2013 - DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI.pdf
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014
İÇERİK DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 1 DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI HAC VE UMRE HESABI 8
T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI 2013 YILI DENETĠM RAPORU
İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ .................................. 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ........................................................ 3 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................... 3 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ................................................................... 3 DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................... 5
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1 KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2013 Yılı Bütçesiyle Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığına 4.604.649.000-TL ödenek tahsis edilmiĢtir. Bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 1,13’üne tekabül etmektedir. 2013 yılı toplam ödenek tutarı ise yıl içinde alınan ödeneklerle 4.960.893.631 TL olmuĢtur. Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre Bakanlığın 2013 yılı bütçe gideri 4.971.484.728,65 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi BaĢkanlık mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 2
garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir
bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların
belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 117 inci maddesinde kapsama dahil kamu
idarelerince düzenlenecek mali tablolar ile bu tabloların Ģekil ve türleri belirlenmiĢtir.
Aynı Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi”
esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu
idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından
sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak
hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay
içerisinde Resmi Gazete'de yayınlanacağı belirtilmiĢtir.
BaĢkanlığın muhasebe hizmetleri merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taĢrada
ise defterdarlıklar tarafından yürütülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 3 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla, denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek; mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek; kaynakların etkili, ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 4 belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetimin bu mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 8/12/2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu itibarla denetim, SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile bu cetvellere esas iĢ ve iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna yönelik olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim çalıĢmalarında ayrıca; BaĢkanlığın muhasebe birimlerindeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve bunlara esas belgeler; harcama birimlerinde gerçekleĢen mali iĢ, iĢlem ve kararlara ait belgeler tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 5 DENETİM GÖRÜŞÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 8/12/2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2013 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde bir husus tespit edilmemiĢ olup kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 7 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI HAC VE UMRE HESABI 2013 YILI DENETĠM RAPORU
İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ................................ 10 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ...................................................... 11 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ..................................................................................................................... 11 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ................................................................. 12 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI .................................................................................................. 13 DENETİM GÖRÜŞÜ ......................................................................................................................................... 15 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER .................................. 16 EKLER................................................................................................................................................................. 18
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 10 KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Hac ve umre hesabı, 633 sayılı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı KuruluĢ ve Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesi ve Hac ve Umre Seyahatleri Ġle Ġlgili ĠĢlerin Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 9 uncu maddesinin verdiği yetkiye istinaden; Hac ve Umre Komisyonun yurt içinde ve yurt dıĢında uygun göreceği bankalarda, Türkiye Diyanet Vakfı tarafından “Hac ve Umre Hesabı” adı altında açılan ve ayrı bir kamu idaresi vasfı da kazandırılmamıĢ özel hesapların genel adıdır. Söz konusu hesapta toplanan paralar 633 sayılı Kanunda ifade edildiği gibi kamu kaynağı ve kamu geliri olarak sayılmamaktadır. Belirlenen hac ve umre ücretleri Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı’nın denetiminde, Türkiye Diyanet Vakfınca açılacak Hac ve Umre Hesabına yatırılmaktadır. Anılan Vakıfça açılan Hac ve Umre Hesabından hac ve umre hizmetleri, BaĢkanlığın yurt içi ve yurt dıĢındaki faaliyetleri, eğitim, öğretim, yayın, bilimsel proje ve araĢtırma faaliyetleri, konferans, sempozyum ve benzeri toplantılar ile dinî nitelikli diğer hizmet ve faaliyetler için gereken harcamalar yapılmaktadır. Harcamalar, Diyanet ĠĢleri BaĢkanı veya görevlendireceği bir baĢkan yardımcısının baĢkanlığında Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürü, üç genel müdür ve bir hukuk müĢavirinden oluĢan Hac ve Umre Komisyonu kararlarına dayanılarak yapılmaktadır. Hac ve Umre Komisyonu, tahmini harcamalarının her hac mevsimi sonunda, hangi hizmet ve faaliyetlere hangi miktar ve oranlarda ve hangi Ģartlarda yapılacağına dair kararlarını bir program çerçevesinde belirlemektedir. Hac ve Umre Hesabının 2013 yılı bütçe toplamı 86.575.000 TL'dir Muhasebe ve Raporlama Sistemi Hac ve umre hesabına iliĢkin muhasebe iĢlemleri Türkiye Diyanet Vakfınca vakıfların tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre yürütülmektedir. Vakfın söz konusu muhasebe kayıtlarını Vakıflar Yönetmeliğinin 50 nci maddesinin 1.fıkrası gereğince; Vakıflar Tek Düzen Hesap Planına uygun bir Ģekilde tutması, bilânço ve gelir-gider tablolarını da bu plan ekindeki örnek tablolara göre düzenlemesi gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 11 Vakfın, muhasebe kayıtlarını ve belgelerini 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen hükümlere uygun olarak yapması, kayıtlarını Maliye Bakanlığı tarafından 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı resmi gazetede yayımlanan 1 Sıra nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile 16.12.1993 tarih ve 21790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2 Sıra nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak düzenlemesi gerekmektedir. Hac ve umre hesabı ile ilgili tutulması gereken defter ve belgeler; Vakıflar Yönetmeliğinin 51 nci maddesi gereğince bilanço, gelir-gider tablosu, karar defteri, yevmiye defteri, büyük defter, envanter defteri ile yardımcı defterlerden oluĢmaktadır. Bu defter ve tablolar tarafımıza sunulmuĢ ve denetimimiz bu defter ve tablolar dikkate alınarak sonuçlandırılmıĢtır. Denetim görüĢü temel mali tablolar olan bilanço ve gelir-gider tablosuna verilmiĢtir. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından ,etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 12 bildirmek,kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Hac ve umre hesabının mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 13 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 2013 yılı mali tablolarında maddi duran varlıklar, geçmiş yıllar zararları ve satışların maliyetine ilişkin kalemlerin hatalı olması A) BirikmiĢ Amortismanların Maddi Duran Varlıklardan fazla olması. 1 sıra numaralı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde 257-BirikmiĢ Amortismanlara’a iliĢkin Ģu açıklamalar yer almaktadır. “257. BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR (-) Maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. ĠĢleyiĢi : Ayrılan amortismanlar, ilgili gider hesapları karĢılığında bu hesaba alacak; kullanım hakkı sona erenler ya da elden çıkarılanlar hesaba borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.” Buna göre maddi duran varlıklar için ayrılan birikmiĢ amortismanların varlıkların değerinden fazla olması mümkün gözükmemektedir. Ancak, hac ve umre hesabına ait 31.12.2013 tarihli bilançonun incelenmesi sonucunda maddi duran varlıkların 6.304.984,71TL, birikmiĢ amortismanların ise 9.131.927,12 TL olduğu görülmüĢtür. B) GeçmiĢ Yıllar Zararları'nın (-) değerde olması gerekirken (+) değerde olması 1 sıra numaralı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “c) Özkaynaklara ĠliĢkin Ġlkeler” kısmında “Özkaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiĢ yıllar zararları ile dönem zararı, özkaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alacağı” ifade edilmektedir. Ancak, hac ve umre hesabına ait 31.12.2013 tarihli bilançonun incelenmesi sonucunda Özkaynaklar hesap grubunda GeçmiĢ Yıllar Zararları'nın - 27.225,32 TL olması gerekirken 27.225,32 TL olduğu görülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 14 C) Hac ve umre hizmeti ile ilgili olmayan giderlerin 62-SatıĢların Maliyeti bölümünde yer alması. 1 Sıra nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde; "62. SATIġLARIN MALĠYETĠ (-) ĠĢletmenin dönem içindeki stok hareketleri ile satılan mamul, yarı mamul, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin ve satılan hizmetlerin maliyetini kapsar. BaĢka bir deyiĢle dönem içinde alıcılara satılan ya da devredilen mal ve hizmetlerin üretimi (imalatı) ya da satın alınması için yapılan tüm giderleri içerir. 65. DĠĞER FAALĠYETLERDEN OLAĞAN GĠDER VE ZARARLAR (-) ĠĢletmenin esas faaliyetleri dıĢında kalan olağan faaliyetlerle ilgili gider ve zararları içerir." hükümleri yer almaktadır. Hac ve Umre Seyahatleriyle Ġlgili ĠĢlerin Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmelikte tanımlanan ve Hac ve umre hizmeti sunumundan artacak meblağdan karĢılanacağı belirtilen (Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı’nın sair hizmet ve faaliyetlerini gerçekleĢtirebilmek amacıyla yapılan) harcamalar, niteliği itibariyle hac ve umre hesabının esas faaliyeti olan hac ve umre hizmeti sunum faaliyeti dıĢında ilgili mevzuatta öngörülmüĢ olağan bir faaliyetten kaynaklanan giderlerdir. Bu nedenle sözkonusu giderlerin 65-Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar Hesap Grubunda yer alması gerekir. Ancak, hac ve umre hesabına ait 01.01.2013-31.12.2013 tarihi Gelir Tablosunda bütün giderlerin 62- SatıĢların Maliyeti bölümünde yer aldığı görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında: -1/A maddesi ile ilgili olarak, döviz cinsinden alınan demirbaĢların TL karĢılıklarını TL cinsinden alınan demirbaĢlara ilave edilmesi gerekirken sehven farklı hesap kodlarına giriĢ yapıldığı için birikmiĢ amortismanların maddi duran varlıklardan daha yüksek çıktığı, 2014 yılı hesap döneminde kayıt düzeltmesi yapılarak hatanın giderileceği,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 15 -1/B maddesi ile ilgili olarak, söz konusu hatanın bilgisayar kayıtlarındaki programsal bir nedenden kaynaklandığının tespit edildiği, (-) değer olarak düzeltileceği, -1/C maddesi ile ilgili olarak ise, hac ve umre için yapılan harcamalar ile hac ve umre dıĢında yapılan harcamaların hesap kodlarını ayrı ayrı olduğu; her bir hizmet kalemi için yapılan harcamaların da ayrı ayrı kaydedildiği; bu harcamaların gelir tablosuna iĢlenmesi esnasında 62- SatıĢların Maliyeti bölümüne kaydedildiği; hac ve umre ile ilgili harcamaların 62- SatıĢların Maliyeti bölümüne, hac ve umre dıĢında mevzuat gereği yapılan diğer harcamaların ise 65- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar hesap grubuna iĢlenmesi için en kısa sürede düzeltme iĢlemi hususunda gerekli çalıĢmaların yapılacağı ifade edilmektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresince alınan cevapta tespit edilen bulguların sehven yapılan birtakım hatalı muhasebe kayıtlarından ileri geldiği ve söz konusu hataların ilerleyen yılda düzeltileceği anlaĢılmaktadır. Yapılan hatalı kayıtlar neticesinde 2013 yılı bilançosunun duran varlıklar grubu ve özkaynaklar hesap grubunda yer alan rakamların yanlıĢ olduğu, gelir tablosundaki satıĢların maliyeti bölümünün gerçeği yansıtmadığı düĢünülmektedir. DENETİM GÖRÜŞÜ Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 yılına iliĢkin mali rapor ve tablolarının “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı doğru ve güvenilir bilgi içermediği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 16 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Yurtdışı hac ve umre ücretlerinin din hizmetleri ataşelikleri tarafından belirlenmesi YurtdıĢı hac ve umre seyahat ücretlerinin yetkili kurul ve komisyonlar yerine din ataĢelikleri tarafından belirlendiği tespit edilmiĢtir. 633 sayılı Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı KuruluĢ ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 13 üncü maddesinde hac ve umre hizmet bedelini belirleme yetkisi Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulu’na verilmiĢtir. 30.10.2011 tarih ve 28100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2011/2347 sayılı Hac ve Umre Seyahatleri ile Ġlgili ĠĢlerin Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nın 7 inci maddesinde; hacca gidecekler için konaklama türlerini, tavan ücretlerini ve ön kayıt ücretlerini belirleme yetkisi Bakanlıklararası Hac ve Umre Kuruluna, 8 inci maddesinde kurul tarafından belirlenen tavan ücretlerini esas alarak hac ve umre seyahat ücretlerini konaklama türlerine göre tespit etme yetkisi de hac ve umre komisyonuna verilmiĢtir. Görev ve yetkilerin tadadi ve tahdidi bir Ģekilde tayin edildiği yukarıdaki yasal düzenlemeler çerçevesinde; yurtiçi ve yurtdıĢı hac ve umre hizmet bedellerini belirleme yetkisinin Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulu ile Hac ve Umre Komisyonunda olduğu açıktır. Ancak uygulamada yurtdıĢından hacca veya umreye gideceklerin hac ve umre ücretlerinin din hizmetleri ataĢelikleri tarafından belirlendiği görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında: Hac ve umre seyahat ücretlerinin belirlenmesine iliĢkin mevzuat ve uygulamadan bahsetmekte; Avrupa ülkelerinden hacca gideceklerin ücretlerini her Avrupa ülkesinin kendi Ģartları içerisinde belirlediğini, ancak yurtdıĢı din hizmetleri müĢavirlik ve ataĢelik teĢkilatı bulunan ülkelerden hacca gitmek isteyen vatandaĢlarımıza hac ve umre yapmak üzere yardımcı olmak amacıyla, müĢavirlik ve ataĢelikler bu vatandaĢlarımız adına Suudi Arabistan'da hizmet satın alındığını, bu iĢ için harcadıkları ücretleri de ilgili müĢavirlik ve ataĢeliklerin tahsil ettiğini; Diyanet ĠĢleri BaĢkanlğınca, ilgili ülkedeki verilecek hizmet karĢılığı tam olarak bilinemediğinden, sadece, Suudi Arabistan için kendi ülkemizdeki vatandaĢlarımıza verdiğimiz hizmet karĢılığı alınacak ücret kadar diğer ülkelerden gelen vatandaĢlarımızdan ücret alındığını, bu sebeple, diğer ülkelerin aldığı karara müdahale anlamı taĢıyan bir karar alınması uygun görülmediğinden, yurt dıĢından hacca giden
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 17 vatandaĢlarımızın ödeyecekleri ücretlerin ilgili ülke din hizmetleri müĢavir ve ataĢeliklerince tespit edildiğini ifade etmektedir. Sonuç olarak: Öncelikle, bulguda da belirttiğimiz gibi, hac ve umre seyahat ücretlerini konaklama türlerine göre tespit etme yetkisi ilgili kanun ve Bakanlar Kurulu kararınca, Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulu tarafından belirlenen tavan ücretlerini esas alarak hac ve umre komisyonuna verilmiĢtir. Kamu idaresince, Avrupa ülkelerinden hacca gideceklerin ücretlerini her Avrupa ülkesinin kendi Ģartları içerisinde belirlediği, Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığınca, ilgili ülkedeki verilecek hizmet karĢılığı tam olarak bilinemediğinden, sadece, Suudi Arabistan için kendi ülkemizdeki vatandaĢlarımıza verdiğimiz hizmet karĢılığı alınacak ücret kadar diğer ülkelerden gelen vatandaĢlarımızdan ücret alındığını, diğer ülkelerin aldığı karara müdahale anlamı taĢıyan bir karar alınması uygun görülmediğinden, yurt dıĢından hacca giden vatandaĢlarımızın ödeyecekleri ücretlerin ilgili ülke din hizmetleri müĢavir ve ataĢeliklerince tespit edildiğini ifade edilmektedir. Ġlgili ülkede verilecek hizmet karĢılığının tam olarak bilinmemesine rağmen ücretlerin yasal dayanak olmaksızın müĢavir ve ataĢeliklerce belirlendiği bir durumda, ücretlerin yasal olarak bu yetkiye sahip olan hac ve umre komisyonunca belirlenememesinin nedeni anlaĢılamamaktadır. Ayrıca, yine Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı teĢkilatı içerisinde yer alan müĢavir ve ataĢeliklerin kanuni dayanak olmaksızın bu ücretleri belirlemesi diğer ülkelerin aldığı karara müdahale anlamı taĢımazken, kanunen bu yetkiye sahip olan hac ve umre komisyonunun alacağı bir karar ile söz konusu ücretleri belirlemesinin diğer ülkelerin aldığı karara müdahale anlamı taĢımayacağı da açıktır. Sonuç olarak, hac ve umre komisyonuna verilen bir yetkinin kanuni dayanağı olmaksızın din hizmetleri müĢavir ve ataĢeliklerince kullanılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı düĢünülmektedir. Öneri: YurtdıĢından hac ve umreye gidecek vatandaĢlarımız için belirlenecek hac ve umre seyahat ücretlerinin hac ve umre komisyonunun alacağı bir karar ile tespit edilmesinin sağlanması gerekmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 18 EKLER EK-1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1819
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1820
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1821
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1822
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1823
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Hac ve Umre Hesabı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 24 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr