2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu.pdf

Oluşturulma tarihi: 21.08.2026 12:21 Güncellendi: 21.08.2026 12:21

Eylül 2021 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2020 YILI FAALİYET GENEL DEĞERLENDİRME RAPORU

i T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2020 YILI FAALİYET GENEL DEĞERLENDİRME RAPORU Eylül 2021

ii 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 41’inci ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 39’uncu maddeleri gereği hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur. iii İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL ÇERÇEVE 1.1. Giriş ........................................................................................................................... 1 1.2. Değerlendirmelerin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı ................................... 2 İKİNCİ BÖLÜM İDARE FAALİYET RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 2.1. Sunum ve İçerik Yönünden Değerlendirme .............................................................. 6 2.2. Mali Bilginin Değerlendirilmesi ................................................................................ 7 2.2.1. Mali Tablo Bilgisinin Değerlendirilmesi .............................................................. 7 2.2.2. Bütçe Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi ................................................. 8 2.3. Performans Bilgisinin Değerlendirilmesi ................................................................ 10 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM GENEL FAALİYET RAPORUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 3.1. Sunulan Bilgilere İlişkin Değerlendirme ................................................................. 14 3.1.1. Bütçe Hedef ve Gerçekleşmelerinin Değerlendirilmesi ...................................... 14 3.1.2. Yıl Sonundaki Varlık ve Yükümlülüklere İlişkin Bilgilerin Değerlendirilmesi . 15 3.1.3. Ödenek Aktarmaları ve Diğer Ödenek İşlemlerine İlişkin Cetvelin Değerlendirilmesi ................................................................................................ 15 3.1.4. Bütçenin Uygulamasına İlişkin Olarak Yapılan Faaliyetlerin Değerlendirilmesi 15 3.1.5. Bütçeden Yardım Alan Sivil Toplum Kuruluşlarının Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirmeler ................................................................................................. 16 3.2. Sosyal Güvenlik Kurumunun Mali Bilgilerine İlişkin Değerlendirme .................... 16 3.3. Kamu Borç Yönetimi Kapsamında Sunulan Mali Bilginin Değerlendirilmesi ....... 16 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM MAHALLİ İDARELER GENEL FAALİYET RAPORUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 4.1. Sunulan Bilgilere İlişkin Değerlendirme ................................................................. 20 4.1.1. Mahalli İdare Bütçeleri Gelir ve Gider Hedefleri ile Gerçekleşmelerine İlişkin Değerlendirmeler ................................................................................................. 20 4.1.2. Mahalli İdareler, Mahalli İdarelere Bağlı Kuruluş ve İşletmeler ile Belediye Ortaklıklarının İç ve Dış Borçlarına İlişkin Değerlendirmeler ........................... 20 4.1.3. Mahalli İdarelerin İnsan Kaynakları ile Fiziki Kaynaklarına İlişkin Değerlendirmeler ................................................................................................. 21 4.1.4. Mahalli İdare Bütçelerinden Yapılan Yardımlar ile Sosyal Hizmet Harcamalarına İlişkin Değerlendirmeler ..................................................................................... 21

iv 4.1.5. Mahalli İdarelerin Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme Uygulamaları Hakkında Değerlendirmeler ......................................................... 21 4.1.6. Mahalli İdarelere İlişkin İç Denetim Sonuçları Hakkında Değerlendirmeler ..... 21 4.1.7. Mahalli İdarelere İlişkin Olarak İçişleri Bakanlığınca Yürütülen Denetim ve Gözetim Faaliyetleri Hakkında Değerlendirmeler .............................................. 21 4.1.8. Mahalli İdarelerin Yıl İçinde Yapmış Olduğu Yatırımlar ile Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmelerine İlişkin Değerlendirmeler .............................................. 22 4.1.9. Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Gerekli Görülen Diğer Bilgiler ....................................................................................................... 22 EKLER ................................................................................................................................................. 23 v ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1: İdare Faaliyet Raporu Değerlendirilen Kurum Sayısı ............................................................... 5 Şekil 2: Sunum ve İçerik Yönünden Değerlendirme ............................................................................... 7 Şekil 3: Mali Tablo Bilgisinin Değerlendirilmesi ................................................................................... 8 Şekil 4: Bütçe Uygulama Sonuçlarının Raporlanmasının Değerlendirilmesi ....................................... 10 Şekil 5: Performans Bilgisinin Değerlendirilmesi ................................................................................. 11

vi 1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL ÇERÇEVE 1.1. Giriş Sayıştay tarafından yürütülen denetimlerin amacı; bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu mali yönetiminin hukuka uygun olarak yürütülmesi ve kamu kaynaklarının korunması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi, hesap verme sorumluluğu ile mali saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Sayıştay, bu amaçlar doğrultusunda kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetleyerek sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunar. Bu kapsamda 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 6085 sayılı Sayıştay Kanunu gereğince Sayıştay tarafından düzenlenmesi gereken raporlar arasında yer alan Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu; kamu idareleri tarafından Sayıştaya gönderilen idare faaliyet raporları, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından Sayıştaya gönderilen Genel Faaliyet Raporu ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Sayıştaya gönderilen Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun değerlendirme sonuçları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Faaliyet Genel Değerlendirme Raporunun amacı stratejik plan, performans programı ve bütçe ilişkisi bağlamında üst yöneticilerin güvence beyanı vererek kamuoyuna açıkladığı mali bilgi ve performans bilgisinin doğruluğuna güvence vermektir. Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin denetim sonuçları ile karşılaştırılması sonucunda hazırlanan Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, kamu kaynaklarını kullananların faaliyet sonuçları hakkında doğru ve güvenilir bilgi sağlama ve kamu hizmeti yürütenlerin yönetsel hesap verme sorumluluklarını geliştirme yoluyla kamu mali yönetiminde saydamlık ve hesap verme sorumluluğuna dayalı stratejik yönetim anlayışının geliştirilmesinde önemli bir araçtır. 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, 5018 sayılı Kanun’un 41’inci ve 6085 sayılı Kanun’un 39’uncu maddeleri ile Faaliyet Raporları Değerlendirme Rehberine göre; T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 1

2  Kamu idareleri üst yöneticileri tarafından hesap verme sorumluluğu çerçevesinde kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde hazırlanan 2020 yılı idare faaliyet raporlarında,  Merkezi yönetim kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının 2020 yılındaki faaliyet sonuçlarına ve mahalli idarelerin mali yapılarına ilişkin genel değerlendirmeleri içerecek şekilde Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan 2020 Yılı Genel Faaliyet Raporunda,  Mahalli idarelerce hazırlanan idare faaliyet raporları esas alınarak mahalli idarelerin genel durumunu ortaya koymak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan 2020 Yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda, yer alan bilgilerin kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelerle belirlenen sunum kriterlerini ve süreç gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığının tespit edilmesi ile 2020 yılı dış denetim sonuçları dikkate alınarak ilgili raporlardaki bilgilerin doğruluk ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi suretiyle hazırlanmıştır. 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu ile Sayıştay, kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasına ilişkin olarak kamu idarelerinin yönetim ve hesap verme sorumluluklarının Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmesini teminen kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında yeterli ve güvenilir bilgiler sunmayı ve kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. 1.2. Değerlendirmelerin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı Değerlendirmelerin dayanağı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, ilgili yönetmelikler ile Sayıştay denetim ve değerlendirme rehberleridir. Değerlendirmeler stratejik plan, performans programı ve bütçe ilişkisi bağlamında üst yöneticilerin güvence beyanı vererek kamuoyuna açıkladığı mali bilgi ve performans bilgisinin doğruluğuna güvence vermek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda değerlendirmeler; Genel Faaliyet Raporu, Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu ve İdare Faaliyet Raporlarının 5018 sayılı Kanun ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen sunum kriterlerine ve süreç gerekliliklerine uygunluğu ile raporlarda 3 yer alan bilgilerin doğruluğu ve güvenilirliği bakımından Sayıştay Faaliyet Raporları Değerlendirme Rehberine göre yapılmıştır. 5018 sayılı Kanun ile mali yönetim ve kontrol sistemi sonuç odaklı bir anlayış çerçevesinde; etkinlik, verimlilik, ekonomiklik, saydamlık ve hesap verebilirlik kavramları üzerine inşa edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle birlikte performans esaslı bütçeleme sistemine geçilmiş ve bunun bir sonucu olarak kamu idarelerinin, orta ve uzun vadeli amaç ve hedefleri ile göstergelerine stratejik planlarında yer vermeleri gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda stratejik planda yer alan amaç ve hedeflerin performans programlarında yıllık performans hedeflerine dönüştürülerek bütçe bağlantısının kurulması öngörülmüştür. Mali yılın sonunda ise kamu idareleri performanslarını, hazırlayacakları faaliyet raporları aracılığıyla yine ilgili hedef ve göstergelerle ilişkilendirerek raporlamakla sorumludur. Bu itibarla söz konusu üç doküman; stratejik yönetim süreci, hesap verebilirlik ve mali saydamlığa esas teşkil eden en önemli belgelerdir. 6085 sayılı Kanun’un Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu başlıklı 39’uncu maddesinde ise, kamu idareleri tarafından gönderilen idare faaliyet raporları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan Genel Faaliyet Raporunun denetim grup başkanlıklarınca denetim sonuçları da dikkate alınarak değerlendirileceği belirtilmiştir. Yukarıda adı geçen düzenlemelerin gereği olarak, bu raporda yer alan tespitler; yürütülen düzenlilik denetimleri ile idare faaliyet raporları değerlendirme sonuçları esas alınarak yapılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 3

4 5 İKİNCİ BÖLÜM İDARE FAALİYET RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İdare faaliyet raporları, idarelere ilişkin genel bilgi, amaç ve hedefler ile hesap verebilirlik ve mali saydamlık ilkeleri çerçevesinde faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde üst yönetici tarafından hazırlanır ve idarenin kurumsal kapasitesi ile mali bilgi ve performans bilgisini içerir. Bu bölümde idare faaliyet raporlarına ilişkin yapılan değerlendirmeler; 5018 sayılı Kanun ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen sunum kriterlerine ve süreç gerekliliklerine uygunluğu ile raporlarda yer alan bilgilerin doğruluğu ve güvenilirliği bakımından Faaliyet Raporları Değerlendirme Rehberine göre yapılmıştır. Değerlendirmeler, aşağıdaki grafikte de gösterildiği üzere; 35 genel bütçeli kamu idaresi, 98 özel bütçeli idare (yükseköğretim kurulu, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri), 30 özel bütçeli diğer idare, 2 sosyal güvenlik kurumu, 9 il özel idaresi, 153 belediye olmak üzere toplam 327 kamu idaresinin faaliyet raporu değerlendirmeleri ve denetim sonuçları dikkate alınarak yapılmıştır. Şekil 1: İdare Faaliyet Raporu Değerlendirilen Kurum Sayısı 35 98 30 2 153 9 Genel Bütçe Özel Bütçe-A Özel Bütçe-B Sosyal Güvenlik Kurumları Belediyeler İl Özel İdareleri T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 5

6 2.1. Sunum ve İçerik Yönünden Değerlendirme Bu bölümde idare faaliyet raporları, sunum ve içeriğe ilişkin ilgili mevzuat hükümleri göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda yapılan tespitler ve genellik arz eden eksiklikler şu şekilde sıralanabilir:

İdare faaliyet raporlarının; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ile sosyal güvenlik kurumlarınca izleyen mali yılın en geç Şubat ayı, il özel idarelerince Mart ayı, belediyeler ile mahalli idare birlikleri tarafından ise izleyen mali yılın en geç Nisan ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, Sayıştay tarafından değerlendirmeye tabi tutulan kamu idarelerinden 21’inin faaliyet raporunu yayımlamadığı görülmüştür. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 2’si özel bütçeli idare (üniversite) ve 15’i belediyedir. İdare faaliyet raporunu yayımlayan 306 kamu idaresinden ise 34’ünün yayımlama tarihinin mevzuat gerekliliğine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 11’i özel bütçeli idare (üniversite), 2’si diğer özel bütçeli idare, 16’sı belediye ve 1’i sosyal güvenlik kurumudur.
Mali saydamlık ilkesi gereğince idare faaliyet raporlarında bulunması gereken başlıklar ve içerikler ilgili yönetmeliklerde belirlenmiştir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde bahse konu kamu idarelerinden 159’unun öngörülen tüm bölümleri (genel bilgiler, amaç ve hedefler, öneri ve tedbirler gibi) içerecek şekilde faaliyet raporlarını hazırladığı, diğer 147 kamu idaresinin ise öngörülen bölümlerden en az birine idare faaliyet raporlarında yer vermediği görülmüştür. Bu idarelerden 13’ü genel bütçeli idare, 55’i özel bütçeli idare (üniversite), 11’i diğer özel bütçeli idare, 61’i belediye ve 7’si il özel idaresidir.
İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında kullanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmelidir. Yapılan inceleme neticesinde kamu idarelerinden 73’ünün faaliyet raporunda kullanılan kaynaklar hakkında bilgi vermediği tespit edilmiştir. Bu idarelerden 10’u genel bütçeli idare, 23’ü özel bütçeli idare (üniversite), 1’i diğer özel bütçeli idare, 38’i belediye ve 1’i il özel idaresidir. Yukarıda açıklanan ve aşağıdaki grafikte özetlenen tespitler ışığında; idare faaliyet raporlarının, öngörülen tarihte hazırlanmasının ve mevzuatın öngördüğü tüm bilgileri T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu6

İdare faaliyet raporlarının; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idarelerile sosyalgüvenlik kurumlarıncaizleyen maliyılın en geç Şubat ayı, ilözelidarelerince Mart ayı, belediyeler ile mahalli idare birlikleri tarafından ise izleyen mali yılın en geç Nisan ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, Sayıştay tarafından değerlendirmeye tabi tutulan kamu idarelerinden 21’inin faaliyet raporunu yayımlamadığı görülmüştür. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 2’si özel bütçeli idare (üniversite) ve 15’i belediyedir. İdare faaliyet raporunu yayımlayan 306 kamu idaresinden ise 34’ünün yayımlama tarihinin mevzuat gerekliliğine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 11’i özel bütçeli idare (üniversite), 2’si diğer özel bütçeli idare, 16’sı belediye ve 1’i sosyal güvenlik kurumudur.
Mali saydamlık ilkesi gereğince idare faaliyet raporlarında bulunması gereken başlıklar ve içerikler ilgili yönetmeliklerde belirlenmiştir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde bahse konu kamu idarelerinden 159’unun öngörülen tüm bölümleri (genel bilgiler, amaç ve hedefler, öneri ve tedbirler gibi) içerecek şekilde faaliyet raporlarını hazırladığı, diğer 147 kamu idaresinin ise öngörülen bölümlerden en az birine idare faaliyet raporlarında yer vermediği görülmüştür. Bu idarelerden 13’ü genel bütçeli idare, 55’i özel bütçeli idare (üniversite), 11’i diğer özel bütçeli idare, 61’i belediye ve 7’si il özel idaresidir.
İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında kullanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmelidir. Yapılan inceleme neticesinde kamu idarelerinden73’ününfaaliyet raporunda kullanılan kaynaklar hakkında bilgi vermediği tespit edilmiştir. Bu idarelerden 10’u genel bütçeli idare, 23’ü özel bütçeli idare (üniversite), 1’i diğer özel bütçeli idare, 38’i belediye ve 1’i il özel idaresidir. Yukarıda açıklanan ve aşağıdaki grafikte özetlenen tespitler ışığında; idare faaliyet raporlarının, öngörülen tarihte hazırlanmasının ve mevzuatın öngördüğü tüm bilgileri 7 içermesinin, mali saydamlık ve tam açıklama ilkeleri açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir. Şekil 2: Sunum ve İçerik Yönünden Değerlendirme 2.2. Mali Bilginin Değerlendirilmesi 2.2.1. Mali Tablo Bilgisinin Değerlendirilmesi
İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında bilanço, faaliyet sonuçları tablosu ve nakit akış tablosu gibi temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer verilmelidir. Yapılan inceleme neticesinde 219 kamu idaresinin faaliyet raporunda temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer vermediği görülmüştür. Bu idarelerden 24’ü genel bütçeli idare, 68’i özel bütçeli idare (üniversite), 18’i diğer özel bütçeli idare, 2’si sosyal güvenlik kurumu, 101’i belediye ve 6’sı il özel idaresidir.
“Mali Bilgiler” başlığı altında yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere yer verilmesi gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde 121 kamu idaresinin yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgilere idare faaliyet raporunda yer vermediği görülmüştür. Bu idarelerden 12’si genel bütçeli idare, 8’i özel bütçeli idare (üniversite), 8’i diğer özel bütçeli idare, 1’i sosyal güvenlik kurumu, 86’sı belediye ve 6’sı il özel idaresidir. 73 147 34 21 0 50 100 150 200 250 300 350 Kullanılan kaynaklar hakkında bilgi vermeyen Yönetmelikte öngörülen tüm başlıklarla ilgili bilgileri içerecek şekilde hazırlamayan Faaliyet raporunu zamanında yayımlamayan kamu idaresi sayısı Faaliyet raporunu yayımlamayan kamu idaresi sayısı T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 7

8 3) İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında tüm varlık ve yükümlülüklerin açıklanması gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde kamu idarelerinden 129’unun tüm varlık ve yükümlülüklerini faaliyet raporlarında açıklamadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 19’u genel bütçeli idare, 50’si özel bütçeli idare (üniversite), 9’u diğer özel bütçeli idare, 44’ü belediye ve 7’si il özel idaresidir. Şekil 3: Mali Tablo Bilgisinin Değerlendirilmesi
Yukarıda da bahsedildiği gibi değerlendirmeye tabi tutulan kamu idarelerinin %71’i faaliyet raporunda temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer vermemiş, %42’si ise tüm varlık ve yükümlülüklerini faaliyet raporlarında açıklamamıştır. Bu durum, faaliyet raporlarıyla amaçlanan mali bilgiye yönelik kamuya hesap verme sorumluluğunun tam olarak yerine getirilmesini engellemektedir. Faaliyet raporlarının stratejik yönetim süreci ve hesap verebilirliğe temel olacak bir nitelik taşıyabilmesi için, bu raporların kurumların mali tablolarını içermesi gerekmektedir. 2.2.2. Bütçe Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi Değerlendirmeye tabi tutulan idare faaliyet raporlarında yer alan bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin bilgilerin, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenlerinin açıklanması dışında, büyük ölçüde mevzuata uygun şekilde raporlandığı görülmüştür. İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında yer alan 129 121 219 0 50 100 150 200 250 300 350 Tüm varlık ve yükümlülüklerini açıklamayan kamu idaresi sayısı Yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgilere yer vermeyen kamu idaresi sayısı Temel mali tablolara yer vermeyen kamu idaresi sayısı T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu8

8 3) İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında tüm varlık ve yükümlülüklerin açıklanması gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde kamu idarelerinden 129’unun tüm varlık ve yükümlülüklerini faaliyet raporlarında açıklamadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 19’u genel bütçeli idare, 50’si özel bütçeli idare (üniversite), 9’u diğer özel bütçeli idare, 44’ü belediye ve 7’si il özel idaresidir. Şekil 3: Mali Tablo Bilgisinin Değerlendirilmesi
Yukarıda da bahsedildiği gibi değerlendirmeye tabi tutulan kamu idarelerinin %71’i faaliyet raporunda temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer vermemiş, %42’si ise tüm varlık ve yükümlülüklerini faaliyet raporlarında açıklamamıştır. Bu durum, faaliyet raporlarıyla amaçlanan mali bilgiye yönelik kamuya hesap verme sorumluluğunun tam olarak yerine getirilmesini engellemektedir. Faaliyet raporlarının stratejik yönetim süreci ve hesap verebilirliğe temel olacak bir nitelik taşıyabilmesi için, bu raporların kurumların mali tablolarını içermesi gerekmektedir. 2.2.2. Bütçe Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi Değerlendirmeye tabi tutulan idare faaliyet raporlarında yer alan bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin bilgilerin, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenlerinin açıklanması dışında, büyük ölçüde mevzuata uygun şekilde raporlandığı görülmüştür. İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında yer alan 129 121 219 0 50 100 150 200 250 300 350 Tüm varlık ve yükümlülüklerini açıklamayan kamu idaresi sayısı Yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgilere yer vermeyen kamu idaresi sayısı Temel mali tablolara yer vermeyen kamu idaresi sayısı 9 bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin bilgiler bu hükme göre değerlendirilmiş ve aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdare faaliyet raporlarında “Mali Bilgiler” başlığı altında, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verilmesi gerekmektedir. Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 229’unun bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenleri hakkında açıklama yapmadığı görülmüştür. Bu idarelerden 22’si genel bütçeli idare, 72’si özel bütçeli idare (üniversite), 13’ü diğer özel bütçeli idare, 113’ü belediye ve 9’u il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 107’sinin bütçe ile tahsis edilen ödeneklerin dışında idarenin kullanımına tahsis edilen özel ödenek, dış proje kredisi veya bağış ve yardım gibi kaynakları faaliyet raporunda göstermediği görülmüştür. Bu idarelerden 14’ü genel bütçeli idare, 28’i özel bütçeli idare (üniversite), 7’si diğer özel bütçeli idare, 56’sı belediye ve 2’si il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 44’ünün bütçe ödeneklerini başlangıç ve yılsonu ödenekleri olarak ayrı ayrı göstermediği görülmüştür. Bu idarelerden 1’i genel bütçeli idare, 5’i özel bütçeli idare (üniversite), 1’i diğer özel bütçeli idare, 1’i sosyal güvenlik kurumu, 34’ü belediye ve 2’si il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 64’ünde bütçe hedefleri ödenek cetvelleri ile karşılaştırıldığında, hedeflerin doğru gösterilmediği görülmüştür. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 16’sı özel bütçeli idare (üniversite), 6’sı diğer özel bütçeli idare, 35’i belediye ve 3’ü il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 22’sinin yılsonu ödeneklerini doğru kaydetmediği görülmüştür. Bu idarelerden 2’si genel bütçeli idare, 3’ü özel bütçeli idare (üniversite) ve 17’si belediyedir.
Faaliyet raporu hazırlayan kamu idarelerinden 23’ünün bütçe gerçekleşmelerinin, düzenlilik denetimi sonuçları itibarıyla kontrol edildiğinde, gerçeği yansıtmadığı görülmüştür. Bu idarelerden 4’ü genel bütçeli idare, 5’i özel bütçeli idare (üniversite) ve 14’ü belediyedir. T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 9

10 Şekil 4: Bütçe Uygulama Sonuçlarının Raporlanmasının Değerlendirilmesi Faaliyet raporlarında bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasındaki sapma nedenlerinin açıklanması ve bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin yukarıda sayılan diğer hususlara uygun bir şekilde raporlama yapılması önem arz etmektedir. 2.3. Performans Bilgisinin Değerlendirilmesi İdare faaliyet raporlarında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde şu hususlar tespit edilmiştir:

Faaliyet raporu hazırlayan ve performans bilgisi değerlendirilen kamu idarelerinden 50’sinin performans programında belirlenen hedef ve göstergelere ilişkin gerçekleşmeleri raporlamadığı görülmüştür. Bu idarelerden 1’i genel bütçeli idare, 18’i özel bütçeli idare (üniversite), 27’si belediye ve 4’ü il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan ve performans bilgisi değerlendirilen kamu idarelerinden 49’unun faaliyet raporlarında verdiği bilginin ölçülebilir olmadığı veya doğrulama kaynaklarından elde edilen son verilerle uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 5’i 23 22 64 44 107 229 0 50 100 150 200 250 300 350 Bütçe gerçekleşmeleri gerçeği yansıtmayan kamu idaresi sayısı Yıl sonu ödeneklerini doğru kaydetmeyen veya ödenek artış, eksiliş ve aktarmalarını mevzuata uygun olarak yapmayan kamu idaresi sayısı Bütçe hedeflerini, ödenek cetvelleri ile tutarlı göstermeyen kamu idaresi sayısı Bütçe ödeneklerini başlangıç ve yıl sonu ödenekleri olarak ayrı ayrı göstermeyen kamu idaresi sayısı Özel ödenek, dış proje kredisi veya bağış ve yardım gibi kaynakları göstermeyen kamu idaresi sayısı Bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenleri hakkında açıklama yapmayan kamu idaresi sayısı T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu10

10 Şekil 4: Bütçe Uygulama Sonuçlarının Raporlanmasının Değerlendirilmesi
Faaliyet raporlarında bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasındaki sapma nedenlerinin açıklanması ve bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin yukarıda sayılan diğer hususlara uygun bir şekilde raporlama yapılması önem arz etmektedir. 2.3. Performans Bilgisinin Değerlendirilmesi İdare faaliyet raporlarında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde şu hususlar tespit edilmiştir:

Faaliyet raporu hazırlayan ve performans bilgisi değerlendirilen kamu idarelerinden 50’sinin performans programında belirlenen hedef ve göstergelere ilişkin gerçekleşmeleri raporlamadığı görülmüştür. Bu idarelerden 1’i genel bütçeli idare, 18’i özel bütçeli idare (üniversite), 27’si belediye ve 4’ü il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan ve performans bilgisi değerlendirilen kamu idarelerinden 49’unun faaliyet raporlarında verdiği bilginin ölçülebilir olmadığı veya doğrulama kaynaklarından elde edilen son verilerle uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 5’i 23 22 64 44 107 229 0 50 100 150 200 250 300 350 Bütçe gerçekleşmeleri gerçeği yansıtmayan kamu idaresi sayısı Yıl sonu ödeneklerini doğru kaydetmeyen veya ödenek artış, eksiliş ve aktarmalarını mevzuata uygun olarak yapmayan kamu idaresi sayısı Bütçe hedeflerini, ödenek cetvelleri ile tutarlı göstermeyen kamu idaresi sayısı Bütçe ödeneklerini başlangıç ve yıl sonu ödenekleri olarak ayrı ayrı göstermeyen kamu idaresi sayısı Özel ödenek, dış proje kredisi veya bağış ve yardım gibi kaynakları göstermeyen kamu idaresi sayısı Bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenleri hakkında açıklama yapmayan kamu idaresi sayısı 11 genel bütçeli idare, 16’sı özel bütçeli idare (üniversite), 1’i diğer özel bütçeli idare, 22’si belediye ve 5’i il özel idaresidir.
Faaliyet raporu hazırlayan ve performans bilgisi değerlendirilen kamu idarelerinden 131’inin performans hedef ve göstergeleri ile gerçekleşmeler arasında meydana gelen tüm sapmaların nedenlerine ilişkin açıklama yapmadıkları veya yapılan açıklamaların geçerli ve ikna edici sebeplere dayanmadığı tespit edilmiştir. Bu idarelerden 10’u genel bütçeli idare, 45’i özel bütçeli idare (üniversite), 2’si diğer özel bütçeli idare, 67’si belediye ve 7’si il özel idaresidir. Yukarıda yer verilen ve aşağıdaki grafikte özetlenen tespitler ışığında; tutarlılık ilkesi gereğince performans programında belirlenen performans hedef ve göstergelerine faaliyet raporunda aynen yer verilmesi; tam açıklama ilkesi gereğince de faaliyet sonuçlarının tüm yönleriyle açıklanması; raporlanan performans bilgisinin ölçülebilir ve doğrulanabilir olması ve faaliyet raporunda performans hedefleri ile gerçekleşmeler arasında meydana gelen sapmalar hakkında geçerli ve ikna edici nedenler sunulması gerektiği değerlendirilmektedir. Şekil 5: Performans Bilgisinin Değerlendirilmesi 131 49 50 0 50 100 150 200 250 300 Performans hedefi ile gerçekleşmeler arasındaki sapma nedenlerine ilişkin geçerli ve ikna edici açıklama yapmayan kamu idaresi sayısı Sunulan performans bilgisi ölçülebilir olmayan veya doğrulama kaynaklarından elde edilen son verilerle uyumlu olmayan kamu idaresi sayısı Performans programında belirlenen hedef ve göstergelere ilişkin gerçekleşmeleri raporlamayan veya eksik raporlayan kamu idaresi sayısı T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 11

12 13 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM GENEL FAALİYET RAPORUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 41’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, merkezi yönetim kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının bir malî yıldaki faaliyet sonuçlarının Cumhurbaşkanlığınca hazırlanacak genel faaliyet raporunda gösterileceği; altıncı fıkrasında ise raporlarda yer alacak hususların ve raporların hazırlanması, ilgili idarelere verilmesi, kamuoyuna açıklanması ve bu işlemlere ilişkin süreler ile diğer usûl ve esasların, Sayıştayın görüşü alınarak Cumhurbaşkanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir. Anılan düzenlemeye istinaden yürürlüğe konulan ikincil mevzuatta, faaliyet raporlarının mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğunu sağlayacak şekilde hazırlanması gerektiği ve faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir ve tarafsız olmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan Genel Faaliyet Raporu 5018 sayılı Kanun’un 41’inci maddesi ile Sayıştay Başkanlığına verilen görevin gereği olarak Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen esas ve usullere uygunluk ile sunulan bilgilerin doğruluk ve güvenilirliği yönünden değerlendirilmektedir. Mali saydamlık ilkesi gereğince, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyunun zamanında bilgilendirilmesi ile raporların açık ve ulaşılabilir olması zorunludur. Bu amaçla Genel Faaliyet Raporunun, izleyen mali yılın Haziran ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması ve Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir. 2020 yılı Genel Faaliyet Raporu, mali saydamlığı sağlayacak şekilde ve mevzuatta öngörülen sürede kamuoyuna açıklanmış ve aynı süre içerisinde Sayıştay Başkanlığına gönderilmiştir. Ayrıca ilgili mevzuat uyarınca Genel Faaliyet Raporunda aşağıda sıralanan bilgilerin yer alması gerekmektedir: a) Merkezi yönetim bütçesi gelir ve gider hedefleri ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenleri, b) Kamu borç yönetimi raporu kapsamında borç stokundaki gelişmeler ve borçlanmaya ilişkin diğer bilgiler, T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 13

14 c) Yılsonundaki varlık ve yükümlülüklerin durumunu gösterir cetvel ile bunlara ilişkin bilgiler, ç) Ödenek aktarmaları ve diğer ödenek işlemlerini gösteren cetvel, d) Bütçenin uygulamasına ilişkin olarak Başkanlık tarafından yapılan faaliyetler, e) Program gerçekleşmeleri hakkında genel değerlendirmeler, f) İdarelerin stratejik plan ve performans esaslı program bütçe uygulamaları hakkında genel değerlendirmeler, g) Mahalli idarelerin malî yapılarına ilişkin genel değerlendirmeler, ğ) Bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeler, h) Strateji ve Bütçe Başkanlığınca gerekli görülen diğer bilgiler. 3.1. Sunulan Bilgilere İlişkin Değerlendirme 3.1.1. Bütçe Hedef ve Gerçekleşmelerinin Değerlendirilmesi 5018 sayılı Kanun’da kamu politikalarının kalkınma planı, orta vadeli program ve orta vadeli mali planda belirlenmesi, kaynak tahsisinin ise bahse konu olan politika belgelerine dayanılarak hazırlanan bütçeler vasıtasıyla yapılması öngörülmektedir. Nitekim anılan Kanun’un 17’nci maddesinde (25.05.2021 tarihli ve 7319 sayılı Kanunla değişmeden önceki halinde) gider tekliflerinin, orta vadeli program ve orta vadeli mali planda belirlenen ilke ve esaslar dikkate alınarak hazırlanacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Genel ve özel bütçe kapsamındaki idarelerin, bu iki belge ile belirlenen sınırlar içinde kendi kurumsal önceliklerini saptayarak bütçelerini hazırlamaları gerekmektedir. Ancak Orta Vadeli Mali Planda (OVMP) belirlenen ödenek tavanları ile 2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda öngörülen başlangıç ödeneklerinin kıyası suretiyle yapılan incelemede; bazı kurumlarda başlangıç ödeneklerinin belirlenen tavanın üzerinde kaldığı görülmüştür. Bu durum, 2019 yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporunda da değinildiği üzere genel bütçeli kurumlardan özel bütçeli kurumlara yapılan Hazine yardımlarının Orta Vadeli Mali Plana dâhil edilmemesinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla bu değerlendirmenin daha sağlıklı yapılabilmesi ve hesap verebilirliğin temini için Hazine yardımlarının Orta Vadeli Mali Planda öngörülen ödenek tavanlarına dâhil edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. 15 Diğer taraftan, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin başlangıç ödeneklerinin, yılsonu gerçekleşmeleri ile karşılaştırılması sonucunda ise bazı kamu idarelerinin bütçelerinin süregelen bir şekilde yılsonu gerçekleşmelerinin altında kaldığı, buna rağmen aynı kamu idarelerinin sonraki yıl bütçe tahminlerini de düşük belirlediği görülmüştür. Genel Faaliyet Raporunda, bütçe ile gerçekleşme arasındaki sapmaların nedenlerine harcamaların ekonomik sınıflandırması itibariyle yer verilmiş olmakla birlikte, bahse konu açıklamaların bir kısmının, bütçeleme ve planlama sürecinde öngörülebilir olması nedeniyle açıklık ve tam açıklama ilkelerini yeterince karşılamadığı değerlendirilmektedir. 3.1.2. Yıl Sonundaki Varlık ve Yükümlülüklere İlişkin Bilgilerin Değerlendirilmesi 2020 yılı Genel Faaliyet Raporunda, “Yıl sonundaki varlık ve yükümlülüklere ilişkin bilgiler” başlığı altında; rapor ekinde yer alan merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu ve mahalli idarelere ait bilançoların büyüklüklerinde bir önceki yıla kıyasla ortaya çıkan değişikliklere ve bu değişikliklerin hangi bilanço kaleminden kaynaklandığına dair bilgilere yer verilmiştir. 3.1.3. Ödenek Aktarmaları ve Diğer Ödenek İşlemlerine İlişkin Cetvelin Değerlendirilmesi Kamu idarelerinin bütçeleri içinde ve idareler arasında yapılan ödenek aktarmaları ile ödenek ekleme ve yedek ödenekten kullanıma ilişkin cetveller 2020 yılı Genel Faaliyet Raporu eklerinde sunulmuştur. Ancak Genel Faaliyet Raporu ekinde yer alan “Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin 2020 Yılı Bütçe Ödenek ve Gerçekleşmeleri” tablosu incelendiğinde, ödenek üstü kullanım bulunmasına karşın, Genel Faaliyet Raporunda buna ilişkin herhangi bir açıklayıcı bilginin sunulmadığı görülmüştür. Bu durum tam açıklama ilkesini zedeleyebilecek nitelikte olduğundan Genel Faaliyet Raporunda bu hususa ilişkin bilgiye ayrıca yer verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. 3.1.4. Bütçenin Uygulamasına İlişkin Olarak Yapılan Faaliyetlerin Değerlendirilmesi 2020 yılı Genel Faaliyet Raporunda, “Bütçe Yönetimine İlişkin Faaliyetler” başlığı altında mali mevzuatı ve merkezi yönetim bütçe hazırlık ve uygulamasını yönlendirmek amacıyla 2020 yılında çıkarılan bütçe uygulama tebliği, usul ve esas, genel yazı ve genelgelere T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 15

16 ilişkin bilgilere, yıl içi ödenek işlemleri ile ilgili bilgilere ve mali kontrol faaliyetlerine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. 3.1.5. Bütçeden Yardım Alan Sivil Toplum Kuruluşlarının Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirmeler Genel Faaliyet Raporunda, bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi gerekmektedir. 2020 yılı Genel Faaliyet Raporunda sadece yardım yapan idarelerin açıklandığı görülmüştür. Bu durumun sorumluluk ilkesi gereği hesap verebilirlik ve mali saydamlığı zedeleyecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. 3.2. Sosyal Güvenlik Kurumunun Mali Bilgilerine İlişkin Değerlendirme 2020 Yılı Genel Faaliyet Raporunda, Sosyal Güvenlik Kurumunun bütçe hedef ve gerçekleşmelerine ilişkin bilgilerin yer aldığı bölümün incelenmesi neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu bütçe gelir/gider gerçekleşmesi tablolarında yer alan tutarlarla SGK tarafından Sayıştay denetimine sunulan 2020 yılı Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosunda yer alan tutarların uyumlu olduğu görülmüştür. 3.3. Kamu Borç Yönetimi Kapsamında Sunulan Mali Bilginin Değerlendirilmesi 2020 Yılı Genel Faaliyet Raporunun “Kamu Borç Yönetimi Gelişmeleri” başlıklı bölümünün;  II.B.1. İç Borçlanma bölümünde yer alan, 2020 yılında 289,7 milyar TL iç borç servisine karşılık olarak 420,9 milyar TL tutarında iç borçlanma gerçekleştirildiği; 37,2 milyar TL tutarında TL cinsinden kira sertifikası; 62,6 ton altın tahvili ve 51,1 ton altına dayanıklı kira sertifikası olmak üzere toplam 113,7 ton altın karşılığı senet ihraç edildiği; yurt içi piyasada döviz cinsi tahvil ve kira sertifikası ihraçları ile yaklaşık 2,9 milyar Avro ve 14,0 milyar ABD Doları tutarında finansman sağlandığı, 17  II.B.2 Dış Borçlanma bölümünde yer alan, 2020 yılında 43,1 milyar TL anapara, 31,3 milyar TL faiz ödemesi, 385 milyon TL dış borç iskonto ödemesi, 2,9 milyar TL türev ürün giderleri ödemesi, 373 milyon TL dış borç genel gider ödemesi ve 1,9 milyar TL döviz cinsinden kira sertifikası olmak üzere toplam 79,9 milyar TL tutarında dış borç servisi gerçekleştirildiği,  II.B.3 Borç Stoku bölümünde yer alan; 2020 yıl sonu itibarıyla merkezi yönetim brüt borç stokunun 1.812,8 milyar TL olarak gerçekleştiği; söz konusu borcun 1.060,4 milyar TL’sinin iç borçlardan, 752,5 milyar TL’sinin dış borçlardan oluştuğu; merkezi yönetim borç stokunun %70,1’nin sabit faizli borçlardan, %29,9’unun değişken faizli borçlardan oluştuğu, yönünde verilen bilgiler Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Kamu Borç Yönetimi Raporu ile karşılaştırılmış ve sunulan verilerin doğru ve güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 17

18 19 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM MAHALLİ İDARELER GENEL FAALİYET RAPORUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 41’inci maddesinin ikinci fıkrasında, mahalli idarelerce hazırlanan idare faaliyet raporlarının birer örneğinin Sayıştay ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderileceği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, bu raporları esas alarak kendi değerlendirmelerini de içeren mahallî idareler genel faaliyet raporunu hazırlayacağı ve kamuoyuna açıklayacağı, aynı zamanda, söz konusu raporun birer örneğinin Sayıştaya ve Cumhurbaşkanlığına gönderileceği ifade edilmiştir. İlgili yasal düzenlemelerde, faaliyet raporlarının mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğunu sağlayacak şekilde hazırlanması gerektiği, faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Mali saydamlık ilkesi gereğince, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyunun zamanında bilgilendirilmesi ve raporların açık ve ulaşılabilir olması zorunludur. Bu amaçla Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından izleyen mali yılın Haziran ayının on beşine kadar kamuoyuna açıklanması ve Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünce 21.06.2021 tarihinde Sayıştay Başkanlığına gönderilmiş ve aynı tarihte resmi internet sitelerinde yayımlanmak suretiyle kamuoyuna açıklanmıştır. İlgili yasal düzenlemeler doğrultusunda, Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda aşağıda sıralanan bilgilerin yer alması gerekmektedir: a) Mahalli idare bütçeleri gelir ve gider hedefleri ile gerçekleşmelerine ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, b) Mahalli idareler, mahalli idarelere bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarının iç ve dış borçlarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, c) Mahalli idarelerin insan kaynakları ile fiziki kaynaklarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, ç) Mahalli idare bütçelerinden yapılan yardımlar ile sosyal hizmet harcamalarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 19

20 d) Mahalli idarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında genel değerlendirmeler, e) Mahalli idarelere ilişkin iç denetim sonuçları hakkında bilgi ve değerlendirmeler, f) Mahalli idarelere ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yürütülen denetim ve gözetim faaliyetleri hakkında özet bilgiler, g) Mahalli idarelerin yıl içinde yapmış olduğu yatırımlar ile gelecek yıllara yaygın yüklenmelerine ilişkin bilgiler, ğ) Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca gerekli görülen diğer bilgiler. 4.1. Sunulan Bilgilere İlişkin Değerlendirme Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun mahalli idarelerin faaliyet raporları esas alınarak hazırlanması gerekmektedir. Bununla amaçlanan, mahalli idarelerin mali durum ve performansı hakkında genel bir değerlendirme yaparak analize uygun bir zemin hazırlamaktır. Ancak Raporda, mahalli idarelerin faaliyet raporlarında yer alan mali bilgi, performans bilgisi ve diğer bilgilerin birleştirilerek değerlendirilmesini içeren herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu üzerinde yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: 4.1.1. Mahalli İdare Bütçeleri Gelir ve Gider Hedefleri ile Gerçekleşmelerine İlişkin Değerlendirmeler Raporda, bütçe gelir ve gider gerçekleşmelerine ilişkin detaylı bilgilere yer verilmiş, ancak, bu bilgilere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. 4.1.2. Mahalli İdareler, Mahalli İdarelere Bağlı Kuruluş ve İşletmeler ile Belediye Ortaklıklarının İç ve Dış Borçlarına İlişkin Değerlendirmeler Mahalli idarelerin borç dağılımlarını ve 2020 yılı itibarıyla toplam borç yükünü gösterir bilgilere Raporda yer verilmiş, ancak, bu bilgilere ilişkin değerlendirme yapılmamıştır. Ayrıca, Raporda mahalli idarelere bağlı kuruluşlar ve işletmeler ile belediye ortaklıklarının borçlarına ilişkin herhangi bir bilgi ve değerlendirmeye yer verilmemiştir. 21 4.1.3. Mahalli İdarelerin İnsan Kaynakları ile Fiziki Kaynaklarına İlişkin Değerlendirmeler Mahalli idarelerin insan kaynaklarına ilişkin ayrıntılı bilgilere Raporda yer verilmiş, ancak, bu bilgilere ilişkin değerlendirme yapılmamıştır. 4.1.4. Mahalli İdare Bütçelerinden Yapılan Yardımlar ile Sosyal Hizmet Harcamalarına İlişkin Değerlendirmeler Mahalli idarelerin yaptıkları yardım ve harcamalar; mahalli idarelere ve kar amacı gütmeyen kuruluşlara, hane halkına ve yurtdışına yapılan transferler ile sermaye transferleri şeklinde sınıflandırılmış ve bilgilerine yer verilmiştir. Ancak, söz konusu yardım ve harcamalara ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. 4.1.5. Mahalli İdarelerin Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme Uygulamaları Hakkında Değerlendirmeler Mahalli idare faaliyet raporları esas alınarak mahalli idarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında yapılması gereken genel bir değerlendirmeye Raporda yer verilmemiştir. 4.1.6. Mahalli İdarelere İlişkin İç Denetim Sonuçları Hakkında Değerlendirmeler Raporda, mahalli idarelere ilişkin iç denetim sonuçları hakkında bilgi ve değerlendirmelere yer verilmemiş olup sadece, türlerine göre mahalli idarelere tahsis edilen iç denetçi kadroları ile bunlara yapılan atamalara ilişkin sayısal bilgiye, denetim komisyonlarının oluşum sürecine ve türler itibarıyla düzenlenen rapor sayısına yer verilmiştir. 4.1.7. Mahalli İdarelere İlişkin Olarak İçişleri Bakanlığınca Yürütülen Denetim ve Gözetim Faaliyetleri Hakkında Değerlendirmeler Raporda, İçişleri Bakanlığınca yürütülen denetimin kapsamı ve ön inceleme işlemleri hakkında bilgiler ile Mülkiye Müfettişlerince ve Mahalli İdareler Kontrolörlerince gerçekleştirilen denetim hakkında genel verilere yer verilmiştir. Ancak ilgili yasal düzenlemelerde öngörüldüğü üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yürütülen denetim ve gözetim faaliyetlerine yer verilmemiştir. T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 21

22 4.1.8. Mahalli İdarelerin Yıl İçinde Yapmış Olduğu Yatırımlar ile Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmelerine İlişkin Değerlendirmeler Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yıl içinde yapılan yatırımlarla ilgili olarak yatırım harcamalarının tutarları ile toplam harcamalar içerisindeki yüzdesel oranlarına yer verilmiştir. Gelecek yıllara yaygın yüklenmelere ilişkin bilgilere ise yer verilmemiştir. 4.1.9. Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Gerekli Görülen Diğer Bilgiler Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile mahalli idarelerin birlikte yürüttüğü iş ve projelere detaylı bir şekilde yer verilmiştir. 23 EKLER EK 1: 2020 YILI MERKEZİ YÖNETİM BİLANÇOSU MERKEZİ YÖNETİM SEKTÖRÜ 2020 YILI KONSOLİDE BİLANÇOSU (Bin TL) AKTİF (VARLIKLAR) 2020 PASİF (KAYNAKLAR) 2020
1 DÖNEN VARLIKLAR 871.485.061,7 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 472.695.490,1 10 HAZIR DEĞERLER 193.490.423,9 30 KISA VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 296.689.602,3 100 KASA 16.564,9 304 CARİ YILDA ÖDENECEK TAHVİLLER HESABI 293.597.022,9 101 ALINAN ÇEKLER 247.979,2 305 BONOLAR 0,0 102 BANKA 106.819.078,8 307 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR HESABI 4.426.998,6 103 VERİLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMİRLERİ ( - ) -240.696,0 308 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ HESAB -2.025.087,1 104 PROJE ÖZEL HESABI 7.196.637,9 309 KISA VADELİ DİĞER İÇ MALİ BORÇLAR 690.667,8 105 DÖVİZ 66.003.933,7 31 KISA VADELİ DIŞ MALİ BORÇLAR 57.157.991,2 106 DÖVİZ GÖNDERME EMİRLERİ ( - ) -2.919,2 310 CARİ YILDA ÖDENECEK DIŞ MALİ BORÇLAR 57.157.991,2 107 ELÇİLİK VE KONSOLOSLUK NEZDİNDEKİ PARALAR 820.955,1 32 FAALİYET BORÇLARI 9.370.821,8 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 243.264,6 320 BÜTÇE EMANETLERİ 2.576.712,2 109 BANKA KREDİ KARTLARINDAN ALACAKLAR 12.385.625,0 322 BÜTÇELEŞTİRİLECEK BORÇLAR 0,7 11 MENKUL KIYMET VE VARLIKLAR 9.325,3 325 NAKİT TALEP VE TAHSİSLERİ 6.784.168,1 110 HİSSE SENETLERİ HESABI 8.111,7 326 ALINAN DEPOZİTO VE TAMİNATLAR 0,0 111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONOLARI HESABI 5,0 329 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR 9.940,8 117 MENKUL VARLIKLAR 1.208,5 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 31.874.690,3 12 FAALİYET ALACAKLARI 574.653.097,8 330 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 3.913.225,1 120 GELİRLERDEN ALACAKLAR 80.207.814,2 332 OKUL PANSİYONLARI 513.045,6 121 GELİRLERDEN TAKİPLİ ALACAKLAR 474.941.729,7 333 EMANETLER 13.303.170,7 122 GELİRLERDEN TECİLLİ VE TEHİRLİ ALACAKLAR 11.560.727,6 335 TEK HAZİNE KURUMLAR HESABINDAN BORÇLAR HESABI 10.531.860,7 126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 5.648.159,3 336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR 0,0 127 DİĞER FAALİYET ALACAKLARI 2.294.667,0 337 MUTEMETLİK CARİ HESABI 31.979,3 13 KURUM ALACAKLARI 60.014.668,5 339 RİSK HESABI 3.581.408,9 130 DIŞ BORCUN İKRAZINDAN DOĞAN ALACAKLAR 1.285.652,0 34 ALINAN AVANSLAR 268.209,4 132 KURUMCA VERİLEN BORÇLARDAN ALACAKLAR 3.032.631,6 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 261.178,0 137 TAKİPTEKİ KURUM ALACAKLARI 55.642.215,4 349 ALINAN DİĞER AVANSLAR 7.031,3 138 TAKİPTEKİ KURUM ALACAKLARI KARŞILIĞI (-) -7.739,8 36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 5.220.908,7 139 DİĞER KURUM ALACAKLARI 61.909,4 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ 699.117,8 14 DİĞER ALACAKLAR 2.326.233,5 362 FONLAR VEYA DİĞER KAMU İDARELERİ ADINA YAPILAN TAH. 1.253.195,3 140 KİŞİLERDEN ALACAKLAR 2.326.233,5 363 KAMU İDARELERİ PAYLARI 1.121.469,1 15 STOKLAR 12.418.509,2 368 VADESİ GEÇMİŞ ERT. VEYA TAK. VERGİ VE DİĞ. YÜKÜMLÜLÜKLER 2.147.126,4 150 İLK MADDE VE MALZEME 12.172.454,1 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 1.244.853,4 151 YARI MAMÜLLER - ÜRETİM 32.170,4 370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİGER YÜK.KAR.HES. 4.025,0 152 MAMULLER 42.344,6 371 DÖNEM KARI VE PEŞİN ÖD. VERGİLER VE DİGER YÜK KAR.HES. (-) -2.874,9 153 TİCARİ MALLAR 161.240,5 372 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI 1.078.244,4 157 DİĞER STOKLAR 10.299,6 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 165.459,0 16 ÖN ÖDEMELER 22.798.523,1 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 70.851.286,0 160 İŞ AVANS VE KREDİLERİ 606.779,2 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER 7.342.980,1 162 BÜTÇE DIŞI AVANS VE KREDİLER 19.246.614,4 381 GİDER TAHAKKUKLARI 63.508.305,9 164 AKREDİTİFLER 2.782.999,7 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 17.127,0 166 PROJE ÖZEL HESABINDAN VERİLEN AVANS VE AKREDİTİFLER 115.094,0 397 SAYIM FAZLALARI 17.127,0 167 DOĞRUDAN DIŞ PROJE KREDİ KULLANIMLARI AVANS VE AKREDİFLE 47.035,8 4 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1.666.967.466,3 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 4.795.918,0 40 UZUN VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 777.012.576,5 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 1.999.425,1 404 TAHVİLLER HESABI 755.644.891,6 181 GELİR TAHAKKUKLARI 2.796.492,9 407 FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDEN BORÇLAR HESABI 51.350.490,0 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 978.362,4 408 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ HESAB -33.724.471,7 190 DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ 309.234,1 409 UZUN VADELİ DİĞER İÇ MALİ BORÇLAR 3.741.666,5 196 PERSONEL AVANSLARI 0,0 41 UZUN VADELİ DIŞ MALİ BORÇLAR 695.357.994,6 197 SAYIM NOKSANLARI 1.657,4 410 DIŞ MALİ BORÇLAR 695.357.994,6 198 DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR 667.470,9 43 DİĞER BORÇLAR 1.049.689,5 T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 23

24 AKTİF (VARLIKLAR) 2020 PASİF (KAYNAKLAR) 2020 2 DURAN VARLIKLAR 4.476.398.724,9 430 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 1.045.065,3 21 MENKUL KIYMET VE VARLIKLAR 312.101,6 438 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE HESABI 4.618,1 217 MENKUL VARLIKLAR 312.101,6 439 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR 6,1 22 FAALİYET ALACAKLARI 34.088.025,6 44 ALINAN AVANSLAR 4.214,9 220 GELİRLERDEN ALACAKLAR 31.851.703,4 440 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 4.214,9 222 GELİRLERDEN TECİLLİ VE TEHİRLİ ALACAKLAR 301.126,1 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 11.440.548,8 226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 337.631,4 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI 11.368.342,4 227 DİĞER FAALİYET ALACAKLARI 1.597.564,7 479 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 72.206,4 23 KURUM ALACAKLARI 115.177.631,6 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 182.102.442,0 230 DIŞ BORCUN İKRAZINDAN DOĞAN ALACAKLAR 9.904.521,1 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER 49.076.270,2 232 KURUMCA VERİLEN BORÇLARDAN ALACAKLAR 101.034.991,5 481 GİDER TAHAKKUKLARI 133.026.171,8 239 DİĞER KURUM ALACAKLARI 4.238.119,0 5 ÖZ KAYNAKLAR 3.208.220.830,2 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 207.084.990,8 50 NET DEĞER 1.450.608.233,1 240 MALİ KURULUŞLARA YATIRILAN SERMAYELER 93.551.694,1 500 NET DEĞER 1.450.608.233,1 241 MAL VE HİZMET ÜRETEN KURULUŞLARA YATIRILAN SERMAYELER 196.258.082,4 51 DEĞER HAREKETLERİ 62.484.416,8 242 DÖNER SERMAYELİ KURULUŞLARA YATIRILAN SERMAYELER 11.322.193,9 519 DEĞER HAREKETLERİ SONUÇLARI 62.484.416,8 247 SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) -94.047.480,3 57 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU FAALİYET SONUÇLARI 5.844.463.770,6 248 DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR 500,7 570 GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU FAALİYET SONUÇLARI 5.844.463.770,6 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 4.111.842.088,9 58 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ FAALİYET SONUÇLARI -3.872.586.193,0 250 ARAZİ VE ARSALAR 3.308.741.512,4 580 GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ FAALİYET SONUÇLARI -3.872.586.193,0 251 YER ALTI VE YER ÜSTÜ DÜZENLERİ 254.558.509,8 59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI -276.749.397,4 252 BİNALAR 640.353.021,5 591 DÖNEM OLUMSUZ FAALİYET SONUCU ( - ) -276.749.397,4 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR 26.428.045,8
254 TAŞITLAR 7.094.359,0
255 DEMİRBAŞLAR 51.557.193,2
256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR 43.584.137,8
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR ( - ) -478.954.682,6
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR 255.350.783,2
259 YATIRIM AVANSLARI 3.129.208,8
26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 0,0
260 HAKLAR 5.342.573,0
264 ÖZEL MALİYETLER 245.751,9
267 DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 14.347,8
268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR ( - ) -5.602.672,7
28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 7.901.647,8
280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 5.501.935,4
281 GELİR TAHAKKUKLARI 2.399.712,3
29 DİĞER DURAN VARLIKLAR -7.761,5
294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDİ DURAN VARLIKLAR 3.546.854,5
297 DİĞER ÇEŞİTLİ DURAN VARLIKLAR 15.906,0
299 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR ( - ) -3.570.522,0
AKTİF TOPLAMI 5.347.883.786,6 PASİF TOPLAMI 5.347.883.786,6 25 AKTİF (VARLIKLAR) 2020 PASİF (KAYNAKLAR) 2020 9- BORÇLU NAZIM HESAPLAR 9- ALACAKLI NAZIM HESAPLAR 91 NAKİT DIŞI TEMİNAT VE KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMETLER 108.039.214,3 91 NAKİT DIŞI TEMİNAT VE KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMETLER 108.039.232,3 910 TEMİNAT MEKTUPLARI 107.364.480,3 911 TEMİNAT MEKTUPLARI EMANETLERİ 107.364.498,4 912 KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMETLER 65.408,9 913 KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMET EMANETLERİ 65.408,9 914 VERİLEN TEMİNAT MEKTUPLARI HESABI 609.325,0 915 VERİLEN TEMİNAT MEKTUPLARI KARŞILIĞI HESABI 609.325,0 92 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 192.677.536,6 92 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 192.677.536,6 920 GİDER TAAHHÜTLERİ 184.218.727,2 921 GİDER TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI 184.218.727,2 922 KAMU-ÖZEL İŞBİRLİĞİ MODELİ TAAHHÜTLERİ HESABI 8.458.809,4 923 KAMU-ÖZEL İŞBİRLİĞİ MODELİ TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI HESABI 8.458.809,4 93 VERİLEN GARANTİLER 441.667.450,8 93 VERİLEN GARANTİLER 441.667.450,8 930 VERİLEN GARANTİLER 233.794.912,5 931 VERİLEN GARANTİLER KARŞILIĞI 233.794.912,5 932 VERİLEN TAAHHÜT BELGELERİ 87.312.590,6 933 VERİLEN TAAHHÜT BELGELERİ KARŞILIĞI 87.312.590,6 934 BORÇ ÜSTLENİM TAAHHÜTLERİ HESABI 120.559.947,7 935 BORÇ ÜSTLENİM TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI HESABI 120.559.947,7 94 DEĞERLİ KAĞIT VE ÖZEL TAHKKUK 86.860.937,7 94 DEĞERLİ KAĞIT VE ÖZEL TAHKKUK 86.860.937,7 940 DEĞERLİ KAĞIT AMBARLARI 1.426.222,2 945 DEĞERLİ KAĞIT İŞLENMLERİ 1.922.193,9 942 ZİMMETLE VERİLEN DEĞERLİ KAĞITLAR 495.682,5 947 ÖZEL TAHAKKUKLAR 20.816.710,9 944 YOLDAKİ DEĞERLİ KAĞITLAR 289,2 949 BAŞKA BİRİMLER ADINA İZLENEN ALACAK EMANETLERİ 64.122.032,9 946 ÖZEL TAHAKKUKLARDAN ALACAKLAR 20.816.710,9
948 BAŞKA BİRİMLER ADINA İZLENEN ALACAKLAR 64.122.032,9
95 DIŞ BORÇLANMA İLE İLGİLİ HESAPLAR 36.889.451,4 95 DIŞ BORÇLANMA İLE İLGİLİ HESAPLAR 36.889.451,4 950 KULLANILACAK DIŞ KREDİLER 32.378.045,6 951 KREDİ ANLAŞMALARI 32.378.045,6 954 RİSK HESABI ALACAKLARI 4.498.094,7 955 RİSK HESABI ALACAKLARI KARŞILIĞI 4.498.094,7 956 GENEL BÜTÇE DIŞI İDARELER TEYİTSİZ DOĞRUDAN DIŞ PROJE KRED 12.824,6 957 GENEL BÜTÇE DIŞI İDARELER DOĞRUDAN DIŞ PROJE KREDİ KULLAN 12.824,6 958 DOĞRUDAN DIŞ PROJE KREDİLERİNDEN AÇILAN AKREDİTİFLER 486,5 959 DOĞRUDAN DIŞ PROJE KREDİLERİNDEN AÇILAN AKREDİTİFLER KAR 486,5 96 KURUMCA VERİLEN EMANETLER 4.823.124,5 96 KURUMCA VERİLEN EMANETLER 4.823.124,5 960 BAĞIŞ VE HİBELER HESABI 897,1 961 BAĞIŞ VE HİBELER KARŞILIĞI HESABI 68,7 962 BİLİMSEL PROJELER HESABI 1.881.370,9 963 BİLİMSEL PROJELER KARŞILIĞI HESABI 1.881.370,9 964 KAMU İDARELERİNE TAHSİSLİ BİNALAR VE ARAZİLER HESABI 2.940.856,6 965 KAMU İDARELERİNE TAHSİSLİ BİNALAR VE ARAZİLER KARŞILIĞI HES 2.941.685,0 97 DİĞER NAZIM HESAPLAR 181.364.031,0 97 DİĞER NAZIM HESAPLAR 181.364.031,0 970 TÜREV PİYASASI BORÇLARI HESABI 94.958.056,0 971 TÜREV PİYASASI BORÇLARI KARŞILIĞI HESABI 94.958.056,0 972 TÜREV PİYASASI ALACAKLARI HESABI 86.405.975,0 973 TÜREV PİYASASI ALACAKLARI KARŞILIĞI HESABI 86.405.975,0 99 DİĞER NAZIM HESAPLAR 117.918.686,6 99 DİĞER NAZIM HESAPLAR 117.918.668,5 990 KİRAYA VERİLEN DURAN VARLIKLAR 2.913.387,8
991 MAZBUT VAKIFLAR TAŞINMAZ SATIŞLARI VE TAVİZ BEDELLERİ 1.198.355,2 992 MAZBUT VAKIFLAR İÇİN YAPILAN GİDERLER HESABI 1.198.355,2 993 MADDİ DURAN VARLIKLARIN KİRA VE İRTİFAK HAKKI GELİRLERİ 1.514.396,8 999 DİĞER NAZIM HESAPLAR KARŞILIĞI HESABI 116.720.313,4 998 DİĞER NAZIM HESAPLAR 112.292.546,8
GENEL TOPLAM 6.518.124.219,5 GENEL TOPLAM 6.518.124.219,5

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan Merkezi Yönetim alt sektörüne dahil idarelerin verilerini içermektedir.
Borçlanma senetleri muhasebe kayıtlarındaki değerler üzerinden raporlanmıştır.
Konsolide bilanço tek bir raporlama birimine aitmiş gibi kabul edildiğinden 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı netleştirilerek raporlanmıştır.
Mali raporlama tabloları dış denetimden geçmemiş mali veriler kullanılarak hazırlanmaktadır.
Merkezi yönetim kapsamındaki idarelerce tahsisli olarak kullanılan taşınmazın değeri 1 trilyon 794 milyar 105 milyon TL'dir. Merkezi yönetim kapsamındaki idarelerin kendi aralarında yaptıkları işlemlere uygulanan konsolidasyon işleminin detayları Bilançonun Eki olan "Konsolide Edilen / Edilemeyen Tutarlar" tablosunda yer almaktadır. T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 25

26 EK 2: 2020 YILI MERKEZİ YÖNETİM FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU MERKEZİ YÖNETİM SEKTÖRÜ 2020 YILI KONSOLİDE FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU (Bin TL) 2020 % Dağılım FAALİYET GELİRLERİ TOPLAMI (Tahakkuk Esaslı) 1.474.494.513,8 100,0 Vergi Gelirleri 937.020.026,4 63,5 Gelir ve Kazanç Üzerinden Alınan Vergiler 296.860.315,3 20,1 Mülkiyet Üzerinden Alınan Vergiler 20.865.466,1 1,4 Dahilde Alınan Mal ve Hizmet Vergileri 363.401.472,7 24,6 Uluslararası Ticaret ve Muamelelerden Alınan Vergiler 187.256.394,3 12,7 Damga Vergisi 27.335.812,0 1,9 Harçlar 41.299.723,1 2,8 Başka Yerde Sınıflandırılmayan Vergiler 843,0 0,0 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 97.016.264,8 6,6 Mal ve Hizmet Satış Gelirleri 19.551.310,5 1,3 Malların Kullanma veya Faaliyette Bulunma İzni Gelirleri 6.581.087,5 0,4 KİT ve Kamu Bankaları Gelirleri 51.273.378,3 3,5 Kurumlar Hasılatı 51.401,4 0,0 Kurumlar Karları 3.439.430,7 0,2 Kira Gelirleri 14.859.453,7 1,0 Diğer Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.260.202,8 0,1 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 20.960.902,0 1,4 Yurt Dışından Alınan Bağış ve Yardımlar 6.256.411,9 0,4 Merkezi Yönetim Bütçesine Dahil İdarelerden Alınan Bağış ve Yardımlar 529.627,1 0,0 Diğer İdarelerden Alınan Bağış ve Yardımlar 683.423,0 0,0 Kurumlardan ve Kişilerden Alınan Yardım ve Bağışlar 6.306.983,4 0,4 Proje Yardımları 1.261.337,9 0,1 Özel Gelirler 5.923.118,7 0,4 Diğer Gelirler 167.525.404,6 11,4 Faiz Gelirleri 31.727.183,0 2,2 Kişi ve Kurumlardan Alınan Paylar 28.900.971,2 2,0 Para Cezaları 72.198.447,2 4,9 Diğer Çeşitli Gelirler 34.698.803,1 2,4 Menkul Kıymet Ve Varlık Satış Gelirleri 537.563,8 0,0 Taşınmaz Satış Gelirleri 459.355,3 0,0 Taşınır Satış Gelirleri 16.000,9 0,0 Menkul Kıymet Ve Varlık Satış Gelirleri 62.207,6 0,0 Değer ve Miktar Değişimleri Gelirleri 250.742.808,7 17,0 Döviz Mevcudunun Değerlenmesinde Oluşan Olumlu Kur Farkları 64.949.103,5 4,4 Menkul Kıymet ve Varlıkların Değerlemesinden Oluşan Olumlu Farklar 336.645,0 0,0 Stokların Değerlemesinden Oluşan Olumlu Farklar 1.682,4 0,0 Maddi Duran Varlıkların Değerlemesinden Oluşan Olumlu Farklar 478.007,2 0,0 Kur Değişikliği Nedeniyle Döviz Cinsi Borç Stokundaki Azalışlar 110.492.806,5 7,5 Kur Değişikliği Nedeniyle Döviz Cinsinden Alacaklardaki Artışlar 29.583.562,8 2,0 Kur Değişikliği Dışındaki Değer ve Miktar Değişimlerinden Kaynaklanan Gelirler 868.879,4 0,1 Diğer Değer ve Miktar Değişimleri Gelirleri 44.032.121,9 3,0 Karşılık Gelirleri 39.659,4 0,0 Takipteki Kurum Alacakları Karşılıklarından Kaynaklananlar 1.295,3 0,0 Kıdem Tazminatı Karşılıkları 38.236,3 0,0 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 127,9 0,0 Kamu İdarelerinden Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklar 651.884,1 0,0 Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinden Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan E.E.G 235.146,1 0,0 Özel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinden Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan E.E.G. 305.776,7 0,0 Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlardan Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan E.E.G. 7.843,4 0,0 Sosyal Güvenlik Kurumlarından Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan E.E.G 1.414,6 0,0 Mahalli İdarelerden Bedelsiz Olarak Alınan Mali Olmayan Varlıklardan E.E.G 101.703,2 0,0
FAALİYET GİDERLERİ TOPLAMI (Tahakkuk Esaslı) 1.751.243.911,2 100,0 Personel Giderleri 289.624.810,4 16,5 Memurlar 230.991.399,5 13,2 Sözleşmeli Personel 27.640.102,6 1,6 İşçiler 21.494.153,2 1,2 Geçici Personel 3.048.339,7 0,2 Diğer Personel 4.925.177,7 0,3 Milletvekilleri 204.881,4 0,0 Cumhurbaşkanı Ödeneği 975,0 0,0 İstihbarat Personeli 1.319.781,4 0,1
27 2020 % Dağılım Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 48.396.982,2 2,8 Memurlar 37.075.165,1 2,1 Sözleşmeli Personel 4.332.059,9 0,2 İşçiler 4.306.145,7 0,2 Geçici Personel 621.597,7 0,0 Diğer Personel 1.908.700,1 0,1 Milletvekilleri 8.041,8 0,0 İstihbarat Personeli 136.786,6 0,0 Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri Gecikme Cezası ve Zamları 8.485,2 0,0 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 87.813.368,9 5,0 Üretime Yönelik Mal Ve Malzeme Alımları 853.946,5 0,0 Tüketime Yönelik Mal Ve Malzeme Alımları 38.313.752,3 2,2 Yolluklar 2.492.290,6 0,1 Görev Giderleri 7.353.888,2 0,4 Hizmet Alımları 36.349.879,2 2,1 Temsil Ve Tanıtma Giderleri 114.296,9 0,0 Menkul Mal,Gayrimaddi Hak Alım, Bakım Ve Onarım Giderleri 1.169.196,4 0,1 Gayrimenkul Mal Bakım Ve Onarım Giderleri 639.847,3 0,0 Tedavi Ve Cenaze Giderleri 526.271,6 0,0 Faiz Giderleri 175.186.994,0 10,0 Kamu Kurumlarına Ödenen İç Borç Faiz Giderleri 5.027.180,2 0,3 Diğer İç Borç Faiz Giderleri 133.438.920,0 7,6 Dış Borç Faiz Giderleri 33.757.610,2 1,9 Iskonto Giderleri 1.764.953,5 0,1 Türev Ürün Giderleri 55.005,3 0,0 Kira Sertifikası Giderleri 624.447,6 0,0 Finansal Kiralama Borçlanma Maliyeti Giderleri 518.877,3 0,0 Cari Transferler 503.396.853,3 28,7 Görev Zararları 107.487.974,5 6,1 Hazine Yardımları (Mahalli İdare Yardımları) 184.106.472,6 10,5 Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yapılan Transferler 3.999.607,8 0,2 Hane Halkına Yapılan Transferler 78.635.016,1 4,5 Yurtdışına Yapılan Transferler 4.939.497,5 0,3 Gelirlerden Ayrılan Paylar 124.228.284,8 7,1 Sermaye Transferleri 21.751.090,3 1,2 Yurtiçi Sermaye Transferleri 20.742.372,9 1,2 Yurtdışı Sermaye Transferleri 1.008.717,4 0,1 Değer Ve Miktar Değişimleri Giderleri 419.154.168,0 23,9 Döviz Mevcudunun Değerlenmesinde Oluşan Olumsuz Kur Farkları 51.444.724,3 2,9 Menkul Kıymet ve Varlıkların Değerlemesinden Oluşan Olumsuz Farklar 44.320,7 0,0 Stokların Değerlemesinden Oluşan Olumsuz Farklar 225,7 0,0 Maddi Duran Varlıkların Değerlemesinden Oluşan Olumsuz Farklar 64.261,7 0,0 Kur Değişikliği Nedeniyle Döviz Cinsi Borç Stokundaki Artışlar 294.299.859,1 16,8 Kur Değişikliği Nedeniyle Döviz Cinsinden Alacaklardaki Azalışlar 10.964.683,1 0,6 Kur Değ. Dışındaki Değer ve Miktar Değişimlerinden Kaynaklanan Giderler 16.062,8 0,0 Diğer Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri 62.320.030,5 3,6 Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 8.420,2 0,0 Vergi Gelirerinin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 8.117,2 0,0 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 39,9 0,0 Diğer Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 263,1 0,0 Amortisman Giderleri 93.474.750,5 5,3 Maddi Duran Varlıkların Amortisman Giderleri 92.515.326,1 5,3 Maddi Olmayan Duran Varlıkların Amortisman Giderleri 918.344,0 0,1 Diğer Duran Varlıkların Amortisman Giderleri 41.080,4 0,0 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 14.454.069,8 0,8 Kırtasiye Malzemeleri 1.061.145,8 0,1 Beslenme, Gıda amaçlı ve Mutfakta Kullanılan Tüketim Malzemeleri 63.435,2 0,0 Tıbbi ve Laboratuvar Sarf Malzemeleri 3.673.463,7 0,2 Yakıtlar, Yakıt Katkıları ve Katkı Yağlar 1.109.850,0 0,1 Temizleme Ekipmanları 2.261.605,2 0,1 Giyecek, Mefruşat ve Tuhafiye Malzemeleri 345.061,9 0,0 Yiyecek 1.497.622,0 0,1 İçecek 73.341,4 0,0 Canlı Hayvanlar 7.605,0 0,0 Zirai Maddeler 94.711,2 0,0 Yem 14.580,1 0,0 Bakım, Onarım ve Üretim Malzemeleri 2.042.903,5 0,1 Yedek Parçalar 592.303,8 0,0 Nakil Vasıtaları Lastikleri 28.906,1 0,0 Değişim, Bağış ve Satış Amaçlı Giderler 746.447,2 0,0 Spor Malzemeleri Grubu 26.873,4 0,0
T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 27

28 2020 % Dağılım Basınçlı Ekipmanlar 7.144,5 0,0 Diğer Tüketim Amaçlı Ekipmanlar 807.069,7 0,0 Karşılık Giderleri 1.327.071,2 0,1 Takipteki Kurum Alacakları Karşılığı 1.311,3 0,0 Kıdem Tazminatı Karşılıkları 1.312.835,5 0,1 Kurumlar Vergisi Karşılıkları 4.025,0 0,0 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 8.899,4 0,0 Satışların Maliyeti 2.107.131,0 0,1 Satılan Mamuller Maliyeti 616.080,0 0,0 Satılan Ticari Mallar Maliyeti 1.404.919,4 0,1 Satılan Hizmet Maliyeti 84.957,8 0,0 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 605,7 0,0 Genel Yönetim Giderleri 97,0 0,0 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararlar 470,9 0,0 Finansman Giderleri 0,2 0,0 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 74.253.340,4 4,2 Gelirlerden Alacaklardan Silinenler 73.628.322,0 4,2 Kişilerden Alacaklardan Silinenler 265.324,9 0,0 Kurum Alacaklarından Silinenler 359.693,5 0,0 Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Devredilen Mali Olmayan Varlıklardan Kaynaklanan Gid 666.364,7 0,0 Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Devredilen Varlıklar 540.756,8 0,0 Özel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Devredilen Varlıklard 103.851,6 0,0 Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlara Bedelsiz Olarak Devredilen Varlıklardan K 4.245,4 0,0 Sos Güv. Kurumlarına Bedelsiz Olarak Devredilen Varlıklardan Kaynaklanan Gid 3.637,0 0,0 Mahalli İdarelere Bedelsiz Olarak Devredilen Varlıklardan Kaynaklanan Giderler 13.873,9 0,0 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 13.241.019,7 0,8 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 13.241.019,7 0,8 Diğer Giderler 6.387.476,5 0,4 Hazine Taşınmazlarının Satışından Mahalli İdarelere Paylar 20.602,6 0,0 Tarımsal Alan Satış İndirimi 49,1 0,0 2/B Satış İndirimi 694,4 0,0 Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Giderler 6.366.130,4 0,4 NET FAALİYET SONUCU -276.749.397,4

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan Merkezi Yönetim alt sektörüne dahil idarelerin verilerini
Faaliyet gelirleri ve giderleri, muhasebe ilke ve kurallarına uygun olarak mali yıl içerisinde tahakkuk eden ve tahsilat veya ödeme şartına bağlı
Nakit esasına göre k ayıt ve tak ip edilen bütç e giderleri ve bütçe gelirleri; yasama organı tarafından analitik bütçe sınıflamasına uygun olarak
Kamu İhale Kurumu tarafından kullanılan 642 Faiz Gelirleri ve 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesap kodları bu tabloda ilgili detay koda
Mali raporlama tabloları dış denetimden geçmemiş mali veriler üzerinden derlenmektedir.
Merkezi yönetim kapsamındaki idarelerin kendi aralarında yaptıkları işlemlere uygulanan konsolidasyon işleminin detayları Bilançonun Eki olan "Konsolide Edilen / Edilemeyen Tutarlar" tablosunda yer almaktadır. T.C. Sayıştay Başkanlığı 2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu28

Kamu idareleri tarafından Sayıştaya gönderilen idare faaliyet raporları, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Sayıştaya gönderilen Genel Faaliyet Raporu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Sayıştaya gönderilen Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yer alan bilgilerin dış denetim sonuçları dikkate alınarak doğruluk ve güvenirliğinin değerlendirilmesi suretiyle hazırlanan rapordur.

2020 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu.pdf

Bu sayfada