2017 - GÜMÜŞHANE İL ÖZEL İDARESİ.pdf
GÜMÜŞHANE İL ÖZEL İDARESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 4
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 12
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 13
- EKLER ........................................................................................................................................................ 28
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu 1 Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu 1 Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu 2 Tablo 4: Devreden Ödenek Karşılığı Eksik Nakit Tablosu 16 Tablo 5: Amatör Spor Kulüplerine Yapılan Nakdi Yardımlar Tablosu 20 Tablo 6: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan 8 Finansman Kodundaki Ödenekler Tablosu 24 Tablo 7: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Cari Nitelikli Ödenekler Tablosu 26 Tablo 8: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Olmayan Ödenekler Tablosu 27 .
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Gümüşhane İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2017 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Gümüşhane İl Özel İdaresinin 2017 yılı bütçesiyle 41.602.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüş olup, 43.809.641,15 TL 2016 yılından devreden ödenek ve Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 97.801.125,45 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 183.212.766,60 TL’ye ulaşmıştır. Gümüşhane İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2017 yılı Gelir ve Gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Vergi Gelirleri 90.000,00 17.128,61 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 3.970.000,00 6.955.279,26 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 0,00 88.910.076,45 Diğer Gelirler 35.992.000,00 42.607.959,24 Sermaye Gelirleri 1.550.000,00 0,00 TOPLAM Öz Gelir 41.602.000,00 49.580.367,11 TOPLAM Genel Gelir 41.602.000,00 138.490.443,56 Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu Bütçe ile Verilen Ödenek (TL) Önceki Yıldan Devreden Ödenekler (TL) Merkezi İdareden Aktarılan Ödenekler (TL) Net Bütçe Ödeneği Toplamı (TL) Bütçe Gideri Toplamı (TL) Sonraki Yıla Devreden Ödenek (TL) 41.602.000,00 43.809.641,15 97.801.125,45 183.212.766,60 117.095.678,82 64.608.032,85
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6'ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır. Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Bütçe Tahmini (TL) Gerçekleşen Gider (TL) Personel Giderleri 6.320.422,00 32.162.485,72 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 970.920,00 6.349.844,96 Mal ve Hizmet Alım Gideri 22.046.587,23 50.218.414,71 Faiz Giderleri 500.000,00 737.148,35 Cari Transferler 9.586.874,06 6.699.401,25 Sermaye Giderleri 727.196,71 20.928.383,83 Yedek Ödenekler 1.450.000,00 0,00 TOPLAM 41.602.000,00 117.095.678,82 Kurumun 2017 yılı Faaliyet Gideri 106.528.585,10 TL, Faaliyet Geliri 138.216.639,43 TL olup, Gelir Fazlası 31.688.054,33 TL olarak gerçekleşmiştir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Gümüşhane İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Gümüşhane İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2017 yılı denetimi kapsamında Gümüşhane İl Özel İdaresi tarafından “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve
mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge
ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun
denetim kanıtı elde edilmiştir.
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Gümüşhane İl Özel İdaresinin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik Hükümlerine Göre
Yapılması Gereken Envanter ve Değerleme İşlemlerinin Tamamlanmaması ve İlgili
Hesaplara Kaydının Yapılmaması Nedeniyle Mali Tablolarda Taşınmazlarla İlgili
Hesapların Doğru Bilgi Sunamaması
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taşınmazların kaydına ve icmal
cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslarla ilgili olarak 13.09.2006 tarih ve
2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına
İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olan bu yönetmelik
02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ancak 2006 yılından 2014 yılına kadar geçen sürede yönetmelikte öngörülen kamu
idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların miktar ve cins olarak kayıt altına alınması ile
ilgili işlemler tamamlanamamıştır. Ayrıca kayıt altına alınan taşınmazların sadece bir kısmı
ilgili varlık hesaplarında kayıt altına alındığından kamu idareleri mali tablolarının taşınmazlar
hakkında tam ve doğru bilgi sunması da sağlanamamıştır.
Bu durum nedeniyle Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin
bazı maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayılı BKK ile değiştirilmiştir.
Buna göre Yönetmelik’in değişik 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “taşınmaz kayıt
ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan
yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi
amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü getirilmiştir.
Yine söz konusu 5’inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada da kayıt işlemlerinde esas
alınacak değerleme kriterleri belirlenmiştir. Buna göre tapuda kayıtlı taşınmazlardan maliyeti
belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri
belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması
gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Taşınmaz kayıtları bu şekilde yapıldıktan sonra bu kayıtlar muhasebe birimlerine gönderilerek ilgili varlık hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Nitekim Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187’nci maddesinde maddi duran varlıkların hesaba alınması ile ilgili işlemler ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Kamu idarelerince taşınmazların envanterinin yapılmasına tüm taşınmazların tespiti ile başlanması gerekmektedir. Ancak taşınmazın tapudaki kayıtları ile mevcut kullanım şeklinde farklılıklar olabilmektedir. Örneğin tapuda arsa olarak kayıtlı bir taşınmazın üzerine okul inşa edildiği halde kayıtlara bu durum yansımamış olabilmektedir. Tapu kayıtları ile mevcut kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi işlemi cins tashihi olarak nitelendirilmekte olup, bu işlem kamu idarelerinin başvurusu üzerine tapu idarelerince gerçekleştirilmektedir. Ancak burada imar ve iskân izni ile ilgili sorunların yanı sıra ciddi bir harç bedeli ödenmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Harç bedeli ödenmesi konusunda kamuya bu kapsamda bir muafiyet sağlanmadığı için de bu zorunluluklar yerine getirilememektedir. Bu konudaki sorunun çözülebilmesi için Yönetmelik’in “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında aynen “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” hükmü getirilmiştir. Bu hükümle cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiş ve taşınmazların kamu idarelerince mevcut kullanım şekliyle kaydının yapılarak mali tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiştir. Böylece kamu idarelerinin tapu kayıtları bakımından cins tashihi ile ilgili işlemleri daha sonra yapmalarına olanak sağlanmıştır. Kamu taşınmazlarının kayda alınmasıyla ilgili kriterler bu şekilde olmakla birlikte yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği 19.06.2014 ile tüm işlemlerin yerine getirilmesi için tanınan süre olan 31.12.2016 tarihine kadar olan geçiş sürecinde de idarelere yapılması gereken bazı görevler verilmiştir. Buna göre söz konusu Yönetmelik’in “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesi ile mevcut taşınmazların kaydında esas alınacak değerlerle ilgili geçici düzenlemeler yapılmıştır. Yapılan düzenlemede; “(1) Yönetmeliğin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/09/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 01/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. (2)Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2016 tarihine kadar tamamlanır.” denilmektedir. Düzenleme ile ilgili ayrıntılı açıklamaya Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014 ve 16.09.2014 tarihinde yayınlanan Taşınmaz Envanteri konulu genel yazılarında yer verilse de birçok kamu idaresi tarafından 01.10.2014 tarihi itibariyle yapılması gereken işlemler yapılamamıştır. Sonuçta kamu idarelerince 31.12.2016 tarihine kadar tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin tespiti ile muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına kayıt ve güncelleme işlemlerinin tamamlanması gerekmekte iken 17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 06.02.2017 tarih ve 2017/9854 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile mezkûr Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 31.12.2016 ibaresi 31.12.2017 şeklinde değiştirilmiş ve 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Söz konusu madde metni “(2) Yönetmeliğin 5’nci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanır.” şeklinde olup, ek süre Yönetmelik’in sadece 5’inci maddesinde yer alan taşınmazların değer tespiti ile ilgili işlemler için verildiğinden taşınmazların mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve varlık hesaplarına kaydedilmesinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümleri uyarınca Gümüşhane İl Özel İdaresinin mevcut taşınmazlarının miktar ve değer olarak kayıtlarının güncellenmesi gerekirken, emlak vergisi değerleri ile kayıtlı mevcut taşınmazların maliyet ya da rayiç değerlerinin belirlenmesi işlemi 31.12.2017 tarihi itibariyle de tamamlanmadığından, Gümüşhane İl Özel İdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 500 Net Değer Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; “İlgili yönetmelik gereği taşınmazların çıkışı işlemi yapılmakta olup, İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü tarafından verilen envantere göre Mali Hizmetler Müdürlüğünde taşınmazların kayıtları yapılacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak; Bulgu konusu hususla ilgili olarak idare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak 2017 yılı mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 500 Net Değer Hesabı ile ilgili hata devam etmektedir. BULGU 2: Taşınırlar ve Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubu ile ilgili ve” Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde; “ç) Maddi duran varlıkların amortisman işlemleri
- Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre amortisman ayrılır.
- Amortismana tabi varlıklar; birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen, sınırlı bir hizmet süresi olan, kurum tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır. Bu Yönetmelik kapsamına dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile sanat eserleri dışındakilerden hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller uygulanır. Ayrılan amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Varlıkların ilk defa amortisman hesaplanmasına esas alınacak değeri kayıt bedelidir. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına esas alınacak değer düzeltme sonucu ortaya çıkan değerdir. Bir varlık için yapılan harcamaların, varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden yapılır. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla ayrılan amortismanların birikmiş tutarı, varlığın defter değeri altında eksi değer olarak gösterilir. Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden varlıklar ilgili mevzuatı uyarınca yetkili mercilerin uygun görüşü üzerine giderleştirilir. Çeşitli nedenlerle kamu idarelerinde kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıklardan diğer duran varlıklar hesap grubuna aktarılanların birikmiş amortisman tutarları, diğer duran varlıklar hesap grubu içindeki birikmiş amortismanlar hesabına aktarılır.” denilmek suretiyle maddi duran varlıklarla ilgili amortisman işlemlerine ilişkin esaslar belirtilmiş, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş amortismanlar hesabı da aynı Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9'uncu maddesinin 1/d bendinde de; “Bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.” denildikten sonra hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği hususu aynı Yönetmelik’in 29'uncu maddesinde hükme bağlanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanununun 318'inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri çıkartarak kullanmış ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına ilişkin gerekli açıklamalara yer vermiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinde açıklanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerine aykırı olarak Gümüşhane İl Özel İdaresinin taşınır ve taşınmaz duran varlıklarından yalnızca 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenen varlıkları için 2017 yılı içinde amortisman ayrılmış, diğer varlıkları için amortisman ayrılmamıştır. Gümüşhane İl Özel İdaresinin duran varlıklarını gösteren 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabında yer alan taşınır ve taşınmaz varlıklar için yıl içinde amortisman ayrılmaması nedeniyle; Bu varlıklara ilişkin amortisman miktarlarını gösteren 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) yıl sonunda düzenlenen mali tablolarda gerçek değerleri ile yer almamasına yol açmaktadır. Aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630 Giderler Hesabı, Dönem sonunda 630 Giderler Hesabının yansıması sonucu oluşacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı, Faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ya da 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-), Yılı dönem faaliyet sonucuna göre yılı geçtikten sonra önceki yıllar faaliyet sonuçlarını takip etmek için kullanılan 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ya da 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-), Geçmiş yıllar olumlu ya da olumsuz faaliyet sonuçlarının 5 yıl sonunda net değere aktarılması gerektiğinden, 5 yıllık süreyi doldurmuş geçmiş dönemler için 500 Net Değer/Sermaye Hesabı, Mali tablolar üzerinde gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; “Taşınır ve taşınmaz mal modülünü kullanan birimlerimiz tarafından ilgili amortisman kayıtları yapılıp, modül üzerinden muhasebeleştirilerek muhasebe hesaplarına dahil edilecektir.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Sonuç olarak; Bulgu konusu hususla ilgili olarak idare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak 2017 yılı mali tablolarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-), 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı, 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı, 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-) ve 500 Net Değer/Sermaye Hesabı ile ilgili hata devam etmektedir. BULGU 3: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmekte Olan Yatırımlardan Tamamlananların, Bu Hesaptan Çıkarılarak İlgili Hesaplara Aktarılmaması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 25 Hesap grubuna ilişkin işlemler ile ilgili 187’nci maddesinin 2’nci fıkrası b/1 bendinde yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen maddi duran varlıkların, geçici kabul işlemi tamamlandıktan sonra ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabını açıklayan “Hesabın Niteliği” başlıklı 204’üncü maddesinde de; “Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” denilerek bu hesabın yapımı süren yatırımlar için yapılan giderleri izlemek maksadıyla kullanılacağına açıklık getirilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 205’inci maddesinin (b) bendinde de, tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilmek suretiyle hesaptan çıkarılma yöntemi açıklanmıştır. Yönetmelik’in bu amir hükümlerine rağmen Gümüşhane İl Özel İdaresinin 2017 yılı muhasebe açılış kaydının 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında yer alan 4.684.947,07 TL tutarındaki çeşitli yatırımın yıl içinde işlem görmeden ve değişiklik göstermeden yılsonuna taşındığı görülmektedir. 4.684.947,07 TL tutarındaki yapılmakta olan yatırımlara ilişkin bu kayıtlardan 2.763.147,62 TL tutarındaki kısmı ise 2016 yılı başından beri hiçbir işlem görmeden muhasebe hesap bilgileri içerisinde yer almaktadır. Gerek 2016 yılı gerek 2017 yılı başından beri 2017 yılı sonuna kadar hiçbir işlem görmeden 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenen bu yatırımların, tamamlandığı halde ilgili hesaplara aktarılmayan yatırımlar olduğu düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Muhasebe açısından, tamamlandığı halde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenen yatırımlar, bir taraftan idarenin devam eden yatırımlarını olduğundan çok göstermekte, diğer taraftan idarenin diğer duran varlıklarına ilişkin muhasebe değerlerinin olduğundan eksik görülmesine neden olmaktadır. Zira tamamlanan yatırımlar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından düşülürken, idarenin başka bir duran varlığına dönüşmek durumundadır. Örneğin binalar, yollar vb. gibi. Bu nedenle idarenin bahse konu yatırımları binalar, su isale hatları, su kuyuları ve benzerleri olduğundan, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına aktarılması gereken ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam eden bu yatırımlar nedeniyle, muhasebe kayıtlarında 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının bakiyesi olması gerekenden fazla, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabının bakiyesi ise olması gerekenden eksik görülmektedir. Yukarıda açıklanan nedenlerle Gümüşhane İl Özel İdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; “258' li hesaplarda takip edilip özel idareye ait olan taşınmazlar ilgili bilanço hesaplarına aktarılmakta olup, özel idareye ait olmayan taşınmazlar ise her yılın sonunda 630 hesabı ile giderleştirilmektedir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Bulgu konusu 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlananların ilgili varlık hesaplarına aktarılması gerektiği hususunda idare ile görüş birliği vardır. Ancak idare, cevabında, tamamlanan yatırımlara ilişkin maddi duran varlık kayıtlarını düzenli olarak gerçekleştirdiğini belirtmekte ve 2017 yılı mali tablolarında kayıtlı maddi duran varlıkların gerçek durumu yansıttığı izlenimi vermektedir. Bununla birlikte 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kayıtlı ve 2016 ve 2017 yıllarında işlem görmeyen yatırımlar ile ilgili olarak herhangi bir açıklaması bulunmamaktadır. Bu nedenle 2017 yılı mali tablolarında 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmiştir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Gümüşhane İl Özel İdaresinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 59 Dönem faaliyet sonuçları hesap grubunu açıklayan 360’ıncı maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiştir. Ancak Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan İlçe Özel İdare Müdürlüklerinde gerçekleşen olumsuz faaliyet sonucu ile İl Özel İdaresinde gerçekleşen olumlu faaliyet sonucunun karşılıklı mahsubu gerçekleştirilmeden hem 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüştür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleşmesi mümkün olamayacağından, Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilançosunda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Kullanmış olduğumuz e-içişleri muhasebe modülünden kaynaklı yazımsal hata nedeni ile yıl sonu alınan raporlarda hatalar olmaktadır. Sistem 590 ve 591'li hesapları konsolide edememekte ve buna bağlı olarak hatalar meydana gelmektedir. Yazımsal hatanın düzeltilmesine müteakip sorun giderilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak; 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının bilançoda birlikte yer almaması gerektiği hususunda idare ile görüş
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 birliğine varılmıştır. Ancak e-içişleri sisteminin olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarını bilançoda bir arada göstermesi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır ve 2017 yılı mali tablolarında 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak şekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği İçişleri Bakanlığınca çıkarılmıştır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak işlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. İl özel idarelerinin kullanması amacıyla İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içişleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve işlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karşılayacak ölçüde geliştirilememiştir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluşu olan İçişleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. İl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması göz önüne alındığında bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir. BULGU 2: 5302 Sayılı Kanunun 6’ncı Maddesi Kapsamındaki Yatırımlar İçin Merkezi İdare Tarafından Aktarılan ve Başka Amaçlarla Kullanılamayacak Olan Ödenek Karşılığı Kaynağın, Gümüşhane İl Özel İdaresi Tarafından Tahsis Amacı Dışında İl Özel İdaresi Bütçesi Ödenekleri İle Karşılanması Gereken Faaliyetler İçin Kullanılması ve Bu Ödeneklere İlişkin Nakdin Banka Hesaplarında Bulunmaması 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinin (b) bendine ek fıkrasında; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir…” denilmektedir. Bu hükme göre, devreden ödenek karşılığı nakdin de devredilmesi, ödeneklerin gönderiliş/tahsis amacı dışında kullanılmaması gereklidir. Bu nedenle merkezi idareden ödenek gönderme onayı ile gönderilen ödeneklerin ve dolayısıyla ödenek karşılığı nakdin, başka amaçlarla kullanılması 5302 sayılı Kanuna aykırılık teşkil etmektedir. Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Mizanına göre 900- Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı 2018 yılına 64.608.032,85 TL ödenek devretmiştir. (Bu rakam 2017 yılı Gider Kesin Hesabındaki ertesi yıla devreden ödenek tutarı ile denktir.) Devreden toplam 64.608.032,85 TL ödeneğin 1.842.721,18 TL tutarındaki kısmı İl Özel İdaresinin kendi kaynaklarıyla yaptığı yıllara sari yatırımlara ait ödenek tutarı olup, kalan 62.765.311,67 TL merkezi idare tarafından 5302 sayılı İl Özel İdare Kanununun 6’ncı maddesi uyarınca gönderilip tahsis edildikleri amaç dışında harcanmaması gereken ödeneklerden ertesi yıla devreden ödenek tutarıdır. İdarenin devreden ödenekler karşılığında yerine getirmek durumunda olduğu yatırımlar kadar, vergiler, fonlar, sosyal güvenlik kesintileri, emanetler ve teminatlar gibi 1 yıldan kısa vadede ilgili kurum veya kişilere geri ödenmesi gereken yükümlülükleri de bulunmakta olup, bunlar da idare için kısa vadede nakit ihtiyacı yaratmaktadır. Bu yükümlülüklerden bir kısmı da zaten idareye dolaylı ya da doğrudan yollarla nakden teslim edilmiş olup, yine idarenin nakit olarak muhafaza sorumluluğu taşıdığı değerlerdir. Kesilen vergiler, alınan emanet veya teminatlar gibi. Bu tutarlar bilançonun pasifinde 3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar olarak görülmektedir. Gümüşhane İl Özel İdaresinin 2017 yılı nakit açığı, mizan, bilanço, bütçe ve kesin hesap bilgilerine göre aşağıda hesabı gösterildiği üzere 4.672.014,28 TL dır. İdarenin 62.765.311,67 TL tutarında merkezi idare tarafından aktarılan ödenekler karşılığında yerine getirilmesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
gereken yatırımları bulunduğundan, eksik nakit tutarının tamamı, yerine getirilmesi gereken bu
yükümlülüklerin karşılığı olarak değerlendirilmiştir. (İller Bankasından temin edilen kredilere
ilişkin ve 300-Banka Kredileri Hesabı ile ilgili taksit tutarları, idarenin Merkezi İdare Vergi
Gelirlerinden alacağı payların gönderilmesi esnasında İller Bankasınca kaynağında
kesildiğinden, bu tutarlar 3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubuna ilişkin yükümlülüklerden
düşülmüştür.)
Tablo 4: Devreden Ödenek Karşılığı Eksik Nakit Tablosu
Yılı Finansman
Tipi Açıklama Tutarı (TL)
2017 5 Ödenek Devri 1.842.721,18
2017 8 Ödenek Devri 62.765.311,67
2017 Toplam Ödenek Devri 64.608.032,85
2017 8 Devredilen Ödenek (+) 62.765.311,67
2017 [3(-)300] Kısa vadeli Borç/ Emanetler (+) 3.444.606,49
2017 Kısa Vadede Bulunması Gereken Nakit 66.209.918,16
2017 102. Banka Hesabı mevcudu (-) 61.537.903,88
2017 Eksik Nakit -4.672.014,28
2017 5 Bütçe ile Verilen Ödenek (+) 41.602.000,00
2017 5 Ek ve Olağanüstü ödenek 9.810.954,42
2017 5 Aktarmalarla Eklenen (+) 5.265.715,49
2017 5 Aktarmalarla Düşülen (-) 9.605.390,18
2016 5 Devreden Ödenek (+) 3.395.697,35
2017 5 Toplam Ödenek 50.468.977,08
2017 5 Toplam Harcama 47.177.713,66
2017 Gerçekleşen Gelir Tahsilatı (Öz Gelirler) 49.580.367,11
2017 Gelir Fazlası Harcama (YOK) -2.402.653,45
Merkezi idareden belli bir yatırım amacıyla gönderilen ödenekler karşılığı nakdin,
gönderiliş amacı dışında harcanması sebebiyle il özel idaresi, kendi bütçesine ait olmayan
kaynağı kullanmakla bir nevi borç/yükümlülük altına girmiştir. Oysa 5302 sayılı İl Özel İdaresi
Kanununun “Borçlanma” başlıklı 51’inci maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 “ İl özel idaresi, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla aşağıda belirtilen usul ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir: a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde ve sadece il özel idaresinin yatırım programında yer alan projelerin finansmanı amacıyla yapılabilir. b) İller Bankasından yatırım kredisi ve nakit kredi kullanan il özel idaresi, ödeme plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme plânını yeterli görmediği il özel idaresinin kredi isteklerini reddeder. c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır. d) İl özel idaresi ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin faiz dahil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyesi bulunan illerin özel idareleri için bir buçuk kat olarak uygulanır. e) İl özel idaresi ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, en son kesinleşen bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam %10’unu geçmeyen iç borçlanmayı il genel meclisinin kararı; %10’u geçen miktarlar için meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile yapabilir. f) İl özel idarelerinin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddi kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır. (Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008 – 5728/565 md.) Yukarıda belirtilen usul ve esaslara aykırı olarak borçlanan il özel idaresi sorumluları hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, Türk Ceza Kanununun 257 nci maddesi hükümleri uygulanır. İl özel idaresi, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler halinde İçişleri ve Maliye bakanlıkları ile Devlet Plânlama Teşkilatı ve Hazine müsteşarlıklarına gönderir.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 denilmekle il özel idarelerinin borçlanma esaslarına açıklık getirilmiştir. Bu nedenle 5302 Sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ödenekleri, tahsis amacı dışında, il özel idaresinin kendi bütçesinden karşılanması gereken giderler için kullanmak suretiyle idarenin borç yükümlülüğü altına girmesi yine 5302 sayılı Kanunun borçlanmaya ilişkin hükümlerine de aykırıdır. 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ve başka amaçlarla kullanılamayacak olan ödenek karşılığı nakdin, tahsis amacı dışında, il özel idaresi bütçesi ödenekleri ile karşılanması gereken faaliyetler için kullanılması ve emanet olarak tutulan diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar karşılığı nakdin idarenin faaliyetleri için harcanması nakit hesapları ile bütçe hesaplarını etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bundan böyle, Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından idaremize gönderilen yatırım ödeneklerinin kullanılmasında Sayıştay raporu dikkate alınarak işlem yapılacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak; 5302 Sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamındaki yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ödeneklerin tahsis amacı dışında kullanılmaması gerektiği hususunda idare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 3: Gümüşhane İl Özel İdaresi Bütçesinden Amatör Spor Kulüplerine Nakdî Yardım Yapılması 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir. Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” 5253 sayılı Dernekler Kanununun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10'uncu maddesinde; “Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler. 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.” 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64’üncü maddesinin c fıkrasında; “İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; …………… c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.” Yine 5253 sayılı Kanunun “Gençlik ve spor kulüpleri” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir. Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir.” denilmektedir. Gerek 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinde, gerek 5302 sayılı Kanunun 64’üncü
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 maddesinde, gerekse 5253 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde kamu kurumlarınca derneklere yardım yapılabileceği ve ortak proje gerçekleştirilebileceği belirtilmekte ise de; 6360 Sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19’uncu maddesinde; “5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “c) ………. “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denildiğinden, yapılan bu düzenleme ile bahse konu Kanunların söz konusu hükümlerinin uygulama imkânı kalmamıştır. Bu nedenle İl Genel Meclisinin kararı da olsa derneklere ve spor kulüplerine aynî veya nakdî yardım sağlanması mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, aşağıda ayrıntıları gösterildiği üzere, Gümüşhane İl Özel İdaresince 2017 yılında spor kulüplerine toplam 500.000,00 TL nakdî yardım yapılmış olması 6360 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeye aykırıdır. Tablo 5: Amatör Spor Kulüplerine Yapılan Nakdi Yardımlar Tablosu YEVMİYE TARİHİ NO TERTİBİ İLGİLİ SPOR KLUBÜ TUTARI (TL) 09.01.2017 137 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Kelkit Hürriyet Spor Kulübü Derneği 20.000,00 03.02.2017 315 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneği 70.000,00 23.02.2017 552 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Torul Spor Kulübü Derneği 12.000,00 09.03.2017 707 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Torul Gençlik Ve Spor Kulübü Derneği 30.000,00 24.03.2017 949 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Özel İdare Gençlik Spor Kulübü Derneği 5.000,00 07.04.2017 1153 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Torul Gençlik Ve Spor Kulübü Derneği 60.000,00 28.04.2017 1469 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhanespor Kulübü Derneği 100.000,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 17.05.2017 1771 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Altınşehir Gençlik Ve Spor Kulübü Derneği 3.000,00 23.05.2017 1835 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhanespor Kulübü Derneği 100.000,00 9.08.2017 2964 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Gümüşhane Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneği 50.000,00 17.11.2017 4563 44.29.12.00.00.01.01.02.53.00.05.05.03.01.01 Kelkit Hürriyet Spor Kulübü Derneği 50.000,00 TOPLAM 500.000,00 Kamu idaresi cevabında; “5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29' uncu maddesi ve 5253 Sayılı Kanun'un 10'uncu maddesine istinaden spor kulüplerine yardım yapılmış olup, bundan sonraki süreçte 6360 Sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi ve Sayıştay raporu kapsamında işlem yapılacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak; 6360 Sayılı Kanunla yapılan düzenleme sonucu İl Özel İdaresi bütçesinden Amatör Spor Kulüplerine nakdi yardım yapılması imkânının kalmadığı hususunda idare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Hakkında Kanununun 18’inci Maddesinde Öngörülmeyen Şekilde Aktarmalar Yapılması 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” başlıklı 18’inci Maddesinin 5793 sayılı Kanunun 44’üncü maddesi ile değişik üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıştır. Bu hükümden hareketle birliklere bu nitelikte kaynak aktarımı yapılabilmesi için gereken şartlar şöyledir: 1- Köye yönelik hizmetlere ilişkin olarak sayılan, yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, kullanma suyu ve kanalizasyon yatırımları için aktarma yapılabilecektir. 2- Merkezi İdare Kuruluşları ve İl Özel İdareleri bu hizmetler için kendi bütçelerinde ödenek ayırmış olacaklardır. 3- Bu aktarmalar merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakan, İl özel idarelerinde valinin onayıyla yapılacaktır. 4-Bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamayacaklardır. Ancak yapılan denetimlerde köye yönelik olmayan hizmetlerle ilgili yatırımlar için de aktarmalar yapıldığı belirlenmiştir. Kanun koyucunun amaçları bu şekilde düzenlenmekle birlikte bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarınca il özel idaresine aktarılan ödeneklerin tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarıldığı da gözlemlenmiştir. 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinde ; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereğince merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine aktarılan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasını bu kapsamda kabul etmek mümkün değildir. Çünkü merkezi idare kuruluşlarının 6’ncı madde kapsamında yapacakları kaynak aktarımı, bizzat bu kuruluşların köye yönelik hizmetlerden olma şartı da bulunmayan her türlü yatırımlarına ait ödeneklerin aktarılmasını mümkün kılmaktadır. Oysa 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesi kapsamında sayılan işlerle ilgili olarak yapılacak ödenek aktarımlarının il özel idaresi aracılığı olmadan ve doğrudan doğruya birliğin kendisine yapılması gerekmektedir Ancak Gümüşhane İl Özel İdaresine merkezi idare tarafından 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamında sadece il özel idaresi eliyle gerçekleştirilecek yatırımlar için gönderilen ödeneklerden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 17.066.689,99 TL tutarında aktarma yapılmıştır. Bu ödeneklerin ikinci bir kez il özel idaresince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması mümkün görünmemektedir. Bunlar arasında Milli Eğitim Bakanlığı yatırımlarına ait ödenekler örnek verilebilir. Köylere Hizmet Götürme Birliklerine bu şekilde ödenek aktarımı uygulaması ile yatırımlar 4734, 4735 ve 6085 sayılı kanunlar dışında bırakılmaktadır. İl Özel İdareleri bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarılabilmesi ile ilgili olarak farklı bir düzenleme daha bulunmaktadır. 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesinin 5’inci fıkrasında; “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır. Bu husus diğer düzenlemeden tamamen farklıdır. Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yapılacak yardım niteliğindeki bu ödenek aktarımları 5302 sayılı Kanunun 43’üncü maddesinde il özel idaresinin giderleri açıklanırken (e) fıkrasında belirtildiği üzere “İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar”.olarak açıklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır. Ancak bu nitelikteki ödenek aktarımlarının genel şartı da 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesi hükümleri gereğince Köylere Hizmet Götürme Birliklerince. İl özel idaresine yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin sunulması ve buna göre proje bazında ödenek aktarımı yapılmasıdır. Bu nedenle Köylere Hizmet Götürme
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Birlikleri ile yapılan protokollere konulan genel ifadeler ve “ihtiyaç” ve sair gerekçelerle projesi olmayan işler için birliklere ödenek aktarımı yapmak 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesinin özüne aykırıdır. Bazı il özel idarelerinde yardım niteliğinde olan bu ödenek aktarımları ile ilgili olarak yönetmelik bazlı düzenlemeler yapılmış ve yardımların maddenin amacına göre bu çerçevede verilmesi sağlanmıştır. Ancak Gümüşhane İl Özel İdaresince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yardım niteliğinde yapılan ödenek aktarımlarında maddede sayılan şartlar dikkate alınmamıştır. Sonuç olarak Gümüşhane İl Özel İdaresince 2017 yılında Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yapılan aktarmalarla ilgili olarak aşağıda yer alan tespitler yapılmıştır. A) Gümüşhane İl Özel İdaresine Bakanlık ve diğer merkezi yönetim kuruluşları tarafından 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesine göre kendi bütçelerinde yer alan ödeneklerden aktarılarak, bizzat il özel idaresince gerçekleştirilmesi gereken işlerle ilgili olarak Gümüşhane İl Özel İdaresi bütçesine 8 finansman kodunda ödenek kaydedilen aşağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması. Tablo 6: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan 8 Finansman Kodundaki Ödenekler Tablosu YEVMİYE TARİHİ NO KODU İLGİLİ K.H.G.B. TUTARI (TL) 02.01.2017 167 44.29.01.00.00.05.04.00.08.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 569.397,44 20.01.2017 246 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Şiran KHGB 233.746,20 01.02.2017 312 44.29.35.00.00.04.02.01.78.00.08.05.04.08.01 Kelkit KHGB 44.958,00 09.03.2017 706 44.29.01.00.00.08.02.00.65.00.08.06.01.02.90 Torul KHGB 71.550,00 23.03.2017 919 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 953.721,75 30.03.2017 1045 44.29.35.00.00.04.04.03.10.00.08.05.04.08.01 Kelkit KHGB 179.987,83 05.05.2017 1545 44.29.35.00.00.04.05.01.79.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 36.875,00 15.05.2017 1722 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 568.021,92 24.05.2017 1850 44.29.35.00.00.04.05.01.81.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 97.880,52 29.05.2017 1901 44.29.35.00.00.04.05.01.80.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 53.837,85 13.06.2017 2106 44.29.35.00.00.04.02.01.62.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 50.285,63 15.06.2017 2152 44.29.35.00.00.04.04.03.11.00.08.05.04.08.01 Köse KHGB 99.530,38 19.06.2017 2212 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 607.261,36 19.06.2017 2213 44.29.01.00.00.05.04.00.08.00.08.03.08.06.01 Torul KHGB 606.685,29 19.06.2017 2214 44.29.35.00.00.04.02.01.68.00.08.05.04.08.01 Kürtün KHGB 73.774,92
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 19.06.2017 2215 44.29.35.00.00.04.02.01.76.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 38.034,06 20.06.2017 2261 44.29.01.00.00.05.04.00.08.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 726.343,78 11.07.2017 2539 44.29.33.00.00.04.05.01.64.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 1.500.000,00 28.07.2017 2838 44.29.33.00.00.04.05.01.64.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 250.000,00 10.08.2017 2983 44.29.01.00.00.05.04.00.08.00.08.03.08.06.01 Torul KHGB 485.617,87 16.08.2017 3083 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Şiran KHGB 381.630,20 16.08.2017 3084 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Şiran KHGB 366.253,80 16.08.2017 3085 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 211.011,91 18.08.2017 3156 44.29.35.00.00.04.05.01.85.00.08.05.04.08.01 Torul KHGB 391.011,64 21.08.2017 3182 44.29.35.00.00.04.05.01.68.00.08.05.04.08.01 Kelkit KHGB 150.552,31 23.08.2017 3214 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 652.785,15 5.09.2017 3329 44.29.01.00.00.05.04.00.08.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 1.037.687,28 11.09.2017 3385 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 683.928,00 13.09.2017 3426 44.29.35.00.00.04.05.01.79.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 135.172,05 15.09.2017 3471 44.29.00.24.00.01.01.02.77.00.08.05.04.07.90 Kürtün KHGB 51.030,00 21.09.2017 3596 44.29.35.00.00.04.05.01.77.00.08.05.04.08.01 Kürtün KHGB 40.666,64 3.10.2017 3800 44.29.35.00.00.04.02.01.80.00.08.05.04.08.01 Merkez KHGB 182.681,87 16.10.2017 3983 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 1.036.866,00 17.10.2017 4007 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 653.259,25 3.11.2017 4312 44.29.01.00.00.09.02.02.07.00.08.03.08.01.02 Merkez KHGB 40.000,00 3.11.2017 4312 44.29.01.00.00.09.06.00.01.00.08.03.08.02.01 Merkez KHGB 45.000,00 3.11.2017 4313 44.29.01.00.00.09.06.00.01.00.08.03.08.02.01 Merkez KHGB 435.000,00 15.11.2017 4504 44.29.33.00.00.04.05.01.01.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 80.000,00 24.11.2017 4691 44.29.01.00.00.09.02.02.09.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 14.560,00 29.11.2017 4779 44.29.01.00.00.04.07.03.05.00.08.06.05.07.90 Torul KHGB 42.690,02 8.12.2017 4951 44.29.35.00.00.04.02.01.82.00.08.05.04.08.01 Kürtün KHGB 33.857,08 8.12.2017 4953 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 177.500,00 25.12.2017 5331 44.29.33.00.00.04.05.01.86.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 575.391,98 25.12.2017 5334 44.29.35.00.00.04.02.01.87.00.08.05.04.08.01 Torul KHGB 80.000,00 27.12.2017 5381 44.29.35.00.00.04.05.01.34.00.08.03.08.06.01 Merkez KHGB 375.477,50 27.12.2017 5390 44.29.33.00.00.04.05.01.86.00.08.03.08.06.01 Kürtün KHGB 776.643,11 28.12.2017 5444 44.29.35.00.00.04.05.01.89.00.08.05.04.08.01 Köse KHGB 46.161,60 28.12.2017 5449 44.29.01.00.00.01.01.01.10.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 1.031.922,97 28.12.2017 5450 44.29.35.00.00.05.02.00.12.00.08.05.04.08.01 Köse KHGB 42.877,90
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26
29.12.2017 5486 44.29.30.00.00.01.01.02.76.00.08.06.07.07.01 Merkez KHGB 47.561,93
TOPLAM 17.066.689,99
B) Cari nitelikteki işler ile personel giderleri için aşağıdaki listede ayrıntıları gösterilen
ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarılması.
Tablo 7: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Cari Nitelikli Ödenekler
Tablosu
YEVMİYE
TARİHİ NO KODU İLGİLİ
K.H.G.B.
TUTARI
(TL) KONUSU
19.01.2017 241 44.29.05.00.00.01.01.02.00.00.05.03.05.01.04 Kürtün
KHGB 160.000,00
Kürtün İlçe Özel İdare
Müdürlüğünde Bulunan
Araç Ve İş Makineleri
İçin Operatör Ve Soför
İstihdam Edilmesi İçin
08.05.2017 1557 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün
KHGB 60.000,00
Altyapı İnşaatlarında
Çalıştırılmak Üzere Araç
Ve Ekipman
Kiralanması İle Birliğin
İş Ve İşlemlerinde
Kullanılmak Üzere
17.05.2017 1763 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Köse
KHGB 60.000,00 Birliğin İş Ve
İşlemlerinde
Kullanılmak Üzere
24.05.2017 1848 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Şiran
KHGB 30.000,00 Çöp Toplama İşi İçin
Kamyon Şoförü
İstihdam Edilmesi İçin
05.06.2017 2012 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün
KHGB 35.000,00 İş Makinesi Operatörü
Alımında Kullanılmak
Üzere
31.07.2017 2853 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün
KHGB 100.000,00 Birliğin İş Ve
İşlemlerinde
Kullanılmak Üzere
27.10.2017 4221 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün
KHGB 70.000,00 Birliğin İş Ve
İşlemlerinde
Kullanılmak Üzere
9.11.2017 4390 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Köse
KHGB 50.000,00 Birliğin İş Ve
İşlemlerinde
Kullanılmak Üzere
29.12.2017 5498 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Torul
KHGB 50.000,00
Köylerin Altyapı Bakım
Onarım Ve Birlik Ofisi
Giderlerinde
Kullanılmak Üzere
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 29.12.2017 5499 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün KHGB 50.000,00 Birliğin İş Ve İşlemlerinde Kullanılmak Üzere C) Gümüşhane İl Özel İdaresi bütçesinde öngörülen köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları dışındaki hizmetler için Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarılması. Tablo 8: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Olmayan Ödenekler Tablosu YEVMİYE TARİHİ NO KODU İLGİLİ K.H.G.B. TUTARI (TL) KONUSU 08.05.2017 1556 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kelkit KHGB 20.000,00 Kelkit Devlet Hastanesinin Tadilat İşlemlerinde Kullanılmak Üzere 05.06.2017 2011 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Şiran KHGB 27.140,00 İlçe Emniyet Müdürlüğü Kelkit- Alıcra Yolu Araç Tanıma Sistemi İşi İçin 18.12.2017 5120 44.29.31.00.00.01.01.02.33.00.05.05.02.05.04 Kürtün KHGB 19.195,71 İlçe Jandarma Hizmet Binası Drenaj İşi İçin Kamu idaresi cevabında; özetle, bundan sonra Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yapılacak aktarmalarda Sayıştay raporunda öngörülen doğrultuda hareket edileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak; Bulgu konusu hususla ilgili olarak idare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28
8. EKLER
EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
GÜMÜŞHANE İL ÖZEL İDARESİ
2017 YILI BİLANÇOSU
AKTİF Cari Yıl 2017 PASİF Cari Yıl 2017
TL TL
1 DÖNEN VARLIKLAR 63.324.361,22 3 KISA VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR 6.932.651,60
10 HAZIR DEĞERLER 61.537.903,88 30 KISA VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 3.488.045,11
102 BANKA HESABI 61.537.903,88 300 BANKA KREDİLERİ HESABI 3.488.045,11
103 VERİLEN ÇEKLER VE GÖNDERME
EMİRLERİ HESABI ( - ) 0,00 32 FAALİYET BORÇLARI 298.065,85
12 FAALİYET ALACAKLARI 0,00 320 BÜTÇE EMANETLERİ HESABI 298.065,85
120 GELİRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 1.134.680,04
121 GELİRLERDEN TAKİPLİ ALACAKLAR
HESABI 0,00 330 ALINAN DEPOZİTO VE
TEMİNATLAR HESABI 462.342,32
14 DİĞER ALACAKLAR 9.031,22 333 EMANETLER HESABI 672.337,72
140 KİŞİLERDEN ALACAKLAR HESABI 9.031,22 36 ÖDENECEK DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER 1.066.609,31
15 STOKLAR 1.657.450,05 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
HESABI 644.361,36
150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI 1.657.450,05 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK
KESİNTİLERİ HESABI 137.492,67
16 ÖN ÖDEMELER 119.976,07
362 FONLAR VEYA DİĞER KAMU
İDARELERİ ADINA YAPILAN
TAHSİLAT HESABI
11.153,71
160 İŞ AVANS VE KREDİLERİ HESABI 0,00
368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ
VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ
VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
HESABI
273.601,57
161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0,00 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 945.251,29
162 BÜTÇE DIŞI AVANS VE KREDİLER
HESABI 119.976,07 372 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI
HESABI 945.251,29
165 MAHSUP DÖNEMİNE AKTARILAN
AVANS VE KREDİLER HESABI 0,00
38 GELECEK AYLARA AİT
GELİRLER VE GİDER
TAHAKKUKLARI
0,00
2 DURAN VARLIKLAR 103.124.797,50 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER
HESABI 0,00
22 FAALİYET ALACAKLARI 898.256,66 4 UZUN VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR 18.544.475,68
220 GELİRLERDEN ALACAKLAR HESABI 526.977,19 40 UZUN VADELİ İÇ MALİ
BORÇLAR 1.099.143,41
226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR
HESABI 371.279,47 400 BANKA KREDİLERİ HESABI 1.099.143,41
24 MALİ DURAN VARLIKLAR 4.783.938,40 43 DİĞER BORÇLAR 270,00
240 MALİ KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI 3.779.315,40 430 ALINAN DEPOZİTO VE
TEMİNATLAR HESABI 270,00
241 MAL VE HİZMET ÜRETEN
KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI
1.004.623,00 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 17.445.062,27
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 97.442.602,44 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI
HESABI 17.445.062,27
250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI 1.277.006,83 5 ÖZ KAYNAKLAR 140.972.031,44
251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ
HESABI 32.814.298,84 50 NET DEĞER 47.032.580,81
252 BİNALAR HESABI 15.478.136,36 500 NET DEĞER HESABI 47.032.580,81
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR
HESABI 14.740.263,81 51 DEĞER HAREKETLERİ -1.179.400,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29
254 TAŞITLAR HESABI 12.434.971,93 511 MUHASEBE BİRİMLERİ ARASI
İŞLEMLER HESABI 0,00
255 DEMİRBAŞLAR HESABI 1.774.107,44 519 DEĞER HAREKETLERİ SONUÇ
HESABI -1.179.400,00
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
( - ) -158.779,00 57 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU
FAALİYET SONUÇLARI 112.438.507,78
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR
HESABI 19.082.596,23 570 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU
FAALİYET SONUÇLARI HESABI 112.438.507,78
26 MADDİ OLMAYAN DURAN
VARLIKLAR 0,00 58 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ
FAALİYET SONUÇLARI -49.007.711,48
260 HAKLAR HESABI 39.671,40 580 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ
FAALİYET SONUÇLARI HESABI ( - ) -49.007.711,48
268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI
( - ) -39.671,40 59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI 31.688.054,33
590 DÖNEM OLUMLU FAALİYET
SONUCU HESABI 43.143.243,57
591 DÖNEM OLUMSUZ FAALİYET
SONUCU HESABI ( - ) -11.455.189,24
AKTİF TOPLAMI 166.449.158,72 PASİF TOPLAMI 166.449.158,72
NAZIM HESAPLAR 6.552.606,53 NAZIM HESAPLAR 6.552.606,53
910 ALINAN TEMİNAT MEKTUPLARI
HESABI 5.310.335,86
911 ALINAN TEMİNAT MEKTUPLARI
EMANETLERİ HESABI 5.310.335,86 920 GİDER TAAHHÜTLERİ HESABI 648.233,01
990 KİRAYA VERİLEN, İRTİFAK HAKKI
TESİS EDİLEN MADDİ DURAN
VARLIKLARIN KAYITLI DEĞERİ 594.037,66
921 GİDER TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI
HESABI 648.233,01
999 DİĞER NAZIM HESAPLAR
KARŞILIĞI HESABI 594.037,66
GENEL TOPLAM : 173.001.765,25 GENEL TOPLAM : 173.001.765,25
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gümüşhane İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30
GÜMÜŞHANE İL ÖZEL İDARESİ
2017 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
H.
Kodu
Yardımcı Hesap GELİRİN TÜRÜ 2015 Yılı 2016 Yılı Cari Yıl
(2017)
Kod.1 Kod.2 Kod.3 Kod.4
600 1 0 0 0 Vergi Gelirleri 45.276,58 25.031,97 17.128,61
600 3 0 0 0 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 5.827.636,55 6.263.165,09 6.882.168,37
600 4 0 0 0 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel
Gelirler 75.750.697,57 79.117.910,81 88.718.848,46
600 5 0 0 0 Diğer Gelirler 28.477.439,82 31.482.471,43 42.598.493,99
GELİRLER TOPLAMI: 110.101.050,52 116.888.579,30 138.216.639,43
H.
Kodu
Yardımcı Hesap GİDERİN TÜRÜ 2015 Yılı 2016 Yılı Cari Yıl
(2017)
Kod.1 Kod.2 Kod.3 Kod.4
630 1 0 0 0 Personel Giderleri 26.089.662,24 28.999.667,20 35.677.506,70
630 2 0 0 0 Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri 4.114.397,65 4.414.219,79 6.349.844,96
630 3 0 0 0 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 41.576.247,57 54.909.115,19 46.022.255,12
630 4 0 0 0 Faiz Giderleri 321.128,55 727.334,63 737.148,35
630 5 0 0 0 Cari Transferler 19.417.784,46 8.677.649,58 6.129.516,15
630 7 0 0 0 Sermaye Transferleri 0,00 0,00 0,00
630 11 0 0 0 Değer Ve Miktar Değişimleri
Giderleri 0 1.139.439,16 188.369,66
630 12 0 0 0 Gelirlerin Ret Ve İadesinden
Kaynaklanan Giderler 5853,5 8.479,54 2.128,50
630 13 0 0 0 Amortisman Giderleri 31.755,80 31.755.,80 31.935,80
630 14 0 0 0 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 11.086.590,85 9.293.810,24 10.494.191,25
630 99 0 0 0 Proje Kapsamında Yapılan Cari
Giderler 0,00 0,00 895.688,61
GİDERLER TOPLAMI : 102.643.420,62 108.169.175,33 106.528.585,10
FAALİYET SONUCU (+ / -) 7.457.629,90 8.719.403,97 31.688.054,33