretimde de bulunmaktadır. TİGEM, 36’sı tarımsal üretim yapan 37 işletmeye sahiptir. Tarımsal faaliyette bulunmayan Merkez İmalat ve İkmal İşletmesi makine tamir ve yedek parça imali konularında çalışmaktadır. Yapısal sorunları nedeniyle kârlı ve verimli olarak çalıştırılamayan tarım işletmelerinin tasfiye edilerek, işletme hakkının TİGEM’in amaç ve faaliyetleri doğrultusunda kullanılmak üzere devri veya kiralanması hususunda 04.07.2003 tarih ve 2003/T-13 sayılı YPK kararı alınmıştır. 2012 yılı itibarıyla söz konusu 36 adet tarım işletmesinden, 16 adedi uzun süreli kiralama, 1 adedi kısmi kiralama ve 2 adedi de iştirak şeklinde olup, TİGEM kısmi kiralama yapılmış tarım işletmesi ile birlikte 18 adet tarım işletmesinde üretim faaliyetlerini sürdürmüştür. 2012 yılı toplam buğday üretimi önceki yıla göre % 6,4 oranında azalarak 260 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Son beş yıllık dönemde TİGEM’in hasat edilen alan ortalaması 754.184 dekar, üretim ortalaması 214 bin ton ve verim ortalaması 283 kg/da olmuştur. En düşük verim 2010 yılında 255 kg/da, en yüksek verim ise 2009 yılında 344,7 kg/da olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılına göre verim % 9 oranında artarken, geçen yıla göre değişmemiştir. Sayıştay 91

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Teşekküle bağlı işletmelerde önceki yıllarda buğday ekilişleri kuru tarım alanlarında yapıldığından, üretim ve verimlilik de büyük oranda yağmur şartlarına bağlı iken, son yıllarda teşekkül genelinde yapılan sulama yatırımları ile bu durum değişmiştir. Dünya’da geçen yıla göre buğday üretimi % 6 oranında azalarak 655,6 milyon tona, Türkiye’de ise % 17,6 oranında azalarak 15,5 milyon tona düşmüştür. 2012 yılı dünya buğday üretiminde Türkiye’nin payı % 2,4, TİGEM’in payı ise % 0,04 olarak gerçekleşmiştir. TİGEM’in ürettiği buğday tohumunun tamamının çiftçiler tarafından tohumluk olarak kullanılabilmesi halinde, Türkiye’nin toplam buğday üretimine olumlu katkı sağlayacaktır. Bu yönde alınan tedbir ve verilen teşvikler henüz tam amacına ulaşmış değildir. 2012 yılında dünyada ortalama buğday üretiminde verim 304 kg/da iken Türkiye’de verim ortalaması 199 kg/da olarak gerçekleşmiştir. TİGEM’in 2009 yılında 344,7 kg/da olan buğday verimi dünya ortalamasının üstünde gerçekleşirken, 2008 ve 2010 yıllarında iklim şartlarına bağlı olarak TİGEM ortalamasında önemli bir düşme meydana gelmiştir. Türkiye’de ortalama buğday üretim verimliliğinin TİGEM ortalaması düzeyine yükseltilebilmesi durumunda, Türkiye’nin yıllık toplam buğday üretiminin 6-7 milyon ton daha artırılması mümkün görülmektedir. 2012 yılında arpa üretimi geçen yıla göre % 35 oranında azalarak 16.630 ton olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin yıllık 250 bin ton arpa tohumluğuna ihtiyacı bulunmaktadır. Ancak TİGEM’in üretimi bu ihtiyacı karşılamaya kâfi gelmemektedir. Arpa, yem ve bira sanayinin önemli bir ham maddesidir. Bu sebeple söz konusu sanayinin talep ettiği kalite ve özelliğe sahip üretimin yapılabilmesi için mutlaka nitelikli tohumluk kullanılması gerekli görülmektedir. Türkiye’de hayvancılığın gelişmesi, alınacak birçok mali ve teknik tedbirin yanı sıra üstün nitelikli damızlık temini ile yakından ilgilidir. TİGEM hayvancılık yaparak et ve süt üreten bir kuruluştan ziyade hayvan üretiminde girdi olarak kullanılan damızlık üretimi yapmaktadır. Türkiye hayvancılığının gelişmesinde TİGEM tarafından yetiştirilen damızlıkların önemi büyüktür. 2012 yılı sonu itibarıyla TİGEM’e bağlı 18 işletmede hayvancılıkla ilgili faaliyetler sürdürülmüştür. Bu işletmelerin 14’ünde sığırcılık, 9’unda koyunculuk, 1’inde keçicilik, 2’sinde kangal köpekçiliği, 2’sinde ceylan yetiştiriciliği faaliyetleri yapılmaktadır. 2012 yılında önceki yıla göre buzağı üretimi %53, kuzu üretimi ise %3 oranında artarken, tay üretimi %2 oranında azalmıştır. ab) Sanayi sektörü: (1) Madencilik: KİT’lerin birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 47 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Genel Rapor • 2012 92

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Teşekküle bağlı işletmelerde önceki yıllarda buğday ekilişleri kuru tarım alanlarında yapıldığından, üretim ve verimlilik de büyük oranda yağmur şartlarına bağlı iken, son yıllarda teşekkül genelinde yapılan sulama yatırımları ile bu durum değişmiştir. Dünya’da geçen yıla göre buğday üretimi % 6 oranında azalarak 655,6 milyon tona, Türkiye’de ise % 17,6 oranında azalarak 15,5 milyon tona düşmüştür. 2012 yılı dünya buğday üretiminde Türkiye’nin payı % 2,4, TİGEM’in payı ise % 0,04 olarak gerçekleşmiştir. TİGEM’in ürettiği buğday tohumunun tamamının çiftçiler tarafından tohumluk olarak kullanılabilmesi halinde, Türkiye’nin toplam buğday üretimine olumlu katkı sağlayacaktır. Bu yönde alınan tedbir ve verilen teşvikler henüz tam amacına ulaşmış değildir. 2012 yılında dünyada ortalama buğday üretiminde verim 304 kg/da iken Türkiye’de verim ortalaması 199 kg/da olarak gerçekleşmiştir. TİGEM’in 2009 yılında 344,7 kg/da olan buğday verimi dünya ortalamasının üstünde gerçekleşirken, 2008 ve 2010 yıllarında iklim şartlarına bağlı olarak TİGEM ortalamasında önemli bir düşme meydana gelmiştir. Türkiye’de ortalama buğday üretim verimliliğinin TİGEM ortalaması düzeyine yükseltilebilmesi durumunda, Türkiye’nin yıllık toplam buğday üretiminin 6-7 milyon ton daha artırılması mümkün görülmektedir. 2012 yılında arpa üretimi geçen yıla göre % 35 oranında azalarak 16.630 ton olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin yıllık 250 bin ton arpa tohumluğuna ihtiyacı bulunmaktadır. Ancak TİGEM’in üretimi bu ihtiyacı karşılamaya kâfi gelmemektedir. Arpa, yem ve bira sanayinin önemli bir ham maddesidir. Bu sebeple söz konusu sanayinin talep ettiği kalite ve özelliğe sahip üretimin yapılabilmesi için mutlaka nitelikli tohumluk kullanılması gerekli görülmektedir. Türkiye’de hayvancılığın gelişmesi, alınacak birçok mali ve teknik tedbirin yanı sıra üstün nitelikli damızlık temini ile yakından ilgilidir. TİGEM hayvancılık yaparak et ve süt üreten bir kuruluştan ziyade hayvan üretiminde girdi olarak kullanılan damızlık üretimi yapmaktadır. Türkiye hayvancılığının gelişmesinde TİGEM tarafından yetiştirilen damızlıkların önemi büyüktür. 2012 yılı sonu itibarıyla TİGEM’e bağlı 18 işletmede hayvancılıkla ilgili faaliyetler sürdürülmüştür. Bu işletmelerin 14’ünde sığırcılık, 9’unda koyunculuk, 1’inde keçicilik, 2’sinde kangal köpekçiliği, 2’sinde ceylan yetiştiriciliği faaliyetleri yapılmaktadır. 2012 yılında önceki yıla göre buzağı üretimi %53, kuzu üretimi ise %3 oranında artarken, tay üretimi %2 oranında azalmıştır. ab) Sanayi sektörü: (1) Madencilik: KİT’lerin birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi 47 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 47 -KİT’lerin başlıca birincil enerji kaynakları ve metal dışı maden üretimi Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'e göre fark 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki KİT payı Miktar % % 1)Birincil enerji kaynakları
Taşkömürü (tüvenan) Bin ton 2.336 2.833 2.727 2.607 2.441 (166) (6,4) 76 Linyit kömürü (tüvenan) Bin ton 39.284 36.070 33.128 36.217 35.757 (460) (1,3) 46 Ham petrol Bin ton 1.518 1.800 1.863 1.780 1.710 (70) (3,9) 72 Doğal gaz Milyon Sm³ 496 277 261 318 340 22 7 51 2)Metal dışı madenler
(konsantre):
Tinkal Bin ton 972 791 1.045 740 666 (74) (10,0) 100 Üleksit Bin ton 116 55 105 168 176 8 5 100 Kolemanit Bin ton 1.268 1.119 1.219 1.213 1.345 132 11 100 Dünya fosil yakıt rezervinin, petrol eşdeğeri olarak %74’ünü kömür, %13’ünü petrol ve %13’ünü doğal gaz oluşturmaktadır. 2012 yılı itibarıyla Türkiye’de toplam 13,5 milyar ton toplam kömür rezervinin, 12,2 milyar tonu linyit, 1,3 milyar tonu ise taşkömürüdür. Dünya birincil enerji tüketimine türler bazında dağılımına bakıldığında; %37 ile petrol, %27 ile kömür, %24 ile doğal gaz, %6 ile hidro-elektrik ve %6 ile nükleer yer almaktadır. TKİ 2012 yılında üretim faaliyetlerini 4 müessese ve 4 işletmesinde sürdürmüş olup, tüvenan (işlenmemiş) linyit kömürü üretimi 36,4 milyon ton, satılabilir linyit kömürü üretimi ise 29,1 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. TKİ’nin satılabilir kömür üretiminin yaklaşık %77’lik bölümü termik santrallerin kömür talebinin karşılanmasında kullanılmış iken %23’lük bölümü piyasanın ihtiyacının karşılanmasında kullanılmıştır. TTK 2012 yılında üretim faaliyetlerini 5 müessesesinde sürdürmüş ve 2011 yılına göre tüvenan taş kömürü üretimi %7,7 oranında azalma ile 2,4 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Üretimin son iki senedir program hedeflerinden %25-%28 oranlarında düşük gerçekleşmesinde, müesseselerde yaşanan grizu kazası, degaj olayları ve ocak yangınları gibi olumsuzlukların yanı sıra, üretimin tamamen insan gücüne dayalı olmasına rağmen iş gücü yetersizliği etken olmuştur. 2012 yılındaki satılabilir taşkömürü üretimi ise 2011 yılına göre %6,3 oranında azalarak 1,5 milyon tona gerilemiştir. 2012 yılında Türkiye toplam tüvenan kömür üretimi, linyit ve taşkömürü olarak 81,3 milyon ton olurken, bunun 78 milyon tonu linyit, 3,2 milyon tonu da taşkömürü üretimine aittir. 2012 yılında Türkiye genelindeki linyit kömürü üretiminin %46’sı TKİ, taşkömürü üretiminin %76’sı TTK, ham petrol üretiminin %73’ü ve doğal gaz üretiminin %51’i TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. TPAO’nun ham petrol üretimi, 2012 yılında önceki yıla göre %4 oranında azalarak 1,7 milyon ton olarak gerçekleşirken, doğal gaz üretimi %6 oranında artarak 340 milyon Sm³ olmuştur. Türkiye dünya bor rezervinin %72’sine yakın bir kısmına sahiptir. Dünya ekonomisindeki ve hedef pazarların ekonomik büyümesindeki yavaşlama/küçülme nedeniyle Sayıştay 93

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında dünya bor pazarında talep daralması yaşanmış ve dolayısıyla bor tüketimi %12 oranında azalarak yaklaşık 3,8 milyon ton (tüvenan bazda) seviyesine gerilemiştir. 2000’li yılların başında dünya bor talebinin %31’ini karşılayan Türkiye 2012 yılında pazar payını %46’ya çıkarmış olup 2005 yılından bu yana sektörde dünya liderliğini korumaktadır. Eti Maden İşletmeleri bor madeni üretiminde Türkiye’de tekel konumundadır. Eti Maden İşletmeleri bor satışında da dünya lideri olup, satışlarının %97 oranındaki bölümü yurt dışına yapılmıştır. 2012 yılı bor mineralleri üretimlerine bakıldığında geçen yıla göre kolemanit üretimi %11 oranında, üleksit üretimi %5 oranında artarken, tinkal üretimi %10 oranında azalmıştır. 2) İmalat sanayii sektörü: KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara mallar ve yatırım malları üretimi 48 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki KİT payı % 1-Tüketim malları: a)Gıda maddeleri: -Et ve et ürünleri Kırmızı et (gövde) Ton 5.459 14.284 29.561 20.251 26.364 6.113 30,2 2,9 Kanatlı (beyaz) et Ton 1.681 4.889 3.828 2.973 254 (2.719) (91,5) 0,02 -Süt: Küçükbaş (koyun) Ton 3.422 3.209 3.426 2.903 2.812 (91) (3,1) 0,3 Büyükbaş (inek) Ton 42.191 40.623 43.650 34.454 43.474 9.020 26,2 0,3 -Çay (paketli) Ton 111.462 106.908 123.155 106.774 120.460 13.686 12,8 53,8 -Şeker Bin ton 1.161 1.370 1.260 1.215 1.170 (45) (3,7) 51,5 b)İçki ve tütün ürün. -Sigara Milyon paket 12.536 - - - - - - - c)Dokuma ve giyim: -Halı m2 13.632 6.159 2.818 - - - - - d)Diğer -Gaz maskesi Adet 12.639 12.942 13.682 8.354 18.133 9.779 117,1 100 -Kiremit Bin adet 1.260 2.015 2.559 1.201 1.430 229 19,1 - 2-Ara mallar: -İspirto (alkol) Bin lt 6.393 4.800 6.560 5.190 5.200 10 0,2 - -Morfin hidrat Ton 120 126 114 123 123 0,0 100 -Boraks (DH:dekahidrat) Bin ton 132 88 147 179 200 21 11,7 100 -Borik asit Ton 218 185 215 326 370 44 13,5 100 -Boraks (PH:pentahidrat) Bin ton 630 491 700 845 856 11 1,3 100 -Karboksimetil selüloz Ton 2.559 3.009 2.744 1.442 (1.442) (100) - 3-Yatırım malları: a)Madeni eşya: -Metal yapı malzemesi Ton 2.067 1.891 1.497 1.668 1.433 (235) (14,1) - b)Meslek, bilim, ölçü kontrol ve optik donatımı: -Kesici Adet 90 180 302 71 12 (59) (83,1) - -Ayırıcı Adet 49 73 340 3 4 1 33 - c)Demir yolu taşıtları: -Lokomotif Adet 38 15 1 5 4 - -Yolcu vagonu Adet 72 87 40 153 120 (33) (21,6) 100 -Yük vagonu Adet 853 847 702 829 873 44 5 100 Çizelge: 48 – KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi % Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'e göre fark Miktar Genel Rapor • 2012 94

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında dünya bor pazarında talep daralması yaşanmış ve dolayısıyla bor tüketimi %12 oranında azalarak yaklaşık 3,8 milyon ton (tüvenan bazda) seviyesine gerilemiştir. 2000’li yılların başında dünya bor talebinin %31’ini karşılayan Türkiye 2012 yılında pazar payını %46’ya çıkarmış olup 2005 yılından bu yana sektörde dünya liderliğini korumaktadır. Eti Maden İşletmeleri bor madeni üretiminde Türkiye’de tekel konumundadır. Eti Maden İşletmeleri bor satışında da dünya lideri olup, satışlarının %97 oranındaki bölümü yurt dışına yapılmıştır. 2012 yılı bor mineralleri üretimlerine bakıldığında geçen yıla göre kolemanit üretimi %11 oranında, üleksit üretimi %5 oranında artarken, tinkal üretimi %10 oranında azalmıştır. 2) İmalat sanayii sektörü: KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara mallar ve yatırım malları üretimi 48 sayılı çizelgede gösterilmiştir. 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki KİT payı % 1-Tüketim malları: a)Gıda maddeleri: -Et ve et ürünleri Kırmızı et (gövde) Ton 5.459 14.284 29.561 20.251 26.364 6.113 30,2 2,9 Kanatlı (beyaz) et Ton 1.681 4.889 3.828 2.973 254 (2.719) (91,5) 0,02 -Süt: Küçükbaş (koyun) Ton 3.422 3.209 3.426 2.903 2.812 (91) (3,1) 0,3 Büyükbaş (inek) Ton 42.191 40.623 43.650 34.454 43.474 9.020 26,2 0,3 -Çay (paketli) Ton 111.462 106.908 123.155 106.774 120.460 13.686 12,8 53,8 -Şeker Bin ton 1.161 1.370 1.260 1.215 1.170 (45) (3,7) 51,5 b)İçki ve tütün ürün. -Sigara Milyon paket 12.536 - - - - - - - c)Dokuma ve giyim: -Halı m2 13.632 6.159 2.818 - - - - - d)Diğer -Gaz maskesi Adet 12.639 12.942 13.682 8.354 18.133 9.779 117,1 100 -Kiremit Bin adet 1.260 2.015 2.559 1.201 1.430 229 19,1 - 2-Ara mallar: -İspirto (alkol) Bin lt 6.393 4.800 6.560 5.190 5.200 10 0,2 - -Morfin hidrat Ton 120 126 114 123 123 0,0 100 -Boraks (DH:dekahidrat) Bin ton 132 88 147 179 200 21 11,7 100 -Borik asit Ton 218 185 215 326 370 44 13,5 100 -Boraks (PH:pentahidrat) Bin ton 630 491 700 845 856 11 1,3 100 -Karboksimetil selüloz Ton 2.559 3.009 2.744 1.442 (1.442) (100) - 3-Yatırım malları: a)Madeni eşya: -Metal yapı malzemesi Ton 2.067 1.891 1.497 1.668 1.433 (235) (14,1) - b)Meslek, bilim, ölçü kontrol ve optik donatımı: -Kesici Adet 90 180 302 71 12 (59) (83,1) - -Ayırıcı Adet 49 73 340 3 4 1 33 - c)Demir yolu taşıtları: -Lokomotif Adet 38 15 1 5 4 - -Yolcu vagonu Adet 72 87 40 153 120 (33) (21,6) 100 -Yük vagonu Adet 853 847 702 829 873 44 5 100 Çizelge: 48 – KİT’lerin başlıca tüketim malları, ara malları ve yatırım malları üretimi % Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'e göre fark Miktar Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Kırmızı ve beyaz et üretimi EBK’nın faaliyetleri içerisinde yer almaktadır. EBK 2011 yılında faaliyetlerini; büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesiminin yapıldığı 8 adet kırmızı et kombinası ve kanatlı hayvanların kesiminin yapıldığı 1 adet kombinada sürdürmüştür. Söz konusu kombinalarda üretim kapasiteleri kırmızı et için 146,5 bin ton/yıl, kümes hayvanları için 13,2 bin ton/yıldır. 2012 yılında geçen yıla göre %30,2 oranında azalma ile 26,4 bin ton kırmızı et üretilirken, beyaz et üretimi %91,5 oranında azalmış, kapasite kullanımı kırmızı et üretiminde %18, kanatlı et üretiminde %2 olmuştur. Beyaz et üretimindeki azalışta, EBK’nın Sincan Kombinasında beyaz et üretiminden çekilmesi etkili olmuştur. KİT’lerde çay üretimi; 2012 yılında 46 adet tasnifli dökme kuru çay ve 3 adet paketleme fabrikasına sahip Çay-Kur tarafından gerçekleştirilmiştir. Toplam kapasitesi 7.100 ton/gün olan tasnifli kuru çay fabrikalarının 33’ü Rize, 8’i Trabzon, 4’ü Artvin ve 1’i de Giresun ili sınırları içindedir. Paketleme fabrikaları ise Rize, İstanbul ve Ankara’dadır. 2012 yılında Çay-Kur tarafından 655 bin ton yaş çay alımı yapılmış, 46 adet çay fabrikasında işlenerek geçen yıla göre %7 oranında artış ile 124,3 bin ton tasnifli siyah-yeşil çay ve geçen yıla göre %12,8 oranında artışla 120,4 bin ton paketlenmiş çay üretilmiştir. T. Şeker Fabrikaları AŞ 2012 yılı faaliyetlerini; 25 şeker fabrikası, 4 alkol fabrikası, 5 makine fabrikası, Ankara Elektromekanik Aygıtlar Fabrikası ve Tohum İşleme Fabrikası ile gerçekleştirmiştir. Türkiye’de pancar şekeri üretimi, T. Şeker Fabrikaları AŞ’ye ait 25 adet ve özel sektöre ait 8 adet olmak üzere toplam 33 fabrikada yapılmaktadır. Türkiye’de kurulu şeker üretim kapasitesi 4,1 milyon ton/yıl olup, bunun; 3,1 milyon tonu pancar şekeri, 990 bin tonu nişasta bazlı şeker üreten tesislere aittir. Sektördeki pancar şekeri kurulu kapasitesi 2008-2012 döneminde 3,1 milyon ton değerinde sabit kalmıştır. Türkiye şeker üretimi 2012 yılında geçen yıla göre %0,3 oranında artarken, Türkiye üretiminin %51’ini oluşturan T. Şeker Fabrikaları’nın üretimi %3,7 oranında azalma göstermiştir. 2012 yılında göre şeker birim maliyetinin yaklaşık %52’sini hammadde pancar gideri oluşturmuştur. Pancar fiyatı ile pancarda bulunan şeker miktarı maliyetleri önemli ölçüde etkilemektedir. Fabrikaların pancardaki şekere göre ortalama verimleri önceki yıla göre 2012 yılında; %14,2’den %14,4’e, beyaz şekere göre ise %85,1’den %85,7’ye yükselmiştir. 2008 yılında gerçekleştirilen özelleştirmeden sonra sigara üretimi yapan KİT kalmamıştır. Halıcılık alanında faaliyet gösteren Sümerhalı AŞ’nin tüzel kişiliği, 2009 yılında Sümer Holding AŞ ile birleştirilmek suretiyle sona erdirilmiştir. Sümer Holding AŞ’nin özelleştirme çalışmaları çerçevesinde herhangi bir üretim tesisi kalmamakla birlikte, Sümer Halı AŞ’den katılım tarihi itibarıyla devir alınan 62.789 m² halı–kilim stoklarının (28.07.2009 ile 31.12.2012 tarihleri arasında) %44,5’i oranında 27.977 m² si satılarak 2013 yılına 34.812 m2 halı devredilmiştir. MKE, Milli Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığının taleplerini karşılamakta olup, 2012 yılında kapasite kullanım oranı %60 olarak gerçekleşmiştir. Perlitli beton kiremit üretimi yapan Doğusan Boru San. ve Tic. AŞ tarafından 2012 yılında önceki yıla göre %19,1 oranında artış ve %9,5 kapasite oranı ile 1.430 bin adet kiremit Sayıştay 95

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay üretilmiştir. Şirketin özelleştirilmesine ilişkin 21.09.2012 tarihinde 4. kez ihaleye çıkılmış olup, üç firma teklif vermiş, iki firma ihaleden çekilmiş, bir firma teminatını yakarak alımdan vazgeçmiştir. Ara malı olarak kullanılmak üzere alkol (ispirto) üretimi Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kuruluşa bağlı Erzurum, Eskişehir, Malatya ve Turhal şeker fabrikaları bünyesinde alkol fabrikaları bulunmaktadır. Alkol üretimi, şeker üretim sürecinin son aşamasında elde edilen melastan gerçekleştirilmektedir. Melasın bünyesinde bulunan yaklaşık %50 oranındaki şeker teknolojik olarak geri kazanılamadığı için melas şurubu alkol, yem ve maya üretiminde kullanılmaktadır. Fabrikaların yıllık alkol üretim kapasitesi 57,6 milyon litredir. Talep azlığı ve diğer 3 fabrikanın çevre sorunları nedeniyle üretimin tamamı Eskişehir fabrikasında gerçekleştirilmiştir. 2012 yılında alkol üretimi geçen yıla göre %0,2 oranında artarak 5,2 milyon litre olarak gerçekleşmiş, kapasite kullanım oranı %9 olmuştur. Morfin, TMO’nun 20.000 ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesine sahip Bolvadin Afyon Alkoloidleri fabrikasında üretilmektedir. İşlenen haşhaş kapsülünün %0,5 oranında morfin ihtiva ettiği dikkate alındığında morfin üretim kapasitesi 90 ton’dur. Türkiye’de tekel konumunda olan fabrikanın 2012 yılı morfin hidrat üretimi 123 ton olup geçen yılla aynı oranda kalmıştır. Kapasite kullanım oranı kapsüle göre %131, morfine göre %127 oranında olmuştur. Boraks ve borik asit üretimi Eti Maden İşletmeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında, geçen yıla göre boraks (DH:dekahidrat) üretimi %11,7 oranında, borik asit üretimi %13,5 oranında, boraks (PH:pentahidrat) üretimi ise %1,3 oranında artmıştır. Deterjan, tutkal, tekstil, kağıt-karton, sabun, boya, seramik, gıda, ilaç kozmetik, petrol sondajı ve çimento sanayinde kullanılan ve piyasada CMC (karboksimetil selüloz) olarak adlandırılan, ara malı niteliğinde bir kimyasal madde üretimi yapmakta olan Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ 24.01.2012 tarihinde özelleştirilmiştir. Şeker Fabrikaları AŞ’nin Afyon, Ankara, Eskişehir, Erzincan ve Turhal’da olmak üzere 5 adet makine fabrikası ile Ankara’da bir adet Elektromekanik aygıtlar fabrikası bulunmaktadır. 2012 yılında önceki yıla göre %14,1 oranında azalarak toplam 1.433 ton çelik konstrüksiyon imal edilmiştir. Makine fabrikalarında şeker fabrikalarının gereksinimi olan yatırım malı ve yedek parçalar üretilmekte, ayrıca bazı kurum ve kuruluşların talepleri karşılanmaktadır. Makine fabrikalarında işçilik giderlerinin yüksekliği, imalat tezgâhlarının teknolojik gelişmelere ayak uyduramaması, yenileme yatırımlarının zamanında yapılmaması maliyetlerin yükselmesine neden olmakta, piyasayla rekabet imkânı güçleşmektedir. TEMSAN’ın Ankara’da Orta ve Yüksek Gerilim Kesici ve Ayırıcı Fabrikası ve Diyarbakır’da Su Türbini ve Jeneratör Fabrikası olmak üzere iki fabrikası bulunmaktadır. Elektrik üretim ve dağıtımında kullanılan kesici ve ayırıcılar, su türbini, jeneratör, elektrik motoru gibi imalatlar ve ayrıca hidroelektrik santraller kurmakta ve işletmektedir. 2012 yılında %0,4 kapasite kullanım oranı ile 12 adet kesici, %0,2 kapasite kullanım oranı ile 4 adet ayırıcı üretimi gerçekleştirilmiş olup, 2011 yılına göre %63 oranında üretim düşüşü meydana gelmiştir. Genel Rapor • 2012 96

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay üretilmiştir. Şirketin özelleştirilmesine ilişkin 21.09.2012 tarihinde 4. kez ihaleye çıkılmış olup, üç firma teklif vermiş, iki firma ihaleden çekilmiş, bir firma teminatını yakarak alımdan vazgeçmiştir. Ara malı olarak kullanılmak üzere alkol (ispirto) üretimi Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kuruluşa bağlı Erzurum, Eskişehir, Malatya ve Turhal şeker fabrikaları bünyesinde alkol fabrikaları bulunmaktadır. Alkol üretimi, şeker üretim sürecinin son aşamasında elde edilen melastan gerçekleştirilmektedir. Melasın bünyesinde bulunan yaklaşık %50 oranındaki şeker teknolojik olarak geri kazanılamadığı için melas şurubu alkol, yem ve maya üretiminde kullanılmaktadır. Fabrikaların yıllık alkol üretim kapasitesi 57,6 milyon litredir. Talep azlığı ve diğer 3 fabrikanın çevre sorunları nedeniyle üretimin tamamı Eskişehir fabrikasında gerçekleştirilmiştir. 2012 yılında alkol üretimi geçen yıla göre %0,2 oranında artarak 5,2 milyon litre olarak gerçekleşmiş, kapasite kullanım oranı %9 olmuştur. Morfin, TMO’nun 20.000 ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesine sahip Bolvadin Afyon Alkoloidleri fabrikasında üretilmektedir. İşlenen haşhaş kapsülünün %0,5 oranında morfin ihtiva ettiği dikkate alındığında morfin üretim kapasitesi 90 ton’dur. Türkiye’de tekel konumunda olan fabrikanın 2012 yılı morfin hidrat üretimi 123 ton olup geçen yılla aynı oranda kalmıştır. Kapasite kullanım oranı kapsüle göre %131, morfine göre %127 oranında olmuştur. Boraks ve borik asit üretimi Eti Maden İşletmeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında, geçen yıla göre boraks (DH:dekahidrat) üretimi %11,7 oranında, borik asit üretimi %13,5 oranında, boraks (PH:pentahidrat) üretimi ise %1,3 oranında artmıştır. Deterjan, tutkal, tekstil, kağıt-karton, sabun, boya, seramik, gıda, ilaç kozmetik, petrol sondajı ve çimento sanayinde kullanılan ve piyasada CMC (karboksimetil selüloz) olarak adlandırılan, ara malı niteliğinde bir kimyasal madde üretimi yapmakta olan Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ 24.01.2012 tarihinde özelleştirilmiştir. Şeker Fabrikaları AŞ’nin Afyon, Ankara, Eskişehir, Erzincan ve Turhal’da olmak üzere 5 adet makine fabrikası ile Ankara’da bir adet Elektromekanik aygıtlar fabrikası bulunmaktadır. 2012 yılında önceki yıla göre %14,1 oranında azalarak toplam 1.433 ton çelik konstrüksiyon imal edilmiştir. Makine fabrikalarında şeker fabrikalarının gereksinimi olan yatırım malı ve yedek parçalar üretilmekte, ayrıca bazı kurum ve kuruluşların talepleri karşılanmaktadır. Makine fabrikalarında işçilik giderlerinin yüksekliği, imalat tezgâhlarının teknolojik gelişmelere ayak uyduramaması, yenileme yatırımlarının zamanında yapılmaması maliyetlerin yükselmesine neden olmakta, piyasayla rekabet imkânı güçleşmektedir. TEMSAN’ın Ankara’da Orta ve Yüksek Gerilim Kesici ve Ayırıcı Fabrikası ve Diyarbakır’da Su Türbini ve Jeneratör Fabrikası olmak üzere iki fabrikası bulunmaktadır. Elektrik üretim ve dağıtımında kullanılan kesici ve ayırıcılar, su türbini, jeneratör, elektrik motoru gibi imalatlar ve ayrıca hidroelektrik santraller kurmakta ve işletmektedir. 2012 yılında %0,4 kapasite kullanım oranı ile 12 adet kesici, %0,2 kapasite kullanım oranı ile 4 adet ayırıcı üretimi gerçekleştirilmiş olup, 2011 yılına göre %63 oranında üretim düşüşü meydana gelmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay TCDD’nin bağlı ortaklıkları olan TÜDEMSAŞ yük vagonu yapımı ve onarımı, TÜLOMSAŞ lokomotif ve yük vagonu yapımı ile bakım ve onarımı, TÜVASAŞ yolcu vagonu yapım ve onarımı alanlarında faaliyet göstermektedir. 2012 yılında 5 adet lokomotif üretimi gerçekleştirilmiş olup, TÜLOMSAŞ tarafından 393 adet, TÜDEMSAŞ tarafından 480 adet yük vagonu, TÜVASAŞ tarafından 120 adet yolcu vagonu imal edilmiştir. 3) Enerji (ikincil enerji) sektörü: KİT’lerin ikincil enerji kaynağı üretimi 49 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 49 -İkincil enerji kaynakları 2011'e göre fark 2012 yılı Türkiye İkincil enerji Birim 2008 2009 2010 2011 2012 Üretimi içindeki Miktar % KİT payı % Elektrik (brüt) GWh 97.717 89.454 95.532 92.351 90.823 (1.528) (1,6) 37,9 Türkiye’nin 2012 yılı elektrik enerjisi kurulu gücü 2011 yılına göre %7,8 oranında artarak 57.059 MW olarak gerçekleşmiş olup, bunun %44,3’ü oranında 25.304 MW’ı EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarına aittir. EÜAŞ kurulu gücünün %52’si (13.077 MW) termik, %48’i (12.227 MW) hidroelektrik santrallere aittir. 13.077 MW olan EÜAŞ termik kurulu gücünün 7.761 MW ile %59,4’ünü kömür yakıtlı santraller, 4.935 MW ile %37,7’sini doğal gaz yakıtlı santraller, 381 MW ile %2,9’unu sıvı yakıtlı santraller oluşturmaktadır. EÜAŞ bünyesindeki santrallerde 2012 yılında elektrik üretimi %1,6 oranında azalma ile brüt 90.823 GWh olmuştur. 2012 yılı EÜAŞ toplam brüt elektrik üretiminin 38.311 GWh’si (%42,2) hidroelektrik, 52.512 GWh’si (%57,8) de termik santrallerden gerçekleştirilmiştir. EÜAŞ yapmış olduğu brüt 90.823 GWh’lik bu üretimle Türkiye’de üretilen brüt 239.497 GWh’lik toplam elektrik enerjisinin %37,9’unu karşılamıştır. Türkiye’de üretilen elektrik enerjisinin %62,1’i ise; 3.019 MW kurulu güce sahip otoprodüktörler, 6.102 MW kurulu güce sahip “Yap-İşlet Santralleri”, 2.420 MW kurulu güce sahip “Yap-İşlet-Devret Santralleri”, 16.473 MW kurulu güce sahip serbest üretim şirketleri ve 748 MW kurulu güce sahip işletme hakkı gerçek ve tüzel kişilere devredilenler tarafından üretilmiştir. 2012 yılı Türkiye üretiminin kuruluşlara dağılımında; %37,9’u EÜAŞ’a, %30,9’u serbest üretim şirketlerine, %18’i yap-işlet, %5,9’u yap-işlet-devret modeliyle çalışan üreticilere, %5,3’ü otoprodüktörlere, %1,9’u işletme hakkı devredilen santrallere aittir. ac) Hizmetler sektörü: (1) Ulaştırma-haberleşme: KİT’lerin ulaştırma ve haberleşme sektöründeki başlıca üretimleri 50 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 97

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 50 –KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi
Ulaştırma ve haberleşme hizmetleri Birim 2008 2009 2010 2011 2012
2012 yılı 2011'e göre fark Türkiye
üretimi Miktar % İçindeki KİT payı % 1-Ulaştırma hizmetleri:
a)Demir yolu:
-Yolcu taşıma Milyon yol. km 5.097 5.374 5.491 5.882 4.598 (1.284) (21,8) 100
-Yük taşıma Milyon ton km 10.553 10.164 11.300 11.303 11.223 (80) (0,7) 100 b)Deniz yolu:
-Gemi kurtarma Adet 24 15 18 12 13 1 8 - c)Petrol ve doğal gaz taşıma
-Doğal gaz Milyon Sm³ 37.225 35.998 38.187 43.828 46.773 2.945 7 100
-Ham petrol (boru hattı) Milyon ton/yıl 23,3 27,8 24,9 26,9 23,9 (3) (11,2) 100 2-Haberleşme hizmetleri:
a)Posta hizmetleri:
-Mektup (1) Milyon adet 1.189 1.090 1.034 1.009 1.019 10 1 100
-Kargo/APG/KKTG/Kurye(2) Milyon adet 2,4 10,9 16 36 39 3 8 -
-Havale+çek Milyon adet 31,7 35,3 37,3 39,9 55,0 15 38 - b)Telekomünikasyon
hizmetleri:
-Telgraf Bin adet 1.061 1.142 973 727 846 119 16 100
-Kablo-TV abonesi Bin adet 1.133 1.141 1.230 1.261 1.250 (11) (0,9) 100 (1) 2008-2010 değerlerine acele posta gönderileri dahildir. (2) 2008-2010 değerleri sadece koli ile ilgilidir. 2011/2012 yılı değerlerine acele posta gönderisi, kapıdan kapıya teslim gönderisi, koli ve kurye dahildir. Ulaştırma sektöründe demiryolu taşımacılığı Türkiye’de tekel olan TCDD tarafından gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında demiryolu ile 70,2 milyon kişi taşınmış ve bu yolcuların taşındığı mesafe (yolcu x km) 4,6 milyar yolcu/km olmuştur. Yolcuların %72 oranında 50,4 milyon kişisi banliyö, %28 oranında 19,9 milyon kişisi ana hat yolcusudur. 2012 yılında geçen yıla göre, ana hat yolcu taşımalarında %24 oranında, banliyö yolcu taşımalarında %15 oranında azalma; yolcu sayısı ile taşınan mesafenin çarpımı ile oluşan yolcu/km bazında ise ana hatlarda %25 oranında, banliyölerde %15 oranında azalma meydana gelmiştir. Yolcu kaybının oluşmasında çeşitli anahat trenlerinin yol yapım ve onarım çalışmaları nedeniyle kapatılmasının önemli etkisi bulunmaktadır. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri 2012 yılında 447 adet fener, 11 adet sis düdüğü, 93 adet ışıklı-ışıksız şamandıra, 21 adet racon, 7 adet alamet bıkın ile kıyı emniyeti hizmetini, 16 adet kurtarma gemisi, 3 adet yangın söndürme römorkörü ve 16 adet tahlisiye (can kurtarma) botu ile kurtarma hizmetlerini yürütmüş, 13 adet gemiye kurtarma yardımı hizmeti vermiştir. 2012 yılında kılavuzluk hizmeti verilen toplam gemi sayısı 43.567 adet olmuştur. BOTAŞ, yerli ve yabancı menşeli ham petrolün borularla taşınması yanında, sıvılaştırılmış doğal gaz ve boru gazının satın alınması, yurt içinde taşınması ve ana Genel Rapor • 2012 98

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 50 –KİT’lerin başlıca ulaştırma ve haberleşme hizmetleri üretimi
Ulaştırma ve haberleşme hizmetleri Birim 2008 2009 2010 2011 2012
2012 yılı 2011'e göre fark Türkiye
üretimi Miktar % İçindeki KİT payı % 1-Ulaştırma hizmetleri:
a)Demir yolu:
-Yolcu taşıma Milyon yol. km 5.097 5.374 5.491 5.882 4.598 (1.284) (21,8) 100
-Yük taşıma Milyon ton km 10.553 10.164 11.300 11.303 11.223 (80) (0,7) 100 b)Deniz yolu:
-Gemi kurtarma Adet 24 15 18 12 13 1 8 - c)Petrol ve doğal gaz taşıma
-Doğal gaz Milyon Sm³ 37.225 35.998 38.187 43.828 46.773 2.945 7 100
-Ham petrol (boru hattı) Milyon ton/yıl 23,3 27,8 24,9 26,9 23,9 (3) (11,2) 100 2-Haberleşme hizmetleri:
a)Posta hizmetleri:
-Mektup (1) Milyon adet 1.189 1.090 1.034 1.009 1.019 10 1 100
-Kargo/APG/KKTG/Kurye(2) Milyon adet 2,4 10,9 16 36 39 3 8 -
-Havale+çek Milyon adet 31,7 35,3 37,3 39,9 55,0 15 38 - b)Telekomünikasyon
hizmetleri:
-Telgraf Bin adet 1.061 1.142 973 727 846 119 16 100
-Kablo-TV abonesi Bin adet 1.133 1.141 1.230 1.261 1.250 (11) (0,9) 100 (1) 2008-2010 değerlerine acele posta gönderileri dahildir. (2) 2008-2010 değerleri sadece koli ile ilgilidir. 2011/2012 yılı değerlerine acele posta gönderisi, kapıdan kapıya teslim gönderisi, koli ve kurye dahildir. Ulaştırma sektöründe demiryolu taşımacılığı Türkiye’de tekel olan TCDD tarafından gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında demiryolu ile 70,2 milyon kişi taşınmış ve bu yolcuların taşındığı mesafe (yolcu x km) 4,6 milyar yolcu/km olmuştur. Yolcuların %72 oranında 50,4 milyon kişisi banliyö, %28 oranında 19,9 milyon kişisi ana hat yolcusudur. 2012 yılında geçen yıla göre, ana hat yolcu taşımalarında %24 oranında, banliyö yolcu taşımalarında %15 oranında azalma; yolcu sayısı ile taşınan mesafenin çarpımı ile oluşan yolcu/km bazında ise ana hatlarda %25 oranında, banliyölerde %15 oranında azalma meydana gelmiştir. Yolcu kaybının oluşmasında çeşitli anahat trenlerinin yol yapım ve onarım çalışmaları nedeniyle kapatılmasının önemli etkisi bulunmaktadır. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri 2012 yılında 447 adet fener, 11 adet sis düdüğü, 93 adet ışıklı-ışıksız şamandıra, 21 adet racon, 7 adet alamet bıkın ile kıyı emniyeti hizmetini, 16 adet kurtarma gemisi, 3 adet yangın söndürme römorkörü ve 16 adet tahlisiye (can kurtarma) botu ile kurtarma hizmetlerini yürütmüş, 13 adet gemiye kurtarma yardımı hizmeti vermiştir. 2012 yılında kılavuzluk hizmeti verilen toplam gemi sayısı 43.567 adet olmuştur. BOTAŞ, yerli ve yabancı menşeli ham petrolün borularla taşınması yanında, sıvılaştırılmış doğal gaz ve boru gazının satın alınması, yurt içinde taşınması ve ana Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay müşterilere satılması faaliyetlerini yerine getirmektedir. 2012 yılında taşınan doğal gaz miktarı 2011 yılına göre %7 oranında artış ile son beş yılın en yüksek değeri olarak 46.773 milyon Sm³’e (1 standart metreküp: Sm³ doğal gaz, 15 santigrat derece ve 1,01325 bar mutlak basınçtaki 1 m³ doğal gaz hacmine eşittir) yükselmiş, taşınan ham petrol miktarı ise geçen yıla göre %11 oranında azalarak 23,9 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. BOTAŞ faaliyetlerini doğal gaz taşımacılığı üzerine yoğunlaştırmış olup, ham petrol taşıma faaliyetlerinde önemli bir gelişme kaydedilmemiştir. Haberleşme sektöründe posta hizmetleri, PTT tarafından yürütülmektedir. Gerek elektronik postanın, gerekse özel kargo ve koli şirketleri ile bankacılık hizmetlerinin gelişmesi, posta hizmetlerinde ana hizmet gurubu olarak kabul edilen mektup postası, koli, havale ve çek hizmetlerinin rekabet ortamına girmesine neden olmuştur. Telgraf hizmetleri ise teknolojik ve ekonomik önemini büyük ölçüde yitirerek en düşük seviyeye inmiştir. Acele posta gönderileri istikrarlı bir şekilde artmaktadır. PTT hizmetlerinin 2005 yılından itibaren merkezi bir yapıda, tek bir kayıt sistemi üzerinden otomasyon ortamında tüm PTT merkezlerinde verilmeye başlanması sonucu havale ve çek işlemleri ile banka kredi kartı, elektrik ve su parası tahsilatında önemli bir gelişme sağlanmıştır. 2012 yılında havale ve çek işlemleri, önceki yıla göre %38 oranında artış göstererek 55 milyon adet olarak gerçekleşmiştir. 31.12.2010 tarihinde PTT ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasında ücretli geçiş yapılan yollarda Otomatik Geçiş Sistemi (OGS) ve Kartlı Geçiş Sistemi (KGS) dışında daha hızlı ve ekonomik bir model olarak öngörülen Hızlı Geçiş Sistemi 17.09.2012 tarihinde ülke çapında hizmete sunulmuştur. HGS ürün (etiket ve kart) satışları PTT işyerlerinden yapılmakta ve PTT matiklerden kesintisiz HGS bakiye yüklemesi yapılabilmektedir. HGS ürün satış işlemlerinin yapılması amacıyla otoyollar üzerinde açılan PTT şube ve acente sayısı yılsonunda 29 adet olmuştur. HGS ürün teminini kolaylaştırmak amacıyla bankalarla da HGS ürün satış protokolleri imzalanmıştır. 2012 yılında PTT aracılığıyla 795.135, protokol imzalanan bankalar aracılığıyla da 139.717 adet HGS ürünü satışı gerçekleştirilmiştir. Türkiye’de uydu haberleşme hizmetleri 22.07.2004 tarihinden itibaren TÜRKSAT tarafından yürütülmektedir. Yapılan yasal düzenlemelerle Şirkete kablo TV şebekesinin işletilmesi ve e-Devlet Kapısının kurulması görevleri de verilmiştir. Kablo TV hizmeti verilen abone sayısı 2012 yılında 1,3 milyon adetle geçen yılki seviyesini korumuştur. Kablo TV kurulu kapasitesi ise %2,7 oranında artarak 3,1 milyon adet olarak gerçekleşmiş, kapasite kullanım oranı %92 olarak gerçekleşmiştir. (2) Ticaret sektörü: Kamu kuruluşlarının ihtiyaç duydukları malzemelerin tek elden, topluca, zamanında, istenilen kalitede ve uygun fiyatlarla temini DMO tarafından yürütülmektedir. DMO faaliyetlerini 7 Bölge Müdürlüğü, 4 İrtibat Bürosu ve Basım İşletmesi Müdürlüğü ile sürdürmektedir. İstanbul Basım İşletmesinde müşterilerin basılı evrak ihtiyaçlarının karşılanması yanında klasör, toplu iğne, ataş ve zarf üretimi gerçekleştirilmektedir. 2012 yılında 24 milyon m² basım, 2,3 milyon adet klasör, 1,7 ton toplu iğne, 39,1 milyon adet ataş üretilmiştir. TMO esas itibarıyla ticari bir kuruluş olup, ana görevi hububat alımı ve bu ürünlerin piyasada istikrarının temin edilmesi ve afyon ile uyuşturucu maddelere konulan devlet tekelini işletmektir. TMO 2012 yılında 1.667 bin ton buğday, 45 bin ton çeltik, 121 bin ton Sayıştay 99

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay mısır ve 4 bin ton haşhaş kapsülü alımı yapmış olup, 2012 yılı içerisinde arpa, pirinç ve fındık alımı yapılmamıştır. TMO bünyesinde sınai üretim yapan bir alkaloid fabrikası bulunmaktadır. Afyon’un Bolvadin ilçesinde 1981 yılında kurulan Alkaloid Fabrikası, modern teknolojisi ve 20 bin ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesi ile dünyanın belli başlı işletmeleri arasındadır. İşlenen haşhaş kapsülünün %0,5 oranında morfin ihtiva ettiği dikkate alındığında morfin üretim kapasitesi 90 tondur. Alkaloid Fabrikasında 2012 yılında 26,2 bin ton kapsül işlenerek 123 ton morfin hidrat üretilmiştir. Başkent Doğalgaz AŞ Ankara’nın ihtiyacı olan doğal gazı BOTAŞ’tan alarak şehir içi dağıtım şebekesi vasıtasıyla abonelere ulaştırmaktadır. Şirket 2012 yılında BOTAŞ’tan 2,3 milyar Sm3 gaz çekmiş olup, abonelere 2,3 milyar Sm3 gaz satışı gerçekleştirilmiştir. 2012 yılı abone sayısı 1.441 bin adet olarak gerçekleştirilmiştir. TP Petrol Dağıtım AŞ’nin doğrudan bir üretim faaliyeti bulunmamakta, EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtın dağıtımını yaparak faaliyet sahasındaki müşteri ve bayilere yeterli, kaliteli ve sürekli akaryakıt sağlama hizmeti vermektedir. 2012 yılında 605 bin m3 beyaz ürün ve 205 bin ton siyah ürün satışı yapan şirket, 2012 yılı akaryakıt dağıtım pazarında tonaj sıralamasında 6. olmuştur. ad) Diğer hizmetler sektörü: İmalat sektöründe faaliyet göstermekte olan Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri, alkollü içki üretimi 2004 yılında, sigara üretimi 2008 yılında, tuz üretimi de 2010 yılında özelleştirilen kuruluşun elinde kalmış olan 3.170 ton yaprak tütünün tamamı 2012 yılı başında satılmış, dolayısıyla depolarda tütün kalmamıştır. Kuruluş, 2012 yılında da Gayrimenkul AŞ olarak yeniden yapılandırılmıştır. Sektörde faaliyet gösteren Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ’nin Fethiye’de bulunan 4 yıldızlı 124 odalı ve 256 yatak kapasiteli Aries Oteli, 07.11.2007 tarihli sözleşme ile 5 yıllığına kiraya verilmiştir. Şirketin başkaca bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ; kredili bankacılık ürünleri, kartlı ve/veya elektronik ödeme sistemleri, çağrı merkezleri, internet bankacılığı, ATM ve diğer elektronik bankacılık uygulamaları, üye işyeri çalışmaları alanlarında mevcut veya teknolojik gelişmelerden ötürü ortaya çıkacak her türlü faaliyette bulunmaktadır. Şirket 2012 yılında 5,6 milyon adet kredi kartı, 28,4 milyon adet banka kartı, 6.819 adet ATM, 217.233 adet POS makinesi hizmeti vermiştir. Emlak Konut GYO; inşaat, emlâk, müteahhitlik, mühendislik, proje işleri vb. alanlarda faaliyet göstermekteyken, YPK’nın 04.08.1999 tarih ve 99/T-29 sayılı kararı ile sermaye piyasası mevzuatına göre faaliyet gösterecek gayrimenkul yatırım ortaklığına dönüştürülmüştür. Şirket 2012 yılında gelir paylaşım yöntemine göre 16.303 adet konut, 1.723 adet ticari ünite, 13 adet okul ve sosyal donatı, 4734 sayılı Kanun kapsamında 1.212 adet konut, 100 adet ticari ünite, 4 adet okul ve sosyal donatı, başlangıçtan 2012 yılının sonuna kadar gelir paylaşım yöntemiyle 56.859 adet konut, 3.196 adet ticari ünite, 44 adet okul ve sosyal donatı; 4734 sayılı Kanun kapsamında 10.416 adet konut, 183 adet ticari ünite, 16 adet okul ve sosyal donatı üretmiş, toplam 66.335 adet konut ve işyerini satışa sunmuştur. Halk GYO; 26.10.2010 tarihinde kurulmuş olup, faaliyet konusu, gayrimenkul portföyü oluşturmak, geliştirmek ve gayrimenkule dayalı sermaye araçlarına yatırım Genel Rapor • 2012 100

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay mısır ve 4 bin ton haşhaş kapsülü alımı yapmış olup, 2012 yılı içerisinde arpa, pirinç ve fındık alımı yapılmamıştır. TMO bünyesinde sınai üretim yapan bir alkaloid fabrikası bulunmaktadır. Afyon’un Bolvadin ilçesinde 1981 yılında kurulan Alkaloid Fabrikası, modern teknolojisi ve 20 bin ton çizilmemiş haşhaş kapsülü işleme kapasitesi ile dünyanın belli başlı işletmeleri arasındadır. İşlenen haşhaş kapsülünün %0,5 oranında morfin ihtiva ettiği dikkate alındığında morfin üretim kapasitesi 90 tondur. Alkaloid Fabrikasında 2012 yılında 26,2 bin ton kapsül işlenerek 123 ton morfin hidrat üretilmiştir. Başkent Doğalgaz AŞ Ankara’nın ihtiyacı olan doğal gazı BOTAŞ’tan alarak şehir içi dağıtım şebekesi vasıtasıyla abonelere ulaştırmaktadır. Şirket 2012 yılında BOTAŞ’tan 2,3 milyar Sm3 gaz çekmiş olup, abonelere 2,3 milyar Sm3 gaz satışı gerçekleştirilmiştir. 2012 yılı abone sayısı 1.441 bin adet olarak gerçekleştirilmiştir. TP Petrol Dağıtım AŞ’nin doğrudan bir üretim faaliyeti bulunmamakta, EPDK mevzuatı çerçevesinde satın aldığı akaryakıtın dağıtımını yaparak faaliyet sahasındaki müşteri ve bayilere yeterli, kaliteli ve sürekli akaryakıt sağlama hizmeti vermektedir. 2012 yılında 605 bin m3 beyaz ürün ve 205 bin ton siyah ürün satışı yapan şirket, 2012 yılı akaryakıt dağıtım pazarında tonaj sıralamasında 6. olmuştur. ad) Diğer hizmetler sektörü: İmalat sektöründe faaliyet göstermekte olan Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri, alkollü içki üretimi 2004 yılında, sigara üretimi 2008 yılında, tuz üretimi de 2010 yılında özelleştirilen kuruluşun elinde kalmış olan 3.170 ton yaprak tütünün tamamı 2012 yılı başında satılmış, dolayısıyla depolarda tütün kalmamıştır. Kuruluş, 2012 yılında da Gayrimenkul AŞ olarak yeniden yapılandırılmıştır. Sektörde faaliyet gösteren Arıcak Turizm ve Ticaret AŞ’nin Fethiye’de bulunan 4 yıldızlı 124 odalı ve 256 yatak kapasiteli Aries Oteli, 07.11.2007 tarihli sözleşme ile 5 yıllığına kiraya verilmiştir. Şirketin başkaca bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ; kredili bankacılık ürünleri, kartlı ve/veya elektronik ödeme sistemleri, çağrı merkezleri, internet bankacılığı, ATM ve diğer elektronik bankacılık uygulamaları, üye işyeri çalışmaları alanlarında mevcut veya teknolojik gelişmelerden ötürü ortaya çıkacak her türlü faaliyette bulunmaktadır. Şirket 2012 yılında 5,6 milyon adet kredi kartı, 28,4 milyon adet banka kartı, 6.819 adet ATM, 217.233 adet POS makinesi hizmeti vermiştir. Emlak Konut GYO; inşaat, emlâk, müteahhitlik, mühendislik, proje işleri vb. alanlarda faaliyet göstermekteyken, YPK’nın 04.08.1999 tarih ve 99/T-29 sayılı kararı ile sermaye piyasası mevzuatına göre faaliyet gösterecek gayrimenkul yatırım ortaklığına dönüştürülmüştür. Şirket 2012 yılında gelir paylaşım yöntemine göre 16.303 adet konut, 1.723 adet ticari ünite, 13 adet okul ve sosyal donatı, 4734 sayılı Kanun kapsamında 1.212 adet konut, 100 adet ticari ünite, 4 adet okul ve sosyal donatı, başlangıçtan 2012 yılının sonuna kadar gelir paylaşım yöntemiyle 56.859 adet konut, 3.196 adet ticari ünite, 44 adet okul ve sosyal donatı; 4734 sayılı Kanun kapsamında 10.416 adet konut, 183 adet ticari ünite, 16 adet okul ve sosyal donatı üretmiş, toplam 66.335 adet konut ve işyerini satışa sunmuştur. Halk GYO; 26.10.2010 tarihinde kurulmuş olup, faaliyet konusu, gayrimenkul portföyü oluşturmak, geliştirmek ve gayrimenkule dayalı sermaye araçlarına yatırım Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay yapmaktır. Şirketin portföy değeri 1 milyar TL olup, bunun 928 milyon TL’si gayrimenkul, 144 milyon TL’si gayrimenkul projeleri, 6,5 milyon TL’si yatırım amaçlı para ve sermaye piyasası araçlarıdır. Şirket 22 adet gayrimenkulünü kiraya vermiş olup bunlardan 24,9 milyon TL kira geliri elde etmiştir. Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret AŞ’nin faaliyet alanı; inşaat, taahhüt, proje, müşavirlik ve mühendislik etütleri yapmak, restorasyon için restorasyon mimarı, sedefkâr, sanat tarihçisi, kalemkâr vb. meslek mensuplarını kadrosunda bulundurmak ve bu meslek guruplarıyla ilgili okul, enstitü, araştırma merkezi vb. eğitim tesisleri kurmak, yönetmek, işletmek veya işletilmesini sağlamak olup, 1 adet devam eden restorasyon projesi bulunmaktadır. Fintek Finansal Teknoloji Hizmetleri AŞ; 2001 yılında bilgi işlem faaliyetlerinin yürütülmesinin yanında, her nevi yazılım, donanım, network yapılarının kurulması, bakım ve destek hizmetlerinin sağlanması amacıyla kurulmuş olup, 01.06.2005 tarihinden bu yana T.C. Ziraat Bankası ve iştiraklerinin bilgi işlem faaliyetlerinin yürütülmesi hususunda hizmet vermektedir. Marmara Teknokent AŞ’nin gelirleri; Ar-Ge yapan firmalara verilen hizmetlerin bedellerinden ve firmalara tahsis edilen gayrimenkullerin kira gelirlerinden oluşmaktadır. 2012 yılında 61.540 m2 açık, 14.183 m2 kapalı alan kiraya verilmiş olup, bu alanlarda 61 firma 2.573 personel ile Ar-Ge çalışmalarını sürdürmüştür. Şirketin merkezi olarak kabul edilen Teknoloji Geliştirme Bölgesi Şirket net satışlarının %8’ini elde etmesine karşılık Teknoloji Serbest Bölgesi net satışların %92’sini gerçekleştirmiştir. Şirketin kârlılığı, Teknoloji Serbest Bölgesi’nin faaliyetinden kaynaklanmaktadır. b) Mali kuruluşlar: ba) Bankacılık: 2012 yılında uygulanan sıkı para politikası ve ihtiyatlı bankacılık önlemleri Türk bankacılık sektörünün kredi büyümesine ivme kaybettirmesine rağmen; sektör aktif büyümesini ve kârlılığını arttırarak sürdürmüş, öz kaynak kârlılığı düşmesine rağmen, sektörün finansal sağlamlık göstergeleri olumlu olmuştur. Türkiye Bankalar Birliği’ne üye 45 bankanın toplam aktifleri 2012 yılında %12 büyüyerek 1,3 trilyon TL olurken, aktif büyümesinin %76’sı kredilerden kaynaklanmıştır. Sektörün 2012 yılı toplam net dönem kârı %19 oranında artarak 22,6 milyar TL olmuştur. Sektörün sermaye yeterliliği hedef rasyo ve benzer ülkelerin rasyolarına göre daha yüksek ve yeterlidir. Bankacılık sektörü ekonomideki büyümeye bağlı olarak şube ve personel sayılarını arttırmıştır. TBB’ne üye bankaların toplam şube sayıları 401adet artarak 10.234’e; istihdam edilen personel sayıları 4.680 kişi artarak 186.098’e yükselmiştir. Kamu sermayeli bankaların 2008-2012 yılları mevduatı ve kredileri ve sektör değerleriyle karşılaştırmalı olarak 51 ve 52 sayılı çizelgede verilmiştir. Sayıştay 101

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay M evduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % M evduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % M evduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % M evduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % M evduat bankaları Kamu sermayeli bankalar Payı % Tasarruf mevduatı 184.227 62.210 33,8 200.658 68.516 34,1 241.971 80.766 33,4 270.786 80.583 29,8 293.590 84.621 28,8 Resmi kuruluşlar 17.433 10.008 57,4 21.311 12.915 60,6 26.097 16.310 62,5 32.147 18.590 57,8 39.858 21.876 54,9 Ticari kuruluşlar 61.536 12.572 20,4 81.520 15.888 19,5 114.244 28.786 25,2 105.828 18.399 17,4 125.896 23.241 18,6 Bankalar mevduatı 14.612 2.517 17,2 17.347 2.518 14,5 28.495 5.698 20,0 39.677 10.385 26,2 43.052 14.682 34,1 Döviz tevdiat 152.587 28.196 18,5 162.667 32.085 19,7 171.134 34.867 20,4 210.269 39.545 18,8 218.538 40.355 18,5 Diğer 22.395 8.285 37,0 22.603 10.213 45,2 30.822 13.680 44,4 29.602 9.745 32,9 34.737 11.313 32,6 Kıymetli madenler 328

994 185 18,6 1.917 473 24,7 10.612 2066 19,5 14.345 2.852 19,8 Toplam 453.118 123.788 27,3 507.100 142.320 28,1 614.680 180.580 29,4 698.920 179.313 25,7 770.016 198.940 25,8 Çizelge : 51– Kamu sermayeli bankalar mevduatının toplam mevduat içindeki yeri
(M ilyon TL) M evduat türü 2011 2012 2008 2009 2010 Çizelge: 52- Kamu sermayeli banka kredilerinin toplam krediler içindeki yeri Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı bankalar sermayeli % bankalarsermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar sermayeli % bankalar bankalar bankalar bankalar bankalar 1- M evduat bankaları: a) Krediler ve Alacaklar 349.482 56.395 16,1 361.415 68.701 19,0 487.069 101.164 20,8 633.324 127.122 20,1 728.169 136.181 18,7 b) Takipteki krediler (Brüt) 13.012 1.855 14,3 20.342 2.523 12,4 18.537 2.613 14,1 17.368 2.532 14,6 21.588 4.018 18,6 c) Özel karşılıklar (-) (10.566) (1.528) 14,5 (17.217) (2.041) 11,9 (15.690) (2.038) 13,0 (13.974) (2.008) 14,4 16.239 2.878 17,7 d) Net takipteki krediler 2.446 327 13,4 3.125 482 15,4 2.847 575 20,2 3.394 524 15,4 5.349 1.140 21,3 Toplam (1) 351.928 56.722 16,1 364.540 69.183 19,0 489.916 101.739 20,8 636.718 127.646 20,0 733.518 137.321 18,7 2- Kalkınma ve yatırım bankaları: a) Krediler ve alacaklar: 14.956 9.945 66,5 16.391 10.858 66,2 18.880 11.980 63,5 27.488 17.662 64,3 35.342 24.508 69,3 b) Takipteki krediler (Brüt) 203 122 60,1 329 197 59,9 339 199 58,7 351 210 59,8 299 210 70,2 c) Özel karşılıklar (-) (186) (122) 65,6 (247) (169) 68,4 (273) (172) 63,0 (268) (161) 60,0 220 162 73,6 d) Net takipteki krediler 17 82 28 34,1 66 27 40,9 83 49 59,0 79 48 60,1 Toplam (2) 14.973 9.945 66,4 16.473 10.886 66,1 18.946 12.007 63,4 27.571 17.711 64,2 35.421 24.556 69,3 Genel toplam 366.901 66.667 18,2 381.013 80.069 21,0 508.862 113.746 22,4 664.289 145.337 21,8 768.939 161.877 21,1 (M ilyon TL) Kredi türü 2011 2012 2008 2009 2010 Genel Rapor • 2012 102

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Türkiye’de 2011 yılında faaliyette bulunan banka sayısı 48 iken; Odea Bank AŞ’nin faaliyete geçmesiyle 1 artarak 2012 yılsonunda 49 olmuştur. Diğer yandan Fibabanka A.Ş. 11.11.2012 tarihinden itibaren yabancı bankalar grubundan, özel sermayeli bankalar grubuna geçmiştir. Değerlendirmelerde 4 katılım bankası hariç tutulmuştur. Bankacılık Kanunu’nun 79 uncu maddesi hükümlerine göre kurulmuş ve tüzel kişiliğe haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan TBB’ye üye Türkiye’de faaliyet gösteren banka sayısı 45 olup, bunların; 32’si mevduat bankası, 13’ü kalkınma ve yatırım bankasıdır. Mevduat bankalarından 2’si kamusal sermayeli, 13’ü özel sermayeli,16’sı yabancı sermayeli ve 1’i TMSF bünyesindedir. Kalkınma ve yatırım bankalarının 3’ü kamu sermayeli, 6’sı özel sermayeli ve 4’ü yabancı sermayeli bankadır. 2012 yılında TBB’ye üye olarak Türkiye’de mevduat, kalkınma ve yatırım bankası olarak 45 banka faaliyet göstermiştir. Bunlardan 5’i (T.C. Ziraat Bankası, T. Halk Bankası, İller Bankası, T. Kalkınma Bankası AŞ ve Türk Eximbank) kamusal sermayeli bankalar olup, 2’si mevduat bankası, 3’ü ise kalkınma ve yatırım bankası statüsündedir. Kamusal sermayeli T. Emlak Bankası ise tasfiye halindedir. Sektörün toplam mevduat değerleri dikkate alındığında; kamu sermayeli bankaların sektör toplam mevduatından aldıkları pay, 2011 yılında %25,7 iken 2012 yılında 0,1 puan artarak %25,8 olmuştur. Bankacılık sektörünün toplam kredileri, önceki yıla göre 2012 yılında %15,8 oranında 104,7 milyar TL artarak 769 milyar TL’ye ulaşırken, kamu sermayeli bankaların kredileri aynı dönemde %11,4 oranında 16,5 milyar TL artarak 161,9 milyar TL’ ye ulaşmıştır. Sektörün toplam kredileri 2011 yılında toplam aktifin %57,2’sini oluştururken, kamu sermayeli bankaların kredileri aktiflerinin %52,7’sini oluşturmuş; 2012 yılında bankacılık sektörünün toplam kredileri toplam aktifin %59,2’sini, kamu sermayeli bankaların kredileri ise, aktiflerinin %53,6’sını oluşturmuştur. Kamu sermayeli bankaların toplam kredileri, 2011 yıl sonunda sektörün %21,8’ini oluştururken, 2012 yıl sonunda bu oran %21,1’e gerilemiştir. Kamu sermayeli mevduat bankalarının 2011 yıl sonu itibarıyla kullandırdıkları krediler, tüm mevduat bankaları kredileri içinde %20 oranında yer alırken, bu oran 2012 yıl sonunda %18,7’ye düşmüştür. Diğer yandan, kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının 2011 yıl sonundaki kredileri, sektör kalkınma ve yatırım bankaları içinde %64,2 oranında yer alırken, bu oran 2012 yıl sonunda %69,3 olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılında kamu mevduat bankalarının brüt takipteki kredilerinin, sektör takipteki kredileri içindeki payı %14,6 olup, 2012 yılında bu oran %18,6’ya, kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının 2011 yılındaki brüt takipteki kredilerinin sektördeki payı %59,8 düzeyinde iken, bu oran 2012 yılında %70,2’ye yükselmiştir. (1) Kamu sermayeli mevduat ve ticaret bankaları: Kamu sermayeli mevduat ve ticaret bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verilerine 53 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Sayıştay 103

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 108 kalkınma ve yatırım bankalarının toplam krediler itibarıyla tüm sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonunda %4,2 iken, 2012 yıl sonunda %4,6’ya yükselmiştir. Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verileri 55 sayılı, seçilmiş performans verilerine 56 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Tutar % 1- Krediler ve alacaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 5.028 5.587 6.939 9.861 10.865 1.004 10,2 b) Kamu bankaları 9.945 10.886 12.007 17.710 24.556 6.846 38,7 Toplam (1) 14.973 16.473 18.946 27.571 35.421 7.850 28,5 2- Özkaynaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 1.930 2.255 2.588 2.809 3.452 643 22,9 b) Kamu bankaları 8.705 10.830 11.520 12.636 13.558 922 7,3 Toplam (2) 10.635 12.635 14.108 15.445 17.010 1.565 10,1 3- Toplam aktifler: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 10.057 11.237 13.366 17.746 21.746 4.000 22,5 b) Kamu bankaları 12.877 15.874 17.563 23.847 30.980 7.133 29,9 Toplam (3) 22.934 27.021 30.929 41.593 52.726 11.133 26,8 4- Net dönem kârı a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 213 275 325 364 510 146 40,1 b) Kamu bankaları 709 713 517 501 557 56 11,2 Toplam (4) 922 988 842 865 1.067 202 23,4 Finansal veriler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 55 – Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Genel Rapor • 2012 104

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 105 (% ) 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 Sermaye yeterlilik standart oranı 16,5 19,3 17,7 15,5 17,2 20,1 23,2 19,2 15,6 19 14,5 16 15,9 14,3 16,2 Öz kaynaklar / toplam aktifler 10,6 12,2 12,4 11 12,7 7,1 8,3 8,9 8,2 10,5 8,4 9,5 10,2 9,5 11,4 Toplam krediler ve alacaklar/toplam aktifler 51,5 47,3 52,6 56,9 58,9 29,5 29,5 38 44,5 43,9 50,6 53,5 60,7 61,7 60,9 Tüketici kredileri/toplam krediler ve alacaklar 33 35,2 35,3 34,3 35,2 43,1 45,6 40,6 42,5 40,4 21,4 22,8 25,6 26,5 26,6 Takipteki krediler (brüt)/toplam krediler ve alacaklar 3,7 5,6 3,8 2,7 2,9 2 2,3 1,5 1,2 2,9 4,8 5,1 4 3 3 Finansal varlıklar (net)/toplam aktifler 30,1 36 32,7 26,6 23,1 56 57 50,5 44 40,2 35,9 35,2 27,7 25,6 21,2 Likit aktifler / toplam aktifler 26,6 33,1 32,9 31 31,4 21,9 32,7 36,3 33,5 37,4 14,9 15,4 18,2 19,9 22,7 Net dönem kârı / toplam aktifler 1,7 2,4 2,2 1,6 1,7 2 2,8 2,5 1,3 1,6 2 2,7 2,8 2,2 2,4 Net dönem kârı /öz kaynaklar 16,4 19,7 17,8 14,8 13,7 29 33,9 27,6 15,9 15,4 23,7 28,3 27 23,7 21,1 Grup payı : Toplam kaynaklar (toplam aktifler)

15,3 16,1 16,2 14,4 13,1 7,5 7,9 7,8 8,1 8,7 Toplam krediler ve alacaklar

8,8 10,1 11,7 11,2 9,7 7,3 8,9 9 8,8 9 Toplam mevduat

18,5 19,4 20,5 16,1 15,4 8,9 8,7 8,9 9,4 10,4 Çizelge : 54– M evduat bankalarına ait rasyolar
Rasyolar M evduat bankaları T.C. Ziraat Bankası T. Halk Bankası Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 108 kalkınma ve yatırım bankalarının toplam krediler itibarıyla tüm sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonunda %4,2 iken, 2012 yıl sonunda %4,6’ya yükselmiştir. Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verileri 55 sayılı, seçilmiş performans verilerine 56 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Tutar % 1- Krediler ve alacaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 5.028 5.587 6.939 9.861 10.865 1.004 10,2 b) Kamu bankaları 9.945 10.886 12.007 17.710 24.556 6.846 38,7 Toplam (1) 14.973 16.473 18.946 27.571 35.421 7.850 28,5 2- Özkaynaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 1.930 2.255 2.588 2.809 3.452 643 22,9 b) Kamu bankaları 8.705 10.830 11.520 12.636 13.558 922 7,3 Toplam (2) 10.635 12.635 14.108 15.445 17.010 1.565 10,1 3- Toplam aktifler: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 10.057 11.237 13.366 17.746 21.746 4.000 22,5 b) Kamu bankaları 12.877 15.874 17.563 23.847 30.980 7.133 29,9 Toplam (3) 22.934 27.021 30.929 41.593 52.726 11.133 26,8 4- Net dönem kârı a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 213 275 325 364 510 146 40,1 b) Kamu bankaları 709 713 517 501 557 56 11,2 Toplam (4) 922 988 842 865 1.067 202 23,4 Finansal veriler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 55 – Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Sayıştay 105

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay T.C. Ziraat Bankası’nın 2012 yılı sonu itibarıyla aktif büyüklüğü %1,4 artışla 162,9 milyar TL’ye yükselmiş, aktif büyüklüğü itibarıyla 2. sırada yer alan Banka’nın bankacılık sektöründen aldığı pay %11,9, mevduat bankaları içindeki payı da %13,1 olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında aktif kalemler içindeki finansal varlıkları (menkul kıymetler cüzdanı) bir önceki döneme göre %7,4 oranında azalarak 65,5 milyar TL’ye gerilemiş ve bunun sonucu olarak, aktifler içindeki payı önceki yılda %44 iken %40,2’ye düşmüştür. 2012 yıl sonu itibarıyla, yabancı kaynakların içinde mevduatın payı önceki yıla göre %3 oranında artarak 119 milyar TL olmuştur. Sektörde ticari ve diğer kuruluşlar vadesiz mevduatı, sektörün toplam vadesiz mevduatının %43,2’sini, sektör toplam mevduatının %7,7’sini oluşturmakta iken; bu oranlar T.C. Ziraat Bankası AŞ’de sırasıyla %16,7 ve %3,1 şeklinde sektörün gerisinde kalmıştır. Bu oranlar Banka’nın ticari ve kurumsal müşterilerden yeterli verimi sağlayamadığını, sektörün gerisinde kaldığını göstermektedir. Banka’nın toplam kredileri 2011 yılına göre değişim göstermeyerek 2012 yılında da 71,4 milyar TL olmuştur. Banka’nın kredi toplamı, toplam aktifinin 2011 yıl sonunda %44,5’i iken, 2012 yıl sonunda bu oran %43,9’a gerilemiştir. Mevduat bankalarında bu oran 2011 yılında %56,9, 2012 yılında ise %58,9 olarak gerçekleştiği dikkate alındığında; Banka’da kredilerin yeterli seviyeye ulaşmadığı görülmektedir. Banka’nın mevduat bankaları toplam kaynaklarından aldığı pay 2011 yıl sonunda %14,4 iken, 2012 yıl sonunda %13,1’e; benzer şekilde toplam kredilerden aldığı grup payı %11,2’den %9,7’ye, toplam mevduat içerisindeki payı ise %16,2’den %15,4’e gerilemiştir. Takipteki krediler(brüt)/toplam krediler oranı, 2011 yıl sonunda sektörde %2,7 iken, 2012 yıl sonunda 0,1 puan artarak %2,8’e yükselmesine karşın; Banka’da 2011 yılsonunda %1,2 iken, 1,7 puan artarak 2012 yılında Banka’da %2,9’a yükselmiştir. Takipteki alacaklar bir önceki döneme göre %138 oranında 1,2 milyar TL artarak 2,1 milyar TL olmuştur. Banka’nın kredi takip artış oranı ile genel takip oranları sektörden yüksektir. BKM verilerine göre T.C. Ziraat Bankası, 2012 yıl sonu itibarıyla 3.423 bin adet kredi kartı sayısı ile sektör toplamının %6,3’üne, 10 milyar TL kredi kartı cirosu ile sektör cirosunun %2,7'sine sahip olup; kredi kartı sayısı ve işlem cirosu bakımından büyüklüğüne uygun bir konumda olmayıp, sektörün gerisinde kalmıştır. 2012 yıl sonu itibarıyla bankacılık sektöründe internet bankacılığı müşteri sayısı önceki yıl sonuna göre %22,6 oranında artarak 10,5 milyon kişiye; yapılan toplam işlemler ise %14,2 oranında artarak 1.770 milyar TL’ye ulaşmıştır. Ziraat Bankası’nın toplam internet bankacılığı müşteri sayısı içindeki payı %6,7, yapılan toplam işlemler içindeki payı ise %4,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu oranlar da sektör büyüklüğünün çok altındadır. Mevduat bankalarının aktif toplamı 2012 yılında %11,3, T. Halk Bankası’nın %18,8 oranında artmış; bunun sonucu olarak Banka’nın aktiflerinin tüm mevduat bankaları aktif toplamındaki payı önceki dönem %8,1 iken, 2012 yılsonunda %8,7’ye yükselmiştir. 2012 yılsonunda bankacılık sektörü aktif büyüklüğü sıralamasında, Halk Bankası 108,3 milyar TL ile altıncı sırada yer almıştır. T. Halk Bankasının kullandırdığı nakdi krediler önceki döneme göre 2012 yılında %17,2 oranında, mevduat bankalarının kullandırdığı nakdi krediler %15 oranında artış Genel Rapor • 2012 106

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay T.C. Ziraat Bankası’nın 2012 yılı sonu itibarıyla aktif büyüklüğü %1,4 artışla 162,9 milyar TL’ye yükselmiş, aktif büyüklüğü itibarıyla 2. sırada yer alan Banka’nın bankacılık sektöründen aldığı pay %11,9, mevduat bankaları içindeki payı da %13,1 olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında aktif kalemler içindeki finansal varlıkları (menkul kıymetler cüzdanı) bir önceki döneme göre %7,4 oranında azalarak 65,5 milyar TL’ye gerilemiş ve bunun sonucu olarak, aktifler içindeki payı önceki yılda %44 iken %40,2’ye düşmüştür. 2012 yıl sonu itibarıyla, yabancı kaynakların içinde mevduatın payı önceki yıla göre %3 oranında artarak 119 milyar TL olmuştur. Sektörde ticari ve diğer kuruluşlar vadesiz mevduatı, sektörün toplam vadesiz mevduatının %43,2’sini, sektör toplam mevduatının %7,7’sini oluşturmakta iken; bu oranlar T.C. Ziraat Bankası AŞ’de sırasıyla %16,7 ve %3,1 şeklinde sektörün gerisinde kalmıştır. Bu oranlar Banka’nın ticari ve kurumsal müşterilerden yeterli verimi sağlayamadığını, sektörün gerisinde kaldığını göstermektedir. Banka’nın toplam kredileri 2011 yılına göre değişim göstermeyerek 2012 yılında da 71,4 milyar TL olmuştur. Banka’nın kredi toplamı, toplam aktifinin 2011 yıl sonunda %44,5’i iken, 2012 yıl sonunda bu oran %43,9’a gerilemiştir. Mevduat bankalarında bu oran 2011 yılında %56,9, 2012 yılında ise %58,9 olarak gerçekleştiği dikkate alındığında; Banka’da kredilerin yeterli seviyeye ulaşmadığı görülmektedir. Banka’nın mevduat bankaları toplam kaynaklarından aldığı pay 2011 yıl sonunda %14,4 iken, 2012 yıl sonunda %13,1’e; benzer şekilde toplam kredilerden aldığı grup payı %11,2’den %9,7’ye, toplam mevduat içerisindeki payı ise %16,2’den %15,4’e gerilemiştir. Takipteki krediler(brüt)/toplam krediler oranı, 2011 yıl sonunda sektörde %2,7 iken, 2012 yıl sonunda 0,1 puan artarak %2,8’e yükselmesine karşın; Banka’da 2011 yılsonunda %1,2 iken, 1,7 puan artarak 2012 yılında Banka’da %2,9’a yükselmiştir. Takipteki alacaklar bir önceki döneme göre %138 oranında 1,2 milyar TL artarak 2,1 milyar TL olmuştur. Banka’nın kredi takip artış oranı ile genel takip oranları sektörden yüksektir. BKM verilerine göre T.C. Ziraat Bankası, 2012 yıl sonu itibarıyla 3.423 bin adet kredi kartı sayısı ile sektör toplamının %6,3’üne, 10 milyar TL kredi kartı cirosu ile sektör cirosunun %2,7'sine sahip olup; kredi kartı sayısı ve işlem cirosu bakımından büyüklüğüne uygun bir konumda olmayıp, sektörün gerisinde kalmıştır. 2012 yıl sonu itibarıyla bankacılık sektöründe internet bankacılığı müşteri sayısı önceki yıl sonuna göre %22,6 oranında artarak 10,5 milyon kişiye; yapılan toplam işlemler ise %14,2 oranında artarak 1.770 milyar TL’ye ulaşmıştır. Ziraat Bankası’nın toplam internet bankacılığı müşteri sayısı içindeki payı %6,7, yapılan toplam işlemler içindeki payı ise %4,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu oranlar da sektör büyüklüğünün çok altındadır. Mevduat bankalarının aktif toplamı 2012 yılında %11,3, T. Halk Bankası’nın %18,8 oranında artmış; bunun sonucu olarak Banka’nın aktiflerinin tüm mevduat bankaları aktif toplamındaki payı önceki dönem %8,1 iken, 2012 yılsonunda %8,7’ye yükselmiştir. 2012 yılsonunda bankacılık sektörü aktif büyüklüğü sıralamasında, Halk Bankası 108,3 milyar TL ile altıncı sırada yer almıştır. T. Halk Bankasının kullandırdığı nakdi krediler önceki döneme göre 2012 yılında %17,2 oranında, mevduat bankalarının kullandırdığı nakdi krediler %15 oranında artış Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay göstermiştir. Banka’nın kredilerinin mevduat bankaları içindeki payı ise %8,8’den %9’a yükselmiştir. Diğer yandan, toplam aktiflerinin %60,5’ini krediler oluşturmuş olup, bu oran mevduat bankalarında %58,9 seviyelerinde gerçekleşmiştir. Mevduat bankalarının menkul değerleri önceki döneme göre %2,9 oranında azalırken, T. Halk Bankası’nın menkul değerleri %1,7 oranında azalmış, mevduat bankalarındaki menkul değerlerin payı %7,9’dan %8’e yükselmiştir. Mevduat bankalarında brüt takipteki krediler önceki döneme göre %24,3 oranında artmış, T. Halk Bankası’nın takipteki alacakları ise önceki döneme göre %17,4 oranında azalmış, Mevduat bankalarının brüt takipteki alacaklar toplamında Banka’nın payı ise 0,5 puan azalarak %9,6’dan %9,1’e gerilemiştir. Takipteki krediler(brüt)/toplam krediler oranı, 2011 yıl sonunda sektörde %2,7 iken, 2012 yıl sonunda 0,1 puan artarak %2,8’ yükselmesine karşın; Banka’da 2011 yıl sonunda %3 iken, değişmeyerek 2012 yıl sonunda da 3 olmuştur. Banka’nın genel takip oranı sektörden yüksektir. T. Halk Bankası kredi kart pazar payını arttırmaya yönelik olarak kredi kart markası “Paraf” kartı oluşturarak piyasaya girmiştir. 2.400 bin adet kredi kart sayısı ile sektör toplamının %4,4’üne, 7 milyar TL kredi kartı cirosu ile sektör cirosunun %1,9’una sahip olup; kredi kartı sayısı ve işlem cirosu bakımından Banka büyüklüğüne uygun bir konumda olmayıp, sektörün gerisinde kalmıştır. 2012 yılında Banka hisselerinin halka açıklık oranı %48,9’a yükselmiş olup halka arz sonucu 4,5 milyar TL tutarında satış gerçekleşmiştir. Bankacılık sektörünün net dönem kârı 2012 yılında %18,5 oranında 3,4 milyar TL artışla 21,5 milyar TL olarak gerçekleşirken; T. Halk Bankası’nın net dönem kârı önceki yıla göre %26,9 oranında 0,5 milyar TL artarak 2,6 milyar TL, T.C. Ziraat Bankasının dönem net kârı önceki yıla göre %26,2 oranında 550 milyon TL artışla 2,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. (2) Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankaları: 2012 yıl sonu itibarıyla, 3’ü kamu sermayeli 10’u özel sermayeli olmak üzere toplam 13 mevduat kabul etmeyen kalkınma ve yatırım bankası mevcuttur. Kamu sermayeli bankalardan İller Bankası yerel yönetimleri, Türkiye Eximbank AŞ ihracatı, T. Kalkınma Bankası AŞ ise enerji, turizm ve sanayi sektörünü finanse etmektedir. 2012 yılında önceki yıla göre kalkınma ve yatırım bankalarının öz kaynakları %10,1 oranında, tüm bankacılık sektörünün öz kaynakları %26,1 oranında artmış, kalkınma ve yatırım bankalarının öz kaynaklar itibarıyla tüm bankacılık sektöründen aldığı pay %11,2’den %9,7’ye gerilemiştir. Kalkınma ve yatırım bankaları varlık ve kaynaklar itibarıyla 2011 yıl sonunda tüm bankacılık sektörü aktifinin %3,6’sını oluştururken, 2012 yıl sonunda bu oran %4’e yükselmiştir. Kalkınma ve yatırım bankalarının toplam kredileri, önceki yıl sonuna göre %28,5 oranında, tüm bankacılık sektörünün toplam kredileri de %15,8 oranında artmış; bu nedenle Sayıştay 107

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 108 kalkınma ve yatırım bankalarının toplam krediler itibarıyla tüm sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonunda %4,2 iken, 2012 yıl sonunda %4,6’ya yükselmiştir. Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verileri 55 sayılı, seçilmiş performans verilerine 56 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Tutar % 1- Krediler ve alacaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 5.028 5.587 6.939 9.861 10.865 1.004 10,2 b) Kamu bankaları 9.945 10.886 12.007 17.710 24.556 6.846 38,7 Toplam (1) 14.973 16.473 18.946 27.571 35.421 7.850 28,5 2- Özkaynaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 1.930 2.255 2.588 2.809 3.452 643 22,9 b) Kamu bankaları 8.705 10.830 11.520 12.636 13.558 922 7,3 Toplam (2) 10.635 12.635 14.108 15.445 17.010 1.565 10,1 3- Toplam aktifler: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 10.057 11.237 13.366 17.746 21.746 4.000 22,5 b) Kamu bankaları 12.877 15.874 17.563 23.847 30.980 7.133 29,9 Toplam (3) 22.934 27.021 30.929 41.593 52.726 11.133 26,8 4- Net dönem kârı a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 213 275 325 364 510 146 40,1 b) Kamu bankaları 709 713 517 501 557 56 11,2 Toplam (4) 922 988 842 865 1.067 202 23,4 Finansal veriler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 55 – Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Genel Rapor • 2012 108

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 108 kalkınma ve yatırım bankalarının toplam krediler itibarıyla tüm sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonunda %4,2 iken, 2012 yıl sonunda %4,6’ya yükselmiştir. Kamu sermayeli kalkınma ve yatırım bankalarının sektör bankaları ile birlikte önemli finansal verileri 55 sayılı, seçilmiş performans verilerine 56 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Tutar % 1- Krediler ve alacaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 5.028 5.587 6.939 9.861 10.865 1.004 10,2 b) Kamu bankaları 9.945 10.886 12.007 17.710 24.556 6.846 38,7 Toplam (1) 14.973 16.473 18.946 27.571 35.421 7.850 28,5 2- Özkaynaklar: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 1.930 2.255 2.588 2.809 3.452 643 22,9 b) Kamu bankaları 8.705 10.830 11.520 12.636 13.558 922 7,3 Toplam (2) 10.635 12.635 14.108 15.445 17.010 1.565 10,1 3- Toplam aktifler: a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 10.057 11.237 13.366 17.746 21.746 4.000 22,5 b) Kamu bankaları 12.877 15.874 17.563 23.847 30.980 7.133 29,9 Toplam (3) 22.934 27.021 30.929 41.593 52.726 11.133 26,8 4- Net dönem kârı a) Diğer kalkınma ve yat. bankaları 213 275 325 364 510 146 40,1 b) Kamu bankaları 709 713 517 501 557 56 11,2 Toplam (4) 922 988 842 865 1.067 202 23,4 Finansal veriler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge : 55 – Yatırım ve kalkınma bankalarının finansal değerleri (Milyon TL) Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (%) 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 Sermaye yeterlilik standart oranı 59,4 60,3 58,6 48,2 34,3 79,2 70 75,2 58,3 25,2 105 125,7 142,8 95,9 25,1 70,8 66,4 73,1 64,9 62,5 Öz kaynaklar / toplam aktifler 46,4 46,8 45,6 37,1 32,3 47,3 38,8 32,2 18,9 20,1 59,5 56,4 57,7 37,8 23,8 76 77,7 76,2 74,1 73,6 Toplam krediler ve alacaklar/toplam aktifler 65,3 61 61,3 66,3 67,2 57,5 62,3 73,8 66,5 78,5 81 60,2 66,1 83,5 86,3 77,4 77,1 68,9 68,3 70,8 Takipteki krediler (brüt)/toplam krediler 1,4 2 1,8 1,3 0,8 11 11,7 6,6 5,1 4,3 1,4 2,6 2,9 1,4 0,8 0 0 0 0 0 Likit aktifler / toplam aktifler 27,8 32 31,3 29,2 29,9 32,6 25,2 18,7 29,2 17 13,6 34,5 19,3 10,7 11,3 20 20,2 29,3 30,2 27,7 Net dönem kârı / toplam aktifler 4 3,7 2,7 2,1 2 3,6 2 1,3 0,9 1,5 7,5 5,3 4,1 2,4 1,4 4,4 4,3 2,5 2,2 2,3 Net dönem kârı / özkaynaklar 8,7 7,8 6 5,6 6,3 7,6 5,1 4,1 4,5 7,6 12,6 9,4 7,1 6,3 6 5,7 5,5 3,3 2,9 3,1 Grup payı : Toplam kaynaklar (t.aktifler)

4,5 4,8 5,2 6,7 5,4 21,6 24 22 23,2 29,3 30,2 29,6 31,2 27,4 24 Toplam krediler ve alacaklar

3,9 4,9 6,2 6,7 6,4 26,7 23,7 20,3 29,2 38,3 35,7 37,4 35,2 28,2 25,3 İller Bankası Çizelge : 56 –Kalkınma ve yatırım bankalarına ait bazı rasyolar
Rasyolar Kalkınma ve yat. bankaları T. Kalkınma Bankası T. Eximbank Sayıştay 109

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yıl sonunda kalkınma ve yatırım bankalarının toplam öz kaynakları %9,4 oranında, İller Bankası’nın öz kaynakları %10,3 oranında artmış, Bankanın öz kaynaklar itibarıyla kalkınma ve yatırım bankaları toplam öz kaynaklarından aldığı pay 2011 yılında %54,6 iken, 2012 yılında %54,7’ye yükselmiştir. Kalkınma ve yatırım bankalarının toplam kredileri 2012 yıl sonunda %28,5 oranında artarken, İller Bankası’nın toplam kredileri 2012 yıl sonunda %15 oranında artmış, bunun sonucu olarak Banka’nın toplam krediler itibarıyla sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonuna nazaran 2012 yılında 3 puan azalarak %25,2’ye düşmüştür. 2012 yıl sonunda sektörün varlık ve kaynaklarının %26,9 oranında, İller Bankası’nın varlık ve kaynaklarının %11 oranında artması nedeniyle, sektörden aldığı pay önceki yıl sonuna göre 3,5 puan azalarak %24 olmuştur. T. Kalkınma Bankası AŞ 2012 yılı faaliyetleri sonucunda ulaştığı aktif toplamı önceki yıla göre 2012 yılında %3,5, kredi artışı % 21,8 oranında ve net dönem kârı %21,8 oranında artarak kalkınma ve yatırım bankaları ortalamasının altında performans sergilemiştir. Banka’nın 2012 yıl sonu itibarıyla, bankacılık sektörü ortalaması %2,8, Kalkınma ve Yatırım Bankaları ortalaması %0,8 olan kredinin takibe dönüşüm oranı Banka’da %4,3 olarak gerçekleşmiştir. T. Kalkınma Bankası AŞ’nin personel sayısı mevcut iş kapasitesine göre fazla ve verimlilik konusunda sektörün gerisinde bulunmaktadır. T. Eximbank’ın önceki yıl sonuna göre 2012 yıl sonunda; toplam aktifleri % 60 oranında, kredileri %65,5 oranında artarak, Kalkınma ve Yatırım Bankaları ortalamasının üzerinde performans sergilemiştir. TBB tarafından yayımlanan “Bankalarımız 2012” Raporuna göre T. Eximbank 2011 yılında sektörde faaliyet gösteren 44 banka içinde 15 inci sırada iken, 2012 yılında 45 banka içinde 13 üncü sıraya yükselmiştir. (3) T.H. Türkiye Emlak Bankası AŞ: 2001 yılında 4603 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle; Banka’nın 2001/2202 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığına devri öngörülen varlıkları ile kanuni takibe intikal etmiş alacakları ve yuva kredileri hariç, bütün hak, alacak ve borçlar, alacaklıların rızası ve sair herhangi bir işleme gerek kalmaksızın T.C. Ziraat Bankası AŞ veya T. Halk Bankası AŞ’ye devredilmiş, bankacılık yapma ve mevduat kabul etme yetkisi sona erdirilerek, tasfiye süreci başlatılmıştır. Banka’nın, 2008-2012 yıllarına ait başlıca finansal verileri 57 sayılı çizelgede verilmiştir.
Genel Rapor • 2012 110

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yıl sonunda kalkınma ve yatırım bankalarının toplam öz kaynakları %9,4 oranında, İller Bankası’nın öz kaynakları %10,3 oranında artmış, Bankanın öz kaynaklar itibarıyla kalkınma ve yatırım bankaları toplam öz kaynaklarından aldığı pay 2011 yılında %54,6 iken, 2012 yılında %54,7’ye yükselmiştir. Kalkınma ve yatırım bankalarının toplam kredileri 2012 yıl sonunda %28,5 oranında artarken, İller Bankası’nın toplam kredileri 2012 yıl sonunda %15 oranında artmış, bunun sonucu olarak Banka’nın toplam krediler itibarıyla sektörden aldığı pay, 2011 yıl sonuna nazaran 2012 yılında 3 puan azalarak %25,2’ye düşmüştür. 2012 yıl sonunda sektörün varlık ve kaynaklarının %26,9 oranında, İller Bankası’nın varlık ve kaynaklarının %11 oranında artması nedeniyle, sektörden aldığı pay önceki yıl sonuna göre 3,5 puan azalarak %24 olmuştur. T. Kalkınma Bankası AŞ 2012 yılı faaliyetleri sonucunda ulaştığı aktif toplamı önceki yıla göre 2012 yılında %3,5, kredi artışı % 21,8 oranında ve net dönem kârı %21,8 oranında artarak kalkınma ve yatırım bankaları ortalamasının altında performans sergilemiştir. Banka’nın 2012 yıl sonu itibarıyla, bankacılık sektörü ortalaması %2,8, Kalkınma ve Yatırım Bankaları ortalaması %0,8 olan kredinin takibe dönüşüm oranı Banka’da %4,3 olarak gerçekleşmiştir. T. Kalkınma Bankası AŞ’nin personel sayısı mevcut iş kapasitesine göre fazla ve verimlilik konusunda sektörün gerisinde bulunmaktadır. T. Eximbank’ın önceki yıl sonuna göre 2012 yıl sonunda; toplam aktifleri % 60 oranında, kredileri %65,5 oranında artarak, Kalkınma ve Yatırım Bankaları ortalamasının üzerinde performans sergilemiştir. TBB tarafından yayımlanan “Bankalarımız 2012” Raporuna göre T. Eximbank 2011 yılında sektörde faaliyet gösteren 44 banka içinde 15 inci sırada iken, 2012 yılında 45 banka içinde 13 üncü sıraya yükselmiştir. (3) T.H. Türkiye Emlak Bankası AŞ: 2001 yılında 4603 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle; Banka’nın 2001/2202 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığına devri öngörülen varlıkları ile kanuni takibe intikal etmiş alacakları ve yuva kredileri hariç, bütün hak, alacak ve borçlar, alacaklıların rızası ve sair herhangi bir işleme gerek kalmaksızın T.C. Ziraat Bankası AŞ veya T. Halk Bankası AŞ’ye devredilmiş, bankacılık yapma ve mevduat kabul etme yetkisi sona erdirilerek, tasfiye süreci başlatılmıştır. Banka’nın, 2008-2012 yıllarına ait başlıca finansal verileri 57 sayılı çizelgede verilmiştir.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 57– T.H. Emlak Bankası’na ait finansal veriler (Milyon TL) Türü 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Öz kaynaklar 423 425 460 1.130 1.154 24 2,1 Toplam aktifler 2.319 2.230 2.258 3.040 2.193 (847) (27,9) Hazineye borçlar 1.873 1.780 1.773 1.858 999 (859) (46,2) Krediler 50 59 47 37 21 (16) (43,2) Brüt takipteki krediler 931 903 895 916 872 (44) (4,8) Karşılıklar 238 258 260 264 267 3 1,1 Takipteki krediler (Net) 692 645 636 652 605 (47) (7,2) Banka 2012 yılı faaliyetlerini sonucunda 32 milyon TL dönem kârı sağlamış olup öz kaynaklarını 1,2 milyar TL’ye yükseltmiştir. Banka’nın 2012 yıl sonu itibarıyla 22,2 milyar TL olan aktiflerinin %56,8’i vadeye kadar elde tutulacak menkul kıymetlere, %27,6’sı takipteki kredi alacaklarına (net) ve %15,6’sı diğer aktiflere aittir. Banka’nın tasfiyesinin başladığı 06.07.2001 tarihinden itibaren geçen sürede tasfiye edilecek alacakların 1,1 milyar TL’si tahsil edilmiş olup; ilgili yasal mevzuat ve Banka Ana Sözleşmesinin Tasfiye Kurulu’na verdiği görev ve yetkiler kapsamında, tasfiye işlemleri sürdürülmektedir. bb) Diğer mali kuruluşlar: 1- Sigortacılık: 2012 yıl sonu itibarıyla kamu sermayeli 4 sigorta şirketinin ikisi hayat dışı branşlarda, ikisi hayat ve bireysel emeklilik branşlarında faaliyet göstermiştir. Halk Sigorta AŞ ve Ziraat Sigorta AŞ hayat dışı branşlarda, Halk Hayat ve Emeklilik AŞ ve Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ hayat ve bireysel emeklilik branşlarında faaliyet göstermektedir. Kamu sermayeli sigorta şirketlerinin 2008-2012 dönemine ait başlıca bilanço kalemleri, toplam prim üretimi ve net dönem kârları, sektör değerleri ile karşılaştırmalı olarak 58 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 111

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % sigortacılık sermayeli % Kaynaklar: Özkaynaklar 7.021 85 1,2 8.821 140 1,6 7.195 236 3,3 8.230 324 3,9 8.573 475 5,5 K.vadeli yükümlülükler 13.072 96 0,7 15.513 107 0,7 18.901 312 1,7 22.051 433 2,0 29.017 626 2,2 U.vadeli yükümlülükler 6.000 39 0,7 6.920 54 0,8 9.032 387 4,3 10.615 831 7,8 13.245 1.072 8,1 Toplam 26.093 220 0,8 31.254 302 1,0 35.128 935 2,7 40.896 1.588 3,9 50.835 2.173 4,3 Varlıklar: Cari varlıklar 20.496 217 1,1 24.781 297 1,2 27.022 924 3,4 31.313 1.517 4,8 38.505 1.936 5,0 Cari olmayan varlıklar 5.597 3 0,1 6.473 5 0,1 8.106 11 0,1 9.583 71 0,7 12.330 237 1,9 Toplam 26.093 220 0,8 31.254 302 1,0 35.128 935 2,7 40.896 1.588 3,9 50.835 2.173 4,3 Toplam prim üretimi 11.780 180 1,5 12.436 191 1,5 14.130 1.071 7,6 17.164 1.520 8,9 19.829 1.606 8,1 Net dönem kârı 840 27 3,2 455 22 4,8 455 96 21,1 329 119 36,2 (221) 176 0,0 Kaynak: Sigorta Denetleme Kurulu - Türkiye'de Sigortacılık ve Bireysel Eemeklilik Faaliyetleri Hakkında Rapor 2012 () Ziraat Sigorta AŞ ve Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ 2009 yılından itibaren dahil edilmiştir. Çizelge : 58– Sigorta şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler () (M ilyon TL) Başlıca bilgiler 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor • 2012 112

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yıl sonunda sektörün varlıklar toplamı (reasürans şirketleri hariç) 50,8 milyar TL’ye ulaşmış olup; bunun 38,5 milyar TL’lik kısmı cari, kalan kısmı ise cari olmayan varlıklardan oluşmuştur. Sektörde 2008-2012 yılları arasında kaynaklar toplamı içinde yükümlülük/öz sermaye dengesi; öz sermaye %17-28 arası, yükümlülükler de buna paralel %72-%83 arasında seyir izlemiştir. Türkiye’de 2012 yılı sonu itibarıyla 35’i hayat dışı sigorta, 17’si hayat ve emeklilik, 6’sı hayat sigorta ve biri reasürans alanında olmak üzere toplam 59 sigorta, reasürans ve emeklilik şirketi faaliyet göstermektedir. Türk sigortacılık sektöründe 2012 yılında hayat dışı branşlarda 17,1 milyar TL, hayat grubunda ise 2,7 milyar TL olmak üzere toplam 19,8 milyar TL brüt prim üretimi gerçekleştirilmiştir. Kamu sermayeli sigorta şirketleri 2011 yılsonu itibarıyla sektör toplam varlıklar/kaynaklarının yaklaşık %3,9’unu, toplam prim üretiminin %8,9’unu ve net dönem kârının yaklaşık 36,2’sini sağlamış iken; 2012 yıl sonu itibarıyla bu oranlar sırasıyla %4,3, %8,1 ve toplamda zarar eden sektöre karşılık 176 milyon TL kâr sağlamıştır. Kamu sermayeli sigorta şirketlerinden; -Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ 2011 yılında hayat ve ferdi kaza ürünleri prim üretiminde %28,9 pazar payı ile lider konumunda bulunan Şirketin, 2012 yılında söz konusu sigorta branşlarında prim üretimi 590,4 milyon TL’ye, pazar payını %21,7’ye gerilemiş olmakla(1) birlikte, sektörde lider konumunu devam ettirmekte olup 2012 yılı 70 milyon TL, -Halk Hayat ve Emeklilik AŞ 2011 yıl sonunda 184 milyon TL’lik prim üretimi ile hayat branşındaki şirketler arasındaki 4. sırada yer almış iken; 2012 yıl sonunda 181 milyon TL’lik prim üretimi ile hayat branşındaki şirketler arasındaki 5. sıraya gerilemiş, Şirket’in 2012 yılı toplam prim üretimi 242 milyon TL olmuş ve yılı 45 milyon TL, -Ziraat Sigorta AŞ 2012 yıl sonu itibarıyla 379 milyon TL tutarındaki toplam prim üretimi ile %2,2 pazar payı ile 12. sırada yer almış olup, yılı 45,3 milyon TL, -Halk Sigorta AŞ hayat dışı branşlarda 2012 yıl sonunda 395 milyon TL prim üretimi ile %2,3 pazar payı ile 14. sırada yer almış olup, dönemi 16 milyon TL, dönem net kârıyla kapatmıştır. 2-Sermaye piyasası kurumları: “Aracı kuruluş” terimi, sermaye piyasasında faaliyette bulunmak üzere yetki belgesi almış olan banka, aracı kurum ve vadeli işlemler aracılık şirketlerini ifade etmektedir. 2a) Aracı kurumlar: 2012 yıl sonu itibarıyla 92 aracı kurum, 39 banka ve 1 vadeli işlemler aracılık şirketi olmak üzere toplam 132 kuruluş(2) sermaye piyasasında faaliyette bulunmuştur. 2012 yılında 4 aracı kurum ilk defa faaliyete geçmiş, 2011 yılında faaliyet göstermeyen 2 aracı kurum 2012 yılında sermaye piyasası işlemi yapmaya başlamıştır. Aracı kurumların 2008-2012 yıllarına ait başlıca bilgileri, kamu sermayeli aracı kurumlar ile karşılaştırmalı olarak 59 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
(1) Türkiye Sigorta Birliği Genel Sigorta Verileri (2) TSPAKB,Türkiye Sermaye Piyasası Raporu 2012 Sayıştay 113

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 114
Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı Tüm Kamu Payı aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % aracı sermayeli % kurumlar kurumlar kurumlar kurumlar kurumlar Kaynaklar: Öz kaynaklar 2.150 87 4,0 2.153 100 4,6 2.426 117 4,8 2.770 130 4,7 3.058 131 4,3 K.vadeli borçlar 1.980 18 0,9 3.772 53 1,4 5.006 158 3,2 5.227 67 1,3 8.218 339 4,1 U.vadeli borçlar 33 1 3,0 47 2 4,3 43 1 2,3 53 2 3,8 90 2 2,2 Toplam 4.163 106 2,5 5.972 155 2,6 7.475 276 3,7 8.050 199 2,5 11.366 472 4,2 Varlıklar: Dönen varlıklar 3.689 80 2,2 5.287 135 2,6 6.711 267 4,0 7.306 188 2,6 10.345 460 4,4 Duran varlıklar 474 26 5,5 685 20 2,9 764 9 1,2 744 11 1,5 1.021 12 1,2 Toplam 4.163 106 2,5 5.972 155 2,6 7.475 276 3,7 8.050 199 2,5 11.366 472 4,2 Hisse seneti işlem hacmi 333.000 19.938 6,0 483.000 30.195 6,3 636.000 35.624 5,6 695.000 39.541 5,7 623.000 28.979 4,7 Net dönem kârı 180 10 5,6 317 19 6,0 367 19 5,2 414 22 5,3 275 18 6,5 Kaynak: TSPAKB, Türkiye Sermaye Piyasası Raporu 2012 Çizelge : 59– Aracı kurumlarla ile ilgili başlıca bilgiler (*) (M ilyon TL) Başlıca bilanço bilgileri 2011 2012 2010 2009 2008 Genel Rapor • 2012 114

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında 11,4 milyar TL’ye ulaşan sektör varlıklarının; %91 oranında 10,4 milyar TL’si dönen, kalanı duran varlıklardan oluşmuştur. Kaynaklar toplamı içinde öz sermaye %27 oranında 3,1 milyar TL ve kısa vadeli borçlar %72 oranında 8,2 milyar TL olmuştur. Sektörün işlem hacimlerine bakıldığında 2012 yıl sonu itibarıyla; İMKB hisse senedi işlemleri %10,3 oranında azalarak 1,2 trilyon TL’ye, borçlanma araçları piyasası işlem hacmi 15,5 milyar TL’si BİST Borçlanma Araçları Piyasasında, 14,4 milyar TL’si borsa dışında yapılarak tescil edilen işlemler olmak üzere toplam 29,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında VOB işlem hacmi %8 oranında azalarak 807 milyar TL oluştur. 2011 yıl sonu itibarıyla kamusal sermayeli aracı kurum sayısı üç iken, Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin 27.03.2012 tarihinde tasfiyeye girmesi sonucu 2012 yıl sonu itibarıyla fiilen faaliyet gösteren kamusal sermayeli aracı kurum sayısı ikiye inmiş olup; bunlar Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ ve Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ’dir. Kamu sermayeli aracı kurumlar 2012 yılında sektör toplam varlıklarının %4,2’sini, öz kaynaklarının %4,3’ünü, hisse senedi işlem hacminin %4,7’sini ve net dönem kârının %6,5’ini sağlamıştır. Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ hisse senedi alım- satım işlem hacmi 2012 yılında %10,6 oranında azalışla 15,6 milyar TL olmuştur. Şirket hisse senedi işlem hacminde 2012 yılında %1,9 pay ile 20. sırada yer almıştır. Kısa vadeli yabancı kaynaklarının 150 milyon TL’si Borsa Para Piyasasında müşteriler adına yapılan işlemlerden kaynaklanmıştır. Şirket’in, BİST Borçlanma Araçları Piyasasındaki toplam işlem hacmi ise 2011 yıl sonuna göre %3,9 oranında artarak 15,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Şirket’in işlem hacminin 900 milyon TL’si kesin alım-satım işlemleri, 14,4 milyar TL’si repo-ters repo işlemleri, geriye kalan menkul kıymet tercihli repo pazarı işlemleridir. Borçlanma araçları Piyasası işlem hacminde 2012 yılında pazar payı %1,1 olmuştur. 2012 yılı VOB işlem hacmi %14 oranında azalışla 15,9 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. VOB işlem hacminde önceki dönem %2,1 olan pazar payı ise, %2’ye inmiştir. VOB’da işlem yapan aracı kurumlar arasında yapılan sıralamada, 2011 yılında 15 olan sırası, 2012 yılında 18’e gerilemiştir. Şirketin 2012 yılında dönem kârı 12,5 milyon TL olmuştur. 2012 yılında Şirkete tahsis olunan her 100 TL’lik öz kaynağa karşılık 20 TL tutarında dönem kârı elde edilmiştir. Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ hisse senedi işlem hacmi, 2012 yılında %39 oranında azalarak 13,4 milyar TL olmuş, İMKB Hisse Senetleri Piyasasındaki payı %1,1 olarak gerçekleşerek, 90 aracı kurum arasından 30. sırada yer almıştır. Şirketin, kesin alım-satım işlem hacmi, 2012 yılında %30 oranında azalarak 6 milyar TL, repo/ters repo işlem hacmi %14,2 oranında azalarak 51,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında aracı kurumlar arasında kesin alım-satım işleminde 6. sırada, repo/ters repo işlem hacminde 5. sırada yer almıştır. Şirketin VOB işlem hacmi 2012 yılında %15,7 oranında azalarak 9,1 milyar TL olarak gerçekleşmiş ve 72 aracı kurum arasında 20. sırada yer almıştır. Şirketin 2012 yılında dönem kârı 9,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılı faaliyet dönemine ilişkin şirkete tahsis olunan her 100 TL’lik öz kaynağa karşılık 14,8 TL tutarında dönem kârı elde edilmiştir. Sayıştay 115

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Kurulunda 20.03.2012 tarihinde hakim ortak Türkiye Kalkınma Bankası AŞ’nin istemi doğrultusunda tasfiye kararı alınmış ve 27.03.2012 tarihinde tescil edilmiştir. 27.03.2012 tarihinde tasfiye işlemleri başlatılan Tasfiye Halinde Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin nakitlerin mevduat olarak değerlendirilmesi sonucunda 138 bin TL kâr sağlamıştır. 2b) Portföy yönetim şirketleri: SPK verilerine göre 2012 yıl sonu itibarıyla Türkiye sermaye piyasasında faaliyet gösteren portföy yönetim şirketi sayısı 2 artarak 33’e yükselmiştir. Bu şirketlerin yönetmiş oldukları portföyün büyüklüğü önceki yıl sonuna göre %18 oranında artarak 56,4 milyar TL olmuştur. Yönetilen portföyün %88,4’ü kurumsal, %9’u tüzel ve %2,6’sı bireysel portföylerdir. Portföy yönetim şirketlerinin seçilmiş performans verileri 60 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 60- Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler Tutar % Portföy büyüklüğü: -Sektör toplamı Milyar TL 30.738 40.098 46.889 47.927 56.368 8.441 17,6 -Kamu sermayeli Milyar TL 1.768 2.116 2.075 2.742 2.627 (115) (4,2) -Kamunun payı % 5,8 5,3 4,4 5,7 4,7 (1,0) (17,5) Sözleşme sayısı: -Sektör toplamı Adet 2.232 1.243 1.392 1.761 2.118 357 20,3 -Kamu sermayeli Adet 23 21 20 32 46 14 43,8 -Kamunun payı % 1 1,7 1,4 1,8 2,2 0,4 22,2 Son iki yıl farkı2008 2009 2010 2011 2012 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 26.11.2002 tarihli Portföy Yöneticiliği Yetki Belgesi ile 2003 yılında, Halk Portföy Yönetimi AŞ 21.09.2011 tarihli Portföy Yöneticiliği Yetki Belgesi ile 2011 yılında faaliyete başlamıştır. 2011 yıl sonu itibarıyla 2,1 milyar TL’lik portföy büyüklüğü ve %4,3 pazar payı ile portföy yönetim şirketleri arasında 7. sırada yer alan Ziraat Portföy Yönetimi AŞ, 2012 yıl sonunda 1,5 milyar TL’lik portföy büyüklüğü ve %2,7 pazar payı ile portföy yönetim şirketleri arasındaki sıralamasını korumasına rağmen pazar payı azalmıştır. Şirket’in 2012 döneminde dönem net kârı da %58 oranında azalarak 637 bin TL olmuştur. Diğer kamu sermayeli Halk Portföy Yönetimi AŞ’nin yönettiği portföyün toplam değeri önceki döneme göre %14 oranında artarak 2012 yılında 983 milyon TL’ye ulaşmış ve pazarda %1,9 pay ile 11. sırada yer almış ve 832 bin TL dönem net kârı elde etmiştir. 2c) Finansal kiralama şirketleri: Kamusal sermayeli finansal kiralama şirketlerinin 2008-2011 yıllarına ait başlıca bilgileri sektör değerleriyle birlikte 61, başlıca rasyolar 62 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 116

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Kurulunda 20.03.2012 tarihinde hakim ortak Türkiye Kalkınma Bankası AŞ’nin istemi doğrultusunda tasfiye kararı alınmış ve 27.03.2012 tarihinde tescil edilmiştir. 27.03.2012 tarihinde tasfiye işlemleri başlatılan Tasfiye Halinde Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin nakitlerin mevduat olarak değerlendirilmesi sonucunda 138 bin TL kâr sağlamıştır. 2b) Portföy yönetim şirketleri: SPK verilerine göre 2012 yıl sonu itibarıyla Türkiye sermaye piyasasında faaliyet gösteren portföy yönetim şirketi sayısı 2 artarak 33’e yükselmiştir. Bu şirketlerin yönetmiş oldukları portföyün büyüklüğü önceki yıl sonuna göre %18 oranında artarak 56,4 milyar TL olmuştur. Yönetilen portföyün %88,4’ü kurumsal, %9’u tüzel ve %2,6’sı bireysel portföylerdir. Portföy yönetim şirketlerinin seçilmiş performans verileri 60 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 60- Portföy yönetim şirketlerine ait başlıca bilgiler Tutar % Portföy büyüklüğü: -Sektör toplamı Milyar TL 30.738 40.098 46.889 47.927 56.368 8.441 17,6 -Kamu sermayeli Milyar TL 1.768 2.116 2.075 2.742 2.627 (115) (4,2) -Kamunun payı % 5,8 5,3 4,4 5,7 4,7 (1,0) (17,5) Sözleşme sayısı: -Sektör toplamı Adet 2.232 1.243 1.392 1.761 2.118 357 20,3 -Kamu sermayeli Adet 23 21 20 32 46 14 43,8 -Kamunun payı % 1 1,7 1,4 1,8 2,2 0,4 22,2 Son iki yıl farkı2008 2009 2010 2011 2012 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 26.11.2002 tarihli Portföy Yöneticiliği Yetki Belgesi ile 2003 yılında, Halk Portföy Yönetimi AŞ 21.09.2011 tarihli Portföy Yöneticiliği Yetki Belgesi ile 2011 yılında faaliyete başlamıştır. 2011 yıl sonu itibarıyla 2,1 milyar TL’lik portföy büyüklüğü ve %4,3 pazar payı ile portföy yönetim şirketleri arasında 7. sırada yer alan Ziraat Portföy Yönetimi AŞ, 2012 yıl sonunda 1,5 milyar TL’lik portföy büyüklüğü ve %2,7 pazar payı ile portföy yönetim şirketleri arasındaki sıralamasını korumasına rağmen pazar payı azalmıştır. Şirket’in 2012 döneminde dönem net kârı da %58 oranında azalarak 637 bin TL olmuştur. Diğer kamu sermayeli Halk Portföy Yönetimi AŞ’nin yönettiği portföyün toplam değeri önceki döneme göre %14 oranında artarak 2012 yılında 983 milyon TL’ye ulaşmış ve pazarda %1,9 pay ile 11. sırada yer almış ve 832 bin TL dönem net kârı elde etmiştir. 2c) Finansal kiralama şirketleri: Kamusal sermayeli finansal kiralama şirketlerinin 2008-2011 yıllarına ait başlıca bilgileri sektör değerleriyle birlikte 61, başlıca rasyolar 62 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 117 Çizelge: 61– Finansal kiralama şirketleri ile ilgili başlıca bilgiler () Finansal bilgiler Kamu Kamu Kamu Kamu Kamu Sektör Kamusal payı Sektör Kamusal payı Sektör Kamusal payı Sektör Kamusal payı Sektör Kamusal payı toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % toplamı sermayeli % Kaynaklar: Özkaynaklar 2.985 86 2,9 3.498 100 2,9 3.853 111 2,9 4.177 247 5,9 4.614 297 6,4 A lınan krediler 13.675 196 1,4 10.673 191 1,8 11.249 272 2,4 13.412 1.201 9,0 13.909 1.364 9,8 Diğer pasifler 485 0 0,0 473 21 4,4 647 9 1,4 1.015 49 4,8 1.737 176 10,1 Toplam 17.145 282 1,6 14.644 311 2,1 15.749 392 2,5 18.604 1.497 8,0 20.260 1.837 9,1 Varlıklar: Kiralama işlemleri 14.385 237 1,6 11.066 275 2,5 10.711 341 3,2 15.112 1.375 9,1 17.122 1.630 9,5 Takipteki alacaklar (Net) 613 1 0,2 900 3 0,3 763 3 0,4 702 30 4,3 742 63 8,5 Bankalar 1.374 44 3,2 1.626 9 0,6 3.109 25 0,8 1.651 24 1,5 1.484 91 6,1 Diğer aktifler 773 0 0,0 1.052 24 2,3 1.166 24 2,1 1.139 68 6,0 912 53 5,8 Toplam 17.145 282 1,6 14.644 311 2,1 15.749 392 2,5 18.604 1.497 8,0 20.260 1.837 9,1 Net dönem kârı 592 16 2,7 583 14 2,4 466 15 3,2 510 41 8,0 443 61 13,8 İşlem hacmi 8.448 876 10,4 9.582 825 8,6 Sözleşme (Bin adet) 14.648 1.374 9,4 17.787 1.390 7,8 () Ziraat Finansal Kiralama A Ş 01.07.2008, Halk Finansal Kiralama A Ş 27.05.2011 tarihinde denetime tabi olmuştur. (M ilyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 2011 2012 Öz kaynaklar / toplam aktifler 17,4 23,8 24,5 22,4 22,7 30 32 28,2 22,8 23,3 12,8 12,1 Takipteki alacaklar (brüt)/toplam alacaklar 6,7 12,4 12,7 9 8,4 11,8 7,7 4,1 4,8 5,1 6,5 8,9 YP Nakdi alacaklar/Toplam nakdi alacaklar 82,5 82,8 79,1 77,8 74,3 75 69,6 73,4 72 74,7 84,5 87,6 Dönem net kârı / toplam aktifler 3,7 3,8 3,1 2,9 2,3 5,6 4,5 3,7 2,6 2,9 2,6 3,6 Dönem net kârı / öz kaynaklar 20,9 18,3 12,7 12,6 10 18,5 14,2 13,1 13,5 29,6 20,3 12,6 Grup payı : Toplam kaynaklar (toplam aktifler)

1,6 2,1 2,4 3 3,2 5 5,8 Öz kaynaklar 2,8 2,9 2,9 3 3,4 5,7 3,1 Toplam kiralama işlemleri

1,6 2,4 3,2 3,4 3,6 3,8 6 Toplam takipteki al. (Net)

0,6 0,3 0,4 0,4 0,9 4,7 7,5 Dönem net kârı

2,7 2,4 3,2 3,3 4,3 2,9 9,5 Çizelge : 62 – Finansal kiralama sektörüne ait rasyolar
Rasyolar Tüm finansal kiralama sektörü Ziraat Finansal Kiralama Halk Fin.K. (%) Sayıştay 117

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Türkiye’de 2011 yıl sonu itibarıyla 28 ve 2012 yıl sonu itibarıyla 26 finansal kiralama şirketi faaliyet göstermiştir. 2012 yıl sonu itibarıyla kamusal sermayeli iki finansal kiralama şirketi Ziraat Finansal Kiralama AŞ ve Halk Finansal Kiralama AŞ’dir. 2012 yıl sonu itibarıyla toplam 20,3 milyar TL olan finansal kiralama sektörü varlıklarının %9,1’i, kiralama işlemlerinin %9,5’i ve net dönem kârının %13,8’i kamu sermayeli iki şirket tarafından gerçekleştirilmiştir. Finansal kiralama sektörünün 2012 yılsonu itibarıyla gerçekleştirdiği 9.582 milyon TL’lik işlem hacminin %8,6 olan 825 milyon TL’si kamu sermayeli şirketlere aittir. 2011 yılında finansal kiralama sektöründe fiilen faaliyet gösteren 26 şirket arasında Ziraat Finansal Kiralama AŞ, ödenmiş sermayede %4,5 pay ile 6. sırada, öz kaynaklarda %3,4 pay ile 8. sırada, toplam aktiflerde %3,3 pay ile 10. sırada, net kira alacaklarında %3,6 pay ile 10. sırada yer almıştır. Şirket 2012 yılında 777 sözleşme ve 328,5 milyon TL tutarındaki işlem hacmi ile leasing sektöründe %3,4 paya sahiptir. Halk Finansal Kiralama AŞ ise ödenmiş sermayede %4,3 pay ile 8. sırada, öz kaynaklarda %3,1 pay ile 10. sırada, toplam aktiflerde %5,8 pay ile 8. sırada, net kira alacaklarında %6 pay ile 7. sırada yer almıştır. Ziraat Finansal Kiralama AŞ’nin, net finansal kiralama alacakları, 2011 yıl sonunda 498 milyon TL iken, 2012 yıl sonunda %18,7 oranında artarak 591 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin 2012 yıl sonu itibarıyla kanuni takipteki finansal kiralama alacakları, önceki yıl sonuna göre %17,5 oranında 4,6 milyon TL artarak 30,8 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin dönem net kârı 24 milyon TL’dir. Halk Finansal Kiralama AŞ’nin net finansal kiralama alacakları, 2011 yılında 794 milyon TL iken, 2012 yılında %19 oranında 150,7 milyon TL artarak 945 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Kanuni takipteki finansal kiralama alacakları, önceki yıl sonuna göre %51 oranında 60,6 milyon TL artarak 90,7 milyon TL olmuştur. Şirket 2012 yılı faaliyet sonucunda 41,2 milyon TL dönem net kârı elde etmiştir. 2d) Faktoring şirketleri: BDDK verilerine göre Türkiye’de 2012 yılsonu itibarıyla 78 faktoring şirketi mevcut olup bunların toplam aktifleri 20,3 milyar TL, toplam öz kaynakları 4,6 milyar TL, toplam alacakları 16,3 milyar TL ve toplam net dönem kârları 434 bin TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörden düzenleme, gözetim ve denetim yetkisi BDDK’ya aittir. Kamu sermayeli Halk Faktoring AŞ, T. Halk Bankası önderliğinde kurulmuş ve BDDK izni sonrası 06.06.2012 tarihinde 20 milyon TL sermayesi ile faaliyete geçmiştir. Şirket’in Sayıştay denetimi 06.06.212 tarihinde başlamış olup yıl sonu itibarıyla 11 adet sözleşme kapsamında 463 bin TL alacağı ve 333 bin TL zararı bulunmaktadır. Şirket’in yeni kurulması ve yaklaşık 7 aylık faaliyetinin olması nedeniyle sektör karşılaştırması yapılmamıştır.
Genel Rapor • 2012 118

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Türkiye’de 2011 yıl sonu itibarıyla 28 ve 2012 yıl sonu itibarıyla 26 finansal kiralama şirketi faaliyet göstermiştir. 2012 yıl sonu itibarıyla kamusal sermayeli iki finansal kiralama şirketi Ziraat Finansal Kiralama AŞ ve Halk Finansal Kiralama AŞ’dir. 2012 yıl sonu itibarıyla toplam 20,3 milyar TL olan finansal kiralama sektörü varlıklarının %9,1’i, kiralama işlemlerinin %9,5’i ve net dönem kârının %13,8’i kamu sermayeli iki şirket tarafından gerçekleştirilmiştir. Finansal kiralama sektörünün 2012 yılsonu itibarıyla gerçekleştirdiği 9.582 milyon TL’lik işlem hacminin %8,6 olan 825 milyon TL’si kamu sermayeli şirketlere aittir. 2011 yılında finansal kiralama sektöründe fiilen faaliyet gösteren 26 şirket arasında Ziraat Finansal Kiralama AŞ, ödenmiş sermayede %4,5 pay ile 6. sırada, öz kaynaklarda %3,4 pay ile 8. sırada, toplam aktiflerde %3,3 pay ile 10. sırada, net kira alacaklarında %3,6 pay ile 10. sırada yer almıştır. Şirket 2012 yılında 777 sözleşme ve 328,5 milyon TL tutarındaki işlem hacmi ile leasing sektöründe %3,4 paya sahiptir. Halk Finansal Kiralama AŞ ise ödenmiş sermayede %4,3 pay ile 8. sırada, öz kaynaklarda %3,1 pay ile 10. sırada, toplam aktiflerde %5,8 pay ile 8. sırada, net kira alacaklarında %6 pay ile 7. sırada yer almıştır. Ziraat Finansal Kiralama AŞ’nin, net finansal kiralama alacakları, 2011 yıl sonunda 498 milyon TL iken, 2012 yıl sonunda %18,7 oranında artarak 591 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin 2012 yıl sonu itibarıyla kanuni takipteki finansal kiralama alacakları, önceki yıl sonuna göre %17,5 oranında 4,6 milyon TL artarak 30,8 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin dönem net kârı 24 milyon TL’dir. Halk Finansal Kiralama AŞ’nin net finansal kiralama alacakları, 2011 yılında 794 milyon TL iken, 2012 yılında %19 oranında 150,7 milyon TL artarak 945 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Kanuni takipteki finansal kiralama alacakları, önceki yıl sonuna göre %51 oranında 60,6 milyon TL artarak 90,7 milyon TL olmuştur. Şirket 2012 yılı faaliyet sonucunda 41,2 milyon TL dönem net kârı elde etmiştir. 2d) Faktoring şirketleri: BDDK verilerine göre Türkiye’de 2012 yılsonu itibarıyla 78 faktoring şirketi mevcut olup bunların toplam aktifleri 20,3 milyar TL, toplam öz kaynakları 4,6 milyar TL, toplam alacakları 16,3 milyar TL ve toplam net dönem kârları 434 bin TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörden düzenleme, gözetim ve denetim yetkisi BDDK’ya aittir. Kamu sermayeli Halk Faktoring AŞ, T. Halk Bankası önderliğinde kurulmuş ve BDDK izni sonrası 06.06.2012 tarihinde 20 milyon TL sermayesi ile faaliyete geçmiştir. Şirket’in Sayıştay denetimi 06.06.212 tarihinde başlamış olup yıl sonu itibarıyla 11 adet sözleşme kapsamında 463 bin TL alacağı ve 333 bin TL zararı bulunmaktadır. Şirket’in yeni kurulması ve yaklaşık 7 aylık faaliyetinin olması nedeniyle sektör karşılaştırması yapılmamıştır.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 3- Satışlar: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ilişkin net satış hasılatı cari fiyatlarla 63/a, 2003 yılı fiyatları ile 63/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Çizelge: 63/a - Net satış hasılatı() (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 202.391 203.033 349.879 431.569 384.420 (47.149) (10,9) b)Madencilik 4.553.655 4.441.183 5.303.439 7.082.700 7.376.088 293.388 4,1 c)İmalat 5.411.410 4.314.033 4.877.261 5.134.031 5.866.689 732.658 14,3 d)Enerji 23.489.413 29.014.595 29.373.952 34.811.283 44.044.622 9.233.339 26,5 e)Ulaştırma-haberleşme 25.264.460 23.018.929 22.194.480 32.786.481 43.042.456 10.255.975 31,3 f)Ticaret 1.979.620 3.044.111 5.204.160 6.735.738 6.739.174 3.436 0,1 g)Diğer hizmetler - - - 1.078.580 1.319.496 240.916 22,3 Genel toplam 60.900.949 64.035.884 67.303.171 88.060.382 108.772.945 20.757.211 23,5 () Mali kuruluşlar hariç
Çizelge: 63/b - Net satış hasılatı() (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 129.497 122.634 194.108 211.274 183.687 (27.587) (13,1) b)Madencilik 2.913.593 2.682.522 2.942.269 3.467.323 3.610.950 143.628 4,1 c)İmalat 3.462.416 2.605.722 2.705.831 2.513.355 2.803.273 289.917 11,5 d)Enerji 15.029.377 17.525.124 16.269.229 17.041.799 21.045.787 4.003.987 23,5 e)Ulaştırma-haberleşme 16.165.116 13.903.678 12.313.165 16.050.561 20.566.923 4.516.362 28,1 f)Ticaret 1.266.633 1.838.675 2.887.190 3.297.468 3.220.171 (77.297) (2,3) g)Diğer hizmetler 528.017 630.493 102.476 19,4 Genel toplam 38.966.632 38.678.355 37.338.791 43.109.797 51.974.840 8.865.043 20,6 () Mali kuruluşlar hariç
Mali kuruluşlar hariç KİT’lerin 2012 yılı net satışları toplamı, 2011 yılına göre cari fiyatlarla %23,5 oranında 20,8 milyar TL artarak 108,8 milyar TL’ye yükselmiştir. Sabit fiyatlar bazında sektörel satış hasılatlarına bakıldığında; tarım ve ticaret sektöründeki azalışa rağmen, diğer sektörlerindeki artışların etkisiyle, toplam net satışların %20,6 oranında arttığı görülmektedir. KİT’lerin sektörler itibarıyla 2008-2012 dönemine ait net satış hasılatları aşağıdaki grafiklerde gösterilmiştir. Sayıştay 119

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Grafik: 6- Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla)
Grafik : 7- Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla)
0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. TicaretDiğer hizmetler Net satış hasılatı (milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 0 5000 10000 15000 20000 25000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Net satış hasılatı (Milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Grafik: 5 - Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) Grafik: 6 - Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla) Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 120 Grafik 5 - Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) Grafik 6 - Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla) 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. TicaretDiğer hizmetler Net satış hasılatı (milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 0 5000 10000 15000 20000 25000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Net satış hasılatı (Milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 120 Grafik 5 - Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) Grafik 6 - Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla) 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. TicaretDiğer hizmetler Net satış hasılatı (milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 0 5000 10000 15000 20000 25000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Net satış hasılatı (Milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor • 2012 120

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Grafik: 6- Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla)
Grafik : 7- Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla)
0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. TicaretDiğer hizmetler Net satış hasılatı (milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 0 5000 10000 15000 20000 25000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Net satış hasılatı (Milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılı KİT satışlarının sektörel bazda oransal dağılımı aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik : 5 – 2012 yılı satışlarının dağılımı KİT’lerin 2012 yılı net satış hasılatı 108,8 milyar TL’nin; 107,1 milyar TL’si mal ve hizmet satışlarından, 1,7 milyar TL’si de Hazine tarafından karşılanan sübvansiyon ve görev zararlarından oluşmuştur. Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonların kuruluşlar bazında dağılımı 68 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge 64- Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar (Bin TL) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)233 sayılı KHK
kapsamında olanlar:
-TMO 493.842 1.020.827 2.411.737 957.640 588.873 (368.767) (38,5)
-TCDD 307.392 313.530 353.578 333.268 339.900 6.632 2,0
-DHMİ 5.381 6.219 3.523 4.191 4.748 557 13,3
-TTK 5.318 15.425 15.568 12.836 14.324 1.488 11,6
-TKİ 433.283 557.799 431.827 654.306 745.012 90.706 13,9
-TİGEM 5.482 5.482 Toplam (a) 1.245.216 1.913.800 3.216.233 1.962.601 1.698.339 (264.262) (13,5) b)4046 sayılı Kanun
kapsamında olanlar:
-TÜRK ŞEKER 348 3.222 (3.222) (100) Toplam (b) 348 3.222 (3.222) (100) Genel toplam 1.245.564 1.913.800 3.216.233 1.965.823 1.698.339 (267.484) (13,6) Grafik: 7 - 2012 yılı satışların dağılımı (%) Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 121 2012 yılı KİT satışlarının sektörel bazda oransal dağılımı aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafik 7 – 2012 yılı satışlarının dağılımı (%) KİT’lerin 2012 yılı net satış hasılatı 108,8 milyar TL’nin; 107,1 milyar TL’si mal ve hizmet satışlarından, 1,7 milyar TL’si de Hazine tarafından karşılanan sübvansiyon ve görev zararlarından oluşmuştur. Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonların kuruluşlar bazında dağılımı 68 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge 64- Hazine tarafından karşılanan görev zararı ve sübvansiyonlar (Bin TL) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)233 sayılı KHK
kapsamında olanlar:
-TMO 493.842 1.020.827 2.411.737 957.640 588.873 (368.767) (38,5)
-TCDD 307.392 313.530 353.578 333.268 339.900 6.632 2,0
-DHMİ 5.381 6.219 3.523 4.191 4.748 557 13,3
-TTK 5.318 15.425 15.568 12.836 14.324 1.488 11,6
-TKİ 433.283 557.799 431.827 654.306 745.012 90.706 13,9
-TİGEM 5.482 5.482 Toplam (a) 1.245.216 1.913.800 3.216.233 1.962.601 1.698.339 (264.262) (13,5) b)4046 sayılı Kanun
kapsamında olanlar:
-TÜRK ŞEKER 348 3.222 (3.222) (100) Toplam (b) 348 3.222 (3.222) (100) Genel toplam 1.245.564 1.913.800 3.216.233 1.965.823 1.698.339 (267.484) (13,6) Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 120 Grafik 5 - Net satış hasılatı (Cari fiyatlarla) Grafik 6 - Net satış hasılatı (Sabit fiyatlarla) 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. TicaretDiğer hizmetler Net satış hasılatı (milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 0 5000 10000 15000 20000 25000 Tarım Madencilik İmalat Enerji Ulaş.-hab. Ticaret Diğer hizmetler Net satış hasılatı (Milyon TL) 2008 2009 2010 2011 2012 Sayıştay 121

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008 yılında 1,2 milyar TL olarak gerçekleşen sübvansiyon ve görev zararları tutarı, yıllar itibarıyla artarak 2010 yılında 3,2 milyar TL’ye yükselmiş, 2011 yılında 2 milyar TL, 2012 yılında ise 1,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 1,7 milyar TL tutarındaki sübvansiyon ve görev zararlarının; %43,9’u TKİ’ye, %34,7’si TMO’ya, %20’si TCDD’ye ilişkindir. Kalan %1,4’lük 24,6 milyon TL de DHMİ, TTK ve TİGEM’e aittir. a)Tarım sektörü: Bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak, çeşitlendirmek, ürün kalitesini geliştirmek amaçlarıyla yetiştirdiği damızlık hayvan, tohumluk, fidan, fide gibi ürünleri piyasaya vermek, tarım teknolojisi ve tarımın ıslahı konularında eğitici ve öncü olarak kurulan TİGEM, KİT statüsü içinde tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluştur. TİGEM’de üretilen ürünlerin bir kısmı değişik şekilde bünye içinde kullanılırken önemli bir bölümü de yurt içi piyasalara pazarlanmaktadır. 2012 yılında, ithal hayvan satışlarındaki azalma nedeniyle, önceki yıla göre %11 oranında azalışla 384,4 milyon TL olarak gerçekleşen satışların; 264,6 milyon TL’si bitkisel ürün satışlarını, 109,8 milyon TL’si hayvansal ürün satışlarını ve kalan 10 milyon TL’si de diğer gelirleri ifade etmektedir. b)Madencilik sektörü: Madencilik sektöründe Eti Maden İşletmeleri, TKİ, TTK ve TPAO olmak üzere 4 kuruluş faaliyet göstermektedir. Bu kuruluşların 2012 yılı net satışları toplamı önceki yıla göre %4 oranında artarak 7,4 milyar TL’ye yükselmiştir. TKİ 2012 yılı faaliyet döneminde, geçen yıla göre %9,5’lik artışla, 2,3 milyar TL’si esas ürün ve 881 milyon TL’si de ticari kömür faaliyetlerinden kaynaklanan 3,2 milyar TL’lik net satış hasılatı elde etmiştir. Geçen yıla göre net satış hasılatındaki bu artış, satış miktarında meydana gelen %4,8 oranındaki düşüşe rağmen, kömür satış fiyat artışlarındaki artıştan sağlanmıştır. Zonguldak havzasındaki taşkömürünün çıkarılması ve ekonomiye kazandırılması görevini üstlenen TTK, Türkiye taşkömürü ihtiyacının yaklaşık %6’sını karşılamaktadır. Kurumun 2012 yılı net satışları önceki döneme göre %6,5 oranında azalışla 305,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Eti Maden İşletmeleri; ana sözleşmesi çerçevesinde ağırlıklı olarak bor mineralleri ve türevlerinin üretilmesi, işletilmesi ve pazarlanması alanında faaliyette bulunmaktadır. 2012 yılında, Eti Maden İşletmeleri’nin net satış hasılatı geçen yıla göre %0,9 oranında 12,8 milyon TL artışla 1,5 milyar TL’ye yükselmiş olup, bu satışların %96,1’lik kısmı yurt dışı satışlardan oluşmuştur. TPAO petrol sektöründe arama, sondaj, kuyu tamamlama ve üretim, doğal gaz depolama ve bağlı kuruluşu TPIC kanalıyla petrol ticareti ve taşımacılığı yapmaktadır. Kuruluşun ham petrol satış fiyatları, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca tespit edilmektedir. Buna göre petrol alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya piyasa koşullarına göre oluşmakta olup, yerli ham petrol için teslim yeri olan en yakın liman veya Genel Rapor • 2012 122

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008 yılında 1,2 milyar TL olarak gerçekleşen sübvansiyon ve görev zararları tutarı, yıllar itibarıyla artarak 2010 yılında 3,2 milyar TL’ye yükselmiş, 2011 yılında 2 milyar TL, 2012 yılında ise 1,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 1,7 milyar TL tutarındaki sübvansiyon ve görev zararlarının; %43,9’u TKİ’ye, %34,7’si TMO’ya, %20’si TCDD’ye ilişkindir. Kalan %1,4’lük 24,6 milyon TL de DHMİ, TTK ve TİGEM’e aittir. a)Tarım sektörü: Bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak, çeşitlendirmek, ürün kalitesini geliştirmek amaçlarıyla yetiştirdiği damızlık hayvan, tohumluk, fidan, fide gibi ürünleri piyasaya vermek, tarım teknolojisi ve tarımın ıslahı konularında eğitici ve öncü olarak kurulan TİGEM, KİT statüsü içinde tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluştur. TİGEM’de üretilen ürünlerin bir kısmı değişik şekilde bünye içinde kullanılırken önemli bir bölümü de yurt içi piyasalara pazarlanmaktadır. 2012 yılında, ithal hayvan satışlarındaki azalma nedeniyle, önceki yıla göre %11 oranında azalışla 384,4 milyon TL olarak gerçekleşen satışların; 264,6 milyon TL’si bitkisel ürün satışlarını, 109,8 milyon TL’si hayvansal ürün satışlarını ve kalan 10 milyon TL’si de diğer gelirleri ifade etmektedir. b)Madencilik sektörü: Madencilik sektöründe Eti Maden İşletmeleri, TKİ, TTK ve TPAO olmak üzere 4 kuruluş faaliyet göstermektedir. Bu kuruluşların 2012 yılı net satışları toplamı önceki yıla göre %4 oranında artarak 7,4 milyar TL’ye yükselmiştir. TKİ 2012 yılı faaliyet döneminde, geçen yıla göre %9,5’lik artışla, 2,3 milyar TL’si esas ürün ve 881 milyon TL’si de ticari kömür faaliyetlerinden kaynaklanan 3,2 milyar TL’lik net satış hasılatı elde etmiştir. Geçen yıla göre net satış hasılatındaki bu artış, satış miktarında meydana gelen %4,8 oranındaki düşüşe rağmen, kömür satış fiyat artışlarındaki artıştan sağlanmıştır. Zonguldak havzasındaki taşkömürünün çıkarılması ve ekonomiye kazandırılması görevini üstlenen TTK, Türkiye taşkömürü ihtiyacının yaklaşık %6’sını karşılamaktadır. Kurumun 2012 yılı net satışları önceki döneme göre %6,5 oranında azalışla 305,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Eti Maden İşletmeleri; ana sözleşmesi çerçevesinde ağırlıklı olarak bor mineralleri ve türevlerinin üretilmesi, işletilmesi ve pazarlanması alanında faaliyette bulunmaktadır. 2012 yılında, Eti Maden İşletmeleri’nin net satış hasılatı geçen yıla göre %0,9 oranında 12,8 milyon TL artışla 1,5 milyar TL’ye yükselmiş olup, bu satışların %96,1’lik kısmı yurt dışı satışlardan oluşmuştur. TPAO petrol sektöründe arama, sondaj, kuyu tamamlama ve üretim, doğal gaz depolama ve bağlı kuruluşu TPIC kanalıyla petrol ticareti ve taşımacılığı yapmaktadır. Kuruluşun ham petrol satış fiyatları, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca tespit edilmektedir. Buna göre petrol alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya piyasa koşullarına göre oluşmakta olup, yerli ham petrol için teslim yeri olan en yakın liman veya Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay rafineride teşekkül eden piyasa fiyatı olarak kabul edilmektedir. Doğal gaz satış fiyatı ise BOTAŞ’ın belirlediği satış fiyatı ve satılan gazın kalorisi esas alınarak hesaplanmaktadır. TPAO’nın 2012 yılı net satış hasılatı önceki döneme göre %1,1 oranında artarak 2,4 milyar TL’ye yükselmiştir. Satış hasılatının %86,1’ini hampetrol, %7,7’sini doğal gaz ve geri kalanını hizmet satışları oluşturmuştur. Bu hizmetler kuruluşun diğer şirketlere verdiği sismik, sondaj, kuyu tamamlama ve nakliye kalemlerinden meydana gelmiştir. c)İmalat sektörü: İmalat sektörünün 2012 yılı net satışları önceki döneme göre %14,3 oranında artarak 5,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde faaliyetini sürdüren KİT’lerin net satışlarına ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır. ÇAY-KUR’un kuruluş amacı, çay ziraatını geliştirmek, çay kalitesini ıslah etmek ve kuru çay üretip pazarlamak olarak belirlenmiştir. 3092 sayılı Çay Kanunu ile çayda devlet tekeli kaldırılmış ve gerçek ve tüzel kişilerin yaş çay işleme ve paketleme fabrikaları kurup işletebilecekleri, ihtiyaçları olan yaş çay yaprağını doğrudan üreticilerden satın alabilecekleri bir işleyiş getirilmiştir. ÇAY-KUR 2012 yılında 115,1 bin ton çay satmış olup, önceki döneme göre, satış teşvik önlemleri, ürün çeşitlendirilmesi ve artan reklam tanıtım faaliyetlerine paralel olarak, %22,9 oranında artışla 1,3 milyar TL net satış hasılatı elde etmiştir. Şeker Kurumu tarafından tespit edilip üreticilere dağıtımı yapılan kotalar dahilinde üretim yapan T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin, 2012 yılında satılan 1.297 bin ton şeker ve diğer ürünlerden elde ettiği net satış hasılatı 2,7 milyar TL’nin; %99’u yurt içi ve kalan %1’i de yurt dışına gerçekleştirilen satışlardan oluşmaktadır. Et ve Süt Kurumu’nun 2012 yılı net satışları önceki yıla göre %7,8 oranında artışla 531,1 milyon TL’ye yükselmiş olup, tamamı yurt içi satışlara aittir. Satışları önemli ölçüde askeri siparişlere bağlı olan, MKE Kurumu’nun net satış hasılatı 2012 yılında %3,6 oranında azalışla, 818,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılı toplam satış tutarının geçen yıla göre %3,6 oranında azalmasında; Ağır Silah ve Çelik Fabrikasının satışlarının %68,2 oranında, Barutsan Roket ve Patlayıcı Fabrikasının satışlarının %42,4 oranında ve Silah Fabrikasının satışlarının da %30,3 oranında azalması etkili olmuştur. İmalat sektöründe faaliyet gösteren TCDD’nin bağlı ortaklıkları TÜDEMSAŞ, TÜVASAŞ ve TÜLOMSAŞ’ın 2012 yılı net satışları %18,4 artarak 555 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde faaliyet gösteren diğer kuruluşlar olan T. Elektromekanik Sanayi AŞ ve Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 2012 yılı net satışları toplamı 16,6 milyon TL olmuştur. d)Enerji sektörü: Enerji sektöründe faaliyet gösteren TETAŞ, EÜAŞ, TEDAŞ ve TEİAŞ’ın 2012 yılı toplam net satışları geçen yıla oranla %27,1 artarak 57,7 milyar TL olmuştur. Bu satışların 17,1 milyar TL’si TEDAŞ, 15,5 milyar TL’si TETAŞ, 14,7 milyar TL’si TEİAŞ ve 10,4 milyar TL’si EÜAŞ tarafından gerçekleştirilmiştir. Sayıştay 123

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Sektörde yer alan ve faaliyeti 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14 üncü maddesindeki düzenleme gereği işletme hakkı devredilen 8 santralin sözleşmeden doğan takip işleri ile sınırlı olan ADÜAŞ’ın 2011 ve 2012 yıllarında satışı bulunmamaktadır. Esas itibarıyla EÜAŞ elektrik enerjisini üretmek, TEİAŞ üretilen elektriği iletmek ve yük tevzii faaliyetlerini yürütmek, TETAŞ elektrik ticaret ve taahhüt faaliyetlerinde bulunmak, TEDAŞ ise elektriğin nihai kullanıcıya dağıtılması ile görevlendirilmiştir. Bu bağlamda, bu sektörde yer alan kuruluşların birbirleri arasında yaptıkları satışlar toplamı 13,6 milyar TL’nin mahsup edilmesi ile konsolide edilmiş net satış tutarı 44,1 milyar TL olarak hesaplanmıştır. e)Ulaştırma-haberleşme sektörü: Ulaştırma ve haberleşme sektöründe TCDD, TDİ, PTT, TÜRKSAT, BOTAŞ, DHMİ ve Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri faaliyet göstermektedir. Sektörün 2012 yılı net satışları toplamı geçen yıla göre %31 oranında artarak 43 milyar TL’ye yükselmiştir. Satışlarının %98,2’si doğal gaz ve sıvılaştırılmış doğal gaz satışlarından, kalanı ise petrol ve doğal gaz taşıma, liman hizmetlerinden elde edilen BOTAŞ’ın net satışları, önceki yıla göre %37 oranında artarak 36,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu artışın temel nedeni, doğalgaz satış fiyatlarında bir önceki yıla göre ortalama olarak %30 oranında artış olmasıdır. BOTAŞ’ın doğal gaz satışları miktar itibarıyla, 2012 yılında elektrik üretiminde 21 milyar m3, konut kullanımında 9,8 milyar m3, sanayide ise 9,8 milyar m3 olarak gerçekleşmiştir. PTT’nin 2012 yılı net satışları geçen yıla göre %15,1 oranında artarak 1.809,8 milyon TL’ye ulaşmıştır. Bu hasılatın; 1.250,6 milyon TL’si posta, 157,1 milyon TL’si lojistik, 7,3 milyon TL’si telgraf ve 394,8 milyon TL’si de parasal posta faaliyetlerinden elde edilmiştir. TÜRKSAT, 2012 yılında 124,6 milyon TL uydu hizmetlerinden, 280,6 milyon TL Kablo TV hizmetlerinden, 63,7 milyon TL bilişim e-devlet gelirlerinden ve 15,4 milyon TL diğer satışlardan olmak üzere toplam 484,3 milyon TL net yurt içi satış hasılatı elde etmiştir. Yurt dışına yapılan net satışlar ise 25,9 milyon TL tutarında olup, 2012 yılı net satış tutarı 510,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde tekel olarak faaliyet gösteren TCDD’nin net satışlarını tespit etmek maksadıyla gerçekleştirilen kompanse işlemleri kapsamında imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları TÜDEMSAŞ, TÜVASAŞ ve TÜLOMSAŞ’ın TCDD’ye yaptıkları satışlar mahsup edilmiştir. TCDD’nin 2012 yılı net satış hasılatı önceki döneme göre %1,1 oranında artışla 2,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. DHMİ’nin 2012 yılı net satışları, geçen yıla göre %0,8 oranında artarak 1.774,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. DHMİ, 2012 yılında 617,8 milyon TL’si hava seyrüsefer hizmetlerinden, 438,4 milyon TL’si terminal hizmetlerinden, 902,1 milyon TL’si işletme hizmetlerinden ve 4,7 milyon TL’si de diğer gelirlerden olmak üzere toplam 1.963 milyon TL brüt satış hasılatı elde etmiştir. Bu hasılatın %77,6 oranın da 1.522,9 milyon TL’si yurt içi, %22,4 oranında 440,1 milyon TL’si ise yurt dışı hizmet gelirlerinden oluşmuştur. Bu brüt satış hasılatından 188,6 milyon TL tutarındaki indirimler ile 0,2 milyon TL tutarındaki satıştan iadelerin düşülmesi sonucunda satışlar net tutarı 1.774,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Genel Rapor • 2012 124

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Sektörde yer alan ve faaliyeti 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14 üncü maddesindeki düzenleme gereği işletme hakkı devredilen 8 santralin sözleşmeden doğan takip işleri ile sınırlı olan ADÜAŞ’ın 2011 ve 2012 yıllarında satışı bulunmamaktadır. Esas itibarıyla EÜAŞ elektrik enerjisini üretmek, TEİAŞ üretilen elektriği iletmek ve yük tevzii faaliyetlerini yürütmek, TETAŞ elektrik ticaret ve taahhüt faaliyetlerinde bulunmak, TEDAŞ ise elektriğin nihai kullanıcıya dağıtılması ile görevlendirilmiştir. Bu bağlamda, bu sektörde yer alan kuruluşların birbirleri arasında yaptıkları satışlar toplamı 13,6 milyar TL’nin mahsup edilmesi ile konsolide edilmiş net satış tutarı 44,1 milyar TL olarak hesaplanmıştır. e)Ulaştırma-haberleşme sektörü: Ulaştırma ve haberleşme sektöründe TCDD, TDİ, PTT, TÜRKSAT, BOTAŞ, DHMİ ve Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri faaliyet göstermektedir. Sektörün 2012 yılı net satışları toplamı geçen yıla göre %31 oranında artarak 43 milyar TL’ye yükselmiştir. Satışlarının %98,2’si doğal gaz ve sıvılaştırılmış doğal gaz satışlarından, kalanı ise petrol ve doğal gaz taşıma, liman hizmetlerinden elde edilen BOTAŞ’ın net satışları, önceki yıla göre %37 oranında artarak 36,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu artışın temel nedeni, doğalgaz satış fiyatlarında bir önceki yıla göre ortalama olarak %30 oranında artış olmasıdır. BOTAŞ’ın doğal gaz satışları miktar itibarıyla, 2012 yılında elektrik üretiminde 21 milyar m3, konut kullanımında 9,8 milyar m3, sanayide ise 9,8 milyar m3 olarak gerçekleşmiştir. PTT’nin 2012 yılı net satışları geçen yıla göre %15,1 oranında artarak 1.809,8 milyon TL’ye ulaşmıştır. Bu hasılatın; 1.250,6 milyon TL’si posta, 157,1 milyon TL’si lojistik, 7,3 milyon TL’si telgraf ve 394,8 milyon TL’si de parasal posta faaliyetlerinden elde edilmiştir. TÜRKSAT, 2012 yılında 124,6 milyon TL uydu hizmetlerinden, 280,6 milyon TL Kablo TV hizmetlerinden, 63,7 milyon TL bilişim e-devlet gelirlerinden ve 15,4 milyon TL diğer satışlardan olmak üzere toplam 484,3 milyon TL net yurt içi satış hasılatı elde etmiştir. Yurt dışına yapılan net satışlar ise 25,9 milyon TL tutarında olup, 2012 yılı net satış tutarı 510,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde tekel olarak faaliyet gösteren TCDD’nin net satışlarını tespit etmek maksadıyla gerçekleştirilen kompanse işlemleri kapsamında imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları TÜDEMSAŞ, TÜVASAŞ ve TÜLOMSAŞ’ın TCDD’ye yaptıkları satışlar mahsup edilmiştir. TCDD’nin 2012 yılı net satış hasılatı önceki döneme göre %1,1 oranında artışla 2,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. DHMİ’nin 2012 yılı net satışları, geçen yıla göre %0,8 oranında artarak 1.774,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. DHMİ, 2012 yılında 617,8 milyon TL’si hava seyrüsefer hizmetlerinden, 438,4 milyon TL’si terminal hizmetlerinden, 902,1 milyon TL’si işletme hizmetlerinden ve 4,7 milyon TL’si de diğer gelirlerden olmak üzere toplam 1.963 milyon TL brüt satış hasılatı elde etmiştir. Bu hasılatın %77,6 oranın da 1.522,9 milyon TL’si yurt içi, %22,4 oranında 440,1 milyon TL’si ise yurt dışı hizmet gelirlerinden oluşmuştur. Bu brüt satış hasılatından 188,6 milyon TL tutarındaki indirimler ile 0,2 milyon TL tutarındaki satıştan iadelerin düşülmesi sonucunda satışlar net tutarı 1.774,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Alanında tekel konumunda faaliyet gösteren KIYEM’in 2012 yılı net satışları geçen yıla göre %11,5 oranında artışla 399,7 milyon TL olmuştur. Bu hasılatın; 185 milyon TL’si kılavuzluk, 177,4 milyon TL’si fener, 25,9 milyon TL’si tahlisiye, 8,3 milyon TL’si gemi kurtarma ve 3,1 milyon TL’si de telsiz hizmetlerinden elde edilmiştir. TDİ’nin 2012 yılı net satış hasılatı, Şirket’in 2012 yılı içerisinde Tekirdağ Limanı işletmeciliğini devralmasıyla, liman hizmetleri gelirlerinin artması sonucunda, geçen yıla göre %165,7 oranında artarak 9 milyon TL den 23,8 milyon TL yükselmiştir. f)Ticaret sektörü: DMO, TMO, Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ ve Başkent Doğalgaz AŞ’nin faaliyet gösterdiği ticaret sektöründeki KİT’lerin net satış hasılatı 2012 yılında geçen yıla göre hemen hemen aynı kalarak 6,7 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. Devletin merkezi satın alma birimi olarak faaliyetlerini sürdüren DMO’nun 2012 yılı satışları önceki yıla göre %2,5 oranında azalarak 1,6 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bu satışların %96,8’i merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerine, %3,2’si KİT’lere yapılmıştır. 2012 yılında %98,8’i ticari mal, %1,2’si mamul satışlarından oluşan 1,6 milyar TL tutarındaki net satış hasılatının; %41,3’ü nakil vasıtaları, %22,3’ü demirbaş, mefruşat ile diğer makine ve teçhizat, %18,9’u müşteri için alınan müteferrik malzeme, %9,1’i büro makine ve aletleri, %8,4’ü de diğer ürün satışlarından elde edilmiştir. TMO 2012 yılında, önceki döneme göre başta buğday, arpa, mısır ve fındık olmak üzere hububat ve bakliyat ürünleri satışlarındaki azalmanın etkisiyle, %43,5 oranında azalışla 1,5 milyar TL net satış hasılatı elde etmiştir. Bu satışların; 749,2 milyon TL yurt içi, 183,4 milyon TL yurt dışı ve 589 milyon TL’de görev zararı kapsamında satış geliri niteliğindedir. Ankara’nın ihtiyacı olan doğal gazı BOTAŞ’tan alarak şehir içi dağıtım şebekesi vasıtasıyla abonelere ulaştırmakta olan Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ’nin 2012 yılında net satışları, önceki yıla göre %17, oranında artışla 1,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ’nin 2012 yılı net satışları, önceki yıla göre %108,3 oranında artarak 1,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 1.862,9 milyon TL olarak gerçekleşen brüt satışların 1.850,6 milyon TL’si, motorin, benzin, fuel-oil ve gaz yağından oluşan akaryakıt satışlarına, 4,1 bin TL’si madeni yağ satışlarına, 8,2 milyon TL’si de diğer gelirlere ilişkindir. g)Diğer hizmetler: Önceki yıllarda imalat sektöründe yer alan Sümer Holding AŞ bu yıl diğer hizmetler sektöründe değerlendirilmiştir. Diğer hizmetler sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların net satışları 2012 yılında 1,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörün toplam net satışlarının %79,6’ini sağlayan Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’nin 2012 yılı net satışları, projelendirilen arsa satışlarındaki artışların etkisiyle, önceki döneme göre %28,9 oranında artarak 1,1 milyar TL olmuştur. Bileşim Alternatif Dağıtım Kanalları ve Ödeme Sistemleri AŞ’nin 2012 yılı net satışları önceki döneme göre %26,7 oranında artarak 92 milyon TL’ye yükselmiştir. Fintek Sayıştay 125

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Finansal Teknoloji Hizmetleri AŞ’nin 2012 yılı net satışları da önceki döneme göre %6,7 oranında artarak 70,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde yer alan diğer kuruluşlar olan Halk GYO, Gayrimenkul AŞ, Vakıf İnşaat, TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ ve Sümer Holding’in toplam net satışları 2012 yılında geçen yıla göre %20 oranında azalarak 106,5 milyon TL olmuştur. 4-Stoklar: 2008-2012 döneminde KİT stoklarının 2010 yılında gerilediği, genel trendin artış yönünde olduğu görülmektedir. 2011-2012 yılları arasında gerçekleşen 2 milyar TL tutarındaki artışın 1,2 milyar TL’si hizmetler sektörü altında izlenen kuruluşların stok artışından kaynaklanmıştır. Önceki yıllara paralel olarak, 2012 yılında da KİT stoklarının sanayi ve hizmetler sektörleri arasında yaklaşık olarak paylaşıldığı görülmektedir. 2012 yılı KİT stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla dağılımına bakıldığında, toplam stokun 3,7 milyar TL tutarında %21’ini ilk madde ve malzemelerin, 911 milyon TL tutarında %5,2’sini yarı mamullerin, 3,9 milyar TL tutarında %22,1’ini mamullerin, 6,5 milyar TL tutarında %37’sini ticari malların ve 2,6 milyar TL tutarında %14,6’sını da diğer stokların oluşturduğu görülmektedir. Diğer yandan dikey yüzdeler olarak, 2012 yılında toplam KİT stokunun %2’si tarım sektörüne, %48,5’i sanayi sektörüne, %49,4’ü hizmetler sektörüne ve %0,1’i de mali kuruluşlara ait bulunmaktadır. 2012 yılında toplam KİT stoku içinde ilk sırayı 2,9 milyar TL stok ile Toprak Mahsulleri Ofisi almıştır. TMO’nun stokları, ağırlıklı olarak hububat ürünlerinden oluşmaktadır. İkinci sırada 2,7 milyar TL stok ile EMLAKKONUT yer almaktadır. Gerek kendi yaptırdığı konut ve ticari ünitelerin, gerekse de hasılat paylaşımı yöntemiyle ihale edilen projelerden satılmayıp şirket stokunda yer alan konutların satışını gerçekleştiren EMLAKKONUT’un stoklarının tamamına yakını inşaat yapılmak üzere projelendirilen arsaların yer aldığı ticari mal stoklarından oluşmaktadır. Üçüncü sıradaki T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stokları, 2,5 milyar TL düzeyindedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stoklarının tamamına yakını şeker, melas, yaş küspe vb. mamul stoklarından oluşmaktadır. Bu üç kuruluşu 1,9 milyar TL tutarında stok ile dördüncü sırada BOTAŞ takip etmiştir. BOTAŞ’ın stoklarının büyük bölümünün gelecek yıllar ihtiyacı stoklardan oluştuğu görülmektedir. Beşinci sırada yer alan TPAO’nun stok miktarı 1,8 milyar TL düzeyindedir. İlk beş sırayı paylaşan bu kuruluşların stok tutarı, 2012 yılı KİT stoklarının yaklaşık olarak %68’ini oluşturmaktadır. 2012 yılında KİT’lerin toplam stokunda ortaya çıkan 2 milyar TL tutarındaki artışın; 1,2 milyar TL’si hizmetler, 647 milyon TL’si sanayi, geri kalan 100 milyon TL’si de tarım sektöründe meydana gelmiştir. Hizmetler sektöründeki stok artışının yaklaşık 1 milyar TL’si, ulaştırma haberleşme alt sektöründe yer alan BOTAŞ’ın stok artışından kaynaklanmıştır. KİT’lerin 2008-2012 dönemine ilişkin stoklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 65, 2012 yılı stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla ayrıntısı 65/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 126

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Finansal Teknoloji Hizmetleri AŞ’nin 2012 yılı net satışları da önceki döneme göre %6,7 oranında artarak 70,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörde yer alan diğer kuruluşlar olan Halk GYO, Gayrimenkul AŞ, Vakıf İnşaat, TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ ve Sümer Holding’in toplam net satışları 2012 yılında geçen yıla göre %20 oranında azalarak 106,5 milyon TL olmuştur. 4-Stoklar: 2008-2012 döneminde KİT stoklarının 2010 yılında gerilediği, genel trendin artış yönünde olduğu görülmektedir. 2011-2012 yılları arasında gerçekleşen 2 milyar TL tutarındaki artışın 1,2 milyar TL’si hizmetler sektörü altında izlenen kuruluşların stok artışından kaynaklanmıştır. Önceki yıllara paralel olarak, 2012 yılında da KİT stoklarının sanayi ve hizmetler sektörleri arasında yaklaşık olarak paylaşıldığı görülmektedir. 2012 yılı KİT stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla dağılımına bakıldığında, toplam stokun 3,7 milyar TL tutarında %21’ini ilk madde ve malzemelerin, 911 milyon TL tutarında %5,2’sini yarı mamullerin, 3,9 milyar TL tutarında %22,1’ini mamullerin, 6,5 milyar TL tutarında %37’sini ticari malların ve 2,6 milyar TL tutarında %14,6’sını da diğer stokların oluşturduğu görülmektedir. Diğer yandan dikey yüzdeler olarak, 2012 yılında toplam KİT stokunun %2’si tarım sektörüne, %48,5’i sanayi sektörüne, %49,4’ü hizmetler sektörüne ve %0,1’i de mali kuruluşlara ait bulunmaktadır. 2012 yılında toplam KİT stoku içinde ilk sırayı 2,9 milyar TL stok ile Toprak Mahsulleri Ofisi almıştır. TMO’nun stokları, ağırlıklı olarak hububat ürünlerinden oluşmaktadır. İkinci sırada 2,7 milyar TL stok ile EMLAKKONUT yer almaktadır. Gerek kendi yaptırdığı konut ve ticari ünitelerin, gerekse de hasılat paylaşımı yöntemiyle ihale edilen projelerden satılmayıp şirket stokunda yer alan konutların satışını gerçekleştiren EMLAKKONUT’un stoklarının tamamına yakını inşaat yapılmak üzere projelendirilen arsaların yer aldığı ticari mal stoklarından oluşmaktadır. Üçüncü sıradaki T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stokları, 2,5 milyar TL düzeyindedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stoklarının tamamına yakını şeker, melas, yaş küspe vb. mamul stoklarından oluşmaktadır. Bu üç kuruluşu 1,9 milyar TL tutarında stok ile dördüncü sırada BOTAŞ takip etmiştir. BOTAŞ’ın stoklarının büyük bölümünün gelecek yıllar ihtiyacı stoklardan oluştuğu görülmektedir. Beşinci sırada yer alan TPAO’nun stok miktarı 1,8 milyar TL düzeyindedir. İlk beş sırayı paylaşan bu kuruluşların stok tutarı, 2012 yılı KİT stoklarının yaklaşık olarak %68’ini oluşturmaktadır. 2012 yılında KİT’lerin toplam stokunda ortaya çıkan 2 milyar TL tutarındaki artışın; 1,2 milyar TL’si hizmetler, 647 milyon TL’si sanayi, geri kalan 100 milyon TL’si de tarım sektöründe meydana gelmiştir. Hizmetler sektöründeki stok artışının yaklaşık 1 milyar TL’si, ulaştırma haberleşme alt sektöründe yer alan BOTAŞ’ın stok artışından kaynaklanmıştır. KİT’lerin 2008-2012 dönemine ilişkin stoklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 65, 2012 yılı stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla ayrıntısı 65/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 65 - KİT'lerin 2008-2012 yılları stokları (Bin TL) Stoklar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % 1-Tarım 176.047 1,7 158.951 1,3 184.641 1,7 258.357 1,7 358.819 2,0 100.462 38,9 2-Sanayi:
-Madencilik 596.607 5,9 736.193 6,1 834.401 7,7 2.078.653 13,4 2.277.475 13,0 198.822 9,6 -İmalat 3.379.610 33,6 3.697.471 30,7 3.994.162 36,9 4.219.100 27,1 4.347.473 24,8 128.373 3,0

• Enerji 817.332 8,1 858.173 7,1 875.680 8,1 1.576.746 10,1 1.896.513 10,8 319.767 20,3 Sanayi toplamı 4.793.549 47,6 5.291.837 44,0 5.704.243 52,7 7.874.499 50,6 8.521.461 48,5 646.962 8,2 3-Hizmetler :
  -Ulaştırma- haberleşme 1.195.874 11,9 1.225.831 10,2 1.442.886 13,3 1.598.393 10,3 2.735.943 15,6 1.137.550 71,2 -Ticaret 3.761.928 37,4 5.346.780 44,4 3.470.233 32,1 2.816.105 18,1 3.077.504 17,5 261.399 9,3 -Diğer hizmetler
  3.003.949 19,3 2.840.700 16,2 (163.249) (5,4) Hizmetler toplamı 4.957.802 49,2 6.572.611 54,6 4.913.119 45,4 7.418.447 47,6 8.654.147 49,3 1.235.700 16,7 Ara toplam 9.927.398 98,6 12.023.399 99,9 10.802.003 99,8 15.551.303 99,9 17.534.427 99,9 1.983.124 12,8 4-Mali kuruluşlar 143.419 1,4 12.028 0,1 23.208 0,2 17.463 0,1 24.445 0,1 6.982 40,0 Genel toplam 10.070.817 100,0 12.035.427 100,0 10.825.211 100,0 15.568.766 100,0 17.558.872 100,0 1.990.106 12,8 Sayıştay 127

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge : 65/a - Stok türleri itibarıyla 2012 yılı stokları (Bin TL) Stoklar İlk mad. malz. Yarı mamul Mamul Ticari mal Diğer Toplam 1-Tarım sektörü 51.247 178.128 82.078 19.342 28.024 358.819 2-Sanayi sektörü:
-Madencilik 625.070 45.349 294.528 16.478 1.296.050 2.277.475
-İmalat 704.645 249.830 3.236.638 19.872 136.488 4.347.473
-Enerji 1.029.826 36.763 829.924 1.896.513 Sanayi toplamı 2.359.541 295.179 3.567.929 36.350 2.262.462 8.521.461 3-Hizmetler sektörü:
-Ulaş- haberleşme 659.818 28.755 142 1.904.542 142.686 2.735.943
-Ticaret 589.205 1.720 175.837 2.273.513 37.229 3.077.504
-Diğer hizmetler 33.233 407.553 55.723 2.270.379 73.812 2.840.700 Hizmetler toplamı 1.282.256 438.028 231.702 6.448.434 253.727 8.654.147 Ara toplam 3.693.044 911.335 3.881.709 6.504.126 2.544.213 17.534.427 4-Mali kuruluşlar 48 24.397 24.445 Genel toplam 3.693.092 911.335 3.881.709 6.504.126 2.568.610 17.558.872 KİT stokları içinde büyük paya sahip olan kuruluşların toplam artış-azalışa etkisi incelendiğinde, TMO’nun stoklarının 270 milyon TL arttığı, EMLAKKONUT’un stok tutarının 74 milyon TL azaldığı, T. Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin stoklarının 130 milyon TL azaldığı, BOTAŞ’ın stoklarının 942 milyon TL arttığı, TPAO’nun stoklarının ise 101 milyon TL arttığı görülmektedir. TMO’nun stok büyüklükleri esas olarak hububat piyasası alım ve satış politikalarına göre belirlenmekte, piyasa fiyatlarının dengelenmesi ihtiyacına göre stok tutarları yıldan yıla değişebilmektedir. EMLAKKONUT stoklarındaki azalış ise, ağırlıklı olarak konut ve villalar ile konut yapılmak üzere projelendirilen arsalardan oluşan ticari mal ve mamul stoklarındaki azalıştan kaynaklanmıştır. T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stoklarındaki azalış değerlendirildiğinde ise bunun esas olarak mamul stokları altında izlenen şeker stoklarının önceki yıla göre azalmasından kaynaklandığı görülmektedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ’de gerek üretim maliyetlerinden kaynaklanan rekabet dezavantajının, gerekse de nişasta bazlı şeker üreticilerinin kotalarının her yıl Bakanlar Kurulunca artırılmasının şeker satışlarını olumsuz etkileyerek stok birikimine neden olduğu görülmektedir. Stokların muhafazası için kiralanan depoların kiraları da kuruluş açısından yük teşkil etmektedir. Bu hususlar, kuruluş açısından yabancı kaynak kullanımını artıran birer etken olarak değerlendirilmektedir. BOTAŞ stoklarındaki artış, gelecek yıllar ihtiyacı stoklardaki artıştan kaynaklanmıştır. TPAO stokları ise, malzeme ve kimyevi madde stoklarından oluşan ilk madde ve malzeme stoklarındaki artış nedeniyle önceki yıla göre yükselmiştir.
5- İşletme sonuçları: a) Satışların kârlılığı: KİT’lerin 2008-2012 dönemine ilişkin faaliyet kârı veya zararlarının oluşumu cari fiyatlarla 66/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 66/b, sektörel bazda 2012 yılı faaliyet sonuçları 67 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 128

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge : 65/a - Stok türleri itibarıyla 2012 yılı stokları (Bin TL) Stoklar İlk mad. malz. Yarı mamul Mamul Ticari mal Diğer Toplam 1-Tarım sektörü 51.247 178.128 82.078 19.342 28.024 358.819 2-Sanayi sektörü:
-Madencilik 625.070 45.349 294.528 16.478 1.296.050 2.277.475
-İmalat 704.645 249.830 3.236.638 19.872 136.488 4.347.473
-Enerji 1.029.826 36.763 829.924 1.896.513 Sanayi toplamı 2.359.541 295.179 3.567.929 36.350 2.262.462 8.521.461 3-Hizmetler sektörü:
-Ulaş- haberleşme 659.818 28.755 142 1.904.542 142.686 2.735.943
-Ticaret 589.205 1.720 175.837 2.273.513 37.229 3.077.504
-Diğer hizmetler 33.233 407.553 55.723 2.270.379 73.812 2.840.700 Hizmetler toplamı 1.282.256 438.028 231.702 6.448.434 253.727 8.654.147 Ara toplam 3.693.044 911.335 3.881.709 6.504.126 2.544.213 17.534.427 4-Mali kuruluşlar 48 24.397 24.445 Genel toplam 3.693.092 911.335 3.881.709 6.504.126 2.568.610 17.558.872 KİT stokları içinde büyük paya sahip olan kuruluşların toplam artış-azalışa etkisi incelendiğinde, TMO’nun stoklarının 270 milyon TL arttığı, EMLAKKONUT’un stok tutarının 74 milyon TL azaldığı, T. Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin stoklarının 130 milyon TL azaldığı, BOTAŞ’ın stoklarının 942 milyon TL arttığı, TPAO’nun stoklarının ise 101 milyon TL arttığı görülmektedir. TMO’nun stok büyüklükleri esas olarak hububat piyasası alım ve satış politikalarına göre belirlenmekte, piyasa fiyatlarının dengelenmesi ihtiyacına göre stok tutarları yıldan yıla değişebilmektedir. EMLAKKONUT stoklarındaki azalış ise, ağırlıklı olarak konut ve villalar ile konut yapılmak üzere projelendirilen arsalardan oluşan ticari mal ve mamul stoklarındaki azalıştan kaynaklanmıştır. T. Şeker Fabrikaları AŞ’nin stoklarındaki azalış değerlendirildiğinde ise bunun esas olarak mamul stokları altında izlenen şeker stoklarının önceki yıla göre azalmasından kaynaklandığı görülmektedir. T. Şeker Fabrikaları AŞ’de gerek üretim maliyetlerinden kaynaklanan rekabet dezavantajının, gerekse de nişasta bazlı şeker üreticilerinin kotalarının her yıl Bakanlar Kurulunca artırılmasının şeker satışlarını olumsuz etkileyerek stok birikimine neden olduğu görülmektedir. Stokların muhafazası için kiralanan depoların kiraları da kuruluş açısından yük teşkil etmektedir. Bu hususlar, kuruluş açısından yabancı kaynak kullanımını artıran birer etken olarak değerlendirilmektedir. BOTAŞ stoklarındaki artış, gelecek yıllar ihtiyacı stoklardaki artıştan kaynaklanmıştır. TPAO stokları ise, malzeme ve kimyevi madde stoklarından oluşan ilk madde ve malzeme stoklarındaki artış nedeniyle önceki yıla göre yükselmiştir.
5- İşletme sonuçları: a) Satışların kârlılığı: KİT’lerin 2008-2012 dönemine ilişkin faaliyet kârı veya zararlarının oluşumu cari fiyatlarla 66/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 66/b, sektörel bazda 2012 yılı faaliyet sonuçları 67 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kar giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 87.111.880 3.276.318 83.835.562 77.874.283 2.624.620 2.547.614 83.046.517 789.045 1,0 2009 85.013.330 2.006.670 83.006.660 70.467.112 2.337.941 3.120.779 75.925.832 7.080.828 9,3 2010 87.360.420 989.156 86.371.264 73.425.954 1.636.226 3.147.104 78.209.284 8.161.980 10,4 2011 99.654.431 1.016.035 98.638.396 90.513.212 1.892.712 3.875.071 96.280.995 2.357.401 2,4 2012 123.598.121 1.178.757 122.419.364 112.549.728 1.959.802 4.066.093 118.575.623 3.843.741 3,2 Son iki yıl farkı 23.943.690 162.722 23.780.968 22.036.516 67.090 191.022 22.294.628 1.486.340 6,7 Artış yada azalış (%) 24,0 16,0 24,1 24,3 3,5 4,9 23,2 63,0 272,3 () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kar giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 55.737.334 2.096.307 53.641.028 49.826.785 1.679.327 1.630.056 53.136.168 504.860 1,0 2009 51.348.955 1.212.050 50.136.905 42.562.885 1.412.141 1.884.984 45.860.010 4.276.895 9,3 2010 48.466.252 548.769 47.917.483 40.735.619 907.754 1.745.966 43.389.339 4.528.144 10,4 2011 48.785.642 497.398 48.288.244 44.310.575 926.574 1.897.034 47.134.183 1.154.061 2,4 2012 59.058.735 563.244 58.495.491 53.779.495 936.450 1.942.896 56.658.841 1.836.650 3,2 Son iki yıl farkı 10.273.093 65.846 10.207.247 9.468.920 9.876 45.862 9.524.659 682.589 7,2 Artış yada azalış (%) 21,1 13,2 21,1 21,4 1,1 2,4 20,2 59,1 292,7 () Mali kuruluşlar hariç. Yıllar Çizelge : 66/a - KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () (Bin TL) Yıllar Çizelge : 66/b - KİT'lerin 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) () (Bin TL) Sayıştay 129

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 67 - KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () (Bin TL) Satış sonuçları Brüt satışlar
(1) Satış indirimleri
(2) Net satışlar (3=1-2) Satışların maliyeti
(4) Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
(5) Diğer giderler
(6) Satış maliyeti tutarı (7=4+5+6) Faaliyet kârı veya zararı (8=3-7) Satış maliyetine göre kâr veya zarar
(8/7) (%) a) Tarım 385.004 584 384.420 241.439 7.420 104.696 353.555 30.865 8,7 b) Sanayi: (1) Madencilik 7.600.778 224.690 7.376.088 3.912.017 336.891 1.324.522 5.573.430 1.802.658 32,3 (2) İmalat sanayi 5.883.384 16.515 5.866.869 5.143.202 248.747 382.871 5.774.820 92.049 1,6 (3) Enerji 58.192.644 501.783 57.690.861 53.307.786 1.132.708 987.913 55.428.407 2.262.454 4,1 Toplam (b) 71.676.806 742.988 70.933.818 62.363.005 1.718.346 2.695.306 66.776.657 4.157.161 6,2 c) Hizmetler: (1) Ulaştırma-haberleşme 43.388.958 346.502 43.042.456 42.873.996 60.018 1.034.341 43.968.355 (925.899) (2) (2) Ticaret 6.824.351 85.177 6.739.174 6.181.161 159.942 101.077 6.442.180 296.994 4,6 (3) Diğer hizmetler 1.323.002 3.506 1.319.496 890.127 14.076 130.673 1.034.876 284.620 27,5 Toplam ( c) 51.536.311 435.185 51.101.126 49.945.284 234.036 1.266.091 51.445.411 (344.285) (1) KİT toplamı 123.598.121 1.178.757 122.419.364 112.549.728 1.959.802 4.066.093 118.575.623 3.843.741 3,2 () Mali kuruluşlar hariç Genel Rapor • 2012 130

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 67 - KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () (Bin TL) Satış sonuçları Brüt satışlar
(1) Satış indirimleri
(2) Net satışlar (3=1-2) Satışların maliyeti
(4) Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
(5) Diğer giderler
(6) Satış maliyeti tutarı (7=4+5+6) Faaliyet kârı veya zararı (8=3-7) Satış maliyetine göre kâr veya zarar
(8/7) (%) a) Tarım 385.004 584 384.420 241.439 7.420 104.696 353.555 30.865 8,7 b) Sanayi: (1) Madencilik 7.600.778 224.690 7.376.088 3.912.017 336.891 1.324.522 5.573.430 1.802.658 32,3 (2) İmalat sanayi 5.883.384 16.515 5.866.869 5.143.202 248.747 382.871 5.774.820 92.049 1,6 (3) Enerji 58.192.644 501.783 57.690.861 53.307.786 1.132.708 987.913 55.428.407 2.262.454 4,1 Toplam (b) 71.676.806 742.988 70.933.818 62.363.005 1.718.346 2.695.306 66.776.657 4.157.161 6,2 c) Hizmetler: (1) Ulaştırma-haberleşme 43.388.958 346.502 43.042.456 42.873.996 60.018 1.034.341 43.968.355 (925.899) (2) (2) Ticaret 6.824.351 85.177 6.739.174 6.181.161 159.942 101.077 6.442.180 296.994 4,6 (3) Diğer hizmetler 1.323.002 3.506 1.319.496 890.127 14.076 130.673 1.034.876 284.620 27,5 Toplam ( c) 51.536.311 435.185 51.101.126 49.945.284 234.036 1.266.091 51.445.411 (344.285) (1) KİT toplamı 123.598.121 1.178.757 122.419.364 112.549.728 1.959.802 4.066.093 118.575.623 3.843.741 3,2 () Mali kuruluşlar hariç Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin 2008 yılına göre 2012 yılı brüt satışları cari fiyatlarla %41,9 oranında artarken, net satış gelirleri artış oranı %53,6, satış maliyet giderleri artış oranı %42,8 olarak gerçekleşmiştir. Ulaştırma-haberleşme sektörünün dışında diğer sektörlerin dönem sonuçları kâr oluşturmuş, toplam faaliyet sonucu kârı 2011 yılına göre %63,1 oranında artışla 3,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sabit fiyatlar bazında dalgalı seyir izleyen net satış gelirleri 2012 yılında 2008 yılına göre %9,1 oranında artış göstermiştir. 2003=100 sabit fiyatıyla 2008 yılında 53,6 milyar TL olarak gerçekleşen net satış gelirleri 2012 yılında 58,5 milyar TL’ye yükselmiş; buna karşılık satış maliyet tutarındaki artışın %7,9 oranı ile sınırlı kalması, faaliyet kârlılığını artırmıştır. KİT’lerin 2008-2012 dönemi faaliyet sonuçlarına göre hesaplanan maliyet, dönem, satış, faaliyet sonucu göstergeleri ile mali kârlılık/zararlılık göstergeleri 68 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 68- KİT'lerle ilgili satış göstergeleri (%) Göstergeler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı 1-Maliyet giderleri göstergesi :
-Satış.üretim maliyeti/Net satış hasılatı x 100 92,9 84,9 85,0 91,8 91,9 0,1 2-Dönem giderleri göstergesi :
-Satış giderleri/Net satış hasılatı x 100 3,1 2,8 1,9 1,9 1,6 (0,3)
-Diğer dönem giderleri/Net satış hasılatı x 100 3,0 3,8 3,6 3,9 3,3 (0,6) 3-Satış göstergesi :
-Satış maliyeti tutarı/Net satış hasılatı x 100 99,0 91,5 90,5 97,6 96,8 (0,8) 4-Faaliyet sonucu göstergesi :
-Faaliyet kârı/Net satış hasılatı x 100 1,0 8,5 9,5 2,4 3,2 0,8 5-Mali kârlılık/zararlılık :
-Dönem sonucu/Öz kaynaklar x 100 (2,8) 11,1 9,7 4,1 6,3 2,2
-Dönem sonucu/Aktif toplamı x 100 (1,5) 6,6 6,7 2,6 3,8 1,2 (*)Mali kuruluşlar hariç b) Dönem sonuçları: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ilişkin dönem sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 69/a, 2003 sabit fiyatlarıyla 69/b, 2012 yılı dönem sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 70, kuruluş bazında brüt satış kârı veya zararı ile faaliyet ve dönem sonuçları 71 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 131

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 69/a - KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) () Tutar % A-Brüt satışlar 87.111.880 85.013.330 87.360.420 99.654.431 123.598.121 23.943.690 24,0 1-Yurt içi satışlar 77.454.525 73.550.323 73.551.310 85.165.290 94.594.103 9.428.813 11,1 2-Yurt dışı satışlar 1.924.960 2.361.010 3.237.257 3.826.313 14.617.418 10.791.105 282,0 3-Diğer gelirler 7.732.395 9.101.997 10.571.853 10.662.828 14.386.600 3.723.772 34,9 B-Satış indirimleri (-) 3.276.318 2.006.670 989.156 1.016.035 1.178.757 162.722 16,0 1- Satıştan iadeler (-) 1.106.360 1.701.548 622.039 468.419 528.720 60.301 12,9 2- Satış iskontoları (-) 251.312 109.912 11.763 43.294 99.334 56.040 129,4 3- Diğer indirimler (-) 1.918.646 195.210 355.354 504.322 550.703 46.381 9,2 C-Net satışlar 83.835.562 83.006.660 86.371.264 98.638.396 122.419.364 23.780.968 24,1 D-Satışların maliyeti (-) 77.874.283 70.467.112 73.425.954 90.513.212 112.549.728 22.036.516 24,3 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 14.962.903 12.354.962 24.903.196 15.199.932 33.504.853 18.304.921 120,4 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 41.076.465 45.121.586 34.705.995 59.150.728 55.411.694 (3.739.034) (6,3) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 15.003.359 5.345.854 6.339.682 7.196.387 10.772.108 3.575.721 49,7 4-Diğer satışların maliyeti (-) 6.831.556 7.644.710 7.477.081 8.966.165 12.861.073 3.894.908 43,4 Brüt satış kârı 5.961.279 12.539.548 12.945.310 8.125.184 9.869.636 1.744.452 21,5 E-Faaliyet giderleri (-) 5.172.234 5.458.720 4.783.330 5.767.783 6.025.895 258.112 4,5 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 264.601 376.352 326.719 740.575 493.082 (247.493) (33,4) 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 2.624.620 2.337.941 1.636.226 1.892.712 1.959.802 67.090 3,5 3-Genel yönetim giderleri (-) 2.283.013 2.744.427 2.820.385 3.134.496 3.573.011 438.515 14,0 Faaliyet kârı 789.045 7.080.828 8.161.980 2.357.401 3.843.741 1.486.340 63,0 F-Diğer faal. olağan gelir ve kârlar 7.225.208 6.010.038 6.289.022 7.949.161 7.364.440 (584.721) (7,4) 1-İştiraklerden temettü gelirleri 806.991 412.130 430.205 791.309 680.827 (110.482) (14,0) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 217.117 71.731 380.229 813.844 663.030 (150.814) (18,5) 3-Faiz gelirleri 699.204 736.000 597.644 626.316 799.194 172.878 27,6 4-Komisyon gelirleri 69 535 536 13.115 4.083 (9.032) (68,9) 5-Konusu kalmayan karşılıklar 218.322 450.290 412.757 604.571 243.503 (361.068) (59,7) 6-Menkul kıymet satış kârları 109.060 72.723 19.901 15.864 33.528 17.664 111,3 7-Kambiyo kârları 2.518.705 1.225.681 1.079.091 1.419.955 1.150.550 (269.405) (19,0) 8-Reeskont faiz gelirleri 13.220 133.234 40.113 (93.121) 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 2.642.520 3.040.948 3.368.659 3.530.953 3.749.612 218.659 6,2 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 4.479.733 4.775.671 4.052.100 4.537.807 4.409.855 (127.952) (2,8) 1-Komisyon giderleri (-) 15.587 8.444 11.420 146.950 22.687 (124.263) (84,6) 2-Karşılık giderleri (-) 610.069 794.926 1.087.063 492.407 583.056 90.649 18,4 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 86 27.475 27.389 31.847,7 4-Kambiyo zararları (-) 1.543.541 983.562 729.124 1.082.107 795.734 (286.373) (26,5) 5-Reeskont faiz giderleri (-) - 52.355 35.944 (16.411) (31,3) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 2.310.536 2.988.739 2.224.493 2.763.902 2.944.959 181.057 6,6 H-Finansman giderleri (-) 2.852.481 1.226.229 891.513 1.578.128 501.578 (1.076.550) (68,2) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 690.350 363.377 328.682 203.999 166.212 (37.787) (18,5) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 2.162.131 862.852 562.831 1.374.129 335.366 (1.038.763) (75,6) Olağan kâr 682.039 7.088.966 9.507.389 4.190.627 6.296.748 2.106.121 50,3 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 2.585.307 4.423.978 3.969.160 12.195.121 3.591.947 (8.603.174) (70,5) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 4.621.633 5.104.473 6.728.214 13.241.674 4.731.849 (8.509.825) (64,3) Dönem kârı veya zararı (1.354.287) 6.408.471 6.748.335 3.144.074 5.156.846 2.012.772 64,0 K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal
yükümlülük karşılıkları 707.569 1.715.631 1.973.077 1.301.089 1.386.924 85.835 6,6 Net dönem kârı veya zararı (2.061.856) 4.692.840 4.775.258 1.842.985 3.769.922 1.926.937 104,6 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler Son iki yıl farkı2011 20122008 2009 2010 Genel Rapor • 2012 132

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 69/a - KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (Cari fiyatlarla) () Tutar % A-Brüt satışlar 87.111.880 85.013.330 87.360.420 99.654.431 123.598.121 23.943.690 24,0 1-Yurt içi satışlar 77.454.525 73.550.323 73.551.310 85.165.290 94.594.103 9.428.813 11,1 2-Yurt dışı satışlar 1.924.960 2.361.010 3.237.257 3.826.313 14.617.418 10.791.105 282,0 3-Diğer gelirler 7.732.395 9.101.997 10.571.853 10.662.828 14.386.600 3.723.772 34,9 B-Satış indirimleri (-) 3.276.318 2.006.670 989.156 1.016.035 1.178.757 162.722 16,0 1- Satıştan iadeler (-) 1.106.360 1.701.548 622.039 468.419 528.720 60.301 12,9 2- Satış iskontoları (-) 251.312 109.912 11.763 43.294 99.334 56.040 129,4 3- Diğer indirimler (-) 1.918.646 195.210 355.354 504.322 550.703 46.381 9,2 C-Net satışlar 83.835.562 83.006.660 86.371.264 98.638.396 122.419.364 23.780.968 24,1 D-Satışların maliyeti (-) 77.874.283 70.467.112 73.425.954 90.513.212 112.549.728 22.036.516 24,3 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 14.962.903 12.354.962 24.903.196 15.199.932 33.504.853 18.304.921 120,4 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 41.076.465 45.121.586 34.705.995 59.150.728 55.411.694 (3.739.034) (6,3) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 15.003.359 5.345.854 6.339.682 7.196.387 10.772.108 3.575.721 49,7 4-Diğer satışların maliyeti (-) 6.831.556 7.644.710 7.477.081 8.966.165 12.861.073 3.894.908 43,4 Brüt satış kârı 5.961.279 12.539.548 12.945.310 8.125.184 9.869.636 1.744.452 21,5 E-Faaliyet giderleri (-) 5.172.234 5.458.720 4.783.330 5.767.783 6.025.895 258.112 4,5 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 264.601 376.352 326.719 740.575 493.082 (247.493) (33,4) 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 2.624.620 2.337.941 1.636.226 1.892.712 1.959.802 67.090 3,5 3-Genel yönetim giderleri (-) 2.283.013 2.744.427 2.820.385 3.134.496 3.573.011 438.515 14,0 Faaliyet kârı 789.045 7.080.828 8.161.980 2.357.401 3.843.741 1.486.340 63,0 F-Diğer faal. olağan gelir ve kârlar 7.225.208 6.010.038 6.289.022 7.949.161 7.364.440 (584.721) (7,4) 1-İştiraklerden temettü gelirleri 806.991 412.130 430.205 791.309 680.827 (110.482) (14,0) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 217.117 71.731 380.229 813.844 663.030 (150.814) (18,5) 3-Faiz gelirleri 699.204 736.000 597.644 626.316 799.194 172.878 27,6 4-Komisyon gelirleri 69 535 536 13.115 4.083 (9.032) (68,9) 5-Konusu kalmayan karşılıklar 218.322 450.290 412.757 604.571 243.503 (361.068) (59,7) 6-Menkul kıymet satış kârları 109.060 72.723 19.901 15.864 33.528 17.664 111,3 7-Kambiyo kârları 2.518.705 1.225.681 1.079.091 1.419.955 1.150.550 (269.405) (19,0) 8-Reeskont faiz gelirleri 13.220 133.234 40.113 (93.121) 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 2.642.520 3.040.948 3.368.659 3.530.953 3.749.612 218.659 6,2 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 4.479.733 4.775.671 4.052.100 4.537.807 4.409.855 (127.952) (2,8) 1-Komisyon giderleri (-) 15.587 8.444 11.420 146.950 22.687 (124.263) (84,6) 2-Karşılık giderleri (-) 610.069 794.926 1.087.063 492.407 583.056 90.649 18,4 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 86 27.475 27.389 31.847,7 4-Kambiyo zararları (-) 1.543.541 983.562 729.124 1.082.107 795.734 (286.373) (26,5) 5-Reeskont faiz giderleri (-) - 52.355 35.944 (16.411) (31,3) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 2.310.536 2.988.739 2.224.493 2.763.902 2.944.959 181.057 6,6 H-Finansman giderleri (-) 2.852.481 1.226.229 891.513 1.578.128 501.578 (1.076.550) (68,2) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 690.350 363.377 328.682 203.999 166.212 (37.787) (18,5) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 2.162.131 862.852 562.831 1.374.129 335.366 (1.038.763) (75,6) Olağan kâr 682.039 7.088.966 9.507.389 4.190.627 6.296.748 2.106.121 50,3 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 2.585.307 4.423.978 3.969.160 12.195.121 3.591.947 (8.603.174) (70,5) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 4.621.633 5.104.473 6.728.214 13.241.674 4.731.849 (8.509.825) (64,3) Dönem kârı veya zararı (1.354.287) 6.408.471 6.748.335 3.144.074 5.156.846 2.012.772 64,0 K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal
yükümlülük karşılıkları 707.569 1.715.631 1.973.077 1.301.089 1.386.924 85.835 6,6 Net dönem kârı veya zararı (2.061.856) 4.692.840 4.775.258 1.842.985 3.769.922 1.926.937 104,6 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler Son iki yıl farkı2011 20122008 2009 2010 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 69/b - KİT'lerin 2008-2012 yılları gelir ve gider unsurları (2003 yılı fiyatlarıyla) () Tutar % A-Brüt satışlar 55.737.334 51.348.955 48.466.252 48.785.642 59.058.735 10.273.093 21,1 1-Yurt içi satışlar 49.558.209 44.425.177 40.805.165 41.692.510 45.199.782 3.507.272 8,4 2-Yurt dışı satışlar 1.231.659 1.426.075 1.795.982 1.873.164 6.984.623 5.111.458 272,9 3-Diğer gelirler 4.947.466 5.497.703 5.865.106 5.219.968 6.874.331 1.654.363 31,7 B-Satış indirimleri (-) 2.096.307 1.212.050 548.769 497.398 563.244 65.846 13,2 1- Satıştan iadeler (-) 707.889 1.027.753 345.098 229.314 252.638 23.324 10,2 2- Satış iskontoları (-) 160.799 66.388 6.526 21.194 47.465 26.270 123,9 3- Diğer indirimler (-) 1.227.619 117.909 197.145 246.890 263.142 16.252 6,6 C-Net satışlar 53.641.028 50.136.905 47.917.483 48.288.244 58.495.491 10.207.247 21,1 D-Satışların maliyeti (-) 49.826.785 42.562.885 40.735.619 44.310.575 53.779.495 9.468.920 21,4 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 9.573.807 7.462.528 13.815.920 7.441.099 16.009.582 8.568.483 115,2 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 26.282.209 27.253.918 19.254.366 28.957.129 26.477.300 (2.479.829) (8,6) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 9.599.692 3.228.953 3.517.161 3.522.978 5.147.223 1.624.245 46,1 4-Diğer satışların maliyeti (-) 4.371.077 4.617.486 4.148.173 4.389.369 6.145.390 1.756.021 40,0 Brüt satış kârı 3.814.242 7.574.020 7.181.864 3.977.669 4.715.996 738.327 18,6 E-Faaliyet giderleri (-) 3.309.383 3.297.125 2.653.720 2.823.607 2.879.346 55.738 2,0 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 169.301 227.321 181.259 362.547 235.609 (126.938) (35,0) 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 1.679.327 1.412.141 907.754 926.574 936.450 9.876 1,1 3-Genel yönetim giderleri (-) 1.460.754 1.657.663 1.564.707 1.534.487 1.707.287 172.801 11,3 Faaliyet kârı 504.860 4.276.895 4.528.144 1.154.061 1.836.650 682.589 59,1 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 4.622.950 3.630.127 3.489.055 3.891.497 3.518.941 (372.556) (9,6) 1-İştiraklerden temettü gelirleri 516.342 248.931 238.671 387.384 325.319 (62.065) (16,0) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 138.919 43.326 210.945 398.416 316.815 (81.601) (20,5) 3-Faiz gelirleri 447.376 444.552 331.564 306.612 381.878 75.266 24,5 4-Komisyon gelirleri 44 323 297 6.420 1.951 -4.469 (69,6) 5-Konusu kalmayan karşılıklar 139.690 271.980 228.991 295.967 116.353 (179.614) (60,7) 6-Menkul kıymet satış kârları 69.781 43.925 11.041 7.766 16.021 8.254 106,3 7-Kambiyo kârları 1.611.559 740.324 598.664 695.136 549.766 (145.370) (20,9) 8-Reeskont faiz gelirleri 8.459 65.224 19.167 (46.057) 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 1.690.780 1.836.765 1.868.882 1.728.571 1.791.672 63.101 3,7 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 2.866.295 2.884.556 2.248.044 2.221.475 2.107.155 (114.320) (5,1) 1-Komisyon giderleri (-) 9.973 5.100 6.336 71.939 10.841 (61.099) (84,9) 2-Karşılık giderleri (-) 390.344 480.144 603.086 241.057 278.601 37.544 15,6 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 42 13.128 13.086 4-Kambiyo zararları (-) 987.613 594.082 404.507 529.743 380.225 (149.519) (28,2) 5-Reeskont faiz giderleri (-) 25.630 17.175 (8.455) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 1.478.365 1.805.230 1.234.115 1.353.063 1.407.186 54.123 4,0 H-Finansman giderleri (-) 1.825.121 740.655 494.598 772.570 239.668 (532.901) (69,0) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 441.711 219.484 182.348 99.867 79.421 (20.446) (20,5) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 1.383.410 521.172 312.250 672.702 160.248 (512.455) (76,2) Olağan kâr 436.393 4.281.811 5.274.557 2.051.514 3.008.767 957.254 46,7 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 1.654.173 2.672.130 2.202.031 5.970.099 1.716.336 (4.253.763) (71,3) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 2.957.088 3.083.156 3.732.712 6.482.437 2.261.013 (4.221.423) (65,1) Dönem kârı veya zararı -866.522 3.870.785 3.743.875 1.539.176 2.464.089 924.914 60,1 K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal
yükümlülük karşılıkları 452.728 1.036.259 1.094.634 636.946 662.712 25.766 4,0 Net dönem kârı veya zararı -1.319.250 2.834.525 2.649.242 902.230 1.801.377 899.147 99,7 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2011 Son iki yıl farkı20122008 2009 2010 Sayıştay 133

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 70

• 2012 yılı dönem sonucunun oluşum u () (Bin TL) M aden İm alat Enerji San. top. U laş.-hab. Ticaret D iğer hizm . H iz.top. A -Brüt satışlar 385.004 7.600.778 5.883.384 58.192.644 71.676.806 43.388.958 6.824.351 1.323.002 51.536.311 123.598.121 1-Y urt içi satışlar 358.345 6.170.599 5.725.868 45.471.764 57.368.231 40.453.455 6.012.334 1.274.545 47.740.334 105.466.910 2-Y urt dışı satışlar 12.162 1.430.179 157.516 1.587.695 1.912.956 183.467 48.331 2.144.754 3.744.611 3-D iğer gelirler 14.497 12.720.880 12.720.880 1.022.547 628.550 126 1.651.223 14.386.600 B-Satış indirim leri (-) 584 224.690 16.515 501.783 742.988 346.502 85.177 3.506 435.185 1.178.757 1- Satıştan iadeler (-) 265 1.063 467.289 468.352 34.380 22.397 3.326 60.103 528.720 2- Satış iskontoları (-) 86 14.567 14.567 57.492 27.133 56 84.681 99.334 3- D iğer indirim ler (-) 233 224.690 885 34.494 260.069 254.630 35.647 124 290.401 550.703 C-N et satışlar 384.420 7.376.088 5.866.869 57.690.861 70.933.818 43.042.456 6.739.174 1.319.496 51.101.126 122.419.364 D -Satışların m aliyeti (-) 241.439 3.912.017 5.143.202 53.307.786 62.363.005 42.873.996 6.181.161 890.127 49.945.284 112.549.728 1-Satılan m am uller m aliyeti (-) 225.360 2.746.723 4.823.938 23.645.681 31.216.342 20 1.738.298 324.833 2.063.151 33.504.853 2- Satılan ticari m allar m aliyeti (-) 8.907 1.057.047 112.047 15.890.980 17.060.074 33.547.461 4.404.923 390.329 38.342.713 55.411.694 3-Satılan hizm et m aliyeti (-) 0 108.247 9.447 1.131.486 1.249.180 9.326.515 30.103 166.310 9.522.928 10.772.108 4-D iğer satışların m aliyeti (-) 7.172 0 197.770 12.639.639 12.837.409 7.837 8.655 16.492 12.861.073 Brüt satış kârı veya zararı 142.981 3.464.071 723.667 4.383.075 8.570.813 168.460 558.013 429.369 1.155.842 9.869.636 E-Faaliyet giderleri (-) 112.116 1.661.413 631.618 2.120.621 4.413.652 1.094.359 261.019 144.749 1.500.127 6.025.895 1-A raştırm a ve geliştirm e giderleri (-) 21 457.580 31.414 488.994 3.345 722 4.067 493.082 2-Pazarlam a, satış ve dağıtım giderleri (-) 7.420 336.891 248.747 1.132.708 1.718.346 60.018 159.942 14.076 234.036 1.959.802 3-G enel yönetim giderleri (-) 104.675 866.942 351.457 987.913 2.206.312 1.030.996 100.355 130.673 1.262.024 3.573.011 Faaliyet kârı veya zararı 30.865 1.802.658 92.049 2.262.454 4.157.161 (925.899) 296.994 284.620 (344.285) 3.843.741 F-D iğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 41.860 1.125.362 110.624 4.057.360 5.293.346 1.650.105 172.703 206.426 2.029.234 7.364.440 1-İştiraklerden tem ettü gelirleri 660.077 8.775 8.202 677.054 2.902 871 3.773 680.827 2-Bağlı ortaklıklardan tem ettü gelirleri 105.062 557.589 662.651 379 379 663.030 3-Faiz gelirleri 474 143.575 38.974 202.663 385.212 233.506 77.488 102.514 413.508 799.194 4-K om isyon gelirleri 884 884 203 2.996 3.199 4.083 5-K onusu kalm ayan karşılıklar 378 2.137 188.030 190.545 18.328 3.371 31.259 52.958 243.503 6-M enkul kıym et satış kârları 33.234 294 33.528 33.528 7-K am biyo kârları 194 26.264 36.795 370.700 433.759 680.920 35.018 659 716.597 1.150.550 8-Reeskont faiz gelirleri 8 8 40.105 40.105 40.113 9-Enflasyon düzeltm esi kârları 10-D iğer olağan gelir ve kârlar 41.192 190.006 23.051 2.730.176 2.943.233 681.012 53.830 30.345 765.187 3.749.612 G -D iğer faal. olağan gider ve zarar(-) 22.272 432.193 49.824 2.711.855 3.193.872 1.070.489 42.272 80.950 1.193.711 4.409.855 1-K om isyon giderleri (-) 1 34 1.940 793 2.767 19.737 182 19.919 22.687 2-K arşılık giderleri (-) 12 14.417 9.286 475.418 499.121 46.600 21.587 15.736 83.923 583.056 3-M enkul kıym et satış zararları (-) 27.425 50 27.475 27.475 4-K am biyo zararları (-) 36 186.405 24.635 19.169 230.209 545.333 18.590 1.566 565.489 795.734 5-Reeskont faiz giderleri (-) 0 35.944 35.944 35.944 6-Enflasyon düzeltm esi zararları (-) 7-D iğer olağan gider ve zararlar (-) 22.223 231.337 13.963 2.216.475 2.461.775 431.394 2.095 27.472 460.961 2.944.959 H -Finansm an giderleri (-) 3.763 227 93.819 204.934 298.980 64.749 52.263 81.823 198.835 501.578 1-K ısa vadeli borçlanm a giderleri (-) 3.763 227 93.819 1.832 95.878 14.072 52.263 236 66.571 166.212 2-U zun vadeli borçlanm a giderleri (-) 203.102 203.102 50.677 81.587 132.264 335.366 O lağan kâr veya zararı 46.690 2.495.600 59.030 3.403.025 5.957.655 (411.032) 375.162 328.273 292.403 6.296.748 I-O lağan dışı gelir ve kârlar 6.738 367.948 62.943 2.419.747 2.850.638 676.315 41.111 17.145 734.571 3.591.947 J-O lağandışı gider ve zararlar (-) 37.605 282.675 369.193 3.331.372 3.983.240 494.691 200.271 16.042 711.004 4.731.849 D önem kârı veya zararı 15.823 2.580.873 (247.220) 2.491.400 4.825.053 (229.408) 216.002 329.376 315.970 5.156.846 K -D önem kârı vergi ve diğer yasal yüküm lülük karşılıkları (-) 507.984 28.146 560.563 1.096.693 252.296 36.932 1.003 290.231 1.386.924 D önem net kârı veya zararı 15.823 2.072.889 (275.366) 1.930.837 3.728.360 (481.704) 179.070 328.373 25.739 3.769.922 () M ali kuruluşlar hariç K İT toplam ı G elir ve giderler Tarım Sanayi H izm etler Genel Rapor • 2012 134

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 70

• 2012 yılı dönem sonucunun oluşum u () (Bin TL) M aden İm alat Enerji San. top. U laş.-hab. Ticaret D iğer hizm . H iz.top. A -Brüt satışlar 385.004 7.600.778 5.883.384 58.192.644 71.676.806 43.388.958 6.824.351 1.323.002 51.536.311 123.598.121 1-Y urt içi satışlar 358.345 6.170.599 5.725.868 45.471.764 57.368.231 40.453.455 6.012.334 1.274.545 47.740.334 105.466.910 2-Y urt dışı satışlar 12.162 1.430.179 157.516 1.587.695 1.912.956 183.467 48.331 2.144.754 3.744.611 3-D iğer gelirler 14.497 12.720.880 12.720.880 1.022.547 628.550 126 1.651.223 14.386.600 B-Satış indirim leri (-) 584 224.690 16.515 501.783 742.988 346.502 85.177 3.506 435.185 1.178.757 1- Satıştan iadeler (-) 265 1.063 467.289 468.352 34.380 22.397 3.326 60.103 528.720 2- Satış iskontoları (-) 86 14.567 14.567 57.492 27.133 56 84.681 99.334 3- D iğer indirim ler (-) 233 224.690 885 34.494 260.069 254.630 35.647 124 290.401 550.703 C-N et satışlar 384.420 7.376.088 5.866.869 57.690.861 70.933.818 43.042.456 6.739.174 1.319.496 51.101.126 122.419.364 D -Satışların m aliyeti (-) 241.439 3.912.017 5.143.202 53.307.786 62.363.005 42.873.996 6.181.161 890.127 49.945.284 112.549.728 1-Satılan m am uller m aliyeti (-) 225.360 2.746.723 4.823.938 23.645.681 31.216.342 20 1.738.298 324.833 2.063.151 33.504.853 2- Satılan ticari m allar m aliyeti (-) 8.907 1.057.047 112.047 15.890.980 17.060.074 33.547.461 4.404.923 390.329 38.342.713 55.411.694 3-Satılan hizm et m aliyeti (-) 0 108.247 9.447 1.131.486 1.249.180 9.326.515 30.103 166.310 9.522.928 10.772.108 4-D iğer satışların m aliyeti (-) 7.172 0 197.770 12.639.639 12.837.409 7.837 8.655 16.492 12.861.073 Brüt satış kârı veya zararı 142.981 3.464.071 723.667 4.383.075 8.570.813 168.460 558.013 429.369 1.155.842 9.869.636 E-Faaliyet giderleri (-) 112.116 1.661.413 631.618 2.120.621 4.413.652 1.094.359 261.019 144.749 1.500.127 6.025.895 1-A raştırm a ve geliştirm e giderleri (-) 21 457.580 31.414 488.994 3.345 722 4.067 493.082 2-Pazarlam a, satış ve dağıtım giderleri (-) 7.420 336.891 248.747 1.132.708 1.718.346 60.018 159.942 14.076 234.036 1.959.802 3-G enel yönetim giderleri (-) 104.675 866.942 351.457 987.913 2.206.312 1.030.996 100.355 130.673 1.262.024 3.573.011 Faaliyet kârı veya zararı 30.865 1.802.658 92.049 2.262.454 4.157.161 (925.899) 296.994 284.620 (344.285) 3.843.741 F-D iğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 41.860 1.125.362 110.624 4.057.360 5.293.346 1.650.105 172.703 206.426 2.029.234 7.364.440 1-İştiraklerden tem ettü gelirleri 660.077 8.775 8.202 677.054 2.902 871 3.773 680.827 2-Bağlı ortaklıklardan tem ettü gelirleri 105.062 557.589 662.651 379 379 663.030 3-Faiz gelirleri 474 143.575 38.974 202.663 385.212 233.506 77.488 102.514 413.508 799.194 4-K om isyon gelirleri 884 884 203 2.996 3.199 4.083 5-K onusu kalm ayan karşılıklar 378 2.137 188.030 190.545 18.328 3.371 31.259 52.958 243.503 6-M enkul kıym et satış kârları 33.234 294 33.528 33.528 7-K am biyo kârları 194 26.264 36.795 370.700 433.759 680.920 35.018 659 716.597 1.150.550 8-Reeskont faiz gelirleri 8 8 40.105 40.105 40.113 9-Enflasyon düzeltm esi kârları 10-D iğer olağan gelir ve kârlar 41.192 190.006 23.051 2.730.176 2.943.233 681.012 53.830 30.345 765.187 3.749.612 G -D iğer faal. olağan gider ve zarar(-) 22.272 432.193 49.824 2.711.855 3.193.872 1.070.489 42.272 80.950 1.193.711 4.409.855 1-K om isyon giderleri (-) 1 34 1.940 793 2.767 19.737 182 19.919 22.687 2-K arşılık giderleri (-) 12 14.417 9.286 475.418 499.121 46.600 21.587 15.736 83.923 583.056 3-M enkul kıym et satış zararları (-) 27.425 50 27.475 27.475 4-K am biyo zararları (-) 36 186.405 24.635 19.169 230.209 545.333 18.590 1.566 565.489 795.734 5-Reeskont faiz giderleri (-) 0 35.944 35.944 35.944 6-Enflasyon düzeltm esi zararları (-) 7-D iğer olağan gider ve zararlar (-) 22.223 231.337 13.963 2.216.475 2.461.775 431.394 2.095 27.472 460.961 2.944.959 H -Finansm an giderleri (-) 3.763 227 93.819 204.934 298.980 64.749 52.263 81.823 198.835 501.578 1-K ısa vadeli borçlanm a giderleri (-) 3.763 227 93.819 1.832 95.878 14.072 52.263 236 66.571 166.212 2-U zun vadeli borçlanm a giderleri (-) 203.102 203.102 50.677 81.587 132.264 335.366 O lağan kâr veya zararı 46.690 2.495.600 59.030 3.403.025 5.957.655 (411.032) 375.162 328.273 292.403 6.296.748 I-O lağan dışı gelir ve kârlar 6.738 367.948 62.943 2.419.747 2.850.638 676.315 41.111 17.145 734.571 3.591.947 J-O lağandışı gider ve zararlar (-) 37.605 282.675 369.193 3.331.372 3.983.240 494.691 200.271 16.042 711.004 4.731.849 D önem kârı veya zararı 15.823 2.580.873 (247.220) 2.491.400 4.825.053 (229.408) 216.002 329.376 315.970 5.156.846 K -D önem kârı vergi ve diğer yasal yüküm lülük karşılıkları (-) 507.984 28.146 560.563 1.096.693 252.296 36.932 1.003 290.231 1.386.924 D önem net kârı veya zararı 15.823 2.072.889 (275.366) 1.930.837 3.728.360 (481.704) 179.070 328.373 25.739 3.769.922 () M ali kuruluşlar hariç K İT toplam ı G elir ve giderler Tarım Sanayi H izm etler Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Tarım : TİGEM 32.500 (46.496) (80.181) 21.812 (66.553) (88.800) 102.894 13.069 8.779 135.292 32.397 30.099 142.981 30.865 15.823 M adencilik : ETİ M aden İşl. AŞ 397.518 259.287 292.902 430.690 302.839 315.684 589.942 428.940 439.378 971.183 773.919 841.485 996.283 749.880 779.077 TKİ (Konsolide) 572.953 323.766 196.001 708.943 434.153 424.021 618.489 329.135 340.110 929.083 595.846 513.807 1.221.875 842.318 860.016 TTK (Konsolide) (224.851) (327.855) (381.697) (244.822) (358.454) (386.107) (327.057) (438.252) (456.375) (313.856) (436.453) (460.056) (356.250) (487.073) (529.356) TPAO 918.468 441.214 1.772.396 750.637 89.156 423.475 1.087.879 456.682 1.297.369 1.619.598 545.016 1.792.793 1.602.163 697.533 1.471.136 İmalat : EBK
  (22.557) (35.931) (40.192) (12.971) (32.360) (28.663) 16.303 (8.090) (9.392) (11.730) (49.252) (48.854) 39.121 (21.493) (25.534) M KE 228.200 111.126 (23.966) 234.629 106.119 20.824 291.048 150.244 60.670 422.132 260.280 164.969 376.862 198.411 138.808 Sümer Holding AŞ (1) 637 (18.738) (26.278) 1.401 (18.107) (26.071) 978 (21.121) (23.886) (105) (18.166) (105.101) T. Şeker Fabrikaları AŞ
  84.418 (51.002) 3.193 126.565 (14.661) (8.844) 131.800 (16.668) (59.750) 142.507 (14.756) (134.883) 124.148 (43.845) (198.228) Sümerhalı San.ve Tic. AŞ
  (26) (4.063) (6.496) (173) (2.655) (2.851) T.Elektromekanik San. AŞ
  5.134 (3.144) (10.163) 5.202 (3.679) (11.881) 574 (8.484) (13.534) (7.837) (17.905) (26.236) (10.189) (22.446) (36.862) ÇAY-KUR 124.655 29.143 (8.832) 140.559 31.064 (23.209) 156.001 22.869 (26.991) 98.253 (26.926) (74.557) 171.758 (1.681) (64.828) T.Vagon Sanayi TAŞ 13.596 4.043 49 15.324 5.269 646 17.624 6.530 974 22.699 11.286 2.375 11.192 (1.113) (22.301) T.Lokomotif ve M otor San. TAŞ 21.043 11.190 2.524 18.920 9.687 2.099 23.739 13.242 8.280 23.267 10.071 1.829 25.112 9.409 (4.326) T.Demiryolu M ak.San. TAŞ
  44.837 36.576 35.541 27.796 19.796 16.895 12.553 4.056 725 13.073 3.608 543 (14.602) (23.335) (42.375) Acıpayam Selüloz San. ve Tic. AŞ (2) 999 125 (54) 1.575 584 542 933 (159) (286) 911 (115) (198) DOĞUSAN Boru San. ve Tic. AŞ (227) (815) (1.138) (41) (815) (1.219) 243 (401) (1.264) 33 (846) (1.207) 265 (513) (1.013) T.H. KBİ (1.574) 13.897 (1.569) 9.832 (1.482) 6.255 (1.357) 7.204 (1.345) 9.439 T.H. TDÇİ (107) (155) Enerji : T. Elektrik Tic. ve Taahhüt AŞ (568.086) (587.844) (983.078) 1.764.847 1.742.880 372.131 1.377.605 1.352.936 1.123.540 (396.232) (420.431) (463.228) 1.113.414 1.069.606 859.122 EÜAŞ (Konsolide) 1.044.772 878.520 (576.378) 2.676.618 2.524.675 1.712.325 6.363.221 6.220.884 5.503.061 2.352.385 2.199.407 1.555.094 1.102.023 947.297 573.440 TEDAŞ (Konsolide) 1.178.676 (1.429.404) (1.091.820) 1.068.957 (1.313.904) (894.037) 573.311 (1.153.853) (1.930.330) 1.325.649 (404.498) (178.680) 1.248.200 (596.988) (34.543) T. Elektrik İletim AŞ 68.353 20.943 (78.722) 285.578 234.030 (54.515) 326.343 272.658 469.852 354.156 291.561 311.183 919.438 843.416 1.090.538 Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic. AŞ 43.289 41.216 41.642 (612) (681) (641) 1.642 (714) 2.350 (877) 2.843 Ulaştırma - haberleşme : TDİ 23.704 (6.139) (1.075) 41.995 12.326 20.720 13.397 (20.476) (48.789) 1.839 (31.959) (28.022) 13.085 (21.657) (12.015) BOTAŞ 1.259.160 1.217.443 255.996 3.541.518 3.491.950 4.257.572 553.066 496.518 202.544 (1.502.632) (1.558.160) (1.342.476) (686.748) (771.188) (606.244) TCDD (Füzyon) (523.798) (754.563) (812.218) (524.051) (775.866) (515.868) (598.692) (865.494) (866.337) (542.105) (962.993) (733.327) (737.751) (1.132.199) (877.508) PTT 350.442 113.484 377.292 433.213 49.178 230.051 314.369 38.032 143.624 354.219 2.755 174.039 433.670 52.287 171.445 DHM İ 580.221 528.579 714.183 696.963 626.365 756.893 742.564 666.575 746.303 975.151 885.728 811.075 788.281 672.076 754.756 Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşl. 69.504 29.659 46.310 98.540 54.679 73.943 112.593 53.021 66.983 201.936 134.997 151.217 222.448 148.975 155.028 TÜRKSAT (3.042) (6.453) 140.512 30.400 27.048 88.042 30.542 27.079 78.482 16.994 9.622 162.202 135.475 125.807 185.130
  Çizelge: 71- KİT'lerin 2008-2012 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları 2011 2012 Kuruluşlar (Bin TL) 2008 2009 2010 Sayıştay 135

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem Bürüt satış Faaliyet Dönem kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Ticaret : DM O 76.803 27.994 71.838 76.991 28.245 99.198 98.932 46.663 64.485 142.952 75.984 112.856 135.291 63.081 92.924 TM O 364.882 302.760 (105.417) 295.007 228.275 160.618 467.439 360.051 281.791 485.035 396.129 44.275 220.263 137.244 13.530 Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ 12.718 (5.747) 3.060 53.296 36.773 (39.592) 100.312 74.381 30.583 69.620 36.020 48.739 95.907 56.861 57.304 T. Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ 52.496 3.541 (47.800) 106.552 39.808 52.244 Diğer hizm etler : Gayrim enkul AŞ (3) (200.126) (314.586) (1.091.895) (171.539) (348.484) (534.971) (152.147) (262.643) (661.128) (165.630) (237.748) (316.987) (111.318) (150.607) (163.332) Arıcak Turizm Tic. AŞ
321 216 119 354 (92) (712) (436) (1.050) (377) (495) (573) (376) (519) (591) Bileşim Alternatif Dağ.Kan.ve Öd.Sis. AŞ 6.513 5.085 5.601 4.241 2.680 2.901 9.002 5.923 6.009 4.017 1.194 2.284 4.010 716 1.615 Em lak Konut Gayrim enkul Yatırım Ort. AŞ 705.933 621.293 562.532 506.205 457.631 343.620 748.812 647.403 605.363 306.735 202.579 343.973 499.242 432.716 488.913 FİNTEK-Finansal Teknoloji Hizm . AŞ 8.515 92 458 9.498 79 400 10.058 229 441 11.812 451 705 13.290 904 868 TSE Sojuztest M etroloji ve Kalibrasyon Ltd.Şti. 1.415 259 363 897 (302) (246) TÜBİTAK M arm ara Teknokent AŞ 2.470 836 3.850 4.418 2.404 2.943 3.349 1.868 2.361 4.080 2.471 4.718 4.993 2.854 2.880 Vakıf İnş. Rest. ve Tic. AŞ (66) (1.251) (485) 293 (1.143) (1.546) (1.117) (423) 18 (977) (324) 2.212 1.362 2.004 Halk Gayrim enkul Yatırım Ortaklığı AŞ (1.798) (2.456) (2.296) 28.563 26.290 26.769 16.290 12.311 12.005 Süm er Holding AŞ
637 (18.738) (26.278) 1.401 (18.107) (26.071) 978 (21.121) (23.886) (105) (18.166) (105.101) 1.026 (15.117) (14.986) Bankalar : TH T. Em lak Bankası AŞ 130.528 2.131 35.242 687.129 31.360 T.C. Ziraat Bankası AŞ 2.715.500 4.416.735 4.469.360 2.779.504 3.504.725 İller Bankası AŞ 412.519 474.637 330.378 334.472 393.942 T. Halk Bankası AŞ
1.266.384 2.017.200 2.509.285 2.636.696 3.329.139 T. İhracat Kredi Bankası AŞ 371.031 342.488 256.221 230.256 221.191 T. Kalkınm a Bankası AŞ 45.873 31.447 28.502 23.761 43.630 Diğer m ali kuruluşlar : Halk Sigorta AŞ 6.947 5.793 5.495 (8.932) 16.265 Halk Hayat ve Em eklilik AŞ 26.061 24.370 37.423 43.522 58.644 Halk Yatırım M enkul Değerler AŞ 4.765 11.201 13.860 12.988 12.513 Halk Finansal Kiralam a AŞ 29.973 27.228 Halk Portföy Yönetim i AŞ (315) 583 Halk Faktoring AŞ (333) Kalkınm a Yatırım M enkul Değerler AŞ (4) 69 173 (406) 538 52 T.H. Kalkınm a Yatırım M enkul Değerler AŞ (4)
149 Ziraat Finansal Kiralam a AŞ 16.187 13.806 17.449 21.810 19.401 Ziraat Hayat ve Em eklilik AŞ (94) 62.063 66.626 89.288 Ziraat Sigorta AŞ (704) 17.825 54.146 58.582 Ziraat Portföy Yönetim i AŞ 2.373 2.252 2.369 1.936 811 Ziraat Yatırım M enkul Değerler AŞ 7.717 12.000 11.037 14.422 9.157 (2) 24.01.2012 tarihinde özelleştirildi. (3) 2008-2009 değerleri konsolide. (4) 27.03.2012 tarihinde tasfiyeye girdi. (Bin TL) (1) 2012 yılında diğer hizm etler içinde değerlendirilm iştir. Çizelge: 71- KİT'lerin 2008-2012 dönemi faaliyet ve dönem sonuçları (devam) 2011 2012 Kuruluşlar 2008 2009 2010 Genel Rapor • 2012 136

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin 2012 yılı brüt satışları önceki döneme göre %24 oranında artarak 123,6 milyar TL’ye yükselmiş, buna karşılık satışların maliyeti ve faaliyet giderlerinde sırasıyla %24,3 ve %4,5 oranlarındaki artış sonucu faaliyet kârı %63 seviyesinde artarak 3,8 milyar TL’ye yükselmiştir. Faaliyet kârındaki yükseliş, dönem kârını da etkilemiş ve KİT’lerin 2012 yılı dönem kârı önceki yıla göre %64 artışla 5,2 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin 2011 yılı gelir tablosunda 1,1 milyar TL düzeyinde gerçekleşen kambiyo zararları, döviz kurlarında yaşanan dalgalanmalara paralel olarak 2012 yılında %26,5 oranında azalarak 795,7 milyon TL’ye gerilemiştir. Finansman giderleri de %68,2 azalışla 501,6 milyon TL tutarında gerçekleşmiştir. Diğer faaliyetlerden olağan dışı gelir ve kârlar, önceki döneme göre %70,5 azalışla 3,6 milyar TL olarak gerçekleşirken; diğer faaliyetlerden olağan dışı gider ve zararlar %64,3 oranında azalarak 4,7 milyar TL’ye gerilemiştir. Vergi karşılıkları %6,6 oranında artarak 1,4 milyar TL tutarında tahakkuk etmiştir. Bu gelişmelere bağlı olarak KİT’lerin 2012 yılı net dönem kârı önceki döneme göre %104,6 artış göstererek 3,8 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. 2003 yılı sabit fiyatları bazında 2012 yılı dönem kârı 2,5 milyar TL, dönem net kârı ise 1,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin kuruluş bazında 2012 yılı kârlılık performansları ile faaliyet dönemi içerisinde sektörü ve/veya kuruluşu etkileyen önemli gelişmelerin yanı sıra, seçilmiş mali rasyolar yardımıyla bunların mali yapılarına ilişkin olarak kamuoyunun bilgilendirilmesini amaçlayan değerlendirmelere raporun “Mali Durum ve Finansman” bölümünde yer verilmiştir. c)Finansman giderleri: KİT’lerin 2008-2012 yıllarına ait finansman giderleri cari fiyatlarla 72/a sayılı, 2003 yılı fiyatlarıyla 72/b, 2012 yılı finansman giderlerinin sektörler itibarıyla ayrıntısı 73, 2008- 2012 yıllarında tahakkuk eden finansman giderlerinin, sektörler itibarıyla faiz, kredi komisyonları ve kur farkları olarak ayrıntısına 74 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 137

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge: 72/a - 2008-2012 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 449.705 278.662 321.866 396.226 166.497 (229.729) (58,0) Kâr ve zarar hesabına alınan 3.110.736 2.431.546 891.530 1.578.153 657.894 (920.259) (58,3) Yatırım bedellerine giren 246.318 83.623 254.616 497.001 48.021 (448.980) (90,3) Toplam 3.806.759 2.793.831 1.468.012 2.471.380 872.412 (1.598.968) (64,7) 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 326.548 927.082 78.487 855.966 271.301 (584.665) (68,3) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) Öteki KİT'ler 13.541 34.339 0 259 795 536
İç borçlar için başkaca yerler 1.073.033 866.681 367.852 326.143 345.597 19.454 6,0
Dış borçlar için verilen 2.393.637 965.729 1.021.673 1.289.012 254.696 (1.034.316) (80,2) Diğer 23 Toplam 3.806.759 2.793.831 1.468.012 2.471.380 872.412 (1.598.968) (64,7) () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge : 72/b - 2008-20121 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 287.738 168.315 178.566 193.972 79.557 (114.415) (59,0) Kâr ve zarar hesabına alınan 1.990.362 1.468.680 494.607 772.582 314.361 (458.221) (59,3) Yatırım bedellerine giren 157.603 50.509 141.257 243.306 22.946 (220.360) (90,6) Toplam 2.435.702 1.687.504 814.431 1.209.859 416.864 (792.996) (65,5) 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 208.937 559.967 43.543 419.037 129.635 (289.401) (69,1) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) 0
Öteki KİT'ler 20.741 0 127 380 253
İç borçlar için başkaca yerler 686.565 523.485 204.079 159.663 165.136 5.473 3,4
Dış borçlar için verilen 1.531.536 583.311 566.809 631.033 121.701 (509.332) (80,7) Diğer Toplam 2.427.038 1.687.504 814.431 1.209.859 416.853 (793.007) (65,5) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Genel Rapor • 2012 138

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge: 72/a - 2008-2012 yılları finansman giderleri (Cari fiyatlarla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 449.705 278.662 321.866 396.226 166.497 (229.729) (58,0) Kâr ve zarar hesabına alınan 3.110.736 2.431.546 891.530 1.578.153 657.894 (920.259) (58,3) Yatırım bedellerine giren 246.318 83.623 254.616 497.001 48.021 (448.980) (90,3) Toplam 3.806.759 2.793.831 1.468.012 2.471.380 872.412 (1.598.968) (64,7) 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 326.548 927.082 78.487 855.966 271.301 (584.665) (68,3) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) Öteki KİT'ler 13.541 34.339 0 259 795 536
İç borçlar için başkaca yerler 1.073.033 866.681 367.852 326.143 345.597 19.454 6,0
Dış borçlar için verilen 2.393.637 965.729 1.021.673 1.289.012 254.696 (1.034.316) (80,2) Diğer 23 Toplam 3.806.759 2.793.831 1.468.012 2.471.380 872.412 (1.598.968) (64,7) () Mali kuruluşlar hariç. Çizelge : 72/b - 2008-20121 yılları finansman giderleri (2003 yılı fiyatlarıyla) () Tutar % 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren 287.738 168.315 178.566 193.972 79.557 (114.415) (59,0) Kâr ve zarar hesabına alınan 1.990.362 1.468.680 494.607 772.582 314.361 (458.221) (59,3) Yatırım bedellerine giren 157.603 50.509 141.257 243.306 22.946 (220.360) (90,6) Toplam 2.435.702 1.687.504 814.431 1.209.859 416.864 (792.996) (65,5) 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından : Hazineye 208.937 559.967 43.543 419.037 129.635 (289.401) (69,1) T.İhracat Kredi Bankası (Eximbank) 0
Öteki KİT'ler 20.741 0 127 380 253
İç borçlar için başkaca yerler 686.565 523.485 204.079 159.663 165.136 5.473 3,4
Dış borçlar için verilen 1.531.536 583.311 566.809 631.033 121.701 (509.332) (80,7) Diğer Toplam 2.427.038 1.687.504 814.431 1.209.859 416.853 (793.007) (65,5) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 73- 2012 yılı finansman giderleri () Maden İmalat Enerji San. top. Ulaş.-hab. Ticaret Diğ. hiz. Hiz.top. 1- Kaydedildiği hesaplar bakımından: İşletme maliyetine giren 14.773 14.773 151.724 151.724 166.497
Kar ve zarar hesabına alınan 3.763 230 93.820 204.934 298.984 201.256 71.948 81.943 355.147 657.894
Yatırım bedellerine giren 291 26.086 26.377 14.258 7.386 21.644 48.021 Toplam 3.763 230 108.884 231.020 340.134 215.514 223.672 89.329 528.515 872.412 2- Ödendiği yada alacak kaydedildiği yerler bakımından: Hazineye 40.105 151.724 79.472 271.301 271.301
T.İhracat Kredi Bankası Öteki KİT'ler 795 795 795
İç borçlar için başkaca yerler 3.763 222 108.884 480 109.586 150.578 71.933 9.737 232.248 345.597
Dış borçlar için verilen 229.745 229.745 24.831 120 24.951 254.696
Diğer 8 8 15 15 23 Toplam 3.763 230 108.884 231.020 340.134 215.514 223.672 89.329 528.515 872.412 () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Tarım Verilen faiz, komisyon ve kur farkları Hizmetler KİT toplamı Sanayi Sayıştay 139

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge : 74 - Finansman giderlerinin ayrıntısı () 2008 2009 2010 Faiz Kredi Kur Toplam Faiz Kredi Kur Toplam Faiz Kredi Kur Toplam Kredi Kur Kredi Kur kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı Tarım 492 492 2.341 2.341 2.110 2.110 3.146 58 3.204 3.763 3.763 Sanayi: -Madencilik 107.821 47 1 107.869 65.411 40 65.451 25.718 223 25.941 8.649 260 8.909 8 222 230 -İmalat 45.338 47.967 93.305 27.832 480 28.312 35.614 4.641 40.255 117.713 14 34.305 152.032 104.924 3.960 108.884 -Enerji 233.030 5.500 1.528.623 1.767.153 591.001 288 556.210 1.147.499 390.205 552.035 942.240 132.928 992 759.697 893.617 84.776 44 146.200 231.020 Sanayi toplamı 386.189 5.547 1.576.591 1.968.327 684.244 328 556.690 1.241.262 451.537 223 556.676 1.008.436 259.290 1.266 794.002 1.054.558 189.708 266 150.160 340.134 Hizmetler: -Ulaş.-haberleşme 796.445 1.430 267.968 1.065.843 1.164.303 1.766 32.039 1.198.108 120.456 1.429 20.263 142.148 87.752 1.351 480.110 569.213 196.870 1.128 17.516 215.514 -Ticaret 510.176 49 261.872 772.097 340.625 12 11.483 352.120 315.302 16 315.318 422.689 286 312.729 735.704 203.614 1.691 18.367 223.672 -Diğer hizmetler 108.701 108.701 89.148 61 120 89.329 Hizmetler toplamı 1.306.621 1.479 529.840 1.837.940 1.504.928 1.778 43.522 1.550.228 435.758 1.445 20.263 457.466 619.142 1.637 792.839 1.413.618 489.632 2.880 36.003 528.515 KİT toplamı 1.693.302 7.026 2.106.431 3.806.759 2.191.513 2.106 600.212 2.793.831 889.405 1.668 576.939 1.468.012 881.578 2.961 1.586.841 2.471.380 683.103 3.146 186.163 872.412 () Mali kuruluşlar hariç. Sektörler Faiz Toplam (Bin TL) 2011 2012 Toplam Faiz Genel Rapor • 2012 140

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge : 74 - Finansman giderlerinin ayrıntısı () 2008 2009 2010 Faiz Kredi Kur Toplam Faiz Kredi Kur Toplam Faiz Kredi Kur Toplam Kredi Kur Kredi Kur kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı kom. farkı Tarım 492 492 2.341 2.341 2.110 2.110 3.146 58 3.204 3.763 3.763 Sanayi: -Madencilik 107.821 47 1 107.869 65.411 40 65.451 25.718 223 25.941 8.649 260 8.909 8 222 230 -İmalat 45.338 47.967 93.305 27.832 480 28.312 35.614 4.641 40.255 117.713 14 34.305 152.032 104.924 3.960 108.884 -Enerji 233.030 5.500 1.528.623 1.767.153 591.001 288 556.210 1.147.499 390.205 552.035 942.240 132.928 992 759.697 893.617 84.776 44 146.200 231.020 Sanayi toplamı 386.189 5.547 1.576.591 1.968.327 684.244 328 556.690 1.241.262 451.537 223 556.676 1.008.436 259.290 1.266 794.002 1.054.558 189.708 266 150.160 340.134 Hizmetler: -Ulaş.-haberleşme 796.445 1.430 267.968 1.065.843 1.164.303 1.766 32.039 1.198.108 120.456 1.429 20.263 142.148 87.752 1.351 480.110 569.213 196.870 1.128 17.516 215.514 -Ticaret 510.176 49 261.872 772.097 340.625 12 11.483 352.120 315.302 16 315.318 422.689 286 312.729 735.704 203.614 1.691 18.367 223.672 -Diğer hizmetler 108.701 108.701 89.148 61 120 89.329 Hizmetler toplamı 1.306.621 1.479 529.840 1.837.940 1.504.928 1.778 43.522 1.550.228 435.758 1.445 20.263 457.466 619.142 1.637 792.839 1.413.618 489.632 2.880 36.003 528.515 KİT toplamı 1.693.302 7.026 2.106.431 3.806.759 2.191.513 2.106 600.212 2.793.831 889.405 1.668 576.939 1.468.012 881.578 2.961 1.586.841 2.471.380 683.103 3.146 186.163 872.412 () Mali kuruluşlar hariç. Sektörler Faiz Toplam (Bin TL) 2011 2012 Toplam Faiz Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılı finansman giderleri yıl içinde döviz kurlarında yaşanan dalgalanmalara paralel olarak önceki döneme göre %64,7 oranında azalışla 872,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Finansman giderlerinin ağırlıklı olarak %82,3 oranında 718,2 milyon TL’si yedi kuruluşa ilişkin olup; bunlar TMO, TCDD, EÜAŞ, TEİAŞ, BOTAŞ, Emlak GYO ve TÜRKŞEKER’dir. Geriye kalan %17,7 oranında 154,2 milyon TL’si de diğer KİT’lere ait bulunmaktadır. Yukarıda adı geçen kuruluşların finansman giderleri; -TMO’da hububat piyasasındaki regülasyon görevi münasebetiyle zaman zaman programın üzerinde alım yapılmasına bağlı olarak ortaya çıkan finansman yükünden, -EÜAŞ’ta 2007 yılında DSİ’den devralınan hidroelektrik santrallerine ilişkin dış kredilerin ödenmesi ve diğer yatırım projeleri için temin edilen kredilerden, -Diğer kuruluşlarda ise yatırım projelerinin finansman gereğinden, kaynaklanmıştır. KİT’lerin kısa ve uzun süreler için kullandığı yabancı kaynaklara ilişkin olarak 2012 yılında tahakkuk eden yaklaşık 872,4 milyon TL tutarındaki finansman giderinin %78,3’ünü faiz, geriye kalan %21,7’sini kur farkı ve komisyon giderleri oluşturmaktadır. KİT statüsündeki kuruluşların 2008-2012 yılları kâr ve zarar hesaplarında yer alan finansman giderlerinin, cari yıl ve 2003 yılı sabit fiyatlarıyla faaliyet ve dönem sonuçlarına etkisi 75 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 75- KİT'lerin finansman giderlerinin dönem sonucuna etkisi () Finansman giderleri dönem sonucu ilişkisi Tutar % Cari fiyatlarla: -Faaliyet sonucu 789.045 7.080.828 8.161.980 2.357.401 3.843.741 1.486.340 63,0 -Finansman giderleri 3.110.736 2.431.546 891.530 1.578.153 657.894 (920.259) (58,3) -Dönem sonucu (1.354.287) 6.408.471 6.748.285 3.144.074 5.156.846 2.012.772 64,0 2003 yılı fiyatlarıyla: -Faaliyet sonucu 504.860 4.276.895 4.528.144 1.154.061 1.836.650 682.589 59,1 -Finansman giderleri 1.990.362 1.468.680 494.607 772.582 314.361 (458.221) (59,3) -Dönem sonucu (866.522) 3.870.785 3.743.847 1.539.176 2.464.089 924.914 60,1 () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Son iki yıl farkı2008 2009 2010 20122011 Yatırım projelerinden kaynaklanan finansman maliyetleri ile diğer borçlanma maliyetine ilişkin tahakkuk eden faiz, kur farkı ve komisyon giderleri, varlıkların maliyet bedellerine ya da netice hesaplarına aktarılmaktadır. Bu çerçevede 2012 yılında yaklaşık Sayıştay 141

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 872,4 milyon TL olarak tahakkuk eden finansman giderinin %75,4 oranında 657,9 milyon TL’si netice hesaplarında yansıtılmıştır. d) Kamu iktisadi teşebbüslerinin genel ekonomi ile ilişkileri: KİT’lerden bütçeye yapılan ödemelerin ağırlıklı olarak büyük bölümünü vergi ve diğer kanuni yükümlülükler oluşturmaktadır. Söz konusu yükümlülükler, KİT’lerin doğrudan mükellef olduğu ödemelerle birlikte üçüncü şahısların ya da KİT personelinin mükellef olduğu kanuni yükümlülüklerden, ödenmesi hususunda KİT’lerin sorumlu olduğu ödemeleri kapsamaktadır. 2012 yılında KİT’lerin vergi tahakkuku tutarı önceki dönemin %25,6 oranında fazlasıyla 16,3 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. KİT’ler tarafından 2012 yılında mal ve hizmet ihracatından 3,3 milyar TL tutarında döviz geliri sağlanmış, ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 36,4 milyar TL döviz cinsinden ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleriyle, görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında; KİT’lerin 2012 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin TL cinsinden toplam tutarı 15,4 milyar TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 40,8 milyar TL’dir. Bu işlemler sonucu oluşan denge farkı 2012 yılında dış aleme ödenen lehine 25,4 milyar TL’dir. KİT’lerin dış ödemeler dengesine etkileri sektörler itibarıyla incelendiğinde; madencilik, diğer hizmetler ve mali kuruluşların sermaye hareketleri hariç diğer sektörlerin tamamının döviz çıktılarının daha fazla olduğu görülmektedir. Ulaştırma-haberleşme sektöründeki 34,9 milyar TL tutarındaki ithalat bedelinin 34,3 milyar TL’si BOTAŞ’ın dışalımına ait bulunmaktadır. KİT’lerin 2012 yılında üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 29,2 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. Bu değere sübvansiyonlar, hazine yardımları, vergi iadeleri ile diğer yardım ve bağışların negatif etkisi; tüketicilere yansıtılan vergi ve fonların pozitif etkisiyle hesaplanan alıcı fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı ise 33,3 milyar TL düzeyindedir. Dış aleme ödenen giderler ve dış alemden sağlanan gelirlerin net sonucunun hesaba katılmasıyla birlikte KİT’lerin 2012 yılı alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı 33,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 76, 2012 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 76/a, 2008-2012 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 77, 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 77/a, 2008-2012 yıllarında üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı 78, 2012 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 78/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 142

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 872,4 milyon TL olarak tahakkuk eden finansman giderinin %75,4 oranında 657,9 milyon TL’si netice hesaplarında yansıtılmıştır. d) Kamu iktisadi teşebbüslerinin genel ekonomi ile ilişkileri: KİT’lerden bütçeye yapılan ödemelerin ağırlıklı olarak büyük bölümünü vergi ve diğer kanuni yükümlülükler oluşturmaktadır. Söz konusu yükümlülükler, KİT’lerin doğrudan mükellef olduğu ödemelerle birlikte üçüncü şahısların ya da KİT personelinin mükellef olduğu kanuni yükümlülüklerden, ödenmesi hususunda KİT’lerin sorumlu olduğu ödemeleri kapsamaktadır. 2012 yılında KİT’lerin vergi tahakkuku tutarı önceki dönemin %25,6 oranında fazlasıyla 16,3 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. KİT’ler tarafından 2012 yılında mal ve hizmet ihracatından 3,3 milyar TL tutarında döviz geliri sağlanmış, ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 36,4 milyar TL döviz cinsinden ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleriyle, görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında; KİT’lerin 2012 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin TL cinsinden toplam tutarı 15,4 milyar TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 40,8 milyar TL’dir. Bu işlemler sonucu oluşan denge farkı 2012 yılında dış aleme ödenen lehine 25,4 milyar TL’dir. KİT’lerin dış ödemeler dengesine etkileri sektörler itibarıyla incelendiğinde; madencilik, diğer hizmetler ve mali kuruluşların sermaye hareketleri hariç diğer sektörlerin tamamının döviz çıktılarının daha fazla olduğu görülmektedir. Ulaştırma-haberleşme sektöründeki 34,9 milyar TL tutarındaki ithalat bedelinin 34,3 milyar TL’si BOTAŞ’ın dışalımına ait bulunmaktadır. KİT’lerin 2012 yılında üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 29,2 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. Bu değere sübvansiyonlar, hazine yardımları, vergi iadeleri ile diğer yardım ve bağışların negatif etkisi; tüketicilere yansıtılan vergi ve fonların pozitif etkisiyle hesaplanan alıcı fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı ise 33,3 milyar TL düzeyindedir. Dış aleme ödenen giderler ve dış alemden sağlanan gelirlerin net sonucunun hesaba katılmasıyla birlikte KİT’lerin 2012 yılı alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı 33,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 76, 2012 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 76/a, 2008-2012 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 77, 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 77/a, 2008-2012 yıllarında üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı 78, 2012 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 78/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge : 76 - KİT'lerin 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri Tutar (% ) A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1-Gelirden alınan :

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi 1.637.867 3.289.302 3.466.953 2.112.189 3.722.821 1.610.632 76,3
• Fonlar
• Diğer Toplam (1) 1.637.867 3.289.302 3.466.953 2.112.189 3.722.821 1.610.632 76,3 2-Servetten alınan :
• M otorlu taşıtlar vergisi 7.201 6.018 6.220 6.499 6.301 (198) (3,0)
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 34.891 47.810 76.192 91.497 87.102 (4.395) (4,8)
• Diğer 948 636 Toplam (2) 42.092 53.828 82.412 98.944 94.039 (4.905) (5,0) 3-M al ve hizmetten alınan : (Dolaylı vergiler)
• KDV 3.205.501 5.679.420 5.883.326 2.567.103 3.915.866 1.348.763 52,5
• Özel tüketim vergisi 3.325.129 795.287 719.626 1.014.149 1.170.443 156.294 15,4
• Banka ve sigorta muamele vergisi 368.331 429.485 628.628 282.690 82.193 (200.497) (70,9)
• Damga vergisi 79.701 85.783 109.579 89.772 203.613 113.841 126,8
• Dış ticarette ödenen vergiler 5.728 687 2.098 19.670 52 (19.618) (99,7)
• Harçlar 7.740 10.959 99.162 125.754 146.400 20.646 16,4
• Belediyelere ödenen(Emlak vergisi dışında) vergi resim ve harçlar 5.983 6.003 8.757 13.512 16.468 2.956 21,9
• Özel iletişim vergisi 2.527 14.495 16.566 21.636 29.249 7.613 35,2
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi
• Haberleşme vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 22.376 22.441 294.303 394.422 84.989 (309.433) (78,5) Toplam (3) 7.023.016 7.044.560 7.762.045 4.528.708 5.649.273 1.120.565 24,7 Toplam (2+3) 7.065.108 7.098.388 7.844.457 4.627.652 5.743.312 1.115.660 24,1 Toplam (A) 8.702.975 10.387.690 11.311.410 6.739.841 9.466.133 2.726.292 40,5 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
• Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 1.362.790 1.418.997 1.471.967 1.721.969 1.867.802 145.833 8,5
• Yüklenici , üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 3.016.968 2.738.249 2.446.108 2.797.359 2.870.502 73.143 2,6 -Tevkif edilen KDV 65.756 229.155 263.437 360.750 472.202 111.452 30,9
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 755.249 599.567 515.711 659.677 143.966
• Fonlar
• Diğerleri 1.027.244 118.549 477.212 893.687 954.813 61.126 6,8 Toplam (B) 5.472.758 5.260.199 5.258.291 6.289.476 6.824.996 535.520 8,5 Genel toplam (A+B) 14.175.733 15.647.889 16.569.701 13.029.317 16.291.129 3.261.812 25,0
  (Bin TL) Vergi türleri 2011 2012 Son iki yıl farkı 2008 2009 2010 Sayıştay 143

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge : 76/a - 2012 yılında tahakkuk eden vergiler (Bin TL) M adencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1-Gelirden alınan

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi 507.984 29.422 560.563 1.097.969 252.296 36.932 1.003 290.231 2.334.621 3.722.821 -Fonlar -Diğer Toplam (1) 507.984 29.422 560.563 1.097.969 252.296 36.932 1.003 290.231 2.334.621 3.722.821 2-Servetten alınan :
• M otorlu taşıtlar vergisi 242 1.374 702 1.068 3.144 1.664 250 68 1.982 933 6.301
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 906 7.980 21.683 16.358 46.021 13.643 5.661 13.420 32.724 7.451 87.102 -Diğer 198 80 278 11 145 156 202 636 Toplam (2) 1.148 9.552 22.465 17.426 49.443 15.318 5.911 13.633 34.862 8.586 94.039 3-M al ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 773.354 168.509 2.168.145 3.110.008 586.923 82.185 22.456 691.564 114.294 3.915.866 -Özel tüketim vergisi 11.664 11.664 937.036 221.586 1.158.622 157 1.170.443
• Banka ve sigorta muamele vergisi 618 618 81.575 82.193
• Damga vergisi 547 5.774 9.852 37.987 53.613 103.317 23.848 10.775 137.940 11.513 203.613
• Dış ticarette ödenen vergiler 52 52
• Harçlar 221 511 866 491 1.868 8.519 391 6.621 15.531 128.780 146.400
• Belediyelere ödenen(Emlak vergisi dışında) vergi, rsim ve harçlar 23 2.863 1.498 1.614 5.975 4.412 207 272 4.891 5.579 16.468 -Özel iletişim vergisi 113 149 100 249 28.739 117 28.856 31 29.249
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi
• Haberleşme vergisi
• Fonlar -Diğer 66 38.800 453 426 39.679 312 5 317 44.927 84.989 Toplam (3) 970 832.966 181.327 2.208.763 3.223.056 1.669.876 328.334 40.129 2.038.339 386.908 5.649.273 Toplam (2+3) 2.118 842.518 203.792 2.226.189 3.272.499 1.685.194 334.245 53.762 2.073.201 395.494 5.743.312 Toplam (A) 2.118 1.350.502 233.214 2.786.752 4.370.468 1.937.490 371.177 54.765 2.363.432 2.730.115 9.466.133 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
• Personelden kesilen edilen gelir ve damga vergisi 19.198 172.422 225.933 303.120 701.475 625.505 32.471 25.531 683.507 463.622 1.867.802
• Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 9.449 106.292 76.503 201.095 383.890 225.446 68.569 5.939 299.954 2.177.209 2.870.502 -Tevkif edilen KDV 21.255 45.733 16.773 112.089 174.595 174.354 31.852 10.713 216.919 59.433 472.202
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 309 11.518 647.849 659.676 1 1 659.677
• Fonlar
• Diğerleri 81.487 3.443 777 85.707 86.618 37.533 622 124.773 744.333 954.813 Toplam (B) 49.902 406.243 334.170 1.264.930 2.005.343 1.111.923 170.425 42.806 1.325.154 3.444.597 6.824.996 Genel toplam (A+B) 52.020 1.756.745 567.384 4.051.682 6.375.811 3.049.413 541.602 97.571 3.688.586 6.174.712 16.291.129 M ali kur. KİT toplamı Tarım Vergi türleri Sanayi Hizmetler Genel Rapor • 2012 144

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge : 76/a - 2012 yılında tahakkuk eden vergiler (Bin TL) M adencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1-Gelirden alınan

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi 507.984 29.422 560.563 1.097.969 252.296 36.932 1.003 290.231 2.334.621 3.722.821 -Fonlar -Diğer Toplam (1) 507.984 29.422 560.563 1.097.969 252.296 36.932 1.003 290.231 2.334.621 3.722.821 2-Servetten alınan :
• M otorlu taşıtlar vergisi 242 1.374 702 1.068 3.144 1.664 250 68 1.982 933 6.301
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 906 7.980 21.683 16.358 46.021 13.643 5.661 13.420 32.724 7.451 87.102 -Diğer 198 80 278 11 145 156 202 636 Toplam (2) 1.148 9.552 22.465 17.426 49.443 15.318 5.911 13.633 34.862 8.586 94.039 3-M al ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 773.354 168.509 2.168.145 3.110.008 586.923 82.185 22.456 691.564 114.294 3.915.866 -Özel tüketim vergisi 11.664 11.664 937.036 221.586 1.158.622 157 1.170.443
• Banka ve sigorta muamele vergisi 618 618 81.575 82.193
• Damga vergisi 547 5.774 9.852 37.987 53.613 103.317 23.848 10.775 137.940 11.513 203.613
• Dış ticarette ödenen vergiler 52 52
• Harçlar 221 511 866 491 1.868 8.519 391 6.621 15.531 128.780 146.400
• Belediyelere ödenen(Emlak vergisi dışında) vergi, rsim ve harçlar 23 2.863 1.498 1.614 5.975 4.412 207 272 4.891 5.579 16.468 -Özel iletişim vergisi 113 149 100 249 28.739 117 28.856 31 29.249
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi
• Haberleşme vergisi
• Fonlar -Diğer 66 38.800 453 426 39.679 312 5 317 44.927 84.989 Toplam (3) 970 832.966 181.327 2.208.763 3.223.056 1.669.876 328.334 40.129 2.038.339 386.908 5.649.273 Toplam (2+3) 2.118 842.518 203.792 2.226.189 3.272.499 1.685.194 334.245 53.762 2.073.201 395.494 5.743.312 Toplam (A) 2.118 1.350.502 233.214 2.786.752 4.370.468 1.937.490 371.177 54.765 2.363.432 2.730.115 9.466.133 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar :
• Personelden kesilen edilen gelir ve damga vergisi 19.198 172.422 225.933 303.120 701.475 625.505 32.471 25.531 683.507 463.622 1.867.802
• Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 9.449 106.292 76.503 201.095 383.890 225.446 68.569 5.939 299.954 2.177.209 2.870.502 -Tevkif edilen KDV 21.255 45.733 16.773 112.089 174.595 174.354 31.852 10.713 216.919 59.433 472.202
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi 309 11.518 647.849 659.676 1 1 659.677
• Fonlar
• Diğerleri 81.487 3.443 777 85.707 86.618 37.533 622 124.773 744.333 954.813 Toplam (B) 49.902 406.243 334.170 1.264.930 2.005.343 1.111.923 170.425 42.806 1.325.154 3.444.597 6.824.996 Genel toplam (A+B) 52.020 1.756.745 567.384 4.051.682 6.375.811 3.049.413 541.602 97.571 3.688.586 6.174.712 16.291.129 M ali kur. KİT toplamı Tarım Vergi türleri Sanayi Hizmetler Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 145 Çizelge: 77 - KİT'ler tarafından 2008 - 2012 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler Tutar (%) Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 1.689.831 2.001.237 2.625.515 3.460.433 3.306.772 (153.661) (4,4) 2-Sermaye hareketlerinden 1.473.328 911.247 4.135.152 4.273.359 10.122.753 5.849.394 136,9 3-Görünmeyen işlemlerden 1.260.025 2.807.726 688.928 423.068 1.932.434 1.509.366 356,8 Toplam (1) 4.423.184 5.720.210 7.449.595 8.156.860 15.361.959 7.205.099 88,3 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 21.722.760 15.156.393 17.471.091 28.741.875 36.441.631 7.699.756 26,8 2-Sermaye hareketlerine 1.781.853 347.005 2.317.045 2.555.371 3.005.924 450.553 17,6 3-Görünmeyen işlemlere 1.793.555 1.141.234 841.400 954.771 1.327.277 372.506 39,0 Toplam (2) 25.298.168 16.644.632 20.629.536 32.252.017 40.774.832 8.522.815 26,4 Denge farkı (+) 1.825.766 2.221.428 4.547.725 3.959.308 10.169.806 6.210.498 156,9 Denge farkı (-) (22.700.750) (13.145.850) (17.727.666) (28.054.465) (35.582.679) (7.528.214) 26,8 Denge farkı (20.874.984) (10.924.422) (13.179.941) (24.095.157) (25.412.873) (1.317.716) 5,5 (Bin TL) Dış ödemeler dengesine etki 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Sayıştay 145

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 146 Çizelge:77/a- 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizler (Bin TL) Madencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 12.162 1.430.179 157.516 1.587.695 1.473.973 183.356 48.015 1.705.344 1.571 3.306.772 2-Sermaye hareketlerinden 244.596 149.776 394.372 23.643 23.643 9.704.738 10.122.753 3-Görünmeyen işlemlerden 1.351.965 246 1.352.211 486.948 736 487.684 92.539 1.932.434 Toplam (1) 12.162 3.026.740 157.762 149.776 3.334.278 1.984.564 183.356 48.751 2.216.671 9.798.848 15.361.959 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 34.116 285.595 487.228 169.342 942.165 34.871.612 386.332 27 35.257.971 207.379 36.441.631 2-Sermaye hareketlerine 852.824 487.206 1.340.030 144.110 1.016 145.126 1.520.768 3.005.924 3-Görünmeyen işlemlere 650.125 142.552 792.677 92.829 382 93.211 441.389 1.327.277 Toplam 34.116 1.788.544 487.228 799.100 3.074.872 35.108.551 386.332 1.425 35.496.308 2.169.536 40.774.832 Denge farkı (+) 1.424.691 41.632 32.861 1.499.184 810.027 183.356 47.927 1.041.310 7.629.312 10.169.806 Denge farkı (-) (21.954) (186.495) (371.098) (682.185) (1.239.778) (33.934.014) (386.332) (601) (34.320.947) (35.582.679) Denge farkı (21.954) 1.238.196 (329.466) (649.324) 259.406 (33.123.987) (202.976) 47.326 (33.279.637) 7.629.312 (25.412.873) Hizmetler Mali kuruluşlar KİT toplamı Dış ödemeler dengesine etki Tarım Sanayi Genel Rapor • 2012 146

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 9.822.223 10.170.054 10.324.402 11.242.387 12.165.826 923.439 8,2 Verilen faizler (Yurt içi) 2 1.311.946 1.888.139 965.394 1.248.661 720.220 (528.441) (42,3) Verilen bina ve arazi kiraları 3 709.511 251.885 238.666 327.732 368.490 40.758 12,4 Karşılık giderleri 4 1.734.794 2.205.521 1.772.550 2.239.274 3.552.212 1.312.938 58,6 Mevzuat gereğince katılma payları 5 85.798 97.120 112.911 134.018 137.498 3.480 2,6 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 16.064 14.473 28.137 20.742 49.745 29.003 139,8 Geçmiş yıllara aid gider ve zararlar 7 1.134.079 1.042.961 2.094.232 3.665.488 1.027.694 (2.637.794) (72,0) İç sigorta fonu gideri 8 141.518 154.316 142.492 145.298 191.429 46.131 31,7 Amortisman ve tükenme payları 9 3.448.735 3.467.403 3.398.308 4.012.432 4.048.253 35.821 0,9 Dış aleme ödenen giderler 10 1.793.555 1.141.234 841.400 954.771 1.327.277 372.506 39,0 Diğer pozitif etkiler 11 6.491.690 5.297.073 8.350.213 12.591.416 7.436.041 (5.155.375) (40,9) Dönem kârı 12 8.906.111 16.269.607 18.473.835 14.044.365 15.623.669 1.579.304 11,2 Toplam (A) 13 35.596.024 41.999.786 46.742.540 50.626.584 46.648.354 (3.978.230) (7,9) B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 705.318 1.097.594 911.996 1.130.653 1.556.425 425.772 37,7 Alınan bina ve arazi kiraları 15 241.175 297.312 393.463 497.405 516.817 19.412 3,9 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 559.068 887.931 1.535.648 1.315.985 701.898 (614.087) (46,7) Geçmiş yıllara ait gelir ve kârlar 17 281.031 228.615 318.804 721.772 452.146 (269.626) (37,4) İştiraklerden alınan kâr payları 18 1.010.163 517.440 902.516 1.683.495 1.509.393 (174.102) (10,3) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 9.036 9.199 13.274 7.970 56.892 48.922 613,8 Dış alemden sağlanan gelirler 20 1.260.025 2.807.726 688.928 423.068 1.932.434 1.509.366 356,8 Diğer negatif etkiler 21 7.695.567 6.315.075 9.461.475 15.943.541 8.096.414 (7.847.127) (49,2) Dönem zararı 22 5.318.563 2.576.498 4.096.512 3.980.371 2.634.375 (1.345.996) (33,8) Toplam (B) 23 17.079.946 14.737.390 18.322.616 25.704.260 17.456.794 (8.247.466) (32,1) Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 18.516.078 27.262.396 28.419.924 24.922.324 29.191.560 4.269.236 17,1 Sübvansiyonlar (-) 25 650.291 1.775.852 3.280.034 1.973.851 1.600.511 (373.340) (18,9) Hazine yardımları (-) 26 493.709 35 (35) Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 266 7.163 303 292.956 9.332 (283.624) (96,8) Vergi iadeleri (-) 28 Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 7.065.108 7.098.388 7.844.457 4.627.652 5.743.312 1.115.660 24,1 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 24.436.920 32.577.769 32.984.044 27.283.134 33.325.029 6.041.895 22,1 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (1.793.555) (1.141.234) (841.400) (954.771) (1.327.277) (372.506) 39,0 Dış alemden sağlanan gelirler 32 1.260.025 2.807.726 688.928 423.068 1.932.434 1.509.366 356,8 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkı 33 23.903.390 34.244.261 32.831.572 26.751.431 33.930.186 7.178.755 26,8
Çizelge: 78 - KİT'lerin 2008 - 2012 yıllarında GSMH'ye katkısı (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sıra no 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Sayıştay 147

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Madencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 189.878 1.663.332 1.643.408 1.841.163 5.147.903 3.840.485 245.833 156.779 4.243.097 9.580.878 2.584.948 12.165.826 Verilen faizler (Yurt içi) 2 3.897 104.924 1.231 106.155 191.139 204.002 89.366 484.507 594.559 125.661 720.220 Verilen bina ve arazi kiraları 3 90.826 3.187 11.926 105.939 48.377 20.947 6.364 75.688 181.627 186.863 368.490 Karşılık giderleri 4 12 14.538 11.596 475.418 501.552 46.600 21.587 20.126 88.313 589.877 2.962.335 3.552.212 Mevzuat gereğince katılma payları 5 706 9.319 6.009 17.269 32.597 33.146 10.099 337 43.582 76.885 60.613 137.498 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 22.649 22.649 4.934 11.800 6 16.740 39.389 10.356 49.745 Geçmiş yıllara aid gider ve zararlar 7 25.013 165.767 185.911 415.032 766.710 162.922 13.463 7.748 184.133 975.856 51.838 1.027.694 İç sigorta fonu gideri 8 13.741 8.152 91.627 113.520 65.191 12.419 77.610 191.130 299 191.429 Amortisman ve tükenme payları 9 50.174 1.049.410 99.917 1.546.585 2.695.912 983.491 117.850 5.117 1.106.458 3.852.544 195.709 4.048.253 Dış aleme ödenen giderler 10 650.125 142.552 792.677 92.829 382 93.211 885.888 441.389 1.327.277 Diğer pozitif etkiler 11 538.317 202.935 2.267.204 3.008.456 1.167.163 180.400 38.697 1.386.260 4.394.716 3.041.325 7.436.041 Dönem karı 12 15.823 3.110.229 148.247 2.525.943 5.784.419 1.266.359 216.002 508.285 1.990.646 7.790.888 7.832.781 15.623.669 Toplam (A) 13 285.503 7.328.253 2.414.286 9.335.950 19.078.489 7.902.636 1.054.402 833.207 9.790.245 29.154.237 17.494.117 46.648.354 B-Negatif etkiler (-) Alınan faizler (Yurt içi) 14 474 144.746 38.974 202.663 386.383 233.505 77.488 102.253 413.246 800.103 756.322 1.556.425 Alınan bina ve arazi kiraları 15 28.258 136.813 2.119 3.467 142.399 312.899 3.424 4.813 321.136 491.793 25.024 516.817 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 379 2.148 188.030 190.557 18.328 3.357 31.259 52.944 243.501 458.397 701.898 Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 149 18.805 9.871 236.121 264.797 117.816 16.004 11.782 145.602 410.548 41.598 452.146 İştiraklerden alınan kar payları 18 763.971 8.775 565.791 1.338.537 2.902 832 3.734 1.342.271 167.122 1.509.393 İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 3.254 123 249 3.626 53.182 77 53.259 56.885 7
56.892 Dış alemden sağlanan gelirler 20 1.351.965 246 1.352.211 486.948 736 487.684 1.839.895 92.539 1.932.434 Diğer negatif etkiler 21 416.944 103.852 2.832.064 3.352.860 1.763.058 83.524 32.658 1.879.240 5.232.100 2.864.314 8.096.414 Dönem zararı 22 529.356 395.467 34.543 959.366 1.495.767 178.909 1.674.676 2.634.042 333 2.634.375 Toplam (B) 23 28.881 3.366.233 561.575 4.062.928 7.990.736 4.484.405 183.874 363.242 5.031.521 13.051.138 4.405.656 17.456.794 Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 256.622 3.962.020 1.852.711 5.273.022 11.087.753 3.418.231 870.528 469.965 4.758.724 16.103.099 13.088.461 29.191.560 Sübvansiyonlar (-) 25

1.011.638 588.873 1.600.511 1.600.511 1.600.511 Hazine yardımları (-) 26

Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 5.482

3.800 50 3.850 9.332 9.332 Vergi iadeleri (-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 2.118 842.518 203.792 2.226.189 3.272.499 1.685.194 334.245 53.762 2.073.201 5.347.818 395.494 5.743.312 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 253.258 4.804.538 2.056.503 7.499.211 14.360.252 4.087.987 615.900 523.677 5.227.564 19.841.074 13.483.955 33.325.029 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (650.125)

(142.552) (792.677) (92.829)

(382) (93.211) (885.888) (441.389) (1.327.277) Dış alemden sağlanan gelirler 32

1.351.965 246

1.352.211 486.948

736 487.684 1.839.895 92.539 1.932.434 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkı 33 253.258 5.506.378 2.056.749 7.356.659 14.919.786 4.482.106 615.900 524.031 5.622.037 20.795.081 13.135.105 33.930.186 Çizelge: 78/a- 2012 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı KİT toplamı Hizmetler Ara toplam Mali kur. Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu
(Gelir yoluyla) Sıra no Tarım Sanayi Genel Rapor • 2012 148

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Madencilik İmalat Enerji Sanayi toplamı Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 189.878 1.663.332 1.643.408 1.841.163 5.147.903 3.840.485 245.833 156.779 4.243.097 9.580.878 2.584.948 12.165.826 Verilen faizler (Yurt içi) 2 3.897 104.924 1.231 106.155 191.139 204.002 89.366 484.507 594.559 125.661 720.220 Verilen bina ve arazi kiraları 3 90.826 3.187 11.926 105.939 48.377 20.947 6.364 75.688 181.627 186.863 368.490 Karşılık giderleri 4 12 14.538 11.596 475.418 501.552 46.600 21.587 20.126 88.313 589.877 2.962.335 3.552.212 Mevzuat gereğince katılma payları 5 706 9.319 6.009 17.269 32.597 33.146 10.099 337 43.582 76.885 60.613 137.498 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 22.649 22.649 4.934 11.800 6 16.740 39.389 10.356 49.745 Geçmiş yıllara aid gider ve zararlar 7 25.013 165.767 185.911 415.032 766.710 162.922 13.463 7.748 184.133 975.856 51.838 1.027.694 İç sigorta fonu gideri 8 13.741 8.152 91.627 113.520 65.191 12.419 77.610 191.130 299 191.429 Amortisman ve tükenme payları 9 50.174 1.049.410 99.917 1.546.585 2.695.912 983.491 117.850 5.117 1.106.458 3.852.544 195.709 4.048.253 Dış aleme ödenen giderler 10 650.125 142.552 792.677 92.829 382 93.211 885.888 441.389 1.327.277 Diğer pozitif etkiler 11 538.317 202.935 2.267.204 3.008.456 1.167.163 180.400 38.697 1.386.260 4.394.716 3.041.325 7.436.041 Dönem karı 12 15.823 3.110.229 148.247 2.525.943 5.784.419 1.266.359 216.002 508.285 1.990.646 7.790.888 7.832.781 15.623.669 Toplam (A) 13 285.503 7.328.253 2.414.286 9.335.950 19.078.489 7.902.636 1.054.402 833.207 9.790.245 29.154.237 17.494.117 46.648.354 B-Negatif etkiler (-) Alınan faizler (Yurt içi) 14 474 144.746 38.974 202.663 386.383 233.505 77.488 102.253 413.246 800.103 756.322 1.556.425 Alınan bina ve arazi kiraları 15 28.258 136.813 2.119 3.467 142.399 312.899 3.424 4.813 321.136 491.793 25.024 516.817 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 379 2.148 188.030 190.557 18.328 3.357 31.259 52.944 243.501 458.397 701.898 Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 149 18.805 9.871 236.121 264.797 117.816 16.004 11.782 145.602 410.548 41.598 452.146 İştiraklerden alınan kar payları 18 763.971 8.775 565.791 1.338.537 2.902 832 3.734 1.342.271 167.122 1.509.393 İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 3.254 123 249 3.626 53.182 77 53.259 56.885 7
56.892 Dış alemden sağlanan gelirler 20 1.351.965 246 1.352.211 486.948 736 487.684 1.839.895 92.539 1.932.434 Diğer negatif etkiler 21 416.944 103.852 2.832.064 3.352.860 1.763.058 83.524 32.658 1.879.240 5.232.100 2.864.314 8.096.414 Dönem zararı 22 529.356 395.467 34.543 959.366 1.495.767 178.909 1.674.676 2.634.042 333 2.634.375 Toplam (B) 23 28.881 3.366.233 561.575 4.062.928 7.990.736 4.484.405 183.874 363.242 5.031.521 13.051.138 4.405.656 17.456.794 Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 256.622 3.962.020 1.852.711 5.273.022 11.087.753 3.418.231 870.528 469.965 4.758.724 16.103.099 13.088.461 29.191.560 Sübvansiyonlar (-) 25

1.011.638 588.873 1.600.511 1.600.511 1.600.511 Hazine yardımları (-) 26

Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 5.482

3.800 50 3.850 9.332 9.332 Vergi iadeleri (-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 2.118 842.518 203.792 2.226.189 3.272.499 1.685.194 334.245 53.762 2.073.201 5.347.818 395.494 5.743.312 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 253.258 4.804.538 2.056.503 7.499.211 14.360.252 4.087.987 615.900 523.677 5.227.564 19.841.074 13.483.955 33.325.029 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (650.125)

(142.552) (792.677) (92.829)

(382) (93.211) (885.888) (441.389) (1.327.277) Dış alemden sağlanan gelirler 32

1.351.965 246

1.352.211 486.948

736 487.684 1.839.895 92.539 1.932.434 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkı 33 253.258 5.506.378 2.056.749 7.356.659 14.919.786 4.482.106 615.900 524.031 5.622.037 20.795.081 13.135.105 33.930.186 Çizelge: 78/a- 2012 yılında KİT'lerin GSMH'ye katkısı KİT toplamı Hizmetler Ara toplam Mali kur. Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu
(Gelir yoluyla) Sıra no Tarım Sanayi Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT’lerin son beş yıllık dönemde yarattıkları katma değerin Türkiye’de yaratılan toplam GSMH değerleri içindeki payları ve KİT’lerin Hazineye katkılarını gösteren çizelgeler Raporun “KİT’lerin Türkiye Ekonomisi İçindeki Yeri” başlıklı ikinci bölümünde yer almıştır. KİT’lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı 82 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 79-KİT'lerin yarattıkları katma değerin faktörler itibarıyla dağılımı (%) Katma değer unsurları 2008 2009 2010 2011 2012 Personel giderleri 40,2 31,2 31,3 41,2 36,5 Dernek vb. yerlere bağışlar 0,1 0,0 0,1 0,1 0,1 Mevzuat gereğince katılma payları 0,4 0,3 0,3 0,5 0,4 Verilen-alınan faiz farkı 2,5 2,4 0,2 0,4 (2,5) Verilen-alınan kiralar farkı 1,9 (0,1) (0,5) (0,6) (0,4) İç sigorta fonu (Net) 0,5 0,4 0,4 0,5 0,4 Karşılıklar (Net) 4,8 4,0 0,7 3,4 8,6 İştirak kârları (4,1) (1,6) (2,7) (6,2) (4,5) Amortismanlar 14,1 10,6 10,3 14,7 12,1 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar (net) 3,5 2,5 5,4 10,8 1,7 Dış aleme ödenen giderler (Net) 2,2 (5,1) 0,5 1,9 (1,8) Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 28,9 21,8 23,8 17,0 17,2 Hazine yardımları, sübvansiyonlar, diğ. (-) (4,7) (5,5) (9,9) (8,3) (4,8) Diğer pozitif ve negatif etkiler (Net) (4,9) (3,1) (3,4) (12,3) (2,0) Dönem kârı veya zararı (+,-) 14,7 42,0 43,6 36,9 39,0 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 2012 yılında KİT’ler tarafından yaratılan 33,2 milyar TL tutarındaki katma değerin negatif katkılar hariç %36,5’i çalışanlara ücret olarak yapılan ödemelere, %17,2’si tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlara, %39’u dönem kârına, %12,1’i amortisman giderlerine aittir. Sayıştay 149

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay F- YATIRIMLAR 1- Genel durum: 2012 Yılı Programında yer alan toplam 320,2 milyar TL tutarındaki sabit sermaye yatırımının; 60,7 milyar TL’sinin kamu, 259,5 milyar TL’sinin özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Önceki yıla göre özel sektör sabit sermaye yatırımlarında %45,1 oranında artış öngörülürken, kamu yatırımlarında beklenen artış oranı %17,1 seviyesinde kalmıştır. 2012 Yılı Yatırım Programında 2.622 proje için ayrılan 38,2 milyar TL tutarındaki ödenek içinde %31,5 oranındaki pay ile ulaştırma-haberleşme sektörü ilk sırayı almış, bunu %16,5 ile diğer kamu hizmetleri, %15,5 ile eğitim, %14,5 ile tarım ve %9,8 ile enerji sektörleri izlemiş, sağlık sektörünün payı ise %5,6 olmuştur. 2012 yılı kamu yatırım tahsisleri içinde madencilik, imalat, turizm ve konut sektörlerinin toplam payı ise %6,6 olmuştur. 2012 yılı kamu ve özel sektör yatırımları toplamı 2011 yılına göre %1,6 artışla 291,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında mali kuruluşlar dahil KİT yatırımlarında 12,4 milyar TL olan revize yatırım ödeneğinin %68’i oranında 8,4 milyar TL nakdi gerçekleşme oluşmuştur. KİT yatırımlarının 2012 yılı nakdi gerçekleşme oranları incelendiğinde; en yüksek gerçekleşme oranının %95 ile tarım sektöründe, en düşük gerçekleşmenin ise ticaret sektöründe meydana gelmiştir. Yatırım büyüklükleri itibarıyla 2012 yılı toplam KİT yatırımlarının; %47,2’si ulaştırma-haberleşme, %22,4’ü enerji, %14,3’ü madencilik, %10,2’si mali kuruluşlar, %1,9’u imalat, %3,6’sı tarım sektörlerindeki kuruluşlara ve kalan %0,4’lük kısmı da ticaret ile diğer hizmetlere aittir. 2011 yılına göre nakdi harcamalarda en yüksek artış %154 ile mali kuruluşlarda gerçekleşmiş, onu sırasıyla %128 oranı ile diğer hizmetler, %77 ile tarım, %42 ile enerji sektörü takip etmiştir. Ticaret sektöründe %93, imalatta %12, ulaştırma sektöründe ise %4 oranında düşüş meydana gelmiştir. 2008-2012 döneminde KİT yatırımlarının sektörler itibarıyla dağılımı 80 sayılı ve 2012 yılı yatırımlarının program ve gerçekleşmeleri 80/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 150

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay F- YATIRIMLAR 1- Genel durum: 2012 Yılı Programında yer alan toplam 320,2 milyar TL tutarındaki sabit sermaye yatırımının; 60,7 milyar TL’sinin kamu, 259,5 milyar TL’sinin özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Önceki yıla göre özel sektör sabit sermaye yatırımlarında %45,1 oranında artış öngörülürken, kamu yatırımlarında beklenen artış oranı %17,1 seviyesinde kalmıştır. 2012 Yılı Yatırım Programında 2.622 proje için ayrılan 38,2 milyar TL tutarındaki ödenek içinde %31,5 oranındaki pay ile ulaştırma-haberleşme sektörü ilk sırayı almış, bunu %16,5 ile diğer kamu hizmetleri, %15,5 ile eğitim, %14,5 ile tarım ve %9,8 ile enerji sektörleri izlemiş, sağlık sektörünün payı ise %5,6 olmuştur. 2012 yılı kamu yatırım tahsisleri içinde madencilik, imalat, turizm ve konut sektörlerinin toplam payı ise %6,6 olmuştur. 2012 yılı kamu ve özel sektör yatırımları toplamı 2011 yılına göre %1,6 artışla 291,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında mali kuruluşlar dahil KİT yatırımlarında 12,4 milyar TL olan revize yatırım ödeneğinin %68’i oranında 8,4 milyar TL nakdi gerçekleşme oluşmuştur. KİT yatırımlarının 2012 yılı nakdi gerçekleşme oranları incelendiğinde; en yüksek gerçekleşme oranının %95 ile tarım sektöründe, en düşük gerçekleşmenin ise ticaret sektöründe meydana gelmiştir. Yatırım büyüklükleri itibarıyla 2012 yılı toplam KİT yatırımlarının; %47,2’si ulaştırma-haberleşme, %22,4’ü enerji, %14,3’ü madencilik, %10,2’si mali kuruluşlar, %1,9’u imalat, %3,6’sı tarım sektörlerindeki kuruluşlara ve kalan %0,4’lük kısmı da ticaret ile diğer hizmetlere aittir. 2011 yılına göre nakdi harcamalarda en yüksek artış %154 ile mali kuruluşlarda gerçekleşmiş, onu sırasıyla %128 oranı ile diğer hizmetler, %77 ile tarım, %42 ile enerji sektörü takip etmiştir. Ticaret sektöründe %93, imalatta %12, ulaştırma sektöründe ise %4 oranında düşüş meydana gelmiştir. 2008-2012 döneminde KİT yatırımlarının sektörler itibarıyla dağılımı 80 sayılı ve 2012 yılı yatırımlarının program ve gerçekleşmeleri 80/a sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 151 Çizelge: 80 - KİT'lerin 2008-2012 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar (%) a) Tarım 26.478 63.522 144.886 174.069 307.363 133.294 76,6 b) Sanayi: ba) Madencilik 518.503 643.152 790.672 1.184.383 1.204.879 20.496 1,7
bb) İmalat 142.700 264.734 214.862 185.679 162.736 (22.943) (12,4)
bc) Enerji 2.066.153 874.175 1.486.493 1.333.239 1.893.920 560.681 42,1 Toplam (b) 2.727.356 1.782.061 2.492.027 2.703.301 3.261.535 558.234 20,7 c) Hizmetler
ca) Ulaştırma-haberleşme 1.635.201 2.005.578 3.467.669 4.169.320 3.988.003 (181.317) (4,3)
cb) Ticaret 2.933 2.537
85.869 5.931 (79.938) (93,1)
cc) Mali kuruluşlar 326.400 152.500 110.010 338.199 860.465 522.266 154,4
cd) Diğer hizmetler 511.800 497.926 426.232 10.489 23.909 13.420 127,9 Toplam (c) 2.476.334 2.658.541 4.003.911 4.603.877 4.878.308 274.431 6,0 Genel toplam (a+b+c) 5.230.168 4.504.124 6.640.824 7.481.247 8.447.206 965.959 12,9 Sayıştay 151

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge : 80/a - KİT'lerin sektörler itibarıyla 2012 yılı yatırım harcaması Sektörler Proje son tutarı Başlangıçtan 2012 yılı sonuna kadar 2012 yılı ödeneğinin son tutarı 2012 yılında Gerçekleşen (%) Nakdi Fiziki Nakdi Fiziki Nakdi Fiziki ödeme yatırım ödeme yatırım Tümünde 2012 Tümünde 2012 Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL a) Tarım 420.736 331.937 331.937 323.273 307.363 307.363 79 95 79 95 b) Sanayi:
ba) Madencilik 3.884.354 1.659.871 994.415 1.582.380 1.204.879 823.222 43 76 26 52
bb) İmalat 1.458.142 436.308 423.003 385.093 162.736 154.082 30 42 29 40
bc) Enerji 14.116.373 5.938.313 5.709.290 2.504.060 1.893.920 1.796.268 42 76 40 72 Toplam (b) 19.458.869 8.034.492 7.126.708 4.471.533 3.261.535 2.773.572 41 73 37 62 c) Hizmetler: ca)Ulaştırma-
haberleşme 41.886.981 15.182.590 14.354.309 6.003.506 3.988.003 3.361.926 36 66 34 56
cb) Ticaret 14.220 5.931 6.472 14.868 5.931 6.472 42 40 46 44
cc) Mali kuruluşlar 2.683.997 1.889.868 1.889.898 1.595.933 860.465 859.104 70 54 70 54
cd) Diğer hizmetler 58.513 30.267 30.267 34.741 23.909 23.907 52 69 52 69 Toplam (c) 44.643.711 17.108.656 16.280.946 7.649.048 4.878.308 4.251.409 38 64 36 56 Genel toplam (a+b+c) 64.523.316 25.475.085 23.739.591 12.443.854 8.447.206 7.332.344 39 68 37 59 Genel Rapor • 2012 152

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2- Yatırımların sektörel dağılımı: a) Tarım sektörü: 2012 yılı programında, tarım sektöründe, gıda güvencesi ve güvenilirliğinin sağlanması ile doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek, örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir yapının oluşturulması ile AB’ye katılım sürecinde, üyelik sonrası rekabet edebilirliği artıracak şekilde, kurumsal ve idari yapılarda gerekli dönüşüme öncelik verilmesi temel amaç ve hedefler olarak belirlenmiştir. 2012 yılında tarım sektörüne yapılan KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %95,1 oranında 307,4 milyon TL olup başlıca yatırımcı kuruluşlar TMO, TİGEM ve T.Şeker Fabrikaları’dır. TMO ve T. Şeker Fabrikaları hem tarım hem da imalat sektöründe yer almaktadır. Tarım sektöründe yapılan 307,4 milyon TL tutarındaki nakdi harcamanın %76,8’i TİGEM tarafından yapılmıştır. TİGEM tarafından 2012 yılında tarım işletmelerinin modernizasyonu ile muhtelif sayıda sulama ve mekanizasyon projesi yapılmıştır. b) Sanayi sektörü: 2012 yılı programında, madencilik sektörü ile ilgili olarak; imalat sanayiinde rekabet gücünü artırmak ve dünya ticaretinden daha fazla pay almak üzere yüksek katma değerli mal üretimini artırarak, yapısal dönüşümün hızlandırılması ile madencilikte hammadde arz güvenliğinin sağlanması, madenlerin yurt içinde işlenerek katma değerinin artırılması yoluyla ülke ekonomisine katkının geliştirilmesi hedeflenmiş olup bu kapsamda, enerji sektörünün petrol, doğal gaz ve jeotermal kaynak ile sanayinin hammadde ihtiyacını karşılamak üzere yurt içi ve yurt dışındaki arama çalışmalarına devam edilmesi, mevcut rezervlerin en etkin şekilde değerlendirilmesi amacıyla kamu elindeki sahaların özel sektör işletmeciliğine sunulması ve ihtiyaç duyulan kurumsal yapılanma çalışmalarının sürdürülmesi amaçlanmıştır. İtisadi kalkınmanın ve sosyal gelişmenin ihtiyaç duyduğu enerjinin rekabetçi bir serbest piyasa ortamında sürekli, kaliteli, güvenli ve mümkün olan en düşük maliyetle temin edilmesi, 2012 yılında nükleer enerji alanında hukuki ve kurumsal altyapının güçlendirilmesine devam edilmesi, elektrik arz kaynaklarının sağlıklı bir şekilde çeşitlendirilmesine katkı sunacak olan nükleer santral yapım çalışmalarının sürdürülmesi, enerji arz güvenliğinin sağlanması ve sürdürülmesi için yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesine önem verilmesiyle yerli kömür kaynaklarımızın değerlendirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji üretiminde daha fazla pay sahibi olması için yürütülen çalışmalara devam edilmesi, enerji üretim, iletim ve tüketiminde verimliliğinin artırılması, talep tarafı yönetiminin gerçekleştirilmesi ve Enerji Verimliliği Kanununun öngördüğü mekanizmaların etkin bir şekilde uygulanması öncelikli bir hedef olarak benimsenmesi, toplam enerji arzında önemli bir yer tutan doğal gazın arz güvenliğinin ulusal düzeyde artırılması sağlayacak mevsimsel talep dalgalanmalarına karşı tedbirler alınması öngörülmüştür. Madencilik sektöründe 2012 yılı KİT yatırımlarının nakdi gerçekleşme tutarı ödeneğine göre %76,1 oranında 1,2 milyar TL olup, başlıca yatırımcı KİT’ler TPAO, TKİ, TTK, Eti Maden İşletmeleri ve EÜAŞ’tır. EÜAŞ hem enerji hem de madencilik, Eti Maden Sayıştay 153

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay İşletmeleri ise madencilik ve imalat sektöründe yer almaktadır. Madencilik sektöründeki nakdi gerçekleşmenin %75,1’i TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. 2012 yılında imalat sektörüne yapılan KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %42,3 oranında 162,7 milyon TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar MKEK, TCDD ve bağlı ortaklıkları, EBK, T.Şeker Fabrikaları, ÇAY-KUR, TMO, DMO ve TEMSAN’dır. TMO hem tarım hem de imalat, DMO ise hem imalat hem de ticaret sektöründe yer almaktadır. İmalat sektöründeki toplam 162,7 milyon TL’nin %33,5’i MKEK tarafından gerçekleştirilmiş olup bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. Enerji sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %75,6 oranında 1,9 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TEİAŞ, TEDAŞ, EÜAŞ ve bağlı ortaklıkları ile TETAŞ ve ADÜAŞ’tır. Bu sektördeki toplam 1,9 milyar TL’nin %46,5’i TEİAŞ tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TEİAŞ enerji iletim faaliyetlerinde tekel konumunda olup 2012 yılı enerji sektörü yatırımları kapsamında; muhtelif etütler, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri yapımı ve idame yenileme nitelikli yatırımlar yürütülmüştür. 2012 yılında 20 adet 380 ve 154 kV enerji iletim hattı, 30 adet 380 ve 154 kV trafo merkezi olmak üzere toplam 50 adet projenin yapımı tamamlanmıştır. Enerji sektöründe, elektriğin güvenilir ve düşük maliyetli olarak planlanması, işletilmesi ve tüketicilere kaliteli, yeterli ve düşük maliyetli elektrik enerjisi arz edilebilmesi için; özellikle dağıtım sistemindeki kayıp-kaçağın azaltılması hususunda gerekli tedbir ve yatırımların yapılması, elektriğin üretimi, iletimi ve dağıtımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımların özendirilmesi ve öncelik verilmesi konuları önemini korumaktadır. 2012 yılında Türkiye genelinde üretilen enerjinin %43,6’sı doğal gaz kullanılarak üretilmiştir. Tamamına yakını ithal kaynak olan doğal gazla enerji üretiminde %43,6 oranındaki dışa bağımlılık önemli bir arz güvenliği riski oluşturmakta, ayrıca elektrik üretiminde maliyetlerin azaltılması olanağını da güçleştirmektedir. Rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarının devreye sokulması sonucu yerli kurulu gücünün arttırılması mümkün görülmektedir. Termik santrallerde tüketimi fazla olan yüksek kaliteli çelikten üretilen kazan boruları, türbin kanatları gibi malzemeler ile hidrolik santrallerde türbin dizayn ve üretimi olmak üzere santrallerde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli dizayn ve üretim oranlarının arttırılması önemini korumaktadır. Enerji arz güvenliğinin sağlanabilmesi ve enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması için bazı tedbirler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Enerji sektöründeki sürdürülebilirliğin devamlılığı açısından, yıllardır süregelen termik santral teknolojileri konusunda dışa bağımlılığın azaltılması amacı ile söz konusu bu teknolojilerin yerli sanayimize kazandırılması ülkemiz açısından büyük önem arz etmektedir. HES teknolojileri alanında yurt dışına olan bağımlılığı azaltmak ve sanayimizi üretici haline getirmek için bu konuda Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin desteklenmesi büyük önem arz etmektedir. Genel Rapor • 2012 154

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay İşletmeleri ise madencilik ve imalat sektöründe yer almaktadır. Madencilik sektöründeki nakdi gerçekleşmenin %75,1’i TPAO tarafından gerçekleştirilmiştir. 2012 yılında imalat sektörüne yapılan KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %42,3 oranında 162,7 milyon TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar MKEK, TCDD ve bağlı ortaklıkları, EBK, T.Şeker Fabrikaları, ÇAY-KUR, TMO, DMO ve TEMSAN’dır. TMO hem tarım hem de imalat, DMO ise hem imalat hem de ticaret sektöründe yer almaktadır. İmalat sektöründeki toplam 162,7 milyon TL’nin %33,5’i MKEK tarafından gerçekleştirilmiş olup bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. Enerji sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %75,6 oranında 1,9 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TEİAŞ, TEDAŞ, EÜAŞ ve bağlı ortaklıkları ile TETAŞ ve ADÜAŞ’tır. Bu sektördeki toplam 1,9 milyar TL’nin %46,5’i TEİAŞ tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TEİAŞ enerji iletim faaliyetlerinde tekel konumunda olup 2012 yılı enerji sektörü yatırımları kapsamında; muhtelif etütler, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri yapımı ve idame yenileme nitelikli yatırımlar yürütülmüştür. 2012 yılında 20 adet 380 ve 154 kV enerji iletim hattı, 30 adet 380 ve 154 kV trafo merkezi olmak üzere toplam 50 adet projenin yapımı tamamlanmıştır. Enerji sektöründe, elektriğin güvenilir ve düşük maliyetli olarak planlanması, işletilmesi ve tüketicilere kaliteli, yeterli ve düşük maliyetli elektrik enerjisi arz edilebilmesi için; özellikle dağıtım sistemindeki kayıp-kaçağın azaltılması hususunda gerekli tedbir ve yatırımların yapılması, elektriğin üretimi, iletimi ve dağıtımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımların özendirilmesi ve öncelik verilmesi konuları önemini korumaktadır. 2012 yılında Türkiye genelinde üretilen enerjinin %43,6’sı doğal gaz kullanılarak üretilmiştir. Tamamına yakını ithal kaynak olan doğal gazla enerji üretiminde %43,6 oranındaki dışa bağımlılık önemli bir arz güvenliği riski oluşturmakta, ayrıca elektrik üretiminde maliyetlerin azaltılması olanağını da güçleştirmektedir. Rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarının devreye sokulması sonucu yerli kurulu gücünün arttırılması mümkün görülmektedir. Termik santrallerde tüketimi fazla olan yüksek kaliteli çelikten üretilen kazan boruları, türbin kanatları gibi malzemeler ile hidrolik santrallerde türbin dizayn ve üretimi olmak üzere santrallerde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli dizayn ve üretim oranlarının arttırılması önemini korumaktadır. Enerji arz güvenliğinin sağlanabilmesi ve enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması için bazı tedbirler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Enerji sektöründeki sürdürülebilirliğin devamlılığı açısından, yıllardır süregelen termik santral teknolojileri konusunda dışa bağımlılığın azaltılması amacı ile söz konusu bu teknolojilerin yerli sanayimize kazandırılması ülkemiz açısından büyük önem arz etmektedir. HES teknolojileri alanında yurt dışına olan bağımlılığı azaltmak ve sanayimizi üretici haline getirmek için bu konuda Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin desteklenmesi büyük önem arz etmektedir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Güneş enerjisinde yüksek potansiyele sahip olan ülkemizde elektrik üretiminde güneş enerjisi teknolojilerinin kullanılması yeterli düzeye getirilememiştir. Ülkemiz kömürlerine uygun, çevre mevzuatlarını sağlayabilecek yerli baca gazı arıtma teknolojilerinin Ar-Ge çalışmaları ile geliştirilmesi ve santral ölçeğinde uygulanması büyük önem arz etmektedir. Sürdürülebilir kalkınmanın öneminin gittikçe daha çok anlaşıldığı günümüzde, enerji verimliliğine yönelik çabaların değeri de aynı oranda artmaktadır. Enerji üretimi ve iletiminden nihai tüketime kadarki bütün aşamalarda enerji verimliliğinin geliştirilmesi, bilinçsiz kullanımın ve israfın önlenmesi, enerji yoğunluğunun gerek sektörler bazında gerekse makro düzeyde azaltılması için teknoloji, uygulamalar ve usuller geliştirilmesi gerekmektedir. Yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’nun 26. Toplantısında: “Yerli Termik Santral Tasarım ve İmalat Kabiliyetinin Geliştirilmesi, Hidroelektrik Enerjisi Teknolojilerinin Geliştirilmesi, Rüzgar Enerjisi Santral Teknolojilerinin Geliştirilmesi, Güneş Enerjisi Teknolojilerinin Ülkemize Kazandırılması, Termik Santral Baca Gazı Arıtma Teknolojilerinde Yerli Tasarım ve İmalat Kabiliyetinin Geliştirilmesi, Kömür Gazlaştırma ve Sıvı Yakıt Üretimi Teknolojilerinin Geliştirilmesi, Enerji Verimliliği Artırılması Çalışmaları” kararları alınmıştır. c) Hizmetler sektörü: 2012 Yılı Programında ulaştırma sektörü ile ilgili olarak, ülke ekonomisinin ve sosyal hayatın gereksinimlerine uygun, taşıma türleri arasında dengenin sağlandığı, çağdaş teknoloji ve uluslararası kurallarla uyumlu, çevreye duyarlı, ekonomik ve güvenli taşımacılığın yapıldığı bir ulaştırma altyapısının zamanında oluşturulması, ulaştırma alt sektörlerinin birbirlerini tamamlayıcı nitelikte çalışması ve kombine taşımacılığın yaygınlaştırılması, yük taşımalarının demiryolu ağırlıklı yapılması ulaştırma sektöründe stratejik bir amaç olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda demiryolunda özel sektör tren işletmeciliği geliştirilmesi ve TCDD yeniden yapılandırılarak kamu üzerindeki mali yükü sürdürülebilir bir seviyeye getirilmesi ile özel sektörle ortaklıklara gidilerek başta sanayi bölgelerine olmak üzere demiryolu bağlantı hatları yapılması hedeflenmiştir. Diğer taraftan ekonomideki ağırlığı giderek artan hizmetler alanında ülkemizin rekabet gücünün geliştirilmesi, katma değeri yüksek alanların payının ve bu alandaki istihdam seviyesinin yükseltilmesi, hizmet ihracatının artırılması ve çeşitlendirilmesi temel amaç olarak belirlenmiş ve bunun için mevcut hizmet sektörlerinde büyümenin yanında yeni hizmet alanlarının geliştirilmesi hedeflenmiştir. 2011 Yılı Programında haberleşme sektörü ile ilgili olarak; bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaştırılması ve etkin kullanılmasıyla bilgi toplumuna dönüşüm sürecinin hızlandırılması ve bu yolla ülkemizin rekabet gücünün ve refah düzeyinin artırılmasına katkı sağlanması, bilgi toplumu stratejisinde yer verilen elektronik haberleşme sektörünün hizmet yeteneğinin rekabetçi bir ortamda küresel düzeyde geliştirilmesi hedefi doğrultusunda devletin düzenleyici rolünün etkinleştirilmesi, alternatif altyapı ve hizmetlerin devreye girmesinin sağlanması, pazarın potansiyel gelişimi ve bilgi toplumu hizmetlerinin yaygınlaşmasını olumsuz yönde etkileyen sorunların giderilmesi, kullanıcılara yüksek Sayıştay 155

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay hızlarda genişbant erişim hizmeti sunulmasına imkân veren fiber optik şebeke altyapılarının yaygınlaştırılması ve kurulumunun kolaylaştırılmasına yönelik tedbirlerin hayata geçirilmesi ile bilgi teknolojileri sektöründe yazılım ve hizmetler pazarının aldığı payın artırılmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi, ayrıca sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücünü karşılamaya yönelik eğitim programları yaygınlaştırılması amaçlanmıştır. Ulaştırma-haberleşme sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %66,4 oranında 4 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TCDD, BOTAŞ, DHMİ, PTT, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, TÜRKSAT, TDİ ve BOTAŞ’tır. Bu sektördeki toplam 4 milyar TL’nin %57,3’ü TCDD tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TCDD’nin 2012 yılı ulaştırma/demiryolu sektörü yatırımları kapsamında; Ankara- İstanbul Hızlı Tren Projesi, elektrifikasyon, sinyalizasyon ve telekomünikasyon tesisleri yapımı ve altyapı iyileştirme çalışmaları, deniz ulaştırma sektörü için limanların alt-üst yapı tesisleri ve ekipman temini, demiryolu ulaştırması yol yenileme ve iyileştirme çalışmaları, gar istasyon, hizmet binaları yeni demiryolu ve ikinci hat yapımı ve mevcut tesislerle ilgili tevsii ve yenileme çalışmaları yapılmıştır. 2012 yılında 1038 km yol yenilenmesi programlanmış, 747 km yol yenilenmiştir. 2012 Yılı Programında mali sektörü ile ilgili olarak, kaynakları yatırıma yönlendirecek araç çeşitliliğine ve mali derinliğe sahip, uluslararası standartlarda düzenleme ve denetimi yapılan ve uluslararası seviyede rekabet edebilen, finansal piyasalarda güven ve istikrarın artırılması amacıyla; finansal piyasalar daha etkin izlenecek, sistemik risk yönetiminin etkinliğinin artırılması hususunda yurt içi ve yurt dışı ilgili mercilerle işbirliği geliştirilmesi ile bu kapsamda finans sektöründe hukuksal altyapı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Mali sektörde 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %53,9 oranında 860,5 milyon TL mertebesindedir. Sektörde faaliyet gösteren başlıca kuruluşlar T.C.Ziraat Bankası, T.Halk Bankası, T.Kalkınma Bankası, İller Bankası ve Eximbank’tır. Bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını %76,9 oranı ile toplam 661,3 milyon TL ile İller Bankası Bankası tarafından gerçekleştirilmiştir. İller Bankası 2012 yılı yatırımları kapsamında; muhtelif sayıda su, kanalizasyon projeleri ve katı atık sektöründe ihtiyaç duyulan yatırımların gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede cari yılda 27 adet harita projesi, imar projelerinden 24 adet proje, BELDES Projesi kapsamında 52 adet belediyenin içme suyu inşaatının yapımı tamamlanmıştır. Diğer hizmetler sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %68,8 oranında 23,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 Yılı Programında ticaret sektörü ile ilgili olarak, ticaret faaliyetlerinde yüksek katma değerli hizmet üretiminin ve verimlilik artışının sağlanması, iş hacminin artırılması, teknoloji kullanımı ve yeniliğin özendirilmesi, ticaret hizmetlerinde kurumsal yapılanmalar ve mevzuat düzenlemeleri ile piyasa işleyişindeki aksaklıkların giderilmesi ve iş hacminin büyütülmesi hedeflenmiş olup yapılacak düzenlemelerde, sektörün bağlantılı diğer sektörler ve tüketiciler üzerindeki etkilerinin çok yönlü olarak analiz edilmesi ve elektronik ortamda yapılan alışverişlerde tüketici güveninin artırılmasına ve elektronik ticaretin yaygınlaştırılmasına yönelik düzenlemelere gidilmesi amaçlanmıştır. Genel Rapor • 2012 156

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay hızlarda genişbant erişim hizmeti sunulmasına imkân veren fiber optik şebeke altyapılarının yaygınlaştırılması ve kurulumunun kolaylaştırılmasına yönelik tedbirlerin hayata geçirilmesi ile bilgi teknolojileri sektöründe yazılım ve hizmetler pazarının aldığı payın artırılmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi, ayrıca sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücünü karşılamaya yönelik eğitim programları yaygınlaştırılması amaçlanmıştır. Ulaştırma-haberleşme sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %66,4 oranında 4 milyar TL olup, başlıca yatırımcı kuruluşlar; TCDD, BOTAŞ, DHMİ, PTT, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, TÜRKSAT, TDİ ve BOTAŞ’tır. Bu sektördeki toplam 4 milyar TL’nin %57,3’ü TCDD tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını oluşturmaktadır. TCDD’nin 2012 yılı ulaştırma/demiryolu sektörü yatırımları kapsamında; Ankara- İstanbul Hızlı Tren Projesi, elektrifikasyon, sinyalizasyon ve telekomünikasyon tesisleri yapımı ve altyapı iyileştirme çalışmaları, deniz ulaştırma sektörü için limanların alt-üst yapı tesisleri ve ekipman temini, demiryolu ulaştırması yol yenileme ve iyileştirme çalışmaları, gar istasyon, hizmet binaları yeni demiryolu ve ikinci hat yapımı ve mevcut tesislerle ilgili tevsii ve yenileme çalışmaları yapılmıştır. 2012 yılında 1038 km yol yenilenmesi programlanmış, 747 km yol yenilenmiştir. 2012 Yılı Programında mali sektörü ile ilgili olarak, kaynakları yatırıma yönlendirecek araç çeşitliliğine ve mali derinliğe sahip, uluslararası standartlarda düzenleme ve denetimi yapılan ve uluslararası seviyede rekabet edebilen, finansal piyasalarda güven ve istikrarın artırılması amacıyla; finansal piyasalar daha etkin izlenecek, sistemik risk yönetiminin etkinliğinin artırılması hususunda yurt içi ve yurt dışı ilgili mercilerle işbirliği geliştirilmesi ile bu kapsamda finans sektöründe hukuksal altyapı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Mali sektörde 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %53,9 oranında 860,5 milyon TL mertebesindedir. Sektörde faaliyet gösteren başlıca kuruluşlar T.C.Ziraat Bankası, T.Halk Bankası, T.Kalkınma Bankası, İller Bankası ve Eximbank’tır. Bu sektördeki en büyük nakdi gerçekleşme payını %76,9 oranı ile toplam 661,3 milyon TL ile İller Bankası Bankası tarafından gerçekleştirilmiştir. İller Bankası 2012 yılı yatırımları kapsamında; muhtelif sayıda su, kanalizasyon projeleri ve katı atık sektöründe ihtiyaç duyulan yatırımların gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede cari yılda 27 adet harita projesi, imar projelerinden 24 adet proje, BELDES Projesi kapsamında 52 adet belediyenin içme suyu inşaatının yapımı tamamlanmıştır. Diğer hizmetler sektöründe 2012 yılı KİT nakdi yatırımları tutarı cari yıl ödeneğine göre %68,8 oranında 23,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 Yılı Programında ticaret sektörü ile ilgili olarak, ticaret faaliyetlerinde yüksek katma değerli hizmet üretiminin ve verimlilik artışının sağlanması, iş hacminin artırılması, teknoloji kullanımı ve yeniliğin özendirilmesi, ticaret hizmetlerinde kurumsal yapılanmalar ve mevzuat düzenlemeleri ile piyasa işleyişindeki aksaklıkların giderilmesi ve iş hacminin büyütülmesi hedeflenmiş olup yapılacak düzenlemelerde, sektörün bağlantılı diğer sektörler ve tüketiciler üzerindeki etkilerinin çok yönlü olarak analiz edilmesi ve elektronik ortamda yapılan alışverişlerde tüketici güveninin artırılmasına ve elektronik ticaretin yaygınlaştırılmasına yönelik düzenlemelere gidilmesi amaçlanmıştır. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay G-ÖZELLEŞTİRME ÇALIŞMALARI 1-Özelleştirme politikaları: 2007–2013 yıllarını kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planında; yapılacak özelleştirmelerin de etkisiyle, KİT’lerin ekonomi içindeki payının önemli ölçüde azaltılarak brüt satış hasılatının GSYH’ye oranının 2006 yılındaki %9 seviyesinden 2013 yılında %3,3’e düşürülmesi, aynı dönemde KİT’lerde yaratılan katma değerin GSYH’ye oranının da %2’den %0,6’ya düşürülmesi hedeflenmiştir. Ayrıca plan dönemi sonuna gelindiğinde kamunun hava ve deniz ulaşımı ile lokomotif ve vagon üretimi; şeker, tütün ve çay ürünlerinin işlenmesi; petrokimya sanayi; malzeme alımı; elektrik dağıtım ve toptan ticareti faaliyet alanlarından tamamen çekilmesi, elektrik üretimi, doğal gaz piyasası, kömür ve diğer maden işletmeciliğindeki payının azalması öngörülürken, tahıl alımı, tohumluk üretimi, demiryolu ulaşımı alt yapısı, elektrik iletimi, petrol arama, hava meydanlarının işletilmesi, posta hizmetleri ile kıyı emniyeti alanlarında faaliyet gösteren KİT’lerin plan döneminde özelleştirme dışında tutulması öngörülmüştür. 2-Mevzuat: Özelleştirmeye ilişkin temel yasal düzenlemeler; 2983, 3291 ve 4046 sayılı kanunlarla yapılırken, enerji, telekomünikasyon, şans oyunlarının özelleştirilmesi ve gayrimenkul satışları için ayrı düzenlemeler yapılmıştır. 4046 sayılı Kanunda; uygulanacak özelleştirme yöntemlerinin neler olduğu, değer tespitinin hangi yöntemlerle ve nasıl yapılacağı, özelleştirme ihale yöntemleri ve nasıl uygulanması hususları düzenlenmiştir. Denetlenen kuruluşların özelleştirilmesi ile ilgili olarak 4046 sayılı Kanun’un dışındaki başlıca düzenlemelere aşağıda yer verilmiştir: -320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 23.07.2010 tarih ve 6009 sayılı Kanun’la 2 nci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek; şans oyunlarının tertibiyle ilgili iş ve hizmetlerin TTK’ya göre kurulmuş olan anonim şirketlere yaptırılmasına ilişkin usul ve esasların bir yönetmelikle belirlenmesi ve ihale işlemlerine Bakanlar Kurulu kararıyla başlanması esası getirilmiştir. -4603 sayılı Kanun ile; TC. Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası AŞ ve Türkiye Emlak Bankası AŞ’nin özelleştirmeye hazırlanmalarını sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmaları ile mezkur Bankaların hisselerinin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde satış yöntemiyle özelleştirilmeleri düzenlenmiştir. -4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14 üncü maddesinde; Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ, Elektrik Üretim AŞ ile bunların müessese, bağlı ortaklık, iştirak, işletme ve işletme birimleri ile varlıklarının 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından özelleştirme işlemlerinin yürütülmesi hüküm altına alınmıştır. -Türk Telekom’un özelleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nda düzenlenmiş ve Şirket hisselerinin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde satış yöntemiyle özelleştirilmesi ve hisselerin satışına ilişkin işlemler ÖİB tarafından yerine getirilmiştir. Sayıştay 157

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay -5793 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi ile değişik 5335 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi gereğince; TCDD Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki taşınmazlardan, işletmecilik fazlası olanların belirlenmesine ve bu taşınmazların satışına karar verilmesine TCDD Yönetim Kurulu yetkili kılınmış, satış bedellerinin TCDD tarafından yeni demiryolu inşaatı ve mevcut demiryollarının bakımı, onarımı ve iyileştirilmesi ile demiryolu araçlarının temininde kullanılacağı karara bağlanmıştır. Ayrıca TCDD’ye ait işletmecilik fazlası taşınmazlardan Yönetim Kurulunca uygun görülenlerin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirilmek üzere ÖİB’ye bildirileceği, söz konusu taşınmazların ÖYK’ca özelleştirme kapsam ve programına alınıp özelleştirme uygulamasına ilişkin iş ve işlemlerin 4046 sayılı Kanuna göre ÖİB tarafından yürütüleceği, elde edilecek gelirlerin, özelleştirme giderleri düşüldükten sonra tahsilini izleyen onbeş gün içerisinde ÖİB tarafından TCDD Genel Müdürlüğüne aktarılacağı belirtilmiştir. 3-Özelleştirme uygulamaları: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar 81 sayılı çizelgede, denetlenen kuruluşlarla ilgili olarak 2012 yılında gerçekleştirilen özelleştirme uygulamaları 82 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 81- Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar
Şirket / kuruluş adı Kapsam ve programa alınma Kamu payı % A- Özelleştirme kapsamında olanlar:
1-EÜAŞ santralleri
(9 termik, 14 hidroelektrik ile akarsu santralleri) 30.05.2003 100 B- Özelleştirme kapsam ve programında olanlar:
1- Sümer Holding AŞ (1) 11.09.1987 100
2-T.Denizcilik İşletmeleri AŞ (2) 10.08.1993 100
3-T.H.Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ (KBİ) 25.11.1993 99,99
4-Gayrimenkul AŞ (1) 05.02.2001 100
5-T. Elektrik Dağıtım AŞ (2) 02.04.2004 100
6-TCDD’ye ait 6 liman 30.12.2004 100
7-Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ (1) 27.12.2006 100
8-T. Halk Bankası AŞ (2) 05.02.2007 74,98
9-Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ 12.07.2007 56,09 10-Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ (2) 12.08.2008 100 11-Başkent Doğalgaz AŞ (3) 02.07.2009 100 12-EÜAŞ işletimindeki 52 hidroelektrik santrali (2) 19.10.2009 100 13-Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ (4) 16.04.2010 76,83 14-Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ 27.10.2010 100 15-EÜAŞ Kısık HES 08.02.2011 100 16-EÜAŞ Berdan ve Hasanlar HES 30.04.2012 100 17-Kangal Termik Santrali 22.10.2012 100 18-Seyitömer Termik Santrali 30.10.2012 100 (1) Bir kısım varlıkları dışında özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (2) Hisse senedi, tesis veya varlık satışı biçiminde kısmen özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (3) 31.05.2013 tarihinde özelleştirilmiştir. (4) 24.01.2012 tarihinde özelleştirilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay -5793 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi ile değişik 5335 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi gereğince; TCDD Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki taşınmazlardan, işletmecilik fazlası olanların belirlenmesine ve bu taşınmazların satışına karar verilmesine TCDD Yönetim Kurulu yetkili kılınmış, satış bedellerinin TCDD tarafından yeni demiryolu inşaatı ve mevcut demiryollarının bakımı, onarımı ve iyileştirilmesi ile demiryolu araçlarının temininde kullanılacağı karara bağlanmıştır. Ayrıca TCDD’ye ait işletmecilik fazlası taşınmazlardan Yönetim Kurulunca uygun görülenlerin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirilmek üzere ÖİB’ye bildirileceği, söz konusu taşınmazların ÖYK’ca özelleştirme kapsam ve programına alınıp özelleştirme uygulamasına ilişkin iş ve işlemlerin 4046 sayılı Kanuna göre ÖİB tarafından yürütüleceği, elde edilecek gelirlerin, özelleştirme giderleri düşüldükten sonra tahsilini izleyen onbeş gün içerisinde ÖİB tarafından TCDD Genel Müdürlüğüne aktarılacağı belirtilmiştir. 3-Özelleştirme uygulamaları: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar 81 sayılı çizelgede, denetlenen kuruluşlarla ilgili olarak 2012 yılında gerçekleştirilen özelleştirme uygulamaları 82 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 81- Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar
Şirket / kuruluş adı Kapsam ve programa alınma Kamu payı % A- Özelleştirme kapsamında olanlar:
1-EÜAŞ santralleri
(9 termik, 14 hidroelektrik ile akarsu santralleri) 30.05.2003 100 B- Özelleştirme kapsam ve programında olanlar:
1- Sümer Holding AŞ (1) 11.09.1987 100
2-T.Denizcilik İşletmeleri AŞ (2) 10.08.1993 100
3-T.H.Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ (KBİ) 25.11.1993 99,99
4-Gayrimenkul AŞ (1) 05.02.2001 100
5-T. Elektrik Dağıtım AŞ (2) 02.04.2004 100
6-TCDD’ye ait 6 liman 30.12.2004 100
7-Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ (1) 27.12.2006 100
8-T. Halk Bankası AŞ (2) 05.02.2007 74,98
9-Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ 12.07.2007 56,09 10-Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ (2) 12.08.2008 100 11-Başkent Doğalgaz AŞ (3) 02.07.2009 100 12-EÜAŞ işletimindeki 52 hidroelektrik santrali (2) 19.10.2009 100 13-Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ (4) 16.04.2010 76,83 14-Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ 27.10.2010 100 15-EÜAŞ Kısık HES 08.02.2011 100 16-EÜAŞ Berdan ve Hasanlar HES 30.04.2012 100 17-Kangal Termik Santrali 22.10.2012 100 18-Seyitömer Termik Santrali 30.10.2012 100 (1) Bir kısım varlıkları dışında özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (2) Hisse senedi, tesis veya varlık satışı biçiminde kısmen özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (3) 31.05.2013 tarihinde özelleştirilmiştir. (4) 24.01.2012 tarihinde özelleştirilmiştir. Genel Rapor • 2012 158

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay -5793 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi ile değişik 5335 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi gereğince; TCDD Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki taşınmazlardan, işletmecilik fazlası olanların belirlenmesine ve bu taşınmazların satışına karar verilmesine TCDD Yönetim Kurulu yetkili kılınmış, satış bedellerinin TCDD tarafından yeni demiryolu inşaatı ve mevcut demiryollarının bakımı, onarımı ve iyileştirilmesi ile demiryolu araçlarının temininde kullanılacağı karara bağlanmıştır. Ayrıca TCDD’ye ait işletmecilik fazlası taşınmazlardan Yönetim Kurulunca uygun görülenlerin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirilmek üzere ÖİB’ye bildirileceği, söz konusu taşınmazların ÖYK’ca özelleştirme kapsam ve programına alınıp özelleştirme uygulamasına ilişkin iş ve işlemlerin 4046 sayılı Kanuna göre ÖİB tarafından yürütüleceği, elde edilecek gelirlerin, özelleştirme giderleri düşüldükten sonra tahsilini izleyen onbeş gün içerisinde ÖİB tarafından TCDD Genel Müdürlüğüne aktarılacağı belirtilmiştir. 3-Özelleştirme uygulamaları: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar 81 sayılı çizelgede, denetlenen kuruluşlarla ilgili olarak 2012 yılında gerçekleştirilen özelleştirme uygulamaları 82 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 81- Özelleştirme kapsam ve programındaki kuruluşlar
Şirket / kuruluş adı Kapsam ve programa alınma Kamu payı % A- Özelleştirme kapsamında olanlar:
1-EÜAŞ santralleri
(9 termik, 14 hidroelektrik ile akarsu santralleri) 30.05.2003 100 B- Özelleştirme kapsam ve programında olanlar:
1- Sümer Holding AŞ (1) 11.09.1987 100
2-T.Denizcilik İşletmeleri AŞ (2) 10.08.1993 100
3-T.H.Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ (KBİ) 25.11.1993 99,99
4-Gayrimenkul AŞ (1) 05.02.2001 100
5-T. Elektrik Dağıtım AŞ (2) 02.04.2004 100
6-TCDD’ye ait 6 liman 30.12.2004 100
7-Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ (1) 27.12.2006 100
8-T. Halk Bankası AŞ (2) 05.02.2007 74,98
9-Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ 12.07.2007 56,09 10-Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ (2) 12.08.2008 100 11-Başkent Doğalgaz AŞ (3) 02.07.2009 100 12-EÜAŞ işletimindeki 52 hidroelektrik santrali (2) 19.10.2009 100 13-Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ (4) 16.04.2010 76,83 14-Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ 27.10.2010 100 15-EÜAŞ Kısık HES 08.02.2011 100 16-EÜAŞ Berdan ve Hasanlar HES 30.04.2012 100 17-Kangal Termik Santrali 22.10.2012 100 18-Seyitömer Termik Santrali 30.10.2012 100 (1) Bir kısım varlıkları dışında özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (2) Hisse senedi, tesis veya varlık satışı biçiminde kısmen özelleştirme işlemi gerçekleştirilmiştir. (3) 31.05.2013 tarihinde özelleştirilmiştir. (4) 24.01.2012 tarihinde özelleştirilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 82- 2012 yılında gerçekleştirilen özelleştirmeler () Sözleşme Satış/devir bedeli Tarihi ABD Doları 1-Blok satış: -Acıselsan Selüloz San. ve Tic. AŞ (%76,83 hisse) 24.01.2012 1.970.000 2-Tesis ve varlık satış veya devri: -Gayrimenkul AŞ taşınmazları 200.146.314 -TEDAŞ taşınmazları 1.599.014 -Ankara Doğal Elektrik Üretim AŞ taşınmazları 7.239.382 -TCDD taşınmazları 11.865.766 Toplam (2) 220.850.476 3-Halka arz: -T.Halk Bankası AŞ (%23,92 hisse) 2.519.616.050 4-Bedelli devirler: -T.Şeker Fab. AŞ taşınmazları 79.619 -TEDAŞ taşınmazları 45.925 -TDİ taşınmazları 48.376 -TCDD taşınmazları 41.042 -Sümer Holding taşınmazları 34.832 Toplam (4) 249.794 Genel toplam 2.742.686.320 () Sözleşme tarihi ve satış tutarları ÖİB web sayfasından alınmıştır. Uygulamalar 2012 yılında ÖİB tarafından 3 milyar ABD Doları tutarında özelleştirme gerçekleştirilmiş olup, bu tutarın %97’si KİT’lerle ilgili olarak gerçekleştirilen özelleştirmelerden elde edilmiştir. Gayrimenkul AŞ: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri AŞ, ÖYK’nın 05.02.2001 tarih ve 2001/06 sayılı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınmış ve 4046 sayılı Kanun’a göre yeniden yapılandırılmıştır. ÖYK’nın 22.12.2003 tarih ve 2003/85 sayılı kararı ile bağlı şirketi olan Alkollü İçkiler Sanayii ve Ticaret AŞ 27.02.2004 tarihinde imzalanan hisse satış sözleşmesi ile, Sigara Sanayii İşletmeleri ve Ticareti AŞ’ye ait sigara üretimiyle ilgili varlıklar ve markaları ÖYK’nın 22.04.2008 tarih ve 2008/23 sayılı kararı ile özelleştirilmiştir. ÖYK’nın 02.11.2009 tarihli ve 2009/61 sayılı kararıyla Yaprak Tütün İşletme Müdürlüklerinin, Yaprak Tütün İşleme Fabrika ve Atölyelerinin, Yaprak Tütün Bakım Amirliklerinin öncelik sırasına göre ve belli bir program dahilinde kapatılmaları kararlaştırılmış ve süreç tamamlanmıştır. Özelleştirme süreci sonucunda kuruluş, alkol, sigara ve diğer tütün mamullerinin ardından 2010 yılı Nisan ayında Çamaltı ve Ayvalık tuz işletmelerinin de özelleştirilmesi ile birlikte tuz üretimi ve satışı piyasasından tamamen çekilmiş ve bir kısım taşınmazı dışındaki özelleştirme işlemi tamamlanmış durumdadır. Şirketin son üretim tesisi olan İstanbul’daki Ambalaj Fabrikasının bulunduğu taşınmazlar; ÖYK’nın 20.04.2011 tarih ve 2011/33 sayılı Kararı ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne tahsis edilmek üzere Maliye Hazinesine, Ambalaj Fabrikası envanterinde kayıtlı tüm teçhizat ve malzemeler de Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne devredilmiş ve devir işlemleri 15.01.2012 tarihinde tamamlanmıştır. Sayıştay 159

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Şirket ana sözleşmesinde 03.02.2012 tarihinde yapılan değişiklik ile şirketin ünvanı Gayrimenkul A.Ş. olarak değiştirilerek, gayrimenkullerin değerlendirilmesine yönelik yeni görevler yüklenmiştir. Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ: YPK’nın 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı kararı ile onaylanan “Elektrik Enerjisi Sektörü ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi” ile 21 dağıtım bölgesi oluşturulmuş olup, Kayseri haricindeki 20 dağıtım bölgesi 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı ÖYK kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. 18. görev bölgesinde elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve ticareti ile Kayseri ve Civarı Elektrik Ticaret AŞ, Bakanlar Kurulunun 27.11.1988 tarih ve 88/13492 sayılı Kararıyla 70 yıllık süre için görevlendirilmiş ve 09.02.1990 tarihinde İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi çerçevesinde Şirket, bölgedeki dağıtım tesislerini devralarak işletmeye başlamıştır. 19. Görev Bölgesinde faaliyet gösteren Menderes Elektrik Dağıtım AŞ, 3096 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirilmek üzere 18.01.2008 tarih ve 2008/08 sayılı ÖYK Kararı ile ÖİB portföyünden çıkarılmış, işletme hakkı 15.08.2008 tarihinde AYDEM AŞ’ye devredilmiş, faaliyeti sona eren Şirket; 23.07.2009 tarih ve 2009/47 sayılı ÖYK kararı ile tekrar ÖİB portföyüne alınmıştır. 20. Görev Bölgesinde faaliyet gösteren Göksu Elektrik Dağıtım AŞ, 3096 sayılı Kanun kapsamında özelleştirilmek üzere 14.01.2009 tarih ve 2009/06 sayılı ÖYK Kararı ile ÖİB portföyünden çıkarılmış, işletme hakkı 11.11.2010 tarihinde AKEDAŞ’a devredilmiş, faaliyeti sona eren Şirket; 07.03.2011 tarih ve 2011/22 sayılı ÖYK Kararı ile tekrar ÖİB portföyüne alınmıştır. Menderes Elektrik Dağıtım AŞ’nin ÖİB’in 21.08.2009 tarih ve 692 sayılı Oluru, Göksu Elektrik Dağıtım AŞ’nin ise ÖİB’in 04.04.2011 tarih ve 301 sayılı Oluru ile TEDAŞ’a bağlanması kararlaştırılmıştır. Hisselerinin tamamı TEDAŞ’a ait olan ve faaliyeti bulunmayan bu iki şirketin, tüm ak ve yükümlülükleriyle birlikte TEDAŞ bünyesinde birleştirilerek tüzel kişiliklerinin sona erdirilmesi, çalışan personelin mevcut kadroları ve özlük haklarıyla birlikte TEDAŞ’a devredilmesi, ÖİB’nin 06.09.2012 tarih ve 885 sayılı Oluruyla kabul edilmiş ve birleşme işlemi 31.10.2012 tarihi itibarıyla gerçekleştirilmiştir. 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme ihaleleri süreci tamamlanmış bulunan 10 şirketten; Başkent, Sakarya, Meram elektrik dağıtım şirketleri 2009 yılında, Osmangazi, Çamlıbel, Uludağ, Çoruh, Yeşilırmak, Fırat elektrik dağıtım şirketleri 2010 yılında, Trakya Elektrik Dağıtım AŞ 2011 yılında özelleştirilerek devir işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dicle, Vangölü, Aras, Toroslar, Akdeniz, Gediz, AYEDAŞ ve Boğaziçi elektrik dağıtım şirketlerinin %100 oranındaki hissenin blok satış yöntemiyle özelleştirme ve devir süreçleri 2012 yılında devam etmiştir. Sümer Holding AŞ: 1987 yılında özelleştirme kapsamına alınan Şirket, 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanunla özelleştirme kapsam ve programına alınmış sayılmış, ÖİB’nin 02.07.1999 tarih ve 3179 sayılı yazısıyla; Özelleştirme kapsam ve programına alınarak kendisine devredilen Genel Rapor • 2012 160

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Şirket ana sözleşmesinde 03.02.2012 tarihinde yapılan değişiklik ile şirketin ünvanı Gayrimenkul A.Ş. olarak değiştirilerek, gayrimenkullerin değerlendirilmesine yönelik yeni görevler yüklenmiştir. Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ: YPK’nın 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı kararı ile onaylanan “Elektrik Enerjisi Sektörü ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi” ile 21 dağıtım bölgesi oluşturulmuş olup, Kayseri haricindeki 20 dağıtım bölgesi 02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı ÖYK kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. 18. görev bölgesinde elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve ticareti ile Kayseri ve Civarı Elektrik Ticaret AŞ, Bakanlar Kurulunun 27.11.1988 tarih ve 88/13492 sayılı Kararıyla 70 yıllık süre için görevlendirilmiş ve 09.02.1990 tarihinde İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi çerçevesinde Şirket, bölgedeki dağıtım tesislerini devralarak işletmeye başlamıştır. 19. Görev Bölgesinde faaliyet gösteren Menderes Elektrik Dağıtım AŞ, 3096 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirilmek üzere 18.01.2008 tarih ve 2008/08 sayılı ÖYK Kararı ile ÖİB portföyünden çıkarılmış, işletme hakkı 15.08.2008 tarihinde AYDEM AŞ’ye devredilmiş, faaliyeti sona eren Şirket; 23.07.2009 tarih ve 2009/47 sayılı ÖYK kararı ile tekrar ÖİB portföyüne alınmıştır. 20. Görev Bölgesinde faaliyet gösteren Göksu Elektrik Dağıtım AŞ, 3096 sayılı Kanun kapsamında özelleştirilmek üzere 14.01.2009 tarih ve 2009/06 sayılı ÖYK Kararı ile ÖİB portföyünden çıkarılmış, işletme hakkı 11.11.2010 tarihinde AKEDAŞ’a devredilmiş, faaliyeti sona eren Şirket; 07.03.2011 tarih ve 2011/22 sayılı ÖYK Kararı ile tekrar ÖİB portföyüne alınmıştır. Menderes Elektrik Dağıtım AŞ’nin ÖİB’in 21.08.2009 tarih ve 692 sayılı Oluru, Göksu Elektrik Dağıtım AŞ’nin ise ÖİB’in 04.04.2011 tarih ve 301 sayılı Oluru ile TEDAŞ’a bağlanması kararlaştırılmıştır. Hisselerinin tamamı TEDAŞ’a ait olan ve faaliyeti bulunmayan bu iki şirketin, tüm ak ve yükümlülükleriyle birlikte TEDAŞ bünyesinde birleştirilerek tüzel kişiliklerinin sona erdirilmesi, çalışan personelin mevcut kadroları ve özlük haklarıyla birlikte TEDAŞ’a devredilmesi, ÖİB’nin 06.09.2012 tarih ve 885 sayılı Oluruyla kabul edilmiş ve birleşme işlemi 31.10.2012 tarihi itibarıyla gerçekleştirilmiştir. 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme ihaleleri süreci tamamlanmış bulunan 10 şirketten; Başkent, Sakarya, Meram elektrik dağıtım şirketleri 2009 yılında, Osmangazi, Çamlıbel, Uludağ, Çoruh, Yeşilırmak, Fırat elektrik dağıtım şirketleri 2010 yılında, Trakya Elektrik Dağıtım AŞ 2011 yılında özelleştirilerek devir işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dicle, Vangölü, Aras, Toroslar, Akdeniz, Gediz, AYEDAŞ ve Boğaziçi elektrik dağıtım şirketlerinin %100 oranındaki hissenin blok satış yöntemiyle özelleştirme ve devir süreçleri 2012 yılında devam etmiştir. Sümer Holding AŞ: 1987 yılında özelleştirme kapsamına alınan Şirket, 1994 yılında yürürlüğe giren 4046 sayılı Kanunla özelleştirme kapsam ve programına alınmış sayılmış, ÖİB’nin 02.07.1999 tarih ve 3179 sayılı yazısıyla; Özelleştirme kapsam ve programına alınarak kendisine devredilen Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay iştirak paylarının özelleştirilmesi çalışmalarını yapmakla da görevlendirilmiştir. Kendine ait işletmelerinin özelleştirilmesi 2005 yılında tamamlanan Holding, işletme ve varlıklarının özelleştirilmesi süreci başlatılan kuruluşların tüzel kişiliğinin tasfiye edilmesi amacıyla birleşilen ve tasfiye edilen kuruluşların devam etmekte olan işlerini yürütmektedir. ÖYK’nın 20.05.2011 tarih ve 2011/89 sayılı kararıyla Holdingin özelleştirme süresi 31.12.2015 olarak belirlenmiştir. 2012 yılı sonu itibarıyla Holdingin 6 adedi tasfiye sürecinde olmak üzere 9 adet iştiraki, 68 adet satışa hazır gayrimenkulü ile taşıtlar ve 15 adet marka bulunmaktadır. T. Şeker Fabrikaları AŞ: Şirket 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ÖYK kararıyla özelleştirme kapsamına alınmış, 27.06.2003 tarih ve 2003/40 sayılı ÖYK kararıyla da yol haritası belirlenmiştir 2008 yılında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12.06.2008 tarih ve 2008/497 sayılı kararıyla, ÖYK’nın 2007/57, 2008/42 sayılı kararlarının yürütmesini durdurması üzerine, ÖYK 12.08.2008 tarih ve 2008/50 nolu kararıyla şeker fabrikalarına ilişkin portföy gruplarını yeniden belirlemiştir. 14.07.2008 tarih ve 2008/42 sayılı ÖYK kararıyla; Şirkete bağlı fabrikaların tek tek satılması yerine, gruplar halinde satılması öngörülmüştür. Bu amaçla fabrikalar 6 portföye ayrılmış ve özelleştirmenin bu strateji ile yapılması öngörülmüştür. ÖYK’nın 10.08.2010 tarih ve 2010/64 sayılı kararıyla T.Şeker Fabrikaları AŞ’nin özelleştirme süresi 31.12.2011 tarihine, 18.08.2011 tarih ve 2011/67 sayılı kararıyla da 31.12.2014 tarihine uzatılmıştır. Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ’ye ait (B) portföyünde yer alan Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları ile (C) portföyünde bulunan Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum, Çarşamba fabrikaları portföy grubunun bir bütün halinde özelleştirilmesi için 29.11.2011 tarihinde ihale yapılmış ancak ÖYK’nın 09.10.2012 tarih ve 2012/151 sayılı kararıyla ihale iptal edilmiştir. TCDD: TCDD’nin 6 limanı 30.12.2004 tarih ve 2004/128 sayılı ÖYK kararıyla özelleştirme programına alınmış ve 02.06.2005 tarih ve 2005/54 sayılı Kararıyla özelleştirme stratejisi belirlenmiştir. ÖYK’nın 07.11.2005 tarihli kararıyla işletme hakkının devri suretiyle özelleştirilen Mersin limanının teslimi 2007 yılında, aynı yöntemle ÖYK’nın 19.09.2008 tarih ve 2008/59 nolu kararıyla özelleştirilen Bandırma ve Samsun Limanlarının teslimi 2010 yılında, ÖYK’nın 07.01.2011 tarihli kararı özelleştirilen İskenderun Limanının teslimi 2011 gerçekleştirilmiştir. Derince ve İzmir Limanlarının özelleştirme süreci devam etmektedir. Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret AŞ: Şirketin, ÖİB’ye ait %56,09 oranındaki hissesi, ÖYK’nın 18.01.2008 tarih ve 2008/003 sayılı kararına istinaden “blok satış” yoluyla özelleştirilmesi doğrultusunda ihaleye çıkılmış, ancak teklif gelmemiştir. Sayıştay 161

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Hisselerin özelleştirilmesi amacıyla 4.defa olmak üzere 21.9.2012 tarihinde ihaleye çıkılmış olup, 15.11.2012 tarihinde yapılan ihale sonucunda teklif sahiplerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine ihale iptal edilmiştir. Elektrik Üretim AŞ: Kamu elektrik üretim santrallerindeki özelleştirmeler 3096 sayılı Kanun ve 4046 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilmektedir. 3096 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. 4046 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri ÖİB tarafından yürütülürken 09.07.2008 tarih ve 5784 sayılı Kanun ile EÜAŞ’ın özelleştirme programına alınan birim ve varlıklarının 4046 sayılı Kanun gereğince doğrudan ÖİB’ye aktarılması yerine EÜAŞ bünyesinde kalması ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilerinin devam etmesi hususu yer almıştır. Ancak özelleştirmeye hazırlık ve özelleştirme işlemlerinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütüleceği hususuna aynı düzenleme de yer verilmiştir. 2009 yılında özelleştirme programına alınan EÜAŞ’a ait 55 küçük HES’in ihalesi muhtelif tarihlerde yapılmıştır. Bunlardan 45’inin işletme hakkı 49 yıllığına ilgili şirketlere devredilmiş olup, kalan 10 HES için devir çalışmaları devam etmektedir. Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ: ÖYK’nın 02.07.2009 tarih ve 2009/43 sayılı kararı ile şirket hisselerinin %80’ini özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. ÖİB’ye ait %80 oranındaki hissenin özelleştirilmesi için 16.08.2010 ve 16.4.2012 tarihlerinde gerçekleştirilen ihaleler sonucunda bedelin yatırılmaması ve yeterli teklif gelmemesi nedenleriyle iptal edilmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesine ait %20 hisseyle birlikte toplam %100 hissesinin blok satış yöntemiyle 14.9.2012 tarihinde ihalesi gerçekleştirilmiş olup, 1.162 milyon ABD doları bedel teklif edilmiş olup, Şirketin özelleştirilmesi ÖYK’nın 14.03.2013 tarih ve 2013/54 sayılı kararına istinaden 31.05.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ: ÖYK’nın 27.10.2010 tarih ve 2010/90 sayılı kararı ile yeniden özelleştirme kapsam ve programına alınan şirketteki %100 oranındaki hissenin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi için 23.03.2011 tarihinde çıkılan ihale, tek teklif gelmesi üzerine 23.09.2011 tarihinde iptal edilmiştir. Blok satış için 28.2.2013 tarihinde yeniden ihaleye çıkılmış olup, Şirketin özelleştirilmesi 27.05.2013 tarih ve 2013/94 sayılı ÖYK kararına istinaden 01.08.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Milli Piyango İdaresi: ÖYK’nın 12.9.2003 tarih ve 2003/62 sayılı kararı ile şans oyunlarına ilişkin lisans hakkı verilmesi işlemlerine başlatılmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda Şans Oyunları Lisansının Verilmesi, Lisansa Konu Faaliyetlerin Düzenlemesi ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik 15.10.2008 tarihinde yayınlanmıştır. Bu kapsamda yapılan açık artırma ihalesi sonucunda başlangıç bedelinin altında kalınması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. 01.08.2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 6009 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesi ile 320 sayılı KHK’da değişiklik yapılarak MPİ’de farklı bir özelleştirme yöntemi benimsenmiştir. Bu doğrultuda 10.09.2012 tarih ve 2012/3867 sayılı Bakanlar Kurulu Genel Rapor • 2012 162

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Hisselerin özelleştirilmesi amacıyla 4.defa olmak üzere 21.9.2012 tarihinde ihaleye çıkılmış olup, 15.11.2012 tarihinde yapılan ihale sonucunda teklif sahiplerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine ihale iptal edilmiştir. Elektrik Üretim AŞ: Kamu elektrik üretim santrallerindeki özelleştirmeler 3096 sayılı Kanun ve 4046 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilmektedir. 3096 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. 4046 sayılı Kanun kapsamındaki özelleştirme işlemleri ÖİB tarafından yürütülürken 09.07.2008 tarih ve 5784 sayılı Kanun ile EÜAŞ’ın özelleştirme programına alınan birim ve varlıklarının 4046 sayılı Kanun gereğince doğrudan ÖİB’ye aktarılması yerine EÜAŞ bünyesinde kalması ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilerinin devam etmesi hususu yer almıştır. Ancak özelleştirmeye hazırlık ve özelleştirme işlemlerinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütüleceği hususuna aynı düzenleme de yer verilmiştir. 2009 yılında özelleştirme programına alınan EÜAŞ’a ait 55 küçük HES’in ihalesi muhtelif tarihlerde yapılmıştır. Bunlardan 45’inin işletme hakkı 49 yıllığına ilgili şirketlere devredilmiş olup, kalan 10 HES için devir çalışmaları devam etmektedir. Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ: ÖYK’nın 02.07.2009 tarih ve 2009/43 sayılı kararı ile şirket hisselerinin %80’ini özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. ÖİB’ye ait %80 oranındaki hissenin özelleştirilmesi için 16.08.2010 ve 16.4.2012 tarihlerinde gerçekleştirilen ihaleler sonucunda bedelin yatırılmaması ve yeterli teklif gelmemesi nedenleriyle iptal edilmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesine ait %20 hisseyle birlikte toplam %100 hissesinin blok satış yöntemiyle 14.9.2012 tarihinde ihalesi gerçekleştirilmiş olup, 1.162 milyon ABD doları bedel teklif edilmiş olup, Şirketin özelleştirilmesi ÖYK’nın 14.03.2013 tarih ve 2013/54 sayılı kararına istinaden 31.05.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ: ÖYK’nın 27.10.2010 tarih ve 2010/90 sayılı kararı ile yeniden özelleştirme kapsam ve programına alınan şirketteki %100 oranındaki hissenin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi için 23.03.2011 tarihinde çıkılan ihale, tek teklif gelmesi üzerine 23.09.2011 tarihinde iptal edilmiştir. Blok satış için 28.2.2013 tarihinde yeniden ihaleye çıkılmış olup, Şirketin özelleştirilmesi 27.05.2013 tarih ve 2013/94 sayılı ÖYK kararına istinaden 01.08.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Milli Piyango İdaresi: ÖYK’nın 12.9.2003 tarih ve 2003/62 sayılı kararı ile şans oyunlarına ilişkin lisans hakkı verilmesi işlemlerine başlatılmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda Şans Oyunları Lisansının Verilmesi, Lisansa Konu Faaliyetlerin Düzenlemesi ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik 15.10.2008 tarihinde yayınlanmıştır. Bu kapsamda yapılan açık artırma ihalesi sonucunda başlangıç bedelinin altında kalınması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. 01.08.2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 6009 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesi ile 320 sayılı KHK’da değişiklik yapılarak MPİ’de farklı bir özelleştirme yöntemi benimsenmiştir. Bu doğrultuda 10.09.2012 tarih ve 2012/3867 sayılı Bakanlar Kurulu Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay kararıyla şans oyunlarına ilişkin lisansın verilmesine ilişkin olarak şartlar yeniden belirlenmiştir. ÖYK’nın 05.11.2012 tarih ve 2012/163 sayılı kararıyla ÖYK’nın 2003/62 ve 2008/62 sayılı kararları iptal edilerek, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde şans oyunları lisansının verilmesi işlemlerinin 2 yıl içinde tamamlanmasına karar verilmiştir. Acıpayam Selüloz Sanayi ve Ticaret AŞ: Şirketin T. Kalkınma Bankası AŞ’ye ait olan %76,83 oranındaki hissesi 16.04.2010 tarih ve 2010/21 sayılı ÖYK kararıyla 18 ayda özelleştirilmek üzere özelleştirme kapsam ve programına alınmış ve hisseler 21.05.2010 tarihinde ÖİB’ye devredilmiştir. Hisselerin satışı amacıyla 29.9.2011 tarihinde yapılan ihale sonucunda en yüksek teklif 1.970.000 ABD doları olarak gerçekleşmiş ve hisseler 19.11.2011 tarihli ÖYK kararına istinaden 24.01.2012 tarihinde alıcıya devredilmiştir. Sayıştay 163

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay II. DİĞER KURULUŞLAR A-DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 2008-2010 döneminde; -Teşkilat kanunlarında denetimi Sayıştay tarafından yapılması öngörülen, genel bütçeden yardım alan bağımsız bütçeli idarelerle, -İlgili mevzuatlarında Sayıştay denetimine tabi olmamakla birlikte, TBMM KİT Komisyonunun aldığı kararlar gereğince sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan ya da sonradan bu kapsama giren, kuruluş ve şirketler diğer kuruluşlar kapsamında değerlendirilmiştir. Kuruluşlardan; T. Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş olanlar, sermayesinin %50’den fazlası kamuya ait olduğu için TBMM KİT Komisyonunca 25.11.1992 tarihinde alınan bir kararla Anayasa’nın 165 ve 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi kapsamında, diğer kuruluşlar ise kendi özel mevzuatlarına göre TBMM tarafından yapılacak denetime esas olmak üzere Sayıştay tarafından denetlenmiştir. Bu kuruluşlar, 19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6085 sayılı Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabi olduğundan, önceki yıllarda diğer kuruluşlar arasında değerlendirilmiş olan kuruluşlardan; Anayasa’daki KİT tanımı çerçevesinde belirli alanlarda işletmecilik yapmak üzere kurulmuş kuruluş ve ortaklıklar 2011 yılında KİT’ler arasında değerlendirilmiş, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kuruluşlar ise diğer kuruluşlar bölümünde değerlendirilmeye devam edilmiştir. 2011 verilerinin değerlendirilmesinde, kuruluşların bölümler arasındaki bu değişimin etkileri dikkate alınmalıdır. Diğer kuruluşlar arasında değerlendirilmiş olan İMKB, İstanbul Altın Borsası ve Merkezi Kayıt Kuruluşu; 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6362 sayılı yeni Sermaye Piyasası Kanunu ile Borsa İstanbul AŞ adıyla yeniden yapılandırılarak, Sayıştay ve TBMM denetiminden çıkarılmıştır. 2008-2012 döneminde diğer kuruluşlar içinde değerlendirilen kuruluşların sektörler itibarıyla ayrıntısına (Ek:2) de, rapor kapsamındaki kuruluşlarla ilgili başlıca bilgilere (Ek:8) de yer verilmiştir. B-DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ Diğer kuruluşlara ait başlıca bilgilere 83 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Genel Rapor • 2012 164

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay II. DİĞER KURULUŞLAR A-DİĞER KURULUŞLARIN HUKUKİ YAPISI VE DENETİM ŞEKLİ 2008-2010 döneminde; -Teşkilat kanunlarında denetimi Sayıştay tarafından yapılması öngörülen, genel bütçeden yardım alan bağımsız bütçeli idarelerle, -İlgili mevzuatlarında Sayıştay denetimine tabi olmamakla birlikte, TBMM KİT Komisyonunun aldığı kararlar gereğince sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan ya da sonradan bu kapsama giren, kuruluş ve şirketler diğer kuruluşlar kapsamında değerlendirilmiştir. Kuruluşlardan; T. Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş olanlar, sermayesinin %50’den fazlası kamuya ait olduğu için TBMM KİT Komisyonunca 25.11.1992 tarihinde alınan bir kararla Anayasa’nın 165 ve 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi kapsamında, diğer kuruluşlar ise kendi özel mevzuatlarına göre TBMM tarafından yapılacak denetime esas olmak üzere Sayıştay tarafından denetlenmiştir. Bu kuruluşlar, 19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6085 sayılı Kanun kapsamında Sayıştay’ın denetimine tabi olduğundan, önceki yıllarda diğer kuruluşlar arasında değerlendirilmiş olan kuruluşlardan; Anayasa’daki KİT tanımı çerçevesinde belirli alanlarda işletmecilik yapmak üzere kurulmuş kuruluş ve ortaklıklar 2011 yılında KİT’ler arasında değerlendirilmiş, kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kuruluşlar ise diğer kuruluşlar bölümünde değerlendirilmeye devam edilmiştir. 2011 verilerinin değerlendirilmesinde, kuruluşların bölümler arasındaki bu değişimin etkileri dikkate alınmalıdır. Diğer kuruluşlar arasında değerlendirilmiş olan İMKB, İstanbul Altın Borsası ve Merkezi Kayıt Kuruluşu; 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6362 sayılı yeni Sermaye Piyasası Kanunu ile Borsa İstanbul AŞ adıyla yeniden yapılandırılarak, Sayıştay ve TBMM denetiminden çıkarılmıştır. 2008-2012 döneminde diğer kuruluşlar içinde değerlendirilen kuruluşların sektörler itibarıyla ayrıntısına (Ek:2) de, rapor kapsamındaki kuruluşlarla ilgili başlıca bilgilere (Ek:8) de yer verilmiştir. B-DİĞER KURULUŞLARIN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ YERİ Diğer kuruluşlara ait başlıca bilgilere 83 sayılı çizelgede yer verilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Son A rtış Toplu bilgiler Ölçü 2008 2009 2010 2011 2012 iki yıl veya farkı azalış (% ) Esas sermaye Bin TL 3.501.087 4.255.928 6.613.356 2.688.001 2.682.001 (6.000) (0,2) Ödenmiş sermaye " 3.501.087 4.255.928 6.613.356 2.688.001 2.682.001 (6.000) (0,2) Sermaye ödeme oranı % 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 0,0 0,0 Kaynaklar : Öz kaynaklar Bin TL 16.762.347 22.094.928 30.936.927 29.034.872 34.736.661 5.701.789 19,6 Yabancı kaynaklar : -Kısa süreli " 50.483.528 64.594.719 71.582.016 82.909.759 94.182.843 11.273.084 13,6 -Uzun süreli " 13.617.559 12.335.992 18.664.515 18.629.751 24.601.134 5.971.383 32,1 Varlıklar : -Dönen varlıklar(Net) " 37.331.981 50.930.234 65.134.751 56.917.114 60.135.514 3.218.400 5,7 -Duran varlıklar(Net) " 43.531.454 47.071.998 56.048.707 72.572.251 92.303.071 19.730.820 27,2 Yatırım harcamaları (Nakdi) " 144.351 122.952 341.427 320.038 360.214 40.176 12,6 Tüm alımlar tutarı " 224.273 1.372.130 1.278.493 339.248 463.045 123.797 36,5 Net satış hasılatı () " 8.469.427 9.544.664 10.967.177 8.720.740 7.799.503 (921.237) (10,6) Satışların maliyeti () " 5.380.384 5.912.858 6.180.154 5.528.297 3.662.641 (1.865.656) (33,7) M evduat " 37.120.000 44.651.723 47.701.275 60.939.218 67.242.290 6.303.072 10,3 Verilen krediler " 30.502.000 34.489.273 44.799.816 57.268.533 68.101.671 10.833.138 18,9 Sübvansiyonlar " 5.385 4.966 5.723 3.825 7.287 3.462 90,5 Stoklar: -İlk madde ve malzeme " 32.214 27.775 28.055 24.507 22.899 (1.608) (6,6) -Yarı mamul-ara mamul " 132.950 175.832 200.507 1.151 1.035 (116) (10,1) -M amul " 37.801 5.928 133.889 405.454 496.698 91.244 22,5 -Ticari mal " 1.312.240 1.225.611 2.512.101 3.828.111 4.438.361 610.250 15,9 Personel: M emur (ortalama) Kişi 714 683 671 663 688 25 3,8 Sözleşmeli personel (ortalama) " 7.035 7.640 7.967 8.158 7.658 (500) (6,1) İşçi (ortalama) " 12.152 12.496 13.478 13.044 13.215 171 1,3 Toplam personel giderleri Bin TL 1.098.264 1.233.770 1.349.411 1.425.339 1.481.626 56.287 3,9 Toplam memur giderleri " 20.663 21.301 22.585 23.607 27.212 3.605 15,3 Toplam sözleşmeli personel giderleri " 356.375 387.114 404.373 440.959 531.634 90.675 20,6 Toplam işçi giderleri " 717.265 819.099 916.093 957.885 922.275 (35.610) (3,7) A ylık kişi başına memur giderleri TL 2.412 2.599 2.805 2.967 3.296 329 11,1 A ylık kişi başına sözleşmeli personel giderleri " 4.221 4.222 4.230 4.504 5.785 1.281 28,4 A ylık kişi başına işçi giderleri " 4.919 5.462 5.664 6.120 5.816 (304) (5,0) Tahakkuk eden kurumlar vergisi Bin TL 402.840 371.588 337.920 304.461 509.713 205.252 67,4 Tahakkuk eden tüm vergiler " 1.590.676 1.330.053 1.291.790 1.318.367 1.472.117 153.750 11,7 GSYH'ye katkı (üretici fiyatlarıyla) " 5.971.374 7.018.499 8.159.610 6.469.728 8.351.220 1.881.492 29,1 GSYH'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 6.851.803 7.855.641 9.100.356 7.336.598 9.088.088 1.751.490 23,9 GSM H'ye katkı (alıcı fiyatlarıyla) " 6.752.966 7.851.168 9.077.935 7.192.205 9.064.839 1.872.634 26,0 İşletme faaliyetleri kârları toplamı () " 2.853.591 3.213.421 4.186.060 2.474.738 3.382.617 907.879 36,7 İşletme faaliyetleri zararları toplamı () " (270.544) (107.828) (74.649) (32.778) (34.913) (2.135) 6,5 Finansman giderleri (yatırımlar hariç)() " 269.924 314.619 214.822 13.869 861 (13.008) (93,8) Dönem kârları toplamı Bin TL 3.950.933 4.960.709 6.541.655 3.065.440 5.867.052 2.801.612 91,4 Dönem zararları toplamı Bin TL (286.258) (59.872) (68.200) (8.910) 0 8.910 (100,0) () M ali kuruluşlar hariç. Çizelge: 83 - Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemine ait başlıca bilgileri Sayıştay 165

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT statüsü dışında kalan diğer kuruluşların 2008 yılında 3,5 milyar TL olan ödenmiş sermayesi, yıllar itibarıyla artarak 2010 yılında 6,6 milyar TL’ye ulaşmış, 2011 yılında KİT’ler arasında değerlendirilen kuruluşlar nedeniyle 2,7 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında bir değişiklik olmamıştır. Diğer kuruluşlarda istihdam edilen ortalama personel sayısı, 2008 yılında 19,9 bin kişi iken, 2010 yılında 22,1 bin kişiye ulaşmış, 2011 yılında 251 kişi azalışla 21,9 bin kişi olarak,2012 yılında da 304 kişi azalışla 21,6 bin kişi olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde diğer kuruluşların faaliyet kârları toplamı, faaliyet zararları toplamından; dönem kârları toplamı da dönem zararları toplamından daha yüksek gerçekleşmiştir. 2008 yılında 2,6 milyar TL olarak gerçekleşen net işletme faaliyetleri kârı, 2010 yılında 4,1 milyar TL olarak gerçekleşmiş olmasına karşılık, 2011 yılında 2,4 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında 3,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde 2008 yılında 3,7 milyar TL olan net dönem sonucu 2010 yılında 6,5 milyar TL’ye ulaşmış olmasına karşılık, 2011 yılında 3,1 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında 5,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşların 2008 yılında 950,5 milyar TL olarak gerçekleşen alıcı fiyatlarıyla Türkiye GSYH’si içindeki payı %0,7 oranında gerçekleşmişken, 2012 yılında 1,4 trilyon TL olarak gerçekleşen alıcı fiyatlarıyla Türkiye GSYH’si içindeki payı 0,1 puan azalarak %0,6 olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında 21,2 milyon kişi olan Türkiye istihdamı içinde diğer kuruluşların payı %0,1 oranında 19,9 bin kişi iken, 2012 yılında 24,8 milyon kişi olan Türkiye istihdamı içinde diğer kuruluşların payı 21,6 bin kişilik istihdam ile aynı seviyesini korumuştur. 2008 yılında 190 milyar TL olarak gerçekleşen Türkiye vergi hasılatı içinde diğer kuruluşlar adına tahakkuk eden vergiler tutarı %0,8 oranında 1,6 milyar TL’lik yer tutarken, 2012 yılında 317,2 milyar TL olarak gerçekleşen Türkiye vergi hasılatı içindeki diğer kuruluşların tahakkuk eden vergilerinin payı %0,5 oranında 1,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşlar içerisinde yer alan Vakıfbank’ın 2008 yılında 37,1 milyar TL olan mevduatı, 2012 yılında 67,2 milyar TL’ye, aynı dönemde kullandırılan krediler tutarı ise 30,5 milyar TL’den 68,1 milyar TL’ye ulaşmıştır. Genel Rapor • 2012 166

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay KİT statüsü dışında kalan diğer kuruluşların 2008 yılında 3,5 milyar TL olan ödenmiş sermayesi, yıllar itibarıyla artarak 2010 yılında 6,6 milyar TL’ye ulaşmış, 2011 yılında KİT’ler arasında değerlendirilen kuruluşlar nedeniyle 2,7 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında bir değişiklik olmamıştır. Diğer kuruluşlarda istihdam edilen ortalama personel sayısı, 2008 yılında 19,9 bin kişi iken, 2010 yılında 22,1 bin kişiye ulaşmış, 2011 yılında 251 kişi azalışla 21,9 bin kişi olarak,2012 yılında da 304 kişi azalışla 21,6 bin kişi olarak gerçekleşmiştir. 2008-2012 döneminde diğer kuruluşların faaliyet kârları toplamı, faaliyet zararları toplamından; dönem kârları toplamı da dönem zararları toplamından daha yüksek gerçekleşmiştir. 2008 yılında 2,6 milyar TL olarak gerçekleşen net işletme faaliyetleri kârı, 2010 yılında 4,1 milyar TL olarak gerçekleşmiş olmasına karşılık, 2011 yılında 2,4 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında 3,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde 2008 yılında 3,7 milyar TL olan net dönem sonucu 2010 yılında 6,5 milyar TL’ye ulaşmış olmasına karşılık, 2011 yılında 3,1 milyar TL’ye gerilemiş, 2012 yılında 5,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşların 2008 yılında 950,5 milyar TL olarak gerçekleşen alıcı fiyatlarıyla Türkiye GSYH’si içindeki payı %0,7 oranında gerçekleşmişken, 2012 yılında 1,4 trilyon TL olarak gerçekleşen alıcı fiyatlarıyla Türkiye GSYH’si içindeki payı 0,1 puan azalarak %0,6 olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında 21,2 milyon kişi olan Türkiye istihdamı içinde diğer kuruluşların payı %0,1 oranında 19,9 bin kişi iken, 2012 yılında 24,8 milyon kişi olan Türkiye istihdamı içinde diğer kuruluşların payı 21,6 bin kişilik istihdam ile aynı seviyesini korumuştur. 2008 yılında 190 milyar TL olarak gerçekleşen Türkiye vergi hasılatı içinde diğer kuruluşlar adına tahakkuk eden vergiler tutarı %0,8 oranında 1,6 milyar TL’lik yer tutarken, 2012 yılında 317,2 milyar TL olarak gerçekleşen Türkiye vergi hasılatı içindeki diğer kuruluşların tahakkuk eden vergilerinin payı %0,5 oranında 1,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer kuruluşlar içerisinde yer alan Vakıfbank’ın 2008 yılında 37,1 milyar TL olan mevduatı, 2012 yılında 67,2 milyar TL’ye, aynı dönemde kullandırılan krediler tutarı ise 30,5 milyar TL’den 68,1 milyar TL’ye ulaşmıştır. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay C-İSTİHDAM: 1-Personel statüsü, personel sayısı ve personele yapılan harcamalar: Diğer kuruluşlar kapsamında olan kuruluşlardan kendi kuruluş kanunu bulunanlarda istihdam edilen personelin hangi statüde çalıştırılacağı kanunlarında belirlenmiştir. Bu kuruluşlardan; AOÇ faaliyetlerini 657 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen memurlar, 4857 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen işçiler ve istisnai hallerde de sözleşmeli statüde istihdam edilen personel ile yürütmektedir. TRT’de çalışan personelin tamamı sözleşmeli statüde, T. Vakıflar Bankası personeli 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındadır. MPİ ve Şeker Kurumunda çalışanların tamamı memur statüsünde iken, TOKİ’de çalışanlar memur ve sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmiştir. Diğer kuruluşlarda 2008-2012 yıllarında istihdam edilen personelin sektörler itibarıyla ortalama ve yıl sonu çalışan sayıları 84 sayılı, toplam personel giderleri 85 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 167

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 168 ( Kişi ) Son iki Son iki 2008 2009 2010 2011 2012 yıl farkı 2008 2009 2010 2011 2012 yıl farkı 1 -Tarım 373 356 341 323 363 40 367 353 333 316 371 55 2 -Sanayi (İmalat) 73 69 69 70 69 65 3 -Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 7.217 7.141 7.398 7.564 7.053 (511) 6.770 7.175 7.464 7.060 7.106 46 b)Ticaret 465 439 444 443 c)Diğer hizmetler 2.674 2.750 2.849 1.950 1.281 (669) 2.738 2.756 2.961 1.953 1.320 (633) Toplam (3) 9.891 10.356 10.686 9.514 8.334 (1.180) 9.508 10.375 10.868 9.013 8.426 (587) 4 -Mali kuruluşlar 9.564 10.038 11.020 12.028 12.864 836 9.991 10.653 11.557 12.222 13.463 1.241 Genel toplam 19.901 20.819 22.116 21.865 21.561 (304) 19.936 21.450 22.823 21.551 22.260 709 Endeks 2007= 100 103,9 108,7 115,4 114,1 112,5 (1,6) 101,6 109,3 116,3 109,8 113,5 3,6 Sektörler Çizelge: 84- Diğer kuruluşlar personeli Ortalama Yıl sonu (Bin TL) 2008 2009 2010 2011 Esas Ek Sosyal ücret ödeme giderler Toplam 1 -Tarım 10.997 12.356 12.946 14.227 7.535 3.849 5.657 17.041 2 -Sanayi (İmalat) 2.404 2.290 2.633 3 -Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 340.958 361.384 371.515 404.132 250.185 86.123 152.926 489.234 b)Ticaret 21.941 26.080 c)Diğer hizmetler 172.134 196.751 226.013 187.410 32.842 25.399 14.551 72.792 Toplam (3) 513.092 580.076 623.608 591.542 283.027 111.522 167.477 562.026 4 -Mali kuruluşlar 571.771 639.048 710.224 819.570 412.361 253.236 236.962 902.559 Genel toplam 1.098.264 1.233.770 1.349.411 1.425.339 702.923 368.607 410.096 1.481.626 Endeks 2007=100 118,7 133,3 145,8 154,0 160,1 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 684.533 721.883 742.046 709.653 694.849 Endeks 2007=100 107,8 113,7 116,9 111,8 109,4 Sektörler 2012 Çizelge: 85- Diğer kuruluşlar personel giderleri Genel Rapor • 2012 168

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer kuruluşlarda çalışan personel sayısı, bu kapsamdaki kuruluş sayısına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Diğer kuruluşlarda 2012 yılında çalışan ortalama personel sayısı önceki yıla göre %1,4 oranında azalarak 21.561’e gerilemiştir. Diğer kuruluşlarda çalışan ortalama personel sayısı son beş yılda bazı yıllarda azalsa da genel olarak artan bir seyir izlemiş ve 2007’de 100 olan sayı 2012’de 112,5’e yükselmiştir. 2012 yılında çalışan ortalama 21.561 personelin; %59,7 oranında 12.864’ü mali kuruluşlarda çalışırken, %32,7 oranında 7.053’ü ulaştırma haberleşme, %5,9 oranında 1.281’i diğer hizmetler, %1,7 oranında 363’ü tarım sektöründeki kuruluşlarda çalışmaktadır. Diğer kuruluşlarda çalışan personelin statüleri itibarıyla dağılımı 86 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 86- Diğer kuruluşlarda çalışan personel
Yıllar Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu Ortalama Yıl sonu 2008 714 698 7.035 7.247 12.152 11.991 19.901 19.936 2009 683 677 7.640 7.717 12.496 13.056 20.819 21.450 2010 671 661 7.967 8.061 11.417 11.944 20.055 20.666 2011 663 667 8.158 7.671 13.044 13.213 21.865 21.551 2012 688 722 7.658 7.706 13.215 13.832 21.561 22.260 2012 yılında diğer kuruluşlarda çalışan ortalama 21.561 personelin; %3,2 oranında 688’i memur, %35,5 oranında 7.658’i sözleşmeli personel, %61,3 oranında 13.215’i işçi statüsünde istihdam edilmiştir. İşçi statüsünde istihdam edilen ortalama personelin %13,7 oranında 1.805’i kapsam dışı, %86,1 oranında 11.384’ü kapsam içi, %0,2 oranında 26’sı geçici işçi statüsündedir. KİT’lerde olduğu gibi bu kuruluşlarda da taşeron aracılığı ile işçi temin edilmesi uygulaması yaygın olarak görülmektedir. 2012 yılında diğer kuruluşlar kapsamında çalışan tüm personel için yapılan toplam harcama geçen yıla göre %3,9 oranında 56,3 milyon TL artarak 1,5 milyar TL olmuştur. Toplam personel harcamalarında 2007 yılına göre, cari fiyatlarla %60,1 oranında artış meydana gelirken, 2003 yılı sabit fiyatları ile ise %9,4 oranında artış meydana geldiği görülmektedir. Başka bir ifade ile 2007 yılında 100 olan toplam personel giderleri, 2012 yılında cari fiyatlarla 160,1 değerine, 2003 yılı sabit fiyatları ile 109,4 değerine yükselmiştir. 2012 yılında yapılan toplam personel harcaması tutarı 1,5 milyar TL’nin; %0,3 oranında 505 bin TL’si kuruluş dışından atanan yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler, %1,8 oranında 27,2 milyon TL’si memurlar, %35,9 oranında 531,6 milyon TL’si sözleşmeliler, %62 oranında 922,3 milyon TL’si işçiler için yapılmıştır. Sektörler itibarıyla diğer kuruluşlarda çalışan memur, sözleşmeli ve işçi personel için yapılan harcamalar 87/a-c sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Sayıştay 169

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 87/a -Memur giderleri (Bin TL)
Son iki Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 yıl farkı 1 - Tarım 1.784 1.802 2.064 2.301 3.176 875 2 - Sanayii
3 - Hizmetler (Diğer hizmetler) 18.879 19.499 20.521 21.306 24.036 2.730 4 - Mali kuruluşlar
Genel toplam(Cari fiyatlarla) 20.663 21.301 22.585 23.607 27.212 3.605
Endeks 2007=100 120,6 124,3 131,8 137,8 158,9 21,0
Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 12.879 12.463 12.420 11.754 12.762 1.008
Endeks 2007=100 109,6 106,1 105,7 100,0 108,6 8,6
Çizelge: 87/b - Sözleşmeli giderleri (Bin TL)
Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki
yıl farkı 1 - Tarım 251 260 143 (143) 2 - Sanayii
3 - Hizmetler :
a)Ulaştırma-haberleşme 334.061 361.093 371.208 404.132 488.946 84.814
b)Diğer hizmetler 22.314 25.770 32.905 36.684 42.688 6.004
Toplam (3) 356.375 386.863 404.113 440.816 531.634 90.818 4 - Mali kuruluşlar
Genel toplam(Cari fiyatlarla) 356.375 387.114 404.373 440.959 531.634 90.675
Endeks 2007=100 112,2 121,8 127,3 138,8 167,3 28,5 Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatlarıyla) 222.124 226.502 222.366 219.546 249.324 29.778
Endeks 2007=100 101,9 103,9 102,0 100,7 114,4 13,7
Çizelge: 87/c - İşçi giderleri (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı 1 - Tarım 9.213 10.303 10.622 11.783 13.865 1.161 2 - Sanayii(İmalat)
3 - Hizmetler :
a)Ulaştırma-haberleşme 6.765
b)Ticaret 21.665
c)Diğer hizmetler 129.795 149.473 91.532 127.893 5.851 (122.042)
Toplam (3) 136.560 171.138 91.532 127.893 5.851 (122.042) 4 - Mali kuruluşlar 569.273 635.600 670.797 818.209 902.559 84.350
Genel toplam(Cari fiyatlarla) 715.046 817.041 772.951 957.885 922.275 (35.610)
Endeks 2007=100 121,7 139,1 131,6 163,1 157,0 (6,1)
Genel toplam (2003 yılı tüketici fiyatıyla) 445.678 478.053 425.049 476.916 432.526 (44.390)
Endeks 2007=100 110,6 118,6 105,5 118,3 107,3 (11,0) Genel Rapor • 2012 170

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer kuruluşlarda 2012 yılında memur harcamaları, önceki yıla göre %4,5 oranında 3,6 milyon TL artarak 27,2 milyon TL’ye yükselmiştir. 2007 yılı memur giderleri 100 kabul edildiğinde 2012 yılında memur giderlerinin 158,9 değerine ulaştığı görülmektedir. 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise 2007 yılı değeri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı giderleri 108,6 olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılı sözleşmeli personel giderleri, önceki yıla göre %17,1 oranında 90,7 milyon TL artmış ve 531,6 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2007 yılı sözleşmeli personel giderleri 100 kabul edildiğinde, 2012 yılı giderleri 167,3 değerine yükselmiştir. 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise, 2007 yılında 100 olan sözleşmeli personel giderleri 2012 yılında 114,4 değerine ulaşmıştır. Bu kuruluşlardaki işçi giderleri ise önceki yıla göre %3,7 oranında 35,6 milyon TL azalarak 922,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. İşçiler için 2012 yılında yapılan harcamalar toplamı 922,3 milyon TL’nin; %0,6 oranında 5,9 milyon TL’si kapsam dışı personel, %97,6 oranında 916,4 milyon TL’si kapsam içi ve geçici işçiler için yapılmıştır. 2007 yılı işçi giderleri 100 kabul edildiğinde 2012 yılı işçi giderleri 157 olarak gerçekleşmiştir. 2003 yılı sabit fiyatlarına göre ise, 2007 yılında 100 olan işçi giderleri 2012 yılında 107,3’e yükselmiştir. 2-Personelle ilgili sosyal konular: 2012 yılında diğer kuruluşların tüm personeli için ödenen 410,1 milyon TL tutarındaki sosyal amaçlı giderler, toplam personel giderlerinin %27,7’sini oluşturmuştur. 2012 yılında 185 milyon TL SGK primi, 20 milyon TL kıdem tazminatı ve 52 milyon TL emekli ikramiyesi ödenmiştir. Sayıştay 171

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1- Genel mali durum: Diğer kuruluşların 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) 2008 yılsonu değerlerine göre %70,6 oranında artarken son beş yılda ortalama artış oranı ise %17,5 olmuştur. Son beş yıllık dönemde toptan eşya fiyatlarındaki ortalama artış %7,9 olurken, 2012 yılında gerçekleşen artış oranı %6,1 olmuştur. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir.
Kaynak varlık artışı Üretici fiyatları artışı Yıllar % % 2008 24,6 12,7 2009 15,1 1,2 2010 41,4 8,5 2011 (11,6) 11,1 2012 18,7 6,1 Diğer kuruluşların kaynak ve varlıklarındaki ortalama artışın %17,5 olduğu dikkate alındığında, bu oranın aynı döneme ait üretici fiyatlarındaki ortalama artış oranının 9,6 puan üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Sayıştay tarafından denetlenen KİT’lerin dışındaki diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarına ait genel mali durumları toplu olarak 88 sayılı çizelgede, 2012 yılı varlık ve kaynaklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 88/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 172

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay D- MALİ DURUM VE FİNANSMAN 1- Genel mali durum: Diğer kuruluşların 2012 yılı toplam kaynak ve varlıkları (mali kuruluşlar hariç) 2008 yılsonu değerlerine göre %70,6 oranında artarken son beş yılda ortalama artış oranı ise %17,5 olmuştur. Son beş yıllık dönemde toptan eşya fiyatlarındaki ortalama artış %7,9 olurken, 2012 yılında gerçekleşen artış oranı %6,1 olmuştur. Mukayese edilen yıllara ait kaynak ve varlıkların artış oranları ile üretici fiyatlarındaki artış oranları aşağıda gösterilmiştir. Kaynak varlık artışı Üretici fiyatları artışı Yıllar % % 2008 24,6 12,7 2009 15,1 1,2 2010 41,4 8,5 2011 (11,6) 11,1 2012 18,7 6,1 Diğer kuruluşların kaynak ve varlıklarındaki ortalama artışın %17,5 olduğu dikkate alındığında, bu oranın aynı döneme ait üretici fiyatlarındaki ortalama artış oranının 9,6 puan üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Sayıştay tarafından denetlenen KİT’lerin dışındaki diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarına ait genel mali durumları toplu olarak 88 sayılı çizelgede, 2012 yılı varlık ve kaynaklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 88/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 10.837.602 38,2 14.350.085 44,0 21.944.822 47,6 19.736.467 48,4 22.818.507 47,1 3.082.040 15,6 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 9.046.404 31,9 8.378.990 25,7 13.627.988 29,5 13.477.120 33,1 15.234.687 31,5 1.757.567 13,0 b ) Kısa süreli 9.446.312 33,4 10.930.601 33,6 11.638.834 25,3 8.638.526 21,3 11.431.886 23,7 2.793.360 32,3 Toplam 18.492.716 65,2 19.309.591 59,2 25.266.822 54,8 22.115.646 54,2 26.666.573 55,1 4.550.927 20,6 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (968.056) (3,4) (1.023.407) (3,1) (1.076.203) (2,3) (1.085.017) (2,7) (1.082.053) (2,2) 2.964 (5,7) Kaynaklar toplamı 28.362.262 100,0 32.636.269 100,0 46.135.441 100,0 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 7.635.931 18,7 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 3.224.266 11,4 3.951.022 12,1 5.335.398 11,6 2.959.908 7,3 2.764.849 5,7 (195.059) (6,6) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 8.110.445 28,6 9.807.900 30,1 16.655.528 36,1 19.088.284 46,8 22.293.826 46,1 3.205.542 16,8 Toplam ( 1 ) 11.334.711 40,0 13.758.922 42,2 21.990.926 47,7 22.048.192 54,1 25.058.675 51,8 3.010.483 13,7 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 15.997.715 56,4 17.508.259 53,6 21.269.972 46,1 17.074.691 41,9 22.056.820 45,6 4.982.129 29,2 b ) Hazır değerler 1.029.836 3,7 1.369.088 4,3 2.874.543 6,3 1.644.213 4,1 1.287.532 2,8 (356.681) (21,7) Toplam ( 2 ) 17.027.551 60,0 18.877.347 57,8 24.144.515 52,3 18.718.904 45,9 23.344.352 48,2 4.625.448 24,7 Varlıklar toplamı 28.362.262 100,0 32.636.269 100,0 46.135.441 100,0 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 7.635.931 18,7 () Mali kuruluşlar hariç. 2012 Son iki yıl farkı M a l i d u r u m 2008 2009 2010 2011 Çizelge: 88- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu () Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

58,60 74,32 86,85 89,24 85,57 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

88,63 87,89 88,44 92,74 94,29 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

29,75 27,53 24,31 15,00 12,12 Disponibilite oranı

10,90 12,53 24,70 19,03 11,26 Genişletilmiş likidite oranı

180,26 172,70 207,45 216,69 204,20 Mali rantabilite oranı

24,68 22,65 22,58 15,48 25,70 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Sayıştay 173

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Bin TL) M a l i d u r u m Tarım Ulaş.- hab. Ticaret Diğ.hizmet. Toplam Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 79.061 1.791.251 20.948.195 22.818.507 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.330 40.083 15.353 15.176.921 15.234.687 b ) Kısa süreli 8.220 41.962 1.072.877 10.308.827 11.431.886 Toplam (2) 10.550 82.045 1.088.230 25.485.748 26.666.573 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.082.053) (1.082.053) Kaynaklar toplamı 89.611 1.873.296 6.177 46.433.943 48.403.027 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 23.535 408.523 4.764 2.328.027 2.764.849 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 562.157 21.731.669 22.293.826 Toplam ( 1 ) 23.535 970.680 4.764 24.059.696 25.058.675 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 38.551 502.300 1.413 21.514.556 22.056.820 b ) Hazır değerler 27.525 400.316 859.691 1.287.532 Toplam ( 2 ) 66.076 902.616 1.413 22.374.247 23.344.352 Varlıklar toplamı 89.611 1.873.296 6.177 46.433.943 48.403.027 Sektör payı 0,19 3,87 0,01 95,93 100,00 () Mali kuruluşlar hariç.
Çizelge: 88/a - Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı () Diğer kuruluşların 2008 yılında 28,3 milyar TL olan kaynaklar ve varlıklar toplamı, 2011 yılındaki gerileme dışında, yıllar itibarıyla sürekli artarak 2012 yılında 48,4 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kaynaklar ve varlıklardaki beş yıllık artış oranı %70,6, yıllık artış ise %19 olarak gerçekleşmiştir. Cari dönem kaynak ve varlıklarının %0,2’si tarım, %99,8’i de hizmetler sektörüne aittir. Ticaret sektöründe yer alan Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri, 2008-2012 döneminde her yılın zararla kapanmış olmasının olumsuz etkileri neticesinde, öz kaynaklarının tamamını yitirmiş ve yabancı kaynaklarına sirayet eden zarar tutarı 1 milyar TL’yi aşmıştır. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarına ait öz kaynak unsurları 89 sayılı, yabancı kaynak unsurları 90 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 174

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Bin TL) M a l i d u r u m Tarım Ulaş.- hab. Ticaret Diğ.hizmet. Toplam Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 79.061 1.791.251 20.948.195 22.818.507 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 2.330 40.083 15.353 15.176.921 15.234.687 b ) Kısa süreli 8.220 41.962 1.072.877 10.308.827 11.431.886 Toplam (2) 10.550 82.045 1.088.230 25.485.748 26.666.573 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (1.082.053) (1.082.053) Kaynaklar toplamı 89.611 1.873.296 6.177 46.433.943 48.403.027 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 23.535 408.523 4.764 2.328.027 2.764.849 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 562.157 21.731.669 22.293.826 Toplam ( 1 ) 23.535 970.680 4.764 24.059.696 25.058.675 2 - Dönen varlıklar a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 38.551 502.300 1.413 21.514.556 22.056.820 b ) Hazır değerler 27.525 400.316 859.691 1.287.532 Toplam ( 2 ) 66.076 902.616 1.413 22.374.247 23.344.352 Varlıklar toplamı 89.611 1.873.296 6.177 46.433.943 48.403.027 Sektör payı 0,19 3,87 0,01 95,93 100,00 () Mali kuruluşlar hariç.
Çizelge: 88/a - Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynak ve varlıklarının dağılımı () Diğer kuruluşların 2008 yılında 28,3 milyar TL olan kaynaklar ve varlıklar toplamı, 2011 yılındaki gerileme dışında, yıllar itibarıyla sürekli artarak 2012 yılında 48,4 milyar TL’ye ulaşmıştır. Kaynaklar ve varlıklardaki beş yıllık artış oranı %70,6, yıllık artış ise %19 olarak gerçekleşmiştir. Cari dönem kaynak ve varlıklarının %0,2’si tarım, %99,8’i de hizmetler sektörüne aittir. Ticaret sektöründe yer alan Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri, 2008-2012 döneminde her yılın zararla kapanmış olmasının olumsuz etkileri neticesinde, öz kaynaklarının tamamını yitirmiş ve yabancı kaynaklarına sirayet eden zarar tutarı 1 milyar TL’yi aşmıştır. a) Kaynaklar arasındaki ilişkiler: Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarına ait öz kaynak unsurları 89 sayılı, yabancı kaynak unsurları 90 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1 - Ödenmiş sermaye 877.675 8,1 1.578.425 10,9 3.894.853 17,7 188.001 1,0 182.001 0,8 (6.000) (3,2) 2 - Sermaye düzeltmesi olumlu farkı 25.480 0,2 25.482 0,2 25.148 0,1 12.585 0,1 11.275 0,0 (1.310) (10,4) 3 - Kâr yedekleri 856.580 7,9 1.067.605 7,4 1.135.112 5,1 1.354.207 6,9 1.461.722 6,4 107.515 7,9 4 - Diğer öz kaynaklar ( Geçmiş yıllar kârları, serm.yedekleri vb.) 6.568.699 60,3 8.897.140 61,7 12.476.623 56,6 15.549.635 78,7 17.644.189 77,2 2.094.554 13,5 5 - Dönem kârlarının
öz kaynaklarda kalacak kısmı 2.556.593 23,5 2.860.498 19,8 4.517.961 20,5 2.658.089 13,5 3.545.370 15,5 887.281 33,4 Ara toplam 10.885.027 100,0 14.429.150 100,0 22.049.697 100,0 19.762.517 100,0 22.844.557 100,0 3.082.040 15,6 6 - Geçmiş yıllar zararları (-) (45.748) (0,4) (35.750) (0,2) (89.863) (0,4) (25.890) (0,1) (26.050) (0,1) (160) 0,6 7 - Dönem net zararı (-) (1.677) (0,0) (43.315) (0,3) (15.012) (0,1) (160) (0,0) 0,0 160 (100,0) Net öz kaynaklar 10.837.602 99,6 14.350.085 99,5 21.944.822 99,5 19.736.467 99,9 22.818.507 99,9 3.082.040 15,6 () Mali kuruluşlar hariç.
Çizelge: 89- Diğer kuruluşların öz kaynak unsurları () 2012 Son iki yıl farkı Öz kaynak unsurları 2008 2009 2010 2011 Sayıştay 175

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Mali borçlar 4.148.158 22,4 2.341.937 12,1 1.561.013 6,2 1.586.037 7,2 1.584.119 5,9 (1.918) (0,1) a)Kısa süreli 1.592.084 8,6 970.566 5,0 196.970 0,8 498.670 2,3 332.108 1,2 (166.562) (33,4) b)Uzun süreli 2.556.074 13,8 1.371.371 7,1 1.364.043 5,4 1.087.367 4,9 1.252.011 4,7 164.644 15,1 2-Ticari borçlar 7.385.185 39,9 9.350.444 48,4 13.743.472 54,4 19.778.628 89,4 24.354.170 91,3 4.575.542 23,1 a)Kısa süreli 2.280.272 12,3 4.124.487 21,4 4.272.136 16,9 7.547.192 34,1 10.474.876 39,3 2.927.684 38,8 b)Uzun süreli 5.104.913 27,6 5.225.957 27,4 9.471.336 37,5 12.231.436 55,3 13.879.294 52,0 1.647.858 13,5 3-Vergi borçları 109.350 0,6 182.729 0,9 212.353 0,8 153.806 0,7 281.779 1,1 127.973 83,2 a)Kısa süreli 109.350 0,6 182.729 0,9 212.353 0,8 153.806 0,7 281.779 1,1 127.973 83,2 b)Uzun süreli 4-Diğer borçlar 1.960.302 10,6 2.345.927 12,1 1.677.641 6,6 13.076 0,1 65.848 0,2 52.772 403,6 a)Kısa süreli 667.382 3,6 696.569 3,6 603.391 2,4 12.594 0,1 50.495 0,2 37.901 300,9 b)Uzun süreli 1.292.920 7,0 1.649.358 8,5 1.074.250 4,3 482 0,0 15.353 0,1 14.871 3.085,3 5-Diğer yab. kaynaklar 4.889.721 26,4 5.088.554 26,4 8.072.343 31,9 584.099 2,6 380.657 1,4 (203.442) (34,8) a)Kısa süreli 4.797.225 25,9 4.956.250 25,7 6.353.984 25,1 426.264 1,9 292.628 1,1 (133.636) (31,4) b)Uzun süreli 92.496 0,5 132.304 0,7 1.718.359 6,8 157.835 0,7 88.029 0,3 (69.806) (44,2) Toplam 18.492.716 100,0 19.309.591 100,0 25.266.822 100,0 22.115.646 100,0 26.666.573 100,0 4.550.927 20,6 a)Kısa süreli 9.446.313 51,1 10.930.601 56,6 11.638.834 46,1 8.638.526 39,1 11.431.886 42,9 2.793.360 32,3 b)Uzun süreli 9.046.403 48,9 8.378.990 43,4 13.627.988 53,9 13.477.120 60,9 15.234.687 57,1 1.757.567 13,0 () Mali kuruluşlar hariç. Yabancı kaynak unsurları Çizelge: 90- Diğer kuruluşların yabancı kaynak unsurları () 2012 2008 Son iki yıl farkı 2009 2010 2011 Genel Rapor • 2012 176

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Mali borçlar 4.148.158 22,4 2.341.937 12,1 1.561.013 6,2 1.586.037 7,2 1.584.119 5,9 (1.918) (0,1) a)Kısa süreli 1.592.084 8,6 970.566 5,0 196.970 0,8 498.670 2,3 332.108 1,2 (166.562) (33,4) b)Uzun süreli 2.556.074 13,8 1.371.371 7,1 1.364.043 5,4 1.087.367 4,9 1.252.011 4,7 164.644 15,1 2-Ticari borçlar 7.385.185 39,9 9.350.444 48,4 13.743.472 54,4 19.778.628 89,4 24.354.170 91,3 4.575.542 23,1 a)Kısa süreli 2.280.272 12,3 4.124.487 21,4 4.272.136 16,9 7.547.192 34,1 10.474.876 39,3 2.927.684 38,8 b)Uzun süreli 5.104.913 27,6 5.225.957 27,4 9.471.336 37,5 12.231.436 55,3 13.879.294 52,0 1.647.858 13,5 3-Vergi borçları 109.350 0,6 182.729 0,9 212.353 0,8 153.806 0,7 281.779 1,1 127.973 83,2 a)Kısa süreli 109.350 0,6 182.729 0,9 212.353 0,8 153.806 0,7 281.779 1,1 127.973 83,2 b)Uzun süreli 4-Diğer borçlar 1.960.302 10,6 2.345.927 12,1 1.677.641 6,6 13.076 0,1 65.848 0,2 52.772 403,6 a)Kısa süreli 667.382 3,6 696.569 3,6 603.391 2,4 12.594 0,1 50.495 0,2 37.901 300,9 b)Uzun süreli 1.292.920 7,0 1.649.358 8,5 1.074.250 4,3 482 0,0 15.353 0,1 14.871 3.085,3 5-Diğer yab. kaynaklar 4.889.721 26,4 5.088.554 26,4 8.072.343 31,9 584.099 2,6 380.657 1,4 (203.442) (34,8) a)Kısa süreli 4.797.225 25,9 4.956.250 25,7 6.353.984 25,1 426.264 1,9 292.628 1,1 (133.636) (31,4) b)Uzun süreli 92.496 0,5 132.304 0,7 1.718.359 6,8 157.835 0,7 88.029 0,3 (69.806) (44,2) Toplam 18.492.716 100,0 19.309.591 100,0 25.266.822 100,0 22.115.646 100,0 26.666.573 100,0 4.550.927 20,6 a)Kısa süreli 9.446.313 51,1 10.930.601 56,6 11.638.834 46,1 8.638.526 39,1 11.431.886 42,9 2.793.360 32,3 b)Uzun süreli 9.046.403 48,9 8.378.990 43,4 13.627.988 53,9 13.477.120 60,9 15.234.687 57,1 1.757.567 13,0 () Mali kuruluşlar hariç. Yabancı kaynak unsurları Çizelge: 90- Diğer kuruluşların yabancı kaynak unsurları () 2012 2008 Son iki yıl farkı 2009 2010 2011 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Son beş yılda öz kaynaklar %110,5 oranında büyürken, önceki döneme göre artış ise %15,6 oranında olmuştur. 2012 yılı öz kaynaklarının yaklaşık %99’unu bünyede bırakılan kârlar ve yedekler oluşturmuş; ödenmiş sermayenin oranı %1 olarak gerçekleşmiştir. Özellikle TOKİ, Milli Piyango ve TRT gibi kuruluşlar, elde ettikleri yüksek dönem kârları ile diğer kuruluşların öz kaynak birikimine önemli ölçüde katkıda bulunmuşlardır. Son beş yıllık dönemdeki yabancı kaynak unsurları incelendiğinde; kullanılan yabancı kaynak payının yıllar itibarıyla gerilediği, son dönemde kaynaklar içerisinde yabancı kaynak payının 1 puanlık artış sergilediği, kısa süreli yabancı kaynakların aşamalı olarak düşerken son dönemde 3,8 puan artış gösterdiği, yabancı kaynaklar içerisinde faize tabi mali borçların 2012 yılında hemen hemen aynı düzeyde kaldığı, ticari borçların ise aşamalı şekilde artışlar gösterdiği görülmektedir. Öz kaynaklar ile yabancı kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde; diğer kuruluşların toplam kaynakları içinde öz kaynak kullanımının son beş yıllık dönemde ortalama %45 seviyesinde bulunduğu; aynı dönemde öz kaynak kârlılığının önceki döneme göre 10 puanlık artışla ortalamada %22,2 olarak gerçekleştiği, dolayısıyla katlanılan yabancı kaynak maliyetinin üzerinde elde edilen kârlılık oranları ile diğer kuruluşların sermaye birikiminin aşamalı olarak artmakta olduğu gözlenmektedir. Hizmetler sektörünün ticaret alt sektöründe 2008 yılında 968 milyon TL, 2009 yılında 1 milyar TL, 2010 yılında 1 milyar TL, 2011 yılında 1,1 milyar TL ve 2012 yılında 1,1 milyar TL tutarında gerçekleşen yabancı kaynaklara sirayet eden zararlar, ilgili oldukları yılların öz kaynaklar toplamını aynı tutarlarda azaltmıştır. b) Varlıklar arasındaki ilişkiler: Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarına ait varlık unsurları dönen ve duran olarak, son iki yılın değerleri ise karşılaştırmalı olarak 91 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 177

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Bağlı değerler 3.224.266 11,4 3.951.022 12,1 5.335.398 11,6 2.959.908 7,3 2.764.849 5,7 (195.059) (6,6) a)Maddi duran varlıklar 2.782.887 9,8 3.527.804 10,8 3.351.286 7,3 1.383.368 3,4 735.290 1,5 (648.078) (46,8) b)Diğer bağlı değerler 441.379 1,6 423.218 1,3 1.984.112 4,3 1.576.540 3,9 2.029.559 4,2 453.019 28,7 2-Stoklar 3.543.005 12,5 4.599.682 14,1 7.413.754 16,1 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 726.106 16,9 a)Dönen 3.543.005 12,5 4.599.682 14,1 7.413.754 16,1 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 726.106 16,9 b)Duran 3-Hazineden alacaklar a)Dönen b)Duran 4-Yurt dışından alacaklar 1.671 0,0 1.854 0,0 2.041 0,0 2.245 0,0 2.410 0,0 165 7,3 a)Dönen 1.670 0,0 1.853 0,0 2.040 0,0 2.244 0,0 2.409 0,0 165 7,4 b)Duran 1 0,0 1 0,0 1 0,0 1 0,0 1 0,0 5-Diğer alacaklar 20.074.596 70,8 22.379.464 68,6 30.349.816 65,8 31.779.122 78,0 39.322.456 81,2 7.543.334 23,7 a)Dönen 12.023.682 42,4 12.681.147 38,9 13.773.225 29,9 12.777.113 31,3 17.028.631 35,2 4.251.518 33,3 b)Duran 8.050.914 28,4 9.698.317 29,7 16.576.591 35,9 19.002.009 46,6 22.293.825 46,1 3.291.816 17,3 6-Menkul kıymetler 488.888 1,7 335.159 1,0 159.889 0,4 86.701 0,2 4.767 0,0 (81.934) (94,5) a)Dönen 429.358 1,5 225.577 0,7 80.952 0,2 427 0,0 4.767 0,0 4.340 1.016,4 b)Duran 59.530 0,2 109.582 0,3 78.937 0,2 86.274 0,2 (86.274) (100,0) 7-Hazır değerler 1.029.836 3,6 1.369.088 4,2 2.874.543 6,2 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 (356.681) (21,7) a)Dönen 1.029.836 3,6 1.369.088 4,2 2.874.543 6,2 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 (356.681) (21,7) b)Duran Toplam : 28.362.262 100,0 32.636.269 100,0 46.135.441 100,0 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 7.635.931 18,7 a)Dönen 17.027.551 60,0 18.877.347 57,8 24.144.514 52,3 18.718.904 45,9 23.344.352 48,2 4.625.448 24,7 b)Duran 11.334.711 40,0 13.758.922 42,2 21.990.927 47,7 22.048.192 54,1 25.058.675 51,8 3.010.483 13,7 () Mali kuruluşlar hariç. 2012 Son iki yıl farkı Çizelge: 91- Diğer kuruluşların varlık unsurları () 2008 2011 2009 2010 Varlık unsurları Genel Rapor • 2012 178

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % 1-Bağlı değerler 3.224.266 11,4 3.951.022 12,1 5.335.398 11,6 2.959.908 7,3 2.764.849 5,7 (195.059) (6,6) a)Maddi duran varlıklar 2.782.887 9,8 3.527.804 10,8 3.351.286 7,3 1.383.368 3,4 735.290 1,5 (648.078) (46,8) b)Diğer bağlı değerler 441.379 1,6 423.218 1,3 1.984.112 4,3 1.576.540 3,9 2.029.559 4,2 453.019 28,7 2-Stoklar 3.543.005 12,5 4.599.682 14,1 7.413.754 16,1 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 726.106 16,9 a)Dönen 3.543.005 12,5 4.599.682 14,1 7.413.754 16,1 4.294.907 10,5 5.021.013 10,4 726.106 16,9 b)Duran 3-Hazineden alacaklar a)Dönen b)Duran 4-Yurt dışından alacaklar 1.671 0,0 1.854 0,0 2.041 0,0 2.245 0,0 2.410 0,0 165 7,3 a)Dönen 1.670 0,0 1.853 0,0 2.040 0,0 2.244 0,0 2.409 0,0 165 7,4 b)Duran 1 0,0 1 0,0 1 0,0 1 0,0 1 0,0 5-Diğer alacaklar 20.074.596 70,8 22.379.464 68,6 30.349.816 65,8 31.779.122 78,0 39.322.456 81,2 7.543.334 23,7 a)Dönen 12.023.682 42,4 12.681.147 38,9 13.773.225 29,9 12.777.113 31,3 17.028.631 35,2 4.251.518 33,3 b)Duran 8.050.914 28,4 9.698.317 29,7 16.576.591 35,9 19.002.009 46,6 22.293.825 46,1 3.291.816 17,3 6-Menkul kıymetler 488.888 1,7 335.159 1,0 159.889 0,4 86.701 0,2 4.767 0,0 (81.934) (94,5) a)Dönen 429.358 1,5 225.577 0,7 80.952 0,2 427 0,0 4.767 0,0 4.340 1.016,4 b)Duran 59.530 0,2 109.582 0,3 78.937 0,2 86.274 0,2 (86.274) (100,0) 7-Hazır değerler 1.029.836 3,6 1.369.088 4,2 2.874.543 6,2 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 (356.681) (21,7) a)Dönen 1.029.836 3,6 1.369.088 4,2 2.874.543 6,2 1.644.213 4,0 1.287.532 2,7 (356.681) (21,7) b)Duran Toplam : 28.362.262 100,0 32.636.269 100,0 46.135.441 100,0 40.767.096 100,0 48.403.027 100,0 7.635.931 18,7 a)Dönen 17.027.551 60,0 18.877.347 57,8 24.144.514 52,3 18.718.904 45,9 23.344.352 48,2 4.625.448 24,7 b)Duran 11.334.711 40,0 13.758.922 42,2 21.990.927 47,7 22.048.192 54,1 25.058.675 51,8 3.010.483 13,7 () Mali kuruluşlar hariç. 2012 Son iki yıl farkı Çizelge: 91- Diğer kuruluşların varlık unsurları () 2008 2011 2009 2010 Varlık unsurları Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer kuruluşların varlıklarında beş yıllık dönemdeki ortalama büyüme hızı %17,5 olarak gerçekleşirken, son dönemde ise %19 oranında artış kaydedilmiştir. 2012 yılında toplam varlıkların %81,2’sini oluşturan alacakların %43’ünü kısa vadeli %57’sini uzun vadeli alacaklar oluşturmaktadır. Son iki yıl mukayesesinde; alacaklar %24 ve stoklar %17 artarken, bağlı değerler, hazır değerler ve menkul kıymetlerin ise değişen oranlarda azaldığı görülmektedir. Diğer kuruluşların son beş yıla ait bağlı değerlerinin, paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin, varlıklar toplamı içindeki oranlarına aşağıda yer verilmiştir. 2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerler x 100 Varlıklar toplamı = 11,4 12,1 10,7 7,3 5,7
Paraya çevrilebilir ve hazır değerler x 100 Varlıklar toplamı = 88,6 87,9 89,3 92,7 94,3 Gösterge değerlerinden; varlıklar içinde son beş yıllık ortalama bağlı değer oranının %9,4, ortalama paraya çevrilebilir değerler oranının ise %90,6 olduğu görülmektedir.
c) Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkiler: Kaynaklarla varlıklar arasındaki ilişkileri ve yıllara göre izlediği seyri görmek üzere bazı göstergelere aşağıda yer verilmiştir.
2008 % 2009 % 2010 % 2011 % 2012 % Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı = Bağlı değerler x 100 Öz kaynaklar = 29,8 27,6 22,7 14,9 12,1 Disponibilite oranı = Hazır değerler x 100 Kısa süreli borçlar = 10,9 12,5 24,5 19,0 11,3 Genişletilmiş likidite oranı = Dönen varlıklar x 100 Kısa süreli borçlar = 180,3 172,7 207,3 216,6 204,2 Sayıştay 179

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008-2012 döneminde, öz kaynak birikiminin aşamalı olarak yükselmesine karşın, varlıklar içerisindeki bağlı değerler payının aşamalı olarak azalması neticesinde, bağlı değerlerin öz kaynaklara oranındaki azalma eğilimi 2012 yılında da devam etmiştir. Yıllar itibarıyla hazır değerler ve paraya çevrilebilir değerlerin yüksek seyri neticesinde, kısa vadeli yükümlülüklerdeki son dönem artışına rağmen likidite oranları yüksek düzeyini korumuştur. 2- Sektörler itibarıyla mali durum: Diğer kuruluşların mali durumlarının değerlendirilmesine esas sektörel bazda 2012 yılı varlıklarının ayrıntısına (Ek:5) de, kaynaklarının ayrıntısına (Ek:6) da yer verilmiştir. Diğer kuruluşların toplam kaynak ve varlıkları ile bunların sektörlere göre dağılımı 92 sayılı çizelgede; sektörlerin son beş yıllık mali durumlarına ilişkin veriler ve bu veriler ışığında hesaplanan bazı rasyolar 93-97 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 180

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2008-2012 döneminde, öz kaynak birikiminin aşamalı olarak yükselmesine karşın, varlıklar içerisindeki bağlı değerler payının aşamalı olarak azalması neticesinde, bağlı değerlerin öz kaynaklara oranındaki azalma eğilimi 2012 yılında da devam etmiştir. Yıllar itibarıyla hazır değerler ve paraya çevrilebilir değerlerin yüksek seyri neticesinde, kısa vadeli yükümlülüklerdeki son dönem artışına rağmen likidite oranları yüksek düzeyini korumuştur. 2- Sektörler itibarıyla mali durum: Diğer kuruluşların mali durumlarının değerlendirilmesine esas sektörel bazda 2012 yılı varlıklarının ayrıntısına (Ek:5) de, kaynaklarının ayrıntısına (Ek:6) da yer verilmiştir. Diğer kuruluşların toplam kaynak ve varlıkları ile bunların sektörlere göre dağılımı 92 sayılı çizelgede; sektörlerin son beş yıllık mali durumlarına ilişkin veriler ve bu veriler ışığında hesaplanan bazı rasyolar 93-97 sayılı çizelgelerde gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL 1-Tarım 66.240 0,1 72.762 0,1 79.169 0,1 84.406 0,1 89.611 0,1 5.205 6,2 2-Sanayi (İmalat) 16.133 0,0 26.542 0,0 16.975 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 3-Hizmetler: a)Ulaştırma-haberleşme 1.191.370 1,5 1.243.535 1,3 1.546.009 1,3 1.692.620 1,3 1.873.296 1,2 180.676 10,7
b)Ticaret 159.152 0,2 1.390.990 1,4 1.389.289 1,1 6.106 0,0 6.177 0,0 71 1,2
c)Diğer hizmetler 26.929.367 33,3 29.902.440 30,5 43.103.999 35,6 38.983.964 30,1 46.433.943 30,5 7.449.979 19,1 Toplam (3) 28.279.889 35,0 32.536.965 33,2 46.039.297 38,0 40.682.690 31,4 48.313.416 31,7 7.630.726 18,8 Toplam (1+2+3) 28.362.262 35,1 32.636.269 33,3 46.135.441 38,1 40.767.096 31,5 48.403.027 31,8 7.635.931 18,7 4-Mali kuruluşlar 52.501.172 64,9 65.365.963 66,7 75.048.017 61,9 88.722.269 68,5 104.035.558 68,2 15.313.289 17,3 Genel toplam 80.863.434 100,0 98.002.232 100,0 121.183.458 100,0 129.489.365 100,0 152.438.585 100,0 22.949.220 17,7
Çizelge: 92 - Varlık ve kaynakların sektörlere göre dağılımı Sektör ve alt sektörler 2008 2009 % % 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı % % % % Sayıştay 181

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 62.161 93,8 67.001 92,1 71.941 90,9 76.420 90,5 79.061 88,2 2.641 3,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 1.184 1,8 1.436 2,0 1.713 2,2 2.012 2,4 2.330 2,6 318 15,8 b ) Kısa süreli 2.895 4,4 4.325 5,9 5.515 7,0 5.974 7,1 8.220 9,2 2.246 37,6 Toplam 4.079 6,2 5.761 7,9 7.228 9,1 7.986 9,5 10.550 11,8 2.564 32,1 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 66.240 100,0 72.762 100,0 79.169 100,0 84.406 100,0 89.611 100,0 5.205 6,2 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 20.747 31,3 21.794 30,0 22.491 28,4 23.138 27,4 23.535 26,3 397 1,7 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 0 Toplam ( 1 ) 20.747 31,3 21.794 30,0 22.491 28,4 23.138 27,4 23.535 26,3 397 1,7 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 18.111 27,3 19.921 27,4 17.887 22,6 23.687 28,1 38.551 43,0 14.864 62,8 b ) Hazır değerler 27.382 41,3 31.047 42,7 38.791 49,0 37.581 44,5 27.525 30,7 (10.056) (26,8) Toplam ( 2 ) 45.493 68,7 50.968 70,0 56.678 71,6 61.268 72,6 66.076 73,7 4.808 7,8 Varlıklar toplamı 66.240 100,0 72.762 100,0 79.169 100,0 84.406 100,0 89.611 100,0 5.205 6,2 Çizelge: 93- Tarım sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 2011 2012 Son iki yıl farkı 2008 2009 2010 M a l i d u r u m Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

1523,93 1163,01 995,31 956,92 749,39 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

68,68 70,05 71,59 72,59 73,74 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

33,38 32,53 31,26 30,28 29,77 Disponibilite oranı

945,84 717,85 703,37 629,08 334,85 Genişletilmiş likidite oranı

1571,43 1178,45 1027,71 1025,58 803,84 Mali rantabilite oranı

11,14 9,12 8,67 7,42 4,11 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
Genel Rapor • 2012 182

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 62.161 93,8 67.001 92,1 71.941 90,9 76.420 90,5 79.061 88,2 2.641 3,5 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 1.184 1,8 1.436 2,0 1.713 2,2 2.012 2,4 2.330 2,6 318 15,8 b ) Kısa süreli 2.895 4,4 4.325 5,9 5.515 7,0 5.974 7,1 8.220 9,2 2.246 37,6 Toplam 4.079 6,2 5.761 7,9 7.228 9,1 7.986 9,5 10.550 11,8 2.564 32,1 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 66.240 100,0 72.762 100,0 79.169 100,0 84.406 100,0 89.611 100,0 5.205 6,2 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 20.747 31,3 21.794 30,0 22.491 28,4 23.138 27,4 23.535 26,3 397 1,7 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 0 Toplam ( 1 ) 20.747 31,3 21.794 30,0 22.491 28,4 23.138 27,4 23.535 26,3 397 1,7 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 18.111 27,3 19.921 27,4 17.887 22,6 23.687 28,1 38.551 43,0 14.864 62,8 b ) Hazır değerler 27.382 41,3 31.047 42,7 38.791 49,0 37.581 44,5 27.525 30,7 (10.056) (26,8) Toplam ( 2 ) 45.493 68,7 50.968 70,0 56.678 71,6 61.268 72,6 66.076 73,7 4.808 7,8 Varlıklar toplamı 66.240 100,0 72.762 100,0 79.169 100,0 84.406 100,0 89.611 100,0 5.205 6,2 Çizelge: 93- Tarım sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu 2011 2012 Son iki yıl farkı 2008 2009 2010 M a l i d u r u m Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

1523,93 1163,01 995,31 956,92 749,39 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

68,68 70,05 71,59 72,59 73,74 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

33,38 32,53 31,26 30,28 29,77 Disponibilite oranı

945,84 717,85 703,37 629,08 334,85 Genişletilmiş likidite oranı

1571,43 1178,45 1027,71 1025,58 803,84 Mali rantabilite oranı

11,14 9,12 8,67 7,42 4,11 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 1.126.503 94,6 1.173.252 94,3 1.477.822 95,6 1.611.801 95,2 1.791.251 95,6 179.450 11,1 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 24.163 2,0 27.911 2,2 31.675 2,0 35.440 2,1 40.083 2,1 4.643 13,1 b ) Kısa süreli 40.704 3,4 42.372 3,4 36.512 2,4 45.379 2,7 41.962 2,2 (3.417) (7,5) Toplam 64.867 5,4 70.283 5,7 68.187 4,4 80.819 4,8 82.045 4,4 1.226 1,5 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 1.191.370 100,0 1.243.535 100,0 1.546.009 100,0 1.692.620 100,0 1.873.296 100,0 180.676 10,7 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 356.737 29,9 404.327 32,5 443.742 28,7 436.568 25,8 408.523 21,8 (28.045) (6,4) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 1.931 0,2 300.658 24,2 386.182 25,0 463.620 27,4 562.157 30,0 98.537 21,3 Toplam ( 1 ) 358.668 30,1 704.985 56,7 829.924 53,7 900.188 53,2 970.680 51,8 70.492 7,8 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 430.385 36,1 257.759 20,7 316.554 20,5 396.430 23,4 502.300 26,8 105.870 26,7 b ) Hazır değerler 402.317 33,8 280.791 22,6 399.531 25,8 396.002 23,4 400.316 21,4 4.314 1,1 Toplam ( 2 ) 832.702 69,9 538.550 43,3 716.085 46,3 792.432 46,8 902.616 48,2 110.184 13,9 Varlıklar toplamı 1.191.370 100,0 1.243.535 100,0 1.546.009 100,0 1.692.620 100,0 1.873.296 100,0 180.676 10,7 2009 2010 2011 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2012 2008 Çizelge: 94- Ulaştırma-haberleşme sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

1.736,63 1.669,33 2.167,31 1.994,33 2.183,25 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

70,06 67,49 71,30 74,21 78,19 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

31,67 34,46 30,03 27,09 22,81 Disponibilite oranı

988,40 662,68 1.094,25 872,65 954,00 Genişletilmiş likidite oranı

2.045,75 1.271,00 1.961,23 1.746,25 2.151,03 Mali rantabilite oranı

16,53 3,98 20,60 8,31 10,02 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır Sayıştay 183

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 663.931 47,7 694.514 50,0 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 26.931 1,9 15.353 248,6 15.353

b ) Kısa süreli 1.127.208 708,3 1.750.466 125,8 1.744.047 125,5 1.091.123 17869,7 1.072.877 17368,9 (18.246) (1,7) Toplam 1.127.208 708,3 1.750.466 125,8 1.770.978 127,5 1.091.123 17869,7 1.088.230 17617,5 (2.893) (0,3) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (968.056) (608,3)(1.023.407) (73,6)(1.076.203) (77,5)(1.085.017)(17.769,7)(1.082.053)(17.517,5) 2.964 (5,7) Kaynaklar toplamı 159.152 100,0 1.390.990 100,0 1.389.289 100,0 6.106 100,0 6.177 100,0 71 1,2 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 27.000 17,0 820.993 59,0 793.959 57,1 5.395 88,4 4.764 77,1 (631) (11,7) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 11.965 14.880 Toplam ( 1 ) 27.000 17,0 832.958 17,0 808.839 58,2 5.395 88,4 4.764 77,1 (631) (11,7) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 132.152 83,0 451.562 32,5 554.585 39,9 711 11,6 1.413 22,9 702 98,7 b ) Hazır değerler 106.470 7,6 25.865 7,6 Toplam ( 2 ) 132.152 83,0 558.032 40,1 580.450 41,8 711 11,6 1.413 22,9 702 98,7 Varlıklar toplamı 159.152 100,0 1.390.990 100,0 1.389.289 100,0 6.106 100,0 6.177 100,0 71 1,2 2008 2010 2011 M a l i d u r u m 2009 Son iki yıl farkı 2012 Çizelge: 95- Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

37,93 39,22 0,00 0,00 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

83,04 40,98 42,85 11,64 22,88 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

123,66 114,32

Disponibilite oranı

6,08 1,48 0,00 0,00 Genişletilmiş likidite oranı

11,72 31,88 33,28 0,07 0,13 Mali rantabilite oranı

: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 Genel Rapor • 2012 184

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 663.931 47,7 694.514 50,0 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 26.931 1,9 15.353 248,6 15.353

b ) Kısa süreli 1.127.208 708,3 1.750.466 125,8 1.744.047 125,5 1.091.123 17869,7 1.072.877 17368,9 (18.246) (1,7) Toplam 1.127.208 708,3 1.750.466 125,8 1.770.978 127,5 1.091.123 17869,7 1.088.230 17617,5 (2.893) (0,3) 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) (968.056) (608,3)(1.023.407) (73,6)(1.076.203) (77,5)(1.085.017)(17.769,7)(1.082.053)(17.517,5) 2.964 (5,7) Kaynaklar toplamı 159.152 100,0 1.390.990 100,0 1.389.289 100,0 6.106 100,0 6.177 100,0 71 1,2 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 27.000 17,0 820.993 59,0 793.959 57,1 5.395 88,4 4.764 77,1 (631) (11,7) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 11.965 14.880 Toplam ( 1 ) 27.000 17,0 832.958 17,0 808.839 58,2 5.395 88,4 4.764 77,1 (631) (11,7) 2 - Dönen varlıklar: a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 132.152 83,0 451.562 32,5 554.585 39,9 711 11,6 1.413 22,9 702 98,7 b ) Hazır değerler 106.470 7,6 25.865 7,6 Toplam ( 2 ) 132.152 83,0 558.032 40,1 580.450 41,8 711 11,6 1.413 22,9 702 98,7 Varlıklar toplamı 159.152 100,0 1.390.990 100,0 1.389.289 100,0 6.106 100,0 6.177 100,0 71 1,2 2008 2010 2011 M a l i d u r u m 2009 Son iki yıl farkı 2012 Çizelge: 95- Ticaret sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

37,93 39,22 0,00 0,00 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

83,04 40,98 42,85 11,64 22,88 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

123,66 114,32

Disponibilite oranı

6,08 1,48 0,00 0,00 Genişletilmiş likidite oranı

11,72 31,88 33,28 0,07 0,13 Mali rantabilite oranı

: Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100 : Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 9.637.647 35,8 12.423.612 41,5 19.687.235 45,7 18.048.246 46,3 20.948.195 45,1 2.899.949 16,1 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 9.018.610 33,5 8.346.981 27,9 13.565.533 31,5 13.439.668 34,5 15.176.921 32,7 1.737.253 12,9 b ) Kısa süreli 8.273.110 30,7 9.131.847 30,5 9.851.231 22,9 7.496.050 19,2 10.308.827 22,2 2.812.777 37,5 Toplam 17.291.720 64,2 17.478.828 58,5 23.416.764 54,3 20.935.718 53,7 25.485.748 54,9 4.550.030 21,7 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 26.929.367 100,0 29.902.440 100,0 43.103.999 100,0 38.983.964 100,0 46.433.943 100,0 7.449.979 19,1 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 2.808.283 10,4 2.680.845 9,0 4.063.972 9,4 2.494.807 6,4 2.328.027 5,0 (166.780) (6,7) b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 8.108.503 30,1 9.495.266 31,8 16.254.450 37,7 18.624.664 47,8 21.731.669 46,8 3.107.005 16,7 Toplam ( 1 ) 10.916.786 40,5 12.176.111 40,7 20.318.422 47,1 21.119.471 54,2 24.059.696 51,8 2.940.225 13,9 2 - Dönen varlıklar : a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 15.414.209 57,2 16.775.814 56,1 20.377.506 47,3 16.653.863 42,7 21.514.556 46,3 4.860.693 29,2 b ) Hazır değerler 598.372 2,2 950.515 3,2 2.408.071 5,6 1.210.630 3,1 859.691 1,9 (350.939) (29,0) Toplam ( 2 ) 16.012.581 59,5 17.726.329 59,3 22.785.577 52,9 17.864.493 45,8 22.374.247 48,2 4.509.754 25,2 Varlıklar toplamı 26.929.367 100,0 29.902.440 100,0 43.103.999 100,0 38.983.964 100,0 46.433.943 100,0 7.449.979 19,1 2009 2010 2011 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2012 2008 Çizelge: 96- Diğer hizmetler sektörünün 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

55,74 71,08 84,70 86,21 82,20 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

89,57 91,03 90,57 93,60 94,99 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

29,14 21,58 20,64 13,82 11,11 Disponibilite oranı

7,23 10,41 24,44 16,15 8,34 Genişletilmiş likidite oranı

193,55 194,12 231,30 238,32 217,04 Mali rantabilite oranı

28,72 26,51 23,73 16,21 18,13 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır Sayıştay 185

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.924.745 11,3 7.744.843 11,8 8.992.105 12,0 9.298.405 10,5 11.918.154 11,5 2.619.749 28,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 5.539.211 10,6 3.957.002 6,1 6.112.730 8,1 5.152.631 5,8 9.366.447 9,0 4.213.816 81,8 b ) Kısa süreli 41.037.216 78,2 53.664.118 82,1 59.943.182 79,9 74.271.233 83,7 82.750.957 79,5 8.479.724 11,4 Toplam 46.576.427 88,7 57.621.120 88,2 66.055.912 88,0 79.423.864 89,5 92.117.404 88,5 12.693.540 16,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 52.501.172 100,0 65.365.963 100,0 75.048.017 100,0 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 15.313.289 17,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.575.414 3,0 1.832.006 2,8 2.087.939 2,8 2.020.282 2,3 2.526.587 2,4 506.305 25,1 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 30.621.329 58,3 31.481.070 48,2 31.969.842 42,6 48.503.777 54,7 64.717.809 62,2 16.214.032 33,4 Toplam ( 1 ) 32.196.743 61,3 33.313.076 51,0 34.057.781 45,4 50.524.059 56,9 67.244.396 64,6 16.720.337 33,1 2 - Dönen varlıklar : a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 16.630.838 31,7 26.226.583 40,1 34.618.814 46,1 29.347.189 33,1 23.011.886 22,1 (6.335.303) (21,6) b ) Hazır değerler 3.673.591 7,0 5.826.304 8,9 6.371.422 8,5 8.851.021 10,0 13.779.276 13,2 4.928.255 55,7 Toplam ( 2 ) 20.304.429 38,7 32.052.887 49,0 40.990.236 54,6 38.198.210 43,1 36.791.162 35,4 (1.407.048) (3,7) Varlıklar toplamı 52.501.172 100,0 65.365.963 100,0 75.048.017 100,0 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 15.313.289 17,3 2009 2010 2011 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2012 2008 Çizelge: 97- Mali kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

12,72 13,44 13,61 11,71 12,94 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

97,00 97,20 97,22 97,72 97,57 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

26,59 23,65 23,22 21,73 21,20 Disponibilite oranı

8,95 10,86 10,63 11,92 16,65 Genişletilmiş likidite oranı

49,48 59,73 68,38 51,43 44,46 Mali rantabilite oranı

16,70 20,85 13,67 16,94 15,82 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır Genel Rapor • 2012 186

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Bin TL % Kaynaklar ( Pasif ) : 1 - Öz kaynaklar 5.924.745 11,3 7.744.843 11,8 8.992.105 12,0 9.298.405 10,5 11.918.154 11,5 2.619.749 28,2 2 - Yabancı kaynaklar : a ) Uzun süreli 5.539.211 10,6 3.957.002 6,1 6.112.730 8,1 5.152.631 5,8 9.366.447 9,0 4.213.816 81,8 b ) Kısa süreli 41.037.216 78,2 53.664.118 82,1 59.943.182 79,9 74.271.233 83,7 82.750.957 79,5 8.479.724 11,4 Toplam 46.576.427 88,7 57.621.120 88,2 66.055.912 88,0 79.423.864 89,5 92.117.404 88,5 12.693.540 16,0 3 - Yabancı kaynaklara sirayet eden zarar (-) Kaynaklar toplamı 52.501.172 100,0 65.365.963 100,0 75.048.017 100,0 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 15.313.289 17,3 Varlıklar ( Aktif ): 1 - Duran varlıklar : a ) Bağlı değerler 1.575.414 3,0 1.832.006 2,8 2.087.939 2,8 2.020.282 2,3 2.526.587 2,4 506.305 25,1 b ) Uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 30.621.329 58,3 31.481.070 48,2 31.969.842 42,6 48.503.777 54,7 64.717.809 62,2 16.214.032 33,4 Toplam ( 1 ) 32.196.743 61,3 33.313.076 51,0 34.057.781 45,4 50.524.059 56,9 67.244.396 64,6 16.720.337 33,1 2 - Dönen varlıklar : a ) Kısa sürede paraya çevrilebilir değerler 16.630.838 31,7 26.226.583 40,1 34.618.814 46,1 29.347.189 33,1 23.011.886 22,1 (6.335.303) (21,6) b ) Hazır değerler 3.673.591 7,0 5.826.304 8,9 6.371.422 8,5 8.851.021 10,0 13.779.276 13,2 4.928.255 55,7 Toplam ( 2 ) 20.304.429 38,7 32.052.887 49,0 40.990.236 54,6 38.198.210 43,1 36.791.162 35,4 (1.407.048) (3,7) Varlıklar toplamı 52.501.172 100,0 65.365.963 100,0 75.048.017 100,0 88.722.269 100,0 104.035.558 100,0 15.313.289 17,3 2009 2010 2011 M a l i d u r u m Son iki yıl farkı 2012 2008 Çizelge: 97- Mali kuruluşların 2008-2012 yılları mali durumu Mali rasyolar 2008 2009 2010 2011 2012 % % % % % Mali yeterlilik oranı (Finansman)

12,72 13,44 13,61 11,71 12,94 Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar toplamına oranı

97,00 97,20 97,22 97,72 97,57 Bağlı değerlerin öz kaynaklara oranı

26,59 23,65 23,22 21,73 21,20 Disponibilite oranı

8,95 10,86 10,63 11,92 16,65 Genişletilmiş likidite oranı

49,48 59,73 68,38 51,43 44,46 Mali rantabilite oranı

16,70 20,85 13,67 16,94 15,82 : Öz kaynaklar/yabancı kaynaklar100
: Dönem sonuçları (Kâr) / Öz kaynaklar100
değerler/ Varlıklar toplamı100 : Bağlı değerler/Öz kaynaklar100
: Hazır değerler / Kısa süreli borçlar100 : Dönen varlıklar / Kısa süreli borçlar100 : Paraya çevrilebilir ve hazır Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer kuruluşların, varlık ve kaynaklarındaki artış oranı mali kuruluşlar dahil olmak üzere bir önceki yıla göre sırasıyla; 2008 yılında %24, 2009 yılında %21,2, 2010 yılında %23,6, 2011 yılında %6,8 ve 2012 yılında %17,7 olarak gerçekleşmiş; cari dönem kaynak ve varlıkları beş yıl önceki değerlerine göre %88,5 oranında artmıştır.
2008 yılı kaynaklar toplamının %0,1’i tarım, %35’i hizmetler ve %64,9’u mali sektöre ait iken, 2012 yılında bu komposizyon %0,1, %31,7 ve %68,2 olarak değişmiştir. Tarım sektöründe faaliyet gösteren tek kuruluş AOÇ, faaliyetlerini %88,2 gibi yüksek oranda öz kaynakla sürdürmekte olup, kuruluşun son beş yılda bütün dönemlerinin kârlı sonuçlanması, öz kaynak birikimini aşamalı olarak artırmaktadır. Diğer taraftan artan yabancı kaynak kullanımı ile öz kaynak payının kademeli olarak azaldığı gözlenmektedir. Hizmetler sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar, diğer kuruluşların 2012 yılı toplam kaynak ve varlıklarının %31,7’sini kullanmış olup, sektörün içinde ulaştırma-haberleşme, ticaret ve diğer hizmetler alt sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşlar bulunmaktadır. Ulaştırma-haberleşme alt sektöründe çizelgedeki değerler tamamıyla sektörde kalan tek kuruluş TRT’ye aittir. TRT’nin öz kaynak kârlılığı 2012 yılında yaklaşık 2 puan artmış olup, faaliyetlerini %95,2 oranında öz kaynak ile sürdürmekte ve elinde toplam varlıklarının %21,4’ünü karşılayacak oranda hazır değeri bulunmaktadır. Ticaret alt sektöründe yer alan 1 milyar TL’yi aşan yabancı kaynaklara sirayet eden zarar tutarı, mevcut destekleme stoklarının yıllar itibarıyla elden çıkarılması ve yeni destekleme alımının bulunmaması nedeniyle, varlık büyüklüğü yıllar itibarıyla azalmakta olan Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri’ne aittir. Diğer hizmetler alt sektöründe; 2012 yılında denetim kapsamı dışına çıkan İMKB, Altın Borsası ve Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun dışında 5 kuruluş yer almış olup; bu kuruluşların cari dönem kaynak ve varlık toplamları, diğer tüm kuruluşların kullandığı kaynak ve varlıkların %30,5’ini, hizmetler sektörünün ise %96,1’ini oluşturmuştur. Sektör kaynaklarının %45’i öz kaynaklarla karşılanırken, bağlı değerlerin varlıklar içindeki payı %5 olmuştur. Yüksek kârlılık ve likidite oranları ile sektör güçlü mali yapısını korumaktadır. Mali sektörde yer alan tek kuruluş T.Vakıflar Bankası AO’dur. Mali sektörün toplam varlık ve kaynaklar içerisindeki payı %68,2 olurken, bankanın vermiş olduğu krediler önceki döneme göre %18,9 artarak 68,1 milyar TL düzeyine ulaşmıştır. Son beş yılın mali yeterlilik oranı ortalamada %12,9 olurken, öz kaynak kârlılığı yüksek seyrini devam ettirmektedir. 3- Finansman programı ve gerçekleşmesi: Finansman programları ve gerçekleşme durumları itibarıyla farklılık gösteren diğer kuruluşlarla ilgili olarak konsolide veya ayrı ayrı bir değerlendirme yapılmamıştır. Sayıştay 187

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay E-İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar: Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemi mal alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 98, 2012 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 98/a, gruplar bazında yıllar itibarıyla ayrıntısı 98/b, 2008-2012 dönemi hizmet alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 99 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 98- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar Tutar Tutar Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 18.940 18.231 22.506 32.371 40,6 43.207 45,8 10.836 33,5 b) Sanayi (İmalat) 4.040 4.741 5.183
c) Hizmetler:
ca)Ulaş-haberleş. 14.611 12.803 9.706 9.235 11,6 11.593 12,3 2.358 25,5
cb)Ticaret 1.112.721 969.180
cc)Diğer hizmetler 10.027 15.401 13.738 12.375 15,5 10.381 11,0 (1.994) (16,1) Toplam (c) 24.638 1.140.925 992.624 21.610 27,1 21.974 23,3 364 1,7 d) Mali kuruluşlar 13.799 16.005 26.505 25.756 32,3 29.237 31,0 3.481 13,5 Genel toplam 61.417 1.179.902 1.046.818 79.737 100 94.418 100 14.681 18,4 Çizelge: 98/a- Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı (Bin TL) Sektörler İlk madde İşletme malzemesi ve yedek Ticari mal Diğer alımlar Toplam a) Tarım 39.688 3.198 321 - 43.207 b) Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleş. - 9.426 - 2.167 11.593
bb)Diğer hizmetler 1.063 8.374 - 944 10.381 Toplam (b) 1.063 17.800 - 3.111 21.974 c) Mali kuruluşlar 29.237 29.237 Genel toplam 40.751 20.998 321 32.348 94.418 Çizelge: 98/b– Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları (Bin TL) Alımlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar Tutar Tutar Tutar % Tutar % Tutar % -İlk madde 20.255 21.345 30.581 30.037 37,7 40.751 43,2 10.714 35,7 -İşletme malzemesi
ve yedek 15.279 11.914 24.800 17.702 22,2 20.998 22,2 3.296 18,6 -Ticari mal 154 1.110.807 960.589 321 0,4 321 0,3
-Diğer alımlar 25.730 35.836 30.848 31.677 39,7 32.348 34,3 671 2,1 Toplam 61.417 1.179.902 1.046.818 79.737 100 94.418 100 14.681 18,4 Genel Rapor • 2012 188

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay E-İŞLETME ÇALIŞMALARI 1-Alımlar: Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemi mal alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 98, 2012 yılı mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı 98/a, gruplar bazında yıllar itibarıyla ayrıntısı 98/b, 2008-2012 dönemi hizmet alımlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 99 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 98- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla tüm mal alımları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar Tutar Tutar Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 18.940 18.231 22.506 32.371 40,6 43.207 45,8 10.836 33,5 b) Sanayi (İmalat) 4.040 4.741 5.183
c) Hizmetler:
ca)Ulaş-haberleş. 14.611 12.803 9.706 9.235 11,6 11.593 12,3 2.358 25,5
cb)Ticaret 1.112.721 969.180
cc)Diğer hizmetler 10.027 15.401 13.738 12.375 15,5 10.381 11,0 (1.994) (16,1) Toplam (c) 24.638 1.140.925 992.624 21.610 27,1 21.974 23,3 364 1,7 d) Mali kuruluşlar 13.799 16.005 26.505 25.756 32,3 29.237 31,0 3.481 13,5 Genel toplam 61.417 1.179.902 1.046.818 79.737 100 94.418 100 14.681 18,4 Çizelge: 98/a- Diğer kuruluşların mal alımlarının gruplar itibarıyla ayrıntısı (Bin TL) Sektörler İlk madde İşletme malzemesi ve yedek Ticari mal Diğer alımlar Toplam a) Tarım 39.688 3.198 321 - 43.207 b) Hizmetler:
ba)Ulaş.-haberleş. - 9.426 - 2.167 11.593
bb)Diğer hizmetler 1.063 8.374 - 944 10.381 Toplam (b) 1.063 17.800 - 3.111 21.974 c) Mali kuruluşlar 29.237 29.237 Genel toplam 40.751 20.998 321 32.348 94.418 Çizelge: 98/b– Diğer kuruluşların gruplar itibarıyla mal alımları (Bin TL) Alımlar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar Tutar Tutar Tutar % Tutar % Tutar % -İlk madde 20.255 21.345 30.581 30.037 37,7 40.751 43,2 10.714 35,7 -İşletme malzemesi
ve yedek 15.279 11.914 24.800 17.702 22,2 20.998 22,2 3.296 18,6 -Ticari mal 154 1.110.807 960.589 321 0,4 321 0,3
-Diğer alımlar 25.730 35.836 30.848 31.677 39,7 32.348 34,3 671 2,1 Toplam 61.417 1.179.902 1.046.818 79.737 100 94.418 100 14.681 18,4 Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 99 - Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla hizmet alımları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar Tutar Tutar Tutar % Tutar % Tutar % a) Tarım 759 1.091 1.611 2.097 0,8 2.635 0,7 538 25,7 b) Sanayi (İmalat): 128 147 101
c) Hizmetler:
ca)Ulaş.-haberleşme 14.894 19.487 27.771 92.839 35,8 103.989 28,2 11.150 12,0
cb) Ticaret - 27.102 26.033
cc) Diğer hizmet. 40.670 52.204 82.849 68.598 26,4 43.614 11,8 (24.984) (36,4) Toplam (c) 55.564 98.793 136.653 161.437 62,2 147.603 40,0 (13.834) (8,6) d) Mali kuruluşlar 106.405 92.197 93.310 95.977 37,0 218.389 59,2 122.412 127,5 Genel toplam 162.856 192.228 231.675 259.511 100 368.627 100 109.116 42,0 Diğer kuruluşların mal alımları 2012 yılında önceki yıla göre %18,4 oranında artarak 94,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu artışta, tarım sektöründe yer alan AOÇ’nin alımlarının artması etkili olmuştur. Diğer kuruluşların 2012 yılı hizmet alımları önceki yıla göre %82,6 oranında artarak 368,6 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Hizmet alımlarının artmasında Vakıfbank ve TRT’nin alımlarının artması etkili olmuştur. Tarım sektöründe faaliyette bulunan AOÇ’nin, 2012 yılı alımları önceki yıla göre %33,5 oranında artarak 43,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Alımların yaklaşık, %73,3’ü oranında 31,7 milyon TL’si esas üretimle ilgili ilk maddelere, %18,6’sı oranında 8,0 milyon TL’si yardımcı ilk madde ve malzemelere ilişkin alımlardan oluşmaktadır. Alımlardan sadece 646 bin TL`lik süt kutusu alımları dış piyasadan, kalan kısmı yurtiçi piyasalardan karşılanmıştır. Kuruluşta güvenlik hizmetleri ile hayvancılık ünitesindeki hayvanların bakımı, beslenmesi ve bağ-bahçedeki otların temizliği dışarıdan hizmet alımı yoluyla karşılanmaktadır. Bu kapsamda 2012 yılında 2,6 milyon TL ödeme yapılmıştır. Sanayi sektöründe yer alan kuruluşlar, 2011 yılından itibaren KİT’ler arasında değerlendirildiğinden bu sektörde alım bulunmamaktadır. 2012 yılında, hizmetler sektörü mal alımları %1,7 oranında artarak 22 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektör alımlarının 11,6 milyon TL’si ulaştırma-haberleşme ve 10,4 milyon TL’si diğer hizmetler alt sektöründe gerçekleşmiştir. 2012 yılında ulaştırma-haberleşme sektörüne ait 11,6 milyon TL tutarındaki mal alımı TRT tarafından gerçekleştirilmiştir. TRT’nin 2012 yılı alımları önceki yıla göre %25,5 oranında artmıştır. TRT’nin 104 milyon TL tutarında hizmet alımı bulunmaktadır. Kurum, mevcut kadrolu kurum personeli ile işlerin yetiştirilmesinde aksaklıkların yaşanmaması, yayın faaliyetlerinin etkin ve verimli yürütülebilmesi için; Kurum’un genel idare esaslarına göre yürütmesi gereken asli ve sürekli kadro tanımlarının içeriğinde belirtilen hizmetlerden olmayan işlerinin yapılmasını teminen kalifiye yardımcı teknik personel ile yürütülmesine ilişkin olarak yüklenici firmalar aracılığıyla hizmet satın almaktadır. Ticaret sektöründeki Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri’nin alımı bulunmamaktadır. Sayıştay 189

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer hizmetler sektörü alımları 2012 yılında önceki yıla göre %16,1 oranında azalarak 10,4 milyon TL’ye gerilemiştir. Alımlardaki azalışta; İMKB ve İstanbul Altın Borsası ve Merkezi Kayıt Kuruluşunun Sayıştay denetiminden çıkarılması ile MPİ alımlarının düşmesi etkili olmuştur. Sektör mal alımlarının; 1.063 bin TL’si TOKİ, 944 bin TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, 8,3 milyon TL’si MPİ’ye, kalan tutarlar ise diğer kuruluşlara ait alımlardan oluşmuştur. MPİ alımlarının tamamına yakını hemen- kazan ve sayısal oyunlarına ilişkin malzeme alımlarına aittir. 2012 yılında mali kuruluşlar içinde yer alan tek kuruluş T. Vakıfbank’ın alımı %13,5 oranında artarak 29,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. T. Vakıfbank 2012 yılında 218 milyon TL tutarında da hizmet alımı gerçekleştirmiştir. 2-Üretim: 233 sayılı KHK kapsamında olmayan, 3346 sayılı Kanun ve kendi kuruluş kanunları uyarınca denetlenen kuruluşlar, tarım, hizmetler ve bankacılık sektörlerinde faaliyet göstermiştir. a) İşletmeci kuruluşlar: aa)Tarım sektörü: Sektörde AOÇ yer almakta olup, kuruluşun başlıca tarımsal ve hayvansal mallar üretimi 100 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 100– Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi % Buğday Ton 92 244 361 514 158 (356) (69,3) 0,008 Arpa Ton 323 1.241 Kuru yonca Ton 607 271 345 152 (152) (100,0) Kuru çayır Ton 54 72 30 74 31 (43) (58,1) Yeşil yonca Ton 36 14 38 81 128 47 58,0 Meyve fidanı Adet 8.550 24.690 20.656 16.741 16.741 - Süs bitkisi Adet 67.000 103.184 94.385 83.752 29.847 (53.905) (64,4) Pastörize süt Bin lt 5.400 5.600 6.027 7.127 10.656 3.529 49,5 0,063 Ayran Bin lt 533 572 701 767 907 140 18,3 0,002 Yoğurt Ton 2.500 2.800 3.101 3.788 5.248 1.460 38,5 0,062 Tereyağı Ton 131 138 107 136 201 65 47,8 Dondurma Ton 648 647 741 588 722 134 22,8 Beyaz peynir Ton 54 98 124 170 242 72 42,4 Kaşar/dil peyniri Ton 45 54 57 75 110 35 46,7 Süt tozu Ton 40 37 8 141 (141) (100,0) Bal Ton 206 205 201 273 208 (65) (23,8) Şarap Bin lt 19 44 29 25 8 (17) (68,0) Domates suyu Bin lt 89 67 58 100 68 (32) (32,0) Meyve suyu Bin lt 280 329 320 309 329 20 6,5 Sirke Bin lt 45 14 4 (4) (100,0) Pekmez Ton 5 6 5 7 2 40,0 Salça Ton 14 6 30 12 (18) (60,0) Tahin Ton 4 4 4 7 3 75,0 Turşu Ton 70 70 81 100 90 (10) (10,0) Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'a göre fark 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki payıMiktar % Genel Rapor • 2012 190

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Diğer hizmetler sektörü alımları 2012 yılında önceki yıla göre %16,1 oranında azalarak 10,4 milyon TL’ye gerilemiştir. Alımlardaki azalışta; İMKB ve İstanbul Altın Borsası ve Merkezi Kayıt Kuruluşunun Sayıştay denetiminden çıkarılması ile MPİ alımlarının düşmesi etkili olmuştur. Sektör mal alımlarının; 1.063 bin TL’si TOKİ, 944 bin TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, 8,3 milyon TL’si MPİ’ye, kalan tutarlar ise diğer kuruluşlara ait alımlardan oluşmuştur. MPİ alımlarının tamamına yakını hemen- kazan ve sayısal oyunlarına ilişkin malzeme alımlarına aittir. 2012 yılında mali kuruluşlar içinde yer alan tek kuruluş T. Vakıfbank’ın alımı %13,5 oranında artarak 29,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. T. Vakıfbank 2012 yılında 218 milyon TL tutarında da hizmet alımı gerçekleştirmiştir. 2-Üretim: 233 sayılı KHK kapsamında olmayan, 3346 sayılı Kanun ve kendi kuruluş kanunları uyarınca denetlenen kuruluşlar, tarım, hizmetler ve bankacılık sektörlerinde faaliyet göstermiştir. a) İşletmeci kuruluşlar: aa)Tarım sektörü: Sektörde AOÇ yer almakta olup, kuruluşun başlıca tarımsal ve hayvansal mallar üretimi 100 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Çizelge: 100– Başlıca tarımsal ve hayvansal ürün üretimi % Buğday Ton 92 244 361 514 158 (356) (69,3) 0,008 Arpa Ton 323 1.241 Kuru yonca Ton 607 271 345 152 (152) (100,0) Kuru çayır Ton 54 72 30 74 31 (43) (58,1) Yeşil yonca Ton 36 14 38 81 128 47 58,0 Meyve fidanı Adet 8.550 24.690 20.656 16.741 16.741 - Süs bitkisi Adet 67.000 103.184 94.385 83.752 29.847 (53.905) (64,4) Pastörize süt Bin lt 5.400 5.600 6.027 7.127 10.656 3.529 49,5 0,063 Ayran Bin lt 533 572 701 767 907 140 18,3 0,002 Yoğurt Ton 2.500 2.800 3.101 3.788 5.248 1.460 38,5 0,062 Tereyağı Ton 131 138 107 136 201 65 47,8 Dondurma Ton 648 647 741 588 722 134 22,8 Beyaz peynir Ton 54 98 124 170 242 72 42,4 Kaşar/dil peyniri Ton 45 54 57 75 110 35 46,7 Süt tozu Ton 40 37 8 141 (141) (100,0) Bal Ton 206 205 201 273 208 (65) (23,8) Şarap Bin lt 19 44 29 25 8 (17) (68,0) Domates suyu Bin lt 89 67 58 100 68 (32) (32,0) Meyve suyu Bin lt 280 329 320 309 329 20 6,5 Sirke Bin lt 45 14 4 (4) (100,0) Pekmez Ton 5 6 5 7 2 40,0 Salça Ton 14 6 30 12 (18) (60,0) Tahin Ton 4 4 4 7 3 75,0 Turşu Ton 70 70 81 100 90 (10) (10,0) Ürün cinsi Birim 2008 2009 2010 2011 2012 2011'a göre fark 2012 yılı Türkiye üretimi içindeki payıMiktar % Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Tarım, gıda sanayii ve hizmetler sektörlerinde faaliyet gösteren, AOÇ’nin 2012 yılı sonu itibarıyla toplam arazi varlığı 33.256 dekardır. 2011 yılına göre buğday üretimi %69, şarap üretimi %68, salça üretimi ise %60 oranında düşüş göstermiştir. 2011 yılında meyve fidanı aşılarının kayıt sisteminin değiştirilmesi nedeniyle yıl içinde yapılan aşılar üretim olarak kaydedilmemiş, 2012 yılında da kuru yonca, süt tozu ve sirke üretimi gerçekleştirilmemiştir. ab)Hizmetler sektörü: (1) Ulaştırma-haberleşme: Kamu radyo ve televizyon işletmeciliği yapan TRT, 2012 yılında yurt içine yayın yapan Radyo-1, TRT-FM, Radyo-3 ve Radyo-4 programları ile bölgesel yayın yapan Antalya, Çukurova, Erzurum, GAP-Diyarbakır ve Trabzon Bölge Radyoları, bölgesel radyo niteliğinde olan Turizm Radyosu ile 7 gün 24 saat (haftada 168 saat) yayın yapmaktadır. Kuruluş radyo yayınlarını 7 ulusal ve 5 bölgesel radyodan yapmakta olup, 2012 yılında 61.320 saat yayın gerçekleştirmiştir. TRT FM’in merkezi İzmir, TRT Nağme’nin merkezi İstanbul, Radyo-4’ün merkezi Çukurova Radyosu olup, bu radyoların iletim ağları Ankara Radyosu üzerinden sağlanmaktadır. TRT 2012 yılında, 11 kanal ile ulusal yayın, 3 kanal ile yurt dışına televizyon yayını gerçekleştirmiştir. (2) Ticaret: Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri ile ilgili olarak yürütülen tütün üretim faaliyeti, üreticilerden alınan ve içinde her nevi’den tütün bulunan denklerin, işlenmesine kadar geçen zaman içinde bakımlarının yapılması ve bu balyaların satışına kadar geçen zaman içinde özel şartlar altında bakıma tabi tutulmalarını ifade etmekte olup 2002 yılından sonra yeni tütün alımı yapılmadığından ve son parti tütünün 2010 yılı başlarında satışı ile birlikte bakım faaliyeti sona ermiştir. (3) Diğer hizmetler: 2012 yılında diğer hizmetler sektöründe; MPİ, İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, TOKİ ve Şeker Kurumu faaliyet göstermiştir. Milli Piyango İdaresi; milli piyango çekilişi, hemen-kazan ve sayısal loto oyunları ile eşya piyangoları gibi karşılığı nakit olmayan çekilişlere izin vermek ve izlemek, talih oyunları işletmelerini denetlemekle görevlendirilmiştir. 2012 yılında 558 milyon TL tutarında 70 milyon adet milli piyango ve 144,9 milyon TL tutarında 171 milyon adet hemen-kazan bileti satılmış, milli piyangoda 327 milyon TL, hemen-kazanda 107 milyon TL ikramiye ödenmiştir. Aynı yıl 560 milyon TL tutarında sayısal loto, 277 milyon TL tutarında şans topu, 206 milyon TL tutarında on numara ve 441 milyon TL tutarında süper loto oynanmış; sayısal lotoda 210 milyon TL, şans topunda 106 milyon TL, on numarada 79 milyon TL, süper lotoda 171 milyon TL ikramiye ödenmiştir. İstanbul kentinin “Uluslararası Olimpiyat Anlaşma Şartlarına” uygun olarak olimpiyatlara hazırlanması ve olimpiyat oyunlarının düzenlenmesi ile ilgili esas ve usulleri belirlemek amacıyla kurulan İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu bir Sayıştay 191

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay yandan olimpiyat oyunları için alt yapı yatırımlarının gerçekleştirilmesine çalışırken, diğer yandan olimpiyat oyunlarının İstanbul’da yapılması için gerekli çalışmaları yapılmış olup, 7 Eylül 2013 tarihinde Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te yapılan oylamada 2020 Yaz Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları'na evsahipliği Tokyo’ya verilmiştir. TOKİ’nin başlıca görevi, konut ihtiyacının karşılanması amacıyla; ferdi ve toplu konut kredisi vermek, konut ve alt yapı uygulamaları yapmak ve yaptırmak suretiyle konut piyasasında Devletin düzenleyici rolünü yerine getirmek ve fiyat istikrarını oluşturmak, İdareye kaynak sağlamak üzere kâr amaçlı projeler geliştirmek olarak belirlenmiştir. Esas itibarıyla alt yapılı arsa üretimi ve toplu konut yapımcılarına kredi desteği sağlama görevlerini ifa eden İdare, 2002 yılından itibaren sosyal konut üretimine, 2008 yılından itibaren de kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet binası, hastane, okul vb. tesislerin yapımına ağırlık ve öncelik vermeye başlamıştır. TOKİ konut seferberliği kapsamında 2003-2013 döneminde 584.705 adet konut sayısına ulaşmıştır. Üretilen konutlardan 517.407 adedi bitirilme aşamasında veya teslim edilmiştir. Kredi verilen konut sayısı 2008 yılında 461 adet iken, yıllar itibarıyla azalarak 2011 yılında 390 adete düşmüş, 2012 yılında 413 adet olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında 413 adet konuta toplam 22,6 milyon TL kredi kullandırılmıştır. 2011 yılında 5 milyar TL’ye ulaşan konut yatırım harcamaları, 2012 yılında 6,6 milyar TL’ye ulaşmıştır. 2012 yılında 23 proje hazırlanmış, 169 noktada zemin etüdü gerçekleştirilmiş ve 87 müşavirlik hizmeti hizmet alımı kapsamında yürütülmüştür. Şeker Kurumu yurt içi şeker talebini yurt içi üretimle karşılanması ilkesi doğrultusunda sektörde düzenlemeler yapmaktadır. Şeker arzı Şeker Kurulu tarafından belirlenen kotayla planlanmakta ve üretimde de istikrar sağlanmaktadır. Türkiye’nin şeker üretim kapasitesi 3.151 bin ton/yıl pancar şekeri ve 990 bin ton/yıl nişasta kökenli şeker olmak üzere toplam 4.141 bin ton/yıl düzeyindedir. Şeker Kanunu’nda A Kotası; yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı, B Kotası; A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı olarak tanımlanmaktadır. Şeker Kurulu tarafından 2012/2013 pazarlama yılında A kotası pancar şekeri için 2.200 bin ton, nişasta bazlı şeker için 244 bin ton, B kotası pancar şekeri için 88 bin ton kota belirlenmiş ve bu kotalar üreticilere kapasiteleri oranında tahsis edilmiştir. b) Mali kuruluşlar: T. Vakıflar Bankası TAO’nun vakıf hisseleri kamu payı olarak kabul edilmediğinden Banka, Anayasa’nın 165 inci maddesine göre denetlenmemekte; 6219 sayılı Kanun’un 14/2 maddesi uyarınca Sayıştay tarafından hazırlanan rapor Banka Genel Kuruluna sunulmaktadır. 2012 yılında Bankanın toplam aktif-pasif, kredi ve mevduat artışı sektör ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir. Banka’nın sektörden aldığı payda 2012 yılında artış görülmektedir. Toplam aktiflerden aldığı pay 0,4 puan artarak %8,4, kredilerden aldığı pay 0,2 puan artarak %9,3 olarak gerçekleşmiştir. Mevduattan aldığı pay %8,7, öz kaynaklardan aldığı pay %7,6 ve net dönem kârından aldığı pay %6,8 oranı ile bir önceki yılsonu oranını korumuştur. Genel Rapor • 2012 192

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay yandan olimpiyat oyunları için alt yapı yatırımlarının gerçekleştirilmesine çalışırken, diğer yandan olimpiyat oyunlarının İstanbul’da yapılması için gerekli çalışmaları yapılmış olup, 7 Eylül 2013 tarihinde Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te yapılan oylamada 2020 Yaz Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları'na evsahipliği Tokyo’ya verilmiştir. TOKİ’nin başlıca görevi, konut ihtiyacının karşılanması amacıyla; ferdi ve toplu konut kredisi vermek, konut ve alt yapı uygulamaları yapmak ve yaptırmak suretiyle konut piyasasında Devletin düzenleyici rolünü yerine getirmek ve fiyat istikrarını oluşturmak, İdareye kaynak sağlamak üzere kâr amaçlı projeler geliştirmek olarak belirlenmiştir. Esas itibarıyla alt yapılı arsa üretimi ve toplu konut yapımcılarına kredi desteği sağlama görevlerini ifa eden İdare, 2002 yılından itibaren sosyal konut üretimine, 2008 yılından itibaren de kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet binası, hastane, okul vb. tesislerin yapımına ağırlık ve öncelik vermeye başlamıştır. TOKİ konut seferberliği kapsamında 2003-2013 döneminde 584.705 adet konut sayısına ulaşmıştır. Üretilen konutlardan 517.407 adedi bitirilme aşamasında veya teslim edilmiştir. Kredi verilen konut sayısı 2008 yılında 461 adet iken, yıllar itibarıyla azalarak 2011 yılında 390 adete düşmüş, 2012 yılında 413 adet olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında 413 adet konuta toplam 22,6 milyon TL kredi kullandırılmıştır. 2011 yılında 5 milyar TL’ye ulaşan konut yatırım harcamaları, 2012 yılında 6,6 milyar TL’ye ulaşmıştır. 2012 yılında 23 proje hazırlanmış, 169 noktada zemin etüdü gerçekleştirilmiş ve 87 müşavirlik hizmeti hizmet alımı kapsamında yürütülmüştür. Şeker Kurumu yurt içi şeker talebini yurt içi üretimle karşılanması ilkesi doğrultusunda sektörde düzenlemeler yapmaktadır. Şeker arzı Şeker Kurulu tarafından belirlenen kotayla planlanmakta ve üretimde de istikrar sağlanmaktadır. Türkiye’nin şeker üretim kapasitesi 3.151 bin ton/yıl pancar şekeri ve 990 bin ton/yıl nişasta kökenli şeker olmak üzere toplam 4.141 bin ton/yıl düzeyindedir. Şeker Kanunu’nda A Kotası; yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı, B Kotası; A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı olarak tanımlanmaktadır. Şeker Kurulu tarafından 2012/2013 pazarlama yılında A kotası pancar şekeri için 2.200 bin ton, nişasta bazlı şeker için 244 bin ton, B kotası pancar şekeri için 88 bin ton kota belirlenmiş ve bu kotalar üreticilere kapasiteleri oranında tahsis edilmiştir. b) Mali kuruluşlar: T. Vakıflar Bankası TAO’nun vakıf hisseleri kamu payı olarak kabul edilmediğinden Banka, Anayasa’nın 165 inci maddesine göre denetlenmemekte; 6219 sayılı Kanun’un 14/2 maddesi uyarınca Sayıştay tarafından hazırlanan rapor Banka Genel Kuruluna sunulmaktadır. 2012 yılında Bankanın toplam aktif-pasif, kredi ve mevduat artışı sektör ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir. Banka’nın sektörden aldığı payda 2012 yılında artış görülmektedir. Toplam aktiflerden aldığı pay 0,4 puan artarak %8,4, kredilerden aldığı pay 0,2 puan artarak %9,3 olarak gerçekleşmiştir. Mevduattan aldığı pay %8,7, öz kaynaklardan aldığı pay %7,6 ve net dönem kârından aldığı pay %6,8 oranı ile bir önceki yılsonu oranını korumuştur. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Banka’nın 2008-2012 yıllarına ait önemli finansal verileri, sektör bankaları ile birlikte 101, mevduat bankaları içindeki yerini gösteren seçilmiş performans değerleri 102 sayılı çizelgede verilmiştir. Çizelge: 101- T.Vakıflar Bankasının başlıca finansal verileri
Tutar % 1- Öz kaynaklar: a) Diğer mevduat bankaları 66.390 86.451 106.420 113.709 145.635 31.926 28,0 b) Vakıfbank 5.671 7.382 8.559 9.298 11.918 2.620 28,1 Toplam (1) 72.061 93.833 114.979 123.007 157.553 34.546 28,1 2- Mevduat: a) Diğer mevduat bankaları 416.365 462.606 566.980 637.981 702.774 64.793 10,3 b) Vakıfbank 37.120 44.652 47.701 60.939 67.242 6.303 27,8 Toplam (2) 453.485 507.258 614.681 698.920 770.016 71.096 10,2 3- Krediler ve alacaklar: a) Diğer mevduat bankaları 321.426 329.967 445.055 579.409 665.385 85.976 14,8 b) Vakıfbank 30.502 34.573 44.861 57.309 68.133 10.824 18,8 Toplam (3) 351.928 364.540 489.916 636.718 733.518 96.800 15,2 4- Finansal varlıklar (net): a) Diğer mevduat bankaları 192.883 258.869 286.011 276.775 269.065 (7.710) (2,8) b) Vakıfbank 11.500 18.503 18.096 19.285 18.468 (817) (4,2) Toplam (4) 204.383 277.372 304.107 296.060 287.533 (8.527) (2,9) 5- Toplam aktifler: a) Diğer mevduat bankaları 630.744 706.714 856.985 1.029.935 1.140.836 110.851 10,8 b) Vakıfbank 52.193 64.798 73.962 89.184 104.580 15.396 17,3 Toplam (5) 682.937 771.512 930.947 1.119.119 1.245.416 126.297 11,3 6- Net dönem kârı: a) Diğer mevduat bankaları 11.099 17.239 19.361 16.950 20.079 3.129 18,5 b) Vakıfbank 753 1.251 1.157 1.227 1.460 233 19,0 Toplam (6) 11.852 18.490 20.518 18.177 21.539 3.362 18,5 (Milyon TL) Başlıca değerler 2011 2012 Son iki yıl farkı2008 2009 2010 Çizelge: 102– T.Vakıflar Bankasına ait rasyolar (*) (%) Rasyolar Mevduat bankaları Vakıfbank 2008 2009 2010 2011 2012 2008 2009 2010 2011 2012 Sermaye yeterlilik standart oranı 16,5 19,3 17,7 15,5 17,2 14,3 15,4 14,4 13,4 16,1 Öz kaynaklar / toplam aktifler 10,6 12,2 12,4 11,0 12,7 10,9 11,4 11,6 10,4 11,4 Toplam krediler / toplam aktifler 51,5 47,3 52,6 56,9 58,9 58,4 53,4 60,7 64,3 65,1 Tüketici kredileri/toplam krediler 33 35,2 35,3 34,3 35,2 27,8 29,5 33,3 36,8 35,6 Takipteki kred. (brüt)/toplam krediler 3,7 5,6 3,8 2,7 2,9 4,8 6,1 5,1 3,8 4,0 Finansal varlıklar (net) /toplam aktifler 30,1 36 32,7 26,6 23,1 22 28,6 24,5 21,6 17,7 Likit aktifler / toplam aktifler 26,6 33,1 32,9 31,0 31,4 20 27,9 29,5 25,5 27,2 Net dönem kârı / toplam aktifler 1,7 2,4 2,2 1,6 1,7 1,4 1,9 1,6 1,4 1,4 Net dönem kârı / öz kaynaklar 16,4 19,7 17,8 14,8 13,7 13,3 17 13,5 13,2 12,3 Grup payı :
Toplam kaynaklar (toplam aktifler) - - - - - 7,6 8,4 7,9 8,0 8,4 Toplam krediler ve alacaklar - - - - - 8,7 9,5 9,2 9,0 9,3 Toplam mevduat - - - - - 8,2 8,8 7,8 8,7 8,7 Kaynak: Bankalar Birliği, Bankalarımız 2012 kitapçığı Sayıştay 193

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında sermaye yeterlilik standart oranı mevduat bankalarında %17,2, Bankada %16,1 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran Banka’da önceki yıla göre 1,7 puanlık yükselmeyi göstermekle birlikte sektörün gerisindedir. Banka toplam aktiflerinin %65,1’ini krediler oluşturmakla birlikte; takipteki kredilerin toplam kredilere (brüt) oranı sektörün 1,1 puan üzerinde %4 olarak gerçekleşmiştir. Diğer yandan sektörde “net dönem kârı/toplam aktifler” oranı %1,7, “net dönem kârı/öz kaynaklar” oranı %13,7 iken, bu oranlar Bankada sırasıyla %1,4 ve %12,3 olarak gerçekleşerek sektörün gerisinde kalmıştır. Banka 2012 yıl sonu itibarıyla aktif toplamında, mevduatta ve kârlılıkta 7, kredilerde ise 6. sırada yer alarak; 2011 yıl sonundaki konumunu sürdürmüştür. 3- Satışlar: 2012 yılında 7,8 milyar TL olarak gerçekleşen diğer kuruluşlara ait net satışların 2008- 2012 dönemine ait değerleri sektör bazında ayrıntılı olarak cari fiyatlarla 103/a sayılı, sabit fiyatlarla 103/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.
Çizelge 103/a - Net satış hasılatı() (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 26.998 29.248 33.621 38.721 51.600 12.879 33,3 b)Sanayi (İmalat) 6.738 7.703 7.144
c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 748.730 777.579 1.121.287 1.202.498 1.375.506 173.008 14,4
cb)Ticaret 72.227 1.222.091 1.134.660 513 352 (161) (31,4)
cc)Diğer hizmetler 7.614.734 7.508.043 8.670.465 7.479.008 6.372.045 (1.106.96 3) (14,8) Toplam (c) 8.435.691 9.507.713 10.926.41 2 8.682.019 7.747.903 (934.116) (10,8) Genel toplam 8.469.427 9.544.664 10.967.17 7 8.720.740 7.799.503 (921.237) (10,6) () Mali kuruluşlar hariç
Çizelge: 103/b - Net satış hasılatı() (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 17.274 17.666 18.653 18.956 24.656 5.700 30,1 b)Sanayi (İmalat) 4.311 4.653 3.963
c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 479.065 469.666 622.073 588.681 657.256 68.576 11,6
cb)Ticaret 46.213 738.156 629.493 251 168 (83) (33,0)
cc)Diğer hizmetler 4.872.182 4.534.938 4.810.244 3.661.334 3.044.747 (616.588) (16,8) Toplam (c) 5.397.460 5.742.760 6.061.810 4.250.266 3.702.171 (548.095) (12,9) Genel toplam 5.419.046 5.765.079 6.084.426 4.269.222 3.726.827 (542.395) (12,7) () Mali kuruluşlar hariç
Genel Rapor • 2012 194

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında sermaye yeterlilik standart oranı mevduat bankalarında %17,2, Bankada %16,1 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran Banka’da önceki yıla göre 1,7 puanlık yükselmeyi göstermekle birlikte sektörün gerisindedir. Banka toplam aktiflerinin %65,1’ini krediler oluşturmakla birlikte; takipteki kredilerin toplam kredilere (brüt) oranı sektörün 1,1 puan üzerinde %4 olarak gerçekleşmiştir. Diğer yandan sektörde “net dönem kârı/toplam aktifler” oranı %1,7, “net dönem kârı/öz kaynaklar” oranı %13,7 iken, bu oranlar Bankada sırasıyla %1,4 ve %12,3 olarak gerçekleşerek sektörün gerisinde kalmıştır. Banka 2012 yıl sonu itibarıyla aktif toplamında, mevduatta ve kârlılıkta 7, kredilerde ise 6. sırada yer alarak; 2011 yıl sonundaki konumunu sürdürmüştür. 3- Satışlar: 2012 yılında 7,8 milyar TL olarak gerçekleşen diğer kuruluşlara ait net satışların 2008- 2012 dönemine ait değerleri sektör bazında ayrıntılı olarak cari fiyatlarla 103/a sayılı, sabit fiyatlarla 103/b sayılı çizelgelerde gösterilmiştir.
Çizelge 103/a - Net satış hasılatı() (Cari fiyatlarla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 26.998 29.248 33.621 38.721 51.600 12.879 33,3 b)Sanayi (İmalat) 6.738 7.703 7.144
c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 748.730 777.579 1.121.287 1.202.498 1.375.506 173.008 14,4
cb)Ticaret 72.227 1.222.091 1.134.660 513 352 (161) (31,4)
cc)Diğer hizmetler 7.614.734 7.508.043 8.670.465 7.479.008 6.372.045 (1.106.96 3) (14,8) Toplam (c) 8.435.691 9.507.713 10.926.41 2 8.682.019 7.747.903 (934.116) (10,8) Genel toplam 8.469.427 9.544.664 10.967.17 7 8.720.740 7.799.503 (921.237) (10,6) () Mali kuruluşlar hariç
Çizelge: 103/b - Net satış hasılatı() (2003 yılı fiyatlarıyla) (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % a)Tarım 17.274 17.666 18.653 18.956 24.656 5.700 30,1 b)Sanayi (İmalat) 4.311 4.653 3.963
c)Hizmetler:
ca)Ulaştırma-haberleşme 479.065 469.666 622.073 588.681 657.256 68.576 11,6
cb)Ticaret 46.213 738.156 629.493 251 168 (83) (33,0)
cc)Diğer hizmetler 4.872.182 4.534.938 4.810.244 3.661.334 3.044.747 (616.588) (16,8) Toplam (c) 5.397.460 5.742.760 6.061.810 4.250.266 3.702.171 (548.095) (12,9) Genel toplam 5.419.046 5.765.079 6.084.426 4.269.222 3.726.827 (542.395) (12,7) () Mali kuruluşlar hariç
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Geçen yıla göre satışlarda meydana gelen azalmanın temel nedeni, diğer hizmetler grubunda yer alan TOKİ’nin satışlarının geçen yıla göre 905,6 milyon TL düşmesidir. Tarım sektöründe yer alan AOÇ’nin 2012 yılı net satışları %33,3 oranında artarak 51,6 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Geçmiş yıllarda satış hasılatının yaklaşık ¾ lük bölümünü oluşturan ziraat sanatları ürünlerinin payı 2012 yılında daha da artmış ve satış hasılatının %86,3’ünü bu ürünlerin satışı oluşturmuştur. Mayalandırma sanatları grubunda satılan ürünler de dikkate alındığında, satış hasılatının yaklaşık %96,5’inin ziraat ve mayalandırma sanatları ürünlerinden oluştuğu görülmektedir. Ulaştırma-haberleşme sektöründe yer alan TRT’nin 2012 yılı net satışları önceki döneme göre %14,4 oranında artarak 1,4 milyar TL olarak gerçekleşmiş olup, 1,2 milyar TL’si elektrik payı gelirleri, bandrol gelirleri, sübvansiyonlar ve AB fon gelirlerinden oluşmuştur. Ticaret sektöründe yer alan Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenmesi İşleri, 2002 yılından itibaren yeni tütün alımı yapmamış, 2012 yılı hasılatı 352 bin TL, stoktan yapılan yaprak tütün satışından kaynaklanmıştır. Diğer hizmetler sektörü net satışlarının %89’unu sağlayan TOKİ’nin 2012 yılı net satışları önceki döneme göre, olağan taşınmaz satış gelirlerindeki azalmanın etkisiyle %13,8 oranında azalarak 5,7 milyar TL’ye düşmüştür. Sektörün 2012 yılına ait diğer net satışlarının; 690,6 milyon TL’si MPİ’ye, 8,3 milyon TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlama ve Düzenleme Kuruluna ve 0,7 milyon TL’si T. Şeker Kurumu aittir. 4-Stoklar: Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemine ilişkin stoklarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 104, 2012 yılı stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla ayrıntısı 104/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 195

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Çizelge: 104 - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları stokları (Bin TL) Stoklar 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % Tutar % a)Tarım: 11.710 0,3 10.636 0,2 9.628 0,1 13.131 0,3 14.204 0,3 1.073 8,2 b) Sanayi (imalat): 1.954 0,1 2.065 0,0 3.026 0,0
c)Hizmetler:
-Ulaştırma - haberleşme 39.687 1,1 39.903 0,9 47.991 0,6 49.926 1,2 72.688 1,4 22.762 45,6 -Ticaret 131.697 3,7 50.977 1,1 25.986 0,3 711 0,0 1.413 0,0 702 98,7 -Diğer hizmetler 3.357.957 94,5 4.496.101 97,5 7.327.123 98,6 4.231.139 98,4 4.932.708 98,1 701.569 16,6 Hizmetler toplamı 3.529.341 99,4 4.586.981 99,5 7.401.100 99,6 4.281.776 99,5 5.006.809 99,6 725.033 16,9 Ara toplam 3.543.005 99,7 4.599.682 99,7 7.413.754 99,8 4.294.907 99,8 5.021.013 99,9 726.106 16,9 d)Mali kuruluşlar 8.939 0,3 11.670 0,3 15.777 0,2 6.780 0,2 7.248 0,1 468 6,9 Genel toplam 3.551.944 100,0 4.611.352 100,0 7.429.531 100,0 4.301.687 100,0 5.028.261 100,0 726.574 16,9 Genel Rapor • 2012 196

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge : 104/a - Stok türleri itibarıyla diğer kuruluşların 2012 yılı stokları (Bin TL) Stoklar İlk mad. malz. Yarı mamul Mamul Ticari mal Diğer Toplam a)Tarım 5.617 1.035 7.489 58 5 14.204 b)Sanayi :
c)Hizmetler:
-Ulaş- haberleşme 14.802 278 1.031 56.577 72.688 -Ticaret 1.413 1.413 -Diğer hizmetler 2.480 488.931 4.437.272 4.025 4.932.708 Hizmetler toplamı 17.282 489.209 4.438.303 62.015 5.006.809 Ara toplam 22.899 1.035 496.698 4.438.361 62.020 5.021.013 d)Mali kuruluşlar 7.248 7.248 Genel toplam 22.899 1.035 496.698 4.438.361 69.268 5.028.261 Diğer kuruluşların stokları 2008-2010 döneminin tamamında yıllar itibarıyla artış göstermiş, 2011 yılında kuruluşların raporda yeniden tasnif edilmesi nedeniyle azalmış, 2012’de ise artmıştır. 2012 yılında gerçekleşen artış, ağırlıklı olarak TOKİ stoklarının artmasından kaynaklanmıştır. Önceki yıllarda olduğu gibi, 2012 yılı itibarıyla de stokların tamamına yakını hizmetler sektöründe bulunmaktadır. 2012 yılı diğer kuruluş stoklarının malzeme grupları ve sektörler itibarıyla dağılımına bakıldığında, toplam stokun 22 milyon TL tutarında %0,5’ini ilk madde ve malzemelerin, 1,0 milyon TL tutarında %0,02’sini yarı mamullerin, 497 milyon TL tutarında %9,9’unu mamullerin, 4,4 milyar TL tutarında %88,2’sini ticari malların ve 69 milyon TL tutarında %1,4’ünü de diğer stokların oluşturduğu görülmektedir. Diğer yandan 2012 yılında diğer kuruluşların toplam stokunun %0,3’ü tarım sektörüne, %99,6’sı hizmetler sektörüne ve %0,1’i de mali kuruluşlara ait bulunmaktadır. Diğer kuruluşların 2012 yıl sonu stokunun tamamına yakını, hizmetler sektörünün diğer hizmetler alt başlığında izlenen TOKİ’ye aittir. TOKİ’nin stokları, ağırlıklı olarak arazi ve arsa stokları ile olağan taşınmaz stoklarından oluşmaktadır. TOKİ stoklarının önceki yıla göre 700 milyon TL arttığı görülmüştür. Bu artış büyük ölçüde TOKİ’nin arazi ve arsa stoklarında gerçekleşmiştir. TOKİ’nin stoklarının büyük bölümünü oluşturan olağan taşınmaz stoklarına ilişkin bir sorun, satılan konut ve ticari ünitelerin iade edilmesine ilişkindir. TOKİ’den konut satın alanların çeşitli nedenlerle satın aldıkları konut ve ticari üniteleri iade ettikleri, özellikle 2009-2011 yıllarında yoğun olarak konut iadelerinin gerçekleştiği, 2012 yılında iade edilen konutlarda azalma olduğu görülmektedir. 5-İşletme sonuçları: a)Satışların kârlılığı: Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemi satış sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 105/a, 2003 yılı sabit fiyatlarıyla 105/b, satış sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 106 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Sayıştay 197

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 9.521.829 1.052.402 8.469.427 5.380.384 202.096 303.900 5.886.380 2.583.047 43,9 2009 10.750.055 1.205.391 9.544.664 5.912.858 215.547 273.898 6.402.303 3.142.361 49,1 2010 12.142.150 1.174.973 10.967.177 6.180.154 233.219 442.393 6.855.766 4.111.411 60,0 2011 9.942.294 1.221.554 8.720.740 5.528.297 236.358 514.125 6.278.780 2.441.960 38,9 2012 9.079.062 1.279.559 7.799.503 3.662.641 245.311 543.847 4.451.799 3.347.704 75,2 Son iki yıl farkı (863.232) 58.005 (921.237) (1.865.656) 8.953 29.722 (1.826.981) 905.744 (49,6) Artış veya azalış(%) (8,7) 4,7 (10,6) (33,7) 3,8 5,8 (29,1) 37,1 (127,5) () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 6.092.411 673.365 5.419.046 3.442.564 129.308 194.446 3.766.319 1.652.727 43,9 2009 6.493.147 728.069 5.765.079 3.571.429 130.193 165.437 3.867.059 1.898.019 49,1 2010 6.736.283 651.857 6.084.426 3.428.657 129.386 245.433 3.803.476 2.280.949 60,0 2011 4.867.232 598.009 4.269.222 2.706.368 115.709 251.689 3.073.765 1.195.457 38,9 2012 4.338.237 611.410 3.726.827 1.750.115 117.217 259.866 2.127.198 1.599.629 75,2 Son iki yıl farkı (1.869.051) (53.848) (1.815.203) (722.289) (13.678) 6.256 (729.711) (1.085.492) (21,1) Artış veya azalış(%) (38,4) (9,0) (42,5) (26,7) (11,8) 2,5 (23,7) (90,8) (54,2) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Yıllar (Bin TL) Yıllar Çizelge : 105/a- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () Çizelge : 105/b - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) () Genel Rapor • 2012 198

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 9.521.829 1.052.402 8.469.427 5.380.384 202.096 303.900 5.886.380 2.583.047 43,9 2009 10.750.055 1.205.391 9.544.664 5.912.858 215.547 273.898 6.402.303 3.142.361 49,1 2010 12.142.150 1.174.973 10.967.177 6.180.154 233.219 442.393 6.855.766 4.111.411 60,0 2011 9.942.294 1.221.554 8.720.740 5.528.297 236.358 514.125 6.278.780 2.441.960 38,9 2012 9.079.062 1.279.559 7.799.503 3.662.641 245.311 543.847 4.451.799 3.347.704 75,2 Son iki yıl farkı (863.232) 58.005 (921.237) (1.865.656) 8.953 29.722 (1.826.981) 905.744 (49,6) Artış veya azalış(%) (8,7) 4,7 (10,6) (33,7) 3,8 5,8 (29,1) 37,1 (127,5) () Mali kuruluşlar hariç. Pazarlama Satış Faaliyet Satış Brüt Satış Net Satışların satış ve Diğer maliyeti kârı veya maliyetine satışlar indirimleri satışlar maliyeti dağıtım giderler tutarı zararı göre kâr giderleri veya zarar (1) (2) (3=1-2) (4) (5) (6) (7=4+5+6) (8=3-7) (8/7)% 2008 6.092.411 673.365 5.419.046 3.442.564 129.308 194.446 3.766.319 1.652.727 43,9 2009 6.493.147 728.069 5.765.079 3.571.429 130.193 165.437 3.867.059 1.898.019 49,1 2010 6.736.283 651.857 6.084.426 3.428.657 129.386 245.433 3.803.476 2.280.949 60,0 2011 4.867.232 598.009 4.269.222 2.706.368 115.709 251.689 3.073.765 1.195.457 38,9 2012 4.338.237 611.410 3.726.827 1.750.115 117.217 259.866 2.127.198 1.599.629 75,2 Son iki yıl farkı (1.869.051) (53.848) (1.815.203) (722.289) (13.678) 6.256 (729.711) (1.085.492) (21,1) Artış veya azalış(%) (38,4) (9,0) (42,5) (26,7) (11,8) 2,5 (23,7) (90,8) (54,2) () Mali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Yıllar (Bin TL) Yıllar Çizelge : 105/a- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (Cari fiyatlarla) () Çizelge : 105/b - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları satış sonuçları (2003 yılı fiyatlarıyla) () Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Satış sonuçları Brüt satışlar
(1) Satış indirimleri
(2) Net satışlar (3=1-2) Satışların maliyeti
(4) Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
(5) Diğer giderler
(6) Satış maliyeti tutarı (7=4+5+6) Faaliyet kârı veya zararı (8=3-7) Satış maliyetine göre kâr veya zarar
(8/7) (%) a) Tarım 55.377 3.777 51.600 57.075 2.266 10.162 69.503 (17.903) (25,8) b) Sanayi c) Hizmetler: (1) Ulaştırma-haberleşme 1.375.644 138 1.375.506 833.440 5.034 404.291 1.242.765 132.741 10,7 (2) Ticaret 352 352 2.404 79 687 3.170 (2.818) (88,9) (3) Diğer hizmetler 7.647.689 1.275.644 6.372.045 2.769.722 237.932 128.707 3.136.361 3.235.684 103,2 Toplam ( c) 9.023.685 1.275.782 7.747.903 3.605.566 243.045 533.685 4.382.296 3.365.607 76,8 Diğer kuruluşlar toplamı 9.079.062 1.279.559 7.799.503 3.662.641 245.311 543.847 4.451.799 3.347.704 75,2 () Mali kuruluşlar hariç Çizelge: 106- Diğer kuruluşların sektörler itibarıyla 2012 yılı satış sonuçları ()
Sayıştay 199

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında diğer kuruluşların brüt satışları toplamı önceki döneme göre %8,7 azalış göstererek 9,1 milyar TL’ye, satışların maliyeti %33,7 azalarak 3,7 milyar TL’ye, satış maliyetleri toplamı da %29,1 oranında azalışla 4,5 milyar TL’ye gerilemiştir. Denetim portföyünde bulunan kuruluşlardan AOÇ, Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Destek İşleri ve Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu 2012 yılını faaliyet zararı ile sonuçlandırmıştır. b) Dönem sonuçları: Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarında dönem sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 107/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 107/b, 2011 yılı dönem sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 108, kuruluşların brüt satış kârı veya zararı, işletme faaliyetleri ve dönem sonuçları 109, aynı dönemde kaydedildiği hesaplar ve ödendiği yerler itibarıyla finansman giderleri 110 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 200

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında diğer kuruluşların brüt satışları toplamı önceki döneme göre %8,7 azalış göstererek 9,1 milyar TL’ye, satışların maliyeti %33,7 azalarak 3,7 milyar TL’ye, satış maliyetleri toplamı da %29,1 oranında azalışla 4,5 milyar TL’ye gerilemiştir. Denetim portföyünde bulunan kuruluşlardan AOÇ, Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Destek İşleri ve Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu 2012 yılını faaliyet zararı ile sonuçlandırmıştır. b) Dönem sonuçları: Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarında dönem sonuçlarının oluşumu cari fiyatlarla 107/a, 2003 yılı fiyatlarıyla 107/b, 2011 yılı dönem sonuçlarının sektörler itibarıyla ayrıntısı 108, kuruluşların brüt satış kârı veya zararı, işletme faaliyetleri ve dönem sonuçları 109, aynı dönemde kaydedildiği hesaplar ve ödendiği yerler itibarıyla finansman giderleri 110 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 107/a - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonucunun oluşumu () (Cari fiyatlarla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 9.521.829 10.750.055 12.142.150 9.942.294 9.079.062 (863.232) (8,7) 1-Yurt içi satışlar 8.717.038 9.937.145 10.846.657 8.886.544 7.844.097 (1.042.447) (11,7) 2-Yurt dışı satışlar 88.096 41.677 24.710 15.728 19.147 3.419 21,7 3-Diğer gelirler 716.695 771.233 1.270.783 1.040.022 1.215.818 175.796 16,9 B-Satış indirimleri (-) 1.052.402 1.205.391 1.174.973 1.221.554 1.279.559 58.005 4,7 1- Satıştan iadeler (-) 449 5.126 74.004 2.534 8.949 6.415 253,2 2- Satış iskontoları (-) 4.266 4.120 10.710 1 (1) (100,0) 3- Diğer indirimler (-) 1.047.687 1.196.145 1.090.259 1.219.019 1.270.610 51.591 4,2 C-Net satışlar 8.469.427 9.544.664 10.967.177 8.720.740 7.799.503 (921.237) (10,6) D-Satışların maliyeti (-) 5.380.384 5.912.858 6.180.154 5.528.297 3.662.641 (1.865.656) (33,7) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 4.763.896 37.904 825.213 39.375 2.740.680 2.701.305 6.860,5 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 9.157 1.154.046 998.937 155.217 3.062 (152.155) (98,0) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 607.331 1.372.921 1.066.441 838.431 872.624 34.193 4,1 4-Diğer satışların maliyeti (-) 3.347.987 3.289.563 4.495.274 46.275 (4.448.999) (99,0) Brüt satış kârı veya zararı 3.089.043 3.631.806 4.787.023 3.192.443 4.136.862 944.419 29,6 E-Faaliyet giderleri (-) 505.996 489.445 675.612 750.483 789.158 38.675 5,2 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 616 776 200 799 856 57 7,1 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 202.096 215.547 233.219 236.358 245.311 8.953 3,8 3-Genel yönetim giderleri (-) 303.284 273.122 442.193 513.326 542.991 29.665 5,8 Faaliyet kârı veya zararı 2.583.047 3.142.361 4.111.411 2.441.960 3.347.704 905.744 37,1 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 529.203 727.460 646.066 665.633 706.005 40.372 6,1 1-İştiraklerden temettü gelirleri 8.706 11.238 4.499 141.447 89.622 (51.825) (36,6) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 219.277 139.866 128.458 112.003 131.286 19.283 17,2 4-Komisyon gelirleri 38 1.193 1 811 811 100,0 5-Konusu kalmayan karşılıklar 14.524 162.150 104.963 8.685 5.063 (3.622) (41,7) 6-Menkul kıymet satış kârları 3.982 479 182 10 9 (1) (10,0) 7-Kambiyo kârları 7.669 5.193 7.052 3.802 2.992 (810) (21,3) 8-Reeskont faiz gelirleri 35.298 33.813 55.477 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 239.709 373.528 345.434 399.686 476.222 76.536 19,1 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 333.877 334.664 270.101 88.713 90.581 1.868 2,1 1-Komisyon giderleri (-) 9.981 8.125 299 200 795 595 297,5 2-Karşılık giderleri (-) 267.319 205.877 66.565 35.458 14.818 (20.640) (58,2) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 1.758 4-Kambiyo zararları (-) 2.097 5.591 4.642 5.439 3.364 (2.075) (38,2) 5-Reeskont faiz giderleri (-) 35.760 43.007 126.196 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 16.962 72.064 72.399 47.616 71.604 23.988 50,4 H-Finansman giderleri (-) 269.924 314.579 206.224 13.869 861 (13.008) (93,8) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 141.860 247.735 98.579 8.843 22 (8.821) (99,8) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 128.064 66.844 107.645 5.026 839 (4.187) (83,3) Olağan kâr veya zarar 2.508.449 3.220.578 4.281.152 3.005.011 3.962.267 957.256 31,9 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 240.005 138.288 630.048 105.398 90.673 (14.725) (14,0) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 73.236 108.592 64.720 53.879 71.249 17.370 32,2 Dönem kârı veya zararı 2.675.218 3.250.274 4.846.480 3.056.530 3.981.691 925.161 30,3 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 400.982 488.392 396.869 397.605 433.464 35.859 9,0 Dönem net kârı veya zararı 2.274.236 2.761.882 4.449.611 2.658.925 3.548.227 889.302 33,4 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2008 2009 2010 2011 Son iki yıl farkı2012 Sayıştay 201

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 107/b - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonucunun oluşumu () (2003 yılı fiyatlarıyla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 6.092.411 6.493.147 6.736.283 4.867.232 4.338.237 (528.995) (10,9) 1-Yurt içi satışlar 5.577.476 6.002.141 6.017.563 4.350.391 3.748.135 (602.256) (13,8) 2-Yurt dışı satışlar 56.367 25.173 13.709 7.700 9.149 1.449 18,8 3-Diğer gelirler 458.567 465.833 705.011 509.141 580.953 71.812 14,1 B-Satış indirimleri (-) 673.365 728.069 651.857 598.009 611.410 13.401 2,2 1- Satıştan iadeler (-) 287 3.096 41.056 1.241 4.276 3.036 244,7 2- Satış iskontoları (-) 2.730 2.489 5.942 0 0 (0) (100,0) 3- Diğer indirimler (-) 670.348 722.484 604.859 596.768 607.134 10.365 1,7 C-Net satışlar 5.419.046 5.765.079 6.084.426 4.269.222 3.726.827 (542.395) (12,7) D-Satışların maliyeti (-) 3.442.564 3.571.429 3.428.657 2.706.368 1.750.115 (956.252) (35,3) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 3.048.113 22.894 457.816 19.276 1.309.576 1.290.300 6.693,8 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 5.859 697.056 554.195 75.986 1.463 (74.523) (98,1) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 388.592 829.259 591.645 410.452 416.965 6.512 1,6 4-Diğer satışların maliyeti (-) 0 2.022.220 1.825.000 2.200.653 22.112 (2.178.542) (99,0) Brüt satış kârı veya zararı 1.976.482 2.193.649 2.655.769 1.562.855 1.976.712 413.857 26,5 E-Faaliyet giderleri (-) 323.755 295.630 374.819 367.398 377.082 9.685 2,6 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 394 469 111 391 409 18 4,6 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 129.308 130.193 129.386 115.709 117.217 1.508 1,3 3-Genel yönetim giderleri (-) 194.052 164.969 245.322 251.298 259.457 8.159 3,2 Faaliyet kârı veya zararı 1.652.727 1.898.019 2.280.949 1.195.457 1.599.629 404.172 33,8 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 338.603 439.394 358.428 325.859 337.349 11.490 3,5 1-İştiraklerden temettü gelirleri 5.570 6.788 2.496 69.245 42.824 (26.421) (38,2) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 140.301 84.481 71.267 54.831 62.732 7.901 14,4 4-Komisyon gelirleri 24 721 1 388 388 5-Konusu kalmayan karşılıklar 9.293 97.940 58.232 4.252 2.419 (1.832) (43,1) 6-Menkul kıymet satış kârları 2.548 289 101 5 4 (1) (12,2) 7-Kambiyo kârları 4.907 3.137 3.912 1.861 1.430 (432) (23,2) 8-Reeskont faiz gelirleri 22.585 20.423 30.778 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 153.374 225.615 191.642 195.666 227.553 31.887 16,3 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 213.627 202.141 149.848 43.429 43.282 (147) (0,3) 1-Komisyon giderleri (-) 6.386 4.908 166 98 380 282 288,0 2-Karşılık giderleri (-) 171.040 124.352 36.929 17.358 7.080 (10.278) (59,2) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 1.125 4-Kambiyo zararları (-) 1.342 3.377 2.575 2.663 1.607 (1.055) (39,6) 5-Reeskont faiz giderleri (-) 22.881 25.977 70.012 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 10.853 43.527 40.166 23.310 34.214 10.904 46,8 H-Finansman giderleri (-) 172.707 190.009 114.410 6.790 411 (6.378) (93,9) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 90.767 149.635 54.690 4.329 11 (4.319) (99,8) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 81.940 40.374 59.720 2.460 401 (2.060) (83,7) Olağan kâr veya zarar 1.604.996 1.945.263 2.375.119 1.471.098 1.893.285 422.188 28,7 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 153.564 83.527 349.541 51.597 43.326 (8.271) (16,0) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 46.859 65.591 35.906 26.376 34.045 7.668 29,1 Dönem kârı veya zararı 1.711.701 1.963.200 2.688.755 1.496.319 1.902.566 406.248 27,1 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 256.563 294.994 220.177 194.647 207.122 12.475 6,4 Dönem net kârı veya zararı 1.455.139 1.668.206 2.468.578 1.301.672 1.695.445 393.773 30,3 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Genel Rapor • 2012 202

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 107/b - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonucunun oluşumu () (2003 yılı fiyatlarıyla) Tutar (%) A-Brüt satışlar 6.092.411 6.493.147 6.736.283 4.867.232 4.338.237 (528.995) (10,9) 1-Yurt içi satışlar 5.577.476 6.002.141 6.017.563 4.350.391 3.748.135 (602.256) (13,8) 2-Yurt dışı satışlar 56.367 25.173 13.709 7.700 9.149 1.449 18,8 3-Diğer gelirler 458.567 465.833 705.011 509.141 580.953 71.812 14,1 B-Satış indirimleri (-) 673.365 728.069 651.857 598.009 611.410 13.401 2,2 1- Satıştan iadeler (-) 287 3.096 41.056 1.241 4.276 3.036 244,7 2- Satış iskontoları (-) 2.730 2.489 5.942 0 0 (0) (100,0) 3- Diğer indirimler (-) 670.348 722.484 604.859 596.768 607.134 10.365 1,7 C-Net satışlar 5.419.046 5.765.079 6.084.426 4.269.222 3.726.827 (542.395) (12,7) D-Satışların maliyeti (-) 3.442.564 3.571.429 3.428.657 2.706.368 1.750.115 (956.252) (35,3) 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 3.048.113 22.894 457.816 19.276 1.309.576 1.290.300 6.693,8 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 5.859 697.056 554.195 75.986 1.463 (74.523) (98,1) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 388.592 829.259 591.645 410.452 416.965 6.512 1,6 4-Diğer satışların maliyeti (-) 0 2.022.220 1.825.000 2.200.653 22.112 (2.178.542) (99,0) Brüt satış kârı veya zararı 1.976.482 2.193.649 2.655.769 1.562.855 1.976.712 413.857 26,5 E-Faaliyet giderleri (-) 323.755 295.630 374.819 367.398 377.082 9.685 2,6 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 394 469 111 391 409 18 4,6 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 129.308 130.193 129.386 115.709 117.217 1.508 1,3 3-Genel yönetim giderleri (-) 194.052 164.969 245.322 251.298 259.457 8.159 3,2 Faaliyet kârı veya zararı 1.652.727 1.898.019 2.280.949 1.195.457 1.599.629 404.172 33,8 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 338.603 439.394 358.428 325.859 337.349 11.490 3,5 1-İştiraklerden temettü gelirleri 5.570 6.788 2.496 69.245 42.824 (26.421) (38,2) 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 140.301 84.481 71.267 54.831 62.732 7.901 14,4 4-Komisyon gelirleri 24 721 1 388 388 5-Konusu kalmayan karşılıklar 9.293 97.940 58.232 4.252 2.419 (1.832) (43,1) 6-Menkul kıymet satış kârları 2.548 289 101 5 4 (1) (12,2) 7-Kambiyo kârları 4.907 3.137 3.912 1.861 1.430 (432) (23,2) 8-Reeskont faiz gelirleri 22.585 20.423 30.778 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar 153.374 225.615 191.642 195.666 227.553 31.887 16,3 G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) 213.627 202.141 149.848 43.429 43.282 (147) (0,3) 1-Komisyon giderleri (-) 6.386 4.908 166 98 380 282 288,0 2-Karşılık giderleri (-) 171.040 124.352 36.929 17.358 7.080 (10.278) (59,2) 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 1.125 4-Kambiyo zararları (-) 1.342 3.377 2.575 2.663 1.607 (1.055) (39,6) 5-Reeskont faiz giderleri (-) 22.881 25.977 70.012 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 10.853 43.527 40.166 23.310 34.214 10.904 46,8 H-Finansman giderleri (-) 172.707 190.009 114.410 6.790 411 (6.378) (93,9) 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 90.767 149.635 54.690 4.329 11 (4.319) (99,8) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 81.940 40.374 59.720 2.460 401 (2.060) (83,7) Olağan kâr veya zarar 1.604.996 1.945.263 2.375.119 1.471.098 1.893.285 422.188 28,7 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 153.564 83.527 349.541 51.597 43.326 (8.271) (16,0) J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 46.859 65.591 35.906 26.376 34.045 7.668 29,1 Dönem kârı veya zararı 1.711.701 1.963.200 2.688.755 1.496.319 1.902.566 406.248 27,1 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yasal yüküm.karş.(-) 256.563 294.994 220.177 194.647 207.122 12.475 6,4 Dönem net kârı veya zararı 1.455.139 1.668.206 2.468.578 1.301.672 1.695.445 393.773 30,3 () Mali kuruluşlar hariç (Bin TL) Gelir ve giderler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge: 108- Diğer kuruluşların 2012 yılı dönem sonucunun oluşumu () (Bin TL) Ulaştırma haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı A-Brüt satışlar 55.377 1.375.644 352 7.647.689 9.023.685 9.079.062 1-Yurt içi satışlar 55.377 155.688 7.633.032 7.788.720 7.844.097 2-Yurt dışı satışlar 4.138 352 14.657 19.147 19.147 3-Diğer gelirler 1.215.818 1.215.818 1.215.818 B-Satış indirimleri (-) 3.777 138 1.275.644 1.275.782 1.279.559 1- Satıştan iadeler (-) 2.437 138 6.374 6.512 8.949 2- Satış iskontoları (-) 3- Diğer indirimler (-) 1.340 1.269.270 1.269.270 1.270.610 C-Net satışlar 51.600 1.375.506 352 6.372.045 7.747.903 7.799.503 D-Satışların maliyeti (-) 57.075 833.440 2.404 2.769.722 3.605.566 3.662.641 1-Satılan mamuller maliyeti (-) 53.712 104 2.686.864 2.686.968 2.740.680 2- Satılan ticari mallar maliyeti (-) 315 343 2.404 2.747 3.062 3-Satılan hizmet maliyeti (-) 3.048 832.993 36.583 869.576 872.624 4-Diğer satışların maliyeti (-) 46.275 46.275 46.275 Brüt satış kârı veya zararı (5.475) 542.066 (2.052) 3.602.323 4.142.337 4.136.862 E-Faaliyet giderleri (-) 12.428 409.325 766 366.639 776.730 789.158 1-Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 813 43 856 856 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 2.266 5.034 79 237.932 243.045 245.311 3-Genel yönetim giderleri (-) 10.162 403.478 687 128.664 532.829 542.991 Faaliyet kârı veya zararı (17.903) 132.741 (2.818) 3.235.684 3.365.607 3.347.704 F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar 22.746 106.084 17 577.158 683.259 706.005 1-İştiraklerden temettü gelirleri 89.622 89.622 89.622 2-Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri 2.443 79.862 48.981 128.843 131.286 4-Komisyon gelirleri 811 811 5-Konusu kalmayan karşılıklar 4.963 100 5.063 5.063 6-Menkul kıymet satış kârları 9 9 9 7-Kambiyo kârları 2.165 827 2.992 2.992 8-Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları
10-Diğer olağan gelir ve kârlar 19.492 19.094 17 437.619 456.730 476.222 G-Diğer faal. olağan gider ve zararlar (-) 2.142 14.400 74.039 88.439 90.581 1-Komisyon giderleri (-) 795 795 795 2-Karşılık giderleri (-) 1.094 4.703 9.021 13.724 14.818 3-Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) 2.468 896 3.364 3.364 5-Reeskont faiz giderleri (-) 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) 1.048 6.434 64.122 70.556 71.604 H-Finansman giderleri (-) 861 861 861 1-Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 22 22 22 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) 839 839 839 Olağan kâr veya zarar 2.701 224.425 (2.801) 3.737.942 3.959.566 3.962.267 I-Olağan dışı gelir ve kârlar 1.862 19.015 5.772 64.024 88.811 90.673 J-Olağandışı gider ve zararlar (-) 1.315 63.990 7 5.937 69.934 71.249 Dönem kârı veya zararı 3.248 179.450 2.964 3.796.029 3.978.443 3.981.691 K-Dönem kârı vergi ve diğ.yas.yüküm.karş. (-) 713 432.751 432.751 433.464 Dönem net kârı veya zararı 2.535 179.450 2.964 3.363.278 3.545.692 3.548.227 () Mali kuruluşlar hariç ToplamGelir ve giderler Tarım Hizmetler Sayıştay 203

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Brüt satış Faaliyet Dönem Kuruluşlar kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya kârı veya zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı zararı Tarım : Atatürk Orman Çiftliği
1.542 (4.174) 6.926 (2.161) (9.370) 6.113 (1.074) (10.433) 6.242 (3.333) (13.826) 5.674 (5.475) (17.903) 3.248 Ulaştırma-haberleşme : TRT
241.565 135.199 186.259 90.627 (27.045) 46.749 401.853 181.380 304.570 434.793 55.552 133.979 542.066 132.741 179.450 Ticaret : Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Destek. İşleri (227.591) (250.966) (284.581) (52.514) (55.816) (55.351) (40.978) (43.019) (52.796) (3.079) (3.924) (8.815) (2.052) (2.818) 2.964 Diğer hizmetler : İMKB İstanbul Menkul Kıymetler Borsası 49.731 49.731 19.157 30.626 30.626 123.873 40.081 40.081 48.668 39.760 39.760 51.537 Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ 28.133 19.633 18.266 İstanbul Altın Borsası 8.297 307 3.649 8.473 836 1.417 5.117 (2.969) (2.185) 12.873 3.785 5.087 Milli Piyango İdaresi
527.321 330.732 397.746 621.999 420.055 485.921 541.391 335.803 391.430 595.178 344.954 389.622 654.026 379.535 432.719 Olimpiyat Oyunları Haz. ve Düzenleme Kurulu
467 (13.332) 5.668 541 (13.245) 28.319 869 (13.659) (7.494) 665 (14.322) 26.898 744 (14.192) 28.997 Şeker Kurumu 4.210 (7) 559 4.987 586 1.116 4.738 127 623 4.539 (706) (95) 8.308 1.996 2.268 Toplu Konut İdaresi 1.757.627 1.709.716 1.768.954 2.348.494 2.297.940 2.305.026 2.964.115 2.898.865 3.517.984 2.082.914 2.011.054 2.434.377 2.939.245 2.868.345 3.332.045 Bankalar : T.Vakıflar Bankası TAO 925.338 1.542.174 1.462.774 1.575.181 1.885.361 2008 Çizelge: 109- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları faaliyet ve dönem sonuçları 2012 (Bin TL) 2011 2009 2010 Genel Rapor • 2012 204

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay
Çizelge: 110 - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları finansman giderleri () Tutar (% ) 1-Kaydedildiği hesaplar bakımından : İşletme maliyetine giren Kâr ve zarar hesabına alınan 269.924 314.619 206.225 13.869 861 (13.008) (93,8) Yatırım bedellerine giren 8.597 Toplam 269.924 314.619 214.822 13.869 861 (13.008) (93,8) 2-Ödendiği yada alacak kaydedildiği
yerler bakımından: Hazineye 62.840 104.932 5.026 839 (4.187) (83,3) Öteki KİT'ler 133 70.851 50.968 İç borçlar için başkaca yerler 249.226 177.017 56.268 22 22 100,0
Dış borçlar için verilen 20.565 3.911 2.654 8.843 (8.843) (100,0) Diğer Toplam 269.924 314.619 214.822 13.869 861 (13.008) (93,8) () M ali kuruluşlar hariç. (Bin TL) Verilen faiz, komisyon ve kur farkları 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Sayıştay 205

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında diğer kuruluşların toplam faaliyet kârında yaşanan yükselme dönem kârını da etkilemiş ve diğer kuruluşların 2012 yılı dönem kârı önceki yıla göre %30,3 artarak 4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Vergi karşılıkları tahakkuku ise %9 artışla 433,5 milyon TL olmuştur. Bu gelişmelere bağlı olarak diğer kuruluşların 2012 yılı toplam net dönem kârı önceki döneme göre %33,4 artarak 3,5 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. 2003 yılı fiyatları baz alındığında diğer kuruluşların 2008 yılında 1,7 milyar TL olarak gerçekleşen toplam dönem kârı 2012 yılında %11,1 artışla 1,9 milyar TL’ye yükselmiştir. 2012 yılı finansman giderlerinin 839 bin TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kuruluna, 22 bin TL’si de TOKİ’ye ait olup; toplam 861 bin TL tutarındaki bu giderlerin 672 bin TL’si faiz, 189 bin TL’si komisyon ve kur farklarıyla ilgilidir. c) Diğer kuruluşların genel ekonomi ile ilişkileri: 2012 yılında diğer kuruluşların yükümlü oldukları vergi, resim, harç ve fon tahakkukları 2011 yılına göre %11,7 oranında artışla 1,5 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. Kuruluşların sorumlu olduğu 1,5 milyar TL tutarındaki vergi, resim, harç ve fonlar da dikkate alındığında 2012 yılı toplam vergi tahakkukları 3 milyar TL olmuştur. 2012 yılında tahakkuk eden vergi ve benzeri diğer yükümlülüklerin; %63,5’i mali kuruluşlardan sağlanırken, bu sektörü %36,3 pay oranı ile hizmetler sektörü izlemiştir. Diğer kuruluşlar tarafından 2012 yılında mal ve hizmet ihracatından 4,5 milyon TL tutarında döviz geliri sağlanmış, ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 96,1 milyon TL ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleri ve görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında diğer kuruluşların 2012 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin tutarı 594,5 milyon TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 706,5 milyon TL’dir. 2012 yılında dış ödemeler dengesine etki çizelgesinde önceki döneme göre gerçekleşen giriş ve çıkış artışlarında, Vakıflar Bankası’nın dış alemle olan sermaye hareketleri etkili oluştur.
Diğer kuruluşların üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2008 yılında 6 milyar TL iken yıllar itibarıyla artarak 2012 yılında 8,4 milyar TL’ye yükselmiştir. 2012 yılında 9,1 milyar TL’ye ulaşan alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkının %50,2’si hizmetler sektörü, %49,6’sı mali kuruluşlar, geriye kalan %0,1’i de tarım sektörü tarafından sağlanmıştır. Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 111, 2012 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 111/a, 2008-2012 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 112, 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 112/a, 2008-2012 dönemi üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı cari fiyatlarla 113 sayılı, 2012 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 113/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 206

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 2012 yılında diğer kuruluşların toplam faaliyet kârında yaşanan yükselme dönem kârını da etkilemiş ve diğer kuruluşların 2012 yılı dönem kârı önceki yıla göre %30,3 artarak 4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Vergi karşılıkları tahakkuku ise %9 artışla 433,5 milyon TL olmuştur. Bu gelişmelere bağlı olarak diğer kuruluşların 2012 yılı toplam net dönem kârı önceki döneme göre %33,4 artarak 3,5 milyar TL tutarında gerçekleşmiştir. 2003 yılı fiyatları baz alındığında diğer kuruluşların 2008 yılında 1,7 milyar TL olarak gerçekleşen toplam dönem kârı 2012 yılında %11,1 artışla 1,9 milyar TL’ye yükselmiştir. 2012 yılı finansman giderlerinin 839 bin TL’si İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kuruluna, 22 bin TL’si de TOKİ’ye ait olup; toplam 861 bin TL tutarındaki bu giderlerin 672 bin TL’si faiz, 189 bin TL’si komisyon ve kur farklarıyla ilgilidir. c) Diğer kuruluşların genel ekonomi ile ilişkileri: 2012 yılında diğer kuruluşların yükümlü oldukları vergi, resim, harç ve fon tahakkukları 2011 yılına göre %11,7 oranında artışla 1,5 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir. Kuruluşların sorumlu olduğu 1,5 milyar TL tutarındaki vergi, resim, harç ve fonlar da dikkate alındığında 2012 yılı toplam vergi tahakkukları 3 milyar TL olmuştur. 2012 yılında tahakkuk eden vergi ve benzeri diğer yükümlülüklerin; %63,5’i mali kuruluşlardan sağlanırken, bu sektörü %36,3 pay oranı ile hizmetler sektörü izlemiştir. Diğer kuruluşlar tarafından 2012 yılında mal ve hizmet ihracatından 4,5 milyon TL tutarında döviz geliri sağlanmış, ithal edilen mal ve hizmetler karşılığında 96,1 milyon TL ödeme yapılmıştır. Sermaye hareketleri ve görünmeyen işlemlerden sağlanan ve ödenen döviz tutarları hesaba katıldığında diğer kuruluşların 2012 yılında dış dünya ile olan bütün işlemlerden sağladığı dövizin tutarı 594,5 milyon TL, ödediği dövizin toplam tutarı ise 706,5 milyon TL’dir. 2012 yılında dış ödemeler dengesine etki çizelgesinde önceki döneme göre gerçekleşen giriş ve çıkış artışlarında, Vakıflar Bankası’nın dış alemle olan sermaye hareketleri etkili oluştur.
Diğer kuruluşların üretici fiyatlarıyla GSYH’ye katkısı 2008 yılında 6 milyar TL iken yıllar itibarıyla artarak 2012 yılında 8,4 milyar TL’ye yükselmiştir. 2012 yılında 9,1 milyar TL’ye ulaşan alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkının %50,2’si hizmetler sektörü, %49,6’sı mali kuruluşlar, geriye kalan %0,1’i de tarım sektörü tarafından sağlanmıştır. Diğer kuruluşların 2008-2012 yıllarında tahakkuk eden vergileri 111, 2012 yılında tahakkuk eden vergilerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 111/a, 2008-2012 yıllarında uluslararası ticaretten sağlanan ve ödenen döviz tutarları 112, 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizlerin sektörler itibarıyla ayrıntısı 112/a, 2008-2012 dönemi üretici ve alıcı fiyatlarıyla GSMH’ye katkısı cari fiyatlarla 113 sayılı, 2012 yılı GSMH’ye katkının sektörler itibarıyla ayrıntısı 113/a sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Tutar (%) A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan:

• Gelir vergisi 14.273 7.406 2.663 6.292 5.298 (994) (15,8)
• Kurumlar vergisi 402.840 371.588 337.920 304.461 509.713 205.252 67,4
• Fonlar -Diğer 12 Toplam (1) 417.113 379.006 340.583 310.753 515.011 204.258 65,7 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 1.194 705 1.090 832 1.052 220 26,4
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 35.413 33.552 51.642 30.512 30.732 220 0,7 -Diğer Toplam (2) 36.607 34.257 52.732 31.344 31.784 440 1,4 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı vergiler)
• KDV 412.666 463.248 432.350 518.218 347.097 (171.121) (33,0)
• Özel tüketim vergisi 28 21.098 8 11 3 37,5
• Banka ve sigorta muamele vergisi 444.881 228.269 228.693 229.087 321.663 92.576 40,4
• Damga vergisi 5.719 5.713 22.995 8.989 11.208 2.219 24,7
• Dış ticarette ödenen vergiler 12.071 35 18 1.717 12 (1.705) (99,3)
• Harçlar 25.490 5.222 50.217 40.363 48.092 7.729 19,1
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi
  hariç) vergi, resim ve harçlar 3.008 2.241 5.641 3.389 2.391 (998) (29,4)
• Özel iletişim vergisi
• Özel işlem vergisi
• Şans oyunları vergisi 147.095 165.470 149.465 170.831 187.939 17.108 10,0
• Haberleşme vergisi
• Fonlar
• Diğer 85.998 25.494 9.096 3.668 6.909 3.241 88,4 Toplam (3) 1.136.956 916.790 898.475 976.270 925.322 (50.948) (5,2) Toplam (2+3) 1.173.563 951.047 951.207 1.007.614 957.106 (50.508) (5,0) Toplam (A) 1.590.676 1.330.053 1.291.790 1.318.367 1.472.117 153.750 11,7 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 296.989 217.462 206.530 254.723 240.376 (14.347) (5,6) -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 1.738.241 162.438 198.715 198.558 222.384 23.826 12,0 -Tevkif edilen KDV 134.533 130.423 160.901 143.253 243.677 100.424 70,1
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 110 639.097 535.569 632.164 791.981 159.817 25,3 Toplam (B) 2.169.873 1.149.420 1.101.715 1.228.698 1.498.418 269.720 22,0 Genel toplam (A+B) 3.760.549 2.479.473 2.393.505 2.547.065 2.970.535 423.470 16,6 Son iki yıl farkı (Bin TL) Vergi türleri 2008 2009 2010 2011 2012 Çizelge: 111- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları vergi tahakkukları Sayıştay 207

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Ulaş-hab. Diğer hiz. Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan

• Gelir vergisi 5.298 5.298 5.298
• Kurumlar vergisi 713 509.000 509.713
• Fonlar -Diğer
  Toplam (1) 713 5.298 5.298 509.000 515.011 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 21 12 12 1.019 1.052
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 328 5.075 23.653 28.728 1.676 30.732 -Diğer Toplam (2) 349 5.075 23.665 28.740 2.695 31.784 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 2.308 15.706 329.083 344.789 347.097 -Özel tüketim vergisi 11 11
• Banka ve sigorta muamele vergisi 321.663 321.663
• Damga vergisi 1.911 506 2.417 8.791 11.208
• Dış ticarette ödenen vergiler 12 12 12
• Harçlar 70 70 48.022 48.092
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi hariç) vergi resim ve harçlar 322 24 23 47 2.022 2.391 -Özel iletişim vergisi -Özel işlem vergisi -Şans oyunları vergisi 187.939 187.939 187.939
• Haberleşme vergisi
• Fonlar -Diğer 939 939 5.970 6.909 Toplam (3) 2.641 18.580 517.633 536.213 386.468 925.322 Toplam (2+3) 2.990 23.655 541.298 564.953 389.163 957.106 Toplam (A) 3.703 23.655 546.596 570.251 898.163 1.472.117 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 1.762 51.590 8.541 60.131 178.483 240.376 -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 1.244 14.443 205.591 220.034 1.106 222.384 -Tevkif edilen KDV 14.125 213.530 227.655 16.022 243.677
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 79 791.902 791.981 Toplam (B) 3.085 80.158 427.662 507.820 987.513 1.498.418 Genel toplam (A+B) 6.788 103.813 974.258 1.078.071 1.885.676 2.970.535 (Bin TL) Vergi türleri Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar Toplam Çizelge: 111/a - Diğer kuruluşların 2012 yılında tahakkuk eden vergileri Genel Rapor • 2012 208

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Ulaş-hab. Diğer hiz. Hizmetler toplamı A- Kuruluşun yükümlü olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : 1- Gelirden alınan

• Gelir vergisi 5.298 5.298 5.298
• Kurumlar vergisi 713 509.000 509.713
• Fonlar -Diğer
  Toplam (1) 713 5.298 5.298 509.000 515.011 2- Servetten alınan :
• Motorlu taşıtlar vergisi 21 12 12 1.019 1.052
• Emlak vergisi (Belediyelere ödenen) 328 5.075 23.653 28.728 1.676 30.732 -Diğer Toplam (2) 349 5.075 23.665 28.740 2.695 31.784 3- Mal ve hizmetten alınan : (Dolaylı Vergiler)
• KDV 2.308 15.706 329.083 344.789 347.097 -Özel tüketim vergisi 11 11
• Banka ve sigorta muamele vergisi 321.663 321.663
• Damga vergisi 1.911 506 2.417 8.791 11.208
• Dış ticarette ödenen vergiler 12 12 12
• Harçlar 70 70 48.022 48.092
• Belediyelere ödenen (Emlak vergisi hariç) vergi resim ve harçlar 322 24 23 47 2.022 2.391 -Özel iletişim vergisi -Özel işlem vergisi -Şans oyunları vergisi 187.939 187.939 187.939
• Haberleşme vergisi
• Fonlar -Diğer 939 939 5.970 6.909 Toplam (3) 2.641 18.580 517.633 536.213 386.468 925.322 Toplam (2+3) 2.990 23.655 541.298 564.953 389.163 957.106 Toplam (A) 3.703 23.655 546.596 570.251 898.163 1.472.117 B- Kuruluşun sorumlu olduğu vergi, resim, harç ve fonlar : -Personelden kesilen gelir ve damga vergisi 1.762 51.590 8.541 60.131 178.483 240.376 -Yüklenici, üretici ve ortaklardan kesilen gelir, kurumlar ve damga vergisi 1.244 14.443 205.591 220.034 1.106 222.384 -Tevkif edilen KDV 14.125 213.530 227.655 16.022 243.677
• Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
• Fonlar
• Diğerleri 79 791.902 791.981 Toplam (B) 3.085 80.158 427.662 507.820 987.513 1.498.418 Genel toplam (A+B) 6.788 103.813 974.258 1.078.071 1.885.676 2.970.535 (Bin TL) Vergi türleri Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar Toplam Çizelge: 111/a - Diğer kuruluşların 2012 yılında tahakkuk eden vergileri Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Çizelge : 112 - 2008-2012 yıllarında sağlanan ve ödenen dövizler Tutar (%) Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 76.695 26.967 11.483 513 4.490 3.977 775,2 2-Sermaye hareketlerinden 59.982 615 540.473 539.858 87.781,8 3-Görünmeyen işlemlerden 503 15.039 16.079 23.826 49.496 25.670 107,7 Toplam (1) 77.198 42.006 87.544 24.954 594.459 569.505 2.282,2 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 2.749 96.015 61.120 74.357 96.093 21.736 29,2 2-Sermaye hareketlerine 149.077 11.889 537.694 525.805 4.422,6 3-Görünmeyen işlemlere 21.218 19.512 38.500 168.219 72.745 (95.474) (56,8) Toplam 23.967 115.527 248.697 254.465 706.532 452.067 177,7 Denge farkı (+) 74.751 30.326 14.472 3.123 31.250 28.127 900,6 Denge farkı (-) (21.520) (103.847) (175.625) (232.634) (117.405) 115.229 (49,5) Denge farkı 53.231 (73.521) (161.153) (229.511) (86.155) 143.356 (62,5) (Bin TL) Ödemeler dengesine etki 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı (Bin TL) Ulaş-hab. Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dış alemden sağlanan: 1- İhracat bedellerinden 4.138 352 4.490 4.490 2-Sermaye hareketlerinden 540.473 540.473 3-Görünmeyen işlemlerden 14.658 14.658 34.838 49.496 Toplam (1) 4.138 352 14.658 19.148 575.311 594.459 Dış aleme ödenen: 1-İthalat bedellerine 646 94.275 1.172 95.447 96.093 2-Sermaye hareketlerine 650 650 537.044 537.694 3-Görünmeyen işlemlere 1.945 8.506 10.451 62.294 72.745 Toplam (2) 646 96.220 10.328 106.548 599.338 706.532 Denge farkı (+) 352 30.898 31.250 31.250 Denge farkı (-) (646) (92.082) (650) (92.732) (24.027) (117.405) Denge farkı (646) (92.082) 352 30.248 (61.482) (24.027) (86.155) Toplam Çizelge: 112/a - Diğer kuruluşlarca 2012 yılında sağlanan ve ödenen dövizler Ödemeler dengesine etki Tarım Hizmetler Mali kuruluşlar Sayıştay 209

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 1.129.510 1.197.765 1.362.627 1.419.338 1.450.632 31.294 2,2 Verilen faizler (Yurt içi) 2 288.703 359.061 214.082 52.584 860 (51.724) (98,4) Verilen bina ve arazi kiraları 3 96.523 117.490 137.149 147.395 171.385 23.990 16,3 Karşılık giderleri 4 949.680 1.223.240 1.123.157 966.460 1.477.258 510.798 52,9 M evzuat gereğince katılma payları 5 20.589 17.506 41.343 23.555 32.980 9.425 40,0 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 923 404 852 1.680 3.233 1.553 92,4 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 138.808 143.831 63.261 67.084 137.423 70.339 104,9 İç sigorta fonu gideri 8 4.998 4.544 4.389 9.742 15.023 5.281 54,2 Amortisman ve tükenme payları 9 132.277 185.018 215.558 195.248 203.452 8.204 4,2 Dış aleme ödenen giderler 10 99.340 19.512 38.500 168.219 72.745 (95.474) (56,8) Diğer pozitif etkiler 11 576.780 822.042 1.055.748 1.154.396 1.284.010 129.614 11,2 Dönem kârı 12 3.950.933 4.964.551 6.544.568 4.640.621 5.867.052 1.226.431 26,4 Toplam (A) 13 7.389.064 9.054.964 10.801.234 8.846.322 10.716.053 1.869.731 21,1 B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 315.198 235.154 324.534 111.938 132.238 20.300 18,1 Alınan bina ve arazi kiraları 15 34.845 39.215 47.838 53.117 48.056 (5.061) (9,5) Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 191.910 315.483 566.804 675.324 465.828 (209.496) (31,0) Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 108.954 109.962 88.686 92.829 65.013 (27.816) (30,0) İştiraklerden alınan kar payları 18 37.919 37.295 41.895 186.264 146.700 (39.564) (21,2) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 5
Dış alemden sağlanan gelirler 20 503 15.039 16.079 23.826 49.496 25.670 107,7 Diğer negatif etkiler 21 442.103 1.184.853 1.487.588 1.224.386 1.457.497 233.111 19,0 Dönem zararı 22 286.258 99.464 68.200 8.910 (8.910) (100,0) Toplam (B) 23 1.417.690 2.036.465 2.641.624 2.376.594 2.364.833 (11.761) (0,5) Üretici fiyatlarıyla gayri safi yurt içi hasıla
(GSYH)'ya katkı (A-B) 24 5.971.374 7.018.499 8.159.610 6.469.728 8.351.220 1.881.492 29,1 Subvansiyonlar (-) 25 5.385 4.966 5.723 3.825 7.287 3.462 90,5 Hazine yardımları (-) 26 103.952 132.380 204.642 72.262 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 4.210 4.987 4.738 4.539 8.309 3.770 83,1 Vergi iadeleri (-) 28 Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 890.024 951.047 951.207 1.007.614 957.106 (50.508) (5,0) Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 6.851.803 7.855.641 9.100.356 7.336.598 9.088.088 1.751.490 23,9 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (99.340) (19.512) (38.500) (168.219) (72.745) 95.474 (56,8) Dış alemden sağlanan gelirler 32 503 15.039 16.079 23.826 49.496 25.670 107,7 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 6.752.966 7.851.168 9.077.935 7.192.205 9.064.839 1.872.634 26,0 (Bin TL) Sıra no 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge: 113 - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları GSM H'ye katkısı (Cari fiyatlarla) Genel Rapor • 2012 210

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Tutar (%) A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 1.129.510 1.197.765 1.362.627 1.419.338 1.450.632 31.294 2,2 Verilen faizler (Yurt içi) 2 288.703 359.061 214.082 52.584 860 (51.724) (98,4) Verilen bina ve arazi kiraları 3 96.523 117.490 137.149 147.395 171.385 23.990 16,3 Karşılık giderleri 4 949.680 1.223.240 1.123.157 966.460 1.477.258 510.798 52,9 M evzuat gereğince katılma payları 5 20.589 17.506 41.343 23.555 32.980 9.425 40,0 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 923 404 852 1.680 3.233 1.553 92,4 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 138.808 143.831 63.261 67.084 137.423 70.339 104,9 İç sigorta fonu gideri 8 4.998 4.544 4.389 9.742 15.023 5.281 54,2 Amortisman ve tükenme payları 9 132.277 185.018 215.558 195.248 203.452 8.204 4,2 Dış aleme ödenen giderler 10 99.340 19.512 38.500 168.219 72.745 (95.474) (56,8) Diğer pozitif etkiler 11 576.780 822.042 1.055.748 1.154.396 1.284.010 129.614 11,2 Dönem kârı 12 3.950.933 4.964.551 6.544.568 4.640.621 5.867.052 1.226.431 26,4 Toplam (A) 13 7.389.064 9.054.964 10.801.234 8.846.322 10.716.053 1.869.731 21,1 B-Negatif etkiler (-) : Alınan faizler (Yurt içi) 14 315.198 235.154 324.534 111.938 132.238 20.300 18,1 Alınan bina ve arazi kiraları 15 34.845 39.215 47.838 53.117 48.056 (5.061) (9,5) Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 191.910 315.483 566.804 675.324 465.828 (209.496) (31,0) Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 108.954 109.962 88.686 92.829 65.013 (27.816) (30,0) İştiraklerden alınan kar payları 18 37.919 37.295 41.895 186.264 146.700 (39.564) (21,2) İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 5
Dış alemden sağlanan gelirler 20 503 15.039 16.079 23.826 49.496 25.670 107,7 Diğer negatif etkiler 21 442.103 1.184.853 1.487.588 1.224.386 1.457.497 233.111 19,0 Dönem zararı 22 286.258 99.464 68.200 8.910 (8.910) (100,0) Toplam (B) 23 1.417.690 2.036.465 2.641.624 2.376.594 2.364.833 (11.761) (0,5) Üretici fiyatlarıyla gayri safi yurt içi hasıla
(GSYH)'ya katkı (A-B) 24 5.971.374 7.018.499 8.159.610 6.469.728 8.351.220 1.881.492 29,1 Subvansiyonlar (-) 25 5.385 4.966 5.723 3.825 7.287 3.462 90,5 Hazine yardımları (-) 26 103.952 132.380 204.642 72.262 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 4.210 4.987 4.738 4.539 8.309 3.770 83,1 Vergi iadeleri (-) 28 Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 890.024 951.047 951.207 1.007.614 957.106 (50.508) (5,0) Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 6.851.803 7.855.641 9.100.356 7.336.598 9.088.088 1.751.490 23,9 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (99.340) (19.512) (38.500) (168.219) (72.745) 95.474 (56,8) Dış alemden sağlanan gelirler 32 503 15.039 16.079 23.826 49.496 25.670 107,7 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 6.752.966 7.851.168 9.077.935 7.192.205 9.064.839 1.872.634 26,0 (Bin TL) Sıra no 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Çizelge: 113 - Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları GSM H'ye katkısı (Cari fiyatlarla) Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Bin TL) Firma ölçeğinde katma değerin oluşumu (Gelir yoluyla) Ulaş-hab. Ticaret Diğer hiz. Hizmetler toplamı A-Pozitif etkiler : Personel giderleri (Yevmiyeler dahil) 1 15.789 454.008 78.238 532.246 902.597 1.450.632 Verilen faizler (Yurt içi) 2 860 860 860 Verilen bina ve arazi kiraları 3 15.992 957 16.949 154.436 171.385 Karşılık giderleri 4 1.094 4.703 9.021 13.724 1.462.440 1.477.258 M evzuat gereğince katılma payları 5 41 16.644 65 471 17.180 15.759 32.980 Dernek ve benzeri yerlere bağışlar 6 1.126 1.126 2.107 3.233 Geçmiş yıllara ait gider ve zararlar 7 1.301 61.150 5.409 66.559 69.563 137.423 İç sigorta fonu gideri 8 318 4.642 63 10.000 14.705 15.023 Amortisman ve tükenme payları 9 1.180 61.670 624 13.699 75.993 126.279 203.452 Dış aleme ödenen giderler 10 1.945 8.506 10.451 62.294 72.745 Diğer pozitif etkiler 11 14 5.034 6 64.654 69.694 1.214.302 1.284.010 Dönem kârı 12 3.248 179.450 2.964 3.796.029 3.978.443 1.885.361 5.867.052 Toplam (A) 13 22.985 806.364 3.722 3.987.844 4.797.930 5.895.138 10.716.053 B-Negatif etkiler (-) Alınan faizler (Yurt içi) 14 2.443 79.861 49.934 129.795 132.238 Alınan bina ve arazi kiraları 15 19.481 703 4 19.456 20.163 8.412 48.056 Karşılıklardan kullanılmayan kısım 16 811 4.963 100 5.063 459.954 465.828 Geçmiş yıllara ait gelir ve karlar 17 24 13.404 4 46.743 60.151 4.838 65.013 İştiraklerden alınan kar payları 18 89.622 89.622 57.078 146.700 İç sigorta fonundan yapılan tahsilat 19 5 5 5 Dış alemden sağlanan gelirler 20 14.658 14.658 34.838 49.496 Diğer negatif etkiler 21 1.838 31.834 5.780 231.003 268.617 1.187.042 1.457.497 Dönem zararı 22

0 Toplam (B) 23 24.597 130.765 5.788 451.521 588.074 1.752.162 2.364.833 Üretici fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı (A-B) 24 (1.612) 675.599 (2.066) 3.536.323 4.209.856 4.142.976 8.351.220 Sübvansiyonlar (-) 25 7.287 7.287 7.287 Hazine yardımları (-) 26 204.642 204.642 204.642 Diğer yardım ve bağışlar (-) 27 8.309 8.309 8.309 Vergi iadeleri(-) 28

Tüketicilere yansıtılan vergi ve fonlar 29 2.990 23.655 541.298 564.953 389.163 957.106 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)'ya katkı 30 1.378 691.967 (2.066) 3.864.670 4.554.571 4.532.139 9.088.088 Dış aleme ödenen giderler (-) 31 (1.945)

(8.506) (10.451) (62.294) (72.745) Dış alemden sağlanan gelirler 32

14.658 14.658 34.838 49.496 Alıcı fiyatlarıyla gayrisafi milli hasıla (GSM H)'ya katkı 33 1.378 690.022 (2.066) 3.870.822 4.558.778 4.504.683 9.064.839 Çizelge: 113/a - Diğer kuruluşların 2012 yılı GSM H'ya katkısı Hizmetler M ali kur. Toplam Sıra no Tarım Sayıştay 211

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay F- YATIRIMLAR Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemi sabit sermaye yatırımları 114 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 114 – Diğer kuruluşların 2007-2011 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar (%) a) Tarım 815 428 338 562 237 (325) (57,8) b) Sanayi (İmalat) 26 51 619 730 594 (136) (18,6) c) Hizmetler:
-Ulaştırma-haberleşme 29.110 62.305 75.439 33.403 38.935 5.532 16,6
-Ticaret 40.020 30.338
-Mali kuruluşlar 106.366 2.719 223.538 256.420 285.153 28.733 11,2
-Diğer hizmetler 8.034 17.429 11.155 28.923 35.295 6.372 22,0 Toplam (c) 143.510 122.473 340.470 318.746 359.383 40.637 12,7 Genel toplam (a+b+c) 144.351 122.952 341.427 320.038 360.214 40.176 12,6 Diğer kuruluşların 2012 yılı yatırımları geçen yıla göre %12,6 oranında artarak 360,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında tarım ve sanayi sektörü yatırımlarında azalış kaydedilirken, ulaştırma-haberleşme, mali kuruluşlar ve diğer hizmetler sektörü yatırımları artış göstermiştir. 2012 yılında görülen 40,2 milyon TL’lik artışın, %71,5’i mali kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Genel Rapor • 2012 212

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay F- YATIRIMLAR Diğer kuruluşların 2008-2012 dönemi sabit sermaye yatırımları 114 sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Çizelge: 114 – Diğer kuruluşların 2007-2011 yılları nakdi yatırım harcamaları (Bin TL) Sektörler 2008 2009 2010 2011 2012 Son iki yıl farkı Tutar (%) a) Tarım 815 428 338 562 237 (325) (57,8) b) Sanayi (İmalat) 26 51 619 730 594 (136) (18,6) c) Hizmetler:
-Ulaştırma-haberleşme 29.110 62.305 75.439 33.403 38.935 5.532 16,6
-Ticaret 40.020 30.338
-Mali kuruluşlar 106.366 2.719 223.538 256.420 285.153 28.733 11,2
-Diğer hizmetler 8.034 17.429 11.155 28.923 35.295 6.372 22,0 Toplam (c) 143.510 122.473 340.470 318.746 359.383 40.637 12,7 Genel toplam (a+b+c) 144.351 122.952 341.427 320.038 360.214 40.176 12,6 Diğer kuruluşların 2012 yılı yatırımları geçen yıla göre %12,6 oranında artarak 360,2 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında tarım ve sanayi sektörü yatırımlarında azalış kaydedilirken, ulaştırma-haberleşme, mali kuruluşlar ve diğer hizmetler sektörü yatırımları artış göstermiştir. 2012 yılında görülen 40,2 milyon TL’lik artışın, %71,5’i mali kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay III. İŞTİRAKLER A-İŞTİRAK TANIMI, İŞTİRAK NEDENLERİ, HUKUKİ YAPI VE DENETİM ŞEKLİ 1-İştirak tanımı, iştirak nedenleri ve hukuki yapı: Denetim kapsamındaki kuruluşların, sermayelerine iştirak ettikleri şirketlerin, toplam sermayesi içindeki payına göre gerek mevzuatta, gerekse muhasebe standartlarında farklı tanımlar getirilmiştir. KİT'leri düzenleyen 233 sayılı KHK’nın 2 nci maddesinin beşinci fıkrasında bağlı ortaklık, altıncı fıkrasında ise iştirak tanımları yer almıştır. Söz konusu fıkralarda, bağlı ortaklık; sermayesinin %50’sinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketler, iştirak ise; iktisadi devlet teşekküllerinin veya kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıkların, sermayelerinin en az %15, en çok %50 sine sahip bulundukları anonim şirketler, olarak ifade edilmiştir. Söz konusu KHK’nın 27/1 inci maddesinde, bir teşebbüsün veya bağlı ortaklığın bir anonim şirkete iştiraki, kuruluşun önerisi üzerine YPK kararıyla yapılabilmektedir. 233 sayılı KHK’nın 27/2 nci maddesi gereği, bir anonim şirkete iştirak için teşebbüsün veya bağlı ortaklığın şirket sermayesine katılma oranının en az %15 olması ve bu oranın ortaklığın sermaye artırması halinde de korunması gerekmektedir. Ancak 233 sayılı KHK’nın geçici 2 nci maddesinde, iştiraklerden, teşebbüsün faaliyet alanı içinde kalanlardan iştirak payları %10’un altında olup da devamında kamu yararı veya ekonomik yarar bulunanların YPK kararıyla muhafaza edilmesi öngörülmüştür. 233 sayılı KHK’nın; -İştiraklerin yönetimi başlıklı 28 inci maddesinde; teşebbüs veya bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin yönetim kurullarında, teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için en az bir üye bulundurulacağı, söz konusu temsilcilerin, teşebbüsün veya bağlı ortaklığın kendi mensupları arasından ve imkan dahilinde iştirakin bulunduğu yere en yakın teşebbüs veya bağlı ortaklık birimi içinden veya dışardan teşebbüs veya bağlı ortaklığın yönetim kurulunun göstereceği adaylar arasından seçileceği, -Teşebbüsler, müesseseler, bağlı ortaklıklar, işletmeler ve işletme birimlerinin ve iştiraklerin tasfiyesi veya satılması başlıklı 38 inci maddesinde; iştiraklerin tasfiye, devir, satış ve işletme haklarının verilme kararının Yüksek Planlama Kurulu tarafından alınacağı, -İstisnalar başlıklı 58 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; teşebbüslerin, bu KHK hükümleriyle bağlı olmaksızın yurt dışında şirket kurmalarına ve kurulmuş şirketlere iştirak etmelerine izin vermeye ve bu konularda ilgili esasları kurumlar itibarıyla belirlemeye Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu, -İştirak paylarının devir ve tasfiyesi başlıklı geçici 2 nci maddesinde; teşebbüslerin ve bağlı ortaklıkların faaliyet alanları dışında kalan ve normal piyasa şartları içinde elden çıkarılmaları mümkün olan mevcut iştirak paylarının devir veya tasfiyesinin bu KHK’nın yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde bitirileceği, mevcut iştiraklerden teşebbüsün Sayıştay 213

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay faaliyet alanı içinde kalanlardan iştirak payları %10’un altında olup, devamında kamu yararı veya ekonomik yarar bulunanların YPK kararıyla muhafaza edileceği, hükümleri yer almıştır. Bankacılık sektörü açısından, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun tanımlar ve kısaltmalar başlıklı 3 üncü maddesinde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklıkları, -İştirakleri ifade eden nitelikli pay; bir ortaklığın sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları, şeklinde tanımlanmıştır. 5411 sayılı Kanun’un ortaklık paylarına ilişkin sınırlamalar başlıklı 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Bankaların; kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar dışındaki bir ortaklıktaki payı kendi öz kaynaklarının yüzde onbeşini, bu ortaklıklardaki paylarının toplam tutarı ise kendi öz kaynaklarının yüzde altmışını aşamaz” hükmü getirilmiş, diğer fıkralarda iştirak oranlarının öz kaynaklar karşısındaki durumu ile banka sermayesinde payı bulunan ortaklıkların iştirak ilişkisi düzenlenmiştir. 5411 sayılı Kanun’un geçici 6 ncı maddesinde, “Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, iştirak tutarları Kanun’un 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranların altında olan kredi kuruluşları, hiçbir şekil ve surette bu maddede yer alan oranları aşamazlar. Aynı tarih itibarıyla iştirak tutarları Kanunda belirtilen oranlardan herhangi birini aşan kuruluşlar, aşım tutarlarını, 31.12.2005 tarihine kadar yüzde yirmisini, 31.12.2006 tarihine kadar yüzde kırkını, 31.12.2007 tarihine kadar yüzde altmışını, 31.12.2008 tarihine kadar yüzde seksenini, 31.12.2009 tarihine kadar yüzde yüzünü itfa etmek suretiyle giderirler.” hükmüne yer verilmiştir. Bankacılık sektörü için, bağlı ortaklık, iştirak, birlikte kontrol edilen ortaklıklar ve satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklıkların ayrı ayrı tanımlanması gerekmektedir. Bağlı ortaklıkların, iştiraklerin ve birlikte kontrol edilen ortaklıkların muhasebeleştirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla BDDK tarafından, “Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile “Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ” yayımlanmıştır. İlgili Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık ve iştiraklerin muhasebeleştirilmesi ve konsolide finansal tablolar, konuyu açıklayacak finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların düzenlenmesine ilişkin usul ve esasların Kurul’ca çıkarılacak tebliğler ile belirleneceği belirtilmiştir. Buna istinaden çıkarılan ve 08.11.2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklık, -İştirak; ana ortaklık bankanın sermayesine katıldığı, üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, Genel Rapor • 2012 214

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay faaliyet alanı içinde kalanlardan iştirak payları %10’un altında olup, devamında kamu yararı veya ekonomik yarar bulunanların YPK kararıyla muhafaza edileceği, hükümleri yer almıştır. Bankacılık sektörü açısından, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun tanımlar ve kısaltmalar başlıklı 3 üncü maddesinde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklıkları, -İştirakleri ifade eden nitelikli pay; bir ortaklığın sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları, şeklinde tanımlanmıştır. 5411 sayılı Kanun’un ortaklık paylarına ilişkin sınırlamalar başlıklı 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Bankaların; kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar dışındaki bir ortaklıktaki payı kendi öz kaynaklarının yüzde onbeşini, bu ortaklıklardaki paylarının toplam tutarı ise kendi öz kaynaklarının yüzde altmışını aşamaz” hükmü getirilmiş, diğer fıkralarda iştirak oranlarının öz kaynaklar karşısındaki durumu ile banka sermayesinde payı bulunan ortaklıkların iştirak ilişkisi düzenlenmiştir. 5411 sayılı Kanun’un geçici 6 ncı maddesinde, “Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, iştirak tutarları Kanun’un 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranların altında olan kredi kuruluşları, hiçbir şekil ve surette bu maddede yer alan oranları aşamazlar. Aynı tarih itibarıyla iştirak tutarları Kanunda belirtilen oranlardan herhangi birini aşan kuruluşlar, aşım tutarlarını, 31.12.2005 tarihine kadar yüzde yirmisini, 31.12.2006 tarihine kadar yüzde kırkını, 31.12.2007 tarihine kadar yüzde altmışını, 31.12.2008 tarihine kadar yüzde seksenini, 31.12.2009 tarihine kadar yüzde yüzünü itfa etmek suretiyle giderirler.” hükmüne yer verilmiştir. Bankacılık sektörü için, bağlı ortaklık, iştirak, birlikte kontrol edilen ortaklıklar ve satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklıkların ayrı ayrı tanımlanması gerekmektedir. Bağlı ortaklıkların, iştiraklerin ve birlikte kontrol edilen ortaklıkların muhasebeleştirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla BDDK tarafından, “Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile “Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ” yayımlanmıştır. İlgili Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık ve iştiraklerin muhasebeleştirilmesi ve konsolide finansal tablolar, konuyu açıklayacak finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların düzenlenmesine ilişkin usul ve esasların Kurul’ca çıkarılacak tebliğler ile belirleneceği belirtilmiştir. Buna istinaden çıkarılan ve 08.11.2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğde; -Bağlı ortaklık; ana ortaklığın kontrolü altında faaliyet gösteren ortaklık, -İştirak; ana ortaklık bankanın sermayesine katıldığı, üzerinde kontrolü bulunmamakla birlikte önemli etkinliğe sahip olduğu yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay -Birlikte kontrol edilen ortaklıklar; iş ortaklıkları ve adi ortaklıklar dahil olmak üzere, ana ortaklık bankanın bir ortaklık sözleşmesi çerçevesinde başka gruplarla birlikte kontrol ettiği, yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklık, -Satılmaya hazır finansal varlıklarda izlenen ortaklık payları ise; %10’a kadar ortaklık yapılan yurt içinde veya yurt dışında kurulu bulunan ortaklıklar, şeklinde tanımlanmıştır. Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayımlanan çeşitli tebliğlerde; -Bağlı ortaklık; adi ortaklık gibi tüzel kişiliği olmayan işletmeler de dahil olmak üzere ana ortaklık tarafından kontrol edilen işletmeler, -Ana ortaklık; bir veya daha fazla bağlı ortaklığı bulunan işletmeler, -İştirak; yatırımcı işletmenin, adi ortaklık gibi tüzel kişiliği olmayan işletmeler de dahil olmak üzere, iş ortaklığı veya bağlı ortaklık niteliğinde olmayan, ancak üzerinde önemli etkisinin bulunduğu işletmeler, -Bağlı ortaklık; işletmenin adi ortaklık gibi tüzel kişiliği olmayan işletmeler de dahil olmak üzere (ana ortaklık olarak bilinen) başka bir işletme tarafından kontrol edilen işletmeler, -Satılmaya hazır finansal varlık; gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılan menkul değerler ile vadeye kadar elde tutulacak menkul değerler dışındaki ve yönetim ve kontrol etkinliği bulunmayan şirketlerdeki menkul değerler, -Kontrol; faaliyetlerinden fayda sağlamak amacıyla bir işletmenin faaliyet ve finansal politikalarını yönetme gücü, -Önemli etki; yatırım yapılan işletmenin finansal ve faaliyetle ilgili politikalarının belirlenmesi kararlarına katılma gücü, olarak tanımlanmıştır. 5411 sayılı Kanun’un yurt içinde şube açma başlıklı 13 üncü maddesinde; bu Kanunda yer alan kurumsal yönetim hükümleri ile koruyucu hükümler dikkate alınarak, Kurulca belirlenecek esaslara uyulması ve Kuruma bildirilmesi kaydıyla yurt içinde şube açılmasının serbest olduğu, sınır ötesi faaliyetler başlıklı 14 üncü maddesinde de; Türkiye’de kurulan bankaların, kıyı bankacılığı bölgeleri de dahil olmak üzere yurt dışında şube veya temsilcilik açmaları, ortaklık kurmaları veya kurulmuş ortaklıklara katılmaları, bu Bankacılık Kanunu’nda yer alan kurumsal yönetim hükümleri ile koruyucu hükümlere ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca belirlenecek esaslara uyulması kaydıyla söz konusu Kurulun iznine tabi olduğu, hükmü yer almıştır. Zaman içinde şirketlerde yapılan sermaye artışlarına özel sektörün katılmaması nedeniyle taahhüt edilmeyen sermaye artışlarının kamu tarafından taahhüt edilmesi veya şirketlerin nakit ihtiyaçlarının karşılanması için verilen ve geri dönmeyen kredilerin sermayeye eklenmesi sonucu kamu payı %50’nin üzerine çıkan şirketler 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi kapsamında Sayıştay tarafından denetlenmektedir. Sayıştay 215

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 4046 sayılı Kanunda da; özelleştirme programında olan kuruluşlardaki sermaye payı %50'nin altına düşünceye kadar bu kuruluşların Sayıştay tarafından denetlenmesi öngörülmüştür. 2012 yıl sonu itibarıyla, Sayıştay tarafından 3346 sayılı Kanun kapsamında denetlenmekte olan kuruluşlara ait toplam 146 adet iştirak bulunmaktadır. İştirakler arasında yer alan T.C. Merkez Bankasının sermayesindeki kamu payı %77,9 olmasına rağmen 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile bu Kanunla konulan denetimin dışında tutulmuştur. 2-İştiraklerin denetimi: Anonim şirket statüsündeki iştiraklerin yönetim ve denetim organları Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre teşkil edilmektedir. Dolayısıyla 233 sayılı KHK’nın iştiraklerin yönetimi başlıklı 28 inci maddesinde yer alan; teşebbüs veya bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin yönetim kurullarında, teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için en az bir üye bulundurulacağı hükmü saklı kalmak kaydıyla kamu iştiraklerinin gerek yönetim kurulu üyesi, gerekse denetçilerinin seçimi, kamu kesiminin etkinliğine, şirket ana sözleşmesine ve iştirak payına bağlıdır. Kuruluşlar iştiraklerinde çoğu kez bakanlık veya kendi personelinden yönetim ve denetim kurulu adaylarını, hisselerini temsil eden vekili vasıtasıyla iştirakin genel kurulunda seçtirmektedir.
5411 sayılı Kanun’un konsolide denetim başlıklı 66 ncı maddesinde ise; konsolide bazda sınırlama ve oranlara tabi olan ana ortaklık bankalar ve bunların yurt içi ve dışı bağlı ortaklıkları, birlikte kontrol edilen ortaklıkları, şube ve temsilciliklerinin konsolide denetime tabi olduğu, denetim sonuçları ile denetime esas bilgi ve belgeler anılan yetkili mercilerin görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca belirlenecek usul ve esaslara göre paylaşılacağı ve kullanılacağı belirtilmiştir. B- İŞTİRAK UYGULAMALARI İştiraklere ait başlıca bilgiler 115 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor • 2012 216

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 4046 sayılı Kanunda da; özelleştirme programında olan kuruluşlardaki sermaye payı %50'nin altına düşünceye kadar bu kuruluşların Sayıştay tarafından denetlenmesi öngörülmüştür. 2012 yıl sonu itibarıyla, Sayıştay tarafından 3346 sayılı Kanun kapsamında denetlenmekte olan kuruluşlara ait toplam 146 adet iştirak bulunmaktadır. İştirakler arasında yer alan T.C. Merkez Bankasının sermayesindeki kamu payı %77,9 olmasına rağmen 3346 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile bu Kanunla konulan denetimin dışında tutulmuştur. 2-İştiraklerin denetimi: Anonim şirket statüsündeki iştiraklerin yönetim ve denetim organları Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre teşkil edilmektedir. Dolayısıyla 233 sayılı KHK’nın iştiraklerin yönetimi başlıklı 28 inci maddesinde yer alan; teşebbüs veya bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin yönetim kurullarında, teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her %15 hisse için en az bir üye bulundurulacağı hükmü saklı kalmak kaydıyla kamu iştiraklerinin gerek yönetim kurulu üyesi, gerekse denetçilerinin seçimi, kamu kesiminin etkinliğine, şirket ana sözleşmesine ve iştirak payına bağlıdır. Kuruluşlar iştiraklerinde çoğu kez bakanlık veya kendi personelinden yönetim ve denetim kurulu adaylarını, hisselerini temsil eden vekili vasıtasıyla iştirakin genel kurulunda seçtirmektedir.
5411 sayılı Kanun’un konsolide denetim başlıklı 66 ncı maddesinde ise; konsolide bazda sınırlama ve oranlara tabi olan ana ortaklık bankalar ve bunların yurt içi ve dışı bağlı ortaklıkları, birlikte kontrol edilen ortaklıkları, şube ve temsilciliklerinin konsolide denetime tabi olduğu, denetim sonuçları ile denetime esas bilgi ve belgeler anılan yetkili mercilerin görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca belirlenecek usul ve esaslara göre paylaşılacağı ve kullanılacağı belirtilmiştir. B- İŞTİRAK UYGULAMALARI İştiraklere ait başlıca bilgiler 115 sayılı çizelgede gösterilmiştir. Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay 217 Son iki Değişme yıl farkı oranı % Adet 62 67 63 60 54 (6) (10,0) Adet 10 11 11 10 11 1 10,0 Adet 17 13 13 15 16 1 6,7 Adet 44 45 45 50 42 (8) (16,0) Adet 13 15 16 11 17 6 54,5 Adet 146 151 148 146 140 (6) (4,1) Bin TL 9.989.469 20.890.335 21.953.086 23.808.117 24.663.008 854.891 3,6 Bin TL 8.942.555 15.795.125 16.553.096 20.654.263 21.899.551 1.245.288 6,0 % 89,5 75,6 75,4 86,8 88,8 2 2,4 Bin TL 1.885.120 2.566.892 4.260.901 4.658.189 5.019.689 361.500 7,8 Bin TL 1.840.967 2.519.007 4.227.005 4.607.844 4.984.093 376.249 8,2 % 97,7 98,1 99,2 98,9 99,3 0,4 0,4 % 18,9 12,3 19,4 19,6 20,4 0,8 4,3 Bin TL 2.406.150 6.830.396 6.122.834 15.265.232 9.268.607 (5.996.625) (39,3) Bin TL 89.316 166.855 122.829 657.674 371.292 (286.382) (43,5) Bin TL 94.777 216.077 417.656 274.021 709.019 434.998 158,7 % 5,1 8,6 9,9 5,9 14,2 8,3 141,1 -Birden fazla kuruluşun iştirak ettiği Çizelge: 115- İştiraklere ait başlıca bilgiler -Yabancı sermayeli iştirakler sermayesine katılma oranı İştiraklerin : Denetlenen kuruluşların payına düşen : -Temettü -Dönem kârları toplamı -Dönem zararları toplamı -Sermaye ödemesi -Sermaye ödeme oranı -Temettünün ödenen iştirakpayına oranı -Esas sermayeleri -Ödenmiş sermayeleri -Sermaye ödeme oranı -Tasfiye halindeki iştirakler -Sermaye taahhüdü -% 50'den fazla kamu payı olanlar -Denetlenen kuruluşların, iştiraklerin Toplam İştiraklerin : Denetlenen kuruluşların iştiraklere : -Bir kuruluşun iştirak ettiği Başlıca bilgiler 2012 İştirak edilen şirket sayısı: 2009 2010 2011 Ölçü 2008 Sayıştay 217

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Denetime tabi kuruluşların 2008 yıl sonu itibarıyla 146 adet olan iştirak sayısı, 2009 yıl sonu itibarıyla 141, 2010 yıl sonu itibarıyla 148, 2011 yıl sonu itibarıyla 146 ve 2012 yıl sonu itibarıyla 140 adet olmuştur. 2012 yılı itibarıyla, denetlenen kuruluşların iştiraklerinin esas sermayeleri 24,7 milyar TL, ödenmiş sermayeleri 21,9 milyar TL, dönem kârları 9,3 milyar TL, dönem zararları 371,3 milyon TL olarak gerçekleşmiş, kuruluşların payına düşen temettü 709 milyon TL, temettünün ödenen iştirak payına oranı %14,2 olmuştur. Bazı kamu kurum ve kuruluşlarının, sermayesine çok düşük oranda katıldıkları iştiraklerde, sermayeyi temsilen bir yönetim kurulu üyesi bulundurma hakkı bulunmadığı gibi, şirketlerin tasarrufları üzerinde etkili olma imkanı da bulunmamaktadır. T.C. Ziraat Bankası, TPAO ve BOTAŞ’ın bazı şirketleri ise sermayesinin tamamı ilgili kuruluşlara ait olmak üzere yurt dışında kurulmuştur. BOTAŞ’ın Nabucco, Gayrimenkul AŞ’nin Azer–Tekel Sigara ve İçki Ürünleri Pazarlama şirketlerinde olduğu gibi bazı iştiraklerde kuruluşların faaliyetleri ve sermaye yapıları hakkında da yeterince bilgi edinme imkanı olmamıştır. Bir kısım iştiraklerin dönem sonuçlarının kuruluş kayıtlarına intikal ettirilmediği belirlenmiştir. 233 sayılı KHK’nın geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Teşebbüslerin ve bağlı ortaklıkların faaliyet alanları dışında kalan ve normal piyasa şartları içinde elden çıkarılmaları mümkün olan mevcut iştirak paylarının devir veya tasfiyesi, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde bitirilir. Ancak, tekelcilik amacını önlemeye yönelik olanlar ile stratejik mal ve hizmet üretenler YPK kararı ile bu uygulama dışında bırakılabilir.” hükmü bulunmasına rağmen %15 iştirak payından az bazı iştirakler için YPK kararı alınmamıştır. İştiraklerle ilgili ayrıntılı bilgilere (Ek:7) de yer verilmiştir. Söz konusu çizelgeler denetim raporlarında yer alan bilgiler çerçevesinde hazırlanmış, muhasebe kayıtlarında enflasyon düzeltmeleri nedeniyle geçmiş yıllarda oluşan farklar göz önüne alınmamıştır. Genel Rapor • 2012 218

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay Denetime tabi kuruluşların 2008 yıl sonu itibarıyla 146 adet olan iştirak sayısı, 2009 yıl sonu itibarıyla 141, 2010 yıl sonu itibarıyla 148, 2011 yıl sonu itibarıyla 146 ve 2012 yıl sonu itibarıyla 140 adet olmuştur. 2012 yılı itibarıyla, denetlenen kuruluşların iştiraklerinin esas sermayeleri 24,7 milyar TL, ödenmiş sermayeleri 21,9 milyar TL, dönem kârları 9,3 milyar TL, dönem zararları 371,3 milyon TL olarak gerçekleşmiş, kuruluşların payına düşen temettü 709 milyon TL, temettünün ödenen iştirak payına oranı %14,2 olmuştur. Bazı kamu kurum ve kuruluşlarının, sermayesine çok düşük oranda katıldıkları iştiraklerde, sermayeyi temsilen bir yönetim kurulu üyesi bulundurma hakkı bulunmadığı gibi, şirketlerin tasarrufları üzerinde etkili olma imkanı da bulunmamaktadır. T.C. Ziraat Bankası, TPAO ve BOTAŞ’ın bazı şirketleri ise sermayesinin tamamı ilgili kuruluşlara ait olmak üzere yurt dışında kurulmuştur. BOTAŞ’ın Nabucco, Gayrimenkul AŞ’nin Azer–Tekel Sigara ve İçki Ürünleri Pazarlama şirketlerinde olduğu gibi bazı iştiraklerde kuruluşların faaliyetleri ve sermaye yapıları hakkında da yeterince bilgi edinme imkanı olmamıştır. Bir kısım iştiraklerin dönem sonuçlarının kuruluş kayıtlarına intikal ettirilmediği belirlenmiştir. 233 sayılı KHK’nın geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Teşebbüslerin ve bağlı ortaklıkların faaliyet alanları dışında kalan ve normal piyasa şartları içinde elden çıkarılmaları mümkün olan mevcut iştirak paylarının devir veya tasfiyesi, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde bitirilir. Ancak, tekelcilik amacını önlemeye yönelik olanlar ile stratejik mal ve hizmet üretenler YPK kararı ile bu uygulama dışında bırakılabilir.” hükmü bulunmasına rağmen %15 iştirak payından az bazı iştirakler için YPK kararı alınmamıştır. İştiraklerle ilgili ayrıntılı bilgilere (Ek:7) de yer verilmiştir. Söz konusu çizelgeler denetim raporlarında yer alan bilgiler çerçevesinde hazırlanmış, muhasebe kayıtlarında enflasyon düzeltmeleri nedeniyle geçmiş yıllarda oluşan farklar göz önüne alınmamıştır. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay IV. DENETLENEN KURULUŞLARIN GENEL VE ORTAK SORUNLARI İLE ÖNERİLER 1-İstihdamla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Kuruluşların birçoğunda bilimsel yöntemlerle hazırlanmış norm kadroların bulunmaması; gerçek personel ihtiyacının tespitini ve işin niteliğine uygun personel seçimini güçleştirmekte, mevcut kadroların ihtiyaca göre dağılımını da olumsuz yönde etkilemektedir. -Personel alımına getirilen kısıtlamaların da etkisiyle, bürolarda ve asli faaliyetlerde yüklenici vasıtasıyla temin edilen işçilerin çalıştırılması uygulaması yaygınlaşmış olup, yüklenici vasıtasıyla temin edilen işçilerin kuruluş işçileriyle birlikte çalıştırılması da sık rastlanan bir uygulama olarak görülmektedir. Önemli sorunları beraberinde getiren bu uygulamalar hukuki ihtilaflara da neden olmaktadır. -4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesi gereğince özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülen “Kıdem Tazminatı Fonu”nun tesis edilmemiş olması, kuruluşların kıdem tazminatı ödedikleri dönemdeki yüklerini artırmaktadır. b) Öneriler: -KİT'lerde bilimsel esaslara dayalı norm kadroları tespit etmek üzere başlatılmış olan çalışmalar sürdürülerek sonuçlandırılmalı ve uygulamaya konulmalı; faaliyetlerin en uygun sayı ve nitelikte personelle yürütülmesi sağlanmalıdır. -Personel alımına yönelik kısıtlamalar asli faaliyetlerde çalışan kalifiye personel ihtiyacını karşılamaya imkan verecek şekilde düzenlenmeli, yardımcı faaliyetler ile asli işlerde yüklenici vasıtasıyla işçi çalıştırılması halinde 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine uygun hareket edilmelidir. -4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesinde, özel bir kanunla düzenlenmesi öngörülen “Kıdem Tazminatı Fonu”nun kurulması sağlanmalıdır. 2-Mali durumla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Destekleme faaliyetlerinden ve görev zararından doğan Hazineden alacakların zamanında ve tam olarak ödenmemesi, ilgili kuruluşların mali yapısında olumsuzluklara neden olmaktadır. -KİT’ler, alacaklarının tahsilindeki gecikmeler nedeniyle, yükümlülüklerini yerine getirebilmek için kredi kullanmak ve dolayısıyla finansman yüküne katlanmak zorunda kalmaktadır. -İşçilerin yıllık izinlerinin zamanında kullandırılmaması, çalışanların beden ve ruh sağlığını olumsuz etkilemesinin yanında, yıllar itibarıyla birikmiş ücretli izin haklarının emekli olurken nakit olarak ödenmesi, kuruluşlara önemli bir mali yük getirmektedir. b) Öneriler: -Kuruluşların finansman ihtiyaçlarının karşılanmasında yabancı kaynak kullanımının ve finansman yükünün azaltılması için gereken sermaye artırımlarının yapılmasının yanı sıra, Sayıştay 219

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay ödenmemiş sermayeleri ile Hazine tarafından karşılanması gereken görev zararlarının zamanında ödenmesi sağlanmalıdır. -Alacakların zamanında tahsil edilmesi sağlanmalı, kamu kuruluşlarının birbirlerine sattıkları mal ve hizmetlerin bedelinin zamanında ödenmesi için etkin önlemler alınmalıdır. -Birikmiş izin ücretleri nedeniyle ortaya çıkan kaynak ihtiyacının getirdiği yüklerin önlenmesi için yıllık ücretli izinlerin zamanında kullandırılarak, birikimine meydan verilmemelidir. 3- İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Alımlarla ilgili sorunlar ve öneriler: aa) Sorunlar: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşlar, özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar bu Kanun’a tabi tutulmuş olup, söz konusu sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların tabi olacağı kanuni düzenleme yapılmamıştır. ab) Öneriler: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde sayılan enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların kendi özel durumlarına uygun yasal düzenleme yapılmalıdır. b) Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler: ba) Sorunlar: -Kamu bankalarında kredi kartları sayısı ile işlem ciroları ve internet bankacılığı işlem hacmi, kendi sektöründe faaliyet gösteren diğer kuruluşlara göre düşük kalmıştır. -Kamu bankalarının takipteki alacaklarının ulaştığı tutarlar ile tahsilatta yaşanan gecikmeler, bankaların gelirlerini ve kaynakların etkin şekilde kullanılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. -Kamu bankalarının bankacılık dışındaki diğer mali sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerinin; faaliyet gösterdikleri sektörlerdeki rekabette hep gerilerde kalmış, sektör içinde almış oldukları pay, ana kuruluşları olan bankaların bankacılık sektöründe aldıkları payın altında kalmıştır. bb) Öneriler: -Kamu bankalarının kredi kartları sayı ve işlem cirosu bakımından bankacılık sektöründeki pazar paylarını artırıcı politikaların geliştirilmesi yanında, gelecekte sağlayacağı rekabet avantajları nedenleriyle kamu bankaları internet bankacılığı müşteri sayıları ile işlem hacimlerinin arttırılması hususlarında daha fazla gayret göstermeli, müşteriyi teşvik edici politika ve uygulamalar geliştirmelidir. -Takipteki alacakların tahsili yönündeki çalışmalar etkin şekilde sürdürülmelidir. -Kamu bankalarının bankacılık dışındaki diğer mali sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerinin; faaliyet gösterdikleri sektörlerde etkin ve verimlilik ilkeleri çerçevesinde çalışarak, daha ön sıralarda yer almalarını sağlayacak politikalar geliştirilmelidir.
Genel Rapor • 2012 220

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay ödenmemiş sermayeleri ile Hazine tarafından karşılanması gereken görev zararlarının zamanında ödenmesi sağlanmalıdır. -Alacakların zamanında tahsil edilmesi sağlanmalı, kamu kuruluşlarının birbirlerine sattıkları mal ve hizmetlerin bedelinin zamanında ödenmesi için etkin önlemler alınmalıdır. -Birikmiş izin ücretleri nedeniyle ortaya çıkan kaynak ihtiyacının getirdiği yüklerin önlenmesi için yıllık ücretli izinlerin zamanında kullandırılarak, birikimine meydan verilmemelidir. 3- İşletme çalışmalarıyla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Alımlarla ilgili sorunlar ve öneriler: aa) Sorunlar: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde; enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşlar, özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar bu Kanun’a tabi tutulmuş olup, söz konusu sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların tabi olacağı kanuni düzenleme yapılmamıştır. ab) Öneriler: -4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun geçici 4 üncü maddesinde sayılan enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların kendi özel durumlarına uygun yasal düzenleme yapılmalıdır. b) Mali kuruluşlarla ilgili sorunlar ve öneriler: ba) Sorunlar: -Kamu bankalarında kredi kartları sayısı ile işlem ciroları ve internet bankacılığı işlem hacmi, kendi sektöründe faaliyet gösteren diğer kuruluşlara göre düşük kalmıştır. -Kamu bankalarının takipteki alacaklarının ulaştığı tutarlar ile tahsilatta yaşanan gecikmeler, bankaların gelirlerini ve kaynakların etkin şekilde kullanılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. -Kamu bankalarının bankacılık dışındaki diğer mali sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerinin; faaliyet gösterdikleri sektörlerdeki rekabette hep gerilerde kalmış, sektör içinde almış oldukları pay, ana kuruluşları olan bankaların bankacılık sektöründe aldıkları payın altında kalmıştır. bb) Öneriler: -Kamu bankalarının kredi kartları sayı ve işlem cirosu bakımından bankacılık sektöründeki pazar paylarını artırıcı politikaların geliştirilmesi yanında, gelecekte sağlayacağı rekabet avantajları nedenleriyle kamu bankaları internet bankacılığı müşteri sayıları ile işlem hacimlerinin arttırılması hususlarında daha fazla gayret göstermeli, müşteriyi teşvik edici politika ve uygulamalar geliştirmelidir. -Takipteki alacakların tahsili yönündeki çalışmalar etkin şekilde sürdürülmelidir. -Kamu bankalarının bankacılık dışındaki diğer mali sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerinin; faaliyet gösterdikleri sektörlerde etkin ve verimlilik ilkeleri çerçevesinde çalışarak, daha ön sıralarda yer almalarını sağlayacak politikalar geliştirilmelidir.
Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay 4- Yatırımlarla ilgili sorunlar ve öneriler: a) Sorunlar: -Enerji sektöründe, elektriğin üretiminden, iletim, dağıtım ve nihai tüketiciler tarafından kullanımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımlarla yerli kaynaklardan enerji üretim yatırımlarının özendirilmesi ve öncelik verilmesi konuları önemini korumakta olup, enerji üretim tesislerinde yer alan elektromekanik teçhizattaki yerli tasarım ve üretim payları düşük seviyelerdedir. -Doğal gazda arz güvenliğinin sağlanması ve talepteki mevsimsel değişikliklerin karşılanması ile ilgili sorunlar devam etmektedir. b) Öneriler: -Enerji sektöründe; üretilen elektrik enerjisinin üretim, iletim, dağıtım ve nihai tüketiciler tarafından kullanımında enerji verimliliğini artırıcı tedbirler alınmalı, arz güvenliğini sağlamak üzere yerli kaynaklar ile ithal enerji kaynakları çeşitlendirilmeli, enerji santrallerinde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli tasarım ve üretim oranlarını artırıcı planlamalar yapılmalı, enerji üretiminde dışa bağımlılığın azaltılmasına çalışılmalıdır. -Doğal gaz arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik çalışmalar hızlandırılmalıdır. Sayıştay 221

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay EKLER 1- KİT’lerin 2008-2012 yılları dönem sonuçları 2- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonuçları 3- KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı 4- KİT’lerin 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı 5- Diğer kuruluşların 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı 6- Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı 7- 2012 yılı iştirak bilgileri 8- Denetlenen kuruluşların 2012 yılına ilişkin başlıca bilgileri Genel Rapor • 2012 222

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay EKLER 1- KİT’lerin 2008-2012 yılları dönem sonuçları 2- Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonuçları 3- KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı 4- KİT’lerin 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı 5- Diğer kuruluşların 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı 6- Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı 7- 2012 yılı iştirak bilgileri 8- Denetlenen kuruluşların 2012 yılına ilişkin başlıca bilgileri Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Ek : 1/1) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Tarım : TİGEM (80.181) (88.800) 8.779 30.099 15.823 Madencilik : ETİ Maden İşletmeleri 292.902 315.684 439.378 841.485 779.077 TKİ (Konsolide) 196.001 424.021 340.110 513.807 860.016 TTK (Konsolide) (381.697) (386.107) (456.375) (460.056) (529.356) TPAO 1.772.396 423.475 1.297.369 1.792.793 1.471.136 Madencilik toplamı 1.879.602 777.073 1.620.482 2.688.029 2.580.873 İmalat : EBK (*) (40.192) (28.663) (9.392) (48.854) (25.534) TH KBİ 13.897 9.832 6.255 7.204 9.439 MKE (23.966) 20.824 60.670 164.969 138.808 Sümer Holding AŞ (1) (26.278) (26.071) (23.886) (105.101) TH TDÇİ (155) T. Şeker Fabrikaları AŞ 3.193 (8.844) (59.750) (134.883) (198.228) Sümerhalı San.ve Tic.AŞ (6.496) (2.851) T.Elektromekanik Sanayii (10.163) (11.881) (13.534) (26.236) (36.862) ÇAY-KUR (8.832) (23.209) (26.991) (74.557) (64.828) TTA (Konsolide) (1.091.895) (534.971) (661.128) T.Vagon Sanayi TAŞ 49 646 974 2.375 (22.301) T.Lokomotif ve Motor San.TAŞ 2.524 2.099 8.280 1.829 (4.326) T.Demiryolu Mak.San.TAŞ 35.541 16.895 725 543 (42.375) Acıpayam Selüloz San. ve Tic. AŞ (2) (54) 542 (286) (198) DOĞUSAN Boru San. ve Tic. AŞ (2) (1.138) 1.219 1.264 (1.207) (1.013) İmalat toplamı (1.153.965) (584.433) (716.799) (214.116) (247.220) Enerji : T.Elektrik Tic. ve Taahhüt AŞ (983.078) 372.131 1.123.540 (463.228) 859.122 EÜAŞ (Konsolide) (576.378) 1.712.325 5.503.061 1.555.094 573.440 TEDAŞ (Konsolide) (1.091.820) (894.037) (1.930.330) (178.680) (34.543) T. Elektrik İletim A.Ş. (78.722) (54.515) 469.852 311.183 1.090.538 Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic.AŞ 41.642 (681) 1.642 2.350 2.843 Enerji toplamı (2.688.356) 1.135.223 5.167.765 1.226.719 2.491.400 Ulaştırma - haberleşme : TDİ (1.075) 20.720 (48.789) (28.022) (12.015) BOTAŞ 255.996 4.257.572 202.544 (342.476) (606.244) TCDD (Füzyon) (812.218) (515.868) (866.337) (733.327) (877.508) PTT 377.292 230.051 143.624 174.039 171.445 DHMİ 714.183 756.893 746.303 811.075 754.756 Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri 46.310 73.943 66.983 151.217 155.028 TÜRKSAT AŞ 140.512 88.042 78.482 162.202 185.130 Ulaştırma - haberleşme toplamı 721.000 4.911.353 322.810 194.708 (229.408) KİT'lerin 2008-2012 yılları dönem sonuçları (Bin TL) Sayıştay

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Ek : 1/2) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Ticaret : DMO 71.838 99.198 64.485 112.856 92.924 TMO (105.417) 160.618 281.791 44.275 13.530 Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ (2) 3.060 (39.592) 30.583 48.739 57.304 TP Petrol Dağıtım AŞ (3) (47.800) 52.244 Ticaret toplamı (30.519) 220.224 376.859 158.070 216.002 Diğer hizmetler : Sümer Holding AŞ (1) (14.986) Gayrimenkul AŞ (4) (316.987) (163.332) Arıcak Turizm Tic. AŞ (2) 119 (712) (1.050) (573) (591) Bileşim Alternatif Dağ.Kan.ve Öd.Sis. AŞ (2) 5.601 2.901 6.009 2.284 1.615 Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ (2) 562.532 343.620 605.363 343.973 488.913 FİNTEK-Finansal Teknoloji Hizm.AŞ (2) 458 400 441 705 868 Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ (2) (2.296) 26.769 12.005 TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ (2) 3.850 2.943 2.361 4.718 2.880 Vakıf İnş.Rest. ve Tic. AŞ (2) (485) (1.546) (423) (324) 2.004 Diğer hizmetler toplamı 572.075 347.606 610.405 60.565 329.376 Mali kuruluşlar : T.H.T.Emlak Bankası AŞ 130.528 (2.131) 35.242 687.129 31.360 T.C.Ziraat Bankası AŞ 2.715.500 4.416.735 4.469.360 2.779.504 3.504.725 İller Bankası AŞ 412.519 474.637 330.378 334.472 393.942 T. Halk Bankası AŞ 1.266.384 2.017.200 2.509.285 2.636.696 3.329.139 T.İhracat Kredi Bankası AŞ 371.031 342.488 256.221 230.256 221.191 T.Kalkınma Bankası AŞ 45.873 31.447 28.502 32.158 55.083 Mali kuruluşlar toplamı 4.941.835 7.280.376 7.628.988 6.700.215 7.535.440 Diğer mali kuruluşlar : (2) Halk Sigorta AŞ (Birlik Sigorta AŞ) 6.947 5.793 5.495 (8.932) 16.265 Halk Hayat ve Emeklilik AŞ (Birlik Hayat AŞ) 26.061 24.370 37.423 43.522 58.644 Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ 4.765 11.201 13.860 12.988 12.513 Halk Finansal Kiralama AŞ 29.973 27.228 Halk Portföy Yönetimi AŞ (315) 583 Halk Faktoring AŞ (333) Kalkınma Menkul Değerler AŞ (5) 69 173 (406) 538 52 T.H. Kalkınma Menkul Değerler AŞ 149 Ziraat Finansal Kiralama AŞ 16.187 13.806 17.449 21.810 24.069 Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ (94) 62.062 66.626 89.288 Ziraat Sigorta AŞ (704) 17.825 54.146 58.582 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 2.373 2.252 2.369 1.936 811 Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ 7.717 12.000 11.037 14.422 9.157 Diğer mali kuruluşlar toplamı 64.119 68.797 167.114 236.714 297.008 (*) Kuruluşun adı 2013 yılında "Et ve Süt Kurumu" olmuştur. (1) 2012 yılında diğer hizmetler sektöründe değerlendirilmiştir. (3) 2011 yılında ilk kez denetime girmiştir. (4) 2008-2010 yıllarında imalat sektöründe değerlendirilen kuruluşun adı 2013 yılında tta Gayrimenkul AŞ olmuştur. (5) 27.03.2012 itibarıyla tasfiyeye alınmıştır. KİT'lerin 2008-2012 yılları dönem sonuçları (devam) (Bin TL) (2) 2008-2010 yıllarında diğer kuruluşlar içinde değerlendirilmiştir. Genel Rapor • 2012

Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Ek : 1/2) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Ticaret : DMO 71.838 99.198 64.485 112.856 92.924 TMO (105.417) 160.618 281.791 44.275 13.530 Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ (2) 3.060 (39.592) 30.583 48.739 57.304 TP Petrol Dağıtım AŞ (3) (47.800) 52.244 Ticaret toplamı (30.519) 220.224 376.859 158.070 216.002 Diğer hizmetler : Sümer Holding AŞ (1) (14.986) Gayrimenkul AŞ (4) (316.987) (163.332) Arıcak Turizm Tic. AŞ (2) 119 (712) (1.050) (573) (591) Bileşim Alternatif Dağ.Kan.ve Öd.Sis. AŞ (2) 5.601 2.901 6.009 2.284 1.615 Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ (2) 562.532 343.620 605.363 343.973 488.913 FİNTEK-Finansal Teknoloji Hizm.AŞ (2) 458 400 441 705 868 Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ (2) (2.296) 26.769 12.005 TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ (2) 3.850 2.943 2.361 4.718 2.880 Vakıf İnş.Rest. ve Tic. AŞ (2) (485) (1.546) (423) (324) 2.004 Diğer hizmetler toplamı 572.075 347.606 610.405 60.565 329.376 Mali kuruluşlar : T.H.T.Emlak Bankası AŞ 130.528 (2.131) 35.242 687.129 31.360 T.C.Ziraat Bankası AŞ 2.715.500 4.416.735 4.469.360 2.779.504 3.504.725 İller Bankası AŞ 412.519 474.637 330.378 334.472 393.942 T. Halk Bankası AŞ 1.266.384 2.017.200 2.509.285 2.636.696 3.329.139 T.İhracat Kredi Bankası AŞ 371.031 342.488 256.221 230.256 221.191 T.Kalkınma Bankası AŞ 45.873 31.447 28.502 32.158 55.083 Mali kuruluşlar toplamı 4.941.835 7.280.376 7.628.988 6.700.215 7.535.440 Diğer mali kuruluşlar : (2) Halk Sigorta AŞ (Birlik Sigorta AŞ) 6.947 5.793 5.495 (8.932) 16.265 Halk Hayat ve Emeklilik AŞ (Birlik Hayat AŞ) 26.061 24.370 37.423 43.522 58.644 Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ 4.765 11.201 13.860 12.988 12.513 Halk Finansal Kiralama AŞ 29.973 27.228 Halk Portföy Yönetimi AŞ (315) 583 Halk Faktoring AŞ (333) Kalkınma Menkul Değerler AŞ (5) 69 173 (406) 538 52 T.H. Kalkınma Menkul Değerler AŞ 149 Ziraat Finansal Kiralama AŞ 16.187 13.806 17.449 21.810 24.069 Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ (94) 62.062 66.626 89.288 Ziraat Sigorta AŞ (704) 17.825 54.146 58.582 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 2.373 2.252 2.369 1.936 811 Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ 7.717 12.000 11.037 14.422 9.157 Diğer mali kuruluşlar toplamı 64.119 68.797 167.114 236.714 297.008 (*) Kuruluşun adı 2013 yılında "Et ve Süt Kurumu" olmuştur. (1) 2012 yılında diğer hizmetler sektöründe değerlendirilmiştir. (3) 2011 yılında ilk kez denetime girmiştir. (4) 2008-2010 yıllarında imalat sektöründe değerlendirilen kuruluşun adı 2013 yılında tta Gayrimenkul AŞ olmuştur. (5) 27.03.2012 itibarıyla tasfiyeye alınmıştır. KİT'lerin 2008-2012 yılları dönem sonuçları (devam) (Bin TL) (2) 2008-2010 yıllarında diğer kuruluşlar içinde değerlendirilmiştir. Genel Rapor 2012 …………………………………………………………..…..……. Sayıştay (Ek : 2) Kuruluşlar 2008 2009 2010 2011 2012 Tarım : Atatürk Orman Çiftliği 6.926 6.113 6.242 5.674 3.248 İmalat : Acıpayam Selüloz San. ve Tic. AŞ (1) (54) 542 (286) DOĞUSAN Boru San. ve Tic. AŞ (1) (1.138) 1.219 (1.264) İmalat toplamı (1.192) 1.761 (1.550) Ulaştırma-haberleşme : TRT 186.259 46.749 304.570 133.979 179.450 Ticaret : Başkent Doğalgaz Dağıtım AŞ (1) 3.060 (39.592) 30.583 Ekici Tütünleri Satış Piyasalarını Destek. İşleri (284.581) (55.351) (52.796) (8.815) 2.964 Ticaret toplamı (281.521) (94.943) (22.213) (8.815) 2.964 Diğer hizmetler : Arıcak Turizm Tic. AŞ (1) 119 (712) (1.050) Bileşim Alternatif Dağ.Kan.ve Öd.Sis. A.Ş.(1) 5.601 2.901 6.009 Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ (1) 562.532 343.620 605.363 FİNTEK-Finansal Teknoloji Hizm.AŞ (1) 458 400 441 Halk Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ (1) (2.296) İMKB. İst. Menkul Kıymetler Borsası (2) 19.157 123.873 48.668 51.537 İstanbul Altın Borsası (2) 3.649 1.417 (2.185) 5.087 Milli Piyango İdaresi 397.746 485.921 391.430 389.622 432.719 Olimpiyat Oyunları Haz.ve Düz.Kurulu 5.668 28.319 (7.494) 26.898 28.997 Şeker Kurumu 559 1.116 623 (95) 2.268 TOKİ 1.768.955 2.305.026 3.517.984 2.434.377 3.332.045 TSE Sojuztest Metroloji ve Kalibrasyon Ltd.Şti. 363 (246) TÜBİTAK Marmara Teknokent AŞ (1) 3.850 2.943 2.361 Vakıf İnş.Rest. ve Tic. AŞ (1) (485) (1.546) (423) Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (2) 18.266 2.768.172 3.293.032 4.559.431 2.925.692 3.796.029 Mali kuruluşlar : Halk Sigorta AŞ (Birlik Sigorta AŞ) (1) 6.947 5.793 5.495 Halk Hayat ve Emeklilik AŞ (Birlik Hayat AŞ) (1) 26.061 24.370 37.423 Halk Yatırım Menkul Değerler AŞ (1) 4.765 11.201 13.860 Kalkınma Menkul Değerler AŞ (1) 69 173 (406) T.Vakıflar Bankası TAO 925.338 1.542.174 1.462.774 1.575.181 1.885.361 Ziraat Finansal Kiralama AŞ (1) 16.187 13.806 14.536 Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ (1) (94) 62.062 Ziraat Sigorta AŞ (1) (704) 17.825 Ziraat Portföy Yönetimi AŞ (1) 2.373 2.252 2.369 Ziraat Yatırım Menkul Değerler AŞ (1) 7.717 12.000 11.037 Mali kuruluşlar toplamı 989.457 1.610.971 1.626.975 1.575.181 1.885.361 (2) 2012 yılında denetimden çıkmıştır. Diğer kuruluşların 2008-2012 yılları dönem sonuçları (Bin TL) (1) 2011 yılından itibaren KİT'ler arasında değerlendirilmiştir. Sayıştay

SayıştayGenel Rapor • 2012 KİT’lerin 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek : 3) Varlıklar Kod Tarım Sanayi Hizmetler KİT ara toplamı Kompanse KİT net toplamı Mali kuruluşlar KİT toplamıMadencilik İmalat Enerji Toplam Ulaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Toplam Bankalar Diğer mali kuruluşlar Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam 1-Hazır ve paraya çevrilebilir değerler: Kasa ve bankalar: Kasa mevcudu 1 129 129 191 191 466 466 453 453 1.110 1.110 141.944 141.944 229 229 6.446 6.446 148.619 148.619 149.858 149.858 149.858 149.858 2.110.153 2.110.153 84 84 2.110.237 2.110.237 2.260.095 2.260.095 Bankalardaki nakit 2 13.723 13.723 3.133.280 3.133.280 1.004.456 1.004.456 2.529.702 2.529.702 6.667.438 6.667.438 1.903.470 1.903.470 910.906 910.906 1.182.677 1.182.677 3.997.053 3.997.053 10.678.214 10.678.214 10.678.214 10.678.214 15.662.295 15.662.295 1.499.401 1.499.401 17.161.696 17.161.696 27.839.910 27.839.910 Kanuni karşılıklar kasası 3 49 49 1 1 50 50 50 50 24.352.235 24.352.235 0 24.352.235 24.352.235 24.352.235 24.352.235 Diğer 4 99 99 50 50 20.311 20.311 36.490 36.490 56.851 56.851 15.747 15.747 25.141 25.141 9.719 9.719 50.607 50.607 107.557 107.557 107.557 107.557 35.609 35.609 32.030 32.030 67.639 67.639 175.196 175.196 Hazır değerler toplamı 5 13.951 13.951 3.133.521 3.133.521 1.025.233 1.025.233 2.566.645 2.566.645 6.725.399 6.725.399 2.061.210 2.061.210 936.276 936.276 1.198.843 1.198.843 4.196.329 4.196.329 10.935.679 10.935.679 10.935.679 10.935.679 42.160.292 42.160.292 1.531.515 1.531.515 43.691.807 43.691.807 54.627.486 54.627.486 Kasa ve bankalar toplamı 6 13.951 13.951 3.133.521 3.133.521 1.025.233 1.025.233 2.566.645 2.566.645 6.725.399 6.725.399 2.061.210 2.061.210 936.276 936.276 1.198.843 1.198.843 4.196.329 4.196.329 10.935.679 10.935.679 10.935.679 10.935.679 42.160.292 42.160.292 1.531.515 1.531.515 43.691.807 43.691.807 54.627.486 54.627.486 Menkul kıymetler: Hisse senetleri 7 4 4 4 4 4 4 4 4 290.178 290.178 16.361 19.283 35.644 16.361 309.461 325.822 16.365 309.461 325.826 Tahvil, senet ve bonolar 8 23 23 50.460 50.460 50.460 50.460 175.400 175.400 159.915 159.915 335.315 335.315 385.798 385.798 385.798 385.798 44.672.209 45.376.790 90.048.999 546.019 4.628 550.647 45.218.228 45.381.418 90.599.646 45.604.026 45.381.418 90.985.444 Diğer 9 134 134 390.783 390.783 390.917 390.917 151 151 151 151 391.068 391.068 391.068 391.068 274.032 10.588 284.620 7.733 7.733 281.765 10.588 292.353 672.833 10.588 683.421 Menkul kıymetler toplamı 10 23 23 50.460 50.460 134 134 390.783 390.783 441.377 441.377 175.400 175.400 160.070 160.070 335.470 335.470 776.870 776.870 776.870 776.870 44.946.241 45.677.556 90.623.797 570.113 23.911 594.024 45.516.354 45.701.467 91.217.821 46.293.224 45.701.467 91.994.691 Alacaklar: Bankaların verdiği krediler 11 68.391.413 88.763.241 157.154.654 68.391.413 88.763.241 157.154.654 68.391.413 88.763.241 157.154.654 Ticari alacaklar: KİT’lerden 12 5.711 573 6.284 143.036 143.036 16.702 16.702 13.397.008 683 13.397.691 13.556.746 683 13.557.429 897.204 647 897.851 6.151 129 6.280 9 9 903.364 776 904.140 14.465.821 2.032 14.467.853 14.465.821 2.032 14.467.853 Resmi daireler 13 449 377 826 1.598.353 68 1.598.421 59.108 48 59.156 559.184 18.182 577.366 2.216.645 18.298 2.234.943 3.433.992 66.200 3.500.192 156.219 73 156.292 670 356 1.026 3.590.881 66.629 3.657.510 5.807.975 85.304 5.893.279 5.807.975 85.304 5.893.279 5.807.975 85.304 5.893.279 Bağlı ortaklıklar 14 351 351 38.098 38.098 38.449 38.449 505.374 26.739 532.113 343.433 19.673 363.106 848.807 46.412 895.219 887.256 46.412 933.668 45.616 46.412 92.028 841.640 841.640 841.640 841.640 İştiraklerden 15 142.575 142.575 13.182 13.182 5.775 5.775 161.532 161.532 59.000 113 59.113 697 697 59.697 113 59.810 221.229 113 221.342 221.229 221.342 221.229 221.342 Yurt dışından 16 116.862 116.862 495 495 801.581 1.376 802.957 918.938 1.376 920.314 587.722 587.722 26.003 26.003 613.725 613.725 1.532.663 1.376 1.534.039 1.532.663 3.256 1.534.039 1.532.663 3.256 1.534.039 Diğer 17 20.088 2.768 22.856 330.949 7.307 338.256 405.814 287.925 693.739 9.363.291 91.662 9.454.953 10.100.054 386.894 10.486.948 3.908.360 28.261 3.936.621 271.283 36.409 307.692 1.698.168 844.762 2.542.930 5.877.811 909.432 6.787.243 15.997.953 1.299.094 17.297.047 15.997.953 1.299.094 17.297.047 685.793 333.600 1.019.393 698.898 1.325.359 2.024.257 1.384.691 1.658.959 3.043.650 17.382.644 2.958.053 20.340.697 Ticari alacaklar toplamı 18 26.248 3.718 29.966 2.332.126 7.375 2.339.501 533.399 287.973 821.372 24.126.839 111.903 24.238.742 26.992.364 407.251 27.399.615 9.332.652 121.847 9.454.499 862.089 56.397 918.486 1.699.544 845.118 2.544.662 11.894.285 1.023.362 12.917.647 38.912.897 1.434.331 40.347.228 14.511.437 48.444 14.559.881 24.401.460 1.385.887 25.787.347 685.793 333.600 1.019.393 698.898 1.325.359 2.024.257 1.384.691 1.658.959 3.043.650 25.786.151 3.044.846 28.830.997 Diğer alacaklar: Hazineden 19 14.325 14.325 3.222 3.222 2 38.205 38.207 14.327 41.427 55.754 484.108 484.108 858.561 858.561 1.072.927 1.072.927 2.415.596 2.415.596 2.429.923 41.427 2.471.350 2.429.923 41.427 2.471.350 14.058 14.058 14.058 14.058 2.443.981 41.427 2.485.408 KİT’lerden 20 8 8 86 86 2.608 2.608 61.823 15 61.838 64.517 15 64.532 1.264 1.264 1.264 1.264 65.789 15 65.804 56.677 56.677 9.112 15 9.127 9.112 15 9.127 Resmi daireler 21 47.303 47.303 51.931 51.931 17.376 17.376 116.610 116.610 25.404 25.404 321.482 321.482 46 46 346.932 346.932 463.542 463.542 463.542 0 463.542 448 51.191 51.639 58 58 506 51.191 51.697 464.048 51.191 515.239 Bağlı ortaklıklar 22 771 719.229 720.000 785.151 785.151 785.922 719.229 1.505.151 7.351 234.382 241.733 7.351 234.382 241.733 793.273 953.611 1.746.884 793.273 793.273 0 953.611 953.611 953.611 953.611 İştiraklerden 23 1.323 1.323 30.601 516.661 547.262 21.140 21.140 51.741 516.661 568.402 24.480 24.480 24.480 24.480 53.064 541.141 594.205 53.064 541.141 594.205 651 651 651 651 53.064 541.792 594.856 Yurt dışından 24 8.708 8.708 8.708 8.708 60 60 60 60 60 8.708 8.768 60 8.768 60 8.768 Diğer 25 41.309 656 41.965 24.714 24.714 46.307 104 46.411 603.015 19 603.034 674.036 123 674.159 3.446.926 10.468 3.457.394 19.618 19.618 5.121.770 98 5.121.868 8.588.314 10.566 8.598.880 9.303.659 11.345 9.315.004 9.303.659 11.345 9.315.004 671.116 60.040 731.156 30.288 11.151 41.439 701.404 71.191 772.595 10.005.063 82.536 10.087.599 Diğer alacaklar toplamı 26 42.640 656 43.296 117.800 1.244.598 1.362.398 121.986 3.326 125.312 1.467.367 38.239 1.505.606 1.707.153 1.286.163 2.993.316 3.965.053 244.850 4.209.903 1.199.661 24.480 1.224.141 6.194.803 98 6.194.901 11.359.517 269.428 11.628.945 13.109.310 1.556.247 14.665.557 849.950 849.950 12.259.360 1.556.247 13.815.607 685.622 111.882 797.504 30.346 11.151 41.497 715.968 123.033 839.001 12.975.328 1.679.280 14.654.608 Alacaklar toplamı 27 68.888 4.374 73.262 2.449.926 1.251.973 3.701.899 655.385 291.299 946.684 25.594.206 150.142 25.744.348 28.699.517 1.693.414 30.392.931 13.297.705 366.697 13.664.402 2.061.750 80.877 2.142.627 7.894.347 845.216 8.739.563 23.253.802 1.292.790 24.546.592 52.022.207 2.990.578 55.012.785 15.361.387 48.444 15.409.831 36.660.820 2.942.134 39.602.954 69.762.828 89.208.723 158.971.551 729.244 1.336.510 2.065.754 70.492.072 90.545.233 161.037.305 107.152.892 93.487.367 200.640.259 Stoklar : İlk madde malzeme 28 51.247 51.247 625.070 625.070 704.645 704.645 1.029.826 1.029.826 2.359.541 2.359.541 659.818 659.818 589.205 589.205 33.233 33.233 1.282.256 1.282.256 3.693.044 3.693.044 3.693.044 3.693.044 48 48 48 48 3.693.092 3.693.092 Yarı mamuller 29 178.128 178.128 45.349 45.349 249.830 249.830 295.179 295.179 28.755 28.755 1.720 1.720 407.553 407.553 438.028 438.028 911.335 911.335 911.335 911.335 911.335 911.335 Mamuller 30 82.078 82.078 294.528 294.528 3.236.638 3.236.638 36.763 36.763 3.567.929 3.567.929 142 142 175.837 175.837 55.723 55.723 231.702 231.702 3.881.709 3.881.709 3.881.709 3.881.709 3.881.709 3.881.709 Ticari mallar 31 19.342 19.342 16.478 16.478 19.872 19.872 36.350 36.350 1.904.542 1.904.542 2.273.513 2.273.513 2.270.379 2.270.379 6.448.434 6.448.434 6.504.126 6.504.126 6.504.126 6.504.126 6.504.126 6.504.126 Diğer 32 28.024 28.024 1.296.050 1.296.050 136.488 136.488 829.924 829.924 2.262.462 2.262.462 142.686 142.686 37.229 37.229 73.812 73.812 253.727 253.727 2.544.213 2.544.213 2.544.213 2.544.213 24.397 24.397 24.397 24.397 2.568.610 2.568.610 Stoklar toplamı 33 358.819 358.819 2.277.475 2.277.475 4.347.473 4.347.473 1.896.513 1.896.513 8.521.461 8.521.461 2.735.943 2.735.943 3.077.504 3.077.504 2.840.700 2.840.700 8.654.147 8.654.147 17.534.427 17.534.427 17.534.427 17.534.427 24.445 24.445 24.445 24.445 17.558.872 17.558.872 Diğer paraya çevrilebilir değerler 34 6.013 6.013 30.333 21 30.354 125.647 125.647 1.513.601 1.513.601 1.669.581 21 1.669.602 2.435.259 1.000 2.436.259 176.457 176.457 87.844 12.460 100.304 2.699.560 13.460 2.713.020 4.375.154 13.481 4.388.635 4.375.154 13.481 4.388.635 514.530 662.904 1.177.434 69.290 4.151 73.441 583.820 667.055 1.250.875 4.958.974 680.536 5.639.510 Kısa sürede para.çevrilebilir değerler 35 433.743 4.374 433.743 4.808.194 1.251.994 4.808.194 5.128.639 5.128.639 29.395.103 29.395.103 39.331.936 39.331.936 18.644.307 18.644.307 5.315.711 5.315.711 10.982.961 10.982.961 34.942.979 34.942.979 74.708.658 74.708.658 15.361.387 15.361.387 59.347.271 59.347.271 115.248.044 115.248.044 1.368.647 1.368.647 116.616.691 116.616.691 175.963.962 175.963.962 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler 36 447.694 4.374 452.068 7.941.715 1.251.994 9.193.709 6.153.872 291.299 6.445.171 31.961.748 150.142 32.111.890 46.057.335 1.693.435 47.750.770 20.705.517 367.697 21.073.214 6.251.987 80.877 6.332.864 12.181.804 857.676 13.039.480 39.139.308 1.306.250 40.445.558 85.644.337 3.004.059 88.648.396 15.361.387 48.444 15.409.831 70.282.950 2.955.615 73.238.565 157.408.336 135.549.183 292.957.519 2.900.162 1.364.572 4.264.734 160.308.498 136.913.755 297.222.253 230.591.448 139.869.370 370.460.818 Bağlı değerler: İştirakler 37 6.733 6.733 59.607 59.607 42.310 42.310 125.364 125.364 227.281 227.281 52.040 52.040 51.713 51.713 103.753 103.753 337.767 337.767 337.767 337.767 173.133 173.133 27.235 27.235 200.368 200.368 538.135 538.135 Bağlı ortaklıklar 38 226.707 226.707 243.940 243.940 470.647 470.647 1.088.286 1.088.286 2.188 2.188 1.090.474 1.090.474 1.561.121 1.561.121 938.412 938.412 622.709 622.709 2.694.251 2.694.251 2.694.251 2.694.251 3.316.960 3.316.960 Maddi duran varlıklar: 39 Maddi duran varlıklar edinme değeri 40 739.523 739.523 7.157.561 7.157.561 7.820.726 7.820.726 50.265.867 50.265.867 65.244.154 65.244.154 33.876.002 33.876.002 3.621.020 3.621.020 3.213.234 3.213.234 40.710.256 40.710.256 106.693.933 106.693.933 106.693.933 106.693.933 3.497.571 3.497.571 20.763 20.763 3.518.334 3.518.334 110.212.267 110.212.267 Birikmiş amortismanlar (-) 41 160.673 160.673 4.297.632 4.297.632 6.325.775 6.325.775 27.157.248 27.157.248 37.780.655 37.780.655 11.683.134 11.683.134 1.873.253 1.873.253 87.769 87.769 13.644.156 13.644.156 51.585.484 51.585.484 51.585.484 51.585.484 1.679.711 1.679.711 12.012 12.012 1.691.723 1.691.723 53.277.207 53.277.207 Maddi duran varlıklar (net) 42 578.850 578.850 2.859.929 2.859.929 1.494.951 1.494.951 23.108.619 23.108.619 27.463.499 27.463.499 22.192.868 22.192.868 1.747.767 1.747.767 3.125.465 3.125.465 27.066.100 27.066.100 55.108.449 55.108.449 55.108.449 55.108.449 1.817.860 1.817.860 8.751 8.751 1.826.611 1.826.611 56.935.060 56.935.060 Maddi olmayan duran varlıklar (net) 43 424 424 60.602 60.602 77.547 77.547 3.634.185 3.634.185 3.772.334 3.772.334 129.488 129.488 109.555 109.555 3.719 3.719 242.762 242.762 4.015.520 4.015.520 4.015.520 4.015.520 107.952 107.952 6.502 6.502 114.454 114.454 4.129.974 4.129.974 Özel tükenmeye tabi varlıklar (net) 4.880 4.880 845.913 845.913 216 216 26.954 26.954 873.083 873.083 877.963 877.963 877.963 877.963 17.606 17.606 1.446 1.446 19.052 19.052 897.015 897.015 Diğer bağlı değerler 44 161.682 161.682 99.679 99.679 2.082 2.082 729.364 729.364 831.125 831.125 417.133 417.133 27.916 27.916 58 58 445.107 445.107 1.437.914 1.437.914 1.437.914 1.437.914 221.048 221.048 10.192 10.192 231.240 231.240 1.669.154 1.669.154 Bağlı değerler toplamı 45 752.569 752.569 4.152.437 4.152.437 1.617.106 1.617.106 27.868.426 27.868.426 33.637.969 33.637.969 23.879.815 23.879.815 1.885.238 1.885.238 3.183.143 3.183.143 28.948.196 28.948.196 63.338.734 63.338.734 938.412 938.412 62.400.322 62.400.322 5.031.850 5.031.850 54.126 54.126 5.085.976 5.085.976 67.486.298 67.486.298 Varlıklar toplamı 46 447.694 756.943 1.204.637 7.941.715 5.404.431 13.346.146 6.153.872 1.908.405 8.062.277 31.961.748 28.018.568 59.980.316 46.057.335 35.331.404 81.388.739 20.705.517 24.247.512 44.953.029 6.251.987 1.966.115 8.218.102 12.181.804 4.040.819 16.222.623 39.139.308 30.254.446 69.393.754 85.644.337 66.342.793 151.987.130 15.361.387 986.856 16.348.243 70.282.950 65.355.937 135.638.887 157.408.336 140.581.033 297.989.369 2.900.162 1.418.698 4.318.860 160.308.498 141.999.731 302.308.229 230.591.448 207.355.668 437.947.116 Not : 15.409.831 bin TL’si KİT’lerden ve bağlı ortaklıklardan alacaklar, 938.412 bin TL’si bağlı ortaklıklardaki sermaye hesabı olmak üzere toplam 16.348.243 bin TL tutarındaki aktif değerler, pasif hesaplar içinde yer alan KİT’lere borçlar, bağlı ortaklıklara borçlar ve ödenmiş sermaye hesaplarına mahsup edilmiştir.

SayıştayGenel Rapor • 2012 KİT’lerin 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek : 4) Kaynaklar Kod Tarım Sanayi Hizmetler KİT ara toplamı Kompanse KİT net toplamı Mali kuruluşlar KİT toplamıMadencilik İmalat Enerji Toplam Ulaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Toplam Bankalar Diğer mali kuruluşlar Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam 1-Yabancı kaynaklar: Mevduat: Tasarruf mevduatı 1 83.653.648 963.535 84.617.183 83.653.648 963.535 84.617.183 83.653.648 963.535 84.617.183 Diğer mevduat 2 108.828.114 5.494.908 114.323.022 10.000 10.000 108.838.114 5.494.908 114.333.022 108.838.114 5.494.908 114.333.022 Mevduat toplamı 3 192.481.762 6.458.443 198.940.205 10.000 10.000 192.491.762 6.458.443 198.950.205 192.491.762 6.458.443 198.950.205 Mali borçlar: Hazine kredisi 4 850.000 850.000 850.000 850.000 880.960 880.960 135 135 135 880.960 881.095 850.135 880.960 1.731.095 850.135 880.960 1.731.095 998.718 998.718 998.718 998.718 850.135 1.879.678 2.729.813 Hazine aracı.sağ.dış.kredi 5 428.301 1.654.262 2.082.563 428.301 1.654.262 2.082.563 285.804 1.225.677 1.511.481 285.804 1.225.677 1.511.481 714.105 2.879.939 3.594.044 714.105 2.879.939 3.594.044 715.690 715.690 715.690 715.690 714.105 3.595.629 4.309.734 Banka kredileri 6 150.000 150.000 556.085 556.085 1.064 776.706 777.770 557.149 776.706 1.333.855 12.084 83.700 95.784 12.084 83.700 95.784 719.233 860.406 1.579.639 719.233 860.406 1.579.639 13.534.821 7.643.472 21.178.293 956.131 555.000 1.511.131 14.490.952 8.198.472 22.689.424 15.210.185 9.058.878 24.269.063 Diğer krediler 7 223 646 869 966 224.150 225.116 966 224.150 225.116 7.678 7.678 7.678 7.678 8.867 224.796 233.663 8.867 224.796 233.663 104.575 104.575 104.575 104.575 8.867 329.371 338.238 Çıkarılmış menkul kıymet taksit ve faizleri 8 850.856 5.370.180 6.221.036 100.102 100.102 950.958 5.370.180 6.321.138 950.958 5.370.180 6.321.138 Diğer 9 58.593 158.209 216.802 58.593 158.209 216.802 363 674 1.037 363 674 1.037 58.956 158.883 217.839 58.956 158.883 217.839 11.624.524 50.440 11.674.964 54 54 11.624.578 50.440 11.675.018 11.683.534 209.323 11.892.857 Mali borçlar toplamı 10 150.223 646 150.869 1.464.678 158.209 1.622.887 430.331 2.655.118 3.085.449 1.895.009 2.813.327 4.708.336 285.804 1.225.677 1.511.481 7.678 880.960 888.638 12.582 84.374 96.956 306.064 2.191.011 2.497.075 2.351.296 5.004.984 7.356.280 2.351.296 5.004.984 7.356.280 26.010.201 14.883.075 40.893.276 1.056.287 555.000 1.611.287 27.066.488 15.438.075 42.504.563 29.417.784 20.443.059 49.860.843 Ticari borçlar: KİT’lere 11 1.669 1.669 14.590 14.590 370.108 370.108 17.455.325 3.152 17.458.477 17.840.023 3.152 17.843.175 35.542 35.542 388.870 388.870 46 46 424.458 424.458 18.266.150 3.152 18.269.302 14.465.821 2.032 14.467.853 3.800.329 1.120 3.801.449 11.659 11.659 11.659 11.659 3.800.329 12.779 3.813.108 Resmi dairelere 12 8 8 1.606 1.606 8.456 8.456 23.512 189.981 213.493 33.574 189.981 223.555 25.297 25.297 224.651 224.651 196 196 250.144 250.144 283.726 189.981 473.707 283.726 189.981 473.707 283.726 189.981 473.707 Bağlı ortaklıklara 13 41.920 41.920 3.668 3.668 28 394.494 394.522 45.616 394.494 440.110 45.616 394.494 440.110 45.616 46.412 92.028 348.082 348.082 348.082 348.082 İştiraklere 14 446 446 446 446 517 517 517 517 963 963 963 963 963 963 Yurt dışına 15 1 1 233.071 233.071 26.478 26.478 311 311 259.860 259.860 1.621.898 1.621.898 1.621.898 1.621.898 1.881.759 1.881.759 1.881.759 1.881.759 1.881.759 1.881.759 Diğer 16 49.300 89 49.389 338.310 338.310 1.132.361 90.941 1.223.302 2.759.548 726.901 3.486.449 4.230.219 817.842 5.048.061 929.228 12.020 941.248 545.092 147.507 692.599 14.347 298.598 312.945 1.488.667 458.125 1.946.792 5.768.186 1.276.056 7.044.242 5.768.186 1.276.056 7.044.242 5.233.669 798.440 6.032.109 221.631 831.829 1.053.460 5.455.300 1.630.269 7.085.569 11.223.486 2.906.325 14.129.811 Ticari borçlar toplamı 17 50.978 89 51.067 629.497 629.497 1.541.071 90.941 1.632.012 20.239.170 1.314.528 21.553.698 22.409.738 1.405.469 23.815.207 2.611.965 12.020 2.623.985 1.158.613 147.507 1.306.120 15.106 298.598 313.704 3.785.684 458.125 4.243.809 26.246.400 1.863.683 28.110.083 14.511.437 48.444 14.559.881 11.734.963 1.815.239 13.550.202 5.233.669 810.099 6.043.768 221.631 831.829 1.053.460 5.455.300 1.641.928 7.097.228 17.190.263 3.457.167 20.647.430 Diğer borçlar: KİT’lere 18 1 1 15.602 15.602 2.928 2.928 37.099 37.099 55.629 55.629 1.047 1.047 1.047 1.047 56.677 56.677 56.677 56.677 Resmi dairelere 19 14 14 4.676 4.676 1.510 475 1.985 41.907 41.907 48.093 475 48.568 5.770.256 5.770.256 26.222 26.222 160.202 754.000 914.202 5.956.680 754.000 6.710.680 6.004.787 754.475 6.759.262 6.004.787 754.475 6.759.262 1.741 1.405 3.146 498 498 2.239 1.405 3.644 6.007.026 755.880 6.762.906 Sosyal güvenlik kuruluşlarına 20 22.698 22.698 512 512 15.586 15.586 38.796 38.796 236 236 977 977 1.213 1.213 40.009 40.009 40.009 40.009 14.352 14.352 247 247 14.599 14.599 54.608 54.608 Bağlı ortaklıklara 21 6.735 6.735 894.030 894.030 900.765 900.765 31.758 31.758 31.758 31.758 932.523 932.523 793.273 793.273 139.250 139.250 4 4 4 4 139.254 139.254 İştiraklere 22 669 669 15.454 15.454 16.123 16.123 28 28 28 28 16.151 16.151 16.151 16.151 16.151 16.151 Yurt dışına 23 14.810 14.810 0 14.810 14.810 14.810 14.810 14.810 14.810 14.810 14.810 Diğer 24 2.075 2.075 123.970 123.970 69.147 3.275 72.422 1.351.495 93.501 1.444.996 1.544.612 96.776 1.641.388 1.853.695 1.853.695 72.255 334.537 406.792 8.651.336 8.651.336 10.577.286 334.537 10.911.823 12.123.973 431.313 12.555.286 12.123.973 431.313 12.555.286 91.201 14.050 105.251 101.403 192.262 293.665 192.604 206.312 398.916 12.316.577 637.625 12.954.202 Diğer borçlar toplamı 25 2.090 2.090 188.491 188.491 74.766 3.750 78.516 2.355.571 93.501 2.449.072 2.618.828 97.251 2.716.079 7.656.784 7.656.784 98.713 334.537 433.250 8.812.515 754.000 9.566.515 16.568.012 1.088.537 17.656.549 19.188.930 1.185.788 20.374.718 849.950 849.950 18.338.980 1.185.788 19.524.768 107.294 15.455 122.749 102.152 192.262 294.414 209.446 207.717 417.163 18.548.426 1.393.505 19.941.931 Diğer yabancı kaynaklar: İç sigorta fonları 26 31.917 31.917 45.830 45.830 801.950 801.950 879.697 879.697 813 199.753 200.566 880.530 880.530 75.701 75.701 813 1.155.984 1.156.797 813 2.035.681 2.036.494 813 2.035.681 2.036.494 813 2.035.681 2.036.494 Kıdem taz.karşılıkları 27 44.788 422.320 467.108 1.511 16.494 18.005 423.904 423.904 46.299 862.718 909.017 11.643 152.187 163.830 1.458 1.458 2.083 7.914 9.997 13.726 161.559 175.285 60.025 1.024.277 1.084.302 60.025 1.024.277 1.084.302 24.735 1.158.729 1.183.464 244 4.944 5.188 24.979 1.163.673 1.188.652 85.004 2.187.950 2.272.954 Dönem kârı.Haz.ödenecek kâr payı 28 1.985.216 1.985.216 67.836 67.836 2.053.052 2.053.052 745.923 745.923 48.134 48.134 794.057 794.057 2.847.109 2.847.109 2.847.109 2.847.109 143.799 143.799 143.799 143.799 2.990.908 2.990.908 Dönem kârı diğ.ort.öden.kâr payı 29 41.820 41.820 211.346 211.346 253.166 253.166 253.166 253.166 253.166 253.166 696.233 696.233 35.703 35.703 731.936 731.936 985.102 985.102 Dönem kârı öd.ver.ve yas.yük. 30 211.598 211.598 63 63 52.406 52.406 264.067 264.067 66.877 66.877 3.198 3.198 323 323 70.398 70.398 334.465 334.465 334.465 334.465 768.753 768.753 12.782 12.782 781.535 781.535 1.116.000 1.116.000 Ödenecek diğer vergiler 31 35.948 35.948 84.816 84.816 43.120 43.120 171.916 171.916 299.852 299.852 1.562.914 1.562.914 22.861 22.861 15.405 15.405 1.601.180 1.601.180 1.936.980 1.936.980 1.936.980 1.936.980 333.492 333.492 11.112 11.112 344.604 344.604 2.281.584 2.281.584 Diğer 32 26.993 26.993 124.025 120.169 244.194 200.169 74.388 274.557 1.419.929 3.125 1.423.054 1.744.123 197.682 1.941.805 1.054.871 675.065 1.729.936 339.783 339.783 78.640 75.022 153.662 1.473.294 750.087 2.223.381 3.244.410 947.769 4.192.179 3.244.410 947.769 4.192.179 2.897.711 2.748.099 5.645.810 367.654 8.452 376.106 3.265.365 2.756.551 6.021.916 6.509.775 3.704.320 10.214.095 Diğer yabancı kaynak toplamı 33 62.941 62.941 2.450.443 574.406 3.024.849 312.699 136.712 449.411 1.644.251 1.228.979 2.873.230 4.407.393 1.940.097 6.347.490 3.443.041 1.027.005 4.470.046 455.796 881.988 1.337.784 307.797 158.637 466.434 4.206.634 2.067.630 6.274.264 8.676.968 4.007.727 12.684.695 8.676.968 4.007.727 12.684.695 4.864.723 3.906.828 8.771.551 427.495 13.396 440.891 5.292.218 3.920.224 9.212.442 13.969.186 7.927.951 21.897.137 Negatif konsolidasyon şerefiyesi 34 Yabancı kaynaklar toplamı 35 266.232 735 266.967 3.268.431 574.406 3.842.837 3.393.214 389.612 3.782.826 24.669.323 5.292.126 29.961.449 31.330.968 6.256.144 37.587.112 13.997.594 2.264.702 16.262.296 1.720.800 2.244.992 3.965.792 9.148.000 1.295.609 10.443.609 24.866.394 5.805.303 30.671.697 56.463.594 12.062.182 68.525.776 15.361.387 48.444 15.409.831 41.102.207 12.013.738 53.115.945 228.697.649 26.073.900 254.771.549 1.817.565 1.592.487 3.410.052 230.515.214 27.666.387 258.181.601 271.617.421 39.680.125 311.297.546 Öz kaynaklar: Esas sermaye 36 1.300.000 1.300.000 10.420.000 10.420.000 4.922.997 4.922.997 16.973.940 16.973.940 32.316.937 32.316.937 36.917.236 36.917.236 2.980.582 2.980.582 10.791.330 10.791.330 50.689.148 50.689.148 84.306.085 84.306.085 938.412 938.412 83.367.673 83.367.673 15.660.000 15.660.000 489.450 489.450 16.149.450 16.149.450 99.517.123 99.517.123 Ödenmemiş sermaye (-) 37 (217.253) (217.253) (2.356.256) (2.356.256) (281.658) (281.658) (74.307) (74.307) (2.712.221) (2.712.221) (6.372.951) (6.372.951) (47.636) (47.636) (1.586.738) (1.586.738) (8.007.325) (8.007.325) (10.936.799) (10.936.799) (10.936.799) (10.936.799) (1.265.810) (1.265.810) -1.265.810 -1.265.810 (12.202.609) (12.202.609) Ödenmiş sermaye 38 1.082.747 1.082.747 8.063.744 8.063.744 4.641.339 4.641.339 16.899.633 16.899.633 29.604.716 29.604.716 30.544.285 30.544.285 2.932.946 2.932.946 9.204.592 9.204.592 42.681.823 42.681.823 73.369.286 73.369.286 938.412 938.412 72.430.874 72.430.874 14.394.190 14.394.190 489.450 489.450 14.883.640 14.883.640 87.314.514 87.314.514 Sermaye düzeltmesi olumlu farkları 39 18.334 18.334 5.962.196 5.962.196 5.980.530 5.980.530 59.174 59.174 454.504 454.504 8.498 8.498 522.176 522.176 6.502.706 6.502.706 6.502.706 6.502.706 3.197.010 3.197.010 14 14 3.197.024 3.197.024 9.699.730 9.699.730 Sermaye düzeltmesi olumsuz farkları (-) 40 (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) (1.536) Tahsis serm.olmayan kuruluş.fon veya k. 41 Sermaye yedekleri 42 906.153 906.153 17.136 17.136 1.415.869 1.415.869 2.339.158 2.339.158 31.022 31.022 437.201 437.201 468.223 468.223 2.807.381 2.807.381 2.807.381 2.807.381 5.032.446 5.032.446 (101) (101) 5.032.345 5.032.345 7.839.726 7.839.726 Kâr yedekleri 43 15.711 15.711 3.347.038 3.347.038 1.001.910 1.001.910 14.991.452 14.991.452 19.340.400 19.340.400 8.193.175 8.193.175 834.128 834.128 1.345.890 1.345.890 10.373.193 10.373.193 29.729.304 29.729.304 29.729.304 29.729.304 17.827.937 17.827.937 208.863 208.863 18.036.800 18.036.800 47.766.104 47.766.104 Geçmiş yıllar kârları 44 1.504.644 1.504.644 28.059 28.059 4.104.639 4.104.639 5.637.342 5.637.342 283.487 283.487 18.244 18.244 67.546 67.546 369.277 369.277 6.006.619 6.006.619 6.006.619 6.006.619 159.798 159.798 19.759 19.759 179.557 179.557 6.186.176 6.186.176 Geçmiş yıllar zararı (-) 45 (176.611) (176.611) (4.742.882) (4.742.882) (1.084.125) (1.084.125) (15.284.223) (15.284.223) (21.111.230) (21.111.230) (9.192.783) (9.192.783) (76.690) (76.690) (5.401.740) (5.401.740) (14.671.213) (14.671.213) (35.959.054) (35.959.054) (35.959.054) (35.959.054) (2.251.270) (2.251.270) (9.190) (9.190) (2.260.460) (2.260.460) (38.219.514) (38.219.514) Dönem kârının öz kay.kal. kısmı (+) 46/a 15.823 15.823 953.968 953.968 52.265 52.265 2.121.333 2.121.333 3.127.566 3.127.566 268.140 268.140 89.178 89.178 295.936 295.936 653.254 653.254 3.796.643 3.796.643 3.796.643 3.796.643 4.857.709 4.857.709 200.346 200.346 5.058.055 5.058.055 8.854.698 8.854.698 Dönem net zararı (-) 46/b (529.356) (529.356) (395.467) (395.467) (190.496) (190.496) (1.115.319) (1.115.319) (1.495.767) (1.495.767) (178.909) (178.909) (1.674.676) (1.674.676) (2.789.995) (2.789.995) (2.789.995) (2.789.995) (333) (333) (333) (333) (2.790.328) (2.790.328) Öz kaynak toplamı 47 937.670 937.670 9.503.309 9.503.309 4.279.451 4.279.451 30.018.867 30.018.867 43.801.627 43.801.627 28.690.733 28.690.733 4.252.310 4.252.310 5.779.014 5.779.014 38.722.057 38.722.057 83.461.354 83.461.354 938.412 938.412 82.522.942 82.522.942 43.217.820 43.217.820 908.808 908.808 44.126.628 44.126.628 126.649.570 126.649.570 Yaban. kaynak.sirayet eden zarar (-) 48 Azınlık payları 49 Azınlık paylarına sirayet eden zarar(-) 50 Kaynaklar toplamı 51 266.232 938.405 1.204.637 3.268.431 10.077.715 13.346.146 3.393.214 4.669.063 8.062.277 24.669.323 35.310.993 59.980.316 31.330.968 50.057.771 81.388.739 13.997.594 30.955.435 44.953.029 1.720.800 6.497.302 8.218.102 9.148.000 7.074.623 16.222.623 24.866.394 44.527.360 69.393.754 56.463.594 95.523.536 151.987.130 15.361.387 986.856 16.348.243 41.102.207 94.536.680 135.638.887 228.697.649 69.291.720 297.989.369 1.817.565 2.501.295 4.318.860 230.515.214 71.793.015 302.308.229 271.617.421 166.329.695 437.947.116 Not : 15.409.831 bin TL’si KİT’lerden ve bağlı ortaklıklardan alacaklar, 938.412 bin TL’si bağlı ortaklıklardaki sermaye hesabı olmak üzere toplam 16.348.243 bin TL tutarındaki aktif değerler, pasif hesaplar içinde yer alan KİT’lere borçlar, bağlı ortaklıklara borçlar ve ödenmiş sermaye hesaplarına mahsup edilmiştir.

SayıştayGenel Rapor • 2012 Diğer kuruluşların 2012 yılı varlıklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek:5) Varlıklar Kod Tarım Hizmetler Ara toplam Mali kuruluşlar Diğer kuruluşlar toplamıUlaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam Dönen Duran Toplam 1-Hazır ve paraya çevrilebilir değerler: Kasa ve bankalar: Kasa mevcudu 1 154 154 167 167 321 321 321 321 979.167 979.167 979.488 979.488 Bankalardaki nakit 2 27.322 27.322 400.111 400.111 809.398 809.398 1.209.509 1.209.509 1.236.831 1.236.831 4.665.995 4.665.995 5.902.826 5.902.826 Kanuni karşılıklar kasası 3 203 203 203 203 8.108.813 8.108.813 8.109.016 8.109.016 Diğer 4 51 51 50.126 50.126 50.177 50.177 50.177 50.177 25.301 25.301 75.478 75.478 Hazır değerler toplamı 5 27.525 27.525 400.316 400.316 859.691 859.691 1.260.007 1.260.007 1.287.532 1.287.532 13.779.276 13.779.276 15.066.808 15.066.808 Kasa ve bankalar toplamı 6 27.525 27.525 400.316 400.316 859.691 859.691 1.260.007 1.260.007 1.287.532 1.287.532 13.779.276 13.779.276 15.066.808 15.066.808 Menkul kıymetler: Hisse senetleri 7 10.750 10.750 10.750 10.750 Tahvil, senet ve bonolar 8 2.714.888 15.586.714 18.301.602 2.714.888 15.586.714 18.301.602 Diğer 9 4.767 4.767 4.767 4.767 118.043 36.920 154.963 122.810 36.920 159.730 Menkul kıymetler toplamı 10 4.767 4.767 4.767 4.767 2.832.931 15.634.384 18.467.315 2.837.698 15.634.384 18.472.082 Alacaklar: Bankaların verdiği krediler 11 19.237.772 48.863.899 68.101.671 19.237.772 48.863.899 68.101.671 Ticari alacaklar: KİT’lerden 12 96 96 14.395 2 14.397 14.395 2 14.397 14.491 2 14.493 14.491 2 14.493 Resmi daireler 13 226 226 1.464 264 1.728 236 236 1.464 500 1.964 1.690 500 2.190 32 32 1.722 500 2.222 Bağlı ortaklıklar 14 İştiraklerden 15 Yurt dışından 16 254 1 255 2.155 2.155 2.409 1 2.410 2.409 1 2.410 2.409 1 2.410 Diğer 17 11.329 11.329 171.846 391 172.237 4.759.370 21.526.067 26.285.437 4.931.216 21.526.458 26.457.674 4.942.545 21.526.458 26.469.003 903.630 89.645 993.275 5.846.175 21.616.103 27.462.278 Ticari alacaklar toplamı 18 11.651 11.651 173.564 656 174.220 4.775.920 21.526.305 26.302.225 4.949.484 21.526.961 26.476.445 4.961.135 21.526.961 26.488.096 903.662 89.645 993.307 5.864.797 21.616.606 27.481.403 Diğer alacaklar: Hazineden 19 KİT’lerden 20 53 53 53 53 53 53 53 53 Resmi daireler 21 57 1.411 1.468 108.596 108.596 108.653 1.411 110.064 108.653 1.411 110.064 1.205 1.205 109.858 1.411 111.269 Bağlı ortaklıklar 22 İştiraklerden 23 Yurt dışından 24 Diğer 25 7.815 7.815 19.970 19.970 342.636 13.978 356.614 362.606 13.978 376.584 370.421 13.978 384.399 29.068 129.881 158.949 399.489 143.859 543.348 Diğer alacaklar toplamı 26 7.815 7.815 20.027 1.411 21.438 451.285 13.978 465.263 471.312 15.389 486.701 479.127 15.389 494.516 30.273 129.881 160.154 509.400 145.270 654.670 Alacaklar toplamı 27 19.466 19.466 193.591 2.067 195.658 5.227.205 21.540.283 26.767.488 5.420.796 21.542.350 26.963.146 5.440.262 21.542.350 26.982.612 20.171.707 49.083.425 69.255.132 25.611.969 70.625.775 96.237.744 Stoklar : İlk madde malzeme 28 5.617 5.617 14.802 14.802 2.480 2.480 17.282 17.282 22.899 22.899 22.899 22.899 Yarı mamuller 29 1.035 1.035 1.035 1.035 1.035 1.035 Mamuller 30 7.489 7.489 278 278 488.931 488.931 489.209 489.209 496.698 496.698 496.698 496.698 Ticari mallar 31 58 58 1.031 1.031 4.437.272 4.437.272 4.438.303 4.438.303 4.438.361 4.438.361 4.438.361 4.438.361 Diğer 32 5 5 56.577 56.577 1.413 1.413 4.025 4.025 62.015 62.015 62.020 62.020 7.248 7.248 69.268 69.268 Stoklar toplamı 33 14.204 14.204 72.688 72.688 1.413 1.413 4.932.708 4.932.708 5.006.809 5.006.809 5.021.013 5.021.013 7.248 7.248 5.028.261 5.028.261 Diğer paraya çevrilebilir değerler 34 114 114 236.021 560.090 796.111 0 11.354.643 191.386 11.546.029 11.590.664 751.476 12.342.140 11.590.778 751.476 12.342.254 11.590.778 751.476 12.342.254 Kısa sürede para.çevrilebilir değerler 35 38.551 38.551 502.300 502.300 1.413 1.413 21.514.556 21.514.556 22.018.269 22.018.269 22.056.820 22.056.820 23.011.886 23.011.886 45.068.706 45.068.706 Paraya çevrilebilir ve hazır değerler 36 66.076 66.076 902.616 562.157 1.464.773 1.413 0 1.413 22.374.247 21.731.669 44.105.916 23.278.276 22.293.826 45.572.102 23.344.352 22.293.826 45.638.178 36.791.162 64.717.809 101.508.971 60.135.514 87.011.635 147.147.149 Bağlı değerler: İştirakler 37 102 102 11.376 11.376 1.932.599 1.932.599 1.943.975 1.943.975 1.944.077 1.944.077 398.063 398.063 2.342.140 2.342.140 Bağlı ortaklıklar 38 912.209 912.209 912.209 912.209 Maddi duran varlıklar: 39 Maddi duran varlıklar edinme değeri 40 54.314 54.314 781.324 781.324 14.566 14.566 388.176 388.176 1.184.066 1.184.066 1.238.380 1.238.380 1.995.185 1.995.185 3.233.565 3.233.565 Birikmiş amortismanlar (-) 41 30.881 30.881 385.107 385.107 9.802 9.802 77.300 77.300 472.209 472.209 503.090 503.090 860.617 860.617 1.363.707 1.363.707 Maddi duran varlıklar (net) 42 23.433 23.433 396.217 396.217 4.764 4.764 310.876 310.876 711.857 711.857 735.290 735.290 1.134.568 1.134.568 1.869.858 1.869.858 Maddi olmayan duran varlıklar (net) 43 930 930 682 682 1.612 1.612 1.612 1.612 81.747 81.747 83.359 83.359 Özel tükenmeye tabi varlıklar (net) Diğer bağlı değerler 44 83.870 83.870 83.870 83.870 83.870 83.870 83.870 83.870 Bağlı değerler toplamı 45 23.535 23.535 408.523 408.523 4.764 4.764 2.328.027 2.328.027 2.741.314 2.741.314 2.764.849 2.764.849 2.526.587 2.526.587 5.291.436 5.291.436 Varlıklar toplamı 46 66.076 23.535 89.611 902.616 970.680 1.873.296 1.413 4.764 6.177 22.374.247 24.059.696 46.433.943 23.278.276 25.035.140 48.313.416 23.344.352 25.058.675 48.403.027 36.791.162 67.244.396 104.035.558 60.135.514 92.303.071 152.438.585

SayıştayGenel Rapor • 2012 Diğer kuruluşların 2012 yılı kaynaklarının ayrıntısı (Bin TL) (Ek:6) Kaynaklar Kod Tarım Hizmetler Ara toplam Mali kuruluşlar Diğer kuruluşlar toplamıUlaştırma-haberleşme Ticaret Diğer hizmetler Hizmetler toplamı Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam Kısa süreli Uzun süreli Toplam 1-Yabancı kaynaklar: Mevduat: Tasarruf mevduatı 1 16.975.208 115.769 17.090.977 16.975.208 115.769 17.090.977 Diğer mevduat 2 48.505.951 1.645.362 50.151.313 48.505.951 1.645.362 50.151.313 Mevduat toplamı 3 65.481.159 1.761.131 67.242.290 65.481.159 1.761.131 67.242.290 Mali borçlar: Hazine kredisi 4 5.750 4.268 10.018 5.750 4.268 10.018 5.750 4.268 10.018 5.750 4.268 10.018 Hazine aracı.sağ.dış.kredi 5 72.616 72.616 72.616 72.616 Banka kredileri 6 4.169.504 4.668.036 8.837.540 4.169.504 4.668.036 8.837.540 Diğer krediler 7 156.150 48.726 204.876 156.150 48.726 204.876 Çıkarılmış menkul kıymet taksit ve faizleri 8 25.763 1.247.743 1.273.506 25.763 1.247.743 1.273.506 25.763 1.247.743 1.273.506 1.539.176 891.137 2.430.313 1.564.939 2.138.880 3.703.819 Diğer 9 300.595 300.595 300.595 300.595 300.595 300.595 8.502.583 187.045 8.689.628 8.803.178 187.045 8.990.223 Mali borçlar toplamı 10 332.108 1.252.011 1.584.119 332.108 1.252.011 1.584.119 332.108 1.252.011 1.584.119 14.367.413 5.867.560 20.234.973 14.699.521 7.119.571 21.819.092 Ticari borçlar: KİT’lere 11 502 502 37 37 37 37 539 539 539 539 Resmi dairelere 12 852 852 852 852 852 852 27.072 27.072 27.924 27.924 Bağlı ortaklıklara 13 İştiraklere 14 Yurt dışına 15 2.872 2.872 2.872 2.872 2.872 2.872 2.872 2.872 Diğer 16 4.734 4.734 29.867 29.867 1.072.877 1.072.877 9.363.135 13.879.294 23.242.429 10.465.879 13.879.294 24.345.173 10.470.613 13.879.294 24.349.907 2.522.512 96.680 2.619.192 12.993.125 13.975.974 26.969.099 Ticari borçlar toplamı 17 5.236 5.236 32.739 32.739 1.072.877 1.072.877 9.364.024 13.879.294 23.243.318 10.469.640 13.879.294 24.348.934 10.474.876 13.879.294 24.354.170 2.549.584 96.680 2.646.264 13.024.460 13.975.974 27.000.434 Diğer borçlar: KİT’lere 18 Resmi dairelere 19 353 353 8.992 8.992 9.345 9.345 9.345 9.345 15.763 15.763 25.108 25.108 Sosyal güvenlik kuruluşlarına 20 276 276 276 276 1.484 1.484 1.760 1.760 Bağlı ortaklıklara 21 İştiraklere 22 Yurt dışına 23 9 9 9 9 9 9 9 9 Diğer 24 950 950 1.744 1.744 15.353 15.353 38.171 38.171 39.915 15.353 55.268 40.865 15.353 56.218 14.688 14.688 55.553 15.353 70.906 Diğer borçlar toplamı 25 1.226 1.226 2.097 2.097 15.353 15.353 47.172 47.172 49.269 15.353 64.622 50.495 15.353 65.848 31.935 31.935 82.430 15.353 97.783 Diğer yabancı kaynaklar: İç sigorta fonları 26 2.330 2.330 40.068 40.068 15.912 15.912 55.980 55.980 58.310 58.310 58.310 58.310 Kıdem taz.karşılıkları 27 229.691 229.691 229.691 229.691 Dönem kârı.Haz.ödenecek kâr payı 28 Dönem kârı diğ.ort.öden.kâr payı 29 Dönem kârı öd.ver.ve yas.yük. 30 155.520 155.520 155.520 155.520 155.520 155.520 168.792 168.792 324.312 324.312 Ödenecek diğer vergiler 31 379 379 125.880 125.880 125.880 125.880 126.259 126.259 152.074 152.074 278.333 278.333 Diğer 32 1.379 1.379 7.126 15 7.141 284.123 29.704 313.827 291.249 29.719 320.968 292.628 29.719 322.347 1.411.385 1.411.385 292.628 1.441.104 1.733.732 Diğer yabancı kaynak toplamı 33 1.758 2.330 4.088 7.126 40.083 47.209 565.523 45.616 611.139 572.649 85.699 658.348 574.407 88.029 662.436 320.866 1.641.076 1.961.942 895.273 1.729.105 2.624.378 Negatif konsolidasyon şerefiyesi 34 Yabancı kaynaklar toplamı 35 8.220 2.330 10.550 41.962 40.083 82.045 1.072.877 15.353 1.088.230 10.308.827 15.176.921 25.485.748 11.423.666 15.232.357 26.656.023 11.431.886 15.234.687 26.666.573 82.750.957 9.366.447 92.117.404 94.182.843 24.601.134 118.783.977 Öz kaynaklar: Esas sermaye 36 1 1 182.000 182.000 182.000 182.000 182.001 182.001 2.500.000 2.500.000 2.682.001 2.682.001 Ödenmemiş sermaye (-) 37 Ödenmiş sermaye 38 1 1 182.000 182.000 182.000 182.000 182.001 182.001 2.500.000 2.500.000 2.682.001 2.682.001 Sermaye düzeltmesi olumlu farkları 39 11.275 11.275 11.275 11.275 11.275 11.275 Sermaye düzeltmesi olumsuz farkları (-) 40 Tahsis serm.olmayan kuruluş.fon veya k. 41 86.511 86.511 86.511 86.511 86.511 86.511 86.511 86.511 Sermaye yedekleri 42 33.222 33.222 1.621.629 1.621.629 1.621.629 1.621.629 1.654.851 1.654.851 2.282.270 2.282.270 3.937.121 3.937.121 Kâr yedekleri 43 31.921 31.921 1.429.801 1.429.801 1.429.801 1.429.801 1.461.722 1.461.722 5.675.804 5.675.804 7.137.526 7.137.526 Geçmiş yıllar kârları 44 15.902.827 15.902.827 15.902.827 15.902.827 15.902.827 15.902.827 15.902.827 15.902.827 Geçmiş yıllar zararı (-) 45 (26.050) (26.050) (26.050) (26.050) (26.050) (26.050) (26.050) (26.050) Dönem kârının öz kay.kal. kısmı (+) 46/a 2.642 2.642 179.450 179.450 3.363.278 3.363.278 3.542.728 3.542.728 3.545.370 3.545.370 1.460.080 1.460.080 5.005.450 5.005.450 Dönem net zararı (-) 46/b Öz kaynak toplamı 47 79.061 79.061 1.791.251 1.791.251 20.948.195 20.948.195 22.739.446 22.739.446 22.818.507 22.818.507 11.918.154 11.918.154 34.736.661 34.736.661 Yaban. kaynak.sirayet eden zarar (-) 48 1.066.700 15.353 1.082.053 1.066.700 15.353 1.082.053 1.066.700 15.353 1.082.053 1.066.700 15.353 1.082.053 Azınlık payları 49 Azınlık paylarına sirayet eden zarar(-) 50 Kaynaklar toplamı 51 8.220 81.391 89.611 41.962 1.831.334 1.873.296 6.177 6.177 10.308.827 36.125.116 46.433.943 10.356.966 37.956.450 48.313.416 10.365.186 38.037.841 48.403.027 82.750.957 21.284.601 104.035.558 93.116.143 59.322.442 152.438.585

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek:7/1) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kâr Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) I- Bir kuruluşun iştirak ettiği şirketler : 1-Gübretaş 83.500.000 83.500.000 100,0 119.412 0,1 119.412 100,0 179.078.000 Sümer Holding 2-Tümaş Türk Müh.Müşavirlik Müteah. AŞ 2.000.000 2.000.000 100,0 980.000 49,0 980.000 100,0 43.500 Sümer Holding 3-Beytaş Beydağı Kireç San.ve Tic.AŞ 450.000 450.000 100,0 54.547 12,1 54.547 100,0 Sümer Holding 4-Yerteks Testil San ve Tic.AŞ 25.000 25.000 100,0 2.500 10,0 2.500 100,0 Sümer Holding 5-Mannesman Boru End.TAŞ 28.350.000 28.350.000 100,0 383.218 1,4 383.218 100,0 30.051.000 406.000 105,9 Sümer Holding 6-Kömür İşletmeleri AŞ 1.600.000 1.600.000 100,0 768.000 48,0 768.000 100,0 5.078.000 TKİ 7-Yeni Çeltek Madencilik AŞ 55.000 55.000 100,0 8.800 16,0 8.800 100,0 8.477.000 TKİ 8-Çaysan Doğu Karadeniz Çay Entg.San AŞ 2.280.000 2.280.000 100,0 754.306 33,1 754.306 100,0 1.048.400 Çay-Kur 9-Pankobirlik (Raporda bilgi yok) 3.200 3.200 100,0 100 3,1 100 100,0 TŞFAŞ 10-Pancar Ekicileri Koop. (Raporda bilgi yok) 44.975.669 44.240.774 98,4 1.061 0,0 1.049 98,9 TŞFAŞ 11-Emlak Pazarlama İnş.Proje Yön.ve Tic. AŞ 65.000.000 65.000.000 100,0 31.850.000 49,0 31.850.000 100,0 56.663.000 TOKİ 12-GEDAŞ Gayrimenkul Değerlendirme AŞ 500.000 500.000 100,0 245.000 49,0 245.000 100,0 757.000 TOKİ 13-Boğaziçi Konut Hiz.Yön.İşl.Tic.AŞ 2.800.000 2.800.000 100,0 28.000 1,0 28.000 100,0 1.103.000 TOKİ 14-TOBAŞ Toplu K.-BŞ.Bel.İnş.Eml.Mim.Pr.AŞ 10.000.000 10.000.000 100,0 4.990.000 49,9 4.990.000 100,0 1.182.000 TOKİ 15-Vakıf İnş. Rest. Tic. AŞ 10.000.000 10.000.000 100,0 8.120.000 81,2 8.120.000 100,0 2.004.000 TOKİ 16-Arap Türk Bankası 240.000.000 240.000.000 100,0 37.032.000 15,4 37.032.000 100,0 58.700.000 TCZB 17-Axa Sigorta AŞ 455.555.000 455.555.000 100,0 89.516.558 19,7 89.516.558 100,0 529.748.000 TCZB 18-Bala-Can İşl. San ve Tic:AŞ 27.000.000 18.059.277 66,9 5.400.000 20,0 5.400.000 100,0 3.849.614 TİGEM 19-Kazova Vasfi Diren Tar.İşl.San.veTic.AŞ 7.081.464 6.644.974 93,8 1.769.188 25,0 1.332.698 75,3 180.353 TİGEM 20-Alidaş Alanya Liman İşl. AŞ 6.000.000 6.000.000 100,0 30.000 0,5 30.000 100,0 558.224 T.Halk Bankası 21-Birecik Barajı ve Hidroe.Sant.Tesis İşl. AŞ 35.260.000 35.260.000 100,0 10.578.125 30,0 10.578.125 100,0 682.000 37.843.000 357,7 EÜAŞ 22-TGT Enerji Üretim ve Ticaret AŞ 52.745.000 52.745.000 100,0 17.000 0,0 17.000 100,0 7.485.000 EÜAŞ 23-SOYTEK Elektrik Sant. Tesis İşl. ve Tic.AŞ 3.522.000 1.981.000 56,2 528.000 15,0 435.000 82,4 102.000 EÜAŞ 24-NURTEK Elektik Üretim AŞ 10.000.000 7.343.000 73,4 3.000.000 30,0 3.000.000 100,0 EÜAŞ 25-Maksan Malatya Makine San. AŞ 1.525.200 1.525.200 100,0 474.956 31,1 474.956 100,0 1.190.880 TKB 26-Tür-San Tarım Ürünleri ve Ticaret AŞ 5.000 5.000 100,0 892 17,8 892 100,0 TKB 27-Yozgat Otelcilik 96.000 96.000 100,0 3.600 3,8 3.600 100,0 19.245 TKB 28-ELTEM-TEK (Elektrik Tes.Müh.Hizm.ve Tic.AŞ) 1.000.000 1.000.000 100,0 470.000 47,0 470.000 100,0 900.000 TEİAŞ 29-EMTA MİTAŞ (Madeni İnşaat İşleri TAŞ) 85.000.000 85.000.000 100,0 56.000 0,1 56.000 100,0 20.500.000 TEİAŞ Sayfa toplamı 1.176.328.533 1.162.018.425 98,8 197.181.263 16,8 196.651.761 99,7 903.310.004 6.090.212 38.249.000 19,5 İştirakin sermayesi Kuruluşun sermaye 2012 dönem sonucu KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri Sayıştay

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek: 7/2) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kar Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) Devreden toplam 1.176.328.533 1.162.018.425 98,8 197.181.263 16,8 196.651.761 99,7 903.310.004 6.090.212 38.249.000 19,5 30 -Aktaş Elektrik Ticaret Anonim Şirketi 1.000.000 1.000.000 100,0 150.000 15,0 150.000 100,0 3.000.000 TETAŞ 31 -Eti Soda AŞ 128.300.000 116.500.000 90,8 33.371.149 26,0 33.371.149 100,0 Eti Maden 32 -Güneş Sigorta 150.000.000 150.000.000 100,0 54.524.000 36,3 53.911.000 98,9 19.985.770 Vakıfbank 33 -Vakıf Emeklilik AŞ () 26.500.000 26.500.000 100,0 14.283.500 53,9 14.283.500 100,0 29.622.080 13.475.000 94,3 Vakıfbank 34 -Vakıf Enerji ve Madencilik AŞ () 85.000.000 85.000.000 100,0 55.675.000 65,5 55.675.000 100,0 559.491 Vakıfbank 35 -Taksim Otelcilik AŞ () 97.150.000 97.150.000 100,0 49.547.000 51,0 45.673.000 92,2 5.243.892 Vakıfbank 36 -Vakıflar Finansal Kiralama AŞ () 60.000.000 60.000.000 100,0 35.702.000 59,5 35.702.000 100,0 5.402.000 2.935.609 8,2 Vakıfbank 37 -Vakıflar Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ () 30.241.000 30.241.000 100,0 20.966.000 69,3 19.215.000 91,6 7.871.231 Vakıfbank 38 -Vakıf Yatırım Menkul Değerler AŞ () 35.000.000 35.000.000 100,0 34.650.000 99,0 34.650.000 100,0 1.946.018 1.796.812 5,2 Vakıfbank 39 -Vakıf Finans Fac. Hizm.AŞ () 22.400.000 22.400.000 100,0 17.560.000 78,4 17.554.000 100,0 10.281.000 Vakıfbank 40 -Vakıf Menkul Kıymetler Yatırım Ort. AŞ 15.000.000 15.000.000 100,0 1.763.000 11,8 1.763.000 100,0 676.386 Vakıfbank 41 -Vakıf Gayrimenkul Değerleme AŞ () 7.000.000 7.000.000 100,0 3.800.000 54,3 3.800.000 100,0 1.847.467 883.423 23,2 Vakıfbank 42 -Vakıf Portföy Yönetimi AŞ () 3.000.000 3.000.000 100,0 3.000.000 100,0 3.000.000 100,0 2.135.087 Vakıfbank 43 -Güçbirliği Holding AŞ 30.000.000 30.000.000 100,0 21.000 0,1 21.000 100,0 3.705.858 17.646,9 Vakıfbank 44 -İzmir Enternasyonal Otelcilik AŞ 120.000 120.000 100,0 6.000 5,0 6.000 100,0 1.832.984 Vakıfbank 45 -Niğde Beton San.Tic.AŞ 27.000.000 27.000.000 100,0 503.355 1,9 503.355 100,0 3.449.281 İller Bankası 46 -T. Vakıflar Bankası TAO (**) 2.500.000.000 2.500.000.000 100,0 258.250 0,0 258.250 100,0 1.460.080.000 10.000 3,9 TCZB 47 -Milli Reasürans TAŞ 615.000.000 615.000.000 100,0 15.313.500 2,5 15.313.500 100,0 98.349.000 TCZB 48 -T. Sınai Kalkınma Bankası AŞ 1.100.000.000 1.100.000.000 100,0 92.152.000 8,4 93.386.000 101,3 307.264.000 21.781.447 23,3 Vakıfbank 49 -İzmir Banliyö Taş.Sis.Tic.AŞ(İZBAN) 75.000.000 63.750.000 85,0 37.500.000 50,0 31.875.000 85,0 17.250.000 TCDD 50 -Transbaş Trabzon Serb.Böl.İş.AŞ 1.650.000 1.650.000 100,0 76.494 4,6 76.494 100,0 TDİ 51 -Emek İnşaat İşl.AŞ 14.500.000 14.500.000 100,0 101.500 0,7 101.500 100,0 5.565.000 AOÇ 52 -Ankara Civarı Pancar Ek. Kop. 826.600 826.600 100,0 2 0,0 2 100,0 AOÇ 53 -Anten Teknik Hizm. ve Verici Tesis İşl. AŞ 17.680.000 17.680.000 100,0 1.768.000 10,0 1.768.000 100,0 TRT 54 -TMO-TOBB Tar.Ürün.Lis.Dep.San.ve Tic.AŞ 51.000.000 51.000.000 100,0 24.480.000 48,0 24.480.000 100,0 663.885 TMO Toplam (I) 6.269.696.133 6.232.336.025 99,4 694.353.013 11,1 683.188.511 98,4 2.842.649.525 49.775.263 82.837.149 12,1 () Özel Kanunu gereğince denetime tabi olan Vakıfbank'ın iştirak payı %50'nin üzerinde olmakla birlikte, Şirket denetime tabi değildir. (**) Özel Kanunu gereince denetlenmekle olup, T.C. Ziraat Bankası'nın iştirak payını göstermektedir. İştirakin sermayesi Kuruluşun sermaye 2012 dönem sonucu KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri Genel Rapor • 2012

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek:7/3) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kar Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) I I- Birden fazla kuruluşun iştirak
ettiği şirketler : 1-TC Merkez Bankası 25.000 25.000 100,0 5.076 20,3 5.076 100,0 4.346.373.000 1.000 19,7 TCZB,Halkbank 2-Roketsan AŞ 147.053.000 147.053.000 100,0 36.912.000 25,1 29.902.000 81,0 189.573.000 17.455.128 58,4 MKE,Vakıfbank 3-Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ort.AŞ 105.000.000 105.000.000 100,0 43.711.500 41,6 43.711.500 100,0 6.218.000 499.581 1,1 TOKİ,Vakıfbank 4-IMKB Takas ve Saklama Bankası AŞ 60.000.000 60.000.000 100,0 32.220.000 53,7 32.220.000 100,0 55.168.000 12.724.047 39,5 Vakıfbank,TCZB, Halkbank, TKB, Ziraat Yat. Menk.Değ. 5-Emeklilik Gözetim Merkezi 6.768.700 6.768.700 100,0 811.000 12,0 811.000 100,0 Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ, Halk Hayat ve Emeklilik AŞ 6-Tarım Sig. Havuz İşl.AŞ 3.003.000 3.003.000 100,0 125.125 4,2 125.125 100,0 743.049 Halk Sig.AŞ, Ziraat Sigorta AŞ 7-Bankalararası Kart Merkezi AŞ 14.000.000 14.000.000 100,0 6.528.135 46,6 6.528.135 100,0 1.144.000 TCZB,Halkbank,Vakıfbank 8-Kredi Kayıt Bürosu AŞ 7.425.000 7.425.000 100,0 2.700.000 36,4 2.700.000 100,0 29.648.000 6.063.000 224,6 TCZB,Halkbank,Vakıfbank 9-Mersin Serbest Bölge İşl. A.Ş. 5.402.160 5.402.160 100,0 1.296.518 24,0 1.296.518 100,0 5.173.445 929.257 71,7 T.Halk Bankası,TDİ 10-Kredi Garanti Fonu A.Ş. 240.000.000 240.000.000 100,0 12.631.578 5,3 12.631.578 100,0 3.674.688 TCZB,Halkbank,Vakıfbank 11-Kobi Girişim Sermaye Yatırım Ortaklığı AŞ 38.000.000 38.000.000 100,0 12.585.600 33,1 12.585.600 100,0 1.048.000 Halk Bankası, Halk Fin. Kiralama Toplam(II) 626.676.860 626.676.860 100,0 149.526.532 23,9 142.516.532 95,3 4.638.763.182 37.672.013 26,4 III- Tasfiye halinde olan ve faaliyet
göstermeyen şirketler: 1-T.H.Sümer Teks.İşl.AŞ (Süti) 7.500 7.500 100,0 3.000 40,0 3.000 100,0 Sümer Holding 2-T.H.Yifaş Yeşilyurt Teks. San.AŞ 5.700 5.700 100,0 239 4,2 239 100,0 Sümer Holding 3-T.H.Şıhsan Halı İplik AŞ 20 20 100,0 9 45,0 9 100,0 Sümer Holding 4-T.H.Güney Sanayi AŞ 26.396.461 26.396.461 100,0 63.588 0,2 63.588 100,0 Sümer Holding 5-T.H.Metaş İzmir Metalurji Fab.TAŞ 705.000 705.000 100,0 20.138 2,9 20.138 100,0 Sümer Holding 6-T.H.Et ve Balık Sanayi ve Tic.AŞ( Et-Paş) 500 500 100,0 125 25,0 125 100,0 EBK 7-T.H.Türk Suudi Yatırım Holding AŞ 5.800.000 5.800.000 100,0 2.301.875 39,7 2.301.875 100,0 TKB, Sümerholding 8-T.H. Teşebbüsü Destekleme Ajansı AŞ 30 30 100,0 6 20,0 6 100,0 TKB 9-T.H.ETİTAŞ (Elektrik İm.Tes.San.ve Tic.AŞ) 7.400.000 7.400.000 100,0 3.561.250 48,1 3.561.250 100,0 TEİAŞ 10-T.H. Türk Ticaret Bankası 120.000.000 109.249.236 91,0 328 0,0 328 100,0 248.487.000 TCZB 11-T.H.Azer-Tekel Sig.ve İçki Ür. Paz.Müş.Müess. 1.806.000 630.000 34,9 903.000 50,0 555.000 61,5 Gayrimenkul AŞ 12-T.H.JTİ Central Asia 89.310.000 89.310.000 100,0 17.826.000 20,0 17.826.000 100,0 Gayrimenkul AŞ 13-T.H.Türkiye Krom İşletmeleri AŞ 336.119 336.119 100,0 16.806 5,0 16.806 100,0 Eti Maden 14-T.H.Metek Metal Teknoloji ve Yatırım AŞ 5.903.549 5.903.549 100,0 1.180.710 20,0 1.180.710 100,0 Eti Maden 15-T.H.World Vakıf UBB Ltd. 893.100 893.100 100,0 732.342 82,0 732.342 100,0 Vakıfbank 16-T.H.Doğu Halk Holding AŞ 2.000.000 2.000.000 100,0 801.662 40,1 801.662 100,0 Doğusan Toplam (III ) 260.563.979 248.637.215 95,4 27.411.078 10,5 27.063.078 98,7 248.487.000 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakin sermayesi Kuruluşların toplam sermaye 2012 dönem sonucu Sayıştay

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek:7/4) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kar Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) IV-Yabancı sermayeli şirketler ile başka ülke kanunlarına göre faaliyet gösteren şirketler: 1-Türk Arap Gübre AŞ (Tagaş) 220.220 220.220 100,0 44.044 20,0 44.044 100,0 2.000 4,5 Sümer Holding 2-Security Papers Ltd (Pakistan) 7.485.000 7.485.000 100,0 749.000 10,0 749.000 100,0 Sümer Holding 3-EUROFIMA 5.044.260.000 4.172.896.000 82,7 2.018.000 0,0 1.669.000 82,7 TCDD 4-ICF(Intercontainer-İnterfrigo) 43.036.000 43.036.000 100,0 496.000 1,2 496.000 100,0 TCDD 5-Demiryolu Araç. San. Tic. AŞ (EUROTEM) 6.000.000 6.000.000 100,0 900.000 15,0 900.000 100,0 2.561.000 TCDD 6-BCC(Bureau Central de Compensation) 259.000 259.000 100,0 1.800 0,7 1.800 100,0 TCDD 7-Vostalpine Kardemir Dem. Sis.San. Tic.AŞ 17.595.000 17.595.000 100,0 2.639.000 15,0 2.639.000 100,0 2.692.000 TCDD 8-Kıbrıs Türk Tütün End.Ldt.Şti. 3.173.550 3.173.550 100,0 1.618.740 51,0 1.618.740 100,0 378.000 Gayrimenkul AŞ 9-Reytek Tütün San. ve Tic. AŞ 15.629.250 15.629.250 100,0 7.502.040 48,0 7.502.040 100,0 299.000 Gayrimenkul AŞ 10-Kıbrıs Türk Denizcilik Ldt.Şti 4.081.925 4.081.925 100,0 2.081.782 51,0 2.081.782 100,0 718.000 TDİ 11-Mercedes-Benz Türk AŞ 275.000.000 275.000.000 100,0 8.140.339 3,0 8.140.339 100,0 357.147.000 5.260.000 64,6 MKE 12-Ziraat Bank İnternationl AG 253.541.709 253.541.709 100,0 253.541.709 100,0 253.541.709 100,0 5.239.000 TCZB 13-Turkish Ziraat Bank Bosnia DD 71.958.749 71.958.749 100,0 48.931.949 68,0 48.931.949 100,0 802.000 TCZB 14-Ziraat Bank (Moskow) CJSC 39.531.893 39.531.893 100,0 39.496.314 99,9 39.496.314 100,0 4.156.000 TCZB 15-Kazakhstan Ziraat İnt. Bank 177.056.521 177.056.521 100,0 176.306.687 99,6 176.306.687 100,0 6.061.000 1.742.000 1,0 TCZB 16-Turkmen -Turkish Com. Bank 12.943.423 12.943.423 100,0 6.471.712 50,0 6.471.712 100,0 9.595.000 1.558.000 24,1 TCZB 17-Uzbekistan-Turkish Bank 23.238.160 23.238.160 100,0 11.614.432 50,0 11.614.432 100,0 3.399.000 TCZB 18-Borica Bankservice AD 13.267.193 13.267.193 100,0 3.440 0,0 3.440 100,0 10.302.000 1.000 29,1 TCZB 19-Halk Banka AD Skopje 102.726.000 102.726.000 100,0 101.472.000 98,8 101.472.000 100,0 1.201.000 T.Halk Bankası 20-Demirhalkbank Nederland NV 268.051.875 268.051.875 100,0 80.415.563 30,0 80.415.563 100,0 40.707.000 T.Halk Bankası 21-Uluslararası Garagum Ortaklar Bankası 9.316.000 9.316.000 100,0 177.000 1,9 177.000 100,0 4.727.000 T.Halk Bankası 22-Magyarorszagi Volksbank RT 298.255.000 298.255.000 100,0 1.948.000 0,7 1.948.000 100,0 144.253.000 T.Halk Bankası 23-Eurasiasat SAM 151.265.400 151.265.400 100,0 151.265.400 100,0 151.265.400 100,0 19.211.400 TÜRKSAT 24-Eutelsat Communication SA 535.670.000 535.670.000 100,0 2.142.680 0,4 2.142.680 100,0 TÜRKSAT Sayfa toplamı 7.373.561.868 6.502.197.868 88,2 899.977.631 12,2 899.628.631 100,0 466.125.400 147.323.000 8.563.000 1,0 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakin sermayesi Kuruluşun sermaye 2012 dönem sonucu Genel Rapor • 2012

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek:7/5) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kar Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) Devreden toplam 7.373.561.868 6.502.197.868 88,2 899.977.631 12,2 899.628.631 100,0 466.125.400 147.323.000 8.563.000 1,0 25-Pendrell Corporation (ICO Global Communication Ldt) 2.013.150.000 2.013.150.000 100,0 8.052.600 0,4 8.052.600 100,0 TÜRKSAT 26-TPIC(Turkish Petroleum İnternational Com.) 267.930.000 267.930.000 100,0 267.930.000 100,0 267.930.000 100,0 TPAO 27-TPOC(Turkish Petroleum Overseas Comp.) 17.862 17.862 100,0 17.862 100,0 17.862 100,0 160.169.000 170.563.000 954.893,1 TPAO 28-TPBTC(Turkish Petr.Baku Tiflis Ceyhan Ltd.) 17.862 17.862 100,0 17.862 100,0 17.862 100,0 103.294.000 97.067.000 543.427,4 TPAO 29-TPSCP(Turkish Pet.Sout Caucas Pipeline Ltd.) 89.310 89.310 100,0 89.310 100,0 89.310 100,0 6.370 6.826 7,6 TPAO 30-Kazaktürkmunay Ltd. Şti. 7.144.800 7.144.800 100,0 3.500.952 49,0 3.500.952 100,0 1.729.000 TPAO 31-Turkish Petroleum Badra Limited Company 17.862 17.862 100,0 17.862 100,0 17.862 100,0 TPAO 32-Turkish Petroleum Missan Limited Company 17.862 17.862 100,0 17.862 100,0 17.862 100,0 TPAO 33-BOTAŞ İnternational Limited (BIL) 893.100 893.100 100,0 893.100 100,0 210.895 23,6 24.019.888 BOTAŞ 34-Turusgaz 80.000 80.000 100,0 28.000 35,0 28.000 100,0 352.572 BOTAŞ 35-NIC Nabucco Gas Pipeline İnternational Co. 331.481.000 331.481.000 100,0 54.164.000 16,3 54.164.000 100,0 105.434.679 BOTAŞ 36-Kıbrıs Türk Kıyı Em.ve Gemi Kur.Ltd.Şti. 5.314.000 5.314.000 100,0 2.598.700 48,9 2.598.700 100,0 419.000 Kıyı Emn.Gen.Müd. 37-Etimine S.A 23.560.000 23.560.000 100,0 17.674.000 75,0 17.674.000 100,0 11.171.574 Eti Maden 38-Etiproducts 11.783.000 11.783.000 100,0 5.891.000 50,0 5.891.000 100,0 7.198.232 Eti Maden 39-Vakıfbank İnternational AG 106.042.500 106.042.500 100,0 95.438.250 90,0 95.438.250 100,0 18.243.889 Vakıfbank 40-Kıbrıs Vakıflar Bankası Ltd. 40.000.000 40.000.000 100,0 6.000.000 15,0 6.000.000 100,0 5.787.761 Vakıfbank 41-İstanbul Risk Sermayesi Öncü Girişimi (İVCİ) 366.213.000 112.236.000 30,6 22.884.000 6,2 7.011.000 30,6 5.396.308 TKB 42-Euronews SA 83.307.128 83.307.128 100,0 12.337.786 14,8 12.337.786 100,0 TRT Toplam (IV) 10.630.621.154 9.505.280.154 89,4 1.397.530.776 13,1 1.380.626.572 98,8 772.348.798 284.321.875 276.199.826 20,0 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakin sermayesi Kuruluşun sermaye 2012 dönem sonucu Sayıştay

Genel Rapor 2012 … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..… ..… … . Sayıştay (Ek:7/6) (TL) Dönem sonu Temettünün kuruluşa kuruluşun Sermayeye İştirakler düşen ödenmiş katılan Nominal Ödenmiş Ödeme Taahhüdü % Ödemesi % Kar Zarar temettü sermayesine kuruluşlar (A) (B) Oranı % (C) (C/A) (D) (D/C) (E) oranı (E/D) V

• % 50'den fazla kamu payı olan
  şirketler (*): 1- Emlak Konut GYO AŞ 2.500.000.000 2.500.000.000 100,0 1.875.000.000 75,0 1.874.831.360 100,0 488.913.000 149.986.000 8,0 TOKİ, İller Bankası, 2- Ziraat Portföy Yönetimi AŞ 1.500.000 1.500.000 100,0 1.123.500 74,9 1.123.500 100,0 703.000 TCZB, Ziraat Y.M .Değ.,Halk Y.M .Değ. 3- Ziraat Yatırım M enkul Değerler AŞ 36.000.000 36.000.000 100,0 27.000.000 75,0 27.000.000 100,0 7.255.000 7.655.000 28,4 TCZB, Ziraat Fin.Kiralama 4- Ziraat Finansal Kiralama AŞ 100.000.000 100.000.000 100,0 90.000.000 90,0 90.000.000 100,0 19.401.000 TCZB, Fintek Fin. Tek. 5- Ziraat Hayat ve Emeklilik AŞ 20.000.000 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 70.080.922 49.984.400 249,9 TCZB, Ziraat Fin.Kiralama, Ziraat Y.M .Değ., Bileşim Alt.Dağ.Kan.ve Öd.Sis., Fintek Fin.Tek.Hiz. 6- Ziraat Sigorta AŞ 20.000.000 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 45.352.071 27.991.575 140,0 TCZB, Ziraat Fin.Kiralama,Ziraat Y.M .Değ., Bileşim Alt.Dağ.Kan.ve Öd.Sis.,Fintek Fin.Tek.Hiz. 7- Fintek Finansal Teknoloji Hiz. AŞ 2.500.000 2.500.000 100,0 2.500.000 100,0 2.500.000 100,0 689.000 TCZB,T.Halk Bankası,Bileşim AŞ 8- Bileşim Alt.Dağ.Kan.ve Öd.Sis.AŞ 1.000.000 1.000.000 100,0 1.000.000 100,0 1.000.000 100,0 938.080 TCZB,T.Halk Bankası,Zirat Finansal Kir.AŞ 9- Halk Yatırım M enkul Değerler AŞ 46.000.000 46.000.000 100,0 45.972.000 99,9 45.972.000 100,0 10.514.000 8.995.000 19,6 T.Halk Bankası, Halk Sigorta AŞ,Halk Hayat ve Emeklilik AŞ, Bileşim Alt.Dağ.Kan.ve Öd.Sis., 10- Halk Gayrimenkul Yat.Ort.AŞ 662.500.000 662.500.000 100,0 477.000.000 72,0 477.000.000 100,0 12.005.000 8.008.000 1,7 T.Halk Bank., Halk Yatırım M enkul Değerler AŞ,Halk Sigorta AŞ,Halk Hayat ve Emeklilik AŞ.,Halk Finansal Kiralama A.Ş. 11- Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. 72.000.000 72.000.000 100,0 72.000.000 100,0 72.000.000 100,0 44.493.000 38.704.000 53,8 T.Halk Bank., Halk Sigorta A.Ş.,Halk Yatırım A.Ş.,Halk Finansal Kiralama A.Ş. 12- Halk Finansal Kiralama A.Ş. 93.950.000 93.950.000 100,0 93.950.000 100,0 93.950.000 100,0 21.897.000 20.986.000 22,3 T.Halk Bank., Halk Sigorta A.Ş.,Halk Yatırım A.Ş.,Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş.,Halk Portföy Yönetimi A.Ş. 13- Halk Portföy Yönetimi A.Ş. 5.000.000 5.000.000 100,0 5.000.000 100,0 5.000.000 100,0 517.000 T.Halk Bank., Halk Sigorta A.Ş.,Halk Yatırım A.Ş.,Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş.,Halk Finansal Kiralama A.Ş. 14- Halk Faktoring A.Ş. 20.000.000 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 20.000.000 100,0 333.000 T.Halk Bank., Halk Sigorta A.Ş.,Halk Yatırım A.Ş.,Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş.,Halk Finansal Kiralama A.Ş. 15- Temsan AŞ 135.000.000 135.000.000 100,0 1.460 0,0 1.460 100,0 36.862.324 TKB 16- Türkiye Petrolleri AO 3.000.000.000 1.411.170.743 47,0 319.911 0,0 319.911 100,0 Sümer Holding 17- Türkiye Kalkınma Bankası AŞ 160.000.000 160.000.000 100,0 300 0,0 300 100,0 43.600.000 Sümer Holding Toplam (V) 6.875.450.000 5.286.620.743 76,9 2.750.867.171 40,0 2.750.698.531 100,0 766.358.073 37.195.324 312.309.975 11,4 Genel toplam (I+II+III+IV+V) 24.663.008.126 21.899.550.997 88,8 5.019.688.570 20,4 4.984.093.224 99,3 9.268.606.578 371.292.462 709.018.963 14,2 KİT'ler ve Sayıştay'ın denetimine giren kuruluşların iştirakleri İştirakin sermayesi Kuruluşun sermaye 2012 dönem sonucu Genel Rapor • 2012

SayıştayGenel Rapor • 2012 Denetlenen kuruluşların 2012 yılına ilişkin başlıca bilgileri (Ek: 8/1) Kuruluşlar Sermaye Ödeme oranı % Kaynaklar Varlıklar (Bin TL) Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam personel Net satış hasılatı (*) (Bin TL) GSMH’ya katkı (Üretici fiyatlarıyla) (Bin TL) Tahakkuk eden vergiler
(Bin TL) Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler
(Bin TL) Dönem sonucu (Bin TL) (Bin TL) (Bin TL) Hazır değerler Alacaklar Sabit kıymetler Stoklar Diğer dönen varlıklar Diğer duran varlıklar Toplam Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider
(Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider
(Bin TL)Esas Ödenmiş Öz Yabancı Toplam Edinme değeri Birikmiş amortismanlar Kamu iktisadi teşebbüsleri: Tarım: Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) 1.300.000 1.082.747 83 937.670 266.967 1.204.637 13.951 73.262 739.523 160.673 358.819 6.036 173.719 1.204.637 168 10.139 893 40.915 2.521 115.833 3.582 166.887 384.420 256.622 2.118 236.144 15.823 Madencilik: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 200.000 200.000 100 1.169.017 754.910 1.923.927 110.270 397.479 1.396.796 529.997 201.644 0 347.735 1.923.927 271 16.036 1.193 58.013 2.299 104.616 3.763 178.665 1.487.463 1.104.149 155.026 118.776 779.077 T. Petrolleri A.O. ( TPAO ) 3.000.000 1.411.171 47 6.128.358 1.777.923 7.906.281 2.987.406 1.451.861 4.444.663 3.040.454 1.761.243 17.636 283.926 7.906.281 0 0 0 0 4.804 438.032 4.804 438.032 2.400.624 583.356 714.169 904.828 1.471.136 T.Kömür İşletmeleri Kurumu (Konsolide) (1) 1.000.000 800.000 80 1.818.914 1.204.275 3.023.189 20.896 1.789.407 673.310 366.418 237.045 58.433 610.516 3.023.189 240 13.667 1.832 89.391 5.179 304.413 7.251 407.471 3.182.801 2.081.795 453.233 76.396 860.016 TKİ Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi 258.000 206.500 80 412.141 304.564 716.705 3.241 300.794 183.881 130.144 80.183 838 277.912 716.705 36 1.558 371 18.115 1.716 103.478 2.123 123.151 1.420.840 768.516 187.156 14.367 326.320 TKİ Garp Linyitleri İşletmesi Müessesesi 333.000 266.500 80 290.595 211.702 502.297 12.987 42.166 305.697 162.334 116.531 968 186.282 502.297 26 1.420 396 17.850 1.798 105.346 2.220 124.616 566.656 487.566 73.402 41.253 82.810 TKİ Güney Ege Linyitleri İşletmesi Müessesesi 167.000 133.500 80 357.702 226.054 583.756 1.875 371.269 73.962 43.150 40.019 681 139.100 583.756 31 1.782 262 12.724 789 49.546 1.082 64.052 595.206 537.849 146.612 8.373 306.776 TKİ Seyitömer Linyitleri İşl.Mües. (1.1-30.9.2012) (2) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 271.166 207.595 52.901 7.668 102.001 T.Taş Kömürü Kurumu (Konsolide) (1) 6.220.000 5.652.573 91 387.020 105.729 492.749 14.949 63.152 642.792 360.763 77.543 4.724 50.352 492.749 209 7.249 1.621 78.006 10.491 551.774 12.321 637.029 305.200 192.720 28.074 37.161 (529.356) TTK Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi 535.000 514.930 96 41.874 6.259 48.133 0 8.731 49.188 28.988 5.297 703 13.202 48.133 13 661 143 6.666 783 43.331 939 50.658 25.148 13.796 2.558 4.227 (45.121) TTK Armutçuk Taşkömürü İşletme Müessesesi 620.000 606.410 98 38.372 10.871 49.243 298 731 59.172 35.027 13.614 392 10.063 49.243 9 270 127 5.916 1.318 69.865 1.454 76.051 37.274 22.532 4.953 3.655 (59.740) TTK Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi 1.935.000 1.934.380 100 127.889 26.014 153.903 37 23.185 226.030 133.071 20.332 676 16.714 153.903 19 856 320 14.962 3.711 191.924 4.050 207.742 94.117 37.145 8.138 10.763 (196.432) TTK Kozlu Taşkömürü İşletme Müessesesi 1.190.000 1.177.860 99 87.220 13.451 100.671 199 408 173.804 92.141 9.332 479 8.590 100.671 24 965 204 9.775 2.044 105.709 2.272 116.449 68.094 29.242 5.705 11.154 (107.489) TTK Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi 1.340.000 1.339.860 100 26.621 35.008 61.629 18 3.200 95.812 51.395 8.759 468 4.767 61.629 16 775 221 10.365 1.987 108.516 2.224 119.656 50.212 12.614 4.986 6.446 (117.824) İmalat: Acıpayam Selüloz San. ve Tic. A.Ş.(3) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Çay İşletmelerı Genel Müdürlüğü ( ÇAY-KUR ) 915.000 894.413 98 714.408 563.751 1.278.159 19.871 294.597 463.603 337.903 826.846 4.242 6.903 1.278.159 462 26.711 941 39.538 5.753 264.424 7.156 330.673 1.259.825 327.873 41.465 24.370 (64.828) DOĞUSAN Boru Sanayii ve Ticaret A.Ş. 20.000 20.000 100 22.202 1.727 23.929 92 389 42.573 25.231 1.952 28 4.126 23.929 0 0 0 0 21 1.196 21 1.196 1.530 583 131 0 (1.013) Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğü 725.000 643.653 89 173.091 160.674 333.765 6.062 63.776 189.722 55.001 126.335 2.038 833 333.765 105 6.915 248 9.896 758 34.416 1.111 51.227 531.123 49.575 1.204 11.306 (25.534) T.H. Karadeniz Bakır İşletmeleri AŞ 100.000 100.000 100 125.304 1.160 126.464 122.559 0 466 466 0 3.905 0 126.464 0 0 0 0 14 951 14 951 0 1.850 3.186 0 9.439 Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE) 600.000 420.276 70 755.130 805.529 1.560.659 507.031 96.560 4.782.478 4.316.998 394.871 0 96.717 1.560.659 263 15.404 2.206 101.228 3.137 182.329 5.606 298.961 818.288 527.891 49.485 54.529 138.808 T. Şeker Fabrikaları A.Ş. 2.117.997 2.117.997 100 2.239.980 1.701.701 3.941.681 346.041 403.603 2.024.050 1.405.766 2.533.385 39.357 1.011 3.941.681 256 15.188 1.846 88.245 9.974 600.347 12.076 703.780 2.686.066 722.277 134.855 26.542 (198.228) T.Demiryolu Makinaları San.A.Ş. (TÜDEMSAŞ) 80.000 80.000 100 6.811 105.407 112.218 17.564 12.074 60.025 38.395 39.811 20.479 660 112.218 64 4.009 219 10.488 1.004 62.706 1.287 77.203 142.042 58.651 476 238 (42.375) T.Lokomotif ve Motor San.A.Ş. (TÜLOMSAŞ) 150.000 150.000 100 162.191 44.375 206.566 3.580 54.118 88.308 45.023 81.183 23.273 1.127 206.566 85 5.142 276 12.880 1.113 68.346 1.474 86.368 193.328 97.256 1.062 7.577 (4.326) T.Vagon Sanayii A.Ş. (TÜVASAŞ) 80.000 80.000 100 41.871 359.066 400.937 2.272 173 131.195 75.201 311.001 20.719 10.778 400.937 74 4.553 266 13.004 743 46.062 1.083 63.619 219.642 72.215 113 8.523 (22.301) Türkiye Elektromekanik Sanayii (TEMSAN) 135.000 135.000 100 38.463 39.436 77.899 161 21.394 38.306 25.791 32.089 11.740 0 77.899 0 0 0 0 302 16.456 302 16.456 15.025 (5.460) 1.237 728 (36.862) Enerji: Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş. 1.000 1.000 100 107.265 559 107.824 61.330 193 76.804 30.856 0 352 1 107.824 1 59 2 98 0 0 3 157 0 (532) 605 0 2.843 Elektrik Üretim A.Ş. (Konsolide) (4) 5.600.000 5.600.000 100 21.094.480 3.594.635 24.689.115 8.087 10.248.289 27.485.379 15.187.447 875.644 518.201 740.962 24.689.115 336 20.283 3.280 142.735 8.274 625.664 11.890 788.682 10.405.430 1.953.436 1.547.339 337.322 573.440 Hamitabat Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.(HEAŞ) 50 50 100 196.816 280.105 476.921 85 312.854 451.894 380.883 24.946 68.025 0 476.921 2 141 33 1.460 199 12.895 234 14.496 1.747.559 43.946 10.590 1.886 26.601 Kemerköy Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.(KEAS) 50 50 100 488.597 75.978 564.575 272 289.771 932.357 741.916 27.113 45.922 11.056 564.575 4 291 99 4.305 283 20.905 386 25.501 333.512 67.252 27.965 4.185 49.691 Soma Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.(SEAŞ) 50 50 100 1.154.895 102.867 1.257.762 25 823.383 2.534.372 2.186.790 49.322 30.704 6.746 1.257.762 2 151 132 5.800 734 54.180 868 60.131 743.889 121.650 38.736 31.605 36.278 Yeniköy Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.(YEAŞ) 50 50 100 500.467 160.005 660.472 3.832 82.128 1.144.786 644.711 40.741 32.929 767 660.472 12 767 194 8.486 796 57.450 1.002 66.703 640.585 152.841 33.099 31.964 37.423 T. Elektrik Dağıtım A.Ş. (Konsolide) (4) 6.193.940 6.187.037 100 597.872 19.593.772 20.191.644 292.802 10.768.815 8.992.220 4.794.016 280.335 1.254.738 3.396.750 20.191.644 410 34.589 3.127 130.683 7.085 426.778 10.622 592.050 17.139.180 445.712 687.254 742.860 (34.543) Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. 123.069 123.069 100 159.329 793.265 952.594 9.147 471.466 118.864 3 9.986 10.386 332.748 952.594 31 2.039 215 9.712 558 31.647 804 43.398 1.471.939 282.203 41.303 98.861 18.842 Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. 27.581 27.581 100 128.816 1.029.308 1.158.124 24.235 711.030 176.854 1 17.747 8.211 220.048 1.158.124 42 2.541 369 18.807 665 37.232 1.076 58.580 514.730 9.607 39.292 63.614 39.627 Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. 336.023 336.023 100 419.683 1.551.748 1.971.431 61.881 1.241.367 118.300 97 65.085 30.851 454.044 1.971.431 28 1.550 437 20.238 1.029 67.834 1.494 89.622 4.598.167 1.021.366 164.569 119.119 144.003 Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. 26.871 26.871 100 0 7.546.694 7.546.694 73.145 2.072.879 28.820 5 14.405 950.270 378.880 3.518.394 43 1.662 506 23.318 789 50.125 1.338 75.105 1.453.130 (1.959.778) 104.304 109.115 (785.415) Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. 116.402 116.402 100 188.371 1.067.303 1.255.674 23.247 623.919 70.262 1 20.764 54.472 463.011 1.255.674 35 2.134 297 12.953 648 42.396 980 57.483 3.117.285 227.520 99.398 61.946 143.441 Göksu Elektrik Dağıtım AŞ (5) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 142 11 747 1 37 15 926 0 (1.531) 6.979 0 17.021 İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. 63.558 63.558 100 99.951 779.597 879.548 31.989 526.619 69.298 0 13.544 176 237.922 879.548 1 37 0 0 1.670 92.695 1.671 92.732 2.125.492 547.516 74.990 56.764 100.836 Menderes Elektrik Dağıtım AŞ (5) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 45 11 475 2 115 14 635 0 (6.727) 3.753 0 (153) Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. 293.909 293.909 100 321.887 1.749.505 2.071.392 51.971 1.200.863 167.873 40 84.558 33.905 532.262 2.071.392 61 3.840 580 25.212 945 54.326 1.586 83.378 3.378.778 308.917 136.853 113.459 170.318 Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. 25.726 25.724 100 0 1.632.013 1.632.013 31.865 878.778 70.752 1 9.988 105.478 226.344 1.323.204 20 1.081 202 9.501 328 20.454 550 31.036 479.657 (221.553) 695 64.704 (66.033) TEİAŞ- Türkiye Elektrik İletim A.Ş. 5.000.000 5.000.000 100 7.331.327 2.991.889 10.323.216 1.738.508 636.433 13.707.750 7.142.539 740.528 21.447 621.089 10.323.216 330 18.198 3.901 172.879 3.790 246.826 8.021 437.903 14.690.563 1.744.970 442.657 879.801 1.090.538 TETAŞ-Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. 179.000 111.596 62 887.923 3.780.594 4.668.517 465.918 4.090.618 3.714 2.390 6 109.646 1.005 4.668.517 49 2.987 143 6.696 20 1.100 212 10.783 15.455.688 1.129.436 108.897 1.655 859.122 Ticaret: Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. 700.000 700.000 100 706.354 967.883 1.674.237 29.838 736.474 1.021.211 184.621 12.410 58.504 421 1.674.237 0 0 0 0 422 33.058 422 33.058 1.761.365 144.946 50.489 34.488 57.304 Devlet Malzeme Ofisi( DMO ) 130.582 82.946 64 298.899 664.085 962.984 715.360 80.024 150.369 49.376 66.607 0 0 962.984 91 5.535 641 25.964 186 10.394 918 41.893 1.623.714 94.309 35.116 2.548 92.924 Toprak Mahsulleri Ofisi ( TMO ) 2.050.000 2.050.000 100 3.171.503 1.816.363 4.987.866 66.770 1.091.405 2.413.453 1.628.444 2.937.945 101.604 5.133 4.987.866 191 10.529 2.879 128.922 349 16.117 3.419 155.568 1.521.518 526.486 36.069 74.959 13.530 Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım AŞ 100.000 100.000 100 75.554 517.461 593.015 124.308 234.724 35.987 10.812 60.542 16.349 131.917 593.015 0 0 0 0 117 10.521 117 10.521 1.832.577 104.787 249.503 5.931 52.244 Ulaştırma - haberleşme: Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. ( BOTAŞ ) 1.830.000 1.830.000 100 6.135.465 11.592.327 17.727.792 1.268.307 10.407.890 7.284.670 4.059.774 1.950.640 818.034 58.025 17.727.792 0 0 0 0 2.812 241.741 2.812 241.741 36.456.218 (297.822) 1.205.312 458.698 (606.244) Devlet Hava Meydanları İşletmesi ( DHMİ ) 1.700.000 1.471.985 87 2.564.873 1.797.258 4.362.131 200.320 228.616 5.270.767 1.633.495 31.290 171.370 93.263 4.362.131 344 27.022 7.969 557.019 0 0 8.313 584.041 1.774.202 1.292.134 232.594 508.841 754.756 Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü 51.095 51.095 100 215.868 125.519 341.387 97.422 10.754 510.535 286.050 4.222 812 3.692 341.387 0 94 0 0 2.159 187.635 2.159 187.729 399.714 (50.665) 31.227 51.650 155.028 T. Denizcilik İşletmeleri 220.948 131.015 59 68.813 33.725 102.538 17.069 4.129 121.724 53.599 541 3.305 9.369 102.538 0 0 0 0 461 30.492 461 30.492 23.822 8.000 2.224 179 (12.015) T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi (Konsolide) (6) 31.100.000 25.113.668 81 16.711.895 2.247.356 18.959.251 247.421 2.093.911 17.893.786 5.077.222 1.094.419 1.604.826 1.102.112 18.959.253 1.179 66.707 15.840 780.878 14.193 892.643 31.212 1.740.228 2.127.401 1.093.732 12.479 2.321.078 (946.512) T.C. Posta Telgraf Teşkilatı (PTT) 1.050.000 981.329 93 1.381.721 286.618 1.668.339 165.559 37.853 1.759.305 423.913 34.474 74.246 20.815 1.668.339 1.079 61.586 26.934 1.063.129 749 44.285 28.762 1.169.000 1.809.770 1.382.241 296.329 127.213 171.445 TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş. 965.193 965.193 100 1.512.971 291.512 1.804.483 88.529 551.083 1.314.744 307.702 52.081 4.148 101.600 1.804.483 0 0 0 0 599 68.192 599 68.192 510.194 218.125 158.975 523.078 185.130

SayıştayGenel Rapor • 2012 Denetlenen kuruluşların 2012 yılına ilişkin başlıca bilgileri (Ek: 8/2) Kuruluşlar Sermaye (Bin TL) Ödeme oranı % Kaynaklar (Bin TL) Varlıklar (Bin TL) Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam personel Net satış hasılatı () (Bin TL) GSMH’ya katkı (Üretici fiyatlarıyla) (Bin TL) Tahakkuk eden vergiler
(Bin TL) Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler (Bin TL) Dönem
sonucu (Bin TL) Hazır değerler Alacaklar Sabit kıymetler Stoklar Diğer dönen varlıklar Diğer duran varlıklar Toplam Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider (Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider
(Bin TL) Ortalama sayı (Kişi) Yıllık gider
(Bin TL)Esas Ödenmiş Öz Yabancı Toplam Edinme değeri Birikmiş amortis- manlar Diğer hizmetler: Arıcak Turizm Tic. A.Ş. 1.250 1.250 100 8.374 1.902 10.276 0 676 16.184 6.635 0 24 27 10.276 0 0 0 0 0 0 0 0 0 (8) 82 0 (591) Bileşim Alternatif Dağ.Kanal. ve Öd.Sis.A.Ş. 1.000 1.000 100 12.670 15.112 27.782 5.441 15.750 7.519 5.176 276 905 3.067 27.782 0 0 0 0 387 20.302 387 20.302 91.932 27.557 5.212 2.117 1.615 Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. 2.500.000 2.500.000 100 4.024.986 10.074.782 14.099.768 1.144.813 7.620.620 2.397.372 3.013 2.718.488 220.350 1.138 14.099.768 0 0 0 0 200 19.552 200 19.552 1.050.780 459.206 26.117 11.851 488.913 FİNTEK-Finansal Teknoloji Hizmetleri A.Ş. 2.500 2.500 100 5.470 19.142 24.612 8.356 833 241 175 0 2.991 12.366 24.612 0 0 0 0 573 60.423 573 60.423 70.246 66.036 12.282 0 868 Halk Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı 477.000 477.000 100 502.132 176.956 679.088 6.416 19.003 620.162 15.382 31.766 16.779 344 679.088 0 0 0 0 17 1.982 17 1.982 24.945 23.615 2.094 909 12.005 Sümer Holding A.Ş. 2.799.080 2.626.764 94 33.481 69.180 102.661 17 4.867 113.151 36.803 7.718 1.306 12.405 102.661 20 1.416 110 5.759 78 4.412 208 11.587 5.989 4.271 2.164 71 (14.986) Gayrimenkul AŞ 5.000.000 3.585.578 72 1.160.052 79.381 1.239.433 9.788 1.075.492 47.190 16.654 82.424 643 40.550 1.239.433 40 3.103 243 11.076 324 17.134 607 31.313 49.542 (119.140) 3.165 0 (163.332) TÜBİTAK Marmara Teknokent A.Ş. 500 500 100 23.300 1.897 25.197 16.091 1.528 11.253 3.886 28 57 126 25.197 0 0 0 0 24 1.610 24 1.610 14.120 5.806 167 1.040 2.880 Vakıf İnşaat Restorasyon ve Tic. A.Ş. 10.000 10.000 100 8.549 5.257 13.806 7.921 794 162 45 0 4.859 115 13.806 0 0 0 0 18 976 18 976 11.942 2.622 3.482 0 2.004 Bankacılık: Eximbank - T. İhracat Kredi Bankası AŞ 2.000.000 2.000.000 100 3.658.404 11.807.826 15.466.230 819.112 13.771.698 40.502 20.700 113 531.164 458 15.142.347 0 0 0 0 408 42.622 408 42.622 0 470 3.223 12.112 221.191 İller Bankası AŞ 9.000.000 7.735.190 86 9.159.864 3.481.703 12.641.567 3.496.146 8.960.847 224.888 96.899 4.700 25.681 26.204 12.641.567 10 493 2.151 164.640 296 16.828 2.457 181.961 0 662.165 96.744 450.574 393.942 T. Halk Bankası AŞ 1.250.000 1.250.000 100 10.901.037 96.308.550 107.209.587 15.230.826 66.737.803 1.725.491 646.975 13.050 6.734.589 699.642 90.494.426 0 0 0 0 14.307 814.380 14.307 814.380 0 4.669.014 1.109.952 123.758 3.329.139 T.C.Ziraat Bankası A.Ş. 2.500.000 2.500.000 100 17.113.568 143.494.708 160.608.276 22.560.633 70.320.607 1.869.738 915.830 6.534 38.732.669 487.762 133.062.113 0 4 0 518 23.843 1.259.200 23.843 1.259.722 0 7.253.938 1.366.372 58.053 3.504.725 T.H. T. Emlak Bankası AŞ 750.000 749.000 100 1.153.682 1.039.377 2.193.059 198.236 687.055 953 681 0 0 59.753 945.316 0 0 0 0 58 3.446 58 3.446 0 32.082 12.719 0 31.360 T.Kalkınma Bankası AŞ (TKB) 160.000 160.000 100 576.898 2.258.709 2.835.607 261.536 2.356.138 131.460 77.359 48 61.134 41.665 2.774.622 0 0 700 46.397 0 0 700 46.397 0 136.916 14.035 154 43.630 Sigortacılık: Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. 72.000 72.000 100 138.788 245.503 384.291 155.231 12.290 3.948 1.713 0 211.032 3.503 384.291 0 0 0 0 134 8.666 134 8.666 0 69.918 15.052 1.704 58.644 Halk Sigorta AŞ 70.000 70.000 100 90.406 291.590 381.996 251.449 41.726 5.448 3.152 0 78.103 8.422 381.996 0 0 0 0 188 13.233 188 13.233 0 24.269 36.747 814 16.265 Ziraat Hayat ve Emeklilik A.Ş. 20.000 20.000 100 151.272 980.120 1.131.392 675.286 170.925 912 316 0 278.936 5.649 1.131.392 0 0 0 0 155 8.242 155 8.242 0 26.037 23.739 656 89.288 Ziraat Sigorta A.Ş. 20.000 20.000 100 66.791 169.488 236.279 148.049 38.335 882 415 0 26.236 4.712 217.799 0 0 0 0 110 8.545 110 8.545 0 58.977 20.531 360 58.582 Diğer mali kuruluşlar: Halk Faktoring AŞ 20.000 20.000 100 19.667 200 19.867 18.017 463 250 51 0 1.021 167 19.867 0 0 0 0 11 559 11 559 4 (174) 196 500 (333) Halk Finansal Kiralama AŞ 93.950 93.950 100 141.788 1.032.375 1.174.163 71.283 1.098.608 2.121 1.369 0 0 3.520 1.174.163 0 0 0 0 47 3.970 47 3.970 0 75.714 11.179 961 27.228 Halk Portföy Yönetimi AŞ 5.000 5.000 100 5.202 224 5.426 4.910 269 83 33 0 108 22 5.359 0 0 0 0 12 1.309 12 1.309 2.344 2.336 187 35 583 Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 46.000 46.000 100 62.267 155.147 217.414 149.978 51.327 2.489 1.532 0 10.765 4.387 217.414 0 0 0 0 104 8.313 104 8.313 174.881 17.472 2.743 1.135 12.513 Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ (01.01-26.03.2012) 5.000 5.000 100 6.080 469 6.549 6.409 132 1.063 1.056 0 0 0 6.548 0 0 0 0 7 52 7 52 0 (192) 11 0 52 TH Kalkınma Yatırım Menkul Değerler AŞ (7) 5.000 5.000 100 6.218 270 6.488 6.348 58 1.063 1.057 0 74 0 6.486 0 0 0 0 5 165 5 165 0 (179) 12 0 149 Ziraat Finansal Kiralama A.Ş. 100.000 100.000 100 155.442 507.269 662.711 21.278 618.025 1.132 777 0 4.339 17.911 661.908 0 0 0 0 52 4.933 52 4.933 0 46.522 13.103 371 19.401 Ziraat Portföy Yönetimi A.Ş. 1.500 1.500 100 9.080 264 9.344 557 175 270 209 0 8.386 94 9.273 0 0 0 0 15 1.306 15 1.306 2.255 1.534 338 0 811 Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 36.000 36.000 100 61.887 27.602 89.489 29.129 33.553 2.165 1.388 0 20.403 1.137 84.999 0 0 0 0 100 8.115 100 8.115 1.107.214 11.642 3.233 1.253 9.157 Diğer kuruluşlar: Tarım: Atatürk Orman Çiftliği ( AOÇ ) 1 1 100 79.061 10.550 89.611 27.525 19.466 54.314 30.881 14.204 4.881 102 89.611 81 3.176 0 0 282 12.596 363 15.772 51.600 (1.612) 3.703 831 3.248 Ticaret: Ekici Tütünleri Satış Piyasalarının Desteklenme İşleri 0 0 0 1.088.230 1.088.230 0 0 14.566 9.802 1.413 0 0 6.177 0 0 0 0 0 0 0 0 352 (2.066) 0 0 2.964 Ulaştırma - haberleşme: T.Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) 182.000 182.000 100 1.791.251 82.045 1.873.296 400.316 195.658 781.324 385.107 72.688 236.021 572.396 1.873.296 0 0 7.053 436.609 0 0 7.053 436.609 1.375.506 675.599 23.655 38.935 179.450 Diğer hizmetler: İstanbul Olimpiyat Oyunları Haz.ve Düz.Kurulu 0 0 328.056 12.909 340.965 5.369 72.215 309.254 62.171 0 16.298 0 340.965 0 0 0 0 22 2.218 22 2.218 744 (3.400) 0 0 28.997 Milli Piyango İdaresi ( MP ) 0 0 33.310 643.731 677.041 515.185 119.943 47.036 13.726 6.865 1.143 595 677.041 570 21.839 0 0 0 0 570 21.839 690.609 415.404 519.881 16.770 432.719 Şeker Kurumu 0 0 8.064 315 8.379 1.802 702 7.180 1.403 7 0 91 8.379 0 0 0 0 47 3.633 47 3.633 8.308 6.422 105 5.422 2.268 Toplu Konut İdaresi Başkanlığı 0 0 20.578.765 24.828.793 45.407.558 337.335 26.574.628 24.706 0 4.925.836 11.337.202 2.207.851 45.407.558 37 1.393 605 42.411 0 0 642 43.804 5.672.384 3.117.897 26.610 13.103 3.332.045 Bankacılık: T.Vakıflar Bankası A.O. 2.500.000 2.500.000 100 11.918.154 92.117.404 104.035.558 13.779.276 69.255.132 1.995.185 860.617 7.248 2.832.931 1.392.019 88.401.174 0 0 0 0 12.864 881.088 12.864 881.088 0 4.142.976 898.163 285.153 1.885.361 () Mali kuruluşların gelir kalemleri farklı olduğundan, satış hasılatları çizelgede gösterilmemiştir. (1) Madencilik sektöründeki müesseseleri dahil. (2) 30.09.2012 tarihinde tüzel kişiliği kaldırıldı. (3) 24.01.2012 tarihinde özelleştirildi. (4) Enerji sektöründeki şirketleri dahil. (5) 30.11.2012 tarihinde TEDAŞ’la birleştirildi. (6) İmalat sektöründeki şirketleri dahil. (7) 27.03.2012 tarihinde tasfiyeye girdi.