2013 - DANIŞTAY.pdf
DANIŞTAY BAŞKANLIĞI 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014
ĠÇĠNDEKĠLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ .................................. 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ........................................................ 3 SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................... 3 DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ................................................................... 3 DENETĠM GÖRÜġÜ ........................................................................................................................................... 5 TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ............................................................................................................... 6
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1 KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı DanıĢtay BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleĢtirmektedir. 2013 yılı bütçesiyle DanıĢtay BaĢkanlığına 92.009.280,00 TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar Merkezi Yönetim Bütçesinin % 0,023 üne tekabül etmektedir. DanıĢtay BaĢkanlığınca sunulan Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosuna göre, BaĢkanlığın 2013 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aĢağıda belirtilmiĢtir. BÜTÇE GĠDERLERĠ VE ÖDENEKLER TABLOSU Yıl Ġçinde Alınan Yapılan Tenkis Kalan Yılı Ġçinde Ödemeler Mahsup Dönemi içindeki ödemeler Toplam Ödenek üstü Harcama 92.009.280,00 9.491.267,78 82.518.012,22 82.518.012,22 - 82.518.012,22 - DanıĢtay BaĢkanlığınca, personel giderleri 67.078.544,04 TL, sermaye giderleri 1.946.379,61 TL ve diğer cari harcamaları 13.493.088,57 TL olmak üzere, toplam 82.518.012,22 TL harcamada bulunulduğu görülmüĢtür. Muhasebe ve Raporlama Sistemi DanıĢtay BaĢkanlığı mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 2
Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların Ģekil, süre ve türleri Kanunun 49
ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiĢtir.
Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre
tutulmaktadır. Kamu Ġdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile
garantileri gibi tüm mali iĢlemlerini kapsar.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi
sunmaktır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Bu
yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde
saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir
bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların
belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu amacın gerçekleĢtirilmesi için; iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi ile
birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim
ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 118-135 inci maddelerinde bu tabloların “her bir kamu idaresi”
esasına göre düzenleneceği; 144 üncü maddesinde muhasebe birimlerinin ve kamu
idarelerinin yöneticilerinin mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanmasından
sorumlu olduğu; 136 ncı maddesinde ise ihtiyaca göre aylık üç aylık ve yıllık olarak
hazırlanarak, altı aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay
içerisinde Resmi Gazete de yayımlanacağı belirtilmiĢtir.
DanıĢtay BaĢkanlığının muhasebe hizmetleri, Adalet Bakanlığı Merkez Saymanlık
Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 3 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde hazırlanarak kamuoyunun bilgisine ve denetim yetkililerine zamanında sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolardan yararlanacak olanlara makul güvence vermek amacıyla mali raporların güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, kaynakların etkili ve ekonomik ve mevzuatına uygun kullanılmasının sağlanması amacıyla kurulup iĢletilmesi gereken mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 4 Denetim, mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması amacıyla; kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıĢtır. DanıĢtay BaĢkanlığı mali iĢlemlerini, 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenen esaslara uygun olarak raporlamak zorunda olup, denetimin bu mali tablolar dikkate alınarak gerçekleĢtirilmesi hedeflenmekle birlikte; Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, muhasebe ve raporlama sisteminin kurulması için, Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara 08.12.2013 tarih ve 28845 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değiĢiklik ile eklenen geçici maddede, hesap dönemi sonunda verilecek defter, mali tablo ve belgelerden bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli dıĢında, düzenlenmesi gereken diğer mali raporların SayıĢtaya gönderilmesi 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsamak üzere üç yıl ötelenmiĢtir. Bu itibarla denetim, SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile bu cetvellere esas iĢ ve iĢlemlerin mevzuata uygunluğuna yönelik olarak gerçekleĢtirilmiĢtir. Denetim çalıĢmalarında ayrıca; DanıĢtay BaĢkanlığının muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü Adalet Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğündeki cetvel ve belgeler ile bu birimlerdeki yevmiye kayıtları ve bunlara esas belgeler; harcama birimlerinde gerçekleĢen mali iĢ, iĢlem ve kararlara ait belgeler tamlık, doğruluk, tutarlılık ve tabi olduğu mevzuatına uygunluk açısından incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 5 DENETĠM GÖRÜġÜ “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”da 08.12.2013 tarihinde yapılan değiĢiklikle eklenen Geçici 1 inci maddesi uyarınca, Kamu Ġdaresi tarafından 2013 yılına iliĢkin olarak SayıĢtaya sunulan bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, taĢınır kesin hesap cetveli ve taĢınır hesabı icmal cetveli ile “Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı” bölümünde belirlenen çerçevede gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin, kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna iliĢkin yapılan denetimi sonucunda tespit edilen hususlar ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine iliĢkin değerlendirmeler “Tespit ve Değerlendirmeler” bölümünde gösterilmiĢtir. Kamu zararı iddialarına iliĢkin hususlara yargılamaya esas raporda yer verilecek olup TBMM’nin bilgisine sunulacak önemde baĢka bir husus bulunmamaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 6 TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Ġç Denetim Biriminin Bulunmaması DanıĢtay BaĢkanlığında iç denetim biriminin henüz kurulmadığı görülmüĢtür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 55 inci maddesinde iç kontrolün tanımı, 56 ncı maddesinde iç kontrolün amacı, 57 nci maddesinde kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin “harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetim”den oluĢtuğu belirtilmiĢ, 63 üncü maddesinde de iç denetim “kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti” olarak açıklanmıĢtır. Kamu idarelerinin yıllık iç denetim programının üst yöneticinin önerileri de dikkate alınarak iç denetçiler tarafından hazırlanmasını ve üst yönetici tarafından onaylanmasını öngören 5018 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinde ve “Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 15 inci maddesinde iç denetçinin görevleri; -Nesnel risk analizlerine dayanarak kamu idarelerinin yönetim ve kontrol yapılarını değerlendirmek, -Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması bakımından incelemeler yapmak ve önerilerde bulunmak, -Harcama sonrasında yasal uygunluk denetimi yapmak, -İdarenin harcamalarının, malî işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek, -Malî yönetim ve kontrol süreçlerinin sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak, -Denetim sonuçları çerçevesinde iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak ve bunları takip etmek, -Denetim sırasında veya denetim sonuçlarına göre soruşturma açılmasını gerektirecek bir duruma rastlandığında, ilgili idarenin en üst amirine bildirmek, -Kamu idaresince üretilen bilgilerin doğruluğunu denetlemek, -Üst yönetici tarafından gerekli görülen hallerde performans göstergelerini
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 7 belirlemede yardımcı olmak, belirlenen performans göstergelerinin uygulanabilirliğini değerlendirmek, -Suç teşkil eden durumlara ilişkin tespitlerini üst yöneticiye bildirmek.” olarak belirtilmiĢtir. Buna göre yukarıda belirtilen iç denetim faaliyetlerinin, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî iĢlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliĢtirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaĢımla ve genel kabul görmüĢ standartlara uygun olarak gerçekleĢtirilebilmesi için iç denetim biriminin kurulması gerekliliği açıktır. Kamu idaresi cevabında: Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında DanıĢtay BaĢkanlığının iç denetim faaliyetlerinin oluĢturulması amacıyla birim oluĢturulması yönünde çalıĢmaların baĢlatılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: DanıĢtay BaĢkanlığı iç denetim biriminin oluĢturulması yönünde gerekli çalıĢmaların baĢlatılacağını bildirmiĢtir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir. Öneri: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte düzenlenen iç denetime iliĢkin görevlerin tam olarak yerine getirilebilmesi için, kurum iç denetim biriminin kurulması sağlanmalı ve ilgili yasal düzenlemelerle iç denetçilere atfedilen görevler göz önünde bulundurulmak suretiyle iç denetim biriminin, kurum mali yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinleĢtirilmesine, kurum kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına, kurum üst yönetimine rehberlik edilmesi fonksiyonunun yerine getirilmesine ve iç denetim sonucu kurum iç kontrol sisteminde tespit edilen noksanlıkları iyileĢtirici önerilerde bulunulmasına katkı sağlamak üzere denetim planlarının hazırlaması ve denetim faaliyetlerinin bu doğrultuda yürütülmesinin sağlanmasının uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 2: Stratejik Plan ve Risklere Yönelik Eylem Planının Bulunmaması DanıĢtay BaĢkanlığı tarafından, stratejik plan hazırlanmadığından kurum amaç ve hedeflerine yönelik biliĢim sistemlerini de kapsayan kurum içi ve kurum dıĢı riskler belirlenmediği gibi, bu risklere iliĢkin gerekli analizler oluĢturularak bir eylem planlamasının da yapılmamıĢ olduğu görülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 8 DanıĢtay BaĢkanlığı, 31.05.2012 tarihli olur ile “Strateji GeliĢtirme Bürosunun” kurulmasını sağlamıĢ, 2013 yılı içinde de ilgili kurullar oluĢturularak ve 2014-2018 stratejik planı hazırlanarak Kalkınma Bakanlığına gönderilmiĢtir. 18.09.2013 tarihli Kalkınma Bakanlığı Değerlendirme Raporu da Kuruma ulaĢmıĢtır. Ancak, o tarihten günümüze kadar bu konuda herhangi bir iĢlem yapılmamıĢ olduğundan, Kurum 2014-2018 yılı stratejik planını hazırlayamamıĢtır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 9 uncu maddesinde “Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar. Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar” denilmektedir. Kurum ve kuruluĢların orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, hedeflerine ulaĢabilmek için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımını içeren stratejik planlama ile kurumun genel değerlendirilmesi gerçekleĢtirilerek, paydaĢlar belirlendikten sonra, zayıf ve kuvvetli yönler ile önündeki fırsatlar ve karĢılaĢılabilecek olası tehditler ortaya çıkarılmıĢ olacaktır. Dolayısıyla belirlenecek amaçlar çerçevesinde, “ulaĢılmak istenilen yer” için hedefler; bu hedeflere nasıl ulaĢılacağı da stratejilerle ortaya konulmuĢ olacaktır. Kamu idaresi cevabında: Strateji Planlama ile Strateji GeliĢtirme Yüksek Kurulu adı altında iki ayrı ekip görevlendirilmek suretiyle 2014-2018 Stratejik Plan çalıĢmalarının baĢlatıldığı ve Devlet Planlama TeĢkilatınca yayımlanan “Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile “Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu” çerçevesinde yürütülen Stratejik Plan ÇalıĢmalarının Kalkınma Bakanlığına gönderilerek, anılan Bakanlığın görüĢ ve önerileri çerçevesinde gerekli görülen düzeltmeler ve eklemeler yapılarak 06.05.2014 tarihinde Kalkınma Bakanlığına gönderildiği; Stratejik Planın hazırlanmasıyla kurum içi ve çevresel ortamdan kaynaklanan güçlü ve zayıf yönlerin belirlenerek, çevresel etki ve eğilimler gözetilerek kritik öneme sahip fırsatlar ve tehditlerin saptanmaya çalıĢıldığı; Stratejik planın uygulamaya konulduktan sonra belirli aralıklarla izlenerek,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 9
değerlendirileceği ve mevcut koĢullar çerçevesinde gerekli durumlarda revize edileceği; Bu
doğrultuda izleme ve değerlendirmenin kolaylaĢtırılması amacıyla Stratejik Planda yer alan
amaç ve hedeflere iliĢkin performans göstergelerin belirlenerek, bu amaç ve hedeflerin
gerçekleĢtirilmesine yönelik faaliyet ve projelerin sorumlu birimlerle iliĢkilendirildiği;
Stratejik Planın uygulamaya geçirilmesiyle birlikte stratejik planda yer alan amaç ve
hedeflere yönelik var olması halinde biliĢim sistemlerini de kapsayan kurum içi ve kurum dıĢı
risklerin belirlendiği, kurum risk strateji belgesinin (risk kaydı) görevlendirilecek Ġç Kontrol
Ġzleme ve Yönlendirme Kurulu tarafından oluĢturularak üst yöneticinin (DanıĢtay BaĢkanının)
onayı ile birimlere duyurulacağı; Bu belge ile stratejik hedeflere, proje ve faaliyetlere özgü
belirlenen risklerin gerçekleĢme olasılığı, muhtemel etkileri, önem düzeyleri ile risklere karĢı
alınacak önlemlerin yer alacağı planlar hazırlanarak, en az yılda bir kez gerçekleĢme ve etki
olasılıklarında değiĢiklik olup olmadığı veya yeni risklerin ortaya çıkma hususları açısından
gözden geçirileceği; belirtilmektedir.
Sonuç olarak: DanıĢtay BaĢkanlığı, bulgu konusunda gerekli süreçlerin baĢlatılarak
uygulamaya geçildiğini bildirmiĢtir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir.
Öneri: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 55 inci maddesi ve Ġç
Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesi
hükümleri uyarınca, Maliye Bakanlığınca 27.12.2007 tarihinde yayımlanan Kamu Ġç Kontrol
Standartları Tebliği hükümleri çerçevesinde risklere iliĢkin gerekli analizler oluĢturularak bir
eylem planlamasına yönelik gerekli çalıĢmalar yapılmalıdır.
BULGU 3:
Ġç Kontrol Sistemi Değerlendirmesinin Bulunmaması
DanıĢtay BaĢkanlığı tarafından gerçekleĢtirilmiĢ bir kurum iç kontrol sistemi
değerlendirmesinin bulunmadığı tespit edilmiĢtir.
Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliğine göre Kurumun Kamu Ġç Kontrol
Standartlarına uyumunu sağlamak üzere yapılması gereken çalıĢmaların yapılmadığı, Kamu Ġç
Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu ve Ġç Kontrol Ġzleme ve
Yönlendirme Kurulu’nun oluĢturulmadığı, Kamu Ġç Kontrol Standartları çerçevesinde
hazırlanması gereken Eylem Planının hazırlanmadığı görülmüĢtür.
Bu kapsamda; Kurum mensuplarının iç kontrol sistemi hakkında bilgi sahibi olmasına
yönelik bir faaliyette bulunulmadığı gibi, harcama birimlerinde malî iĢlemlerin onaylı süreç
akıĢ Ģemaları da bulunmamakta ve görevli personelin bir kısmının yazılı ancak onaysız
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 10 prosedür, bir kısmının ise yazılı olmayan mutat hale gelmiĢ bir süreç takip etmekte olduğu görülmüĢtür. 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun BeĢinci Kısmında “iç kontrol sistemi” düzenlenmiĢtir. Kanunun 55 inci maddesinde iç kontrol, 56 ncı maddesinde iç kontrolün amacı, 57 nci maddesinde iç kontrolün yapısı ve iĢleyiĢi, 58 inci maddesinde de ön mali kontrol hususlarına yer verilmiĢtir. 5018 sayılı Kanunun 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 31.12.2005 tarihli ve 26040 (3. mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren “Ġç Kontrol ve Ön Malî Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar” hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde “ … İç kontrol düzenlemeleri ve iç kontrol sisteminin işleyişi, yöneticilerin görüşü, kişi ve/veya idarelerin talep ve şikâyetleri ile iç ve dış denetim sonucunda düzenlenen raporlar dikkate alınarak yılda en az bir kez değerlendirmeye tâbi tutulur ve gerekli önlemler alınır” hükmü yer almaktadır. Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinde de “... Harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılır. Süreç kontrolünde, her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanır ve uygulanır. Malî işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol ederler. Süreç kontrolünü sağlamak amacıyla malî işlemlerin süreç akış şeması hazırlanır ve üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulur” denilmektedir. 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan "Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği" ile kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluĢturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliĢtirilmesi amacıyla (18) standart ve bu standartlar için gerekli (79) genel Ģart belirlenmiĢ ve ayrıca, kamu idareleri tarafından iç kontrol sistemlerinin Kamu Ġç Kontrol Standartlarına uyumunu sağlamak üzere yapılması gereken çalıĢmaların belirlenmesi, bu çalıĢmalar için eylem planı oluĢturulması, gerekli prosedürler ve ilgili düzenlemelerin hazırlanması çalıĢmalarının 31.12.2008 tarihine kadar tamamlanması, söz konusu çalıĢmaların etkili bir Ģekilde yürütülmesini sağlamak üzere idarelerin üst yöneticileri tarafından gerekli önlemlerin alınması ve idarelerin iç kontrol sistemini yılda en az bir kez değerlendirmeleri gerektiği ifade edilmiĢtir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, DanıĢtay BaĢkanlığı tarafından gerçekleĢtirilmiĢ bir Kurum iç kontrol sistemi değerlendirmesinin bulunması gerekliliği açıktır. Kamu idaresi cevabında: Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği ile tüm kamu idarelerinde iç kontrol sistemi oluĢturulması, izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla kontrol
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 11 ortamı, kontrol faaliyetleri, risk değerlendirmesi, bilgi iletiĢim ve izleme bileĢenleri kapsamında oluĢturulan genel standartlara kurumun uyumunu sağlamak üzere kurumca yapılması gerekecek düzenlemeler ve çalıĢmaların belirlenmesi için DanıĢtay Ġç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı hazırlıklarına baĢlanılarak, genelge de belirtilen süre içerisinde tamamlanacağı; DanıĢtay daireleri, kurulları ve BaĢsavcılığında görev yapan Yazı ĠĢleri Müdürlükleri ile DanıĢtay Genel Sekreterliği bünyesinde görev yapan müdürlükler, bürolar ve kalemlerin kurulması ile bu birimlerin hizmet usul ve esaslarının belirlenmesi amacıyla hazırlanan “DanıĢtay Yazı ĠĢleri ve Ġdari Hizmetler Yönetmelik Taslağı”nın yürürlüğe girmesi sonrasında, mali iĢlemler ile idarece gerekli görülen mali olmayan hassas iĢlemlerin iĢ süreç akıĢ Ģemalarının belirlenerek üst yönetici onayı ile yazılı hale getirileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: DanıĢtay BaĢkanlığı, bulgu konusunda gerekli uygulamaların baĢlatılacağını bildirmiĢtir. Konu ile ilgili süreç takip edilecektir. Öneri: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile, kamu malî yönetim sistemimiz, uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarına uygun bir Ģekilde yeniden düzenlenmiĢ ve bu kapsamda etkin bir iç kontrol sisteminin oluĢturulması amaçlanmıĢtır. Bu çerçevede, Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesi ve 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği”nin “Ġzleme Standartları” baĢlıklı 5 inci bölümü hükümleri dikkate alınarak, Kurum iç kontrol sisteminin değerlendirmesi yapılmalıdır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
DanıĢtay BaĢkanlığı 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 12 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr