2017 - KASTAMONU İL ÖZEL İDARESİ.pdf
KASTAMONU İL ÖZEL İDARESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 4
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 5
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 9
- EKLER ........................................................................................................................................................ 21
KISALTMALAR BKK Bakanlar Kurulu Kararı İdare Kastamonu İl Özel İdaresi KHGB Köylere Hizmet Götürme Birliği
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu 1
Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu 2
Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu 2
Tablo 4: Yılsonu Nakit Fazlası/Eksiği Tablosu 15
Tablo 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Yapılan Ödenek Aktarmaları Tablosu 18
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Mali Yapı:
Kastamonu İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun
3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan
kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2017 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili
kanunlarla aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir.
Bu kapsamda 2017 yılı bütçesiyle 91.500.000,00 TL gelir ve gider öngörülmüş olup, geçen yıldan devreden 81.010.742,40 TL ödenek, yıl içinde alınan 4.000.000,00 TL ek ödenek ve Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan 137.127.181,62 TL kaynak ile birlikte yılı ödenekleri toplamı 313.637.924,02 TL’ye ulaşmıştır. Kastamonu İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolara göre 2017 yılı bütçe gelir ve ödenek durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Gelir Türü Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Vergi Gelirleri 100.000,00 42.869,28 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 11.829.000,00 2.089.094,74 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler 0,00 138.527.181,62 Diğer Gelirler 79.571.000,00 82.730.421,19 Tahsilattan Red ve İadeler 0,00 5.100.116,59 TOPLAM Öz Gelir 91.500.000,00 81.162.268,62 TOPLAM Genel Gelir 91.500.000,00 218.289.450,24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu Önceki Yıldan Devreden (TL) Bütçe ile Verilen (TL) Ek Ödenek (TL) Merkezi İdareden Aktarılan (TL) Toplam Bütçe Ödeneği (TL) Ödeneğin Harcanan Kısmı (TL) İptal Edilen Ödenek (TL) Sonraki Yıla Devreden (TL) 81.010.742,40 91.500.000,00 4.000.000,00 137.127.181,62 313.637.924,02 202.356.363,38 3.759.884,39 107.521.676,25 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ıncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit, gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır. Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Gider Türü Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Personel Giderleri 13.519.758,15 66.333.906,93 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Prim Gideri 2.055.774,85 9.770.024,46 Mal ve Hizmet Alım Gideri 24.167.396,00 34.892.323,40 Faiz Giderleri 1.950.000,00 1.836.975,20 Cari Transferler 6.976.858,00 8.835.670,18 Sermaye Giderleri 37.034.500,00 79.861.000,21 Sermaye Transferi 745.713,00 826.463,00 Yedek Ödenekler 5.050.000,00 0,00 TOPLAM 91.500.000,00 202.356.363,38 Kurumun 2017 yılı Faaliyet Gideri 215.854.828,72 TL, Faaliyet Geliri 220.308.708,00 TL olup Gelir Fazlası 4.453.879,28 TL olarak gerçekleşmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kastamonu İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49’uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Kastamonu İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Strateji Geliştirme Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Banka mevcudu tespit tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası
denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm
faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence
elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu,
güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün
belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve
mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge
ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve
uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Kastamonu İl Özel İdaresinin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik Hükümlerine Göre
Yapılması Gereken Envanter ve Değerleme İşlemlerinin Tamamlanmasına Rağmen İlgili
Hesaplara Kaydının Yapılmaması Nedeniyle Mali Tablolarda Taşınmazlarla İlgili
Hesapların Doğru Bilgi Sunamaması
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taşınmazların kaydına ve icmal
cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslarla ilgili olarak 13.09.2006 tarih ve
2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına
İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olan bu yönetmelik
02.10.2006 tarih ve 26307 no.lu Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ancak 2006 yılından 2014 yılına kadar geçen sürede Yönetmelikte öngörülen kamu
idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların miktar ve cins olarak kayıt altına alınması ile
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6
ilgili işlemler tamamlanamamıştır. Ayrıca kayıt altına alınan taşınmazların sadece bir kısmı
ilgili varlık hesaplarında kayıt altına alındığından kamu idareleri mali tablolarının taşınmazlar
hakkında tam ve doğru bilgi sunması da sağlanamamıştır.
Bu durum nedeniyle Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin
bazı maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
Buna göre Yönetmelik’in değişik 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taşınmaz kayıt
ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan
yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi
amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü getirilmiştir.
Yine söz konusu 5’inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada da kayıt işlemlerinde esas
alınacak değerleme kriterleri belirlenmiştir. Buna göre tapuda kayıtlı taşınmazlardan maliyeti
belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri
belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması
gerekmektedir.
Taşınmaz kayıtları bu şekilde yapıldıktan sonra bu kayıtlar muhasebe birimlerine
gönderilerek ilgili varlık hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Nitekim Mahalli İdareler
Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187’nci maddesinde maddi duran varlıkların hesaba
alınması ile ilgili işlemler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Kamu idarelerince taşınmazların envanterinin yapılmasına tüm taşınmazların tespiti ile
başlanması gerekmektedir. Ancak taşınmazın tapudaki kayıtları ile mevcut kullanım şeklinde
farklılıklar olabilmektedir. Örneğin tapuda arsa olarak kayıtlı bir taşınmazın üzerine okul inşa
edildiği halde kayıtlara bu durum yansımamış olabilmektedir. Tapu kayıtları ile mevcut
kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi işlemi cins tashihi olarak nitelendirilmekte olup,
bu işlem kamu idarelerinin başvurusu üzerine tapu idarelerince gerçekleştirilmektedir. Ancak
burada imar ve iskân izni ile ilgili sorunların yanı sıra ciddi bir harç bedeli ödenmesi durumu
ortaya çıkmaktadır. Harç bedeli ödenmesi konusunda kamuya bu kapsamda bir muafiyet
sağlanmadığı için de bu zorunluluklar yerine getirilememektedir.
Bu konudaki sorunun çözülebilmesi için Yönetmelik’in “Cins Tashihlerinin Yapılması”
başlıklı 10’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında aynen “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde,
yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu
kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
alınır.” hükmü getirilmiştir. Bu hükümle cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale
getirilmiş ve taşınmazların kamu idarelerince mevcut kullanım şekliyle kaydının yapılarak mali
tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiştir. Böylece kamu idarelerinin tapu kayıtları
bakımından cins tashihi ile ilgili işlemleri daha sonra yapmalarına olanak sağlanmıştır.
Kamu taşınmazlarının kayda alınmasıyla ilgili kriterler bu şekilde olmakla birlikte
Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği 19.06.2014 ile tüm işlemlerin yerine getirilmesi
için tanınan süre olan 31.12.2016 tarihine kadar olan geçiş sürecinde de idarelere yapılması
gereken bazı görevler verilmiştir.
Buna göre söz konusu Yönetmelik'in “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler”
başlıklı Geçici 1’inci maddesi ile mevcut taşınmazların kaydında esas alınacak değerlerle ilgili
geçici düzenlemeler yapılmıştır. Yapılan düzenlemede;
“(1) Yönetmeliğin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç
değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden
kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara
alınır:
a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol
işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/09/2014
tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine
kaydedilir.
b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere
ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan
01/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe
kayıtlarını yapar.
(2)Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2016 tarihine
kadar tamamlanır.” denilmektedir.
Düzenleme ile ilgili ayrıntılı açıklamaya Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014
tarih ve 90192509-756.03-8189 sayılı Taşınmaz Envanteri konulu genel yazılarında yer verilse
de birçok kamu idaresi tarafından 01.10.2014 tarihi itibariyle yapılması gereken işlemler
yapılamamıştır.
Sonuçta kamu idarelerince 31.12.2016 tarihine kadar tüm taşınmazların tespiti, mevcut
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin tespiti ile muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına kayıt ve güncelleme işlemlerinin tamamlanması gerekmekte iken 17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 06.02.2017 tarih ve 2017/9854 no.lu Bakanlar Kurulu Kararı ile mezkûr Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinin 2’inci fıkrasında yer alan 31.12.2016 ibaresi 31.12.2017 şeklinde değiştirilmiş ve 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Söz konusu madde metni “(2) Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanır.” şeklinde olup, ek süre Yönetmelik’in sadece 5’inci maddesinde yer alan taşınmazların değer tespiti ile ilgili işlemler için verildiğinden taşınmazların mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve varlık hesaplarına kaydedilmesinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümleri uyarınca Kastamonu İl Özel idaresinde şu hususlar tespit edilmiştir.
- Taşınmazların yukarıdaki Yönetmelik hükümlerine uygun olarak mevcut kullanım şekline göre, miktar ve değer olarak envanter kayıtları çıkarılmıştır.
- Yönetmelik eki taşınmaz formları düzenlenmemiştir.
- Taşınmaz icmal cetvelleri düzenlenmemiştir.
- Muhasebe kayıtları yapılmamıştır. Bu tespitler ışığında 31.12.2017 tarihine gelindiğinde Kastamonu İl Özel İdaresine ait taşınmazlar envanterinin tamamlandığı fakat mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kaydının ve ilgili varlık hesaplarında gösterilmesinin sağlanamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda kamu idaresinin 2017 yılı Bilançosunda yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500 Net Değer Hesabında kayıtlı tutarların gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ve Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 25.07.2014 tarihli Taşınmaz Envanteri başlıklı genel yazılarına istinaden; tüm taşınmazlar ve amortismanlarının muhasebe
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 kayıtlarından düşülerek, Emlak Servisi’nden alınan taşınmazların fiili envanter tutarları ve mülkiyet durumlarına göre kayıtlarının, 31.07.2018 tarihine kadar tamamlanacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ve Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 25.07.2014 tarihli Taşınmaz Envanteri başlıklı genel yazılarına istinaden; tüm taşınmazlar ve amortismanlarının muhasebe kayıtlarından düşülerek, fiili envanter tutarları ve mülkiyet durumlarına göre kayıtlarının, 31.07.2018 tarihine kadar tamamlanacağı belirtildiğinden bu konuda İdare ile mutabakata varılmıştır. Ancak idareye ait tüm taşınmazların mezkur yönetmelik hükümlerine göre muhasebe kayıtlarının yapılması ve mali tablolarda gösterilmesi gerektiğinden 2017 yılı mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500 Net Değer Hesabıyla ilgili tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Kastamonu İl Özel İdaresinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali tablolarının, Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: 2017 Yılı Bilançosunda Yer Alan Taşınır Hesaplarına Ait Tutarlar ile İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvellerindeki Bu Hesaplara Ait Tutarların Uyumsuz Olması 28.12.2006 tarih ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin; Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinde tüketim malzemeleri, makine ve cihazlar ile demirbaşlar taşınır olarak tanımlanmış, belge ve cetveller başlıklı 10’uncu maddesinde ise taşınır yönetim hesabını oluşturan cetvellere ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Aynı Yönetmelik’in taşınırların kaydı başlıklı 12’nci maddesinde ise;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 ”(1) Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır. Taşınır kayıtları, harcama birimleri itibarıyla yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulur. Her bir kaydın belgeye dayanması şarttır. (2) Bu çerçevede; a) Önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırlar, b) Taşınırlardaki kayıp, fire, yıpranma ve benzeri nedenlerle meydana gelen azalmalar, c) Sayım sonucunda ortaya çıkan fazlalar, miktar ve değer olarak kayıtlara alınarak takip edilir.” denilmek suretiyle kamu idarelerinin bütün taşınırlarının kayıt altına alınarak takip edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Adı geçen Yönetmelik’in, kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu başlıklı 13’üncü maddesinde; Taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde ne şekilde çıkış kaydedileceği ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Bahsi geçen Yönetmelik’in, taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi başlıklı 30’uncu maddesinde; maddi duran varlık hesaplarında izlenen taşınırlara ilişkin işlemlerin muhasebe birimine gönderilmesinin zorunlu olduğu, muhasebe yetkililerinin ise kendilerine gönderilen taşınır işlemlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarını tutması gerektiği, taşınır mal yönetim hesabı başlıklı 34’üncü maddesinde ise; taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol edileceği, taşınır mal yönetim hesabının denetime esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanacağı, ayrıca taşınır kontrol yetkilisince taşınırların kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğunun kontrol edilerek imzalanacağı ifade edilmektedir. Taşınır Mal Yönetmeliğinin, muhasebe yetkililerinin taşınır hesabına ilişkin görev ve sorumlulukları başlıklı 8’inci maddesinde de;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 “(1) Taşınır işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtları, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine dayanılarak çıkarılmış ilgili muhasebe düzenlemeleri ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde muhasebe yetkilileri tarafından yapılır. (2) Muhasebe yetkilileri, harcama birimlerince hazırlanan Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelinde gösterilen tutarların muhasebe kayıtlarıyla uygunluğunu kontrol ederek onayladıktan sonra, harcama yetkilisine göndermekle görevli ve sorumludurlar. (3) Muhasebe yetkililerinin bu Yönetmelikteki görevleriyle ilgili sorumlulukları, taşınır işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının, dayanağı belgelere uygunluğu ile harcama birimlerince hazırlanan Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvellerini inceleyip onaylayarak harcama yetkilisine vermekle sınırlıdır. “ hükümleri yer almaktadır. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin söz konusu hükümleri uyarınca demirbaşlara ilişkin İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı ile muhasebe kayıtlarının birbirleri ile uyumlu olması gerekmektedir. Ancak, Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 yılı bilançosu ile Taşınır Mal Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinde sayılan İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelleri karşılaştırıldığında; 255 Demirbaşlar Hesabında Bilançoda 4.358.405,94 -TL tutarında kayıt varken İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinde 4.382.079,53 -TL tutarında kayıt bulunduğu ve her iki kayıt arasında 23.673,59 -TL fark olduğu görülmektedir. Dolayısı ile Kastamonu İl Özel İdaresinin 2017 yılı İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile 2017 yılı Bilançosunda yer alan, 255 Demirbaşlar Hesabında uyumsuzluk bulunmakta ve söz konusu hesap yönünden 2017 yılı bilançosunun gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; yapılan kontrolde, bilanço ve cetveller arasındaki uyumsuzluğun tek bir taşınır işlem fişinden kaynaklandığının tespit edildiği ve düzeltme işlemi yapılmak suretiyle uyumsuzluğun giderildiği belirtilmiştir. Ancak düzeltme işlemine ilişkin herhangi bir belge gönderilmemiştir. Sonuç olarak; bilanço ve cetveller arasındaki uyumsuzluğun tek bir taşınır işlem
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 fişinden kaynaklandığının tespit edildiği ve düzeltme işlemi yapılmak suretiyle uyumsuzluğun giderildiği belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varılmıştır. Ancak 2017 yılı mali tablolarında 255 Demirbaşlar Hesabıyla ilgili tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 2: Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 59 Dönem faaliyet sonuçları hesap grubunu açıklayan 360’ıncı maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiştir. Ancak Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan İlçe Özel İdare Müdürlüklerinde gerçekleşen olumsuz faaliyet sonucu ile İl Özel İdaresinde gerçekleşen olumlu faaliyet sonucunun karşılıklı mahsubu gerçekleştirilmeden hem 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüştür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleşmesi mümkün olamayacağından, Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilançosunda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "İdaremiz muhasebe kayıtları İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığı tarafından yönetilen Analitik Muhasebe Modülünde tutulmaktadır. Yevmiye kayıtlarından oluşan tüm cetvel ve raporlar sistem tarafından kopyalanamayan pdf dosyası
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 olarak verilmekte, İdaremiz çalışanlarının bilanço gibi mali tablolara müdahale imkânı bulunmamaktadır. 590 ve 591 no’lu hesapların bilançoda birlikte yer almaması ve kendi içinde konsolide edilmesi için İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün ayrıca Muhasebat Genel Müdürlüğünün aynı konudaki uyarı yazılarını dikkate alması ve raporlama işlemlerine yazılımsal olarak müdahale etmesi gerekmektedir" denilmektedir. Sonuç olarak; söz konusu hesapların bilançoda birlikte yer almaması gerektiği ve E- İçişleri sistemi hatası olduğu hususunda idare ile mutabakat sağlanmıştır. Ancak 2017 yılı mali tablolarında 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak şekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği İçişleri Bakanlığınca çıkarılmıştır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak işlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanılarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. İl özel idarelerinin kullanması amacıyla İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içişleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve işlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karşılayacak ölçüde geliştirilememiştir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluşu olan İçişleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. İl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması göz önüne alındığında denetim görüşünü etkileyen bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
BULGU 3: 5302 Sayılı Kanun’un 6'ncı Maddesi Kapsamındaki Yatırımlar İçin
Merkezi İdare Tarafından Aktarılan ve Tahsis Amacı Dışında Kullanılamayacak Olan
Ödenek Karşılığı Kaynağın, Kastamonu İl Özel İdaresi Tarafından Tahsis Amacı Dışında
İl Özel İdaresi Bütçesi Ödenekleri ile Karşılanması Gereken Faaliyetler İçin Kullanılması
ve Bu Ödeneklere İlişkin Nakdin Banka Hesaplarında Bulunmaması
Kastamonu İl Özel İdaresinin 2017 yılına ilişkin bilanço, bütçe giderleri tablosu,
ödenekler tablosu ve bütçe gider kesin hesap cetvelinin incelenmesi sonucunda 2018 yılına
devreden tahsisli ödenek toplamının 93.920.781,33 TL, nakit karşılığı bulunması gereken
teminat, emanet, vergi ve sigorta kesinti tutarları ile kamu idareleri payları toplamının ise
12.644.417,84 TL olduğu görüldüğünden, toplam 106.565.199,17 TL tutarında nakit
karşılığının bankada bulunması gerekmektedir. Oysa İdare'nin 2018 yılına devreden ilçeler
dahil banka mevcudu toplamı 69.218.157,93 TL olduğundan fark tutar 37.347.041,24 TL'nin
bankada karşılığının bulunmadığı anlaşılmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları başlıklı
6'ncı maddesinin (b) bendine ek fıkrasında: “ …Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları;
yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji
nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi
hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına
giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel
idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır
ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. …” denilmektedir.
Bu hükme göre, merkezi idareden ödenek gönderme onayı ile gönderilen ödeneklerin
ve dolayısıyla ödenek karşılığı nakdin, yatırım dahi olsa ödeneği gönderen bakanlığın izni
olmaksızın başka amaçlarla kullanılması 5302 sayılı Kanuna aykırılık teşkil etmektedir.
Devreden ödeneğin karşılığı olan nakdin de aynı anda devredilmesi, ödeneklerin
gönderiliş/tahsis amacı dışında kullanılmamasının gereğidir.
Bu suretle kurumun öz gelirlerinden fazla harcama yapması nedeniyle ortaya çıkan
yükümlülük, kaynağı harcanan iş için daha sonra merkezi idareden tekrar nakit gelmeyeceği
için sonraki yıllarda kurumun öz gelirini artırmadan veya giderlerini azaltmadan bu yatırımlar
için gereken kaynağın temin edilmesini zorlaştıracak, bütçe ve yatırım programını da doğrudan
etkileyecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15
Tablo 4: Yılsonu Nakit Fazlası/Eksiği Tablosu
Kastamonu İl Özel İdaresi 31.12.2017 İtibariyle (TL)
(I) Emanet Niteliğindeki Yükümlülükler 12.644.417,84
320 Bütçe Emanetleri 1.901.663,24
330 Alınan Depozito ve Teminatlar 1.722.093,20
333 Emanetler 6.195.512,41
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 1.768.469,09
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 555.539,08
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat 491.387,97
363 Kamu İdareleri Payları 9.752,85
(II) 2018 Yılına Devreden Ödenek (Merkezi İdarelerden Tahsisli Gelen) 93.920.781,33
(III) Emanet Niteliğindeki Yükümlülükler ile 2018 Yılına Devreden
Tahsisli Ödenekler Toplamı (I+II)
106.565.199,17
(IV) Banka Hesabından 2018 Yılına Devreden Tutar 69.218.157,93
Nakit Noksanı (IV) – (III) (-)37.347.041,24
Kamu idaresi cevabında; “İdaremiz gelir ve gider bütçeleri, mevzuatı gereğince tahmini
olarak hazırlanmakta ve yılsonlarına bakıldığında genelde bütçe gerçekleşmeleri % 85
civarında olmaktadır. 2017 yılı bütçesinde görüleceği gibi gelir bütçesi % 84,98 olarak
gerçekleşmiş olup, gerçekleşmelerin % 100’ e ulaşması her zaman mümkün olmamaktadır.
Yılsonlarında kesin hesaplar çıkarılıp, kullanılmayan ödenek iptalleri ile tahsisli ödeneklerin ve
devam eden işlerin devir işlemleri yapılmaktadır. Ancak 222 sayılı kanun kapsamında İdaremiz
öz bütçesinden milli eğitime ayrılan ve projeleri gerçekleştirilen işlerden artan ödenekler iptal
edilmesi gerektiği halde ilgili mevzuat gereği bir sonraki yıla devredilmektedir. Bu ödenekler
aslında nakdi olarak banka hesaplarında zaten bulunmayan ödeneklerdir. Keza bu kapsamda
son dört yılın toplam ödeneğine bakıldığında, 32.483.549,00 TL ödeneğin devredildiği
görülmüştür. İlgi bulguda belirtildiği gibi tahsis amacı dışında kullanılmayarak ancak
kullanılmış gibi görülen ödeneğin büyük bir kısmını bu husus teşkil etmektedir. Finansman
kodu 05 olan ve Eğitim giderlerine ayrılan söz konusu ödeneklerin yılsonunda iptal edilmesi
durumunda gerçekle ilgisi olmayan nakit açığının kapatılabileceği değerlendirilmektedir.
Ayrıca 222 sayılı yasa kapsamında ve genel mevzuat çerçevesinde de İdaremiz açısından
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 çalışma yapmak, bu türde ki hesaplarda görülen nakit açığını kapatmak yönünden zorunlu hale gelmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak; İdare, nakit açığının 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu’nun 76’ncı maddesi hükmünce İl Özel İdaresi Bütçesine konulan ve bir önceki yıl gerçekleşen gelir bütçesinin en az %20 si oranında belirlenen ödeneklerden harcanamayarak aynı Kanun’un 82'nci maddesi hükümlerince devreden ödeneklerin, iptal edilememesi nedeniyle gerçekleştiğini, ayrılan milli eğitim ödeneklerinin esasında nakit olarak bankada bulunmayan ödenekler olduğunu, ödeneğin nakit karşılığının yıl sonundaki bütçe gerçekleşmesiyle ortaya çıkacağını, bütçe gerçekleşmelerinin yılsonlarında genelde %85 civarında kalması ve %100’e ulaşamamasının da söz konusu açığı olumsuz etkilediğini, nitekim milli eğitim ödeneği olarak son dört yılda 32.483.549,00 TL ödeneğin ertesi yıla devrettiğini, bununla birlikte bu türdeki hesaplarda görülen nakit açığını kapatmanın İdarece bir zorunluluk haline geldiğini ifade etmiştir. İdarenin yıllar itibariyle birikmiş olan nakit açığının, büyük ölçüde harcanmayan ve bankada da hali hazırda karşılığı bulunmayan ertesi yıla devreden milli eğitim ödeneklerinden kaynaklandığı görüşüne katılmakla birlikte, İdare tarafından milli eğitim ödeneği olarak son dört yılda 32.483.549,00 TL ödeneğin ertesi yıla devrettiği bilgisi verilirken son dört yıl öncesinde devreden ödeneklere ilişkin bilgi verilmemiş olması ve bulgumuzda belirtilen 37.347.041,24 TL açığın sebeplerini ortaya koyan net bir hesaplama yapılmamış olması, tespit edilen hatanın ne kadarının ertesi yıllara devreden milli eğitim ödeneklerinden meydana geldiği konusunda bilgi eksikliği oluşturmaktadır. Bu nedenle bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı Maddesi Kapsamında Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesinde; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. 2017 yılı Yatırım Programı ile 2017 yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararın 20’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında; “Yerel ve bölgesel nitelikli yatırım uygulamalarında koordinasyonu güçlendirmek, etkinliği artırmak ve yerel kurumsal kapasitenin gelişimini sağlamak amacıyla merkezi kamu idareleri, projelerin mahiyeti uygun düştüğü ölçüde, yatırım uygulamalarının 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi hükümleri gereğince gerçekleştirilmesine öncelik verir.” denilmektedir. Bu hükümler kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Her iki düzenlemede de yatırım ödeneklerinin tekrar KHGB’lerine aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer taraftan, KHGB’lerine il özel idarelerince sadece 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’nci maddesinde sayılan ve köye yönelik hizmetlere ait olan ödenekler aktarılabileceğinden, madde metninde sayılmayan yatırımlara ait ödeneklerin merkezi idare kuruluşlarınca doğrudan KHGB’lerine aktarılması da mümkün görülmemektedir. 2017 yılı yatırım programında yer alan bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için Kastamonu İl Özel İdaresine aktarılan ve aşağıdaki tabloda tespit edilen 2.061.899,47 TL tutarındaki ödeneğin İl Özel İdaresince tekrar KHGB’lerine aktarılmasının mevzuata uygun olmadığı, bu aktarmalarla 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dışında kalan bir alan oluştuğu değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Tablo 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Yapılan Ödenek Aktarmaları Tablosu Yevmiye Fin. Kod Yapılan İşin Adı (Hangi İş İçin Gönderildiği) Birliğin Adı Tutar (TL) Tarihi No.su 17.04.2017 1844 08 Birlik Araçlarının Bakım Onarım ve Yedek Parça Alımı Abana Köylere Hizmet Götürme Birliği 7.275,00 16.06.2017 3108 08 İlişi Balıkçı Barınağı Gemi Kiralanması Bozkurt Köylere Hizmet Götürme Birliği 30.000,00 29.06.2017 3371 08 Ginolu Limanı Deniz Kumu Temzilenmesi İşi Çatalzeytin Köylere Hizmet Götürme Birliği 10.000,00 29.06.2017 3372 08 Personel Giderleri ve Boğazcık- Gökçe Köyleri yol giderleri Doğanyurt Köylere Hizmet Götürme Birliği 70.000,00 19.01.2017 298 08 Sel felaketi zararlarının giderilmesi AFAD tarafından gönderilen yardım Doğanyurt Köylere Hizmet Götürme Birliği 330.000,00 02.08.2017 4109 08 Topçuoğlu Köyü Ustaoğlu mah. Beton yol yapımı Küre Köylere Hizmet Götürme Birliği 47.257,42 19.01.2017 299 08 Sel felaketi için AFAD tarafından gönderilen yardım Cide Köylere Hizmet Götürme Birliği 660.000,00 20.09.2017 5139 08 Üçağıl Köyü Esence Mah. Mezarlık Duvarı Yapım İşinin hakediş bedeli Cide Köylere Hizmet Götürme Birliği 20.740,21 15.05.2017 2362 08 Pınarbaşı Turizm Yolu (Muratbaşı-Ilıca Köyleri) Filler Malzemeli Yol Yapım İşi Pınarbaşı Köylere Hizmet Götürme Birliği 321.941,76 09.06.2017 2899 08 Pınarbaşı Turizm Yolu (Muratbaşı-Ilıca Köyleri) Filler Malzemeli Yol Yapım İşi Pınarbaşı Köylere Hizmet Götürme Birliği 209.685,08 10.02.2017 571 08 Engellli Dostu Küre Dağları Milli Parkı Projesi Engelli Erişebilirliğine Uygun Yürüyüş Yolu Parkuru Yapımı Azdavay Köylere Hizmet Götürme Birliği 350.000,00 03.03.2017 1013 08 İhsangazi Hükümet Konağı Onarımı için gönderilen ödeneğin aktarılması İhsangazi Köylere Hizmet Götürme Birliği 5.000,00 TOPLAM 2.061.899,47
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Kamu idaresi cevabında; "İlgi bulguda belirtilen ödenekler, Bakanlık ve Merkezi İdare kuruluşlarınca İl Özel İdaresince yapılacak yatırımlar için gönderilmekte bu amaçla da hizmete yönlendirilmektedir. Bu ödenekler, genel yatırım ve hizmetler için gönderildiğinden tek bir projeye ya da tek bir konuya matuf ödenekler değildir. Yani bu ödenekler İl Özel İdaresine 5302 sayılı yasa kapsamında verilen yetkiler çerçevesinde kullanılmak üzere gönderilmiştir. Dolayısıyla tahsisli ödenek gibi değerlendirilmemelidir. İlgi bulguda belirtilen bu ödeneklerin büyük çoğunluğu zaten İl Özel İdaresince yatırıma yönlendirilmektedir. Ancak acil durum, afet, işin yerelinde yapılma zaruriyeti, işin ivedi yapılma zorunluluğu gibi durumlarda zaman zaman protokol yapılmak şartıyla ve protokole uygun hizmet edilme şartına bağlı olarak birliklere gönderilmiş ve amacına uygun olarak kullanılmıştır. Ayrıca Milli Parklar Bölge Müdürlüğünce, Azdavay ve Pınarbaşı ilçelerimizdeki turizmin geliştirilmesi amacıyla ödenekler gönderilmiş. Söz konusu işlerin kısa sürede tamamlanarak hizmete sunulabilmesi amacıyla Valilik Makamının talimatı doğrultusunda bu ilçelerin köylere hizmet götürme birlikleri ile İdaremiz arasında düzenlenen protokoller kapsamında aynı projede kullanılmak üzere ödenek aktarma işlemleri gerçekleştirilmiştir. İlgi bulguda belirtilen ödeneklerin bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da merkezde kullanılmasına azami ölçüde dikkat edilecektir." denilmektedir. Sonuç olarak; bulguda belirtilen ödeneklerin 5302 sayılı yasa kapsamında verilen yetkiler çerçevesinde kullanılmak üzere gönderildiği, dolayısıyla tahsisli ödenek gibi değerlendirilmemesi gerektiği, bu ödeneklerin büyük çoğunluğunun zaten İl Özel İdaresince yatırıma yönlendirildiği ancak acil durum, afet, işin yerelinde yapılma zaruriyeti, işin ivedi yapılma zorunluluğu gibi durumlarda zaman zaman protokol yapılmak şartıyla ve protokole uygun hizmet edilme şartına bağlı olarak birliklere gönderildiği ve amacına uygun olarak kullanıldığı ifade edilmektedir. Ancak bulguda da belirtildiği gibi 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesi ek fıkrasına göre bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilmekte ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamamakta, yapılan iş ise il özel idaresinin tabi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılmaktadır. Bu nedenle söz konusu ödenekler ister belli bir proje için gönderilsin ister belli iş ve hizmet grubunda kullanılmak üzere gönderilsin hepsi tahsisli ödenek niteliğindedir. Bu ödenekler de bizzat il özel idaresi tarafından kullanılmalı ve yapılan harcama kendi tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılmalıdır. Diğer taraftan İdare, tahsissiz olduğunu ileri sürdüğü ödeneklere ilişkin resmi bir belge veya bilgi sunmamıştır. Ayrıca işin aciliyeti (ivediliği) ile ilgili düzenlemeler 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda belirtilmiş ve Kamu İdarelerine bu tür işlerde pazarlık usulünü tercih etme imkanı verilmiştir. Bu nedenle İl Özel İdarelerinin Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca kendilerine herhangi bir işin ya da projenin yapılması için tahsisli olarak gönderdikleri ödenekleri işin aciliyeti nedeniyle Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarmaları ve söz konusu işleri 4734 sayılı Kanun kapsamı dışında yaptırmaları da mümkün görülmemektedir. Açıklanan nedenlerle söz konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
44.37-KASTAMONU İL ÖZEL İDARESİ 2017 YILI FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap
Kodu
Yardımcı Hesap
GELIRIN TÜRÜ Cari Yıl (2017) Kod.1 Kod.2 Kod.3 Kod.4
600 01 0 0 0 Vergi Gelirleri 42.869,28
600 03 0 0 0 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 2.433.743,32
600 04 0 0 0 Alınan Bağış ve Yardımlar İle Özel Gelirler 137.127.181,62
600 05 0 0 0 Diğer Gelirler 80.357.461,86
600 25 0 0 0 Kamu İdarelerinden Bedelsiz Olarak Alınan Mali
Olmayan Varlıklardan Elde Edilen Gelirler 347.451,92
GELIRLER TOPLAMI: 220.308.708,00
Hesap
Kodu
Yardımcı Hesap
GIDERIN TÜRÜ Cari Yıl (2017)
Kod.1 Kod.2 Kod.3 Kod.4
630 01 0 0 0 Personel Giderleri 66.088.963,61
630 02 0 0 0 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri 9.770.024,46
630 03 0 0 0 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 21.493.285,74
630 04 0 0 0 Faiz Giderleri 3.022.660,59
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kastamonu İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
630 05 0 0 0 Cari Transferler 6.053.331,31
630 07 0 0 0 Sermaye Transferleri 44.368.425,75
630 11 0 0 0 Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri 3.553.660,85
630 13 0 0 0 Amortisman Giderleri 6.241.881,54
630 14 0 0 0 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 16.972.296,38
Karşılık Giderleri 38.290.298,49
GIDERLER TOPLAMI : 215.854.828,72
FAALIYET SONUCU 4.453.879,28