2013 - GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI.pdf
GELĠR ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2014
İÇİNDEKİLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ .................................. 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ........................................................ 3 SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................... 3 DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ................................................................... 3 DENETĠM GÖRÜġÜ ........................................................................................................................................... 5 TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ............................................................................................................... 6
KISALTMALAR ATĠK Amortismana Tabi Ġktisadi Kıymetler BĠT Belediye Ġktisadi TeĢebbüsü BKK Bakanlar Kurulu Kararı GĠB Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı KĠT Kamu Ġktisadi TeĢebbüsü KDV Katma Değer Vergisi TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi VEDOP Vergi Daireleri Otomasyon Projesi VUK Vergi Usul Kanunu YMM Yeminli Mali MüĢavir
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1
KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Mali Yapı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı
Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla
verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2013 Yılı Bütçesiyle Gelir Ġdaresi BaĢkanlığına
2.080.581.000,00-TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,51'ine
tekabül etmektedir.
BaĢkanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre BaĢkanlığın 2013 yılı bütçe
gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir.
BaĢkanlıkça sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre BaĢkanlığın 2013 yılı bütçe
gideri ve ödenek kullanımı ise aĢağıdaki gibi gerçekleĢmiĢtir.
ÖDEME EMĠRLERĠ ÖDEMELER
Yılı Ġçinde Alınan
Yapılan
Tenkisler Kalan
Yılı Ġçindeki
Ödemeler
Mahsup Dönemi
Ġçindeki Ödemeler TOPLAM
2,150,221,135.00 50,528,020.31 2,099,693,114.69 2,067,780,373.98 27,865,586.13 2,095,645,960.11
Bunun yanında Gelir Ġdaresi BaĢkanlığının temel görevi Maliye Bakanlığınca belirlenen Devlet
gelirleri politikasını uygulamaktır. Bu nedenle Merkezi Yönetim Bütçesi gelirlerine iliĢkin iĢlemlerin
önemli kısmı Gelir Ġdaresi BaĢkanlığınca gerçekleĢtirilmektedir. 2013 Yılı Bütçesiyle Gelir Ġdaresi
BaĢkanlığı faaliyetleri sonucunda elde edilmesi öngörülen gelirler toplamı 280.388.998.000,00-TL'dir.
KODLAR
AÇIKLAMA
2013 YILI
I II BÜTÇE GELĠRĠ
01
1 Gelir ve Kazanç Üzerinden Alınan Vergiler 97,527,212,000
2 Mülkiyet Üzerinden Alınan Vergiler 7,790,506,000
3 Dahilde Alınan Mal ve Hizmet Vergileri 155,263,326,000
5 Damga Vergisi 8,238,194,000
6 Harçlar 11,465,141,000
9 BaĢka Yerde Sınıflandırılmayan Vergiler 104,619,000
TOPLAM 280,388,998,000
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 2
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme
ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir.
5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak
ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve
yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz
kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin
belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna
gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49 ve 50
nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi
tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının
önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde
muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel
kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili
diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar,
kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve
yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile birlikte
muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası
standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine
sunulması gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 117 nci maddesinde kapsama dahil kamu
idarelerince düzenlenecek mali tablolar ile bu tabloların Ģekil ve türleri belirlenmiĢtir.
Aynı Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi” esasına
göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu idarelerinin yöneticilerinin
mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise
ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili
olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazetede yayınlanacağı belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 3 Gelir Ġdaresi BaĢkanlığının muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada ise vergi daireleri ve defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek; mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek; kaynakların etkili, ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 4 Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetimin bu mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtay’a gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu itibarla denetim, SayıĢtay'a sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ile bu cetvellere esas iĢ ve iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna yönelik olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim çalıĢmalarında ayrıca; Bakanlığın merkez ve taĢra muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve bunlara esas belgeler; harcama birimlerinde gerçekleĢen mali iĢ, iĢlem ve kararlara ait belgeler tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 5 DENETİM GÖRÜŞÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 8 Aralık 2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2013 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler “Tespit ve Değerlendirmeler” bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 6
TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1:
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29/2 nci maddesi uyarınca net alanı 150 m²ye kadar
olan konut teslimlerinden doğan KDV iadelerinde konut teslim Ģartı gerçekleĢmeden iade
yapılması
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29/2 nci maddesi uyarınca net alanı 150 m²ye kadar olan konut
teslimlerinden doğan KDV iadesi iĢlemlerinde bazı mükelleflere yapılan KDV iadelerinin, konut
tesliminin gerçekleĢtiğine dair herhangi bir belge bulunmaksızın yapıldığı tespit edilmiĢtir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Vergi Ġndirimi” baĢlıklı 29/2 nci maddesi gereği
net alanı 150m²ye kadar olan konut teslimlerinden doğan KDV iadesi iĢlemlerine iliĢkin
incelemelerde, bazı KDV iadelerinin konutların teslim Ģartı yerine getirilmeden; yani tapuya tescil
belgesi, yapı kullanma izin belgesi ya da konutun alıcısı tarafından fiilen kullanıldığına iliĢkin elektrik,
su faturası vb. bir belge olmadan yapıldığı görülmüĢtür.
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 10 uncu maddesi birinci fıkrasının (a) bendinde “mal teslimi ve
hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması”, (b) bendinde ise “malın tesliminden
veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde bu belgelerde
gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi” ile vergiyi
doğuran olayın meydana geldiği hüküm altına alınmıĢtır.
Aynı Kanunun 29/2 nci maddesine göre ise; Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen
teslim ve hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleĢtiği vergilendirme döneminde
indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aĢan vergi yılı içinde mahsuben, yılı
içinde mahsuben iade edilemeyenler ise izleyen yıl içinde talep edilmesi Ģartıyla nakden veya
mahsuben iade edilebilecektir. Bu hüküm uyarınca; 30.12.2007 tarih 2007/13033 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile net alanı 150 m2’ye kadar olan konut teslimleri %1 oranında KDV’ye tabi
tutulduğundan, söz konusu konutların inĢası için yapılan alımlar nedeniyle yüklenilen fakat
indirilemeyen KDV’nin nakden veya mahsuben iadesi mümkündür. Ancak vergiyi doğuran olayın
gerçekleĢmesi ve akabinde indirilemeyen KDV’nin iade edilebilmesi konutların teslim edilmesi Ģartına
bağlıdır. Dolayısıyla inĢaat devam ederken hatta baĢlamadan yapılan satıĢlarda konutun teslimi henüz
gerçekleĢmediği için iade koĢulları da gerçekleĢmemektedir. Teslim ise tasarruf hakkının alıcıya devri
anlamına gelmektedir. Gayrimenkul satıĢlarında tasarruf hakkını da içeren mülkiyetin devri esas
itibariyle gayrimenkulün tapuda alıcı adına tescil edilmesi ile gerçekleĢmekle birlikte, tescil
yapılmadan önce gayrimenkulün alıcının fiili kullanımına bırakılması halinde de teslim gerçekleĢmiĢ
olacaktır. Bu nedenle KDV iadesinin söz konusu olması için konutun, tapuda alıcı adına tescil
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 7 edilmesi ya da fiilen kullanımına bırakılması gerekmektedir. Konutun alıcının fiili kullanımına bırakılması durumunu tespit amacıyla inĢaatın tamamlandığını ve kullanılabilir durumda olduğunu gösteren yapı kullanım izin belgesinin ya da konuta iliĢkin alıcı adına düzenlenmiĢ elektrik, su, doğalgaz sözleĢme ya da faturası gibi belgelerin varlığı aranmalıdır ve GĠB uygulamalarında da bu belgeler aranmaktadır. ĠnĢaatı henüz bitmeden satılan konutlar için satıĢ faturalarının düzenlenmesi durumunda ise; konutların teslimi henüz yapılmadığından alınan bedel avans niteliğindedir. Böyle bir durumda da faturanın düzenlenmesiyle vergiyi doğuran olay gerçekleĢmesine karĢın KDV iadesi için gerekli olan teslim Ģartı gerçekleĢmediğinden, iade iĢleminin yapılmaması gerekmektedir. Ancak, Gelir Ġdaresi Birimlerinden Adana ZiyapaĢa, Bursa Nilüfer, Kayseri Erciyes ve Antalya Kurumlar Vergi Dairelerince, mükellef ve dönem bilgileri Rapor Gizli Ekinde yer alan KDV iadesi dosyalarında, (diğer mükelleflerden farklı olarak) konutların tesliminin gerçekleĢtiğine dair herhangi bir belge aranmaksızın KDV iadesi yapıldığı anlaĢılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında: Ġndirimli orana tabi konut teslimlerinden doğan KDV iadelerinin, tapu tescil belgeleri, yapı kullanma izin belgeleri veya konutların fiilen teslim alındığına dair alıcılar nezdinde düzenlenen teslim tutanakları dikkate alınmak suretiyle tutanaklarda yer alan teslim tarihlerinde gayrimenkullerin tasarruf hakkının alıcılara geçtiği kabul edilerek, ilgili dönemler itibariyle gerçekleĢtirilebildiği, E-VDO bilgisayar sisteminden, iade talebinde bulunan eleĢtiri konusu yapılan mükelleflerin tapu kayıtlarından gayrimenkul satıĢ kayıtları sorgulamalarından gerekli araĢtırmaların yapıldığı ve söz konusu indirimli orana tabi konut teslimlerinden kaynaklanan KDV iadelerinin mevzuata uygun olarak sağlıklı bir biçimde yapılabilmesi için taĢra birimlerinin gerekli hassasiyeti göstermeleri konusunda uyarılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Net alanı 150 m²'ye kadar olan konutlara iliĢkin KDV iadelerinde konut teslim belgelerine iliĢkin olarak ÖNERĠ bölümünde yer alan açıklamalarımızın dikkate alınmasının faydalı olacağı düĢünülmekte olup, konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir. Öneri: Net alanı 150m²’ye kadar olan konutlara iliĢkin iadelerde, iadenin yapılabilmesi konutların teslim Ģartına bağlıdır. Söz konusu Ģartın gerçekleĢip gerçekleĢmediği iade iĢlemlerinin yapılması sırasında gözetilmelidir. Ancak bu kontrolün yapılabilmesi, konut teslimlerinin hangi Ģartlar ve belgelerle yapıldığının objektif olarak ortaya konulması ile mümkündür. Konut teslimlerine iliĢkin KDV iadelerinde, teslimin yapıldığına iliĢkin belgelerin bazı mükelleflerden aranmasına karĢın, diğer mükelleflerden aranmayarak iade yapılması uygulamada belirsizliğe ve eĢitsizliğe neden
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 8 olabilmektedir. Mükelleflere eĢit Ģekilde yaklaĢılarak vergilendirmede adaletin sağlanması vergilendirmeye iliĢkin iĢlemlerin ve aranacak belgelerin önceden belirlenmesi ile gerçekleĢtirilebileceğinden; Ġdarenin cevabında yer alan ve teslimin yapıldığını gösteren belgelere ikincil mevzuatta yer verilerek, yapılacak tüm iadelerde ilgili belgelerin aranmasına dikkat edilmesinin faydalı olacağı düĢünülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 9 BULGU 2: KDV Kanunu'nun 29/2 maddesine göre gerçekleĢtirilen 150 m2ye kadar konut teslimlerinden KDV iadelerinde “arsa emsal bedeli” faturalarının kesilmemesi ya da olması gerekenden düĢük kesilmesi Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı birimlerinden 150 m2ye kadar konut satıĢlarından doğan KDV iadesi alan mükelleflerin, yüklenilen KDV listesinde yer alması gereken arsa emsal bedeli faturalarının kesilmediği ya da “arsa emsal bedeli”nden düĢük kesildiği, bunun sonucunda mükelleflerin vergi matrahlarının olması gerekenden düĢük gerçekleĢtiği ve bu durumun vergi dairelerince tespit edilemediği anlaĢılmıĢtır. KDV Kanununun 29/2 maddesi hükmüne göre, 150 m2ye kadar konut teslimleri için teslimin gerçekleĢtiği vergilendirme döneminde indirilemeyen vergi mükellefin Kanunda sayılan borçlarına istinaden mahsuben ödenmekte, yılı içinde mahsuben iade edilemeyen vergi de izleyen yıl içinde nakden veya mahsuben ödenebilmektedir. KDV iadesine konu iĢlerin arsa karĢılığı inĢaat iĢi olduğu hallerde uygulamaya iliĢkin açıklamalar 30 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ve 60 Seri No.lu KDV Sirkülerinde yer almaktadır. 30 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ve 60 Seri No.lu KDV Sirkülerine göre; Arsa karĢılığı inĢaat iĢlerinde iki ayrı teslim söz konusudur. Bunlardan birincisi, arsa sahibi tarafından müteahhide arsa teslimi; ikincisi ise müteahhit tarafından arsaya karĢılık olarak arsa sahibine bağımsız birim (konut veya iĢyeri) teslimidir. Arsa karĢılığı inĢaat iĢlerinde vergiyi doğuran olay, müteahhidin arsa karĢılığı konut, iĢyeri gibi bağımsız birimleri arsa sahibine teslimiyle gerçekleĢmektedir. Bu tarih itibariyle arsa açısından da vergiyi doğuran olay vuku bulmaktadır. TaĢınmazda teslim kural olarak tapuya tescil ile gerçekleĢmekle birlikte, tapuya tescilden önce bağımsız birimlerin alıcının tasarrufuna terk edilmesi durumunda da vergiyi doğuran olay gerçekleĢmektedir. Dolayısıyla, arsa sahibinin, arsa tesliminin ticari nitelikli olması durumunda arsa için, müteahhidin ise arsa sahibine teslim ettiği bağımsız birimler için, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarih itibariyle eĢ zamanlı olarak fatura düzenlemesi gerekmektedir. Buna göre;
Arsanın bir iktisadi iĢletmeye dahil olması veya arsa sahibinin arsa alım satımını mutad ve sürekli bir faaliyet olarak sürdürmesi halinde, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihte, müteahhide yapılan bu arsa teslimi nedeniyle düzenlenecek faturada arsa karĢılığı alınan bağımsız birimlerin emsal bedeli (arsa payı dahil) üzerinden genel oranda KDV hesaplanması gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 10 Gelir Ġdaresi Birimlerinde gerçekleĢtirilen incelemeler neticesinde; a) Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesince ödenen ve mükellef ve dönem bilgileri Rapor Gizli Ekinde yer alan KDV iade dosyasında; arsa sahipleri arsa alım satımını mutad ve sürekli bir faaliyet olarak sürdüren mükellefler olmasına rağmen arsa teslimi karĢılığında arsa emsal bedeli faturası kesilmediği tespit edilmiĢtir. b) Antalya Kurumlar Vergi Dairesince mükellef ve dönem bilgileri Rapor Gizli Ekinde yer alan KDV iade dosyasında ise; konutların emsal bedellerinin YMM raporunda hesaplandığı görülmektedir. Hesaplama 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 267. maddesi uyarınca üçüncü kiĢilere yapılan satıĢ bedellerinden bir metrekarelik kısma isabet eden emsal satıĢ bedeli dikkate alınarak hesaplanmıĢ ve arsa sahibine teslimi yapılan konutlara ait emsal bedeli 3.626.030,69-TL olarak belirlenmiĢtir. Bu durumda, arsa sahibinin bu tutar üzerinden fatura kesmesi ve bu faturada genel oranda KDV hesaplaması gerekmektedir. Ancak, KDV iade dosyasında yüklenilen KDV listesi incelendiğinde arsa sahibi tarafından kesilen arsa emsal bedeli faturası tutarının 334.932,55-TL olduğu tespit edilmiĢtir. Söz konusu arsa emsal bedeli faturalarının kesilmemesi ya da eksik kesilmesi neticesinde arsa sahibi tarafından hesaplanan ve ödenen KDV’ler olması gerekenden daha düĢük gerçekleĢmiĢtir. Ayrıca, arsa sahiplerinin 2012 yılı gelir vergisi matrahı olması gerekenden daha düĢük olarak gerçekleĢmiĢtir. KDV iade dosyaları Gelir Ġdaresi Birimlerince incelenmekte ve iadeler bu incelemelerin üzerine gerçekleĢtirilmektedir. Söz konusu iade dosyaları ilgili Vergi Daireleri ve Grup Müdürlüklerince incelenmiĢtir. Bu itibarla, bu birimlerce gerçekleĢtirilen incelemelerde arsa karĢılığı konut teslimi olması durumunda arsa sahibinin arsa emsal bedeli faturası kesip kesmemesi gerektiğinin ya da düĢük kesilen faturaların tespit edilmiĢ ve düzeltilmesi için gerekli iĢlemlerin yapılmıĢ olması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: Uygulamada arsa sahibince gerçekleĢtirilen arsa tesliminin ticari nitelikte olup olmadığının tespitinde tereddütlü durumların hasıl olabildiği, bu gibi durumlarda, arsanın bir iktisadi iĢletmeye dahil olup olmadığı veya arsa sahibinin arsa alım satımını mutad ve sürekli bir faaliyet olarak sürdürüp sürdürmediği hususunun yapılacak bir inceleme sonucuna göre tespit edilebildiği, bu nedenle konunun hazırlanacak denetim planlarında değerlendirilmek üzere ilgili birimlere aktarılacağı ifade edilmektedir. Ayrıca, raporda bahsi geçen iade iĢlemlerinden Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesi Müdürlüğünce gerçekleĢtirilen iade iĢleminde, kat karĢılığı arsa teslim eden arsa sahiplerinin vergi mükellefiyeti bulunmadığından arsa teslimi karĢılığında arsa emsal bedeli faturası aranmadığı, ancak arsa teslim edenlerin ticari olarak gayrimenkul alım satımlarına iliĢkin tespit çalıĢmalarına baĢlandığı
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 11
belirtilmekte, Antalya Kurumlar Vergi Dairesince de düĢük kesilen arsa emsal faturası hakkında arsa
sahibinin Üç Kapılar Vergi Dairesinde kayıtlı bulunması nedeniyle, anılan vergi dairesine gerekli
iĢlemin yapılması amacıyla bilgi verildiği ifade edilmektedir.
Sonuç olarak: Ġdare raporda bahsi geçen iade iĢlemlerinden Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesi
Müdürlüğünce gerçekleĢtirilen iade iĢleminde, kat karĢılığı arsa teslim eden arsa sahiplerinin vergi
mükellefiyeti bulunmadığından arsa teslimi karĢılığında arsa emsal bedeli faturası aranmadığı, ancak
arsa teslim edenlerin ticari olarak gayrimenkul alım satımlarına iliĢkin tespit çalıĢmalarına baĢlandığı
belirtilmekte, Antalya Kurumlar Vergi Dairesinde düĢük kesilen arsa emsal faturası hakkında arsa
sahibinin Üç Kapılar Vergi Dairesinde kayıtlı bulunması nedeniyle, anılan vergi dairesine gerekli
iĢlemin yapılması amacıyla bilgi verildiği ifade edilmektedir.
Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesi Müdürlüğünce gerçekleĢtirilen iade dosyasının denetimi
kapsamında, noterde düzenlenen kat karĢılığı inĢaat sözleĢmesinde kimlik bilgileri yer alan arsa
sahiplerinin vergi mükellefiyeti bulunup bulunmadığı ve vergi mükellefiyetleri varsa faaliyet alanları
incelenmiĢtir. Söz konusu mükellefiyet bilgileri Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'ndan alınan bilgilere
dayanmaktadır. Bu bilgilerin incelenmesi neticesinde, Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesi Müdürlüğünce
gerçekleĢtirilen iade iĢleminde arsa sahipleri arasında yer alan ARSA SAHĠBĠ-1 ve ARSA SAHĠB-
2'nin ZiyapaĢa Vergi Dairesi mükellefleri olduğu ve faaliyet alanlarının """ 681001 - Kendine ait
gayrimenkulün alınıp satılması (Kendine ait binalar, devre mülkler, araziler, müstakil evler vb.)"
olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, söz konusu mükelleflerin arsa alım satımını mutad bir faaliyet
olarak sürdürdükleri anlaĢılmaktadır.
Arsa karĢılığı inĢaat iĢlerinde arsa emsal bedeli faturalarına iliĢkin eksikliklerin tespiti
amacıyla ÖNERĠ bölümünde yer alan açıklamaların dikkate alınmasının faydalı olacağı düĢünülmekte
olup, konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir.
Öneri:
ĠnĢaat iĢlerinin önemli bir kısmı arsa karĢılığı inĢaat iĢi olarak gerçekleĢtirilmektedir. Arsa
karĢılığı inĢaat iĢlerinde iki ayrı teslim söz konusu olduğundan arsanın bir iktisadi iĢletmeye dahil
olması veya arsa sahibinin arsa alım satımını mutad ve sürekli bir faaliyet olarak sürdürmesi halinde,
vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihte, müteahhide yapılan bu arsa teslimi nedeniyle
düzenlenecek faturada arsa karĢılığı alınan bağımsız birimlerin emsal bedeli (arsa payı dahil)
üzerinden genel oranda KDV hesaplanması gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 12
Denetimimiz kapsamında örnek seçilen arsa karĢılığı inĢaat iĢlerinden doğan KDV iade
iĢlemlerinde iade dosyaları, noterlerde düzenlenen kat karĢılığı inĢaat sözleĢmelerinde kimlik bilgileri
yer alan arsa sahiplerinin vergi mükellefiyeti bulunup bulunmadığı ve vergi mükellefiyetleri varsa
faaliyet alanları Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'ndan alınmak suretiyle incelenmiĢtir.
Söz konusu bilgilerin incelenmesi neticesinde, Adana ZiyapaĢa Vergi Dairesi Müdürlüğünce
gerçekleĢtirilen iade iĢleminde arsa sahipleri arasında yer alan ARSA SAHĠBĠ-1 ve ARSA SAHĠBĠ-2
'nin ZiyapaĢa Vergi Dairesi mükellefi olduğu ve faaliyet alanlarının "681001 - Kendine ait
gayrimenkulün alınıp satılması (Kendine ait binalar, devre mülkler, araziler, müstakil evler vb.)"
olduğu, Antalya Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğünce gerçekleĢtirilen iade iĢleminde ARSA
SAHĠBĠ-3'ün Üçkapılar Vergi Dairesi mükellefi olduğu ve faaliyet alanının "412002 - İkamet amaçlı
binaların inşaatı (Müstakil konutlar, birden çok ailenin oturduğu binalar, gökdelenler vb.nin inşaatı)
(Ahşap binaların inşaatı hariç)" olduğu görülmüĢ ve bulgumuz bu bilgiler ıĢığında oluĢturulmuĢtur.
Dolayısıyla, bulgumuz vergi mükellefiyetleri ve mükelleflerin faaliyet alanlarına iliĢkin bilgilere
dayanmakta olup bu bilgiler Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'nda mevcuttur. Bu itibarla, arsa karĢılığı inĢaat
iĢlerinden doğan KDV iadesi iĢlemlerinde arsa sahiplerinin vergi mükellefiyeti olup olmadıklarının ve
faaliyet alanlarının Gelir Ġdaresi BaĢkanlığınca tespit edilmesi mümkün görünmektedir. Bu nedenle,
arsa karĢılığı inĢaat iĢlerine iliĢkin KDV iadeleri sırasında arsa sahiplerinin vergi mükellefiyeti olup
olmadığının, faaliyet alanlarının ve arsa emsal bedeli faturalarının tutarlarının doğruluğunun rutin bir
kontrol haline getirilmesinin faydalı olacağı düĢünülmektedir. Bu Ģekilde, ayrıca inceleme konusu
yapılmasına gerek olmaksızın arsa emsal bedeli faturalarına iliĢkin eksikliklerin tespit edebilebileceği
ve gelir kaybının önüne geçilebileceği düĢünülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 13 BULGU 3: Vergi daireleri adına baĢka saymanlıklar tarafından yapılan tahsilatların ilgili vergi dairelerince geç muhasebeleĢtirilmesi ve bunun sonucunda tahsilatların bütçe geliri olarak kaydının yapılmasında gecikmelerin ortaya çıkması Vergi daireleri adına baĢka saymanlıklar tarafından yapılan tahsilatların ilgili vergi dairelerince geç muhasebeleĢtirildiği ve bunun sonucunda tahsilatların emanet ve bütçe geliri olarak kaydının yapılmasında gecikmelerin ortaya çıktığı tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereği, genel bütçe kapsamındaki kamu idaresinin baĢka bir muhasebe birimince nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları, adına iĢlem yapılan muhasebe birimince 511 no.lu "Muhasebe Birimleri Arası ĠĢlemler" hesabında izlenmektedir. Yılı içinde muhasebeleĢtirilemeyen iĢlemler ise 519-Değer Hareketleri Sonuç Hesabında izlenmektedir. Gelir Ġdaresi BaĢkanlığından 05.02.2014 tarih ve 13911 sayılı resmi yazı ile alınan ve Kurum tarafından düzeltilerek 14.03.2014 tarihli tutanakla teslim edilen, vergi dairelerinin 2013 yılı 519 no.lu hesabı yevmiye kayıtlarının incelenmesi neticesinde, vergi daireleri adına yapılan bazı tahsilatların ilgili vergi dairelerince geç muhasebeleĢtirildiği, bu suretle tahsil edilen tutarların emanet alınması ve bütçe gelirine dönüĢmesinde gecikmelerin ortaya çıktığı görülmüĢtür. Genel bütçeli diğer saymanlıklar tarafından vergi daireleri adına önceki yıllarda tahsil edilen ve ilgili vergi dairelerince 2013 yılında 519 no.lu Değer Hareketleri Sonuç Hesabının borcuna kaydedilmek suretiyle muhasebeleĢtirilen tutarların toplam tutarı 31.102.691,66 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Bu tutarın, 13.120.428,30 TL’si vergi borçları karĢılığında bütçeye gelir kaydedilmek, 17.982.263,36 TL’si daha sonra ilgili hesaplara mahsup edilmek üzere emanet hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleĢtirilmiĢtir. Bu suretle önceki yıllarda tahsil edilmesine rağmen, ilgili yılda muhasebeleĢtirilemeyerek 2013 yılında emanete alınan ya da bütçe gelirine kaydedilen tahsilatların gerçekleĢtirildikleri yıllar aĢağıdaki tablolarda yer almaktadır. Söz konusu tablolar incelendiğinde 10-12 yıl önce tahsilatı yapılmıĢ olmakla birlikte muhasebe kayıtları 2013 yılında gerçekleĢtirilen bazı kayıtlarla karĢılaĢmak dahi mümkün olmaktadır. Vergi daireleri adına genel bütçeli diğer saymanlıklar tarafından önceki yıllarda tahsil edilen paraların muhasebeleĢtirilmesi iĢlemlerinin gecikmeksizin yapılması gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 14 Tahsilat Yılı 2013 Yılında Bütçe Geliri Kaydı Yapılan Tutar 2013 Yılında Emanet Kaydı Yapılan Tutar 2000 1.058,40 197,4 2001 5.285,08 1.499,57 2002 542,5 1.849,10 2003 12.366,81 7.229,45 2004 3.996,45 342,75 2005 7.667,22 15.848,37 2006 48.637,06 2.707,07 2007 9.538,49 5.546,61 2008 8.776,78 1.988,36 2009 70.247,41 3.242,96 2010 18.452,58 37.464,11 2011 123.457,38 316.264,53 2012 12.810.402,14 17.588.083,08 Toplam 13.120.428,30 17.982.263,36 Kamu idaresi cevabında: Bundan sonra benzer hatalara yer vermemek adına, vergi dairelerinin bu tür kayıtları zamanında ilgili hesaplara emanet ve bütçe geliri olarak kaydetmesi gerektiği hususunun genel bir yazı ile duyurulacağı ifade edilmektedir. Sonuç olarak: Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı bulgu konusu hatanın düzeltilmesine yönelik çalıĢma gerçekleĢtirileceğini ifade etmektedir. Bu itibarla, bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus bulunmamakla birlikte konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 15
BULGU 4:
Vergi dairelerince nakden veya mahsuben tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen
niteliği belli olmayan paraların bütçeye gelir kaydedilmesinde zamanaĢımı süresine uyulmaması
Vergi dairelerince nakden veya mahsuben tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen niteliği
belli olmayan paraların bütçeye gelir kaydedilmesinde zamanaĢımı sürelerine uyulmadığı tespit
edilmiĢtir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “33 Emanet yabancı kaynaklar” baĢlıklı 248 inci
maddesinde;
“(2) Muhasebe birimlerince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan
tutarların, çeĢitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine iliĢkin esaslar, kaydedilen
tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaĢımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak
iĢlemler Bakanlıkça belirlenir…” denmektedir.
Yönetmelik’te geçen “Bakanlık” Maliye Bakanlığını (Muhasebat Genel Müdürlüğü), ifade
etmektedir.
Konuya iliĢkin 16.08.2004 tarih ve B.07.0.MGM.0.45/470-02/015239 sayılı “Emanet Yabancı
Kaynaklar, Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler ve Özel Tahakkuklar Hesaplarının Ayrıntı Kodları ve
ZamanaĢımı Süreleri” konulu 2 No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genelgesinde, emanet yabancı
kaynaklar, ödenecek vergi ve yükümlülükler ve özel tahakkuklar hesaplarının ayrıntı kodlarına iliĢkin
iĢlemlerin ne Ģekilde yapılacağı ve zamanaĢımı süreleri açıklanmaktadır.
Genelgenin “IV- ZamanaĢımı Süresi ve BaĢlangıcı” baĢlıklı bölümünde muhasebe birimlerince
tahsil edilerek emanet hesabına kaydedilen paralar, zamanaĢımı bakımından genel olarak 10 yıllık, 5
yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zamanaĢımına tabi olanlar ile zamanaĢımına tabi olmayan emanetler olmak
üzere altı grupta toplanmıĢtır. Genelgede, sayılan emanetler kapsamına girmeyen emanetlerin bütçeye
gelir kaydedilmesine iliĢkin zamanaĢımı sürelerinin Bakanlıkça belirleneceği belirtilmektedir.
Ġlgili mevzuat incelendiğinde, vergi dairelerinde emanet hesaplarına kaydedilen niteliği belli
olmayan paraların emanet zamanaĢımı süreleri ile ilgili gerek Merkezi Yönetim Muhasebe
Yönetmeliğinde gerekse Muhasebat Genel Müdürlüğünce çıkarılan Genelgede açık bir hüküm yer
almadığı görülmektedir.
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı, vergi dairelerince nakden ya da mahsuben yapılan tahsilatların
zamanaĢımı süresi hususundaki tereddüdün giderilmesi amacıyla Muhasebat Genel Müdürlüğünden
görüĢ talep etmiĢtir. Muhasebat Genel Müdürlüğünün konuya iliĢkin 22.07.2009 tarih ve 9475 sayılı
cevabi yazısında, söz konusu emanetlerin emanete alındığı tarihten itibaren beĢ yıl içerisinde
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 16 ilgilisince iade ve mahsubunun talep edilmemesi halinde bütçeye gelir kaydedilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiĢtir. Vergi dairelerince nakden, mahsuben ya da bankalar aracığıyla tahsil edilen ve mükellefin vergi kimlik numarası, borç durumu gibi bilgilerinin eksik olması nedeniyle, ilgili hesaba kaydedilemeyen paralar niteliği belli olmayan emanetler hesabına (333.05.99 Diğer Niteliği Belli Olmayan Paralar) alınmaktadır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaĢılacağı üzere, bu paraların, emanete alındığı tarihten itibaren beĢ yıl içinde yapılan araĢtırmalara rağmen ilgilisine iade edilememesi veya mahsubunun yapılamaması durumunda bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Gelir Ġdaresi BaĢkanlığından alınan “Emanette Parası Olan Mükellefler Listesi” üzerinde yapılan inceleme neticesinde, vergi dairelerince niteliği belli olmayan emanetler hesabına alınan ve beĢ yıl geçmesine rağmen ilgilisine iade edilmeyen ya da mahsubu yapılmayan toplam 49.824.340,24 TL’nin bütçeye gelir kaydedilmesinde zamanaĢımı süresine uyulmadığı, söz konusu tahsilatların bütçe gelirine dönüĢmediği tespit edilmiĢtir. Gelir Kaydı Yapılmayan Tutarlar Emanete Alma Yılı Tutar 1999 82.575,14 2000 48.717,50 2001 128.590,46 2002 236.281,59 2003 339.838,34 2004 723.465,23 2005 532.005,90 2006 1.508.332,89 2007 24.296.559,83 2008 21.927.973,36 Toplam 49.824.340,24
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 17 Kamu idaresi cevabında: Otomasyonlu Vergi Daireleri ĠĢlem Yönergesinin "Süresinde Ġadesi Ġstenmeyen Paranın Ġrat Kaydedilmesi ile Ġlgili Yapılacak ĠĢlemler ve MuhasebeleĢtirilmesi" baĢlıklı 292 nci maddesinde konu ile ilgili açıklamalar yapıldığı, Vergi Daireleri ĠĢlem Yönergesinde konu ile ilgili yapılan açıklamalara göre bütçeye irat kaydedilmesi gerektiği, konunun 19.09.2013 tarih ve 89003-89013 sayılı Genel Yazı ile vergi dairelerine duyurulduğu ve konu hakkında tekrar açıklama ve uyarılar yapılarak bulguda yer verilen ve bütçe gelirine dönüĢmediği tespit edilen emanet hesabındaki tutarlar ile ilgili gerekli iĢlemlerin yerine getirilmesinin sağlanacağı ifade edilmektedir. Sonuç olarak: Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı bulgu konusu hatanın düzeltilmesine yönelik çalıĢma gerçekleĢtirileceğini ifade etmektedir. Bu itibarla, bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus bulunmamakla birlikte konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 18 BULGU 5: Vergi dairelerinin baĢka vergi dairesi adına yaptıkları tahsilatların adına tahsilat yapılan vergi dairelerince muhasebeleĢtirilmemesi, bu suretle yapılan tahsilatların bütçe gelirine dönüĢmemesi Vergi dairelerinin baĢka vergi dairesi adına yaptıkları tahsilatların adına tahsilat yapılan vergi dairelerince muhasebeleĢtirilmediği ve bu suretle yapılan tahsilatların bütçe gelirine dönüĢmediği tespit edilmiĢtir. Vergi dairelerinin birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilatlar muhasebe birimleri arası iĢlemler hesabında (511 no.lu hesap) izlenmektedir. Bu hesabın niteliği ve iĢleyiĢi Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 353-355’inci maddelerinde belirtilmektedir. Buna göre vergi dairelerinde; “BaĢka bir muhasebe biriminde kayıtlı olan vergi borçlarına karĢılık borçlulardan veya ilgililerden nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları, tahsilatı yapan genel bütçe kapsamındaki kamu idaresi muhasebe birimince bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Mükelleflerin vergi borçlarına karĢılık borçlulardan veya ilgililerden genel bütçe kapsamındaki kamu idaresinin baĢka bir muhasebe birimince nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları, adına iĢlem yapılan muhasebe birimince bir taraftan bu hesaba borç, 120-Gelirlerden alacaklar hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” Gelir Ġdaresi BaĢkanlığının 511 no.lu hesabının incelenmesi kapsamında, vergi dairelerince nakden veya muhaseben yapılan tahsilatların adına tahsilat yapılan vergi dairelerince karĢı muhasebe kaydının yapılıp yapılmadığı araĢtırılmıĢtır. Bu amaçla, BaĢkanlıktan 05.02.2014 tarih ve 13911 sayılı resmi yazı ile alınan ve BaĢkanlık tarafından düzeltilerek 14.03.2014 tarihli tutanakla teslim edilen 450 vergi dairesinin 511 no.lu hesap yevmiye kayıtları incelenmiĢtir. Vergi dairelerinin kendi aralarındaki iĢlemler üzerinde yapılan incelemede, bu hesaba yapılan alacak kayıtları, karĢı saymanlık kodu ve karĢı saymanlık yevmiye numarası üzerinden borç kayıtlarıyla karĢılaĢtırılmıĢtır. KarĢılaĢtırma sonucunda; bazı vergi dairelerince alacak kaydı olmasına rağmen, karĢı vergi dairesinde gerekli borç kaydına rastlanmamıĢtır. 450 vergi dairesinin yevmiye kayıtları üzerinde yapılan karĢılaĢtırma sonucunda, baĢka vergi dairesi tarafından adına tahsilat yapılan ancak kendi kayıtlarında 511 no.lu hesap borç kaydına rastlanmayan vergi daireleri aĢağıdaki listede yer almaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 19 Adına Tahsilat Yapılan VD Kodu Adına Tahsilat Yapılan VD Adı Adına Yapılan Tahsilat 1 001251 5OCAK V.D. 491.233,56 2 001252 YÜREĞĠR V.D. 55.590,70 3 001253 SEYHAN V.D. 193,33 4 001254 ZĠYAPAġA V.D. 221,02 5 001255 ÇUKUROVA V.D. 2.416,90 6 003202 ÇAY V.D. 136,41 7 003260 DĠNAR V.D. 2.132,25 8 003262 EMĠRDAĞ V.D. 27,50 9 004260 AĞRI V.D. 2.235,16 10 005260 AMASYA V.D. 39,39 11 006205 POLATLI V.D. 648,31 12 006207 ġEREFLĠKOÇHĠSAR V.D. 14,57 13 006211 ÇUBUK V.D. 38,50 14 006213 HAYMANA V.D. 232,88 15 006215 ELMADAĞ V.D. 54,00 16 006252 VERASET VE HARÇ V.D. 8.903,08 17 006257 ÇANKAYA V.D. 335,37 18 006258 KIZILBEY V.D. 186,03 19 006266 YEĞENBEY V.D. 3.882,48 20 006268 HĠTĠT V.D. 5.624,85 21 006270 M.KARAGÜZEL V.D. 53,10 22 006271 OSTĠM V.D. 528,31 23 006275 ETĠMESGUT V.D. 361,44 24 006277 CUMHURĠYET V.D. 1.911,47 25 006278 KEÇĠÖREN V.D. 38,97 26 007201 ALANYA V.D. 1.643,15 27 007203 MANAVGAT V.D. 597,81 28 007205 KEMER V.D. 154,75 29 007206 KUMLUCA V.D. 270,00 30 007253 MURATPAġA V.D. 645,16 31 007255 ANTALYA KURUMLAR 3.500,00
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 20
V.D.
32 008260 ARTVĠN V.D. 359,50
33 009261 SÖKE V.D. 1.261,12
34 009280 GÜZELHĠSAR V.D. 404,52
35 009281 DĠDĠM V.D. 45,45
36 010260 AYVALIK V.D. 72,00
37 010261 BANDIRMA V.D. 104,39
38 010269 DURSUNBEY V.D. 19,13
39 010280 KURTDERELĠ V.D. 49,50
40 011260 BĠLECĠK V.D. 1.124,49
41 011261 BOZÜYÜK V.D. 522,92
42 012260 BĠNGÖL V.D. 437,10
43 014260 BOLU V.D. 122,50
44 014262 GEREDE V.D. 1.600,00
45 015260 BURDUR V.D. 124,50
46 016203 KARACABEY V.D. 1.234,47
47 016207 ĠZNĠK V.D. 3.215,26
48 016252 YILDIRIM V.D. 19,90
49 016253 ÇEKĠRGE V.D. 893,70
50 016255 ULUDAĞ V.D. 930,21
51 016256 YEġĠL V.D. 2.363,40
52 016258 ERTUĞRULGAZĠ V.D. 20,00
53 016259 GÖKDERE V.D. 41,10
54 018260 ÇANKIRI V.D. 23,77
55 019261 SUNGURLU V.D. 135,00
56 020202 ÇINAR V.D. 137,22
57 020261 ACIPAYAM V.D. 412,06
58 020280 PAMUKKALE V.D. 813,67
59 021251 GÖKALP V.D. 772,57
60 021282 C.SITKI TARANCI V.D. 78.421,95
61 023280 HAZAR V.D. 471,25
62 024260 FEVZĠPAġA V.D. 133,75
63 026253 2 EYLÜL V.D. 57,75
64 026254 BATTALGAZĠ V.D. 4.849,93
65 027203 ĠSLAHĠYE V.D. 170,25
66 027255 KOZANLI V.D. 95,25
67 028260 GĠRESUN V.D. 122,50
68 030261 YÜKSEKOVA V.D. 223.207,06
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 21 69 031202 SAHĠL V.D. 82,62 70 031260 DÖRTYOL V.D. 36.433,85 71 031262 REYHANLI V.D. 750,00 72 033203 ANAMUR V.D. 456,16 73 033250 ĠSTĠKLAL V.D. 90,00 74 033255 TOROS V.D. 3.736,97 75 034205 ġĠLE V.D. 1.815,88 76 034230 BÜYÜK MÜK. VD. B V.D. 126,00 77 034231 BOĞAZĠÇĠ KUR. V.D. 3.113,39 78 034232 MARMARA KUR. V.D. 1.333,56 79 034233 ULAġTIRMA V.D. 4.542,33 80 034234 DAVUTPAġA V.D. 189,82 81 034237 KÜÇÜKKÖY V.D. 231,91 82 034239 MERTER V.D. 357.485,36 83 034240 MEVLANAKAPI V.D. 856,71 84 034242 SULTANBEYLĠ V.D. 1.000,00 85 034244 ANADOLUKURUMLAR V.D. 1.959,75 86 034245 TUZLA V.D. 27.041,49 87 034246 KOZYATAĞI V.D. 131.782,42 88 034247 MASLAK V.D. 839,00 89 034248 ZĠNCĠRLĠKUYU V.D. 2.448,81 90 034249 ĠKĠTELLĠ V.D. 270,00 91 034252 ÜMRANĠYE V.D. 1.541,99 92 034254 KASIMPAġA V.D. 17,08 93 034255 ERENKÖY V.D. 47.031,23 94 034256 HĠSAR V.D. 4.571,83 95 034259 GÜNGÖREN V.D. 800,00 96 034260 KOCASĠNAN V.D. 153.741,59 97 034262 KÜÇÜKYALI V.D. 17.081,92 98 034263 PENDĠK V.D. 5.708,68 99 034266 BEYOĞLU V.D. 805,90 100 034269 GAZĠOSMANPAġA V.D. 26,25 101 034270 GÖZTEPE V.D. 5.519,35 102 034271 HOCAPAġA V.D. 3.341,67 103 034272 KADIKÖY V.D. 7.729,70 104 034273 KOCAMUSTAFAPAġA 755,22
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 22
V.D.
105 034274 MECĠDĠYEKÖY V.D. 8.355,29
106 034276 ġĠġLĠ V.D. 46.450,94
107 034279 KAĞITHANE V.D. 143.237,14
108 034284 BAKIRKÖY V.D. 6.833,15
109 034285 KARTAL V.D. 3.862,56
110 034287 NAKĠL VASITA. V.D. 42.332,82
111 034288 SARIGAZĠ V.D. 145,81
112 034289 DIġ TĠCARET V.D. 7.498,42
113 034291 ATIġALANI V.D. 8.713,16
114 034292 YAKACIK V.D. 227,55
115 034293 YENĠ BOSNA V.D. 72,17
116 034294 AVCILAR V.D. 8.037,70
117 034296 KÜÇÜKÇEKMECE V.D. 116,50
118 034297 BEYLĠKDÜZÜ V.D. 8.331,40
119 035204 ÖDEMĠġ V.D. 882,76
120 035207 KEMALPAġA V.D. 1.020,50
121 035208 URLA V.D. 687,50
122 035212 ÇEġME V.D. 5,86
123 035251 9 EYLÜL V.D. 67,00
124 035254 BELKAHVE V.D. 900,25
125 035261 KADĠFEKALE V.D. 367,02
126 035262 TAġITLAR V.D. 6.944,47
127 035264 BORNOVA V.D. 4.013,20
128 035269 ÇĠĞLĠ V.D. 7.860,39
129 036260 KARS V.D. 509,22
130 037260 KASTAMONU V.D. 257,25
131 039260 KIRKLARELĠ V.D. 242,47
132 039261 LÜLEBURGAZ V.D. 167,63
133 041202 ULUÇINAR V.D. 3.034,55
134 041203 ĠLYASBEY V.D. 3.911,54
135 041204 GÖLCÜK V.D. 2.849,00
136 041206 KÖRFEZ V.D. 6.520,70
137 041207 DERĠNCE V.D. 275,31
138 041253 ALEMDAR V.D. 2.141,77
139 041290 ACISU V.D. 1.451,34
140 042202 EREĞLĠ V.D. 51,93
141 042208 ILGIN V.D. 150,00
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 23 142 042253 MERAM V.D. 11.832,56 143 043262 TAVġANLI V.D. 2.871,23 144 043263 EMET V.D. 143,25 145 043280 ÇĠNĠLĠ V.D. 321,93 146 044252 BEYDAĞI V.D. 209,26 147 045201 AKHĠSAR V.D. 857,79 148 045202 ALAġEHĠR V.D. 2.560,57 149 045203 DEMĠRCĠ V.D. 19,00 150 045208 SOMA V.D. 1.961,25 151 045209 TURGUTLU V.D. 96,00 152 045211 KULA V.D. 37,50 153 046201 ASLANBEY V.D. 889,14 154 046280 AKSU V.D. 1.188,89 155 047260 MARDĠN V.D. 2.459,97 156 048260 MUĞLA V.D. 186,50 157 048261 BODRUM V.D. 316,39 158 048263 KÖYCEĞĠZ V.D. 54,63 159 051262 BOR V.D. 83,70 160 052260 KÖPRÜBAġI V.D. 50,15 161 052261 FATSA V.D. 237,00 162 053201 KAÇKAR V.D. 24,37 163 053262 PAZAR V.D. 42,25 164 054201 AKYAZI V.D. 620,64 165 054251 GÜMRÜKÖNÜ V.D. 113,21 166 055290 ZAFER V.D. 122,50 167 058280 SĠTE V.D. 1.161,10 168 059260 NAMIK KEMAL V.D. 57,75 169 059262 ÇORLU V.D. 15.758,99 170 060263 TURHAL V.D. 124,50 171 061201 HIZIRBEY V.D. 1.201,26 172 061260 AKÇAABAT V.D. 123,34 173 063201 ġEHĠTLĠK V.D. 365,24 174 063262 BĠRECĠK V.D. 220,43 175 063280 TOPÇUMEYDANI V.D. 3.311,75 176 064262 EġME V.D. 84,40 177 065201 ERCĠġ V.D. 5.067,01 178 066262 SORGUN V.D. 37,50 179 066263 YERKÖY V.D. 11.091,50
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 24
180 067261
KARADENĠZ EREĞLĠ
V.D. 225,12
181 067264 DEVREK V.D. 3.596,88
182 068201 AKSARAY V.D. 1.188,70
183 070201 KARAMAN V.D. 257,25
184 073261 CĠZRE V.D. 477,00
185 073262 SĠLOPĠ V.D. 601,35
186 074260 BARTIN V.D. 511,92
187 076201 IĞDIR V.D. 654,50
188 077201 YALOVA V.D. 108,52
189 081261 AKÇAKOCA V.D. 5.992,79
TOPLAM 2.141.942,78
Yevmiye kayıtları üzerinden tespit edilen uyumsuzluklar Ankara’daki Veraset ve Harçlar,
Çankaya, Yeğenbey, Hitit ve Cumhuriyet vergi dairelerinde detaylı incelenmiĢ olup Ģu hususlar tespit
edilmiĢtir;
(i) Kayıtların bir kısmının ilgili vergi dairelerince karĢı kaydı yapılmamıĢ olup, gerekli
muhasebeleĢtirme iĢlemi tespitimiz üzerine ġubat 2014’te gerçekleĢtirilmiĢtir. Söz
konusu yevmiyelere iliĢkin bilgiler aĢağıdaki tabloda yer almaktadır.
VD
Kodu Vergi Dairesi
Yevmiye
Tarihi Yevmiye No Alacak
Adına
Tahsilat
Yapılan
VD Kodu
Adına Tahsilat
Yapılan Vergi
Dairesi
1 006260 ULUS V.D. 20131107 20131107045000010901 6.756,35 006252
VERASET VE
HARÇ V.D.
2
006266 YEĞENBEY V.D. 20131107 20131107045000151432 292,65 006252
VERASET VE
HARÇ V.D.
3
035252 YAMANLAR V.D. 20131210 20131210045000019159 310,32 006252
VERASET VE
HARÇ V.D.
4
037261 TOSYA V.D. 20131211 20131211045000009126 917,52 006252
VERASET VE
HARÇ V.D.
5
042254 ALAADDĠN V.D. 20131211 20131211045000061608 71,00 006252
VERASET VE
HARÇ V.D.
6 006254 MALTEPE V.D. 20130416 20130416045000005538 18,55 006257 ÇANKAYA V.D.
7
006261
YILDIRIMBEYAZIT
V.D. 20130408 20130408045000003182 15,00 006257 ÇANKAYA V.D.
8 034230 BÜYÜK MÜK. VD. B 20131128 20131128045000037324 444,19 006266 YEĞENBEY V.D.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 25
V.D.
9 034258 RIHTIM V.D. 20130226 20130226045000003876 135,00 006266 YEĞENBEY V.D.
10 007252 KALEKAPI V.D. 20130205 20130205045000001098 300,00 006268 HĠTĠT V.D.
11 034256 HĠSAR V.D. 20130327 20130327045000005594 5.324,85 006268 HĠTĠT V.D.
12
026255 TAġBAġI V.D. 20131227 20131227045000011166 1.879,20 006277
CUMHURĠYET
V.D.
13
006262 SEĞMENLER V.D. 20130624 20130624045000008402 32,27 006277
CUMHURĠYET
V.D.
TOPLAM 16.496,90
(ii) AĢağıdaki kayıtlarda ise, vergi daireleri tarafından baĢka vergi dairelerince adlarına
yapılan tahsilatların muhasebeleĢtirmesi iĢlemi yapılmakla birlikte, karĢı saymanlık
yevmiye numaraları hatalı girildiği tespit edilmiĢtir.
VD
Kodu VD Adı Yevmiye No Borç
KarĢı
Saym
Kodu
KarĢı Saym. Yevmiye
No
Olması Gereken KarĢı
Saym. Yevmiye No
006252 VERASET VE HARÇ V.D. 20130508045000016892 365,24 006205 19000101000020130508 20130508045000006597
006252 VERASET VE HARÇ V.D. 20130905045000037963 190,00 006268 19000101000020130905 20130905045000009752
006257 ÇANKAYA V.D. 20130528045000006844 301,82 006259 19000101000020130528 20130528045000005542
006266 YEĞENBEY V.D. 20130710045000090592 2.077,90 040261 19000101000020130710 20130710045000003741
006266 YEĞENBEY V.D. 20130720045000098203 1.225,39 067263 19000101000020130722 20130722045000006205
Kamu idaresi cevabında: AĢağıdaki açıklama yer almaktadır;
E-VDO otomasyon sistemini kullanan vergi dairelerince (bağlı vergi daireleri dahil) diğer E-
VDO sistemine dahil vergi dairesi adına yaptığı bütün tahsilatlar karĢı vergi dairesi mükellef
hesaplarına borç bilgileri biliniyorsa bütçe geliri olarak, borç bilgileri tespit edilememiĢ ise emaneten
tahsilat olarak kayıt edilmekte ve bu tahsilatlara ait bilgiler tahsilatı yapan vergi dairesinin gün sonu
tahsilat bordrosunda, baĢka muhasebe birimleri adına yapılan tahsilat olarak; adına tahsilat yapılan
vergi dairesinde ise baĢka muhasebe birimlerinden adımıza yapılan tahsilat olarak yer almaktadır.
Bu tahsilatlar tahsilat esnasında, adına tahsilat yapılan saymanlığın sistemine aktarıldığından
tahsilat yapan saymanlıkça henüz muhasebe iĢlemi yapılmamıĢ durumda olacaktır. Bu nedenle; baĢka
saymanlık adına tahsilat yapıldığında adına tahsilat yapılan saymanlığın “Saymanlık Bazında Tahsilat
Bordrosunda” karĢı saymanlık yevmiye numarası, nakit tahsilatlar için; 190001010000YYYYAAGG,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 26 çekle yapılan tahsilatlar için; 170001010000YYYYAAGG, ve mahsuben tahsilatlar için; 180001010000 YYYYAAGG olarak geçici yevmiye numaraları yazılmaktadır. Bu geçici yevmiye numarasının baĢındaki 4 karakter tahsilatın karĢı saymanlıkça nakit, çek veya mahsuben tahsilat olarak yapıldığını ve sonundaki 8 karakter ise tahsilatın karĢı saymanlıkça yapıldığı tarihi göstermektedir. Tahsilatı yapan vergi dairesince; baĢka saymanlık adına yapılan bu tahsilatın muhasebe iĢlemi yapıldığında, yapılan bu kayda iliĢkin yevmiye numarası (gerçek yevmiye numarası); -KarĢı vergi dairesindeki tahsilat fiĢi henüz muhasebeleĢtirilmemiĢ ise tahsilat fiĢi içerisinde yer alan geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası ile, -KarĢı vergi dairesindeki tahsilat fiĢi için geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası ile muhasebe iĢlemi yapılmıĢ ise hem düzenlenen muhasebe iĢlem fiĢi içerisinde yer alan hem de tahsilat fiĢi içerisinde yer alan geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası ile, anlık olarak sistem tarafından otomatik olarak değiĢtirilmektedir. Adına tahsilat yapılan vergi dairesince; tahsilat tarihinin muhasebe iĢlemine gelindiğinde tahsilat kayıtlarına bağlı olarak baĢka saymanlık tarafından yapılan bu tahsilatlar için; -Tahsilatı yapan vergi dairesince ilgili tahsilatlar nedeni ile yevmiye düzenlenmiĢ ise bu tahsilatlar üzerindeki geçici yevmiye numarası gerçek yevmiye numarası ile değiĢeceğinden gerçek karĢı saymanlık yevmiye numarası ile yevmiye kaydı yapılır. Kayıt iĢlemi sonucunda yazdırılan yevmiye üzerinde gerçek karĢı saymanlık yevmiye numarası yer alır. -Tahsilatı yapan vergi dairesince ilgili tahsilatlar nedeni ile yevmiye daha düzenlenmemiĢ ise bu tahsilatlar üzerinde gerçek yevmiye numarası yer almayacağı için geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası ile yevmiye kaydı yapılır. Kayıt iĢlemi sonucunda yazdırılan yevmiye üzerinde geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası yer alır. Ancak tahsilatı yapan vergi dairesince ilgili tahsilatın muhasebeleĢtirilmesi sonucunda daha önce düzenlenen yevmiye üzerindeki geçici karĢı saymanlık yevmiye numarası değiĢtirildiğinden bu yevmiyenin tekrar yazdırılması gerekmektedir. Bulguda yer alan listedeki geçici yevmiye numarası bulunan yevmiye kayıtları BaĢkanlığımızca incelendiğinde; söz konusu yevmiye kayıtlarının her iki vergi dairesinde eĢ zamanlı (anlık) düzenlenmesi nedeniyle öngörülmeyen bir hata oluĢtuğu, bu nedenle geçici karĢı saymanlık
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 27 yevmiye numaralarının sistem tarafından değiĢtirilemediği tespit edilmiĢ olup, aynı hatanın tekrar oluĢmaması için gerekli program düzenlemelerine baĢlanmıĢtır. Diğer taraftan; bulguda yer alan vergi dairelerinin tahsilat iĢlemleri üzerinde yapılan incelemede, bu hesaba yapılan alacak kayıtları, karĢı saymanlık kodu ve karĢı saymanlık yevmiye numarası üzerinden borç kayıtlarıyla karĢılaĢtırıldığı, karĢılaĢtırma sonucunda; bazı vergi dairelerince alacak kaydı olmasına rağmen, karĢı vergi dairesinde gerekli borç kaydına rastlanılmadığı belirtilmektedir. Konu ile ilgili olarak bu tür hataların tekrarlanmaması ve iĢlemlerin zamanında yapılmasının önem arz ettiği vergi dairelerine bir genel yazı ile duyurulacaktır. Ayrıca, söz konusu gecikmelerin önlenebilmesi bakımından E-VDO otomasyon sistemindeki muhasebe yazılımlarında; ay içinde düzenlenmiĢ olan bu tür tahsilatların muhasebe kayıt iĢlemlerinin yapılmadan ay sonu hesaplarının kapatılmasının engellenmesine iliĢkin kontroller eklenmesine yönelik çalıĢma yapılması planlanmaktadır. Sonuç olarak: Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı bulgu konusu hataların düzeltilmesine ve yeniden oluĢmasını engellemeye yönelik çalıĢma gerçekleĢtirileceğini ve vergi dairelerinin konu ile ilgili olarak uyarıldığını ifade etmektedir. Bu itibarla, bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus bulunmamakla birlikte konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 28 BULGU 6: Vergi daireleri adına baĢka saymanlıklar tarafından geçmiĢ yıllarda yapılan tahsilatların 519 no.lu Değer Hareketleri Sonuç Hesabına kaydedilmesi gerekirken 511 no.lu Muhasebe Birimleri Arası ĠĢlemler Hesabına kaydedilmesi Vergi daireleri adına baĢka saymanlıklar tarafından geçmiĢ yıllarda yapılan tahsilatların 519 no.lu Değer Hareketleri Sonuç Hesabına kaydedilmesi gerekirken 511 no.lu Muhasebe Birimleri Arası ĠĢlemler Hesabına kaydedildiği durumlar tespit edilmiĢtir. Vergi daireleri adına genel bütçe kapsamındaki diğer saymanlıklar tarafından geçmiĢ yıllarda yapılan nakden veya mahsuben tahsilatlar 519 Değer Hareketleri Sonuç hesabında izlenmektedir. Hesabın niteliği ve iĢleyiĢi Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 360-362’nci maddelerinde belirtilmektedir. Buna göre; “Aynı bütçeli kamu idaresinin baĢka muhasebe birimlerinin alacak kaydı yapmak suretiyle geçmiĢ yıllarda baĢlatmıĢ olduğu iĢlemler dolayısıyla, muhasebe birimine içinde bulunulan faaliyet döneminde intikal eden ve bu hesap grubundaki değer hareketleri hesaplarını ilgilendiren muhasebe iĢlem fiĢi tutarları ilgili değer hareketleri hesaplarına kaydedilmeyerek doğrudan bu hesabın ilgili yıl yardımcı hesabına borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.” Gelir Ġdaresi BaĢkanlığında 05.02.2014 tarih ve 13911 sayılı resmi yazı ile alınan ve Kurum tarafından düzeltilerek 14.03.2014 tarihli tutanakla teslim edilen 450 vergi dairesinin 2013 yılı 511 no.lu hesap yevmiye kayıtları incelenmiĢtir. Yapılan incelemede, bazı vergi daireleri adına önceki yıllarda yapılan tahsilatların adına tahsilat yapılan vergi dairelerince 519 no.lu değer hareketleri sonuç hesabına kaydedilmesi gerekirken 511 no.lu hesaba kaydedildiği görülmüĢtür. Söz konusu vergi daireleri ve ilgili muhasebe kayıtları aĢağıdaki tabloda gösterilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 29
VD
Kodu
Adına Tahsilat
Yapılan VD
Yevmiye
Tarihi
Yevmiye No Hesap
Kodu Borç
KarĢı
Saym.
Kodu
KarĢı Saym. Adı KarĢı Saym. Yev.No.
006260 ULUS 20130226 20130226045000001964 511.02 1.490,47 014113
DÖRTDĠVAN
M.M. 20121214000000005430
006260 ULUS 20130828 20130828045000008654 511.02 466.500,00 041402 DĠLOVASI 20100114000000000193
034245 TUZLA 20130104 20130104045000000140 511.02 85,14 034168 PENDĠK 20121219000000033066
038251 MĠMARSĠNAN 20130104 20130104045000000090 511.02 3.505,78 000022
KULT.BK.MRK
. 20121225000000034616
038251 MĠMARSĠNAN 20130208 20130208045000002197 511.02 16.631,11 016150 BURSA ĠL 20121225000000073696
041290 ACISU 20130219 20130219045000006866 511.02 737,88 007253
MURATPAġA
V.D. 20110628045000027271
041290 ACISU 20130219 20130219045000006872 511.02 273,80 041202
ULUÇINAR
V.D. 20110720045000012366
041290 ACISU 20130219 20130219045000006879 511.02 1.687,98 041206 KÖRFEZ V.D. 20110722045000007484
041290 ACISU 20130219 20130219045000006883 511.02 153,89 054251
GÜMRÜKÖNÜ
V.D. 20110729045000023120
041290 ACISU 20130219 20130219045000006887 511.02 400,00 041203
ĠLYASBEY
V.D. 20110819045000010559
041290 ACISU 20130220 20130220045000006910 511.02 429,90 041202
ULUÇINAR
V.D. 20110927045000017037
041290 ACISU 20130220 20130220045000006912 511.02 360,92 041207 DERĠNCE V.D. 20110928045000003896
041290 ACISU 20130220 20130220045000006913 511.02 58,56 041207 DERĠNCE V.D. 20110928045000003896
041290 ACISU 20130220 20130220045000006917 511.02 227,70 041202
ULUÇINAR
V.D. 20110929045000017233
041290 ACISU 20130220 20130220045000006919 511.02 621,71 016254 SETBAġI V.D. 20110929045000005953
041290 ACISU 20130220 20130220045000006922 511.02 1.322,58 041204 GÖLCÜK V.D. 20121023045000014791
041290 ACISU 20130606 20130606045000018067 511.02 163,62 034288 SARIGAZĠ V.D. 20110927045000014952
TOPLAM 494.651,04
Kamu idaresi cevabında: Bulgu konusu hataların muhasebe iĢlemlerini gerçekleĢtirilmesi
sırasında ortaya çıktığı ve bu tür hataların tekrarlanmaması amacıyla vergi dairelerinin uyarıldığı ifade
edilmektedir.
Sonuç olarak: Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı bulgu konusu hatanın düzeltilmesine yönelik çalıĢma
gerçekleĢtirildiğini ifade etmektedir. Bu itibarla, bu aĢamada önerilecek baĢka bir husus
bulunmamakla birlikte konuya iliĢkin uygulamalar izleyen yıl denetimlerimizde takip edilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 30 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr