2021 - BATMAN İL ÖZEL İDARESİ.pdf

BATMAN İL ÖZEL İDARESİ Ekim 2022

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 11
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 11
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 12
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ...................................................................... 12
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 14
7. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 14
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 36

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Personel Durumu Tablosu ........................................................................................... 3 Tablo 2: Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu ........................................................................ 5 Tablo 3: 2021 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ............................................................................... 7 Tablo 4: 2021 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu ............................................................................... 7 Tablo 5: İl Özel İdaresinin Doğrudan Hissedarı Olduğu Şirketler ............................................. 8 Tablo 6: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri İle Muhasebe Verilerinin Karşılaştırılması ....................................................................................................................... 21

KISALTMALAR AŞ Anonim Şirket KHK Kanun Hükmünde Kararname OSB Organize Sanayi Bölgesi TL Türk Lirası TRT Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. İl Özel İdaresinde Çalışan İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılığı Ayrılmaması

2. Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu İçinde Yer Alan Taşınır ve Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması

3. Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması

4. Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Gerçeği Yansıtmaması

5. İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Muhasebe Verileri Arasında Tutarsızlık Bulunması

6. Tahsisli Taşınmazların Muhasebe Takibinin Hatalı Yapılması B. Diğer Bulgular

7. İdare Tarafından Satın Alınan Bilgisayar Programları ve Yazılımların Doğrudan Giderleştirilmesi

8. Belediyeler Tarafından Mükelleflerden Tahsil Edilerek İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken Kültür Katkı Paylarının ve Bildirimlerinin İlgili Belediyelerden Düzenli Olarak Alınamaması

9. Organize Sanayi Bölgesi Kanunu’na Göre İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcıyla İlgili Gerekli Takibin Yapılmaması

10. Kurum Bütçesinden Karşılanan Dağıtım Tesis Giderlerinin Elektrik Dağıtım Şirketinden Talep Edilmemesi

11. İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Zamanında Kullandırılmaması

12. İlk Madde ve Malzeme Hesabından Çıkışların En Geç Üçer Aylık Dönemler İtibarıyla Yapılmaması

13. Yevmiye Defteri İçin Mevzuatta Belirtilen Düzenlemelere Uyulmaması

14. İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64’üncü Maddesine Aykırı Olarak Süresiz Taşınmaz Tahsisi Yapılması

15. Muafiyet Kapsamındaki Taşınmazlar İçin Elektrik Tüketim Vergisi ve Enerji Fonu Ödenmesi

16. Vadeli Mevduat Faiz Gelirlerinin Tahakkuk Ettirilmemesi ve Net Tutar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi

17. Kurum Tarafından Kiraya Verilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Batman İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup faaliyetlerini 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun verdiği yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yürütmektedir. Bu itibarla il özel idareleri il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı olan il genel meclisi seçimle oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğidir. İl özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi validir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesine göre İl Özel İdaresi, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) Gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret; Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni plânı, bayındırlık ve iskân, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde, b) İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma; orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında, c) Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işleri, yapmakla görevli ve yetkilidir. Ayrıca, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları, kendi görev alanına giren sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetler ile bu kurum ve kuruluşların ildeki tüm yapım, bakım ve onarım işlerini kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarından aktarılan bu tür ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar il özel idarelerince tüm il sınırları içerisinde yapılabilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 97’nci maddesinde mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır. Bu amaçla İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü kaldırılarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı teşkilatı bünyesinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 100’üncü maddesinde de; mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak yeni kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yerel yönetimler hakkında verilen yetki ve görevlerin yanında, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile İçişleri Bakanlığına verilen il özel idaresinin teşkilatı ve işleyişi üzerinde düzenleme, izin ve onay verme görev ve yetkileri halen devam etmektedir. Bu itibarla 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca, il özel idarelerinin organlarının çalışma usulleri, norm kadrolarının belirlenmesi, üst yönetici olarak vali ve genel sekreterin atanması, idari denetimi, bütçe ve muhasebe sisteminin oluşturulması, borçlanma izni, işletme ve şirket kurulması ile yurtdışı ilişkilerin yürütülmesi konuları da İçişleri Bakanlığının vesayet denetimi altındadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları İl özel idaresinin organları; il genel meclisi, il encümeni ve validir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 9’uncu maddesi gereğince; il genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır ve ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur. İl genel meclisi, başkan dâhil 22 üyeden oluşmaktadır. Birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi il genel meclisi kararı ile olur. İl encümeni ise valinin başkanlığında, genel sekreter ile il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ve valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği iki üyeden oluşan il özel idaresinin icra organıdır. Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Görev ve yetkileri 5302 sayılı Kanun’un 30’ncu maddesinde sayılan Vali, il özel idaresi teşkilâtının en üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını sevk ve idare etmektedir. İl özel idaresi personeli vali tarafından atanır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Genel sekreter, il özel idaresi hizmetlerini vali adına ve onun emirleri yönünde, mevzuat hükümlerine, il genel meclisi ve il encümeni kararlarına, il özel idaresinin amaç ve politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışma programına göre düzenler ve yürütür. Genel sekreter, valinin teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile atanır ve aynı usulle görevden alınır. İl özel idaresi teşkilatı; Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcıları ile Destek Hizmetleri Müdürlüğü, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü, Spor İşleri Müdürlüğü, Mali Hizmetler Müdürlüğü, İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü, Encümen Müdürlüğü, Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Müdürlüğü, Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü, Bilgi İşlem Müdürlüğü, Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü, İşletme Müdürlüğü, Su ve Kanal Müdürlüğü, Yapı Kontrol Müdürlüğü, Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü ile Vali’ye bağlı olarak görev yapan birimlerden oluşmaktadır. İl özel idaresinin teşkilat yapısında, doğrudan valiye bağlı bir birim belirlenmiş olup Genel Sekreterliktir. Teşkilatlanmada oluşturulan her birim, kendi faaliyet ve görev alanları ile ilgili yönetmeliklerini hazırlayarak, İl genel meclisinin onayından geçirmek suretiyle yürürlüğe koyar ve bu esaslar üzerinden faaliyetlerini sürdürür. İl özel idaresinde çalışan memur ve sözleşmeli personel 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na; işçiler ise 1475 ve 4857 sayılı İş Kanunlarına tabi olup tüm personelin sosyal güvenlik işlemleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca gerçekleştirilmektedir. Batman İl Özel İdaresi hizmetlerinin yerine getirilmesinde memur, sözleşmeli personel ve işçiler çalıştırılmaktadır. Çalıştırılan personele ilişkin bilgiler tabloda detaylandırılmıştır. Tablo 1: Personel Durumu Tablosu Personel İstihdam Türü İhdas Edilmiş Norm Kadro Sayısı Dolu Kadro Sayısı Memur 186 139 Sözleşmeli Personel - 6 Kadrolu İşçi 135 135 Geçici İşçi - 4 Toplam 311 284 696 Sayılı KHK Uyarınca Çalıştırılan Personel 113 Ayrıca İl Özel İdaresinin doğrudan hissedarı olduğu toplam 5 şirket bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 İl özel idaresi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabidir. İl özel idaresi bütçesi ile muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 44, 45 ve 48’inci, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 65’inci ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 18 ve 22’nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, il özel idarelerinin gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesi amaçlarına göre faaliyet göstermelerini öngörmektedir. İl özel idarelerinin mali işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler, bu belgelerin şekil ve türleri Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. İlin stratejik plânına uygun olarak hazırlanan bütçe, il özel idaresinin mali yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır. Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile finansman programları eklenir. Bütçe yılı devlet mali yılı ile aynıdır. Vali tarafından hazırlanan bütçe tasarısı Eylül ayı başında il encümenine sunulur. Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte Kasım ayının birinci gününden önce il genel meclisine sunar. İl genel meclisi bütçe tasarısını yılbaşından önce aynen veya değiştirerek kabul eder. Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz. İl özel idaresi bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. İlçelerde bu yetki kaymakam tarafından kullanılır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 İlçelere gönderilecek ödeneklerin, il özel idaresi mali kontrol yetkilisi tarafından vize edilmesi yeterlidir. Bu ödeneklerin harcanması sırasında ayrıca harcama öncesi kontrol işlemi yapılmaz. Her yıl bütçesinin kesin hesabı, vali tarafından hesap döneminin bitiminden sonra gelen Mart ayı içinde encümene sunulur. Kesin hesap il genel meclisinin Mayıs ayı toplantısında görüşülerek karara bağlanır. Kesin hesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır. Batman İl Özel İdaresi bütçesinin hesaplarını Mali Hizmetler Müdürlüğü tutmaktadır. Muhasebe hizmetleri İçişleri Bakanlığının e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. İl özel idare bütçesi, program bütçe esasına göre hazırlanmak suretiyle mali yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır. İl özel idaresinin bütçe gelir ve giderlerine ilişkin tahminlerle, gerçekleşmelere aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir. Tablo 2: Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Giderin Çeşidi Önceki Yıldan Devreden Ödenekler (TL) Bütçe ile Verilen Ödenekler (TL) Kurum Dışı Ek/Özel Ödenek (TL) Aktarmayla Eklenen/ Düşülen Ödenekler (TL) Net Bütçe Ödeneği (TL) Bütçe Giderleri Toplamı (TL) İptal Edilen Ödenekler (TL) Sonraki Yıla Devreden Ödenekler (TL) Personel Giderleri 25.586.000,00 39.488.127,98 65.074.127,98 58.984.035,49 6.090.092,49 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 3.499.800,00 9.378.882,62 12.878.682,62 12.186.703,90 691.978,72 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 26.783.000,12 44.665.300,00 32.077.733,19 5.500.000,00 109.026.033,31 86.299.793,92 22.726.239,39 Cari Transferler 12.358.616,79 9.368.300,00 3.500.000,00 25.226.916,79 16.340.975,85 8.885.940,94 Sermaye Giderleri 45.488.110,52 50.589.500,00 36.861.455,00 8.000.000,00 140.939.065,52 70.823.097,27 70.115.968,25 Sermaye Transferleri 2.840.000,00 2.840.000,00 1.079.496,00 1.760.504,00 Borç Verme
Yedek Ödenek 8.451.100,00
Toplam 84.629.727,43 145.000.000,00 117.806.198,79 17.000.000,00 355.984.826,22 245.714.102,43 8.542.575,21 101.728.148,58 İl Özel İdaresinin 2021 yılı bütçesi ile 145.000.000,00 TL ödenek öngörülmüş olup önceki yıldan devreden 84.629.727,43 TL, yıl içinde eklenen ödenekle birlikte 2021 yılı ödenek toplamı 355.984.826,22 TL olmuştur. Yıl içinde 245.714.102,43 TL bütçe gideri yapılmış,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 8.542.575,21 TL ödenek iptal edilmiş, kalan 101.728.148,58 TL ödenek ise 2021 yılına devretmiştir. Tablo 3: 2021 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Bütçe Gelirinin Ekonomik Kodu Bütçe Gelir Tahmini (TL) Tahsilat Tutarı (TL) Red ve İadeler (TL) Net Tahsilat (TL) Gerçekleşme Yüzdesi (%) 01-Vergi Gelirleri 12.200,00 262.032,47 262.032,47 2.147,8 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 901.900,00 1.600.975,68 1.600.975,68 177,5 04-Alınan Bağış ve Yardımlar 2.400,00 117.806.198,79 117.806.198,79 49.085,9 05-Diğer Gelirler 144.082.800,00 170.537.553,87 170.537.553,87 118,3 06-Sermaye Gelirleri 600,00
08-Alacaklardan Tahsilat 100,00
09- Red ve İadeler
Toplam 145.000.000,00 290.206.760,81 290.206.760,81 200,1 Buna göre 2021 yılında net bütçe geliri %200,1 seviyesinde gerçekleşmiştir. Alınan bağış ve yardımlar (%4.908,59), vergi gelirleri (%2.147,8), Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri (%177,5), diğer gelirler (%118,3) beklenenin çok üstünde gerçekleşmiş, sermaye gelirlerinde ise beklenen gelir elde edilmemiştir. Tablo 4: 2021 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Bütçe Giderlerinin Ekonomik Kodu 2021 Yılı Gider Bütçesi (TL) 2021 Yılı Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme Yüzdesi (%) 01-Personel Giderleri 25.586.000,00 58.984.035,49 230,5 02-S.G.K. Devlet Prim Giderleri 3.499.800,00 12.186.703,90 348,2 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 44.665.300,00 86.299.793,92 193,2 04-Faiz Giderleri
05-Cari Transferler 9.368.300,00 16.340.975,85 174,4 06-Sermaye Giderleri 50.589.500,00 70.823.097,27 140,0 07-Sermaye Transferleri 11.291.100,00 1.079.496,00 9,6 Toplam 145.000.000,00 245.714.102,43 169,5 Buna göre, 2021 yılında bütçe giderleri %169,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2021 giderlerinde başlangıç bütçesinde öngörülen tutar %69,5 oranında aşılmıştır. Sermaye transferi (%9,6) haricinde diğer gider kalemlerinin tamamı beklenenin üstünde gerçekleşmiştir. Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre; bütçe ile ilgili olsun ya da olmasın İl Özel İdaresinin faaliyetlerinden dolayı tahakkuk eden 2021 yılı Faaliyet Gideri 174.007.789,27 TL, Faaliyet Geliri 291.098.605,26 TL olup Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ise 117.090.815,99 TL olarak gerçekleşmiştir. Batman İl Özel İdaresinin doğrudan hissedarı olduğu şirketler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir: Tablo 5: İl Özel İdaresinin Doğrudan Hissedarı Olduğu Şirketler Sıra No Şirketin Adı Toplam Sermaye Tutarı (TL) İl Özel İdaresinin Sahip Olduğu Sermaye Tutarı (TL) Hisse Oranı (%) 1 Batman İl Özel İdaresi Personel AŞ 200.000,00 200.000,00 100,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 1.4.1. Kamu İdaresinin Muhasebe Sistemi Batman İl Özel İdaresinin muhasebe kayıt işlemleri Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir. Mahalli idarelerin hesap planı, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 46’ncı maddesinde ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplar itibariyle belirlenmiş çerçeve hesap planında yer alan hesaplardan oluşmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer almamakla birlikte, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer alan herhangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa Yönetmelik’teki hesap planına ilave hesap eklemeye veya çıkarmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilidir. Ayrıca, mahalli idarelere ait detaylı hesap planları, bu Yönetmelik’te belirlenen hesap planı çerçevesinde Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle ilgili Bakanlıklarca hazırlanmaktadır. 1.4.2. Kamu İdaresinin Raporlama Sistemi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 484 ve 485’inci maddeleri uyarınca; mali tablolar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen ilkelere ve 2 Hasankeyf Dicle Turizmi Geliştirme AŞ 200.000,00 200.000,00 100,00 3 Batman Pamuk Pres ve Çırçır San.AŞ 50.000,00 6.640,00 13,28 4 Batgem Tekstil Turiz İnşaat İnsan Kaynakları Peyzaj Yem San. Tic. Ltd. Şti. 200.000,00 200.000,00 100,00 5 Batman Üniversitesi Teknoloji Geliştirme AŞ 3.000.000,00 1.020.000,00 34,00 6 Batman Beton Yapı Elemanları San. Tic. AŞ 50.000,00 5.000,00 10,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 standartlara uygun olarak hazırlanır ve belirlenen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulur. Bu bağlamda, İdarece üretilen cetvel ve temel mali tablolar ile diğer mali tablolar şunlardır: a) Mizan cetveli b) Temel mali tablolar

1. Bilanço
2. Faaliyet sonuçları tablosu
3. Nakit akış tablosu c) Diğer mali tablolar
4. Bütçe uygulama sonuçları tablosu
5. Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
6. Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
7. Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
8. Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu
9. Bütçe giderlerinin kurumsal sınıflandırılması tablosu
10. Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
11. Bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması tablosu
12. Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu
13. Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu. 1.4.3. Kamu İdaresi Tarafından Denetime Sunulan Defter, Tablo ve Belgeler Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuştur:

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11

• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Faaliyet sonuçları tablosu
• İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Kamu İdaresinin denetimi; yukarıda belirtilen defter, tablo ve belgeler ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Denetim görüşü, Kamu İdaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.

2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 55’inci maddesine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarında iç kontrol sisteminin kurulmasını sağlamak amacıyla 26.12.2007 tarihli Resmi Gazete’de “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” yayınlanmıştır. Bu kapsamda, Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 04.02.2009 tarihli ve B.07.0.BMK.0.24-150/4005- 1205 sayılı yazısı ekinde, Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi gönderilerek kamu kurumlarının bu rehber doğrultusunda öncelikle 30.06.2009 tarihine kadar Uyum Eylem Planlarını oluşturmaları ve plan perspektifini oluşturan iki yıllık dönemin sonunda, kendi iç kontrol sistemlerini kurmaları istenilmiştir. Kurumun iç kontrol değerlendirme formu ve anketi neticesinde aşağıdaki tespitlere

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 ulaşılmıştır. Kurum üst yönetiminin iç kontrol sisteminin kurulması ve çalışması yönünde bir işlem yapmadığı, Kurum yönetimi ve çalışanlarının iç kontrollerle ilgili bilgi sahibi olmasına yönelik çalışma yapılmadığı ifade edilmiştir. Kurum misyonu ile birimlerin ve personelin görev tanımlarının yazılı olarak belirlendiği, personele duyrulduğu ve kurumda buna uygun bir organizasyon yapısının oluşturulduğu ifade edilmiştir. Mali karar ve işlemlerin süreç akış şemasının hazırlandığı ve üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulduğu, Kurum kilit personelinin eğitim ve uzmanlık alanı ile ilgili işlerde görevlendirildiği, birim faaliyet raporlarının düzenlenmekte olduğu ve güvence beyanının verilmekte olduğu ifade edilmiştir. Destek Hizmetleri ve ilgili birimler tarafından, iç kontrol ve ön mali kontrole ilişkin usul ve esaslarda yer alan limitleri aşan tüm taahhüt ve sözleşme tasarılarının ön mali kontrole tabi tutulduğu, ön mali kontrole gönderilmeyen taahhüt ve sözleşme tasarılarının olması durumunda bu durum üst yönetime raporlandığı ifade edilmiştir. Kurumdaki tüm personelin “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin Ek 1’inde yer alan “Etik Sözleşmesini”ni imzaladığı ve bu sözleşmelerin personelin özlük dosyasında yer aldığı ifade edilmiştir. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun, üst yöneticinin onayı ile görevlendirilmediği, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planının (18 kamu iç kontrol standardı ve bu standartları sağlayan 79 genel şartı içerecek şekilde) hazırlanmadığı ifade edilmiştir. Kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla iç denetçi kadrosu ihdas edilmediğinden İç Denetim Biriminin kurulmadığı görülmüştür. Sonuç itibariyle; iç denetim biriminin ihdas edilmediği; iç kontrol ortamının sadece ön mali kontrol ve hiyerarşik denetimle sağlandığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Batman İl Özel İdaresinin 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: İl Özel İdaresinde Çalışan İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılığı Ayrılmaması İl Özel İdaresinde çalışan sürekli işçiler ile İdarenin doğrudan hizmet alımı yöntemiyle çalıştırdığı işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı tespit edilmiştir. A-İl Özel İdaresinde Çalışan Sürekli İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 472 Kıdem tazminatı karşılığı hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 330'uncu maddesinde, "bu hesap ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır," denilmektedir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 331'inci maddesine göre, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının bu hesaba alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydedileceği, vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba borç, 372 Kıdem tazminatı karşılığı hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Aynı Yönetmelik'in 372 Kıdem tazminatı karşılığı hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 281'inci maddesinde, bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 282'nci maddesine göre, vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarları bu hesaba alacak, 472 Kıdem tazminatı karşılığı kesabına borç kaydedilir. Ödenen tazminatlar bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe giderleri hesabına borç, 835 Gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir. Kıdem tazminatı ile ilgili olarak uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20.05.2016 tarihinde Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından kurumlara gönderilen yazıda kıdem tazminatı ayırma işlemlerinin nasıl yapılması gerekliliği belirtilmiştir. Yukarıdaki mevzuat ve Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen Genel Yazı birlikte değerlendirildiğinde, Batman İl Özel İdaresince 2016 yılında yapılması gereken 500 Net değer hesabının borç çalıştırılması işleminin 2021 yılı itibarıyla yapılmadığı, sürekli işçiler için herhangi karşılık ayrılmadığı tespit edilmiştir. Yapılan yanlış uygulama neticesinde bilançoda 372 ve 472 Kıdem tazminatı karşılığı hesapları bakiye vermemekte, 630 Giderler hesabı ve 500 Net değer hesabı mali tablolarda gerçeği yansıtmamaktadır. B-İdarede Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması İdarede personel çalıştırılmasına ilişkin olarak, Batman İl Özel İdaresi Personel AŞ şirketinden doğrudan hizmet alımı ile temin edilen işçiler için hem Şirket hem de İl Özel İdaresi tarafından kıdem tazminatı karşılığı ayrılmamıştır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112'nci maddesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan alımlar kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenmesi hükme bağlanmış; bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esasların Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bahsi geçen madde çerçevesinde hazırlanan “Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik”te yapılan düzenlemelere göre; idarelerin bünyesinde 4734 sayılı Kanun'un 62'nci maddesinin (e) bendine göre çalışan personelin sayısının, çalıştıkları sürelerin, aldıkları ücretlerin, kıdem tazminatına dâhil olan ve olmayan unsurlar da dikkate alınması suretiyle hesaplanması, muhasebe uygulama tebliği hükümleri kapsamında uzun vadeli bir pasif hesap olan 472 Kıdem tazminatı karşılığı hesabında kıdem tazminatı karşılığı olarak gösterilmesi ve bu karşılıklardan faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen tutarların uzun vadeli bu hesaptan çıkartılarak aynı hesabın kısa vadeli olanı 372 Kıdem tazminatı karşılığı hesabına aktarılması gerekmektedir. 20.11.2017 tarihli ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 126’ncı maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek madde 20’nin ilk fıkrasında, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme doğrultusunda 29.03.2018 tarihinde %100 sermaye payı Batman İl Özel İdaresine ait Batman İl Özel İdaresi Personel AŞ kurulmuş olup, İdare hizmetlerinde 113 işçi bu kapsamda çalıştırılmaktadır. İdarede hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçiler için 2019- 2021 yılları arasında herhangi bir kıdem tazminatı karşılığı hesaplanmamıştır. Kamu idaresi cevabında, sadece emekli olacak işçiler için kıdem tazminatı karşılıkları ayrıldığı, ayrıca doğrudan hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçiler için kıdem tazminatı karşılığının tahmini olarak hesaplanıp ödenek konulacağı belirtilmiş olmasına rağmen, bu karşılıkların kaydedileceği hesaplarda herhangi bir tutar yer almamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Bu çerçevede, gerek idarenin ihtiyatlı olması açısından gerekse mali tabloların idarenin mali durumunu tam ve doğru olarak yansıtabilmesi açısından kıdem tazminatı karşılık işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu İçinde Yer Alan Taşınır ve Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması İdarenin, taşınır ve taşınmaz duran varlıkları için amortisman ayırmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubu ile ilgili ve” Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır. Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş amortismanlar hesabı da aynı Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9'uncu maddesinin 1/d bendinde de; “Bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.” denildikten sonra hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği hususu aynı Yönetmelik’in 29'uncu maddesinde hükme bağlanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanunu’nun 318'inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri çıkartarak kullanmış ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına ilişkin gerekli açıklamalara yer vermiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır. Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerine aykırı olarak Batman İl Özel İdaresinin taşınmaz duran varlıkları için amortisman ayrılmamıştır. Batman İl Özel İdaresinin 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, 252 Binalar hesabı, 253 Tesis, makine ve cihazlar hesabı, 254 Taşıtlar hesabı ve 255 Demirbaşlar hesabında izlenen taşınmaz duran varlıkları için amortisman ayrılmaması 257 Birikmiş amortismanlar hesabını etkilemektedir. Aynı zamanda; Amortisman uygulaması sonucu Giderler hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630 Giderler hesabı, Dönem sonunda 630 Giderler hesabının yansıması sonucu oluşacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690 Faaliyet sonuçları hesabı, faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590 Dönem olumlu faaliyet sonucu hesabı ya da 591 Dönem olumsuz faaliyet sonucu hesabı (-), ayrılması gereken amortisman tutarları kadar hatalı sonuç vermektedir. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlandığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle taşınır ve taşınmaz duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Batman İl Özel İdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 257 Birikmiş amortismanlar hesabı (-), 590 Dönem olumlu faaliyet sonucu hesabı, ve 500 Net değer/sermaye hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. BULGU 3: Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması Kurum tarafından ödenen güvence bedelleri ve depozitoların 126 Verilen depozito ve teminatlar hesabında izlenmediği görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin "Hesabın niteliği" başlıklı 91'inci maddesinde, "126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı, kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kişilere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır" denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Mevzuat hükmünden anlaşılacağı üzere Kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kişilere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin 126 Verilen depozito ve teminatlar hesabında izlenmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlandığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır. Kurum tarafından, elektrik, su vb. abonelikleri için ödenen güvence bedellerinin doğrudan gider yazılarak, 630 Giderler hesabında elektrik alımları ve yakacak alımları olarak muhasebeleştirilmesi ve 126 Verilen depozito ve teminatlar hesabının hiç kullanılmaması sonucu mali tabloların gerçek durumu yansıtmadığı görülmektedir. BULGU 4: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Gerçeği Yansıtmaması Batman İl Özel İdaresi 01.01.2021-31.12.2021 tarihleri arası geçici mizanında 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabı alacak tutarı 854.775.946,47 TL iken, Kurumun geçici kabul işlemlerini yapan Su ve Kanal Müdürlüğü, Yol ve Ulaşım Müdürlüğü ve Yapı Kontrol Müdürlüğü birimlerinin 2021 yılı toplam geçici kabul tutarının 26.408.060,35 TL olduğu görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabı bölümünde yer alan "Hesabın niteliği" başlıklı 180'inci maddesinde aynen: "(1) Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır." "Hesabın işleyişi" başlıklı 181'inci maddesinde aynen: "(1) Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Borç b) Alacak 1 - Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir." hükümleri yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere yeni bir yatırıma başladıktan sonra ilk hakedişten başlamak üzere söz konusu yatırma ait hakediş tutarları 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç kaydedilmeli ilgili yatırımın tamamlanıp geçici kabulünün yapılması ile birlikte ise 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabının alacağına kayıt yapılarak hesaptan çıkarılmalıdır. Yapılan incelemeler neticesinde, mizan kayıtlarında, 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabının alacağının 854.775.946,47 TL olmasına rağmen, Kurumun geçici kabul işlemlerini yapan Su ve Kanal Müdürlüğü, Yol ve Ulaşım Müdürlüğü ile Yapı Kontrol Müdürlüğü birimlerinin 2021 yılı toplam geçici kabul tutarının 26.408.060,35 TL olduğu görülmüştür. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlandığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak 2021 mali tablolarında 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabının gerçeği yansıtmadığı değerlendirildiğinden, Su ve Kanal Müdürlüğü, Yol ve Ulaşım Müdürlüğü ile Yapı Kontrol Müdürlüğü birimlerinde yer alan tutarlar ile muhasebe verilerinin uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. BULGU 5: İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Muhasebe Verileri Arasında Tutarsızlık Bulunması 2021 yılına ait İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan tutarlar ile dönem sonu mizanında yer alan tutarların örtüşmediği görülmüştür. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi başlıklı 30'uncu maddesinin 1’nci fıkrasında taşınırlara ilişkin giriş, çıkış ve devir işlemlerinin Taşınır Kayıt Yetkilileri tarafından nasıl yapılacağı, 3’üncü fıkrasında ise Muhasebe Yetkilisi tarafından taşınır işlem fişleri üzerinden muhasebe kayıtlarına nasıl alınacağı düzenlenmiştir. Anılan mevzuat hükümlerine göre taşınır kayıt yetkililerince düzenlenen taşınır işlem fişlerinin, muhasebe birimince ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, 2021 yılı İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde yer alan tutarlar ile dönem sonu mizanında yer alan tutarların örtüşmediği görülmüştür. Söz konusu farklılıkların detaylarına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Tablo 6: Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri İle Muhasebe Verilerinin Karşılaştırılması
Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli Verileri Muhasebe Verileri Hesap Kodu Hesap Adı Toplam Tutarı (TL) Yıl İçinde Çıkan Tutar (TL) Gelecek Yıla Devreden Tutar (TL) Toplam Tutarı (TL) Yıl İçinde Çıkan Tutar (TL) Gelecek Yıla Devreden Tutar (TL) 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı 11.032.622,73 8.640.939,94 2.391.682,79 23.468.353,08 0,00 23.468.353,08 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 15.385.068,44 31.034,00 15.354.034,44 23.754.490,62 2.667.810,71 21.086.679,91 254 Taşıtlar Hesabı 9.886.243,21 0,00 9.886.243,21 12.651.161,80 8.957.453,90 3.693.707,90 255 Demirbaşlar Hesabı 4.053.918,44 0,00 4.053.918,44 4.262.867,83 1.001.325,23 3.261.542,60 Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlandığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır. Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetvelinde yer alan tutarlar ile muhasebe verileri arasında büyük farklılıklar bulunmakta ve bu farklılıklar nedeniyle yukarıda yer alan hesaplar mali tablolarda doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır. BULGU 6: Tahsisli Taşınmazların Muhasebe Takibinin Hatalı Yapılması Kurum mülkiyetinde olan taşınmazlardan diğer kurum ve kuruluşlara tahsis edilen taşınmazların ilgili bilanço hesaplarında takibinin yapılmadığı tespit edilmiştir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64/d maddesinde belediyelerin kendilerine ait taşınmazları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan kamu kurum ve kuruluşları tarafından görev alanına giren işlerde kullanılmak üzere İl Özel İdaresi’ne de taşınmaz tahsisi yapılabilir. Bu minvalde tahsis edilen veya tahsisli kullanılan taşınmazların mali tablolarda görünmesini teminen gerekli muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Nitekim, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 130 ve 132 nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 188-189-190-191 ve 192’nci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250 Arazi ve arsalar hesabı, 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı veya 252 Binalar hesabında izleneceği belirtilmiştir. Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında, Kurumun tahsis ettiği taşınmazlar için Yönetmelik gereği yapacağı kayıtlarda kullanacağı hesaplar; 250.02, 251.02 ve 252.02 Kamu idaresinin tahsis ettiği taşınmazlar hesapları, 500.11 Tahsis edilen taşınmazlar hesabı ve 500.13 Tahsis edilen taşınmazlar için ayrılmış amortisman tutarları hesabı olarak yer almaktadır. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşıldığından, bulgu konusu hususun devam edip etmediği izlenecektir. İdarenin 2021 yılı mizan kayıtlarında, 250.02 Arsa ve araziler hesabı ve 252.02 Binalar hesabında tutarlar yer almasına rağmen, karşılığında çalıştırılması gereken 500.11 Tahsis edilen taşınmazlar hesabı kullanılmamış olduğundan, Batman İl Özel İdaresi tarafından diğer kurumlara tahsis edilen 88 adet taşınmaz hakkında muhasebe kayıtları doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: İdare Tarafından Satın Alınan Bilgisayar Programları ve Yazılımların Doğrudan Giderleştirilmesi İdare tarafından satın alınan bilgisayar programları ve yazılımların doğrudan gider yazıldığı ve 260 Haklar hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “260 Haklar hesabı” başlıklı 210’uncu maddesinde; bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için bu hesabın kullanılacağı, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 numaralı Tebliğinde de Maddi Olmayan Duran Varlıklar için %100 amortisman ayrılacağı belirtilmiştir. Mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve İdarenin belli bir şekilde yararlandığı bilgisayar yazılımı ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 ilişkin harcamaların 260 Haklar hesabına borç kaydedilerek aktifleştirilmesi, aynı zamanda değerinin tamamı için amortisman ayrılarak 268 Birikmiş amortismanlar hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi cevabında bulgu konusuyla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiş olup, konunun takibi açısıdan bulgu olarak yer almalıdır. Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri ve değerlendirmeler çerçevesinde, 2021 yılında bilgisayar programı gideri olarak ödenen 260.028,48 TL’nin rakamsal olarak yüksek olmasa da bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için bu hesabın kullanılması gerekliliği nitelik itibarı ile önemli olarak değerlendirildiğinden, bu haliyle Bilanço da yer alan 260 Haklar hesabı ile 268 Birikmiş amortismanlar hesabının belirtilen tutar kadar eksik gösterilmesine sebep olduğudan hatalı uygulamanın giderilmesi gerekmektedir. BULGU 2: Belediyeler Tarafından Mükelleflerden Tahsil Edilerek İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken Kültür Katkı Paylarının ve Bildirimlerinin İlgili Belediyelerden Düzenli Olarak Alınamaması Batman sınırları içerisinde yer alan il, ilçe ve belde belediyelerince mükelleflerden tahsil edilen emlak vergisinin % 10'u tutarındaki Kültür Katkı Payının 2021 yılı ve öncesinde il özel idaresine gönderilmesinin düzenli yapılmadığı ve bilgisinin düzenli verilmediği, zamanında gönderilmeyen kültür katkı paylarına mevzuatın belirlediği gecikme zammının tatbik edilemediği görülmüştür. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesine göre; belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere, mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10’u nispetinde, Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir. Tahsil edilen miktar, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır ve bu pay valinin denetiminde kullanılır. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin 6’ncı fıkrası ile Taşınmaz Kültür Varlılarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik’in “Katkı Payı” başlıklı 6’ncı maddesindeki mevzuat hükümlerine göre;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 1- Mükelleften tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar kültür katkı payının il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içerisinde gönderilmesinin gerektiği, 2- Tahsil edilen katkı payının süresi içinde il özel idareye aktarılmasından belediye başkanı ve hesap işleri müdürü birlikte sorumlu olacağı, 3- Tahsil edilen katkı payının süresi içinde il özel idareye aktarılmaması veya katkı payının başka amaçla kullanılması halinde sorumlular hakkında yasal işlem yapılacağı, 4- Katkı payının belirtilen süre içerisinde il özel idarelerine yatırılmaması durumunda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edileceği ve bu sebeple daha yüksek rakamlar ödenmek zorunda kalınacağı hususları, önem arz etmektedir. Ayrıca İl Özel İdaresine İller Bankası marifetiyle ve diğer yollarla zaman zaman yapılan kültür payı tahsilatlarının hangi belediyeye ait olduğu ayrıştırılarak ilgili belediyenin hesabından düşülerek kayda alınması ve kalanına gecikme zammının tatbikine devam edilmesi gerekmektedir. İl Özel İdaresince, yıllar itibarıyla kültür katkı payını zamanında göndermeyen belediye başkanlıklarına uyarı yazıları yazılmış olmasına rağmen, konunun çözüme kavuşturulamadığı görülmüştür. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşıldığından bulgu konusu hususun devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. Yukarıda belirtilen tüm bu hükümlere istinaden belediyelerden gönderilecek olan kültür katkı payının takibinin il özel idaresince düzenli ve etkili bir biçimde yapılması, zamanında gönderilmeyen kültür katkı payına gereken gecikme zammının tatbik edilerek 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin işletilmesi ve gönderilmesinin sağlanması gerekmektedir. BULGU 3: Organize Sanayi Bölgesi Kanunu’na Göre İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcıyla İlgili Gerekli Takibin Yapılmaması Batman Organize Sanayi Bölgesinde (OSB) yer alan firmalardan işyeri açma ve çalışma ruhsatı harcıyla ilgili İl Özel İdaresine herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediği görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 7'nci maddesinin (a) ve (f) bendinde kanunlarla verilen görev ve hizmetleri yerine getirebilmek için her türlü faaliyette bulunmak, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için kanunlarda belirtilen izin ve ruhsatları vermek ve denetlemek ile özel kanunları gereğince il özel idaresine ait vergi, resim ve harçların tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak özel idarenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun 4’üncü maddesinde, yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verileceği ve denetleneceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçların OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılacağı ifade edilmektedir. Kamu İdaresi cevabında bulgu konusuyla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiş olup, konunun takibi açısıdan bulgu olarak yer almalıdır. Batman Belediyesi mücavir alanının dışında yer alan ve Batman İl Özel İdaresinin sorumluluğunda bulunan organize sanayi bölgesindeki iş yeri açma ve çalışma ruhsatı harçlarının OSB nezdinde takip edilmesi ve OSB tarafından tahsil edilen harçların gönderilmesi sağlanmalıdır. BULGU 4: Kurum Bütçesinden Karşılanan Dağıtım Tesis Giderlerinin Elektrik Dağıtım Şirketinden Talep Edilmemesi Elektrik enerjisinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olmasına rağmen, enerji müsaadesi alınabilmesi amacıyla Kurum tarafından karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili elektrik dağıtım şirketinden talep edilmediği, ayrıca söz konusu dağıtım tesislerinin elektrik dağıtım şirketine devredilmediği tespit edilmiştir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3'üncü maddesine göre "Dağıtım şirketi" belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi ifade etmektedir. Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği'nin 4'üncü maddesine göre ise, enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır. 02.01.2014 tarih ve 28870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 10/A maddesinde bağlantı taleplerinin hangi süreler içerisinde dağıtım şirketince karşılanacağı belirlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Aynı Yönetmelik'in 21'inci maddesinde ise bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde, gerekli yatırımın başvuru sahibi tarafından üstlenilebileceği; bu durumda yatırım bedelinin, en fazla on iki eşit taksitle ve kanuni faizleri ile birlikte dağıtım şirketi tarafından yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye geri ödenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3'üncü maddesine göre, dağıtım şirketi, belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi ifade eder. Dağıtım tesisi ise, (Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği'nin 4'üncü maddesine göre) iletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları ifade etmektedir. Dolayısıyla enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin (Değişik: RG-1/6/2017- 30083) 10/A maddesinin 4-c fıkrasında; bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde gerekli yatırımın 21 inci madde kapsamında başvuru sahibi tarafından üstlenilebileceği belirtildiğinden, dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olan dağıtım tesis giderleri bazı durumlarda dağıtım sistemine bağlantı başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanabilmektedir. Aynı Yönetmelik'in 10/B maddesinin 4' üncü fıkrasında; bağlantı hattının kullanıcı tarafından tesis edilecek olması halinde, dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında, bağlantı hattının tesisine, kullanım haklarına ve devrine ilişkin bir tesis yapım sözleşmesi imzalanacağı; altıncı fıkra kapsamındaki bağlantı hattının enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl sonra, diğer bağlantı hatlarının enerjilendirme tarihinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın dağıtım şirketine devredilmiş kabul edileceği; 6'ncı fıkrasında ise; bağlantı hatlarının işletme ve bakımı, tesislerin enerjilendirilmesinden itibaren dağıtım şirketinin sorumluluğunda olduğuna ilişkin hüküm yer almaktadır. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Bulgu konusu hususun devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Kurum tarafından karşılanan enerji dağıtım şirketlerinin uhdesindeki dağıtım tesis giderlerinin, ilgili enerji dağıtım şirketlerinden kanuni faizleri ile birlikte geri alınması gerekmektedir. Ayrıca trafoların bakımı yüksek maliyet, teknik donanım ve uzmanlık gerektirdiğinden, dağıtım tesislerin müştemilatı ile birlikte dağıtım şirketine devredilmesinin kamu yararına olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 5: İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Zamanında Kullandırılmaması İl Özel İdaresinde çalışan işçilerin sosyal hakları olan yıllık ücretli izinlerinin zamanında düzenli olarak kullandırılmadığı ve bu nedenle birikmiş yıllık izin sürelerinin bulunduğu görülmüştür. Anayasa’nın “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50’nci maddesinde; dinlenmenin çalışanların hakkı olduğu ve bu haklar ile şartlarının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususların ilgili Bakanlık tarafından hazırlanacak bir Yönetmelik ile gösterileceği belirtilmiştir.
Bu Kanun hükmüne istinaden, 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili olarak İş Kanunu’na benzer düzenlemeler yapılmıştır. Aynı Kanun’un 103'üncü maddesinde ise yıllık ücretli izni bu Kanun’un 56’ncı maddesine aykırı olarak bölen veya hak edilmiş izni kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası (2021 yılında 555 TL) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı’nın 30.06.2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelge’sinde; 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin ilgili yıl içerisinde, önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık izin sürelerinin de yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması gerektiği belirtilmiştir. Yukarıda yer alan düzenlemelere göre, işverenin yıllık izinleri kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işçinin de izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir. Diğer taraftan işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmekte ve yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden yapılacağından yüksek tutarlarda ödeme yapılmasına neden olmaktadır. Ayrıca Anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ile karşı karşıya kalabilmektedir. Yapılan incelemede İl Özel İdaresinde görev alan kadrolu 137 işçiden 29’unun 100 ile 200 gün arasında, 79’unun 200 ile 300 gün arasında, 25’inin 300 ile 400 gün arasında, 2'sinin 400 günden fazla kullanmadığı izinlerinin olduğu tespit edilmiştir. Bu işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları işçinin son ücreti dikkate alınarak izin ücreti ödeneceğinden idareler açısından öngörülemeyen giderlerin ortaya çıkmasına neden olacaktır. Kamu İdaresi cevabında, 4857 sayılı Kanuna tabi görev yapan personelin geçmiş yıllara ait birikmiş ücretli senelik izinlerinin komisyon marifetiyle planlı bir şekilde kullandırıldığı belirtilmiş, ancak birikmiş izinlerin nasıl azaltılacağı hususunda herhangi bir yöntem öngörülmemiştir. Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, İl Özel İdaresinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, mevzuata uygunluk ve İl Özel İdaresine ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılması sağlanmalıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 BULGU 6: İlk Madde ve Malzeme Hesabından Çıkışların En Geç Üçer Aylık Dönemler İtibarıyla Yapılmaması İdarenin İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenen tüketim malzemelerinin çıkış kayıtları en geç 3 aylık dönemlerde yapılmadığı görülmüştür. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesi (2) numaralı fıkrasına göre, muhasebe kayıtlarında 150 İlk madde ve malzemeler hesabında izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır II’nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesinin, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderileceği belirtilmektedir. İdarenin tüketim malzemeleri işlemlerinin incelenmesi neticesinde; İdare bünyesindeki birçok müdürlüğün 150 İlk madde ve malzeme hesabında izlenen tüketim malzemelerinin çıkış işlemlerini muhasebe birimine süresinde bildirmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında bulgu konusuyla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiş olup, konunun takibi açısıdan bulgu olarak yer almalıdır. Muhasebe kayıtlarının anlık verilerinin farklı olmasına sebep olan hatalı uygulamaların mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. BULGU 7: Yevmiye Defteri İçin Mevzuatta Belirtilen Düzenlemelere Uyulmaması Kurumun muhasebe sistemine ilişkin yapılan incelemede, bazı yevmiye kayıtlarının boş bırakıldığı ve bazı yevmiye kayıtlarının ise silindiği görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43'üncü maddesinin birinci fıkrasında, işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği, dördüncü fıkrasında, muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında 1'den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği, “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni“ başlıklı 44'üncü maddesinde, Yönetmeliğin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 uygulanmasında yevmiye defterinin kullanılacağı, “Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503'üncü maddesinde ise, kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlığın ancak muhasebe kaydıyla düzeltileceği belirtilmiştir. Yönetmelikte belirtildiği üzere işlemler yevmiye tarih ve numara sırasına göre yevmiye defterine günlük olarak kaydedilmeli, 1'den başlayıp hesap dönemi sonuna kadar sırasıyla devam eden yevmiye numaraları verilmeli, düzeltilmesi gereken bir hata var ise de, yönetmelikte belirtilen sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hataları hariç olmak üzere, eski kaydı silmeden yeni bir kayıt işlemiyle düzeltmenin yapılması gerekmektedir. Muhasebe sisteminin yapısına ilişkin olarak yapılan incelemede, 72 adet yevmiyenin atlanarak boş bırakıldığı, 27 adet yevmiyenin önceden bulunmasına rağmen sonradan silinerek boş bırakıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşıldığından, bulgu konusu hususun devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. Kurumun yevmiye kaydına ilişkin işlemlerinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne uygun olması gerekmektedir. BULGU 8: İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64’üncü Maddesine Aykırı Olarak Süresiz Taşınmaz Tahsisi Yapılması Kurum tarafından, çeşitli kamu kurum ve kuruluşa 12 taşınmazın süresiz olarak tahsisinin yapıldığı görülmüştür. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64’üncü maddesinde, il özel idaresinin, il genel meclisinin kararı üzerine kendisine ait taşınmazları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına süresi 25 yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla il özel idareleri yalnızca kamu kurum veya kuruluşlarına süresi 25 yılla sınırlı olarak taşınmaz tahsisi yapabilecektir. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşıldığından, bulgu konusu hususun devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. Kurum tarafından çeşitli kamu kurum ve kuruluşa yapılan 12 taşınmazın süresiz tahsis

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 işleminin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64’üncü maddesinde belirtilen hükme uygun olmadığı görüldüğünden, tahsis işlemlerinin mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. BULGU 9: Muafiyet Kapsamındaki Taşınmazlar İçin Elektrik Tüketim Vergisi ve Enerji Fonu Ödenmesi Kamu idaresi tarafından, muafiyet kapsamındaki taşınmazları için elektrik tüketim vergisi ve enerji fonu ödendiği görülmüştür. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun; “Elektrik ve havagazı tüketim vergisi” başlıklı 34’üncü maddesinde; “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde elektrik ve havagazı tüketimi, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisine tabidir.”ve “Mükellef ve sorumlu” başlıklı 35’inci maddesinde “Elektrik ve Havagazı tüketenler, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisini ödemekle mükelleftirler. (Değişik ikinci fıkra: 9/7/2008-5784/14 md.) 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa göre elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazını dağıtan kuruluşlar, satış bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumludurlar. Organize sanayi bölgelerinde tüketilen elektrik enerjisinin vergisini organize sanayi bölgeleri tüzel kişiliklerine elektriği temin eden kuruluş öder.”, ve “İstisnalar” başlıklı 36’ncı maddesinde ise “Aşağıdaki yazılı yerlerde ve şekillerde tüketilen elektrik ve havagazı vergiden müstesnadır.

1. Kazanç amacı gütmemek şartıyla işletilen; hastane, dispanser, klinik, sağlık ocağı ve merkezleri, rehabilitasyon, teşhis ve tedavi merkez ve kurumları, doğum ve çocuk bakımevleri, kreşler, sanatoryum, Prevantoryum gibi sağlık kuruluşları ile düşkünler evi, yetimhaneler, Çocuk Esirgeme Kurumu ve korunmaya muhtaç çocukları koruma birliklerine ait çocuk yurtları ve bunlara bağlı işyerleri gibi sosyal yardım kuruluşlarında,
2. Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan cami, mescit, kilise ve havra gibi ibadethanelerde,
3. Milletlerarası panayır, sergi ve fuarlarda, bunların giriş yerlerinde, mal teşhir edilen ve satılan pavyonlarda,
4. Doğrudan doğruya elektrik ve havagazı üreten dağıtım ve istihsal müesseselerinde.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Kamu idaresi söz konusu Kanun maddesinde istisna kapsamında yer almamakla beraber, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 8'inci maddesi, il özel idaresinin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık olan, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımlarının katma değer vergisi ile özel iletişim vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaf olduğu hüküm altına almıştır. Dolayısıyla il özel idarelerinin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık olan, gelir getirmeyen taşınmazlarının katma değer vergisi ile özel iletişim vergisi hariç elektrik tüketim vergisi, enerji fonu gibi çeşitli vergi pay vb. ödemelerden muaf olduğu açıktır. Kamu idaresi cevabında, bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı, elektrik faturalarının incelendiği, faturalara elektrik tüketim vergisinin eklendiğinin görüldüğü ve enerji fonunun faturalarda yer almadığı belirtilse de; tarafımızdan yapılan incelemelerde, elektrik faturalarında elektrik tüketim vergisi ve enerji fonu payının olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede, kamu idaresi tarafından yukarıda açıklaması yapılan mevzuat hükümleri doğrultusunda dikkat ve özen gösterilerek hareket edilmesi gerekmektedir. BULGU 10: Vadeli Mevduat Faiz Gelirlerinin Tahakkuk Ettirilmemesi ve Net Tutar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi İdare tarafından vadeli hesapta değerlendirilen mevduata ilişkin faiz gelirinin tahakkuku ile mevduat faizine banka tarafından uygulanan gelir vergisi stopajının muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre; gelir ve giderler, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedilmelidir. Ayrıca kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izlenmesi gerektiği; gelir ve gider hesaplarının, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsus olduğu belirtilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının 102 Banka hesabına, tevkifat tutarlarının 630 Giderler hesabına borç; faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181 Gelir tahakkukları hesabına alacak kaydedileceği; ayrıca 102 Bankalar hesabına aktarılan tutarın

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 tamamının 805 Gelir yansıtma hesabına borç, 800 Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir. Yönetmelik’in düzenlemesine göre, tahakkuk eden faiz gelirleri stopaj kesintisi yapılmadan önceki brüt tutar üzerinden 600 Gelirler hesabında, buna ilişkin olarak stopaj yapılan vergi ve benzeri giderleri de 630 Giderler hesabında muhasebeleştirilmelidir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 147,148 ve 149’uncu maddelerinde 181 Gelir tahakkukları hesabına kaydedilmesi gereken işlemler açıklanmıştır. Buna göre; tahakkuk ettirilmiş gelirlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında istenebilir duruma gelecek olan alacaklar, ilgili oldukları aylarda tahsil edilmek üzere, dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacakları hesaplarında kayıtlı alacaklara ilişkin olarak ay sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları, Aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz geliri alacaklarından takip eden faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenler geçici mizandan önce bu hesaba kaydedilir. Diğer taraftan, anılan Yönetmeliğin 102 Banka hesabının işleyişini düzenleyen 57’nci maddesinin (6) nolu bendinde, "6) Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630 Giderler hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600 Gelirler hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181 Gelir tahakkukları hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805 Gelir yansıtma hesabına borç, 800 Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir," hükmü öngörülmüştür. İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; vadeli hesapta değerlendirilen mevduata ilişkin faiz gelirinin tahakkukunun yapılmadığı, bankalardaki vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden, diğer bir ifadeyle, yıl içinde elde edilen faiz gelirinin gelir vergisi stopajı düşülerek muhasebeleştirildiği ve 15.292.390,77 TL faiz geliri kaydedilerek, bunun sonucunda 181 Gelir tahakkukları hesabı ile faaliyet sonuçları tablosunun eksik bilgi içermesine neden olunmuştur. Kamu idaresi cevabında, bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlanıldığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 BULGU 11: Kurum Tarafından Kiraya Verilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi Batman İl Özel İdaresi’nin 2021 yılı mali tablolarında, 5 yıllığına bir taşınmazın kiraya verilmesine rağmen, 990 Kiraya verilen duran varlıklar ile 999 Kiraya verilen duran varlıklar karşılığı hesaplarının yer almadığı, dolayısıyla İdare tarafından kiraya verilen duran varlığın ilgili hesaplarda izlenmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “990 Kiraya verilen duran varlıklar hesabı” ile ilgili 475 (1) maddesinde; “Bu hesap kurumun, bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılır” ifadesi yer almaktadır. Yine aynı Yönetmelik’in 476 (1) maddesinde; “Kiraya verilen duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç (1) Kiraya verilen duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak (1) Kiraya verilen duran varlıklardan kira süresi sona erenler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Kamu idaresi cevabından bulguda belirtildiği üzere işlem yapılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Ancak uygulamaya 2022 yılı içinde başlandığından 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır. Batman İl Özel İdaresi’nin, 5 yıllığına kiraya verdiği duran varlığı ilgili hesaplarda izleyerek, yukarıda açıklanan yönetmelik hükümlerine uygun işlem yapması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 8. EKLER EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Belediyeler Tarafından Mükelleflerden Tahsil Edilerek İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Paylarının ve Bildirimlerinin İlgili Belediyelerden Düzenli Olarak Alınamaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Diğer Bulgular" bölümünde " BULGU 2: Belediyeler Tarafından Mükelleflerden Tahsil Edilerek İl Özel İdaresine Gönderilmesi Gereken Kültür Katkı Paylarının ve Bildirimlerinin İlgili Belediyelerden Düzenli Olarak Alınamaması" olarak yer almıştır. İşçilere Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Diğer Bulgular" bölümünde

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 "BULGU 5: İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Zamanında Kullandırılmaması" olarak yer almıştır. Muafiyet Kapsamındaki Taşınmazlar İçin Elektrik Tüketim Vergisi, Enerji Fonu ve TRT Payı Ödenmesi 2020 Yerine Getirilmedi Raporun " Diğer Bulgular" bölümünde "BULGU 9: Muafiyet Kapsamındaki Taşınmazlar İçin Elektrik Tüketim Vergisi ve Enerji Fonu Ödenmesi" olarak yer almıştır. Kurum Tarafından Kiraya Verilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi 2020 Yerine Getirilmedi Raporun " Diğer Bulgular" bölümünde "BULGU 11: Kurum Tarafından Kiraya Verilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi" olarak yer almıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Gerçeği Yansıtmaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular" bölümünde "BULGU 4: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Gerçeği Yansıtmaması" olarak yer almıştır. İşçi Statüsünde İstihdam Edilen Personelin Kıdem Tazminatları İçin Karşılık Ayrılmaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular" bölümünde " BULGU 1: İl Özel İdaresinde Çalışan İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılığı Ayrılmaması " olarak yer almıştır. Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular" bölümünde "BULGU 3:

T.C. Sayıştay Başkanlığı Batman İl Özel İdaresi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması" olarak yer almıştır. Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu İçinde Yer Alan Taşınır ve Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması 2020 Yerine Getirilmedi Raporun "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular" bölümünde "BULGU 2: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu İçinde Yer Alan Taşınır ve Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması" olarak yer almıştır.