2017 - GİRESUN İL ÖZEL İDARESİ.pdf

GİRESUN İL ÖZEL İDARESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 0
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 3
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 4
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 9
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 23

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu 1 Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu 1 Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu 2

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 0

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Giresun İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden olup, faaliyetlerini 2017 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılı bütçesiyle 50.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüş olup, 53.770.820,00 TL 2016 yılından devreden ödenek, Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 128.219.179,73 TL ödenek, ek bütçe ile verilen 90.000.000,00 TL ek ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 321.989.999,73 TL'ye ulaşmıştır. Giresun İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2017 yılı Gelir ve Gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2017 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Gelir Türü Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Vergi Gelirleri 2.530.000,00 3.056.300,48 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 2.935.000,00 18.343.695,75 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 111.116.752,30 Diğer Gelirler 44.535.000,00 72.060.696,93 Sermaye Gelirleri --- --- TOPLAM Öz Gelir 50.000.000,00 93.460.693,16 TOPLAM Genel Gelir 50.000.000,00 204.577.445,46

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1 Tablo 2: 2017 Yılı Ödenekler Tablosu Bütçe ile Verilen (TL) Önceki Yıldan Devreden (TL) Merkezi İdareden Aktarılan (TL) Ek Ödenek (TL) Yıl İçinde İptal Edilen (TL) Net Bütçe Ödeneği Toplamı (TL) Bütçe Gideri Toplamı (TL) Sonraki Yıla Devreden (TL) 50.000.000,00 53.770.820,00 128.219.179,73 90.000.000,00 --- 321.989.999,73 272.605.412,86 49.384.400,00 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6'ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri arasında büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır. Tablo 3: 2017 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Gider Türü Bütçe Tahmini (TL) Gerçekleşen Gider (TL) Personel Giderleri 9.410.000,00 45.255.024,80 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 1.004.000,00 6.514.034,88 Mal ve Hizmet Alım Gideri 17.156.000,00 104.685.368,66 Faiz Giderleri 800.000,00 1.908.625,29 Cari Transferler 4.500.000,00 14.893.924,14 Sermaye Giderleri 14.330.000,00 99.348.435,09 Yedek Ödenekler 2.800.000,00 --- TOPLAM 50.000.000,00 272.605.412,86 Kurumun 2017 Yılı Faaliyet Gideri 184.838.052,18 TL, Faaliyet Geliri 203.380.056,31 TL olup Gelir Fazlası 18.542.004,13 TL olarak gerçekleşmiştir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Giresun İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; "Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur." denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Giresun İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmelik'i çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2017 yılı denetimi kapsamında Giresun İl Özel İdaresi tarafından "Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay'a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkı nda Usul ve Esaslar" ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay'a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ve İdare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Giresun İl Özel İdaresince Diğer Kamu İdarelerine Tahsis Edilen veya Diğer Kamu İdarelerince Tahsisli Kullandırılan Taşınmazlarla İlgili Tahsis İşlemlerinin Muhasebeleştirilmemesi İl özel idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı ve mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64/d maddesi uyarınca il özel idareleri kendilerine ait taşınmaz malları asli görev ve hizmetlerinde kullanmak ve süresi 25 yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebildiği gibi diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından da görev alanına giren işlerde kullanılmak üzere il özel idarelerine taşınmaz tahsisi yapılabilir. Bu meyanda tahsis edilen veya tahsisli kullanılan taşınmazların mali tablolarda görünmesini teminen gerekli muhasebe kayıtların yapılması gerekmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 130 ve 132’nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 188, 189, 190, 191 ve192’nci maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Düzenleri Hesabı veya 252 Binalar Hesabında izleneceği belirtilmiştir. Bu amaçla Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar belirlenmiş ve tesis edilen 02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar, 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar yardımcı hesaplarında kamu idaresince takip edileceği hükmüne yer verilmiştir. Giresun İl Özel İdaresinin muhasebe kayıtlarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabında 02 ve 03 kodlu yardımcı hesaplar kullanılmamış olduğundan Tahsisli Taşınmazlar hakkında doğru ve güvenilir bilgi alınamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu bulgu gereği muhasebe kayıtlarının yapılabilmesi için söz konusu tahsis işlemlerini yapan İdaremiz İmar Müdürlüğü ile irtibata geçilmiş olup, İmar Müdürlüğünün cevabına müteakip Muhasebe kayıtları yapılacaktır" denilmektedir. Sonuç olarak İl özel idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması gerektiği hususunda İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı açısından 2017 mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 2: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu İçinde Yer Alan Taşınmazlar İçin Amortisman Ayrılmaması Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılı ayrıntılı mizanının incelenmesinde, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile ilgili kayıtlarda 01 ve 02 yardımcı kodlarının kullanılmadığı görülmüştür. Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planına göre 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının " 01" yardımcı hesabı "Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri", "02" yardımcı hesabı ise "Binalar" için kullanılacaktır. Söz konusu yardımcı hesapların kullanılmaması 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabında kayıtlı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığını göstermektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmelik'inin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubu ile ilgili ve” Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 “ç) Maddi duran varlıkların amortisman işlemleri

1. Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre amortisman ayrılır.
2. Amortismana tabi varlıklar; birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen, sınırlı bir hizmet süresi olan, kurum tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır. Bu Yönetmelik kapsamına dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile sanat eserleri dışındakilerden hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller uygulanır. Ayrılan amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Varlıkların ilk defa amortisman hesaplanmasına esas alınacak değeri kayıt bedelidir. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına esas alınacak değer düzeltme sonucu ortaya çıkan değerdir. Bir varlık için yapılan harcamaların, varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden yapılır. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla ayrılan amortismanların birikmiş tutarı, varlığın defter değeri altında eksi değer olarak gösterilir. Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden varlıklar ilgili mevzuatı uyarınca yetkili mercilerin uygun görüşü üzerine giderleştirilir. Çeşitli nedenlerle kamu idarelerinde kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıklardan diğer duran varlıklar hesap grubuna aktarılanların birikmiş amortisman tutarları, diğer duran varlıklar hesap grubu içindeki birikmiş amortismanlar hesabına aktarılır.” denilmek suretiyle maddi duran varlıklarla ilgili amortisman işlemlerine ilişkin esaslar belirtilmiş, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9'uncu maddesinin 1/d bendinde de; “Bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.” denildikten sonra hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği hususu aynı Yönetmelik’in 29'uncu maddesinde hükme bağlanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanunu'nun 318'inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerini çıkartarak kullanmış ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına ilişkin gerekli açıklamalara yer vermiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği'nde açıklanmıştır. Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği'nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerine aykırı olarak Giresun İl Özel İdaresinin taşınmaz duran varlıkları için amortisman ayrılmamıştır. Giresun İl Özel İdaresinin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabında izlenen taşınmaz duran varlıkları için amortisman ayrılmaması 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabını etkilemektedir. Aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630 Giderler Hesabı, Dönem sonunda 630 Giderler Hesabının yansıması sonucu oluşacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı, Faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ya da 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-) ayrılması gereken amortisman tutarları kadar hatalı sonuç vermektedir. Yılı dönem faaliyet sonucuna göre, yılı geçtikten sonra önceki yıllar faaliyet sonuçlarını takip etmek için kullanılan 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ya da 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-) ile geçmiş yıllar olumlu ya da olumsuz faaliyet sonuçlarının 5 yıl sonunda net değere aktarılması gerektiğinden, 5 yıllık süreyi doldurmuş geçmiş dönemler için 500 Net Değer/Sermaye Hesabı da amortisman

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 ayrılmamasından etkilenen hesaplardır. Açıklanan nedenlerle taşınmaz duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Giresun İl Özel İdaresinin yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-), 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı, 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ve 500 Net Değer/Sermaye Hesabı gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "258 yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen yatırımlarımız Geçici kabulünün yapılmasına istinaden 250-251-252 hesaplardan ilgili olanlarına aktarılmaktadır. Ancak İdaremiz Milli Eğitim Müdürlüğü, Sağlık Müdürlüğü ve Emniyet Müdürlüğü gibi diğer resmi kurumların bina yapım işlerini de yaptırdığından hangilerinin Kurumumuza ait olduğu ayrıştırılamadığından ve diğer kurumlara yapılan binaların tapu devirleri ilgili kurumlara yapılamadığından karışıklığa sebebiyet verilmemesi için taşınmazlar için amortisman ayrılma işlemi yapılmamaktadır." denilmektedir. Sonuç olarak İlgili İdare cevabında "...İdaremiz Milli Eğitim Müdürlüğü, Sağlık Müdürlüğü ve Emniyet Müdürlüğü gibi diğer resmi kurumların bina yapım işlerini de yaptırdığından hangilerinin Kurumumuza ait olduğu ayrıştırılamadığından ve diğer kurumlara yapılan binaların tapu devirleri ilgili kurumlara yapılamadığından karışıklığa sebebiyet verilmemesi için taşınmazlar için amortisman ayrılma işlemi yapılmamaktadır." demektedir. İdarenin 2017 yılı Bilançosunda 251 ve 252 kodlu hesapları mevcuttur. Bu kayıtlar ilgili İdarenin maddi duran varlıklarının olduğunu göstermektedir. Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı Ve Yerüstü Düzenleri Hesabının niteliğini açıklayan 190’ıncı maddesinde aynen “ Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır“ denilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 192’nci maddesinde ise Binalar Hesabının niteliği “Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır “ şeklinde açıklanmıştır. Dolayısıyla, bilançosunda 251 ve 252 kodlu hesapları yer almış bir kurumun hangi duran varlıkların kendisine ait olduğunu ayrıştıramadığı cevabı kabul edilemez. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıkların amortismana tabi tutulması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 gerekmekte olup 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı açısından 2017 mali tablolarındaki hata devam etmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı Maddesi Kapsamındaki Yatırımlar İçin Merkezi İdare Tarafından Aktarılan ve Başka Amaçlarla Kullanılamayacak Olan Ödenek Karşılığı Kaynağın, Giresun İl Özel İdaresi Tarafından Tahsis Amacı Dışında İl Özel İdaresi Bütçesi Ödenekleri İle Karşılanması Gereken Faaliyetler İçin Kullanılması ve Bu Ödeneklere İlişkin Nakit ile Kısa Vadeli Diğer Yükümlülükler Karşılığı Nakdin Banka Hesaplarında Bulunmaması 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun “İl Özel İdaresinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinin (b) bendine ek fıkrasında; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskân, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir…” denilmektedir. Bu hükme göre, devreden ödenek karşılığı nakdin de devredilmesi, ödeneklerin tahsis

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 amacı dışında kullanılmaması gereklidir. Bu nedenle merkezi idareden ödenek gönderme onayı ile gönderilen ödeneklerin ve dolayısıyla ödenek karşılığı nakdin, başka amaçlarla kullanılması 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir. Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Mizanına göre 900 Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı 2018 yılına 49.384.400,00 TL ödenek devretmiştir. (Bu rakam 2017 yılı Gider Kesin Hesabındaki ertesi yıla devreden ödenek tutarı ile denktir.) Devreden toplam 49.384.400,00 TL ödeneğin 600.000,00 TL tutarındaki kısmı İl Özel İdaresinin kendi kaynaklarıyla yaptığı yıllara sâri yatırımlara ait ödenek tutarı olup, kalan 48.784.400,00 TL merkezi idare tarafından 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi uyarınca gönderilip tahsis edildikleri amaç dışında harcanmaması gereken ödeneklerden ertesi yıla devreden ödenek tutarıdır. İdarenin devreden ödenekler karşılığında yerine getirmek durumunda olduğu yatırımlar kadar, vergiler, fonlar, sosyal güvenlik kesintileri, emanetler ve teminatlar gibi 1 yıldan kısa vadede ilgili kurum veya kişilere geri ödenmesi gereken yükümlülükleri de bulunmakta olup, bunlar da idare için kısa vadede nakit ihtiyacı yaratmaktadır. Bu yükümlülüklerden bir kısmı da zaten idareye dolaylı ya da doğrudan yollarla nakden teslim edilmiş olup, yine idarenin nakit olarak muhafaza sorumluluğu taşıdığı değerlerdir. Kesilen vergiler, alınan emanet veya teminatlar gibi. Bu tutarlar bilançonun pasifinde 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar olarak görülmektedir. Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılı nakit açığı, mizan, bilanço, bütçe ve kesin hesap bilgilerine göre aşağıda hesabı gösterildiği üzere 199.869.495,89 TL’dir. Bu tutarın 48.784.400,00 TL tutarındaki kısmı merkezi idare tarafından aktarılan ödenekler karşılığında yerine getirilmesi gereken yatırımlar ile ilgili yükümlülükleri, kalan 151.085.095,89 TL tutarındaki kısmı ise kısa vadede yerine getirilmesi gereken diğer yükümlülükleri ile ilgilidir. (İller Bankasından temin edilen kredilere ilişkin ve 300 Banka Kredileri Hesabı ile ilgili taksit tutarları, idarenin Merkezi İdare Vergi Gelirlerinden alacağı payların gönderilmesi esnasında İller Bankasınca kaynağında kesildiğinden, bu tutarlar 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubuna ilişkin yükümlülüklerden düşülmüştür.).

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Tablo 4: Devreden Ödenek Karşılığı Eksik Nakit Tablosu Yılı Finansman Tipi Açıklama Tutarı (TL) 2017 5 Ödenek Devri (Ertesi yıla devir) 600.000,00 2017 8 Ödenek Devri (Ertesi yıla devir) 48.784.400,00 2017 Toplam Ödenek Devri (Ertesi yıla devir) 49.384.400,00
2017 8 Devredilen Ödenek (+) 48.784.400,00 2017 [3(-)300] Kısa vadeli Borç/ Emanetler (+) 157.208.924,94 2017 Kısa Vadede Bulunması Gereken Nakit 205.993.324,94 2017 102. Banka Hesabı mevcudu (-) 6.123.829,05 2017 Eksik Nakit 199.869.495,89
2017 5 Bütçe ile Verilen Ödenek (+) 50.000.000,00 2017 5 Ek Bütçe 90.000.000,00 2017 5 Aktarmalarla Eklenen (+) 50.221.918,88 2017 5 Aktarmalarla Düşülen (-) 19.904.366,38 2016 5 Devreden Ödenek (+) (Önceki Yıldan devreden) 1.091.170,00 2017 5 Toplam Ödenek 171.408.722,50 2017 5 Toplam Harcama 170.808.722,50 2017 Gerçekleşen Gelir Tahsilatı (Öz Gelirler) 93.459.509,00 2017 Gelir Fazlası Harcama 77.349.213,50 Merkezi idareden belli bir yatırım amacıyla gönderilen ödenekler karşılığı nakdin, gönderiliş amacı dışında harcanması sebebiyle il özel idaresi, kendi bütçesine ait olmayan kaynağı kullanmakla bir nevi borç/yükümlülük altına girmiştir. Bu nedenle 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ödenekleri, tahsis amacı dışında, il özel idaresinin kendi bütçesinden karşılanması gereken giderler için kullanmak suretiyle idarenin borç yükümlülüğü altına girmesi yine İl Özel İdaresi Kanunu’nun borçlanmaya ilişkin hükümlerine de aykırıdır. 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ve başka amaçlarla kullanılamayacak olan ödenek karşılığı nakdin, tahsis amacı dışında, il özel idaresi bütçesi ödenekleri ile karşılanması gereken faaliyetler için kullanılması ve emanet olarak tutulan diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar karşılığı nakdin idarenin faaliyetleri için harcanması nakit hesapları ile bütçe hesaplarını etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında; "5302 Sayılı Kanunun 6’ncı maddesindeki yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ödeneklerin, İdaremiz tarafından tahsis amacı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 doğrultusunda ödenek kayıtları yapılmaktadır. Ancak İdaremizin ciddi bir nakit sıkıntısı olması ve yıl içerisinde İl Özel İdaresince yapılması zorunlu acil giderlerin karşılanması gerektiğinden söz konusu tahsisi mahiyetteki ödeneklere ait nakitler kullanılmış olup, nakit teminine müteakip söz konusu tahsisler yapılacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak 5302 Sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamındaki yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ödeneklerin tahsis amacı dışında kullanılmaması gerektiği hususunda idare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulgu konusu uygulamanın devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 1’inci Maddesinin 5’inci Fıkrası Uyarınca Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Bütçesinden Ayrılması Gereken Ödeneğin Ayrılmaması ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına Bildirilmemesi 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'da ve bu Kanun uyarınca çıkarılmış olan Yönetmelik'te; İl Özel İdareleri her yıl hazırladığı bütçesinde, gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin yüzde biri oranında, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetler kapsamındaki yatırımlar için ödenek ayrılması öngörülmüştür. 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un Ek 1’inci maddesi 5’inci fıkrası ile; “Büyükşehir belediyesi bulunan illerde büyükşehir belediyesinin gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin en az binde biri oranında ve diğer illerde ise il özel idaresinin gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin en az yüzde biri oranında bu idarelerce, Başkanlıkça uygun görülen afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetler kapsamındaki yatırım projeleri için harcama yapılır. Bu husustaki usul ve esaslar Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda, 01.02.2015 tarih ve 29254 sayılı Resmi Gazetede “Büyükşehir Belediyeleri ve İl Özel İdareleri Tarafından Afet ve Acil Durumlar ile Sivil Savunmaya İlişkin Yatırımlara Ayrılan Bütçeden Yapılacak Harcamalara Dair Yönetmelik” yayınlanmıştır. Anılan Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetler kapsamındaki yatırımlar için büyükşehir belediyesi bulunan illerde büyükşehir belediyesinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin en az binde biri oranında ayrılan ödenek ve diğer illerde ise il özel idaresinin gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin en az yüzde biri oranında ayrılan ödeneğin harcanmasına ve ayrılan ödenek ile gerçekleştirilecek olan işler için bu idarelerce hazırlanan ve Başkanlıkça uygun görülen yatırım projelerinin kapsamının belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” Temel İlkeler başlıklı 4’üncü maddesinde; “(2) İl özel idarelerinin yılı bütçesinde, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi kapsamında aktarılan yatırım ödeneklerinden harcanan tutarlar hariç, gerçekleşen en son yıl bütçe giderinin yüzde biri oranında afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetler kapsamındaki yatırımlar için ödenek ayrılır. (3) Büyükşehir belediyeleri ile il özel idareleri tarafından ilgili yıl bütçelerinde afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin yatırımlarda kullanılmak üzere ayrılan ödenek tutarı bütçelerin yürürlüğe girmesinden sonraki 10 iş günü içerisinde Başkanlığa yazılı olarak bildirilir.” denilmektedir. Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılı bütçesinde 5902 sayılı Kanun'un Ek 1’inci maddesinin 5’inci fıkrası uyarınca ayrılması gereken ödeneğin ayrılması ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bildirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Giresun İl Özel İdaresinin 2017 bütçesi 28/11/2017 tarih ve 306 numaralı karar ile kabul edilmiş, İl Genel Meclisince afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetler kapsamındaki yatırımlar için 2017 yılı bütçesinden ödenek ayrılmamış olup, 2018 yılı bütçesine söz konusu ödenek konulmuştur. İlimiz Afet ve Acil Durum Müdürlüğü bilgilendirilmiştir" denilmektedir. Sonuç olarak Özel İdare bütçesinden 5902 sayılı Kanunun Ek 1’inci maddesinin 5’inci fıkrası uyarınca ödenek ayrılması ve bu durumun Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bildirilmesi gerektiği hususunda ilgili İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 BULGU 3: 3213 Sayılı Maden Kanununa Göre, Aynı Kanunda Belirlenen Oranlar Üzerinden Hesaplanacak Devlet Hakkı ve Özel İdare Payının Ruhsat Sahiplerince Maden İşleri Genel Müdürlüğüne Yatırılması Gerekirken Yatırılmaması ve Söz Konusu Devlet Hakkından Maden İşleri Genel Müdürlüğünce İl Özel İdaresi Payı Olarak Hesaplanan Tutarların Giresun İl Özel İdaresi Hesabına Aktarılmaması. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde Devlet Hakkı “Maden istihracı ile sağlanacak gelirden devlet payına düşen kısım” şeklinde tanımlanmıştır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 16’ncı maddesine göre, aynı Kanun'un 2’nci maddesinde belirtilen I-a grubu madenler (İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl) için maden alanları il özel idaresince ihale edilerek işletme ruhsatı verilmektedir. I-a Grubu hariç diğer madenler için Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce işletme ruhsatı verilebilmektedir. I-a grubu madenlerden alınacak devlet hakkının takibi işletme ruhsatını veren il özel idarelerince yapılabilmektedir. I-a Grubu dışındaki madenler ile ilgili olarak Maden Kanunu'nun 14’üncü maddesine göre Maden İşleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl nisan ayının sonuna kadar satış bilgi formu verilmesi, satış bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14’üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak ‘Devlet Hakkı’nın her yıl haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ya da ilgili idarelere yatırılması gerekmektedir. Yine aynı Kanun'un 14’üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 Sayılı Kanun'la getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak Devlet Hakkı’nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıştır. Bu açıklamalardan hareketle il sınırları içerisinde faaliyet gösteren I-a grubu dışındaki maden işletmelerinin hasılatlarından hesaplanacak devlet hakkı üzerinden il özel idaresi payı olarak tahsil edilmesi gereken tutarların Maden İşleri Genel Müdürlüğünün bilgisinde olduğu, dolayısıyla il özel idaresi payı olarak tahsil ve takibi yapılması gereken maden gelirlerine ilişkin bilginin Maden İşleri Genel Müdürlüğünden temin edilerek idarece takibinin ve tahsilatının yapılması gerektiği açıktır. Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının tespiti için ilgili listelerin temini

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 maksadıyla 2017 yılı ile ilgili olarak Giresun İl Özel idaresi tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne hitaben herhangi bir yazı yazılmadığı görülmüştür. Giresun İl Özel İdaresinin maden payı alacağından tahsil edilemeyen tutarlar belli olmadığından, söz konusu tutarlar nedeniyle yıl içinde ve yılsonunda düzenlenecek mali tablolar üzerinde 600 Gelirler Hesabı ve 800 Bütçe Gelirleri Hesabı etkilendiğinden bu payların ilgili yılı içerisinde takibinin yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Özetle; "1(a) Grubu dışındaki maden işletmelerinin hasılatlarından hesaplanacak Devlet Hakkı üzerinden İl Özel İdare Payı olarak tahsil edilmesi gereken tutarların Maden İşleri Genel Müdürlüğünün bilgisinde olması nedeniyle, söz konusu miktarlara ilişkin bilginin (İl Özel İdare Payı) liste halinde İdaremize gönderilmesi hususunda Maden İşleri Genel Müdürlüğüne 07.05.2018 tarih ve 218 sayılı yazı yazılmıştır." Sonuç olarak İlgili İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Bulguya konu edilen uygulamanın devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 59 Dönem faaliyet sonuçları hesap grubunu açıklayan 360’ıncı maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiştir. Ancak Giresun İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilançosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan İlçe Özel İdare Müdürlüklerinde gerçekleşen olumsuz faaliyet sonucu ile İl Özel İdaresinde gerçekleşen olumlu faaliyet sonucunun karşılıklı mahsubu gerçekleştirilmeden hem 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüştür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleşmesi mümkün olamayacağından, Giresun İl Özel İdaresi 2017 yılı Bilançosunda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; "İl Özel idaremiz ve ilçe Özel İdaremize ait Muhasebe kayıtları bir birinden bağımsız şekilde tutulmakta olup, yıl sonlarında konsolide yapılmaktadır. Bundan dolayı bir birimde dönem olumlu faaliyet sonucu oluşurken başka bir birimde olumsuz faaliyet sonucu oluştuğundan genel mizanda her iki hesapta gözükmektedir" denilmektedir. Sonuç olarak İlgili İdare cevabında, il ve ilçe özel idarelerine ait muhasebe kayıtlarının birinden bağımsız şekilde tutularak yıl sonlarında konsolide edildiğini, bazı birimlerde olumlu bazılarında olumsuz faaliyet sonucu oluştuğundan mali tablolarda her iki hesabın da yer aldığını bildirmiş ise de olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarının bilançoda bir arada göstermesi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak şekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği İçişleri Bakanlığınca çıkarılmıştır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak işlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. İl özel idarelerinin kullanması amacıyla İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içişleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve işlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karşılayacak ölçüde geliştirilememiştir. Bulgu konusu ile ilgili hatanın bu sistemden kaynaklandığı diğer idarelerce de belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluşu olan İçişleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. İl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması göz önüne alındığında bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 BULGU 5: Giresun İl Özel İdaresine Ait Bazı Taşınmazların Kamu Kurumu Olmayan Tüzel Kişilere Bedelsiz Olarak Tahsisi Ve Kamu Kurumlarına Sosyal Tesis Olarak ve Süresiz Olarak Tahsis Edilmesi Giresun İl Özel İdaresinin 2017 yılına ait Taşınmazlar Formlarının incelenmesi sonucunda; Giresun merkez Aksu mahallesindeki arsanın, trafo yeri olarak Çoruh Elektrik AŞ’ye, Merkez ilçesi Çınarlar mahallesindeki avlulu kâgir evin bir taksi durağına (Girne taksi Giresun Belediyesi tarafından işgal harcı alınmaktadır), Merkez ilçesi Çınarlar mahallesindeki avlulu kâgir İlkokulun Eğitim Gönüllüleri Vakfına, Merkez ilçesi Erikliman köyündeki çay bahçesinin lojman olarak Giresun Üniversitesine, Merkez ilçesi Gedikli Köyündeki Bahçeli kâgir okulun Tarım Kredi Kooperatiflerine, Şebinkarahisar ilçesi Tamzara Aşağı mahalledeki arsanın (pansiyonun 2. katında girişten koridorun solundaki 2. süit oda idareye tahsis edilmiştir.) Tamzara Mahallesi Güzelleştirme Derneğine, Espiye ilçesi sahil mevkiinde arsanın trafo yeri olarak TEDAŞ’a, Merkez ilçesi Çınarlar mahallesindeki bahçeli kâgir müştemilatlı Kız Sanat Enstitüsü binası/kâgir sinemanın öğretmenevi olarak ve süre belirtilmeyerek Milli Eğitim Bakanlığına, Yağlıdere ilçesi şehir içi mevkiinde altı dükkân kâgir bina ve arsanın öğretmenevi olarak ve süre belirtilmeyerek Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildiği, tespit edilmiştir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun Diğer kuruluşlarla ilişkiler başlıklı 64’üncü maddesinde; “İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; b) Merkezî idareye ait asli görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli bina ve tesisler ile arsa ve aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel görevlendirebilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 d) Kendilerine ait taşınmaz malları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak ve süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması durumunda, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. (b) ve (d) bentleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarına il özel idarelerince karşılanan veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.” hükümleri bulunmaktadır. Kamu kurumlarına diğer kamu kurumları tarafından yapılacak olan taşınmaz tahsisinin esaslarını düzenleyen ve 10 Ekim 2006 tarih ve 26315 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik'in Tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinde de: “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; f) Kamu idaresi: Tahsis açısından, Yönetmelik ekindeki idareler ile kendilerine tahsis yapılması açısından köy tüzel kişiliklerini; devir açısından, Yönetmelik ekindeki idarelerden, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç, diğer idareleri,” olarak tanımlanmıştır. Yönetmelik eki cetveller ve tanımdan hareketle Çoruh Elektrik Anonim Şirketi, Girne Taksi Durağı, Eğitim Gönüllüleri Vakfı, Tarım Kredi Kooperatifleri, Tamzara Mahallesi Güzelleştirme Derneği ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi kamu kurumu değildir. Ayrıca yine 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64/d fıkrasına göre taşınmaz tahsislerinde en fazla 25 yıllık bir süre ile tahsis mümkün olup bu sürenin il genel meclisi tarafından alınan tahsis kararında belirlenmesi zorunludur. Diğer taraftan 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64’üncü maddesinin d fıkrası taşınmaz tahsis işleminin ancak kamu kurum ve kuruluşlarına yapılmasını izin vermekte ve fakat tahsis edilen taşınmazların, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılmasını da yasaklamaktadır. Sonuç olarak, Giresun İl Özel İdaresi tarafından yapılan taşınmaz tahsislerinde, il genel meclisi kararlarına dayanarak sadece kamu kurumlarına tahsis yapılması ve kamu konutu/sosyal tesis olarak tahsis yapılmaması, süresi dolan tahsis işlemlerinin usulüne uygun olarak yenilenmesi ve tahsis işlemlerinde 25 yıllık üst sınır limitine uyulması gerekirken yasal düzenlemelere uyulmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu bulguda bahsi geçen; -Giresun Merkez Aksu mahallesindeki arsa trafo yeri olarak Çoruh Elektrik A.Ş. ye boşaltılmasıyla ilgili yazı yazılacaktır. -Merkez İlçe Çınarlar Mah. Avlulu Kagir evin bir taksi durağına tahsis edildiği belirtilmiş olup, söz konusu yer yol olarak kullanılmaktadır. -Merkez İlçe Çınarlar Mahallesindeki Avlulu Kagir İlk Okul eğitim gönüllüleri vakfınca boşaltılmıştır. -Merkez İlçe Erikliman Köyündeki çay bahçesi Lojman olarak Giresun Üniversitesine tahsis edilmiş olup, İdarcmizce hazine devri yapılmak üzere işlemleri başlatılmıştır. -Merkez İlçe Gedikli Köyündeki Kagir okulun Tarım Kredi Kooperatifi tarafından boşaltılmasıyla ilgili yazışmalar başlatılmıştır. -Şebinkarahisar İlçesi Tamzara Mahallesindeki arsanın Tamzara Mahallesi Güzelleştirme Derneğince boşaltılmasıyla ilgili yazışmalar başlatılmıştır. -Espiye İlçesi sahil mevkiindeki arsanın trafo yeri olarak kullanan Tedaş’ a boşaltılmasıyla ilgili yazışmalar başlatılmıştır. -Merkez İlçe Çınarlar Mahallesindeki bahçeli Kagir müştemilatla Kız Sanat Enstitüsü binası/kagir sinemanın öğretmen evi olarak Milli Eğitim Müdürlüğü süre 25 yıl olarak yeniden tahsisi için İl Genel Meclisine yazılacaktır. -Yağlıdere İlçesi şehir içi mevkiinde altı dükkân kagir bina ve arsanın satışı yapılmıştır" denilmektedir. Sonuç olarak İlgili idare ile görüş birliğine varılmıştır. Uygulamanın devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 6: Daha Avantajlı Olan Elektrik Sanayi Abone Grubu Tarifesinden Yararlanılmaması Giresun İl Özel İdaresi bünyesindeki asfalt plenti üretim tesisinde 2017 yılı içinde kullanılan elektrik enerjisi için %25 indirimli sanayi tarifesinden yararlanılmadığı tespit edilmiştir. 31.12.2015 tarihli ve 29579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 5999-3 sayılı Kurul Kararında; “Sanayi Abone Grubu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 Madde 3 – (1) 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanununda tanımı yapılan ve ilgili resmi kuruluşça onaylı sanayi sicil belgesini ibraz eden sanayi işletmeleri bu abone grubu kapsamındadır. Görevli tedarik şirketinden enerji alan müşteriler sanayi sicil belgesini görevli tedarik şirketine, başka bir tedarikçiden enerji alan müşteriler ise sanayi sicil belgesini dağıtım şirketine ibraz ederler. Sanayi abone grubu tarifesi uygulanması bakımından sanayi sicil belgelerinin, ilgili resmi kuruluş tarafından yayımlanan tebliğ çerçevesinde geçerliliği esas olup, ilgili resmi kuruluş tarafından vize edilen sanayi sicil belgelerinin onaylı bir sureti eş zamanlı olarak dilekçe ekinde ibraz edilir.” denilmektedir. Söz konusu asfalt plenti tesisleri için Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünden sanayi sicil belgesi alınarak %25 daha ekonomik olan sanayi tarifesine geçilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "2018 yılında bulgu gereği işlemlere başlanılacaktır" denilmektedir. Sonuç olarak Bulgu konusu ile ilgili olarak İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Uygulamanın devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 7: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerleri ile Kira Bedellerinin Mali Tablolarda İzlenmemesi Giresun İl Özel İdaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan kiraya verilenlerin kayıtlı değerlerinin kiraya verilen, irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri hesabında, kira bedellerinin de maddi duran varlıkların kira ve irtifak hakkı gelirleri hesabında izlenmediği görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabını açıklayan 475’inci maddesinde; “(1) Bu hesap kurumun, bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmekte, 476’ncı maddesinde ise hesabın işleyişi gösterilmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nde yer verilmemiş de olsa Yönetmelik’in 46’ncı maddesi uyarınca düzenlenen 2017 yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı hesap kodları arasında sayılmıştır. Giresun İl Özel İdaresinin mülkiyetinde olan gayrimenkullerden kiraya verilenlerin Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yer alan hesap kodları itibariyle muhasebe kayıtlarında

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 yer alması hem Yönetmelik'in hem de Muhasebat Genel Müdürlüğünün 26.11.2014 tarih ve 13278 sayılı genel yazıları gereğidir. Ancak bu mülklerin kiralanmasına ilişkin işlemler muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır. Kiraya verilen duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden anılan hesaplarda takip edilmemesi nedeniyle Giresun İl Özel İdaresinin yıl içinde ve yılsonunda düzenlenen mali tablolarında 990 Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı yer almamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu bulgu gereği 2018 yılı içinde ilgili Muhasebe kayıtları yapılacaktır" denilmektedir. Sonuç olarak Giresun İl Özel İdaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan kiraya verilenlerin kayıtlı değerlerinin 990 Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında, kira bedellerinin de 993 Maddi Duran Varlıkların Kira Ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabında izlenmesi hususunda İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak 2017 yılı için mali tablolardaki hata devam etmektedir. BULGU 8: Su, Elektrik, Doğalgaz Gibi İhtiyaçların Karşılanması Amacıyla Oluşturulan Abonelikler İçin Ödenen Depozito ve Teminatların Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında Takip Edilmemesi Giresun İl Özel İdaresinin su, elektrik vb. abonelikleri için ilgili belediyelere ve elektrik/doğalgaz dağıtım şirketlerine ödediği depozito ve teminatların 226 Verilen depozito ve teminatlar hesabında izlenmediği görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 168’inci maddesinde “Verilen depozito ve teminatlar hesabı, kamu idarelerince, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır” hükmünü taşımaktadır. Bu hükümden hareketle Kurumun su, elektrik gibi abonelikleri ödediği depozito ve teminatların 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında görülmesi gerekirdi. Ancak Giresun İl Özel idaresince bu tür ödemeler doğrudan gider kaydedilip depozito ve teminatlar kayıt altına alınmadığından muhasebe kayıtlarında ve mali tablolarda yer almamaktadır. Dolayısıyla, mali tablolar bu açıdan doğru bilgi sunmamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu bulguda bahsi geçen 226 verilen depozito ve teminatlar hesabının kullanılmasını gözden kaçmıştır. Bundan sonraki bu tür işlemlerde daha titiz davranılıp hesabın kullanımı sağlanacaktır" denilmektedir. Sonuç olarak Bulgu konusu ile ilgili olarak İdare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak 2017 yılı için mali tablolardaki hata devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Giresun İl Özel İdaresi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 GİRESUN İL ÖZEL İDARESİ 2017 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU Hesap Kodu Yardımcı Hesap Kod.1 GİDERİN TÜRÜ 2015 2016 2017 630 1 Personel Giderleri 32.323.121,76 36.260.034,40 45.255.024,80 630 2 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gideri 3.672.265,23 4.271.910,07 6.514.034,88 630 3 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 61.451.597,27 94.047.494,25 93.813.506,23 630 4 Faiz Giderleri 1.257.127,96 2.125.043,62 39.871,14 630 5 Cari Transferler 23.737.900,65 10.509.284,15 13.630.156,62 630 7 Sermaye Transferler 7.116.176,74 2.876.062,00 1.507.627,33 630 11 Değer ve Miktar Değişim Giderleri 0,00 7.000,00 8.428,01 630 12 Gelirlerin Ret Ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 8.992.869,84 0,00 12.414,50 630 13 Amortisman Giderleri 564.726,58 1.036.709,84 944.128,82 630 14 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 23.253.703,67 18.033.590,74 18.370.831,59 630 20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 0,00 0,00 0,00 630 25 Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Devredilen Mali Olmayan Varlıklardan Kaynaklanan Giderler 0,00 0,00 4.641.493,71 630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 380.639,66 19.228,10 28.851,00 630 99 Diğer Giderler 0,00 0,00 71.683,55 GİDERLER TOPLAMI (A) 162.750.129,36 169.186.357,17 184.838.052,18
Hesap Kodu Yardımcı Hesap Kod.1 GELİRİN TÜRÜ 2015 2016 2017 600 1 Vergi Gelirleri 1.144.349,58 2.105.618,40 2.983.783,94 600 3 Mülkiyet ve Teşebbüs Gelirleri 3.727.845,75 1.736.234,79 17.268.442,13 600 4 Alınan Bağış ve Yardımlar İle Özel Gelirler 102.161.206,89 134.557.665,00 111.116.752,30 600 5 Diğer Gelirler 57.080.966,43 59.775.880,88 71.668.859,77 600 11 Değer ve Miktar Değişim Gelirleri 0,00 0,00 0,00 600 25 Kamu İdarelerinden Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan Elde Edilen Gelirler 0,00 0,00 342.218,17 GELİRLER TOPLAMI (B) 164.114.368,65 198.175.399,07 203.380.056,31
FAALİYET SONUCU (A-B) (+/-) 1.364.239,29 28.989.041,90 18.542.004,13