2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu.pdf

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu EYLÜL 2013

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 586618/46309 Sayı: Bşk.2013/13 12.09.2013 Konu: 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 54 ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 40'ıncı maddeleri uyarınca hazırlanan 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporunu saygılarımla arz ederim. Doç. Dr. Recai AKYEL Sayıştay Başkanı İnönü Bulvarı (Eskişehir Yolu) No:45 06520 Balgat / ANKARA Telefon : (0 312) 295 30 00 Fax : (0 312) 295 40 94 e- posta: savistav(@sayistav.gov.tr Elektronik Ağ :www.sayistay.gov.tr

2012 YILI MALİ İSTATİSTİKLERİ DEĞERLENDİRME RAPORU

2012 yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 40’ıncı maddesi gereği hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur.

İÇİNDEKİLER GENEL ÇERÇEVE ............................................................................................................................................1 MALİ İSTATİSTİKLER HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1 MALİYE BAKANLIĞININ SORUMLULUĞU .................................................................................................. 3 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ................................................................................................................... 5 DEĞERLENDİRMENİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ .....................................................................................7 SAYIŞTAYA SUNULAN MALİ İSTATİSTİKLER ....................................................................................................9 A) MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ .................................................................................. 9 B) GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ .....................................................................................10 2012 YILI MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ............................................................................. 13 A) MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..........................................13 A-1) Hazırlanma Bakımından Değerlendirme .................................................................................. 13 A-2) Yayımlanma Bakımından Değerlendirme ................................................................................. 14 A-3) Doğruluk ve Güvenilirlik Bakımından Değerlendirme ............................................................... 14 A-4) Önceden Belirlenmiş Standartlara Uygunluk Bakımından Değerlendirme ................................ 16 B) GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..............................................19 B-1) Hazırlanma Bakımından Değerlendirme .................................................................................. 19 B-2) Yayımlanma Bakımından Değerlendirme ................................................................................. 20 B-3) Doğruluk ve Güvenilirlik Bakımından Değerlendirme ............................................................... 21 B-4) Önceden Belirlenmiş Standartlara Uygunluk Bakımından Değerlendirme ................................ 22 SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................................................................................. 25

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 1 GENEL ÇERÇEVE MALİ İSTATİSTİKLER HAKKINDA BİLGİ Mali istatistik kavramı 5018 sayılı Kanun ile mevzuatımıza girmiştir. Anılan Kanun ile mali istatistiklerin kapsamı, temel ilkeleri, hazırlanması ve açıklanması ile değerlendirilmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’da mali istatistiklerin, mali işlemleri kapsayacağı ve muhasebe kayıtlarındaki verilerden hazırlanacağı belirtilmiş ancak mali istatistik tanımına yer verilmemiş, hangi tabloların mali istatistik kapsamında yer aldığı da sayılmamıştır. Mali işlemler; gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin olarak mali sonuç doğuran ve mali raporlara (mali tablolara) yansıyan idari işlemlerdir. Dolayısıyla mali istatistiklerin belirlenen kapsam çerçevesinde gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin bilgilerin muhasebe kayıtları ile mali tablolardan (idari kayıtlardan) derlenerek sunulması gerekmektedir. Mevzuatımızda mali istatistik tanımı yapılmamış olmakla birlikte, 2012 - 2016 dönemini kapsayan ikinci beş yıllık Resmi İstatistik Programına göre, merkezi yönetim ve genel yönetime ilişkin aşağıda yer alan tabloların resmi istatistik olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır:  Mizan,  Bütçe uygulama sonuçları tabloları,  Gelir-gider (faaliyet) tabloları,  Nakit akım tabloları,  Yıllık bilançolar,  Genel yönetime ilişkin fonksiyonel harcama tablosu,  Genel Yönetim Mali İstatistiklerinin (Genel Devlet Finansal İstatistikleri- Government Finance Statistics- GFS)

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 2 Ancak Maliye Bakanlığı, Resmi İstatistik Programında belirtilen bu tabloların ötesinde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde sayılan mali tabloları esas alarak merkezi yönetim ve genel yönetim için ayrı ayrı olmak üzere aşağıdaki tabloları, mali tablo ve bütçe istatistikleri olarak hazırlamakta/derlemekte ve yayımlamaktadır:  Bilanço  Faaliyet Sonuçları Tablosu  Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu  Nakit Akım Tablosu  Mali Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  İç Borç Değişim Tablosu  Dış Borç Değişim Tablosu  Şarta Bağlı Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Mizan 5018 sayılı Kanun ve 2012 - 2016 Dönemi Resmi İstatistik Programına göre, bu tablolardan merkezi yönetime ilişkin olanlar aylık ve yıllık periyotlarla; genel yönetime ilişkin olanlar ise üçer aylık ve yıllık periyotlarla hazırlanarak/derlenerek yayımlanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 3 Ayrıca, yayımlanmamakla beraber genel yönetim mali istatistikleri (Genel Devlet Finansal İstatistikleri-GFS) yıllık periyotlarla hazırlanarak Uluslararası Para Fonu (IMF)’na sunulmaktadır. MALİYE BAKANLIĞININ SORUMLULUĞU 5018 sayılı Kanun’un “Kapsam, Temel İlkeler ve Kurumsal Çevre” başlıklı 52’nci maddesinde; “Mali istatistikler, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali işlemlerini kapsar. Mali istatistikler, uluslararası standartlara uygun olarak bütünlük, güvenilirlik, kullanışlılık, yöntemsel geçerlilik ve ulaşılabilirlik ilkeleri çerçevesinde; yeterli mesleki eğitimi almış personel tarafından muhasebe kayıtlarındaki verilere dayanılarak ve istatistiksel yöntemler kullanılarak hazırlanır. Mali istatistiklerin hazırlanmasında kamu idarelerinin yöneticileri uygun kurumsal çevrenin oluşturulması için gerekli önlemleri alır. Bu Kanun’da yer alan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tanımına bağlı kalmaksızın; mali istatistiklerin derlenmesi amacıyla, uluslararası sınıflandırmalara uygun olarak, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye İstatistik Kurumunun da görüşünü almak suretiyle, ayrıca genel yönetim sektörü adıyla bir kapsam belirlemeye ve bu kapsamdaki kamu idarelerinin mali verilerini almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Düzenlemeyle mali istatistiklerin uluslararası standartlara uygun olarak muhasebe kayıtlarındaki verilerden istatistiksel yöntemler kullanılarak hazırlanacağı belirtilmiş, genel yönetim sektörünün kapsamını belirleme ile kapsamdaki kamu idarelerinin verilerini alma yetkisi Maliye Bakanlığına verilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un “Mali İstatistiklerin Hazırlanması ve Açıklanması” başlıklı 53’üncü maddesinde yer alan;

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 4 “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali istatistikler, Maliye Bakanlığınca derlenir. Merkezi yönetim kapsamı dışındaki kamu idareleri mali istatistiklerini belirlenmiş ilkelere uygun olarak hazırlar ve belirlenen süreler içinde Maliye Bakanlığına gönderir. Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali istatistikler, Maliye Bakanlığınca aylık olarak yayımlanır. Sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idarelere ait mali istatistikler ile merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali istatistikler Maliye Bakanlığınca birleştirilerek, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali istatistikler elde edilir ve üçer aylık dönemler itibarıyla yayımlanır. Mali istatistiklerin anlaşılabilir ve kullanıcılar için kolayca ulaşılabilir olması esastır. 52’nci maddenin son fıkrasına göre belirlenen kamu idarelerinden, mali istatistiklerine esas verilerini süresinde göndermeyenlere Maliye Bakanlığınca bir ay ek süre verilir. Ek süre sonunda da verilerin gönderilmemesi halinde, Maliye Bakanlığının talebi üzerine, ilgili kamu idaresinin üst yöneticileri tarafından mali hizmetler birimi yöneticisi ile muhasebe yetkilisine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemeler toplamı tutarında idari para cezası verilir. İdari para cezası uygulanmış olması bilgi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İdari para cezaları, bu Kanunun 73’üncü maddesi hükümlerine göre tahsil edilir.” hükmü uyarınca mali istatistiklerin Maliye Bakanlığınca hazırlanarak/derlenerek yayımlanması gerekmektedir. 5018 sayılı Kanun ile verilen bu görevler doğrultusunda Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bu yana Maliye Bakanlığı tarafından aşağıda belirtilen çalışmalar yapılmıştır:  5018 sayılı Kanun ile ilk defa zikredilen mali istatistik konusunun altyapısı oluşturulmuş, mali istatistiklerin kapsamı, uluslararası uygulamalara paralel bir şekilde genel yönetim sektörü olarak tespit edilmiştir.  2005 yılında yayımlanarak yürürlüğe giren “Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği” ile genel yönetim kapsamındaki idarelerin muhasebe uygulamaları, hesap planları ve detaylı hesap planlarında tekdüze bir

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 5 yapı kurulmuş ve verilerin konsolide edilebilmesinin önü açılmıştır. Ayrıca yayımlanacak mali tabloların şekil ve türleri detaylı bir biçimde tanımlanmıştır.  Mali istatistikleri hazırlama ve yayımlama görevi Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne verilmiş ve bu kapsamda 2007 yılında Genel Müdürlük bünyesinde “Genel Yönetim Mali İstatistikleri” birimi kurulmuştur.  2007 yılından itibaren mahalli idarelerin mali istatistiklere esas verilerinin derlenmesi amacıyla Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) – Mali İstatistik Modülü uygulamaya konmuştur.  2009 yılında yayımlanarak yürürlüğe giren 2 sıra nolu Genel Yönetim Mali İstatistikleri Genel Tebliği ile uluslararası uygulamalarla tam bütünleşmiş, “Genel Yönetim Sektörü” adıyla bir kapsam listesi belirlenmiş ve kapsama yeni giren birimlerin verileri KBS üzerinden derlenmeye başlamıştır. Bu kapsam listesinin üç yılda bir gözden geçirilmesi ve revize edilmesi öngörülmüş ve ilk revize 2012 yılında yapılmıştır.  IMF’ye gönderilen Genel Yönetim Mali İstatistikleri tablolarının hazırlanma ve gönderme sorumluluğu Maliye Bakanlığı tarafından üstlenilmiş olup 2008 yılından itibaren genel yönetime ait tablolar gönderilmeye başlanmıştır. Merkezi yönetime ilişkin istatistiklerin aylık ve yıllık periyotlarla, genel yönetime ilişkin istatistiklerin üçer aylık ve yıllık periyotlarla, Genel Yönetim Mali İstatistiklerinin ise yıllık periyotlarla ve Resmi İstatistik Programında öngörülen sürelerde hazırlanmaları/derlenmeleri ve yine Programda öngörüldüğü şekilde elektronik ortamda yayımlanmaları gerekmektedir. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 5018 sayılı Kanun’un “Mali İstatistiklerin Değerlendirilmesi” başlıklı 54’üncü maddesinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 6 “Bir yıla ait mali istatistikler izleyen yılın Mart ayı içinde; hazırlanma, yayımlanma, doğruluk, güvenilirlik ve önceden belirlenmiş standartlara uygunluk bakımından Sayıştay tarafından değerlendirilir ve bu amaçla düzenlenen değerlendirme raporu Türkiye Büyük Millet Meclisine ve Maliye Bakanlığına gönderilir. Bu raporda yer alan değerlendirmelere ilişkin olarak Maliye Bakanı gerekli önlemleri alır.” 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu” başlıklı 40’ıncı maddesinde ise; “Maliye Bakanlığınca yayımlanan bir yıla ait mali istatistikler izleyen yılın mart ayı içinde; hazırlanma, yayımlanma, doğruluk, güvenilirlik ve önceden belirlenmiş standartlara uygunluk bakımından denetim grup başkanlıklarınca değerlendirilir. Bu amaçla düzenlenen değerlendirme raporu, Sayıştay Başkanınca Rapor Değerlendirme Kurulunun görüşü de alındıktan sonra Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur ve Maliye Bakanlığına gönderilir. Bu raporda yer alan değerlendirmelere ilişkin olarak Maliye Bakanı gerekli önlemleri alır.” hükümleri yer almaktadır. Buna göre Sayıştay, bir yıla ait mali istatistiklerin hazırlanma, yayımlanma, doğruluk, güvenilirlik ve önceden belirlenmiş standartlara uygunluk bakımından değerlendirilmesinden sorumludur. Aylık ve üçer aylık istatistiklerin geçici verilere dayanmaları ve son periyot istatistiklerinin aynı zamanda yıllık istatistikleri oluşturmaları nedenleriyle Sayıştayın mali istatistikleri değerlendirme sorumluluğunun, Resmi İstatistik Programında ismen sayılan ve yıllık periyotlarla hazırlanarak/derlenerek yayımlanan merkezi yönetim ve genel yönetime ilişkin mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu ile yıllık bilanço, genel yönetime ilişkin fonksiyonel harcama tablosu ve genel yönetim mali istatistiklerini kapsadığı değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 7 DEĞERLENDİRMENİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ Değerlendirmenin dayanağı; 5018 ve 6085 sayılı Kanunlar, Sayıştay ikincil mevzuatı ve rehberler ile 2011/2630 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 2012–2016 yıllarına ilişkin Resmi İstatistik Programıdır. Mali istatistiklerin Sayıştay tarafından değerlendirilmesinde amaç, bir mali yıla ait yayımlanan istatistiklerin uluslararası standartlar çerçevesinde bütünlük, güvenilirlik, kullanışlılık, yöntemsel geçerlilik ve ulaşılabilirlik ilkelerine uygun olarak muhasebe verilerine dayanılarak hazırlanmasına ve zamanında yayımlanmasına katkı sağlamaktır. İstatistikleri değerlendirme prosedürleri, denetim kanıtı elde etmeye yönelik izlenecek yol ve yöntemleri gösterir. Bu prosedürler değerlendirmenin farklı aşamalarında birlikte ya da tek başına uygulanabilir. Değerlendirme prosedürleri; kontrol testleri, analitik prosedürler ve doğrudan maddi doğrulama prosedürlerinden oluşur. Kontrol testleri, istatistik derleme usullerinin istatistiklerde önemli hata oluşmasını önleyecek şekilde kurulup kurulmadığına ve etkin olarak işleyip işlemediğine ilişkin değerlendirme kanıtı elde etmek amacıyla test edilmeleridir. Analitik prosedürler, mali ve mali olmayan verilerin kendi içinde ve diğer verilerle aralarındaki rasyonel ilişkilere dayanarak, mali bilgilerin değerlendirilmesidir. Doğrudan maddi doğrulama prosedürleri, denetçi tarafından istatistiklerin tamlığı, doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin olarak gerçekleştirilen değerlendirme süreçlerini kapsayan ve mali raporlardan istatistiklere yansıyabilecek hataları ortaya çıkarmak üzere değerlendirme kanıtları elde etmek için mali istatistikler ve mali tablolar üzerinde yapılan detaylı incelemelerdir. Bu prosedürler uygulanırken; kayıt ve belgelerin incelenmesi, gözlem, yazılı veya sözlü bilgi alma, karşılaştırma, teyit, yeniden hesaplama, yeniden uygulama, bilgisayar destekli denetim tekniklerinden bir ya da bir kaçı kullanılarak değerlendirme kanıtı toplanır. Bu çerçevede, mali istatistiklerin muhasebe verilerinden üretilip üretilmedikleri, istatistik terminolojisine göre idari kayıtlara ve idarelere ait mali rapor ve tablolara dayanıp

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 8 dayanmadıkları, yayımlanan istatistiklerin sektör ve/veya alt sektörler itibarıyla hazırlanıp hazırlanmadıkları değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede, idarelerin muhasebe sistemi ve hesap planına göre tutmak zorunda olduğu kayıtlar ve hazırlamakla mükellef olduğu mizan, bilanço, faaliyet sonuçları tablosu gibi mali rapor ve tablolar, 2012 - 2016 dönemini kapsayan ikinci beş yıllık Resmi İstatistik Programı, Devlet Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayımlanan Devlet Muhasebesi Standartları, yazılı ve sözlü bilgiler veri kaynağı olarak kullanılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 9 SAYIŞTAYA SUNULAN MALİ İSTATİSTİKLER A) MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ 5018 sayılı Kanun’un 52’inci maddesinin verdiği yetkiye istinaden Maliye Bakanlığınca belirlenen merkezi yönetim alt sektörünün kapsamında merkezi yönetim bütçesi içinde yer alan idarelerle beraber bütçe dışı fonlar, bütçe dışı diğer idareler, döner sermayeler ve sosyal tesisler de bulunmaktadır. 2012 yılına ait merkezi yönetime ilişkin mali tablo ve bütçe istatistikleri olarak aşağıda belirtilen tablolar 04.04.2013 tarihinde Sayıştaya sunulmuştur. Merkezi yönetime ilişkin olan bu tablolar, 5018 sayılı Kanun ve Resmi İstatistik Programına uygun olarak aylık periyotlarla ve yıllık olarak hazırlanmış ve yayımlanmıştır.  Bilanço  Faaliyet Sonuçları Tablosu  Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu  Nakit Akım Tablosu  Mali Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  İç-Dış Borç Değişim Tablosu  Şarta Bağlı Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu  Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 10  Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Mizan Bunlardan Resmi İstatistik Programında sayılan mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu ve bilançonun yıllık olanları dışında kalanların değerlendirilmek üzere Sayıştaya gönderilmesine gerek olmadığı düşünülmektedir. B) GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ 5018 sayılı Kanun’un 52'nci maddesine göre Maliye Bakanlığınca belirlenen genel yönetim sektörünün kapsamında, merkezi yönetim alt sektöründeki idarelerle beraber mahalli idareler (spor il müdürlükleri ve kalkınma ajansları dahil) ve sosyal güvenlik kurumları yer almaktadır. 2012 yılına ait genel yönetime ilişkin mali tablo ve bütçe istatistikleri olarak aşağıda belirtilen tablolar 04.04.2013 tarihinde Sayıştaya sunulmuştur. Genel yönetime ilişkin olan bu tablolar, rapor hazırlama tarihi itibariyle, 5018 sayılı Kanun ve Resmi İstatistik Programına uygun olarak üçer aylık periyotlarla hazırlanıp sunulan dokuz aylık tablolardır. Son üç aylık tabloları da içeren yıllık olanlar ise Resmi İstatistik Programına uygun olarak Mayıs ayı sonunda yayımlanmıştır.  Bilanço  Faaliyet Sonuçları Tablosu  Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu  Mali Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  İç-Dış Borç Değişim Tablosu  Şarta Bağlı Varlık ve Yükümlülükler Tablosu  Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 11  Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu  Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu  Mizan Bunlardan Resmi İstatistik Programında yer alan mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu ve yıllık bilançonun üçer aylık olanlarının, daha önce açıklanan gerekçelerle değerlendirilmek üzere Sayıştaya gönderilmesine gerek olmadığı düşünülmektedir. Resmi İstatistik Programında yer alan ve Sayıştaya sunulması gereken nakit akım tablosu ve genel yönetimin fonksiyonel harcamaları tablosu ise hazırlanmamış ve Sayıştaya sunulmamıştır. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada; 2012 yılında mahalli idareler tarafından giderlerin fonksiyonel kodlarının sisteme girilmemesi ve kapsama yeni giren idarelerden tekdüzen hesap planı kullananların harcama fonksiyonlarının tespit edilememesi nedeniyle genel yönetimin fonksiyonel harcamaları tablosunun sunulamadığı; 2012 yılı nakit akımını tespit etmek için kullanılan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) 2011 mizanında, nakit hareketini net olarak belirleyecek detayda bilgi olmaması nedeniyle de Nakit Akım Tablosunun sunulamadığı ifade edilmiştir. Harcamaların fonksiyonel sınıflandırması tablosuna ilişkin olarak ise, IMF ve EUROSTAT (AB İstatistik Ofisi) uzmanlarının görüşleri alınarak fonksiyonların tespitinin yapıldığı, ayrıca mahalli idarelerin fonksiyonel gider kodlarının da derlenmeye başlandığı; nakit akım tablosu ile ilgili olarak ise SGK ile iletişime geçilerek sorunun çözümü yönünde toplantılar yapıldığı bildirilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 12

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 13 2012 YILI MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ A) MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ A-1) Hazırlanma Bakımından Değerlendirme Resmi İstatistik Programında, merkezi yönetim mali istatistiklerinin idari kayıtlardan (muhasebe kayıtları) alınan veriler kullanılarak hazırlanacağı/derleneceği belirlenmiştir. Merkezi yönetim bütçesi içinde yer alan idarelerin muhasebe işlemleri Maliye Bakanlığının kontrolündeki say2000i muhasebe otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Dolayısıyla merkezi yönetim istatistikleri, Maliye Bakanlığınca doğrudan bu sistemden alınan verilerle hazırlanmaktadır. Merkezi yönetim bütçesi içinde yer almamakla beraber istatistik uygulaması bakımından merkezi yönetim sektörü içinde tasnif edilen fakat say2000i muhasebe otomasyon sistemi içinde yer almayan bazı idare ve yapıların (bütçe dışı fonlar, bütçe dışı diğer kurumlar, döner sermayeler, sosyal tesisler ) verileri ise haftalık, aylık ve üçer aylık olarak KBS otomasyon programı üzerinden girilmekte ve Maliye Bakanlığı tarafından istatistik derlenmesinde kullanılmaktadır. Bu derleme sırasında bazı idare ve yapıların verilerinin KBS’ye girişlerinde aksamalar ve gecikmeler yaşandığı bilinmektedir. KBS üzerinden verilerin derlenmesi aşamasında, sisteme dahil tüm sosyal tesis ve fonların verilerinin zamanında sisteme aktarılması ve veri giriş ve kontrol işlemlerinin yürütülmesi sırasında yaşanan sıkıntılar buna örnek olarak gösterilebilir. Bunun, bu tür kaynakların tam bir idari bütünlüğe ve yeterli personel kaynağına sahip olmamalarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Ancak 5018 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi ile bu durumun yasal olarak tedbirinin alınmış olması olumlu değerlendirilmektedir. Resmi İstatistik Programı ile belirlenen hazırlanma takvimine göre merkezi yönetime ait mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu ve bilançonun aylık periyotlarla t+15 günde (izleyen ayın 15’inci günü); yıllık olarak ise t+3 ayda (yılın bitiminden itibaren 3’üncü ay sonu) yayımlanması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 14 A-2) Yayımlanma Bakımından Değerlendirme Mali istatistikler ilk olarak 2009/15106 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Resmi İstatistik Programı (2007 – 2011) ile resmi istatistik olarak kabul edilmiştir. 2011 / 2630 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 2012–2016 yıllarına ilişkin Resmi İstatistik Programında mali istatistiklerin yayımlanma takvimine yer verilmiştir. Bu Programa göre Maliye Bakanlığı tarafından genel ve merkezi yönetimin mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu ve yıllık bilançonun, genel yönetim fonksiyonel harcama tablosunun ve genel yönetim mali istatistiklerinin (IMF’ye sunulan GFS) resmi istatistik kapsamında yayımlanması gerekmektedir. Resmi İstatistik Programı ile belirlenen yayımlanma takvimine göre merkezi yönetime ait mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu ve bilançonun aylık periyotlarla t+15 günde (izleyen ayın 15’inci günü); yıllık olarak ise t+3 ayda (yılın bitiminden itibaren 3’üncü ay sonu) yayımlanması gerekmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin gerekçesinde “dünyada kamu kesiminde mali istatistiklerinin yayımlanması konusundaki standart, merkezi idareye dahil kamu idarelerinin mali istatistiklerinin aylık olarak, genel idareye dahil kamu idarelerinin mali istatistiklerinin ise üçer aylık dönemler itibariyle yayımlanmasıdır” ifadesine yer verilmiştir. Buna göre merkezi yönetim istatistiklerinin hem mevzuata hem de uluslararası standartlara uygun olarak zamanında yayımlandığı tespit edilmiştir. Resmi İstatistik Programına göre merkezi yönetim istatistiklerinin yayımlanma yeri elektronik ortamdır. Maliye Bakanlığınca hazırlanan merkezi yönetim istatistiklerinin Muhasebat Genel Müdürlüğünün web sayfasında yayımlandığı, bu yönüyle de yayımlanma kriterlerine uyulduğu gözlemlenmiştir. A-3) Doğruluk ve Güvenilirlik Bakımından Değerlendirme Sayıştay Mali İstatistik Değerlendirme Rehberi, Denetim Planlama ve Koordinasyon Kurulunun 19.02.2013 tarihli ve 2013/7 sayılı toplantısında görüşülerek kabul edilmiş ve 08.03.2013 tarihinde Sayıştay Başkanı tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 15 Bu Rehbere göre;  Doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirme, bütçe tiplerine göre tasnifli olan istatistiklerin ait oldukları idarelerin verilerinin doğru ve güvenilir olmasından başlayarak, üretilen bu verilerin derleme ve konsolidasyonu aşamalarına kadar güvenilirliğinin değerlendirilmesini içerir.  Doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirmede, verilerin derlemesinde uygulanan usul ve prosedürlerin doğruluğu ve güvenilirliği ile bu usullerin güvenli bir iç kontrol sistemine sahip olup olmadığı araştırılır.  Bu kapsamda yapılacak bir diğer değerlendirme ise, yayımlanan mali analizlerde kullanılan formüllerin uygunluk ve doğruluğunun değerlendirilmesidir. Kullanılan formüller maddi doğrulama ve yeniden hesaplama gibi usullerle teyit edilir.  Doğruluk ve güvenilirlik değerlendirmeleri yapılırken kamu idareleri hesaplarında yer alan tutarların mali istatistiklere doğru aktarılıp aktarılmadığı kontrol edilir. Ayrıca rehbere göre, doğruluk ve güvenilirlik değerlendirmesinde ilgili kamu idarelerinin tablolarına ilişkin geçmiş yıllar Sayıştay denetim görüşlerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Yine doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirme, istatistiklerin ait oldukları idarelerin verilerinin doğru ve güvenilir olmasına ilişkin yapılacak bir incelemeyi de içermektedir. Bu bağlamda, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali istatistiklerinde doğruluk ve güvenilirliğe ilişkin maddi kontrollerin yapılmasında da kullanılabilecek olan ve çeşitleri, verilme yeri, süresi ve verilme usulü 6085 sayılı Kanun’un 8’inci maddesine dayanılarak çıkarılmış bulunan Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslarda belirlenen mali tablolar henüz idareler itibariyle Sayıştaya sunulamadığından ve idarelerin mali tablolarına ilişkin önceki yıllar mali denetim görüşleri konusunda yeterli bilgi ve veri birikimi olmadığından doğruluk ve güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapılamamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 16 A-4) Önceden Belirlenmiş Standartlara Uygunluk Bakımından Değerlendirme Önceden belirlenmiş standartlara uygunluk bakımından değerlendirme iki açıdan yapılmalıdır. 1-Sektörel Sınıflamaya Uygunluk 5018 sayılı Kanun’la Maliye Bakanlığına genel yönetim kapsamını mali istatistikler bağlamında yeniden ve farklı biçimde belirleme yetkisi verilmiş ve Maliye Bakanlığı bu yetkiye istinaden uluslararası standartlara ve uluslararası normlara uygun olarak (Avrupa Ulusal ve Bölgesel Hesaplar Sistemi - ESA 95, Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi - SNA 93 ve IMF Kamu Mali İstatistikleri Sistemi - GFSM 2001 ) genel yönetim sektörünün kapsamını yeniden belirlemiştir.
Yine uluslararası normlara paralel olarak çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Devlet Muhasebe Standartlarıyla, sektör ve alt sektörlere ait mali verilerin birleştirilmesi ve konsolidasyonunda ulusal ve uluslararası muhasebe ve raporlama standartlarını dikkate alan altyapı oluşturulmuştur. Ancak, kamu işletmelerinin mali verilerini derleyen ve raporlayan Hazine Müsteşarlığı (Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) çalışmalarının kapsamı ile genel yönetim sektörü mali istatistiklerini derleyen Maliye Bakanlığı çalışmalarının kapsamı arasında bazı uyumsuzluklar olduğu tespit edilmiştir. Nitekim Maliye Bakanlığı çalışmalarında doğru bir yaklaşımla verileri “bütçe dışı kurumlar” olarak genel yönetim mali istatistikleri içinde yer alan bütçe dışı fonlar, döner sermaye işletmeleri ve TRT’nin verileri aynı zamanda “kamu işletmesi” olarak KİT raporlarında da yer almaktadır. 2-Muhasebe Standartlarına Uygunluk Mali istatistikler, genel yönetim sınıflamasında yer alan idarelerin mali işlemlerinin muhasebe kayıtlarından üretilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 17 Mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanması, uluslararası muhasebe ve raporlama standartlarına uygun olarak düzenlenen muhasebe yönetmelikleri ve Devlet muhasebesi standartları ile belirlenmektedir. Muhasebe yönetmeliklerinde belirlenen mali raporların hangilerinin genel yönetim sektörü ve alt sektörler itibarıyla yayımlanarak kullanıcıların ihtiyaçlarının karşılanacağına dair kurallar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından koordine edilen Resmi İstatistik Programı ile açıklanmaktadır. 2012 - 2016 yıllarına ait Resmi İstatistik Programına göre Genel ve Merkezi Yönetimin Mizan, Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu, Gelir-Gider (Faaliyet) Tablosu, Nakit Akım Tablosu, Yıllık Bilanço, Genel Yönetim Fonksiyonel Harcama, Genel Yönetim Mali İstatistiklerinin yayımlanması uygun bulunmuştur. Kamu mali istatistiklerinin içeriklerinin ve açıklamaların belirlenmesinde yukarıda sözü edilen Devlet muhasebe ve raporlama normlarıyla Resmi İstatistik Programında belirlenen standart ve istatistik ilkelerinin dikkate alındığı tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 18

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 19 B) GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ B-1) Hazırlanma Bakımından Değerlendirme Mali istatistiklerin hazırlanmasına ilişkin sektör sınıflamasında ESA 95 (Avrupa Ulusal ve Bölgesel Hesaplar) sistemi esas alınmış olup bu sisteme göre Genel Yönetim Sektörü; merkezi yönetim, mahalli idareler ve sosyal güvenlik kurumları alt sektörlerine ayrılmıştır. Alt sektörlere ait idarelerden say2000i muhasebe otomasyon sistemine dahil olanların verileri bu sistemden alınmakta, dahil olmayanların verileri ise haftalık, aylık ve üçer aylık olarak ilgili idareler tarafından Maliye Bakanlığına gönderilmektedir. Maliye Bakanlığı bu iki usul ile sektörel bazda toplanan verileri derlemektedir. Bu derleme sırasında bazı idare ve yapıların verilerinin KBS’ye girişlerinde aksamalar ve gecikmeler yaşanmaktadır. KBS üzerinden verilerin derlenmesi aşamasında, özellikle belde belediyelerinin verilerinin zamanında sisteme aktarılması ve veri giriş ve kontrol işlemlerinin yürütülmesi sırasında yaşanan sıkıntılar buna örnek olarak gösterilebilir. Bunun, bu tür idare ve yapıların tam bir idari bütünlüğe ve yeterli personel kaynağına sahip olmamalarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Ancak gecikmelerin önlenmesi için 5018 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi ile yasal olarak tedbirin alınmış olması olumlu değerlendirilmiştir. Merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idare alt sektörlerinden oluşan genel yönetim sektörü istatistikleri 5018 sayılı Kanun ve Resmi İstatistik Programına göre üçer aylık periyotlarla ve yıllık olarak hazırlanmaktadır. Üçer aylık tabloların t+3 ayda, yıllık olanların ise t+5 ayda idari kayıtlar (muhasebe kayıtları) kullanılarak hazırlanması gerekmektedir. Uygulamada Maliye Bakanlığı dördüncü üç aylık dönem tabloları yerine sadece yıllık tabloları hazırlamaktadır. Genel yönetime ilişkin olarak hazırlanan tablolar, rapor hazırlama tarihi itibariyle, 5018 sayılı Kanun ve Resmi İstatistik Programına uygun olarak üçer aylık periyotlarla hazırlanıp sunulan dokuz aylık tablolardır. Son üç aylık tabloları da içeren yıllık olanlar ise Resmi İstatistik Programına uygun olarak Mayıs ayı sonunda yayımlanmıştır. Daha önce açıklandığı üzere Sayıştayın istatistik değerlendirmesi yalnızca yıllık tablolara ilişkin olarak yapılmalıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 20 Resmi İstatistik Programında yer alan ve Sayıştaya sunulması gereken nakit akım tablosu ve genel yönetimin fonksiyonel harcamaları tablosu ise hazırlanmamış ve Sayıştaya sunulmamıştır. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada; 2012 yılında mahalli idareler tarafından giderlerin fonksiyonel kodlarının sisteme girilmemesi ve kapsama yeni giren idarelerden tekdüzen hesap planı kullananların harcama fonksiyonlarının tespit edilememesi nedeniyle genel yönetimin fonksiyonel harcamaları tablosunun sunulamadığı; 2012 yılı nakit akımını tespit etmek için kullanılan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) 2011 mizanında, nakit hareketini net olarak belirleyecek detayda bilgi olmaması nedeniyle de Nakit Akım Tablosunun sunulamadığı ifade edilmiştir. Harcamaların fonksiyonel sınıflandırması tablosuna ilişkin olarak ise, IMF ve EUROSTAT (AB İstatistik Ofisi) uzmanlarının görüşleri alınarak fonksiyonların tespitinin yapıldığı, ayrıca mahalli idarelerin fonksiyonel gider kodlarının da derlenmeye başlandığı; nakit akım tablosu ile ilgili olarak ise SGK ile iletişime geçilerek sorunun çözümü yönünde toplantılar yapıldığı bildirilmiştir. B-2) Yayımlanma Bakımından Değerlendirme 2012 – 2016 yıllarına ilişkin Resmi İstatistik Programında mali istatistiklerin yayımlanma takvimine yer verilmiştir. Bu programa göre; Maliye Bakanlığı tarafından genel ve merkezi yönetimin mizan, bütçe uygulama sonuçları tablosu, gelir-gider (faaliyet) tablosu, nakit akım tablosu, bilanço ve genel yönetim fonksiyonel harcama tablosunun üçer aylık periyotlarla t+3 ayda; yıllık olarak ise t+5 ayda yayımlanması gerekmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin gerekçesinde “dünyada kamu kesiminde mali istatistiklerinin yayımlanması konusundaki standart, merkezi idareye dahil kamu idarelerinin mali istatistiklerinin aylık olarak, genel idareye dahil kamu idarelerinin mali istatistiklerinin ise üçer aylık dönemler itibariyle yayımlanmasıdır” ifadesine yer verilmiştir. Buna göre genel yönetim istatistiklerinin üçer aylık ilk üç döneminin hem mevzuata hem de uluslararası standartlara uygun olarak zamanında yayımlandığı, son üç aylık döneminin ise yıllık olarak Mayıs ayı sonuna kadar yayımlandığı anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 21 Resmi İstatistik Programına göre genel yönetim istatistiklerinin yayımlanma yeri elektronik ortamdır. Maliye Bakanlığınca hazırlanan genel yönetim istatistiklerinin Muhasebat Genel Müdürlüğünün web sayfasında yayımlandığı, bu yönüyle de yayımlanma kriterlerine uyulduğu gözlemlenmiştir. B-3) Doğruluk ve Güvenilirlik Bakımından Değerlendirme Mali İstatistikleri Değerlendirme Rehberine göre;  Doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirme, bütçe tiplerine göre tasnifli olan istatistiklerin ait oldukları idarelerin verilerinin doğru ve güvenilir olmasından başlayarak, üretilen bu verilerin derleme ve konsolidasyonu aşamalarına kadar güvenilirliğinin değerlendirilmesini içerir.  Doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirmede, verilerin derlemesinde uygulanan usul ve prosedürlerin doğruluğu ve güvenilirliği ile bu usullerin güvenli bir iç kontrol sistemine sahip olup olmadığı araştırılır.  Bu kapsamda yapılacak bir diğer değerlendirme ise, yayımlanan mali analizlerde kullanılan formüllerin uygunluk ve doğruluğunun değerlendirilmesidir. Kullanılan formüller maddi doğrulama ve yeniden hesaplama gibi usullerle teyit edilir.  Doğruluk ve güvenilirlik değerlendirmeleri yapılırken kamu idareleri hesaplarında yer alan tutarların mali istatistiklere doğru aktarılıp aktarılmadığı kontrol edilir. Ayrıca rehbere göre, doğruluk ve güvenilirlik değerlendirmesinde ilgili kamu idarelerinin tablolarına ilişkin geçmiş yıllar Sayıştay denetim görüşlerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Yine doğruluk ve güvenilirlik bakımından değerlendirme, istatistiklerin ait oldukları idarelerin verilerinin doğru ve güvenilir olmasına ilişkin yapılacak bir incelemeyi de içermektedir. Bu bağlamda, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali istatistiklerinde doğruluk ve güvenilirliğe ilişkin maddi kontrollerin yapılmasında da kullanılabilecek olan ve çeşitleri, verilme yeri, süresi ve verilme usulü 6085 sayılı Kanun’un 8’inci maddesine dayanılarak çıkarılmış bulunan Kamu İdaresi Hesaplarının

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 22 Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslarda belirlenen mali tablolar henüz idareler itibariyle Sayıştaya sunulamadığından ve idarelerin mali tablolarına ilişkin önceki yıllar mali denetim görüşleri konusunda yeterli bilgi ve veri birikimi olmadığından doğruluk ve güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapılamamıştır. B-4) Önceden Belirlenmiş Standartlara Uygunluk Bakımından Değerlendirme Önceden belirlenmiş standartlara uygunluk bakımından değerlendirme iki açıdan yapılmalıdır. 1-Sektörel Sınıflamaya Uygunluk 5018 sayılı Kanun’la Maliye Bakanlığına genel yönetim kapsamını mali istatistikler bağlamında yeniden ve farklı biçimde belirleme yetkisi verilmiş ve Maliye Bakanlığı bu yetkiye istinaden uluslararası standartlara ve uluslararası normlara uygun olarak (Avrupa Ulusal ve Bölgesel Hesaplar Sistemi - ESA 95, Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi - SNA 93 ve IMF Kamu Mali İstatistikleri Sistemi - GFSM 2001 ) genel yönetim sektörünün kapsamını yeniden belirlemiştir.
Yine uluslararası normlara paralel olarak çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Devlet Muhasebe Standartlarıyla, sektör ve alt sektörlere ait mali verilerin birleştirilmesi ve konsolidasyonunda ulusal ve uluslararası muhasebe ve raporlama standartlarını dikkate alan altyapı oluşturulmuştur. Ancak kamu işletmelerinin mali verilerini derleyen ve raporlayan Hazine Müsteşarlığı (Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) çalışmalarının kapsamı ile genel yönetim sektörü mali istatistiklerini derleyen Maliye Bakanlığı çalışmalarının kapsamı arasında bazı örtüşmeler olduğu tespit edilmiştir. Nitekim Maliye Bakanlığı çalışmalarında doğru bir yaklaşımla “bütçe dışı kurumlar” olarak genel yönetim mali istatistikleri arasında verileri yer alan bütçe dışı fonlar, döner sermaye işletmeleri ve TRT’nin mali verileri aynı zamanda “kamu işletmesi” olarak KİT raporlarında da yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 23 2-Muhasebe Standartlarına Uygunluk Mali istatistikler, genel yönetim sınıflamasında yer alan idarelerin mali işlemlerinin muhasebe kayıtlarından üretilir. Mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanması, uluslararası muhasebe ve raporlama standartlarına uygun olarak düzenlenen muhasebe yönetmelikleri ve Devlet Muhasebe Standartları ile belirlenmektedir. Muhasebe yönetmelikleri ve Devlet Muhasebe Standartları ile belirlenen mali raporların hangilerinin genel yönetim sektörü ve alt sektörler itibarıyla yayımlanarak kullanıcıların ihtiyaçlarının karşılanacağına dair kurallar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından koordine edilen Resmi İstatistik Programı ile açıklanmaktadır. 2012 - 2016 yıllarına ait Resmi İstatistik Programına göre Genel ve Merkezi Yönetimin Mizan, Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosu, Gelir-Gider (Faaliyet) Tablosu, Nakit Akım Tablosu, Yıllık Bilanço, Genel Yönetimin Fonksiyonel Harcamaları Tablosu ve Genel Yönetim Mali İstatistiklerinin yayımlanması uygun bulunmuştur. Kamu mali istatistiklerinin içeriklerinin ve açıklamaların belirlenmesinde yukarıda sözü edilen Devlet muhasebe ve raporlama normlarıyla Resmi İstatistik Programında belirlenen standart ve istatistik ilkelerinin dikkate alındığı tespit edilmiş olmakla beraber bu değerlendirmeler yalnızca üçer aylık tablolar itibariyle yapılabilmekte, hazırlanmaması ve yayımlanmaması nedeniyle yıllık tablolar için yapılamamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 24

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 25 SONUÇ VE ÖNERİLER 5018 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden itibaren mali istatistik bağlamında yürütülen ve yukarıda “Maliye Bakanlığının Sorumluluğu” bölümünde de ifade edilen çalışmaların olumlu olduğu değerlendirilmiş olup 2012 yılına ilişkin hazırlanan tablolarla ilgili olarak olumsuz bir husus tespit edilmemiştir. Bununla birlikte mali istatistikler ile ilgili olarak;  5018 ve 6085 sayılı Kanunlara göre mali istatistiklerin Mart ayında değerlendirmesini sağlayacak tedbirlerin alınmasının veya mali istatistiklerin yayımlanma takvimi ile kesin hesapların sunulma takvimlerinin birbirine uyumlu hale getirilmesinin,  Uluslararası standartlar çerçevesinde mali istatistiğin tanımının yapılarak kapsamının belirlenmesinin,  Maliye Bakanlığınca hazırlanıp yayımlanan tablolarla Resmi İstatistik Programında ismen sayılan tablolar arasında paralellik sağlanmasının,  Ekonominin bir bileşeni olarak genel yönetim sektörünün toplam makroekonomik göstergeler içindeki payını ortaya koyan GFS tablolarının kamuoyuna açıklanarak Sayıştay tarafından değerlendirilmesinin sağlanmasının,  Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali istatistiklerinde doğruluk ve güvenilirliğe ilişkin maddi kontrollerin yapılmasında da kullanılabilecek olan, çeşitleri, verilme yeri, süresi ve verilme usulü 6085 sayılı Kanun’un 8 inci maddesine dayanılarak çıkarılmış bulunan Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslarda belirlenen mali tabloların idareler itibariyle Sayıştaya gönderilmesi konusunda Maliye Bakanlığınca başlatılan çalışmaların tamamlanması için gerekli tedbirlerin alınmasının faydalı olacağı değerlendirilmektedir.