KARS İL ÖZEL İDARESİ 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Kasım 2019
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1:2018 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ................................................................................ 4 Tablo 2:2018 Yılı Ödenekler Tablosu ........................................................................................ 4 Tablo 3:2018 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu ................................................................................ 5 Tablo 4: Özel İdare Bütçesinden Karşılanan Trafo Kurulum Giderleri ................................... 14 Tablo 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu ....................... 16
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın görevleri arasında sayılmıştır. Bu amaçla İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü kaldırılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı teşkilatı bünyesinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 100’üncü maddesinde de; mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak yeni kurulan Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yerel yönetimler hakkında verilen yetki ve görevlerin yanında, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile İçişleri Bakanlığına verilen il özel idaresinin teşkilatı ve işleyişi üzerinde düzenleme, izin ve onay verme görev ve yetkileri halen devam etmektedir. Bu itibarla 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca, il özel idarelerinin organlarının çalışma usulleri, norm kadrolarının belirlenmesi, üst yönetici olarak vali ve genel sekreterin atanması, idari denetimi, bütçe ve muhasebe sisteminin oluşturulması, borçlanma izni, işletme ve şirket kurulması ile yurtdışı ilişkilerin yürütülmesi konuları da İçişleri Bakanlığının vesayet denetimi altındadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları İl özel idaresinin organları, il genel meclisi, il encümeni ve validir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun “İl Genel Meclisi” başlıklı 9’uncu maddesi gereğince, İl Genel Meclisi İl Özel İdaresinin karar organıdır ve ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur. İl encümeni ise valinin başkanlığında, genel sekreter ile il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ve valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği iki üyeden oluşan il özel idaresinin icra organıdır. Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Görev ve yetkileri 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 30’ncu maddesinde sayılan Vali, il özel idaresi teşkilâtının en üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını sevk ve idare etmektedir. Genel sekreter, il özel idaresi hizmetlerini vali adına ve onun emirleri yönünde, mevzuat hükümlerine, il genel meclisi ve il encümeni kararlarına, il özel idaresinin amaç ve politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışma programına göre düzenler ve yürütür. İl özel idaresi teşkilatı 5302 sayılı Kanun'un verdiği yetki ve sorumluluklar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 çerçevesinde norm kadro ilke ve standartlarına göre oluşturulur. Bu itibarla Kars İl Özel İdaresi memur, sözleşmeli personel ve işçi olarak teşkilatlandığı merkez ve tüm ilçelerde verdiği hizmetleri; Memur (657-4/A) olarak 1 genel sekreter, 2 genel sekreter yardımcısı, 12 birim müdürü, 7 ilçe özel idare müdürü, 1 mali hizmetler uzman yardımcısı, 3 şef, 15 VHKİ, 1 memur, 15 mühendis ve mimar, 18 tekniker ve teknisyen ile 1 hizmetli, 3 uzman, 3 Bilgisayar programcısı, 1 şehir plancısı, 1 kimyager, 1 arkeolog, 1 topoğraf Sözleşmeli personel (657-4/B) olarak 1 avukat, 10 mühendis ve mimar ile 4 teknikeri, İşçi (657-4/D) olarak ise 138 personel ile gerçekleştirmektedir. Karar organlarından olan il genel meclisi ise 21 üyeden oluşmaktadır. Kars İl Özel İdaresi İnsan Kaynakları Birim Müdürlüğünün personel durum tablosuna göre toplam 97 adet memur kadrosu doludur. İl Özel İdaresi finansman ve ortaklık açısından İller Bankası, tahsisli ödenekler ve mali istatistiklerin takibi açısından Hazine ve Maliye Bakanlığı, tahsil edilen taşınmaz kültür varlıkları katkı payı açısından belediyeler, madenlerin ruhsat, denetim ve gelirleri açısından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, üst yöneticileri açısından İçişleri Bakanlığı, köylere altyapı yatırımlarının götürülebilmesi açısından Köylere Hizmet Götürme Birlikleri ile bağlantı içerisinde olmakla beraber ilin mahalli ve müşterek ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ve İl Belediyesi ile de bağlantı ve ilişki halindedir. 1.3. Mali Yapı Kars İl Özel İdaresi, faaliyetlerini 2018 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Kars İl Özel İdaresinin 2018 yılı bütçesiyle 57.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüş olup, 128.904.290,03 TL 2017 yılından devreden ödenek ve Yıl içerisinde yapılan ek bütçe ve Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 173.301.039,71 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
359.205.329,74 TL’ye ulaşmıştır.
Kars İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2018 yılı gelir ve gider durumu
aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 1:2018 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu
Kodu Gelir Türü Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL)
01 Vergi Gelirleri 27.000,00 111.358,00
03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 778.000,00 8.967.271,61
04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler
(Tahsisli ) 0,00 146.029.000,08
05 Diğer Gelirler 56.195.000,00 76.079.547,74
06 Sermaye Gelirleri 0,00 0,00
Toplam Öz Gelir 57.000.000,00 85.158.177,35
Toplam Genel Gelir 57.000.000,00 231.187.177,43
Tablo 2:2018 Yılı Ödenekler Tablosu
Bütçe ile
Verilen
Ödenek
(TL)
Önceki Yıldan
Devreden
Ödenekler
(TL)
Merkezi
İdareden
Aktarılan
Ödenekler
(TL)
Net Bütçe
Ödeneği
Toplamı
(TL)
Bütçe Gideri
Toplamı
(TL)
İptal
Edilen
Ödenek
(TL)
Sonraki
Yıla
Devreden
Ödenek
(TL)
57.000.000,00 128.904.290,03 173.301.039,71 359.205.329,74 277.971.443,75 3.266.232,15 77.967.653,84
Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir
takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi
Kanunu’nun 6'ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce
aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri
arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim
kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği
bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve
ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı
bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Tablo 3:2018 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Kodu Gider Türü Bütçe Tahmini (TL) Gerçekleşen Gider (TL) 01 Personel Giderleri 9.805.850,00 35.299.671,19 02 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 2.460.000,00 7.372.397,39 03 Mal ve Hizmet Alım Gideri 22.224.427,00 54.019.221,22 04 Faiz Giderleri 1.700.000,00 3.617.490,82 05 Cari Transferler 4.859.724,00 10.823.264,97 06 Sermaye Giderleri 11.099.998,00 165.890.718,16 07 Sermaye Transferi 500.000,00 948.680,00 09 Yedek Ödenekler 4.350.001,00 0,00 TOPLAM 57.000.000,00 277.971.443,75 Bütçe ile ilgili olsun ya da olmasın, kurumun faaliyetlerinden dolayı tahakkuk eden 2018 yılı Faaliyet Gideri 249.379.812,74.-TL, Faaliyet Geliri 230.998.664,84 TL olup, Gelir eksiği 18.381.147,90 TL olarak gerçekleşmiştir. Kars İl Özel İdaresinin Sarıkamış Dağ AŞ’de %100 oranında hissesi bulunmaktadır. Kars Organize Sanayi Bölgesi, Kars Organize Besi Sanayi Bölgesi idarenin ortaklığının bulunduğu diğer ticari alanlardır. Ayrıca Kars İl Özel İdaresi, Vilayetler Birliği ile Serhat Kalkınma ajansı üyesidir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kars İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun'la belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Kars İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2018 yılı denetimi kapsamında Kars İl Özel İdaresi tarafından “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların” 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kâğıtlar sayım tutanağı • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 11'inci maddesinde, üst yöneticilerin idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Kars İl Özel İdaresinin 2018 yılı denetimi çerçevesinde kurum iç kontrol sistemine ilişkin aşağıdaki belirleme ve değerlendirmeler yapılmıştır. Kurum iç kontrol sisteminin gerektirdiği yasal yükümlülükleri kısmen yerine getirmiştir. İyi bir iç kontrol sisteminin varlığı kuşkusuz sadece yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi değil, aynı zamanda yönetim kademesi ve çalışanlarca da bu yükümlülüklerin benimsenmesine bağlıdır. Etik sözleşmelerin imzalanarak personelin dosyalarına konulması da bu alandaki farkındalığın varlığını göstermektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kars İl Özel İdaresince Görev, Yetki ve Çalışma Yönergesi hazırlanarak yürürlüğe girmiş, kurumda yürütülen faaliyetler çerçevesinde iş tanımları yapılmış, iş akış şemaları çıkartılmıştır. Ayrıca, idarece “Risk Strateji Belgesi” hazırlanarak, kurumun amaç ve hedeflerini engelleyecek risklerin tanımlanması da risk yönetimi açısından önemli bir gelişmedir. Ancak İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmış olmakla birlikte “İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu” kurulmamıştır. Dolayısıyla İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçları izlenmemektedir. Özel İdarece mevzuat gerekliliklerine uygun olarak Stratejik Plan, yıllık uygulama planını içeren Performans Programı ile kurumun faaliyet sonuçlarını ve değerlendirmelerini içeren İdare Faaliyet Raporları hazırlanmıştır. Ancak, kurum kaynakları gözetilerek stratejik amaçların belirlenmesi daha gerçekçi bir bütçe hazırlanmasına katkı sağlayacaktır. Söz konusu tespitler ışığında, kurum daha iyi bir yönetim oluşturma yolunda adım atmasına rağmen İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun kurulmamış olması, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçlarının izlenmemesi ve kurumsal risklerin belirlenerek alınması gereken önlemlerin hayata geçirilmemesi İç Kontrol Sisteminin işlerliği açısından problem oluşturmaktadır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Kars İl Özel İdaresinin 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: İdarenin Sermaye İştirakinin Bulunduğu Şirketteki Ortaklık Payının, Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına Kaydedilmemesi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” başlıklı 181'inci maddesinde; “Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılır.” denilmekte, 182’nci maddesinde Hesaba ilişkin işlemler, 183’üncü maddesinde de Hesabın işleyişi açıklanmaktadır. İdarenin Sarıkamış Dağ İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine %100 hisse oranıyla (500.000,00 TL.) iştiraki bulunmaktadır. Ancak, 2018 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarda, idarenin sermaye iştirakinin bulunduğu şirketteki ortaklık payının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Kamu idaresi cevabında; özetle İl Özel İdaresinin iştirakinin bulunduğu Sarıkamış Dağ İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ve diğer iştiraki bulunan kuruluşlara yapılan ortaklık payı ödemelerinin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermaye Hesabına kaydedilmesinde gerekli özenin gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak Kars İl Özel İdaresinin Sarıkamış Dağ İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ödediği ortaklık paylarının muhasebe kayıtlarına alınması hususunda idare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak sermaye iştirakinin bulunduğu Sarıkamış Dağ İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ödenen ortaklık paylarına ilişkin tutarların, 2018 yılı içerisinde muhasebe kayıtlarının yapılmaması sonucu 2018 yılı mali tablolarında 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. Konu izleyen yıl denetimlerinde takip edilecektir. 8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Elektrik Dağıtım Şirketlerince Yapılması Gereken Trafo Kurulumları ve Diğer İlk Yatrırım Giderlerinin İdare Bütçesinden Karşılanması ve Sözkonusu Giderlerin Dağıtım Firmalarından Talep Edilmemesi 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, dağıtım şirketi, belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi ifade eder. 28.01.2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde de; dağıtım tesisi, “İletim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları”; bağlantı hattı “Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım şebekesine bağlamak için gerekli ve bu Yönetmelik kapsamında belirtilen mesafe sınırları dâhilinde olan; AG’den bağlı tüketiciler için yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar, OG’ den bağlı tüketiciler için tüketicinin şalt sahasının bittiği noktadan itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hattı” bağlantı noktası “İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğini ve alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktasını”, ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. Nitekim adı geçen Yönetmelik’in “Dağıtım tesisi sınırları” başlıklı 15’inci maddesinde; “Dağıtım sistemine bağlı tüketiciler açısından, bağlantı noktasından kullanım yerine kadar olan tesis ve teçhizat tüketicinin mülkiyetindedir. Bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren hattın geri kalan kısmı dağıtım tesisidir.” denilerek bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren geri kalan hattın dağıtım tesisi olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla alçak gerilim (AG) seviyesinden bağlı tüketiciler için enerjinin yapı bina giriş noktalarına kadar getirilmesi, orta gerilim (OG) seviyesinden bağlı tüketiciler için tüketim tesislerine ait şalt sahalarının (trafoların) bittiği noktadan sonraki nihayet direğine kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır. Görüldüğü üzere hem alçak gerilim hem orta gerilim seviyesinden bağlı tüketicilere bağlantı noktasına kadar enerjinin getirilmesi (trafo dâhil) maliyeti dağıtım şirketine aittir. Dağıtım şirketinin ihtiyaç sahibi kişi ve kurumların enerji talebini, meskûn mahal içinde ve meskûn mahal dışında farklı zaman dilimlerinde karşılaması gerektiği 28.01.2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde hüküm altına alınmıştır. Enerji dağıtımı ile ilgili “meskûn mahal” ifadesi ise Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin Tanımlar ve Kısaltmalar başlıklı 3’üncü maddesinde; “Meskûn mahal: 02.11.1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinde belirtilen “yerleşme alanı” ve “belediye ve mücavir alan
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 sınırları dışında kalan köy ve mezraların yerleşik alanı ve civarı” ile mera, yaylak (yayla) ve kışlakların ilgili mevzuata göre geçici yerleşime açılan kısımlarını, … ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere meskûn mahal alan kapsamı oldukça geniş düzenlenmiş, meskûn mahal dışında kalsa bile köy ve mezraların yerleşik alanı ve civarı ile mera, yaylak ve kışlakların geçici yerleşime açılan kısımları bile meskûn mahal olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla dağıtım şirketinin, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 10’ncu maddesine göre AG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 6 ay içinde OG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 18 ay içinde (trafo dâhil) gerekli şebekeyi tesis ederek enerjiyi sağlaması gerekmektedir. Bu durumda yukarıda belirtildiği üzere (meskûn mahal içinde veya dışında ) enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olmakla beraber, 28.01.2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin (Değişik: RG-1/6/2017-30083) 10/A maddesinin 4-c fıkrasında; “…bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde gerekli yatırım 21 inci madde kapsamında başvuru sahibi tarafından üstlenilebilir.” denildiğinden, dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olan dağıtım tesis giderleri bazı durumlarda dağıtım sistemine bağlantı başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanabilmektedir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin yukarıda bahsedilen 21’inci maddesinde hangi durumlarda başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişilerin tesisler için yeni yatırımları finanse edebileceği ve dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesinin imzalanacağı hüküm altına alınmıştır. Adı geçen Yönetmelik’in 21’inci maddesinin 3 numaralı fıkrasında ise; “(3) (Değişik: RG-1/6/2017-30083) Bu durumda gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünde verilen bağlantı talebinin karşılanabileceği tarihteki yıl içerisinde en fazla on iki aylık eşit taksitle, yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye, muhataba ulaşılamaması halinde tesisin bulunduğu yerdeki en yakın banka ya da PTT şubesine, hak sahip veya sahipleri adına yatırılarak ödenir. Dağıtım tesisinin geçici kabulünün, dağıtım şirketinin bağlantıyı karşılayabileceğini öngördüğü tarihten sonra
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 yapılması halinde ödeme geçici kabulün yapıldığı tarihi takip eden yıl içerisinde söz konusu dağıtım tesisinin bulunduğu yerlere ilişkin kullanım haklarının, geri ödemenin yapılacağı yıla kadar TEDAŞ adına temin edilememiş olması halinde ise ödeme, bu hakların tamamının TEDAŞ adına temin edildiği yılı takip eden yıl içerisinde yapılır. Dağıtım şirketi ilgili dağıtım tesisini, varlık kayıtlarına ödemenin yapıldığı tarihte ekler.” denilmek suretiyle dağıtım şirketinin, başvuru sahibince üstlenilip ödenen yatırım bedelini en fazla 12 eşit taksitle geri ödemesi gerektiği hususunu hükme bağlamıştır. İlgili Yönetmelik’in 21’inci maddesinin 5 numaralı fıkrasında; “Bu madde hükümleri uyarınca yapılan dağıtım tesisinin geçici kabulünün yapıldığı ayı takip eden aydan itibaren, geri ödemenin yapılacağı ilk taksit tarihine kadar geri ödemesi yapılmamış tutar Tüketici Fiyat Endeksi oranında güncellenir. Vadesinde geri ödemesi yapılmamış taksitlere ilişkin tutara, vade tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre belirlenen kanuni faiz oranı uygulanır.” denilmiştir. Öte yandan Elektrik Piyasası Bağlantı Ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 10/B maddesi 4' üncü fıkrasında; “Bağlantı hattının kullanıcı tarafından tesis edilecek olması halinde, dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında, bağlantı hattının tesisine, kullanım haklarına ve devrine ilişkin bir tesis yapım sözleşmesi imzalanır. Altıncı fıkra kapsamındaki bağlantı hattı enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl sonra, diğer bağlantı hatları enerjilendirme tarihinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın dağıtım şirketine devredilmiş kabul edilir.” denilmiştir. Aynı maddenin 6' ncı fıkrasında ise “Meskûn mahal dışındaki 500 metreyi aşan OG bağlantı hatları, enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl boyunca bağlantı hattı niteliğini korur ve bu süre sonunda dağıtım şebekesi kapsamına alınır. Bağlantı hatlarının işletme ve bakımı, tesislerin enerjilendirilmesinden itibaren dağıtım şirketinin sorumluluğundadır.” denilmiştir. İdare tarafından yapımı gerçekleştirilen bazı okul ve hizmet binaları için gerekli olan trafo kurulum giderlerinin idare bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. Ancak ilgili kamu binalarının hizmete açılmasının gecikmemesi için İdarece karşılanan enerji dağıtım şirketi uhdesindeki söz konusu ekli tabloda gösterilen yatırım tesis giderlerinin ilgili enerji dağıtım şirketinden yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince en fazla on iki aylık eşit taksitle ve kanuni faizleri ile birlikte geri alınması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
Bununla beraber söz konusu tesis ve trafoların bakımının yüksek maliyet, teknik
donanım ve uzmanlık gerektirmesi nedeniyle (hukuki açıdan dağıtım şirketine devredilmiş
kabul edilen) bu tesislerin kaydi olarak da müştemilatı ile birlikte ilgili dağıtım şirketine
devredilmesi gerektiği; ayrıca elektrik bağlantı talep yazısının, bina tamamlandıktan sonra
değil, ihale öncesi yazılarak enerji bağlantı noktasının önceden belirlenmesi ve bu şekilde
dağıtım şirketine gerekli yatırım ve tesisi yapabilmesi için zaman tanınmasının yerinde
olacağı değerlendirilmektedir.
Tablo 4: Özel İdare Bütçesinden Karşılanan Trafo Kurulum Giderleri
Sıra
No İşin Adı ve Yılı Enerji Dağıtım
Firmasının Adı
Trafonun Enerji
Dağıtım
Firmasına
Devredilip
Devredilmediği
Trafo Kurumu
İçin Ödenen
KDV Dâhil
Toplam Tutar
1 Digor Varlı 8 Derslikli Okul
Yapım İşi 100/kva-2014
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 33.541,48
2
Kars Merkez 24 Derslikli
Anadolu Lisesi ve Pansiyon
Binası Yapım İşi 400/kva-
2017
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 193.843,143
3 Susuz 24 Derslikli Okul +200
Kişilik Yurt 400/kva-2016
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 58.754,029
4
Kağızman 24 Derslikli Okul
+200 Kişilik Yurt 400/kva-
2015
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 66.979,38
5 Sarıkamış 16 Derslikli Okul +
Atölyeler
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 115.416,272
6
Kars Merkez 112 Acil Çağrı
Merkezi ve AFAD Hizmet
Binası Yapım İşi 800/kva-
2017
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 593.740,67
7 Arpaçay 24 Derslikli Okul
Yapım İşi 400/kva-2015
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 99.994,616
8 Kağızman Taş burun 8
Derslikli Okul 100/kva-2014
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 38.756,88
9 Merkez 2 Adet 24 Derslikli
Okul 250/kva
Aras Elektrik
Dağıtım A.Ş. Devredilmedi 160.965,90
Kamu idaresi cevabında; özetle Aras Elektrik Dağıtım A.Ş.'den 05.03.2019 tarih ve
1009 sayılı yazı ile söz konusu tesis giderlerinin belirtilen mevzuat hükümleri gereğince geri
ödenmesinin talep edilmiş olduğu, sonraki yıllarda işin yapımının enerji dağıtım şirketinden
talep edileceği belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Sonuç olarak enerji müsaadesi alınabilmesi için, Kars İl Özel İdaresi bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin, elektrik dağıtım şirketinden talep edilmesi ile ilgili olarak idare ile mutabakata varılmış olup, bulgu konusu tespit takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: Bakanlıklar ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerine Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Kullanılmasında Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesinde; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe olanakları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. 2018 yılı Yatırım Programı ile 2018 yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararın 20’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında “Yerel ve bölgesel nitelikli yatırımların uygulamalarında koordinasyonu güçlendirmek, etkinliği artırmak ve yerel kurumsal kapasitenin gelişimini sağlamak amacıyla merkezi kamu idareleri, projenin mahiyeti uygun düştüğü ölçüde, yatırım uygulamalarının 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi hükümleri gereğince gerçekleştirilmesine öncelik verir.” denilmektedir. Bu hükümler kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, İl Özel İdarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de İl Özel İdaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Her iki düzenlemede de yatırım
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 ödeneklerinin tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer taraftan, Köylere Hizmet Götürme Birliklerine sadece 5355 sayılı Kanun'un 18’nci maddesinde sayılan hizmetlere ait ödenekler aktarılabileceğinden, madde metninde sayılmayan yatırımlara ait ödeneklerin merkezi idare kuruluşlarınca doğrudan Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması da mümkün görülmemektedir. 2018 yılı yatırım programında yer alan bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için Kars İl Özel İdaresi’ne aktarılan ve aşağıdaki listede yer alan 70.886.404,97-TL tutarındaki ödeneğin İl Özel İdaresince tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasının mevzuata uygun olmadığı, bu aktarmalarla 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dışında kalan bir alan oluştuğu değerlendirilmektedir. Tablo 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu Birliğin Adı/İlçesi Ödeneğin Hangi Tertipten Aktarıldığı Açıklama Aktarma Yapılan Tutar Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliği 44.36.00.03.00-09.1.2.00-08- 03.05.01.90 Milli Eğitim Müdürlüğü Personel Hizmet Alımı 826.352,82 44.36.00.03.00-09.1.1.00-08- 03.5.1.90 Milli Eğitim Müdürlüğü 14 Kişi Personel Hizmet Alımı 128.593,32 44.36.00.03.00-09.1.2.00-08- 03.7.1.90 Milli Eğit. Md. kabinli otomatik jeneratör alımı işi 72.959,42 44.36.00.12.00-09.2.1.00-08- 03.8.1.02 Merkez İmam Hatip Lisesi onarım işi 70.800,00 44.36.00.12.00-09.2.1.00-08- 03.8.1.02 2.Grup okul onarım işi 414.834,45 44.36.00.12.00-09.1.2.00-08- 03.8.1.02 Merkez Şaiko Lisesi yangın merdiveni yapımı işi 178.266,47 44.36.00.12.00-09.1.2.00-08- 03.8.1.02 Çığırgan ,Küçükyusuf ve Hamzagerek köyleri okul onarımı işi 152.706,79 44.36.00.12.00-09.1.2.00-08- 03.8.1.02 Merkez Halefoğlu ve Cumhuriyet köyü ortaokulu bahçe duvarı yapımı işi 236.000,00 44.36.00.12.00-09.1.2.00-08- 03.8.1.02 Mihrali Bey Ortaokulu spor salonu doğalgaz dönüşüm işi 77.880,00 44.36.00.12.00-09.1.2.00-08- 03.8.1.02 Merkez Cevriye Tatış Ortaokulu onarım işi 80.240,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
44.36.00.12.00-03.1.1.33-08-
03.8.1.90
Emniyet Müdürlüğü Digor
Yolu TOKİ Lojmanları
Onarım işi
119.534,00
44.36.00.12.00-01.3.9.48-08-
03.8.1.90
Jandarma Kom. Kışlası depo
ve çatı yapımı işi 60.180,00
44.36.00.12.00-01.3.9.66-08-
03.8.1.90
Merkez Hükümet Konağı
Proje Ofisi işi 39.530,00
44.36.00.12.00-03.1.1.32-08-
03.8.1.90
Emniyet Çevik Kuv. Şb. Md.
Büro ve Garaj Yapımı işi 200.600,00
44.36.00.12.00-01.3.9.48-08-
03.8.1.90
Merkez Jandarma
Komutanlığı Hizmet
Binası onarım işi
48.380,00
44.36.00.12.00-01.3.9.50-08-
03.8.1.90
Spor Toto Teşkilatı Halı Saha
Yapımı işi 250.000,00
44.36.00.12.00-07.1.1.09-08-
03.8.1.90
İl Sağlık Müdürlüğü doğalgaz
dönüşüm işi 118.000,00
44.36.00.12-09.1.2.00-
06.5.7.01
Merkez Halefoğlu Köyü 5
derslikli anaokulu yapımı işi 387.407,94
44.36.00.12-09.1.2.00-
06.5.7.01
Merkez Boğazköy 2 derslikli
okul yapımı işi 659.141,44
44.36.00.14.00-01.3.9.75-08-
06.5.7.07
Köy yollarında kullanılmak
üzere çakma sökme makinası
alımı işi
64.664,00
44.36.00.14.00-01.3.9.75-08-
06.5.7.07
Köy yolları trafik işaretleme
makinası için malzeme alımı
işi
66.392,70
44.36.00.14.00-04.5.1.02-08-
06.5.7.07
Köy Yolları için BSK(Bitümlü
Sıcak Asfalt) 9.731.389,99
44.36.00.13.00-01.3.9.75-08-
06.5.7.08
Merkez Halefoğlu köyü içme
suyu yapımı işi 511.000,00
TOPLAM 14.494.853,34
Arpaçay Köylere
Hizmet Götürme
Birliği
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Arpaçay Öğretmenevi ve
Akşam Sanat Okulu onarım işi 350.000,00
44.36.00.12.00-09.1.2.00-08-
03.8.1.90
Arpaçay ilçesindeki okulların
küçük onarım işleri için 6.000,00
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Şehit Engin Yılmaz Anadolu
Lisesi ve Halk Eğitim Merkezi
Onarım işi
142.780,00
44.36.00.13.00-01.3.9.75-08-
06.5.7.01
Çanaksu kütük evi içme suyu
yapımı işi 207.324,86
TOPLAM 706.104,86
Digor Köylere
Hizmet Götürme
Birliğ
44.36.00.12.00-09.1.2.00-08-
03.8.1.02
Digor Anadolu Lisesi
pansiyonu onarım işi 236.000,00
44.36.00.12.00-01.3.9.48-08-
03.8.1.90
Sorguçkavak Jandarma
Karakolu Binası onarım işi 35.636,00
44.36.00.12.00-07.1.2.01-08-
03.8.1.90
Sağlık Md. TSM Binası
Onarım işi 163.725,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
06.5.7.01
Dağpınar 24 Derslikli ve 200
kişilik yurt yapımı işi 680.162,79
TOPLAM 1.115.523,79
Kağızman Köylere
Hizmet Götürme
Birliği
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.90
Kağızman İlçesi Böcüklü
Köyü okul onarım işi 20.709,00
44.36.00.13.00-01.3.9.34-08-
03.8.1.90
Kağızman İlçesi Bulanık köyü
ek sulama kanalı yapımı işi 557.144,72
44.36.00.12.00-01.3.9.48-08-
03.8.1.90
Jandarma Tabur Komutanlığı
Enerji Nakil Hattı işi 49.560,00
TOPLAM 627.413,72
Sarıkamış Köylere
Hizmet Götürme
Birliği
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.90
Milli Eğitim Müdürlüğü
Mesleki ve Teknik Anadolu
Lisesi onarım işi
275.024,62
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.90
Sarıkamış İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü
Hizmet Binası Onarım işi
100.000,00
44.36.00.13.00-01.3.9.34-08-
03.8.1.90
Çamyazı Köyü Tarımsal
Sulama Kanalı işi 243.334,51
44.36.00.12.00-08.2.0.65-08-
03.8.1.90
Sarıkamış Karanlıkdere
Telesiyej redüktör kasnak
kayış sistemi işi
1.757.780,00
44.36.00.12.00-01.3.9.93-08-
03.8.1.90
Sarıkamış Hükümet Konağı
Onarım işi 100.000,00
44.36.00.12.00-01.3.9.93-08-
03.8.1.90
Sarıkamış Hükümet Konağı
doğalgaz dönüşüm işi 75.000,00
44.36.00.12.00-01.3.9.48-08-
03.8.1.90
Sarıkamış İlçe Jan. Kom. Eski
Askeri Hst. Kazan değişim işi 147.500,00
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.90
Milli Eğitim Müd. Okulların
Pansiyon onarım işi 350.000,00
44.36.00.12.00-08.2.0.59-08-
06.5.7.01
Sarıkamış Telesiyej 6 kişilik
ayrılabilir klemensli 300
kişilik telesiyej yapımı işi
14.000.000,00
44.36.00.12.00.09.1.2.00-08-
06.5.7.01
Sarıkamış Başköy 4 Derslikli
Öğretmen Lojmanı yapımı işi 173.091,27
44.36.00.12.00-01.3.9.91-08-
06.5.7.01
Sarıkamış Allahuekber
Dağları Milli Park ve Ziyaretçi
Merkezi Yapımı işi
33.596.244,88
TOPLAM 50.817.975,28
Selim Köylere
Hizmet Götürme
Birliği
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Selim İlçesi Büyük Oluklu
köyü ilkokulu lojman bakım
onarım gideri
53.100,00
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Selim İlçesi Latif Aras
Anadolu Lisesi pansiyon
onarım işi
46.638,62
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Selim Celal Aras Öğretmenevi
ve Akşam Sanat Okulu onarım
işi
100.000,00
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
06.5.7.01
Selim İlçesi 16 Derslikli
Anadolu Lisesi Yapımı işi 337.475,40
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
06.5.7.01
Selim Şehit Teğmen Gökhan
Yaşartürk ÇPL Bilgi Atölyesi
Yapımı işi
233.218,06
44.36.00.12.00-01.3.9.56-08-
06.5.7.01
Selim İlçesi Hükümet Konağı
yapımı işi 1.554.866,41
44.36.00.13.00-01.3.9.75-08-
06.5.7.01
Selim Baykara Grup köy içme
suyu depo ve memba yapımı
işi
136.815,49
TOPLAM 2.462.113,98
Susuz Köylere
Hizmet Götürme
Birliği
44.36.00.12.00-09.2.1.00-08-
03.8.1.02
Susuz Öğretmenevi ve Akşam
sanat okulu Onarım işi 50.000,00
44.36.00.12.00-09.1.2.00-08-
06.5.7.01
Susuz Çamçavuş Köyü 2
derslikli İlkokul Yapımı işi 612.420,00
TOPLAM 662.420,00
GENEL TOPLAM 70.886.404,97
Kamu idaresi cevabında; özetle 2018 yılı içerisinde bakanlıklar ve merkezi idare
kuruluşlarınca gönderilen ödeneklerin Kars ilinde kış şartlarının uzun, iş mevsiminin ise kısa
sürmesinden dolayı İl Özel İdaresi ve köylere hizmet götürme birlikleri arasında yapılan
protokol dahilinde Birliklere aktarıldığı, ihalenin Birliklerce yapılarak, hakediş bedellerinin İl
Özel İdaresi tarafından ödenmesi suretiyle ödeneklerin tahsis amacı doğrultusunda
kullanıldığı ve bundan sonra merkezi bütçeden gelen ödenekler kullanılırken gerekli özenin
gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak bakanlık ve merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılan yatırım
ödeneklerinin, Kars ilinde kışın uzun sürmesi ve inşaat sezonunun kısa olmasından dolayı
Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarıldığı belirtilmiştir. Ancak ödeneklerin birliklere
aktarılması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda düzenlenen harcama ve
kontrol süreçlerine riayet edilmemesi sonucunu doğurmaktadır. Bakanlıklar ve merkezi idare
kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde
ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il
özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Her
iki düzenlemede de yatırım ödeneklerinin tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine
aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle bu ödeneklerin
mevzuata uygun olarak kullanıldığını söylemek mümkün değildir. Bulgu konusu tespitin
devam edip etmediği sonraki denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 9. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR KARS İL ÖZEL İDARESİ 2018 YILI BİLANÇOSU 1 DÖNEN VARLIKLAR 100.445.155,85 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 6.171.825,42 10 HAZIR DEĞERLER 98.115.653,67 30 KISA VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 143.297,29 102 Banka Hesabı 98.115.653,67 300 Banka Kredileri Hesabı 143.297,29 32 FAALİYET BORÇLARI 513.057,02 103 Ver.Çek.ve Gönd.Em.Hs. 0,00 320 Bütçe Emanetleri Hesabı 513.057,02 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 4.583.854,54 330 Alınan Depozitolara ve Tem.Hs. 1.195.234,54 12 FAALİYET ALACAKLARI 815.739,22 333 Emanetler Hs. 3.388.620,00 120 Gelirlerden Alacaklar 0,00 36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 931.616,57 121 Gel.Tak.Alacaklar Hs. 696.945,31 360 Ödenecek vergi ve fonlar Hs. 899.609,74 126 Verilen Depozito ve Teminatlar 118.793,91 361 Ödenecek Sosyal Güv.Kesintiler Hs. 361.641,45 13 Kurum Alacakları 135.348,89 362 Fon.veya Diğ.Kam.İd.Adına Yap.Tah.Hs. 365,38 37 BORÇ VE İDER KARŞILIKLARI 0,00 372 Kdem Tazminatı Karşılıkları Hs. 0,00 0,00 137 Takipteki Kurum Alacakları Hs. 135.348,89 4 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 35.394.784,53 40 Uzun Vadeli İç Mali Borçlar 34.748.691,08 14 DİĞER ALACAKLAR 2.774,77 400 Banka Kredileri Hesabı 34.748.691,08 140 Kişilerden Alacaklar Hs. 2.774,77 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 646.093,45 472 Kıdem Tazminatları Karşılığı Hesabı 646.093,45 5 ÖZ KAYNAKLAR 215.428.218,59 15 STOKLAR 1.192.671,42 50 NET DEĞER 110.749.882,52 150 İlk Madde ve Malzemeler Hs. 1.192.671,42 500 Net Değer Hesabı 110.749.882,52 16 ÖN ÖDEMELER 182.967,88 160 İş Avans ve Krediler Hs. 0,00 51 DEĞER HARAKETLERİ 0,00 161 Personel Avansları 0,00 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hs. 0,00 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hs. 182.967,88 519 Değer Haraketleri Sonuç hs. 0,00 2 DURAN VARLIKLAR 156.549.672,69 57 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU FAALİYETLER SONUCU 123.059.483,97 22 FAALİYET ALACAKLARI 177.849,41 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyetler Sonucu hs. 123.059.483,97 220 Gelirlerden Alacaklar Hs. 101.196,00 226 Verilen Depozitolar ve teminatar Hs. 76.653,41 240 MADDİ DURAN VARLIKLAR 8.928.197,36 58 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ FAAİLEYTELER SONUCU 0,00 240 Mali Kururuluşlara Yat.Sermayeler Hs. 8.800.697,36 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyetler Sonucu hs. 0,00 241 Mal ve Hz.ür.Kur.Yat.Sermayeler Hs. 127.500,00 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 145.792.919,80 59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI -18.381.147,90 250 Arazi ve Arsalar Hesabı 28.975.347,81 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hs. 0,00 251 Yer altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı 54.250.764,59 252 Binalar Hesabı 12.447.889,55 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hs. -18.381.147,90 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hs. 17.940.202,70 254 Taşıtlar Hesabı 14.875.739,08 255 Demirbaşlar Hesabı 2.005.291,00 257 Birikmiş Amortismanlar Hs.(-) -29.175.511,46 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı 44.473.196,53 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 0,00 260 Haklar Hesabı 623.637,47 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı -623.637,47 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 1.650.706,12 294 Elden Çıkarılacak Stoklar 3.691.753,34 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı -2.041.047,22 AKTİF TOPLAMI 256.994.828,54 PASİF TOPLAMI 256.994.828,54
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
KARS İL ÖZEL İDARESİ FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap
Kodu
Yardımcı
Hesap GİDERİN TÜRÜ
2016 2017 2018
Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr
630 01 Personel Giderleri 29.638.963 72 31.671.299 0 34.003.098 46
630 02 Sos. Güv. Kurumlarına
Devlet Primi Gid. 4.392.308 33 5.984.174 51 7.372.397 39
630 03 Mal Ve Hizmet Alım
Giderleri 28.869.998 88 40.043.291 94 44.631.334 71
630 04 Faiz Giderleri 27.949 74 783.025 34 3.617.490 82
630 05 Cari Transferler 12.508.278 98 12.260.702 02 9.714.387 18
630 07 Sermaye Transferleri 44.259.075 27 75.892.485 08 140.599.827 96
630 11 Değer Ve Miktar
Değişimleri Giderleri 0 0 267.889 42 185.810 40
630 13 Amortisman Giderleri 1.530.536 66 66.080 0 89.308 44
630 14 İlk Madde ve Malzeme
Gideri 5.123.888 29 6.541.139 77 9.164.488 86
630 20 Silinen Alacaklardan
kaynaklanan giderler 28.078 96 0 0 0 0
630 30 Proje Kapsamında
yapılan cari giderler 129.800 0 0 0 1.668 52
GİDERLER TOPLAMI (A) 126.508.878 83 173.510.087 08 249.379.812 74
Hesap
Kodu
Yardımcı
Hesap GELİRİN TÜRÜ
2016 2017 2018
Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr
600 01 Vergi Gelirleri 22.479 79 48.016 0 111.358 00
600 03 Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 1.004.237 02 6.109.587 19 8.958.447 51
600 04 Alınan Bağış ve Yardımlar
ile Özel Gel. 136.671.996 75 156.255.340 78 146.020.429 08
600 05 Diğer Gelirler 52.628.112 95 61.852.917 19 75.908.430 25
GELİRLER TOPLAMI (B)
190.326.826 51 224.265.861 16
230.998.664 84
FAALİYET SONUCU [A-B)] (+ / -) 63.817.947 68 50.755.774 8 -18.381.147 90
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 EK 2: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Kars İl Özel İdaresi İktisadi İşletmesinin Yıl İçi Mali İşlemlerinin Bütçe Dışında Takip Edilmesi 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi Kars İl Özel İdaresi İktisadi İşletmesinin yıl içi mali işlemlerinin bütçe içinde takip edilmesine başlanmış olduğu denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir. İl Özel İdaresi Ambarlarında Bulunan Kaçak Akaryakıtın Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi İl Özel İdaresi ambarlarında bulunan kaçak akaryakıtın muhasebe kayıtlarının yapıldığı denetimimiz esnasında tespit edilmiştir. Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesapları 2018 yılı bilançosunda birlikte yer almamıştır. 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’inci Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Sayılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Yapım, Bakım ve Onarım İşleri, Bölünmüş Yol, Elektrifikasyon, Köy Yolu, İçme Suyu, Sulama Suyu ve Kanalizasyon Yatırımları Dışındaki İşler İçin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarmalar Yapılması 2016 Kısmen Yerine Getirildi Birliklere yapılan bu tür aktarmaların azaltıldığı ve aciliyet durumları hariç olmak üzere bu tür aktarmaların yapılmamasına özen gösterildiği denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi Kapsamında Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması 2016 Kısmen Yerine Getirildi Birliklere yapılan bu tür aktarmaların azaltıldığı ve aciliyet durumları hariç olmak üzere bu tür aktarmaların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 yapılmamasına özen gösterildiği denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir. Anahtar Teslim Götürü Bedel İhale Dokümanlarının Eksik ve Çelişkili Hazırlanması 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi Anahtar teslim götürü bedel ihale dokümanlarının tam ve çelişkisiz hazırlanmasına dikkat edildiği denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir. Elektrik ve Doğalgaz Abonelikleri İçin Bir Yıldan Daha Uzun Süreli Güvence Bedeli Ödendiği Halde Bu Ödemelerin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı Yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında İzlenmesi 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi Elektrik ve doğalgaz abonelikleri için verilen bir yıldan daha uzun süreli güvence bedellerinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlendiği denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Tek Kaynaktan Yapılan Alımlarda Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi Tek kaynaktan yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması yapılmasına dikkat edildiği denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir. 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre El konulan Akaryakıtın Satışından Elde Edilen Gelirin Kurumun Muhasebe Kayıtları Dışında Ayrı Banka Hesabında Takip Edilmesi 2016 Tam Olarak Yerine Getirildi 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre el konulan akaryakıtların satışından elde edilen gelirin kurumun banka hesaplarına alındığı ve muhasebe kayıtlarının yapıldığı denetimimiz esnasında tespit edilmiştir. Kars İl Özel İdaresince Diğer Kamu İdarelerine Tahsis Edilen veya Diğer Kamu İdarelerince Tahsisli Kullandırılan Taşınmazlarla İlgili Tahsis İşlemlerinin Muhasebeleştirilmemesi 2016 Kısmen Yerine Getirildi Kars İl Özel İdaresince diğer kamu idarelerine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kars İl Özel İdaresi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 tahsis edilen veya diğer kamu idarelerince tahsisli kullandırılan taşınmazlarla ilgili tahsis işlemlerine ait muhasebe kayıtlarının tamamlandığı denetimlerimiz esnasında tespit edilmiştir.