2013 - HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU.pdf
HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014
İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ .................................. 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ........................................................ 3 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................... 3 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ................................................................... 3 DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................... 5 TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ............................................................................................................... 6
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1
KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Mali Yapı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi
yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2013 yılı bütçesiyle
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna 54.728.860,00-TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu
tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin %0,013 üne tekabül etmektedir.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler
Tablosuna göre, Kurulun 2013 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir.
BÜTÇE GĠDERLERĠ VE ÖDENEKLER TABLOSU
Yılı Ġçinde
Alınan
Yapılan
Tenkisler Kalan
Yılı Ġçindeki
Ödemeler
Mahsup
Dönemi
Ġçindeki
Ödemeler
Toplam
Ödenek
Üstü
Harcamalar
54.728.860,00 7.827.281,85 46.901.578,15 46.940.383,42 - 46.940.383,42 38.805,27
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca personel giderleri (38.805,27 TL.si ödenek üstü
olmak üzere) 30.818.890,47 TL, Sermaye Giderleri 132.694,54 TL ve diğer cari harcamaları
15.988.798,41 TL olmak üzere, toplam 46.940.383,42 TL harcamada bulunulduğu
görülmüĢtür.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanun ile
belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir.
5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve
öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur” denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 2
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49
ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir.
Bu düzenlemelere göre, muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile
garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir
bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların
belirlenmesidir” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için, iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi”
esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu
idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından
sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak
hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay
içerisinde Resmi Gazete de yayımlanacağı belirtilmiĢtir.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun muhasebe hizmetleri, Adalet Bakanlığı
Merkez Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 3 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 4 etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetimin bu mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 08.12.2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu itibarla denetim, SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile bu cetvellere esas iĢ ve iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna yönelik olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim çalıĢmalarında ayrıca; Kurulun muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü Adalet Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğündeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve bunlara esas belgeler; harcama birimlerinde gerçekleĢen mali iĢ, iĢlem ve kararlara ait belgeler tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 5 DENETİM GÖRÜŞÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” da 08.12.2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2013 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler “Tespit ve Değerlendirmeler” bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 6 TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İç Denetim Biriminin Bulunmaması Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunda iç denetim biriminin henüz kurulmadığı görülmüĢtür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 55 inci maddesinde iç kontrolün tanımı, 56 ncı maddesinde iç kontrolün amacı, 57 nci maddesinde kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin “harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetim”den oluĢtuğu belirtilmiĢ, 63 üncü maddesinde de iç denetim “kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti” olarak açıklanmıĢtır. Kamu idarelerinin yıllık iç denetim programının üst yöneticinin önerileri de dikkate alınarak iç denetçiler tarafından hazırlanmasını ve üst yönetici tarafından onaylanmasını öngören 5018 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinde ve “Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 15 inci maddesinde iç denetçinin görevleri; “-Nesnel risk analizlerine dayanarak kamu idarelerinin yönetim ve kontrol yapılarını değerlendirmek, -Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması bakımından incelemeler yapmak ve önerilerde bulunmak, -Harcama sonrasında yasal uygunluk denetimi yapmak, -İdarenin harcamalarının, malî işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek, -Malî yönetim ve kontrol süreçlerinin sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak, -Denetim sonuçları çerçevesinde iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak ve bunları takip etmek, -Denetim sırasında veya denetim sonuçlarına göre soruşturma açılmasını gerektirecek bir duruma rastlandığında, ilgili idarenin en üst amirine bildirmek,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 7 -Kamu idaresince üretilen bilgilerin doğruluğunu denetlemek, -Üst yönetici tarafından gerekli görülen hallerde performans göstergelerini belirlemede yardımcı olmak, belirlenen performans göstergelerinin uygulanabilirliğini değerlendirmek, -Suç teşkil eden durumlara ilişkin tespitlerini üst yöneticiye bildirmek” olarak belirtilmiĢtir. Buna göre yukarıda belirtilen iç denetim faaliyetlerinin, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî iĢlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliĢtirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaĢımla ve genel kabul görmüĢ standartlara uygun olarak gerçekleĢtirilebilmesi için iç denetim biriminin kurulması gerekliliği açıktır. Kamu idaresi cevabında: Ġç Denetim Biriminin kurulması ile ilgili olarak çalıĢmalara baĢlanıldığı, öncelikle Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu bünyesinde faaliyetlerine baĢlamak üzere Genel Sekreterin teklifi BaĢkanlık Makamının onayı ile Ġç Denetim Bürosu kurulacağı, daha sonra iç denetim biriminde görev yapacak iç denetçi hâkimlerin atamasının yapılacağı ve iç denetçiler arasından iç denetim birimi yöneticisinin belirleneceği ve belirlenen iç denetçiler bilgi mahiyetinde Maliye Bakanlığı Ġç Denetim Koordinasyon Kuruluna bildirileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak: Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu bulgu konusunda gerekli süreçleri baĢlatacağını bildirmektedir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir. Öneri: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte düzenlenen iç denetime iliĢkin görevlerin tam olarak yerine getirilmesi için, kurum iç denetim biriminin kurulması sağlanmalı ve ilgili yasal düzenlemelerle iç denetçilere atfedilen görevler göz önünde bulundurulmak suretiyle, iç denetim birimi, kurum mali yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinleĢtirilmesine, kurum kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına, kurum üst yönetimine rehberlik edilmesi fonksiyonunun yerine getirilmesine ve iç denetim sonucu kurum iç kontrol sisteminde tespit edilen noksanlıkları iyileĢtirici önerilerde bulunulmasına katkı sağlamak üzere denetim planları hazırlaması ve denetim faaliyetlerinin bu doğrultuda yürütmesinin sağlanmasının uygun olacağı düĢünülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 8 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr