Karaman İl Özel İdaresi Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 Ekim 2025 KARAMAN İL ÖZEL İDARESİ 2024 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Personel Durumu ....................................................................................................................................5 Tablo 2: 2024 Bütçe Gi̇derleri̇ ve Ödenekler Tablosu ........................................................................................6 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ..........................................................................................................7 Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu .........................................................................................................7 Tablo 5: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2022-2024) Seyri .......................................................................................8 Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2022-2024) Seyri ......................................................................................9 Tablo 7: İl Özel İdaresinin Doğrudan Hissedarı Olduğu Şirketler .................................................................10 Tablo 8: Karaman İl Özel İdaresi Köylere Hizmet Götürme Birliğine Aktarılan Yardım Ödenekleri ......31 Tablo 9: Karaman İl Özel İdaresi Köylere Hizmet Götürme Birliğine Aktarılan Ödenekler Tablosu .......33 Tablo 10: Karaman İl Özel İdaresince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu ..................................................................................................................................................................37 Tablo 11: Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Kültür Katkı Payı Tahsilatı ....................................................40
KISALTMALAR KHGB : Köylere Hizmet Götürme Birliği MEVKA : Mevlana Kalkınma Ajansı KHK : Kanun Hükmüne Kararname
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarından aktarılan bu tür ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar il özel idarelerince tüm il sınırları içerisinde yapılabilmektedir. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 97’nci maddesinde mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır. Bu amaçla İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü kaldırılarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının teşkilatı bünyesinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 100’üncü maddesinde de; mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak yeni kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yerel yönetimler hakkında verilen yetki ve görevlerin yanında, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile İçişleri Bakanlığına verilen il özel idaresinin teşkilatı ve işleyişi üzerinde düzenleme, izin ve onay verme görev ve yetkileri halen devam etmektedir. Bu itibarla 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca, il özel idarelerinin organlarının çalışma usulleri, norm kadrolarının belirlenmesi, üst yönetici olarak vali ve genel sekreterin atanması, idari denetimi, bütçe ve muhasebe sisteminin oluşturulması, borçlanma izni, işletme ve şirket kurulması ile yurtdışı ilişkilerin yürütülmesi konuları da İçişleri Bakanlığının vesayet denetimi altındadır. Karaman İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup faaliyetlerini 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun verdiği yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yürütmektedir. Bu itibarla il özel idareleri il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı olan il genel meclisi seçimle oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğidir. İl özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi validir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesine göre İl Özel İdaresi, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) Gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret; Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni plânı, bayındırlık ve iskân, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde, b) İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma; orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında, c) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri, yapmakla görevli ve yetkilidir. Ayrıca bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları, kendi görev alanına giren sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetler ile bu kurum ve kuruluşların ildeki tüm yapım, bakım ve onarım işlerini kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarından aktarılan bu tür ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar il özel idarelerince tüm il sınırları içerisinde yapılabilmektedir. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 97’nci maddesinde mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır. Bu amaçla İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü kaldırılarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının teşkilatı bünyesinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 100’üncü maddesinde de; mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak yeni kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yerel yönetimler hakkında verilen yetki ve görevlerin yanında, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile İçişleri Bakanlığına verilen il özel idaresinin teşkilatı ve işleyişi üzerinde düzenleme, izin ve onay verme görev ve yetkileri halen devam etmektedir. Bu itibarla 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca, il özel idarelerinin organlarının çalışma usulleri, norm kadrolarının belirlenmesi, üst yöneticinin atanması, idari denetimi, bütçe ve muhasebe sisteminin oluşturulması, borçlanma izni, işletme
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 ve şirket kurulması ile yurtdışı ilişkilerin yürütülmesi konuları da İçişleri Bakanlığının vesayet denetimi altındadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları İl özel idaresinin organları; il genel meclisi, il encümeni ve validir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 9’uncu maddesi gereğince; İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır ve ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur. İl Genel Meclisi, başkan dâhil 24 üyeden oluşmaktadır. Birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi İl Genel Meclisi Kararı ile olur. İl encümeni ise Valinin başkanlığında, genel sekreter ile İl Genel Meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ve valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği iki üyeden oluşan il özel idaresinin icra organıdır. Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Görev ve yetkileri 5302 sayılı Kanun’un 30’ncu maddesinde sayılan Vali, il özel idaresi teşkilâtının en üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını sevk ve idare etmektedir. İl özel idaresi personeli vali tarafından atanır. Genel Sekreter, il özel idaresi hizmetlerini vali adına ve onun emirleri yönünde, mevzuat hükümlerine, İl Genel Meclisi ve İl Encümeni kararlarına, il özel idaresinin amaç ve politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışma programına göre düzenler ve yürütür. Genel Sekreter, Valinin teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile atanır ve aynı usulle görevden alınır. İl özel idaresi teşkilatı; Genel Sekter, Genel Sekreter Yardımcıları ile Destek Hizmetleri Müdürlüğü, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü, İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü, Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü, Yazı İşleri Müdürlüğü, Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü, Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Müdürlüğü, Su ve Kanal Hizmetleri Müdürlüğü, Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğü ile Vali’ye bağlı olarak görev yapan birimlerden oluşmaktadır. İl özel idaresinin teşkilat yapısında, doğrudan valiye bağlı 1 adet birim belirlenmiştir. Bu birim Genel Sekreterliktir. Teşkilatlanmada oluşturulan her birim, kendi faaliyet ve görev alanları ile ilgili yönetmeliklerini hazırlayarak, İl genel meclisinin onayından geçirmek suretiyle yürürlüğe koyar ve bu esaslar üzerinden faaliyetlerini sürdürür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 İl özel idaresinde çalışan memur ve sözleşmeli personel 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na; işçiler ise 1475 ve 4857 sayılı İş Kanunlarına tabi olup tüm personelin sosyal güvenlik işlemleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca gerçekleştirilmektedir. İl Özel İdaresi hizmetlerinin yerine getirilmesinde memur, sözleşmeli personel ve işçiler çalıştırılmaktadır. Çalıştırılan personele ilişkin bilgiler tabloda detaylandırılmıştır. Tablo 1: Personel Durumu Personel İstihdam Türü İhdas Edilmiş Dolu Kadro Sayısı Norm Kadro Sayısı Memur 132 216 Sözleşmeli Personel - - Kadrolu İşçi 6 105 Toplam 138 321 696 Sayılı KHK Uyarınca Çalıştırılan Personel 218 1.3. Mali Yapı İl özel idaresi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabidir. İl özel idaresi bütçesi ile muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu, 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 44, 45 ve 48’inci, 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 65’inci ve 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 18 ve 22’nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, il özel idarelerinin gelir ve giderlerinin düzenli ve doğru bir şekilde kaydedilmesi, hesap verilebilirliklerinin sağlanması ve mali tablolarının uluslararası standartlara uygun şekilde hazırlanarak yönetimin bilgi ihtiyaçlarını karşılaması için esas, usul, ilke ve standartlar belirlemektedir. İl özel idarelerinin mali işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler, bu belgelerin şekil ve türleri Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. İlin stratejik plânına uygun olarak hazırlanan bütçe, il özel idaresinin mali yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır. Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile finansman programları eklenir. Bütçe yılı devlet mali yılı ile aynıdır. Vali tarafından hazırlanan bütçe tasarısı Eylül ayı başında il encümenine sunulur. Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte Kasım ayının birinci gününden önce il genel meclisine sunar. İl genel meclisi bütçe tasarısını yılbaşından önce aynen veya değiştirerek kabul eder. Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz. İl özel idaresi bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. İlçelerde bu yetki kaymakam tarafından kullanılır. İlçelere gönderilecek ödeneklerin, il özel idaresi mali kontrol yetkilisi tarafından vize edilmesi yeterlidir. Bu ödeneklerin harcanması sırasında ayrıca harcama öncesi kontrol işlemi yapılmaz. Her yıl bütçesinin kesin hesabı, vali tarafından hesap döneminin bitiminden sonra gelen mart ayı içinde encümene sunulur. Kesin hesap il genel meclisinin mayıs ayı toplantısında görüşülerek karara bağlanır. Kesin hesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır. Karaman İl Özel İdaresi bütçesinin hesaplarını Mali Hizmetler Müdürlüğü tutmaktadır. Muhasebe hizmetleri İçişleri Bakanlığının e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. İl özel idare bütçesi, program bütçe esasına göre hazırlanmak suretiyle mali yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır. İl özel idaresinin bütçe gelir giderlerine ilişkin tahminlerle gerçekleşmelere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 2: 2024 Bütçe Gi̇derleri̇ ve Ödenekler Tablosu E- Kod Giderin Türü Geçen Yıldan Devreden Ödenek (TL) Bütçe ile Verilen Ödenek (TL) Eklenen/Düşülen Ödenek (TL) Ödenek Toplamı (TL) Bütçe Gideri Toplamı (TL) İptal Edilen Ödenek (TL) Ertesi Yıla Devreden Ödenek (TL) 1 Personel Giderleri 680.139,05 36.646.865,00 208.727.267,60 246.054.271,65 244.385.183,53 74.341,24 1.594.746,88 2 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 91.794,29 5.365.018,00 35.036.892,72 40.493.705,01 40.482.534,93 8.539,50 2.630,58
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 3 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 24.436.374,54 129.322.937,00 253.925.982,44 407.685.293,98 388.090.861,58 4.231.887,45 15.362.544,95 4 Faiz Giderleri 0,00 6.375.000,00 2.100.000,00 8.475.000,00 8.427.490,51 47.509,49 0,00 5 Cari Transferler 40.000,00 26.985.181,00 1.029.820,00 28.055.001,00 28.039.701,97 15.299,03 0,00 6 Sermaye Giderleri 66.340.375,86 40.304.995,00 420.474.037,36 527.119.408,22 457.179.307,85 5.777.701,30 64.162.399,07 7 Sermaye Transferleri 0,00 4,00 2.805.660,91 2.805.664,91 2.679.976,46 125.688,45 0,00 8 Borç Verme 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 9 Yedek Ödenek 0,00 15.000.000,00 -14.934.622,31 65.377,69 0,00 65.377,69 0,00 Toplam 91.588.683,74 260.000.000,00 909.165.038,72 1.260.753.722,46 1.169.285.056,83 10.346.344,15 81.122.321,48 Karaman İl Özel İdaresinin 2024 mali yılı bütçesi ile 260.000.000,00 TL ödenek öngörülmüş olup yıl içinde ek bütçe ile verilen ödenek ve eklenen ve düşülen ödenekle birlikte 2024 yılı ödenek toplamı 1.260.753.722,46 TL olmuştur. Yıl içinde 1.169.285.056,83 TL bütçe gideri yapılmış, 10.346.344,15 TL ödenek iptal edilmiştir. Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Bütçe Gelirinin Ekonomik Kodu Bütçe Gelir Tahmini (TL) Tahsilat Tutarı (TL) Red ve İadeler (TL) Net Tahsilat (TL) Gerçekleşme Yüzdesi (%) 01- Vergi Gelirleri 7.505.000,00 6.078.069,33 0,00 6.078.069,33 80,99 03- Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 5.760.000,00 103.862.378,83 2.554,78 103.859.824,05 1803,17 04- Alınan Bağış ve Yardımlar 0,00 531.613.328,72 4.737.189,46 526.876.139,26 05- Diğer Gelirler 261.735.000,00 524.860.349,29 0,00 524.860.349,29 200,53 Toplam 275.000.000,00 1.166.414.126,17 4.739.744,24 1.161.674.381,93 424,15 Buna göre 2024 yılında net bütçe geliri %424,15 seviyesinde gerçekleşmiştir. Vergi gelirleri %80,99 ile beklenenin altında, alınan bağış ve yardımlar yüksek seviyelerde gerçekleşmiştir. Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri ise %1.803,17 ile beklenenin çok üstünde gerçekleşmiştir. Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Bütçe Giderinin Ekonomik Kodu Bütçe (Başlangıç) Ödeneği (TL) Bütçe Gideri (Gerçekleşen) Tutar (TL) Gerçekleşme Yüzdesi (%)
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 01- Personel Giderleri 36.646.865,00 244.385.183,53 666,87 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 5.365.018,00 40.482.534,93 754,56 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 129.322.937,00 388.090.861,58 300,09 04-Faiz Giderleri 6.375.000,00 8.427.490,51 132,20 05-Cari Transferler 26.985.181,00 28.039.701,97 103,91 06-Sermaye Giderleri 40.304.995,00 457.179.307,85 1134,30 07-Sermaye Transferleri 4,00 2.679.976,46 66.999.411,50 08-Borç Verme 0,00 0,00 09-Yedek Ödenek 15.000.000,00 0,00 Toplam 260.000.000,00 1.169.285.056,83 449,73 Karaman İl Özel İdaresinin 2024 yılı başlangıç bütçesi 260.000.000,00 TL'dir. Kurumun 2024 yılında bütçe giderleri %449,73 seviyesinde gerçekleşmiştir. Tüm kalemler beklenen seviyenin çok üstünde gerçekleşmiştir. Sermaye giderleri %1.134,30 ile en yüksek gerçekleşme yüzdesine sahip gider kalemidir. İl Özel İdaresinin bütçe gelirler ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık seyri ve 2023 yılının 2022 yılına, 2024 yılının 2023 yılına göre değişim yüzdeleri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. Tablo 5: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2022-2024) Seyri Bütçe Gelirinin Çeşidi 2022 Yılı (TL) (A) 2023 Yılı (TL) (B) 2024 Yılı (TL) (C) 2023-2022 Değişim Oranı (%) [D=(B- A)/A] 2024-2023 Değişim Oranı (%) [E=(C-B)/B] Vergi Gelirleri 7.270.810,61 8.039.742,54 6.078.069,33 10,58 -24,40 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 20.945.772,23 60.240.166,77 103.859.824,05 187,60 72,41 Alınan Bağış ve Yardımlar 205.061.954,47 220.067.217,69 526.876.139,26 7,32 139,42 Diğer Gelirler 159.515.658,97 330.634.965,54 524.860.349,29 107,27 58,74 Toplam 392.794.196,28 618.982.092,54 1.161.674.381,93 57,58% 87,67
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Tablodaki veriler dikkate alındığında, 2024 yılında bütçe gelirleri bir önceki yıla göre 542.692.289,39 TL’lik (%87,67) artış göstermiştir. Bu çerçevede; vergi gelirlerinde 1.961.673,21 TL (%-24,40) azalış, teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde 43.619.657,28 TL (%72,41), alınan bağış ve yardım 306.808.921,57 TL (%139,42) ve diğer gelirlerde 194.225.383,75 TL (%58,74) tutarlarındaki artışlar toplam artış üzerinde belirleyici olmuştur. Artışın teşebbüs ve mülkiyet gelirlerindeki artış ve alınan bağış ve yardımlardan kaynaklandığı görülmektedir. Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2022-2024) Seyri Bütçe Giderlerinin Çeşidi 2022 Yılı (TL) (A) 2023 Yılı (TL) (B) 2024 Yılı (TL) (C) 2023-2022 Değişim Oranı (%) [D=(B- A)/A] 2024-2023 Değişim Oranı (%) [E=(C-B)/B] Personel Giderleri 57.469.908,22 119.838.024,42 244.385.183,53 108,52 103,93 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 9.765.803,04 18.230.321,47 40.482.534,93 86,68 122,06 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 132.017.005,68 266.593.499,54 388.090.861,58 101,94 45,57 Faiz Gideri 176.172,87 4.712.288,70 8.427.490,51 2574,81 78,84 Cari Transferler 12.328.080,87 17.739.500,27 28.039.701,97 43,90 58,06 Sermaye Giderleri 169.705.962,16 212.242.279,20 457.179.307,85 25,06 115,40 Sermaye Transferleri 0,00 90.000,00 2.679.976,46 2.877,75 Toplam 381.462.932,84 639.445.913,60 1.169.285.056,83 67,63 82,86 İl özel idaresinin bütçe giderleri toplamı 2024 yılında 2023 yılına göre 529.839.143,23 TL (%82,86) artmıştır. Gider kalemleri incelendiğinde; 2024 yılında personel giderlerinin 124.547.159,11 TL (%103,93), sosyal güvenlik kurumlarına devlet prim giderlerinin 22.252.213,46 TL (%122,06), mal ve hizmet alımı giderlerinin 121.497.362,04 TL (%45,57), faiz giderinin 3.715.201,81TL (%78,84), cari transferlerin 10.300.201,70 TL (%58,06), sermaye giderlerinin 244.937.028,65 TL (%115,40), sermaye transferlerinin ise 2.589.976,46 TL (%2.877,75) arttığı görülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre; bütçe ile ilgili olsun ya da olmasın İl özel idaresinin faaliyetlerinden dolayı tahakkuk eden 2024 yılı Faaliyet Gideri 1.024.198.262,89 TL, Faaliyet Geliri 1.172.582.755,70 TL olup Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ise 148.384.492,81 TL olarak gerçekleşmiştir. E-İçişleri sistemi kaynaklı teknik sebepler nedeniyle enflasyon düzeltmesi gerçekleştirilememiştir. Karaman İl Özel İdaresinin doğrudan hissedarı olduğu şirketler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir: Tablo 7: İl Özel İdaresinin Doğrudan Hissedarı Olduğu Şirketler Sıra No Şirketin Adı Toplam Sermaye Tutarı (TL) İl Özel İdaresinin Sahip Olduğu Sermaye Tutarı (TL) Hisse Oranı (%) 1 Karaman İl Özel İdaresi Personel A.Ş. 100.000,00 100.000,00 %100 2 Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici A.Ş. 15.050.000,00 740.000,00 %4,92 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 1.4.1. Kamu İdaresinin Muhasebe Sistemi Karaman İl Özel İdaresinin muhasebe kayıt işlemleri Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir. Mahalli idarelerin hesap planı, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 46’ncı maddesinde ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplar itibariyle belirlenmiş çerçeve hesap planında yer alan hesaplardan oluşmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer almamakla birlikte, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer alan herhangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa Yönetmelik’teki hesap planına ilave hesap eklemeye veya çıkarmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilidir. Ayrıca, mahalli idarelere ait detaylı hesap planları, bu Yönetmelik’te belirlenen hesap planı çerçevesinde Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle ilgili Bakanlıklarca hazırlanmaktadır. 1.4.2. Kamu İdaresinin Raporlama Sistemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 484 ve 485’inci maddeleri uyarınca; mali tablolar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen ilkelere ve standartlara uygun olarak hazırlanır ve belirlenen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulur. Bu bağlamda, İdarece üretilen cetvel ve temel mali tablolar ile diğer mali tablolar şunlardır: a) Mizan cetveli b) Temel mali tablolar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerinin tanımlamasıyla ilgili bazı çalışmalar yapmış olmakla beraber tüm alanları kapsaması açısından bu çalışmalar yeterli değildir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılmış ancak risklere karşı alınacak tedbirlerin tam belirlenmemesi nedeniyle bunlar yeterli değildir. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları kısmen belirlenmiş olup, bunlar tamamlanmamış olması açısından yeterli değildir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi, mevcuttur, ancak eksiklikleri vardır. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmamıştır. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, işlemlerin tamamlanmaması nedeniyle değerlendirilmemektedir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmamıştır. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması mevcut değildir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Karaman İl Özel İdaresi 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Maddi Duran Varlıklara İlişkin Amortisman İşlemlerinin Hatalı Gerçekleştirilmesi İl Özel İdaresinin bazı varlıkları için amortisman ve tükenme payı ayrılmadığı, bazıları için de tutarından fazla amortisman ve tükenme payı ayrıldığı görülmüştür. Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları belirlenmiştir. Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payına tabi tutulan varlıkların değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamından oluştuğu açıklanmıştır. Aynı Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemi” başlıklı 5’inci maddesinde, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre Genel Tebliğ Eki-1’de yer alan Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı izah edilmiştir. Anılan Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payının muhasebeleştirilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde ise ayrılan amortisman ve tükenme paylarının 630-Giderler Hesabına borç, ilgisine göre 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı veya 299- Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak kaydedileceği belirtildikten sonra, Genel Tebliğ’in “Amortismana tabi duran varlıkların deftere kaydedilmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 amortismana tabi her bir varlığın Duran Varlıklar Amortisman Defterine kayıt usulleri detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Kamu idaresinin mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme payı süre ve oranları ise Genel Tebliğ’e ekli Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesinde gösterilmiştir. Sözü edilen Genel Tebliğ hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bir varlığın amortismanının ancak varlığın maliyet bedeli kadar olabileceği ve varlığın maliyet bedeline ulaşıncaya kadar her yıl amortisman ve tükenme payının ayrılması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak İl Özel İdaresinin varlık hesapları ile amortisman hesapları çapraz incelendiğinde 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı alt kodlarında 374.062.354,72 TL, 252-Binalar Hesabı alt kodlarında 254.645.552,38 TL, 253-Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı alt kodlarında 102.573.046,47 TL, 254 -Taşıtlar Hesabı alt kodlarında 86.287.830,79 TL, 255-Demirbaşlar Hesabı alt kodlarında 363.123.155,44 TL varlık değeri bulunmasına rağmen bunlar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Bu itibarla, İl özel İdaresi tarafından varlıklar için amortisman ayrılmaması 2024 yılı bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabında hataya neden olunduğu tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, muhasebe kayıtlarının İçişleri Bakanlığı E-İçişleri Analitik Muhasebe Sistemi üzerinden yapılmakta olduğunu, Amortisman işlemlerine ilişkin bu modülde işlem gerçekleştirilemediğini, Modül sorununu hakkında İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına mail ile bilgi verildiğini, modül sorunu çözümlendiğinde gerekli işlemlerin yapılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, İdare tarafından gerekli kayıtlarının mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması ve varlıklarının gerçek durumuna uygun olarak mali tablolarda yer almasının sağlanması gerekmektedir. BULGU 2: İller Bankası Ortaklık Payının Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Görülmemesi Karaman İl Özel İdaresinin 2024 yılı içinde İller Bankasına ödediği toplam 5.858.673,37 TL tutarındaki İller Bankası Ortaklık Payının 2024 yılı Bilançosunda 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmediği anlaşılmıştır. 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un “Ortaklık yapısı ve sermaye” başlıklı 4'üncü maddesinde; “(1) Bankanın ortakları il özel idareleri ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 belediyelerdir. (2) Bankanın sermayesi 9.000.000.000 (dokuz milyar) Türk Lirasıdır. Bu Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabilir. (3) Sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine aşağıdaki kaynaklar eklenir: a) 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarlar. b) Bankanın vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonraki yıllık safi kârından yüzde otuz oranında ayrılacak pay. c) Diğer mevzuat hükümleri ile Banka sermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlü yardım ve bağışlar.” denilmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” başlıklı 178'nci maddesinde de “(1) Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.” hükmü yer almaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin söz konusu hükümlerine rağmen Karaman İl Özel İdaresinin, İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine iştirak edilmiş olan ortaklık payı kayıtlarda yer almadığından, yıl sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı gerçek durumu göstermemektedir. Kamu idaresi, Karaman İller Bankası Ortaklık Payının 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmesine ilişkin çalışmanın 2025 yılında tamamlandığını, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere işlem tesis edildiğini bildirmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim raporunda denetim görüşü 2024 yılı mali tablolarına verilmektedir ve 2024 yılında Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin söz konusu hükümlerine rağmen Karaman İl Özel İdaresinin, İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine iştirak edilmiş olan ortaklık payı, kayıtlarda yer almadığından yıl sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı gerçek durumu göstermemektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Sonuç olarak Karaman İl Özel İdaresinin 2024 yılı içinde İller Bankasına ödediği toplam 5.858.673,37 TL tutarındaki İller Bankası Ortaklık Payının 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmesi sağlanmalıdır. BULGU 3: Kültür Varlıkları Katkı Paylarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilat Sonrası Bütçe Geliri Olarak Gösterilmemesi Belediyelerce kültür varlıkları katkı payı olarak tahsil olunan tutarların Kuruma bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı, bu payların banka hesabına yatırılmasıyla birlikte gelir hesabına alınmayıp 333- Emanetler Hesabında izlendiği görülmüştür. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre, belediyelerin ve il özel idarelerin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca mükellefler adına tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tahakkuk ettirilmekte ve ilgili belediyesince tahsil edilmektedir. Yine aynı Kanun uyarınca, belediyece taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahakkuk ettirilen bu tutarlardan tahsil olunanların tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenmesi gerekmektedir. Kültür varlıkları payının takip ve tahsil işlemleri ile gelir kayıtlarının nasıl yapılacağı Muhasebe Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 87’nci ve “Hesabın işleyişi” başlıklı 88’inci maddelerinde 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemleri açıklanmıştır. Yönetmelik hükmüne göre gelirler belediyeler tarafından bildirildiğinde, 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; tahakkuk eden gelirler tahsil edildiğinde ise 102-Banka Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilmeleri, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan mali yılsonuna kadar tahsil edilemeyen tutarların ise 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına devredilmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi, bütçe işlemlerinin ise nakit esnasında muhasebeleştirilmesi tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin gereğidir. Ancak, uygulamada belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların Kuruma bildirilmesi sonrasında yapılması gereken tahakkuk kayıtları yapılmamakta, paylardan nakden gönderilen tutarlar 102-Banka Hesabına borç ve 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilmektedir. Kültür varlıkları ile ilgili projeler Vali tarafından onaylandığında da proje tutarı kadar kültür varlıkları payı 333-Emanetler Hesabına borç kaydedildiği, faaliyet gelir ve gider ile bütçe gelir ve gider hesaplarının kullanılmadığı görülmüştür. Belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında toplanarak Kurumun emanet hesabında izlenen tutarların temel muhasebe kavramlarına uygun olarak tahakkuk kayıtlarının yapılması ve tahsilat işleminin yapılmasıyla bütçe geliri yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemede; 2024 yılında İdare tarafından toplam 2.145.412,09 TL tahsilat yapıldığı, yapılan tahsilatlardan 91.200,00 TL’nin harcandığı ve kalan kültür varlıkları katkı payının 2.054.212,09 TL olduğu görülmüştür. Kamu idaresi, Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarının mevzuat hükümleri çerçevesinde gelir hesabına alınacağını bildirmiştir. Katkı paylarına ait tahakkuk ve tahsilat muhasebe kayıtlarının doğru yapılmaması Kurum mali tablolarında, 600-Gelirler Hesabı ve 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesaplarının 2.054.212,09 TL, eksik ve 333-Emanetler Hesabının 2.054.212,09 TL fazla görünmesine neden olmaktadır. BULGU 4: Taşınmaz Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması ve Taşınmazların Mali Tablolarda Tam ve Güncel Değerleri İle Yer Almaması Kurumun mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların tümüyle kayıt altına alınmadığı, kayıtlı taşınmazların değer tespitlerinin sağlıklı bir şekilde yapılmadığı, birimlerce düzenlenmesi gereken formların ve bu formlardaki bilgilerin konsolidasyonu yoluyla hazırlanması gereken taşınmaz icmal cetvellerinin düzenlenmediği görülmüştür. Taşınmazların yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak hazırlanan “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır. Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup buna göre “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazların” maliyet bedeli, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değer üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak bu taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların, orta malları ve genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların ve de Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre kamu idarelerine ait taşınmazlar için “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”, “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu”, “Orta Malları Formu” ve “Genel Hizmet Alanları Formu”nun düzenlenmesi gerekmektedir. Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlamak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur. Yine Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinde maliyet bedeli veya rayiç değerler üzerinden muhasebe kayıtlarına alınacak olan taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlarının yapılacağı; fiili envanterlerinin emlak vergi değeri üzerinden en geç 30.09.2014 tarihine kadar tamamlanarak Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve cetvellere kaydedileceği; bu taşınmazlara ait bilgilerin muhasebe kayıtları yapılmak üzere muhasebe birimine gönderileceği, muhasebe biriminin de bu taşınmazları 01.10.2014 tarihinde muhasebe kayıtlarından çıkarıp fiili envanter üzerinden kayıtlara alacağı belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 2014 yılında tamamlanan taşınmaz ve muhasebe kayıtları sonrası yine Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinde “(…) Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır” denilerek maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alma işlemi için tamamlama tarihi öngörülmüştür. Dolayısıyla 31.12.2017 tarihine kadar tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde de taşınmazlar hakkında Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, bu maddede belirtilen esaslara göre işlem yapılacağı belirtildikten sonra Yönetmelik’in 188 ile 193’üncü maddeleri arasında taşınmaz varlıklara ilişkin işlemler muhasebe ilkeleri doğrultusunda açıklanmıştır. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılan incelemede; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre hazırlanması gereken Taşınmaz Kayıt Formları ile İcmal Cetvellerinin düzenlenmediği ve İdarenin tapuda kayıtlı bulunan taşınmazlarının tamamının kayıtlara alınmadığı, maliyet bedeli belirlenemeyen taşınmazlar için ise gerçeğe uygun değer (rayiç değer) tespit çalışmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, taşınmazlara ilişkin güncel değerlerin oluşturulduğunu ve e-içişleri taşınmaz modülüne girişlerin yapıldığını, muhasebeleştirme ve kayıt işlemleri sürecinin ise devam ettiğini bildirmiştir. Muhasebeleştirme ve kayıt işlemleri sürecinin tamamlanmaması sonucunda 2024 yılı Bilançosu, Maddi Duran Varlıklar Hesap grubunun, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı ile 253.01-Tesisler Hesabı itibarıyla doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 1: İdarenin Güneş Enerjisi Santrallerinden Ürettiği Enerjinin Satışına İlişkin Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi İl Özel İdaresinin sahibi olduğu güneş enerjisi santrali için Kurumlar Vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği, Kurumlar Vergisi Kanunu ve vergi kanunlarındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmediği görülmüştür. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusu” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; iktisadi kamu kuruluşlarının kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu, “Mükellefler” başlıklı 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ve kooperatifler dışında kalan ticari, sınaî ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu, Aynı maddenin altıncı fıkrasında, iktisadi kamu kuruluşları ile dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerin kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği, “Muafiyetler” başlıklı 4’üncü maddesinde, kurumlar vergisinden muaf olan kurumların neler olduğu, “Safî kurum kazancı” başlıklı 6’ıncı maddesinde, kurumlar vergisinin mükelleflerin her hesap dönemi içinde elde ettiği safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanması gerektiği hüküm altına alınmıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin açıklamalar içeren 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin “Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler” başlıklı 2.3.1’inci maddesinde, iktisadi kamu kuruluşlarının, kamu idare ve kuruluşlarına ait veya bağlı olan tüm iktisadi işletmeleri kapsadığı, bu nedenle iktisadi kamu kuruluşları kavramının, hem kamu iktisadi teşebbüslerini hem de kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tabi olan veyahut
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 bunlar tarafından kurulan veya işletilen iktisadi kuruluşlar ile döner sermayeli kuruluşları da kapsamına alacağı, Bir iktisadi kamu kuruluşunun varlığından söz edilebilmesi için kuruluşun; kamu idareleri veya kamu kuruluşlarına ait veya bağlı olması (ait olma, sermaye bakımından; bağlı olma ise idari bakımdan bağlılığı ifade eder), sermaye şirketi veya kooperatif şeklinde kurulmamış olması, ticari, sınai veya zirai alanda devamlı olarak faaliyette bulunması gerektiği, İktisadî kamu kuruluşlarının kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmaması mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kâr edilmemesi veya kârın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesi de bunların iktisadî niteliğini değiştirmeyeceği, iktisadi kamu kuruluşunun ticari, sınai veya zirai bir işletme oluşturup oluşturmadığı hususunda, Tebliğ’in (2.4.) bölümünde yapılan açıklamaların dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Söz konusu Tebliğ’in “Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler” başlıklı 2.4’üncü maddesinde ise iktisadi işletmenin belirlenmesinde, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 2’nci maddesinin beşinci fıkrasında belirlenen koşulların dikkate alınacağı işletmelerin belirgin özelliklerinin bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesi olduğu, diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurlarının, ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları gibi faaliyetler olduğu belirtilmiştir. Kurumlar Vergisi Kanunu, bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek ya da vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsama almış ve dernek veya vakfa ait bir iktisadi işletmenin varlığından söz edilebilmesi için iktisadi işletmenin, dernek veya vakfa ait veya bağlı olması, (ait olma, sermaye bakımından; bağlı olma ise idari bakımdan bağlılığı ifade eder) sermaye şirketi veya kooperatif şeklinde kurulmamış olması, ticari, sınai veya zirai alanda devamlı olarak faaliyette bulunması gerektiğini, Devamlılık unsurunun, bir hesap dönemi içinde aynı veya ayrı faaliyet alanlarında ticari mahiyet arz eden işlemlerin birden fazla yapılmasını ifade ettiğini, aynı hesap döneminde tek işlem nedeniyle ticari faaliyetin devamlılık unsurunun oluştuğunu kabul etmek mümkün
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 olmamakla birlikte, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması durumunda devamlılık unsurunun varlığı kabul edileceğini, Ticari organizasyon, sermaye tahsisi, işyeri açılması, personel istihdamı, ticaret siciline kaydolmak gibi unsur ve şartlardan tümü veya bir kısmı yerine getirilmek suretiyle belirli şekilde kurulmuş olacağını, bu takdirde bu organizasyon içinde bir takvim yılında veya iki veya üç yılda tek bir işlem yapılmış olsa dahi ticari faaliyetin varlığının kabul edileceğini açıklamıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’nci maddesinin birinci fıkrasında; bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; Türkiye'de Ticari faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. İl Özel İdareleri, tüzel kişilikleri itibariyle kurumlar vergisi mükellefi olmamakla birlikte, devamlılık arz eden ticari, sınaî ve zirai faaliyetleri nedeniyle il özel idarelerinin tüzel kişiliklerine bağlı oluşan iktisadi işletmelerin kurumlar vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Yapılan incelemede İl Özel İdaresi tarafından güneş enerjisi santrallerinin işletildiği bu enerji santralinde üretilen elektriğin bölgede faaliyet gösteren elektrik enerjisi dağıtım şirketine satıldığı, söz konusu faaliyet kapsamında kurumlar vergisi mükellefiyetinin oluşturulmadığı ve bu işlemlere ilişkin katma değer vergisinin tahsil edilmediği anlaşılmıştır. Kamu İdaresi, bünyesinde bütçe içi işletme kurularak santrallerin işletilmesi ve vergisel yükümlülüklerin yerine getirilmesinin planlandığını, konuyla ilgili çalışmaların devam ettiğini bildirmiştir. Sonuç olarak, İl Özel İdaresi tarafından işletilen güneş enerjisi üretim tesisinde üretilen enerjiden elde edilen kazanç, kurumlar vergisine tabi olduğundan, Kurumlar Vergisi Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu, Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuatta yer alan görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 BULGU 2: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine Taraf Olmayan Sendikaların Üyelerinden Sözleşme Aidatı Kesilmesi Memurlardan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu çerçevesinde verilen sosyal denge ödemelerinden “Sözleşme Aidatı” adı altında Kanun ve Toplu Sözleşmeye aykırı olarak kesinti yapıldığı görülmüştür. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun "Üyelik ödentisi" başlıklı 25’inci maddesinde üyelik ödentisinin tutarı ve ne şekilde kesinti yapılacağı ile ilgili hükümlere yer verilmiştir. Ayrıca ilgili maddede sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulmayacağı hüküm altına alınmıştır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la değişiklikler yapılmış ve bu değişikliklerle kamu görevlileri sendikalarına toplu sözleşme hakkı tanınmış, yerel yönetim hizmetleri kolunda da ayrıca sosyal denge tazminatının belirlenmesine yönelik sözleşme yapılabileceği ifade edilmiştir. Bu bağlamda 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde sosyal denge sözleşmesinin yapılma usulü ve şekli belirlenmiş, bu maddede "sözleşme aidatına" ilişkin bir düzenlemeye ise yer verilmemiştir. Mezkur Kanun’un 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında da, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı öngörülmüştür. Yine Kanun’un “Gelirler” başlıklı 24’üncü maddesinde sendika gelirleri arasında üyelerin ödeyecekleri üyelik ödentileri sayılmış, 25’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamayacağı kuralına yer verilmiştir. 25.08.2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ile 2023 Yıllarını Kapsayan Altıncı Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Toplu sözleşmenin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görevlilerinden, aynı unvanlı üyesinden aldığı aidatın iki katına kadar sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı esas ve usuller dahilinde yararlanır.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 25.08.2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ile 2023 Yıllarını Kapsayan Altıncı Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hükmün yürütmesinin durdurulmasına Danıştay Onikinci Dairesinin 2021/6335 Esas sayılı kararıyla 02.03.2022 tarihinde karar verilmiştir. 01.09.2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 2020 ile 2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Sosyal denge sözleşmesi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katına kadar taraf sendika sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri söz konusu sözleşmeden aynı esas ve usuller dahilinde yararlanır.” denilmektedir. 01.09.2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hükmün Danıştay Onbirinci Dairesinin 18.12.2019 tarih ve 2019/4940 Esas sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4’üncü Dönem Toplu Sözleşme'nin "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı 4’üncü bölümünün 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sosyal denge sözleşmesi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katına kadar taraf sendika sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır." hükmü Danıştay Onbirinci Dairesinin 09.01.2019 tarih ve 2017/2122 Esas sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşme'nin "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı 4’üncü bölümünün 1’inci maddesindeki “Sosyal denge sözleşmesi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katına kadar taraf sendika sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır.” hükmü Danıştay Onbirinci Dairesinin 2016/1698 Esas, 2017/6525 Karar sayılı ilamıyla iptal edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesi’nin E:2021/6541, K:2021/10867 sayılı kararında, davalı sendikaya üye olan davacının maaşından ayrıca sosyal denge tazminatı aidatı adı altında kesinti yapılmasının hukuka aykırı olduğu ve yapılan kesintilerin davalı sendikadan tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı belirtilmiştir. İl Özel İdaresi ile Sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmelerinin ilgili maddesinde yer alan hükmün dayanağının Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin İlgili Yılları Kapsayan Toplu Sözleşme/Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan hüküm olduğu, söz konusu hükümlerinde Danıştay Daire kararıyla yürütmesinin durdurulmasına/iptaline karar verildiği, ayrıca idareler tarafından kesintisi gerçekleştirilerek taraf sendikalara “Dayanışma aidatı, Sözleşme aidatı” adı altında ödenen bedellerin sendikaya üyesi olan çalışanlardan dahi alınamayacağına ilişkin Yargıtay kararlarının bulunduğu görülmüştür. Aynı zamanda 03.09.2023 tarih ve 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşmesinde “Dayanışma aidatı, Sözleşme aidatı, Sendika aidatı vb.” bir hükme yer verilmediği anlaşılmıştır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Genel Esaslar” başlıklı birinci kısmının “II. Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin hukuk devleti olduğu vurgulanmış, “Cumhuriyetin Temel Organları” başlıklı üçüncü kısmının “Yargı” başlıklı üçüncü bölümünün “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138’inci maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organların ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği öngörülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesinin birinci fıkrasında da, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” hükmüyle de idarenin yargı kararlarını aynen ve gecikmeksizin yerine getirmesi gerektiği ayrıca vurgulanmıştır. Yapılan incelemede, İl Özel İdaresi ile Sendika arasında 01.01.2024-31.03.2024 ve 01.04.2024-31.12.2025 tarihleri arasında uygulanmak üzere, 09.11.2023 tarih ve 236 karar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 numaralı ve 21.04.2024 tarih ve 85 karar numaralı Meclis kararlarına istinaden 03.01.2024 ve 13.05.2024 tarihlerinde sözleşmeler imzalandığı görülmüştür. Sözleşmelerin "Sözleşmenin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları" başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görevlilerinden, aynı ünvanlı üyesinden aldığı aidatın oranında (taban aylığın %1,5’i) sosyal denge sözleşmesi aidatı alınacağı, taraf sendikaya sözleşme aidatı ödemeyi kabul ve taahhüt edecekleri dilekçeyi idareye vermesi ile aidatı ödeyen kamu görevlilerinin, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanacağı düzenlemesine yer verildiği ve bu doğrultuda, idare tarafından sendikaya üyesi olmayan veya taraf sendika dışında üyeliği bulunan kişilerden aidat kesilerek sözleşme imzalayan taraf sendikaya ödemede bulunulduğu anlaşılmıştır. Adı geçen Kanun ve yargı kararları dikkate alındığında, sosyal denge sözleşmelerinin tarafı olan sendika üyesi dışındaki, sendikasız veya taraf sendikadan farklı bir sendikaya üyeliği bulunan çalışanlardan, sosyal denge sözleşmesinde sağlanan haklardan yararlanma koşulu olarak “sendika aidatı”, “sözleşme aidatı”, “dayanışma aidatı” ya da başkaca herhangi bir ad altında sendika lehine bir ödemede bulunmasının istenmesi mümkün değildir. Kamu İdaresi cevabında, "sözleşme aidatı” adı altında kesinti uygulamasına son verildiğini bildirmiş olsa da idare cevabının eki belgeler incelendiğinde bu düzeltmenin 2025 ocak ayı itibariyle yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla bulgu konusu hususun ortadan kalkmadığı düşünülmektedir. Sonuç olarak; İl Özel İdaresi ile yetkili sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmelerinde, sendika üyesi olmayan kamu görevlilerinin sözleşmeden faydalanabilmesi için sözleşme aidatı alınmasına yönelik bir şarta yer verilmemesi ve sözleşme aidatı kesintisi yapılmaması gerekmektedir. BULGU 3: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hüküm Konulması İdare ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin konusu dışında hükümler içerdiği görülmüştür. Anayasa’nın “1. Genel ilkeler” başlıklı 128'inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır. 03.09.2023 tarihli 32298 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme’nin Genel Hükümler başlıklı birinci kısmının “Kapsam” başlıklı 1'inci maddesinin ikinci fıkrasında, bu kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alınmıştır. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, il özel idarelerinde sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin esaslara dair; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde de sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar ile sınırlı olduğuna dair hükümlere yer verilmiştir. Kurum ile sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 2’inci maddesinde “Dayanak” başlığı altında Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'nin “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı maddesine istinaden imzalandığı anlaşılmıştır. Söz konusu hükümlerden imzalanacak Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinde sosyal denge tazminatına ilişkin hükümler doğrultusunda düzenlemelere yer verilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, Sosyal Denge Tazminatı sözleşmesinde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak, “İşverenin hak ve yükümlülükleri”, “Sendika ve üyelerinin hak ve yükümlülükleri”, “Sendikal çalışmalar”, “Sosyal haklar ve eğitimler” ve “İşyeri kurulu” başlıkları altında sözleşmenin konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, tarafı olunan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin konu dışı hükümlerinin uygulamayacağını, imzalanacak yeni sözleşmede konu dışı hükümlere yer verilmemesine dikkat edileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesine, sosyal denge tazminat tutarının tespit edilmesi ve ödenmesine ilişkin düzenlemeler dışında hükümler konulmaması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 BULGU 4: Yatırım Planı, Yıllık Çalışma Programı ve Uygulama Projeleri İl Genel Meclisine Sunulmadan Encümen Kararı ile Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Ödenek Aktarılması Karaman İl Özel İdaresi Köylere Hizmet Götürme Birliğine Aktarılan Yardım Ödenekleri Köylere hizmet götürme birlikleri tarafından hazırlanan yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin İl Genel Meclisine sunulmadığı, Encümen kararı ile İdare bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarıldığı görülmüştür. 5355 sayılı Kanun'un “Köylere hizmet götürme birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin beşinci fıkrasında; “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır. Bu ödenek aktarımları, 5302 sayılı Kanun'un giderlerle ilgili 43’üncü maddesinin (e) fıkrasında belirtildiği üzere “İl Genel Meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar” olarak açıklanan ve İl Özel İdaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır. İl özel idaresi bütçesinden 5355 sayılı Kanun’a göre köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarımında bulunulması için, Köylere Hizmet Götürme Birlikleri tarafından İl Özel İdaresine yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin sunulması ve sunulan projelerin İl Genel Meclisi tarafından uygun bulunarak karara bağlanması gerekmektedir. Ancak bu çerçevede proje bazında ödenek aktarımı yapılabilecektir. Yapılan incelemede, yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projeleri ile ilgili olarak yıl içerisinde birliklerden gelen münferit yatırım taleplerinin İl Genel Meclisine sunulmadığı, İl Encümen kararı ile köylere hizmet götürme birliklerine İdare bütçesinden aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere 10.000.000 TL ödenek aktarıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, 2026 yılından itibaren köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarılması yapılırken idarenin imkânları doğrultusunda ve teknik açıdan değerlendirilerek planlı bir şekilde yapılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projeleri ile ilgili olarak yıl içerisinde birliklerden gelen münferit yatırım taleplerinin İl Genel Meclisine sunulup
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 onay alınmadan, İl Encümen kararı ile köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarılmaması sağlanmalıdır. Tablo 8: Karaman İl Özel İdaresi Köylere Hizmet Götürme Birliğine Aktarılan Yardım Ödenekleri Yevmiye Tarihi Numarası Tertibi Tutarı (TL) Açıklama Birliğin Adı 23.05.2024 2123 05.02.05.04 2.250.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 10.10.2024 4530 05.02.05.04 2.250.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 7.05.2024 1816 05.02.05.04 575.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği 10.10.2024 4531 05.02.05.04 575.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği 9.05.2024 1844 05.02.05.04 640.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Ermenek Köylere Hizmet Götürme Birli 10.10.2024 4535 05.02.05.04 900.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Ermenek Köylere Hizmet Götürme Birli 4.12.2024 5545 05.02.05.04 260.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Ermenek Köylere Hizmet Götürme Birli
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 9.05.2024 1843 05.02.05.04 425.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Başyayla Köylere Hizmet Götürme Birliği 10.10.2024 4532 05.02.05.04 425.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Başyayla Köylere Hizmet Götürme Birliği 9.05.2024 1846 05.02.05.04 475.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Sarıveliler Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığı 10.10.2024 4533 05.02.05.04 475.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Sarıveliler Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığı 9.05.2024 1845 05.02.05.04 375.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/1 Dilim Ödenek Aktarımı Kazımkarabekir Köylere Hizmet Götürme Birliği 10.10.2024 4534 05.02.05.04 375.000,00 Köylere Yönelik Yatırım ve Uygulama Projeleri ile Muhtelif Giderlerde Kullanılmak Üzere Birliklere 2024/2 Dilim Ödenek Aktarımı Kazımkarabekir Köylere Hizmet Götürme Birliği Toplam 10.000.000,00 BULGU 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Amacı Dışında Aktarmalar Yapılması Özel İdarenin 2024 yılı içerinde Köylere Hizmet Götürme Birliklerine (KHGB) yapmış olduğu ödenek aktarmalarının incelenmesi neticesinde, mevzuatta öngörülen yatırımlar dışındaki birtakım işler için de ödenek aktarıldığı görülmüştür. 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nun, “Köylere Hizmet Götürme Birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıştır. Görüldüğü üzere kanun koyucu köylere hizmet götürme birliklerine, sadece madde metninde sayılan yatırımlar için ayrılan ödeneklerin aktarılmasına cevaz vermiştir. Bir başka ifade ile il özel idaresi bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ancak yukarıya alınan 18’inci maddede sayılan yatırımlar için ayrılan ödenekler aktarılabilir. Ancak Karaman İl Özel İdaresi bütçesinden, köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları dışındaki işler için de Köylere Hizmet Götürme Birlikleri'ne 10.329.808,12 TL tutarında aktarma yapıldığı görülmüştür. Kamu idaresi, Köylere Hizmet Götürme Birliklerine (KHGB) yapılmış olan ödenek aktarmalarına ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edileceğini bildirmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar çerçevesinde, köylere hizmet götürme birliklerine ayrıntısı tabloda gösterilen toplam 10.329.808,12 TL'lik ödenek aktarımı yapılması mevzuata uygun olmayıp, aktarımların 5355 sayılı Kanunun öngördüğü yatırımlar için yapılması ve ilgili alanlarda kullanılması gerekmektedir. Bu aktarmalar aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 9: Karaman İl Özel İdaresi Köylere Hizmet Götürme Birliğine Aktarılan Ödenekler Tablosu Yevmiye Tarihi Yevmiye No Ekonomik Kodu Tutarı (TL) Açıklama Birliğin Adı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 2.02.2024 390 07.01.09.03 100.000,00 Kurtderesi Köyünde Bulunan Camiinin Bakım Onarımı İçin Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 7.02.2024 427 03.05.05.02 32.995,60 Tüpraş Rafinerisinden Bitüm Nakli Hizmet Alım İşi 2. Hakediş Ödemesi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 7.02.2024 428 03.05.01.90 31.120,20 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 7.02.2024 438 07.01.09.03 100.000,00 Ekinözü Köyü Eski Okul Binası Bakım Onarımı Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 7.02.2024 449 03.05.05.03 407.940,00 Ekskavatör Kiralama İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 9.02.2024 481 07.01.09.03 77.578,01 Alaçatı Köyüne Muhtarlık Hizmet Binası Yapımı Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 13.02.2024 540 07.01.09.03 80.000,00 Osmaniye Köyü Köy Konağının Bakım Onarım İşleri Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 21.02.2024 677 03.05.01.90 68.663,52 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 27.02.2024 742 06.05.01.01 930.249,34 Karaman İl Özel İdaresi 613 Kwp-500 Kwe Ges Kurulum İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 19.03.2024 1118 03.05.01.90 53.114,80 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 21.03.2024 1177 06.05.01.01 881.748,70 Karaman İl Özel İdaresi 613 Kwp-500 Kwe Ges Kurulum İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 2.04.2024 1331 03.02.09.90 216.000,00 Karaman Valiliği Çatısı Üzerine İlave Güneş Enerjisi Paneli Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 5.04.2024 1443 03.05.01.90 46.404,61 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 29.04.2024 1692 06.05.01.01 3.528.000,00 Karaman İl Özel İdaresi 613 Kwp - 500 Kwe Ges Kurulumu İşine Ait Kök Ve Trafo Binası Mal Alımı İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz.Götürme Bir.Başk. 17.05.2024 1980 03.05.01.90 28.867,81 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 17.05.2024 1981 03.05.01.90 23.841,96 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 4.07.2024 2784 03.05.01.90 67.707,90 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 24.07.2024 3167 03.05.01.90 58.258,58 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 16.08.2024 3556 03.05.01.90 45.921,84 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 4.10.2024 4443 03.05.01.90 45.921,84 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir.Başk. 5.11.2024 4968 03.05.01.90 23.616,78 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 27.11.2024 5422 03.02.09.90 1.763.304,46 Çiftçi Destek Projesi Meyve Fidanı Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 3.12.2024 5525 03.05.01.90 23.617,57 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 11.12.2024 5681 03.05.01.90 44.609,57 Karaman Aktekke Millet Bahçesi Personel Hizmet Alım İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 27.12.2024 6190 06.05.01.01 574.325,03 Karaman İl Özel İdaresi 613 Kwp-500 Kwe Ges Kurulum İşi Karaman İli Merkez İlçesi Köy. Hiz. Götürme Bir. Başk. 6.03.2024 883 07.01.05.04 90.000,00 Ayrancı İlçesi Böğecik Köyü Savran Bağlısı 7.5 Kw Ges Tesisi Kurulumu Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği 3.12.2024 5524 03.08.02.01 360.000,00 Ayrancı Kaymakamlık Konutu Doğalgaz Dönüşüm İşi Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 7.02.2024 430 03.08.01.90 510.000,00 Başyayla Hükümet Konağı Çatı Onarım İşi Başyayla Köylere Hizmet Götürme Birliği 12.07.2024 2953 03.08.01.90 50.000,00 Başyayla İlçesi Hükümet Konağı Kompanzasyon Sistemi Onarım İşi Başyayla Köylere Hizmet Götürme Birliği 1.02.2024 372 03.08.01.90 36.000,00 Sarıeliler Hükümet Konağı Asansör Bakım Onarım İşi Karaman Sarıveliler Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığı 11.12.2024 5714 07.01.05.04 30.000,00 Dumlugöze Köyü Traktör Tamiri İçin Ödenek Aktarımı Karaman Sarıveliler Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığı Toplam 10.329.808,12 BULGU 6: Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarına Ait Olup İl Özel İdaresince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Özel İdaresi Tarafından Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare tarafından İl Özel İdaresine aktarılan yatırım ödeneklerinin, İdare tarafından köylere hizmet götürme birliklerine aktarıldığı görülmüştür. 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesinde; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükümleri yer almaktadır. Bu hükümler kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla yatırım ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri'ne (KHGB) aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer taraftan, KHGB’lere İl Özel İdarelerince sadece 5355 sayılı Kanun'un 18’inci maddesinde sayılan hizmetlere ait ödenekler aktarılabileceğinden, madde metninde sayılmayan yatırımlara ait ödeneklerin merkezi idare kuruluşlarınca doğrudan KHGB’lere aktarılması da mümkün görülmemektedir. Bu itibarla, 2024 yılı yatırım programında yer alan bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için İdareye aktarılan 12.224.478,57 TL tutarındaki ödeneğin, İdare tarafından tekrar KHGB’lerine aktarılması mevzuata uygun olmayıp, bu aktarmalarla 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dışında kalan bir alan oluşturmaktadır. Kamu idaresi, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ıncı maddesi kapsamında Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdaresi tarafından gerçekleştirilmek üzere aktarılan yatırım ödeneklerinin köylere hizmet götürme birliklerine aktarılmasına ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare tarafından İl Özel İdaresine aktarılan yatırım ödeneklerinin tahsis amacı dışında kullandırılması uygulamasına son verilmelidir. Tablo 10: Karaman İl Özel İdaresince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu Yevmiye Tarihi Yevmiye No Tertibi Tutarı (TL) Açıklama Birliğin Adı 12.02.2024 495 06.05.01.01 500.000,00 Alaçatı Muhtar Hizmet Binası Yapımı Karaman Merkez KöylereHizmet Götürme Birliği 13.02.2024 536 03.07.01.90 795.732,30 Piri Reis Kültür Merkezi Kütüphanesine Mal ve Malzeme Alımı Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 27.03.2024 1277 03.08.01.90 500.000,00 Valilik Hükümet Konağı C-D Blok Onarım İşi Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 27.12.2024 6180 03.08.01.90 1.948.690,32 Valilik Hizmet Binası A Blok 2 Kat Onarım İşi Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 27.12.2024 6181 03.08.01.90 1.727.072,21 Karaman Valiliği İlave 150 Kw Ges Kurulumu İşi Karaman Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 20.11.2024 5270 03.02.01.90 1.500.000,00 Sel Felaketi Sonrası Pınarkaya Köyü Yeni Köprü Yapımı İşi Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği 17.12.2024 5847 03.08.01.02 5.252.983,74 Ayranci i̇İçesi̇nde Bulunan 3 Okuldaki̇ 5 Bi̇nanin Doğalgaz Dönüşüm İşi̇ Ayranci Köylere Hi̇zmet Götürme Bi̇rli̇ği̇ TOPLAM 12.224.478,57 BULGU 7: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Gereğince Belediyeler Tarafından Aktarılması Gereken Katkı Paylarının Takibinin ve Tahsilinin Yapılmaması Emlak vergisinin %10'u nispetinde belediyeler tarafından tahsil edilen ve İl Özel İdaresine aktarılması gereken Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payının zamanında ve tam olarak tahsil edilmediği görülmüştür. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesinde: “… Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci ve 18’inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir. Tahsil edilen miktar, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır. Bu miktar; il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırları içindeki belediyelere vali tarafından aktarılır ve bu pay valinin denetiminde kullanılır. İl özel idarelerince yapılan projeler için kullanılan miktar özel hesabın %30’unu geçemez. … Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir. Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir. …” denilmektedir. 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesinin sekizinci fıkrasına dayanılarak çıkarılan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı Yönetmeliği ise, belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u oranında tarh, tahakkuk ve tahsil edilecek katkı payının uygulama esaslarını belirlemektir. Yönetmelik’in “Katkı payı hesabı” başlıklı 6’ncı maddesinde belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde katkı payı hesabına yatırılacağı, yine aynı maddede, tahsil edilen katkı payının süresi içinde bu özel hesaba aktarılmasından belediye başkanı ve hesap işleri müdürünü birlikte sorumlu olacağı ve bu hesabın sekretarya hizmetlerinin il özel idarelerince yürütüleceği, valiliklerce katkı payı hesabının tahsil ve dağıtımına ilişkin gerekli kayıt düzeninin kurulması gerektiği, tahsil edilen katkı payının süresi içinde il özel idarelerince açılan hesaba aktarılmaması veya katkı payının başka amaçla kullanılması halinde sorumlular hakkında yasal işlem yapılacağı, hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer alan hüküm gereğince Belediyelerce tahsil edilen emlak vergilerinin %10’unun ildeki kültür varlıklarının korunması ile ilgili projelerde kullanılmak üzere İl Özel İdareleri tarafından açılacak bir hesapta toplanması gerekmektedir. Yapılan incelemede, Karaman’da bazı ilçe belediyelerinin bu katkı paylarını 2024 yılında ve geçmiş yıllarda tam olarak değil kısmi olarak yatırdığı, bazı ilçelerin ise 2024 yılı sonu itibariyle katkı paylarını hiç yatırmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 Kamu idaresi, Belediyelerin söz konusu payları zamanında göndermesi için takip edilmeye devam edileceğini, zamanında gönderilmeyen alacaklara ise gecikme zammı uygulanacağını ve konunun titizlikle takibi sağlanacağını bildirmiştir. Bu itibarla, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince tahsil edilmesi gereken katkı paylarına ilişkin gerekli takip, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yapılmaması nedeniyle taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payından Karaman İl Özel İdaresine yatırılması gereken tutarların tespit edilemediği, mali tablolarda katkı paylarına ait bilgilerin doğruyu yansıtmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu katkı paylarının ilgili yılı içerisinde takibinin ve tahsilinin yapılması gerekmektedir. Tablo 11: Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Kültür Katkı Payı Tahsilatı 2024 KARAMAN (TL) ERMENEK (TL) BAŞYAYLA (TL) SUDURAĞI (TL) AYRANCI (TL) AKÇAŞEHİR (TL) SARIVELİLER (TL) OCAK 55.955,16 3.003,63 837,44 2.808,05 298,11 3.369,24 ŞUBAT 116.511,19 4.596,03 850,80 4.176,25 7.963,69 2.033,25 MART 98.846,54 5.663,08 909,53 4.173,38 5.593,75 2.058,47 NİSAN 126.890,19 6.528,81 223,47 6.336,13 4.565,44 MAYIS 83.021,59 5.704,83 1.445,59 3.983,74 2.777,07 5.488,77 HAZİRAN 726.393,47 21.085,19 23.819,92 16.029,12 TEMMUZ 69.999,96 8.541,93 15.401,76 4.635,16 AĞUSTOS 99.815,81 5.639,29 7.174,48 5.401,38 EYLÜL 87.131,09 3.587,47 16.258,98 6.695,57 3.308,46 EKİM 56.408,05 2.148,26 567,44 2.980,08 4.780,44 1.966,56 KASIM 44.415,78 2.667,18 632,06 3.129,55 3.378,52 5.655,91 ARALIK 259.371,77 7.077,76 1.038,45 51.695,31 5.517,98 4.448,73 TOPLAM 1.824.760,60 76.243,46 6.504,78 61.329,95 51.993,42 65.619,39 58.960,49 GENEL TOPLAM 2.145.412,09 2024 yılında hiç tahsilat yapılamayan belediyeler: Göktepe ve Kazancı’dır. BULGU 8: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Karaman İl Özel İdaresinin tapuda kayıtlı bazı taşınmazlarının cins tashihinin yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde cins tashihi, “Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi” şeklinde tanımlanmaktadır. Aynı Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde: “(1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmek suretiyle taşınmazların cins tashihlerinin yapılması gerekliliğinden ve tashihe ilişkin yükümlülüklerden bahsedilmektedir. Kamu idaresi, cins değişikliği yapılması gereken taşınmazların imar ve tapu düzenleme çalışmalarına başlanıldığını, çalışmaların devam ettiğini bildirmiştir. İdarenin tapuda kayıtlı taşınmazlarından, mevcut kullanım şekli ile tapudaki bilgileri farklı olan taşınmazlarının mevzuat hükümleri uyarınca, tapuda kayıtlı olan taşınmazların kullanım şekilleri ile tapu bilgilerinin uyumlu hale getirilerek cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 8. EKLER EK 1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Bakanlıklar ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerine Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Kullanılmasında Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması 2018 Yerine Getirilmedi Konu devam ettiğinden Taslak Raporun "Diğer Bulgular" bölümünde " Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarına Ait Olup İl Özel İdaresince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Özel İdaresi Tarafından Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması" başlığıyla 6 nolu bulgu olarak yer almıştır.