2016 - KIRŞEHİR İL ÖZEL İDARESİ.pdf

KIRŞEHİR İL ÖZEL İDARESİ 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2017

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 17

7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER .......................... 18
   

8. EKLER ......................................................................................................................................................... 22 
   

KISALTMALAR İdare : Kırşehir İl Özel İdaresi Kamu İdaresi : Kırşehir İl Özel İdaresi

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2016 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu 1 Tablo 2: 2016 Yılı Ödenekler Tablosu 1 Tablo 3: 2016 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu 2 Tablo 4: 2016 Yılı Sokak Aydınlatma Giderleri Tablosu 16

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı: Kırşehir İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2016 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir.
   Bu kapsamda 2016 yılı bütçesiyle 32.000.000,00 TL gelir ve gider öngörülmüş olup, geçen yıldan devreden 54.766.408,56 TL ödenek ve Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 77.028.919,26 TL kaynak ile birlikte yılı ödenekleri 174.630.065,46 TL’ye ulaşmıştır. Kırşehir İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolara göre 2016 yılı bütçe gelir ve gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2016 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Gelir Türü Tahmini Gerçekleşen Vergi Gelirleri 200.000,00 55.347,91 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 810.000,00 1.138.608,80 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 0,00 76.954.971,58 Diğer Gelirler 30.990.000,00 37.340.995,48 Sermaye Gelirleri 0,00 TOPLAM Öz Gelir 32.000.000,00 38.534.952,19 TOPLAM Genel Gelir 32.000.000,00 115.489.923,77 Tablo 2: 2016 Yılı Ödenekler Tablosu Önceki Yıldan Devreden Bütçe ile Verilen Ek Ödenek Merkezi İdareden Aktarılan Toplam Bütçe Ödeneği Ödeneğin Harcanan Kısmı İptal Edilen Ödenek Sonraki Yıla Devreden 54.766.408,56 32.000.000,00 10.834.737,64 77.028.919,26 174.630.065,46 104.869.411,75 798.486,50 68.962.167,21

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ıncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit, gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır. Tablo 3: 2016 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Gider Türü Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gider Personel Giderleri 6.545.972,00 23.692.571,29 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 852.497,00 3.308.309,49 Mal ve Hizmet Alım Gideri 11.482.120,00 16.802.833,65 Faiz Giderleri 38.521,76 Cari Transferler 915.300,00 5.557.910,86 Sermaye Giderleri 9.431.000,00 54.998.971,32 Sermaye Transferi 500.000,00 470.293,38 Yedek Ödenekler 2.273.111,00 TOPLAM 32.000.000.00 104.869.411,75 Kurumun 2016 yılı Faaliyet Gideri 99.631.781,32 TL, Faaliyet Geliri 115.489.124,60 TL olup, Gelir Fazlası 15.857.343,28 TL olarak gerçekleşmiştir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kırşehir İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49 uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Kırşehir İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2016 yılı denetimi kapsamında Kırşehir İl Özel İdaresi tarafından “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Taşınır Kesin Hesap Cetveli ile Taşınır Hesabı İcmal Cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kırşehir İl Özel İdaresinin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik Hükümlerine Göre Yapılması Gereken Envanter ve Değerleme İşlemlerinin Tamamlanmaması ve İlgili Hesaplara Kaydının Yapılmaması Nedeniyle Mali Tablolarda Taşınmazlarla İlgili Hesapların Doğru Bilgi Sunamaması Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslarla ilgili olarak 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olan bu yönetmelik 02.10.2006 tarih ve 26307 nolu Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ancak 2006 yılından 2014 yılına kadar geçen sürede yönetmelikte öngörülen kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların miktar ve cins olarak kayıt altına alınması ile ilgili işlemler tamamlanamamıştır. Ayrıca kayıt altına alınan taşınmazların sadece bir kısmı ilgili varlık hesaplarında kayıt altına alındığından kamu idareleri mali tablolarının taşınmazlar hakkında tam ve doğru bilgi sunması da sağlanamamıştır. Bu durum nedeniyle Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin bazı maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayılı BKK ile değiştirilmiştir. Buna göre Yönetmeliğin değişik 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü getirilmiştir. Yine söz konusu 5’inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada da kayıt işlemlerinde esas alınacak değerleme kriterleri belirlenmiştir. Buna göre tapuda kayıtlı taşınmazlardan maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.
Taşınmaz kayıtları bu şekilde yapıldıktan sonra bu kayıtlar muhasebe birimlerine

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 gönderilerek ilgili varlık hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Nitekim Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187 nci maddesinde maddi duran varlıkların hesaba alınması ile ilgili işlemler ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Kamu idarelerince taşınmazların envanterinin yapılmasına tüm taşınmazların tespiti ile başlanması gerekmektedir. Ancak taşınmazın tapudaki kayıtları ile mevcut kullanım şeklinde farklılıklar olabilmektedir. Örneğin tapuda arsa olarak kayıtlı bir taşınmazın üzerine okul inşa edildiği halde kayıtlara bu durum yansımamış olabilmektedir. Tapu kayıtları ile mevcut kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi işlemi cins tashihi olarak nitelendirilmekte olup, bu işlem kamu idarelerinin başvurusu üzerine tapu idarelerince gerçekleştirilmektedir. Ancak burada imar ve iskân izni ile ilgili sorunların yanı sıra ciddi bir harç bedeli ödenmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Harç bedeli ödenmesi konusunda kamuya bu kapsamda bir muafiyet sağlanmadığı için de bu zorunluluklar yerine getirilememektedir. Bu konudaki sorunun çözülebilmesi için yönetmeliğin “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı 10. maddesinin 1’inci fıkrasında aynen “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” hükmü getirilmiştir. Bu hükümle cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiş ve taşınmazların kamu idarelerince mevcut kullanım şekliyle kaydının yapılarak mali tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiştir. Böylece kamu idarelerinin tapu kayıtları bakımından cins tashihi ile ilgili işlemleri daha sonra yapmalarına olanak sağlanmıştır. Kamu taşınmazlarının kayda alınmasıyla ilgili kriterler bu şekilde olmakla birlikte yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği 19.06.2014 ile tüm işlemlerin yerine getirilmesi için tanınan süre olan 31.12.2016 tarihine kadar olan geçiş sürecinde de idarelere yapılması gereken bazı görevler verilmiştir. Buna göre söz konusu Yönetmeliğin “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesi ile mevcut taşınmazların kaydında esas alınacak değerlerle ilgili geçici düzenlemeler yapılmıştır. Yapılan düzenlemede;
“(1) Yönetmeliğin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/09/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 01/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. (2)Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2016 tarihine kadar tamamlanır.” denilmektedir. Düzenleme ile ilgili ayrıntılı açıklamaya Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014 ve 16.09.2014 tarihinde yayınlanan Taşınmaz Envanteri konulu genel yazılarında yer verilse de birçok kamu idaresi tarafından 01.10.2014 tarihi itibariyle yapılması gereken işlemler yapılamamıştır. Sonuçta kamu idarelerince 31.12.2016 tarihine kadar tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin tespiti ile muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına kayıt ve güncelleme işlemlerinin tamamlanması gerekmekte iken 17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 06.02.2017 tarih ve 2017/9854 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile mezkûr yönetmeliğin geçici 1’inci maddesinin 2’inci fıkrasında yer alan 31.12.2016 ibaresi 31.12.2017 şeklinde değiştirilmiş ve 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Söz konusu madde metni “(2) Yönetmeliğin 5nci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanır.” şeklinde olup, ek süre yönetmeliğin sadece 5’inci maddesinde yer alan taşınmazların değer tespiti ile ilgili işlemler için verildiğinden taşınmazların mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve varlık hesaplarına kaydedilmesinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümleri uyarınca Kırşehir İl Özel idaresinde şu hususular tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9

1. Taşınmazların yukarıdaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak mevcut kullanım şekline göre, miktar ve değer olarak envanter kayıtları çıkarılmamıştır
2. Yönetmelik eki taşınmaz formları düzenlenmemiştir.
3. Taşınmaz icmal cetvelleri düzenlenmemiştir
4. Muhasebe kayıtları yapılmamıştır Bu tespitler ışığında Kırşehir İl Özel İdaresine ait taşınmazların envanterinin tamamlanmadığı, mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kaydının ve ilgili varlık hesaplarında gösterilmesinin sağlanmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda kamu idaresinin 2016 yılı kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabında kayıtlı tutarların gerçek durumu yansıtmadığı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca yürütülmekte olan taşınmaz mal modülünde 2016 yılı içerisinde yapılan değişikliklerden kaynaklanan sorunlar nedeniyle daha önceden girilen verilerin yeni yapılan düzenlemeye uymadığı için sistemden silindiği; 2016 yılı sonu itibariyle taşınmaz modülüne eklenen (Takbis Sistemi) nedeniyle verilerin girilemediği belirtilerek Kuruma ait taşınmaz envanter kayıtları çalışmalarına başlandığı, tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç veya iz bedelleri tespit edilerek ilgili yönetmelik gereğince 31.12.2017 tarihine kadar muhasebe kayıtlarına alınacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kuruma ait taşınmaz envanteri çalışmalarına başlandığı, tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç veya iz bedelleri tespit edilerek ilgili yönetmelik gereğince 31.12.2017 tarihine kadar muhasebe kayıtlarına alınacağı bildirildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak, 2016 yılı mali tablolarında 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 BULGU 2: Kırşehir İl Özel İdaresince Diğer Kamu İdarelerine Tahsis Edilen veya Diğer Kamu İdarelerince Tahsisli Kullandırılan Taşınmazlarla İlgili Tahsis İşlemlerinin Yönetmelikte Belirtilen İşleyişe Uygun Muhasebeleştirilmemesi İl Özel İdaresinin mülkiyetinde olmakla birlikte diğer kamu kurumlarına veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun yapılmadığı ve mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64/d maddesi uyarınca İl Özel İdareleri kendilerine ait taşınmaz malları asli görev ve hizmetlerinde kullanmak ve süresi 25 yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Diğer taraftan kamu kurum ve kuruluşları tarafından görev alanına giren işlerde kullanılmak üzere İl Özel İdarelerine de taşınmaz tahsisi yapılabilir. Bu meyanda tahsis edilen veya tahsisli kullanılan taşınmazların ayrı ayrı muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Nitekim, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 130, 131 ve 132 nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 188, 190 ve 192 nci maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabında izleneceği belirtilmiş; Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 189, 191 ve 193’üncü maddelerinde ise hesapların işleyişi ( muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı) tek tek açıklanmıştır. Bu amaçla Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar belirlenmiş; kamu idaresinin tahsis ettiği taşınmazların, “02- Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar” yardımcı hesabında, kamu idaresinin tahsisli kullandığı taşınmazların ise “03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” yardımcı hesabında takip edileceği hükmüne yer verilmiştir. Kırşehir İl Özel İdaresinin muhasebe kayıtlarında ise 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabında 02 ve 03 kodlu söz konusu yardımcı hesaplar yönetmelikte belirtilen işleyişe uygun tutulmadığından, Tahsisli Taşınmazlar hakkında 2016 yılı mali tablolarından doğru ve güvenilir bilgi alınamamaktadır. Kamu idaresi cevabında özetle; Kuruma ait taşınmazların envanter kayıtlarının tamamlanması ile birlikte kurumca diğer kamu idarelerine tahsis edilen veya diğer kamu idarelerince tahsisli kullandırılan taşınmazlara ait işlemlerin Yönetmelikteki işleyişe uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 Sonuç olarak Kuruma ait taşınmazların envanter kayıtlarının tamamlanması ile birlikte kurumca diğer kamu idarelerine tahsis edilen veya diğer kamu idarelerince tahsisli kullandırılan taşınmazlara ait işlemlerin Yönetmelikteki işleyişe uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılacağı belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak, 2016 yılı mali tablolarında 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252- Binalar Hesabı ile ilgili tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 3: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmekte Olan Yatırımlardan Tamamlananların, Bu Hesaptan Düşülüp İlgili Hesaplara Aktarılmaması. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Hesabın Niteliği” başlıklı 204'üncü maddesinde 258- Yapılmakta olan yatırımlar hesabının, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş; “Hesabın İşleyişi” başlıklı 205'inci maddesi (b) bendinde de: “Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.” Denilerek bu hesabın yapımı süren yatırımlar için yapılan giderleri izlemek maksadıyla kullanılacağına açıklık getirilmiş, tamamlanan yatırımlardan bu hesapta izlenenlerin de bu hesaba alacak kaydedilmek suretiyle hesaptan çıkarılma yöntemi açıklanmıştır. Yönetmeliğin bu amir hükümlerine rağmen 2016 yılı Bilançosunda 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında yer alan 199.485.424,19 TL tutardan geçici kabulü yapılan işlere ilişkin olanların bu hesaptan düşülerek ilgili varlık hesaplarına aktarılması işleminin tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Bahse konu eksik işlemler dolayısıyla Kırşehir İl Özel İdaresinin yılsonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı gerçek durumu göstermemektedir. Bu durum Kırşehir İl Özel İdaresinin halen yürütmekte olduğu yatırımların

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 gerçek değerinin mali tablolarda olduğundan çok görünmesine yol açtığı gibi, bu yatırımların tamamlanması ile aktarılacağı ilgili varlık hesabının da (başka kurumlar adına yürütülenler için de ilgili kurumun varlık hesaplarının) olduğundan düşük görünmesine neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında özetle; 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlanarak geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların bu hesaptan düşülüp ilgili hesaplara aktarılması işlemlerine 2016 yılında başlanıldığı ancak önceki yıllara ait düzeltme kaydının yapılamadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlanarak geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların bu hesaptan düşülüp ilgili hesaplara aktarılması işlemlerine 2016 yılında başlanıldığı ancak önceki yıllara ait düzeltme kaydının yapılamadığı belirtilmiştir. 2016 yılından önceki yıllara ilişkin düzeltme kayıtları yapılmadığından 2016 yılı mali tablolarında 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 4: İlk Madde ve Malzeme Hesabı, Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı, Taşıtlar Hesabı ve Demirbaşlar Hesabına İlişkin Olarak Kurumun Bilanço/Mizan Rakamlarında Yer Alan Tutarların Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetvelleri Sonuçlarında Yer Alan Tutarlarla Uyumlu Olmaması Taşınır Mal Yönetmeliğinin Tanımlar başlıklı 4. Maddesinin; (ş) bendinde “Tüketim malzemeleri: Belirli bir hizmetin üretilmesinde kullanılan, kullanımı sonucunda tükenen veya bir süre kullanıldıktan sonra ilk özelliklerini kısmen veya tamamen kaybederek bir daha kullanılamayacak duruma gelen, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (A) bölümü 150 hesap detayında yer alan malzemeleri,” (h) bendinde: “Makine ve cihazlar: Çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 253 hesap detayında yer alan, üretim ve hizmet amacıyla kullanılan her türlü makine, cihaz ve aletleri,” (s) bendinde “Tesis: Bir makine veya cihazın ürettiği enerjiyi, sesi, görüntüyü ve benzerini ileten, dağıtan veya bir makine veya cihazın gördüğü işi uzağa taşıyan ya da uzaktaki verileri toplayan, kaydeden makine veya cihazlar arasındaki düzeni sağlayan, birbiriyle entegre makine ve cihazlardan oluşan, gerektiğinde başka yere taşınabilen ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 kullanılamaz hale gelene kadar sanal ambar kayıtlarında takip edilen, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 253 hesap detayında yer alan sistemleri, (r) bendinde: “Taşıtlar: Yolcu ve yük taşımacılığında kullanılanlar ile özel amaçlı kullanımlar için muhtelif cihazlarla donatılmış bulunan ve çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 254 hesap detayında gösterilen taşıtları,” (ç) bendinde: "Demirbaşlar: Belirli bir hizmete tahsis amacıyla edinilen, belli bir süreye tâbi olmaksızın uzun süre kullanılabilen ve kullanılmakla yok olmayan, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (B) bölümü 255 hesap detayında yer alan taşınırları, ifade eder" . Belge ve cetveller başlıklı 10. Maddesinde: “ ğ) Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli (Örnek: 13): Bu Cetvel, taşınır kayıt yetkililerinin yıl sonu hesaplarına ilişkin işlemlerinde taşınır I inci düzey detay kodunda gösterilen her bir taşınır grubu için düzenlenir ve taşınırlar bu Cetvele taşınır II nci düzey detay kodu düzeyinde kaydedilir. Cetvelin "Gelecek Yıla Devir" sütununda gösterilen miktarın, yıl sonlarında sayım tutanaklarının "Sayımda Bulunan Miktar" sütununda gösterilen miktara eşit olması gerekir. ı) Taşınır Hesap Cetveli (Örnek: 15): Bu Cetvel, taşınır konsolide görevlilerince ilçe, il, bölge, dış temsilcilik ve merkez birimlerinin taşınır hesabının çıkarılması işlemlerinde düzenlenir. Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli esas alınarak taşınır I inci düzey detay kodunda gösterilen her bir taşınır grubu için düzenlenen bu Cetvele taşınırlar taşınır II nci düzey detay kodu düzeyinde kaydedilir.” Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler başlıklı 32. Maddesinde: " (1) Kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt kontrol yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yıl sonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımı yapılır." Taşınır sayımları, harcama yetkilisince, kendisinin veya görevlendireceği bir kişinin başkanlığında taşınır kayıt ve kontrol yetkilisinin de katılımıyla, en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu tarafından yapılır…. Kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra sayım kurulu tarafından Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli düzenlenir. Cetvel, sayım kurulu ile taşınır kayıt yetkilisi tarafından imzalanır. Bu Cetvel ve eki sayım tutanağı ile sayım sonuçlarına göre düzenlenen giriş ve çıkış belgeleri, taşınır kayıt yetkilisinin yıl sonu hesabını oluşturur." denilmektedir. Buna göre oluşturulan ve yıl sonunda yapılan sayım sonuçlarını gösteren 17 örnek no.lu Kesin Hesap İcmal Cetvellerinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabı tutarı 1.006.705,92 TL olarak kayıt altına alındığı halde bilançodaki 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabı tutarı 0,00 TL olarak görünmekte dolayısı ile bilançoda 1.006.705,92 TL eksik olarak yer almaktadır. 253-Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı tutarı 4.750.401,39 TL olarak kayıt altına alındığı halde, bilançodaki 253- Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı tutarı 7.841.968,47TL olarak görünmekte dolayısı ile bilançoda 3.091.567,08 TL fazla olarak yer almaktadır. 254-Taşıtlar Hesabı tutarı 4.875.588,18 TL olarak kayıt altına alındığı halde, bilançodaki 254 Taşıtlar Hesabı tutarı 6.604.334,37 TL olarak görünmekte dolayısı ile bilançoda 1.728.746,19 TL fazla olarak yer almaktadır. 255-Demirbaşlar Hesabı tutarı 1.155.440,38 TL olarak kayıt altına alındığı halde, bilançodaki 255- Demirbaşlar Hesabı tutarı 7.098.738,20 TL olarak görünmekte dolayısı ile bilançoda 5.943.297,82 TL fazla olarak yer almaktadır. Bu durum, kuruma ait tüketim malzemelerini gösteren 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabını 1.006.705,92 TL tutarında; tesis makine ve cihazları gösteren 253- Tesis Makine ve Cihazlar Hesabını 3.091.567,08 TL tutarında; Taşıtları gösteren 254-Taşıtlar Hesabını 1.728.746,19 TL tutarında; demirbaşları gösteren 255- Demirbaşlar Hesabını 5.943.297,82 TL tutarında; kayıtlar ile mevcut durumun farklı görünmesi açısından etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetvelleri ile söz konusu hesaplarda yer alan sonuçların uyumlu olmamasının sistemden kaynaklanan sıkıntılarla Varlık Muhasebesinin tam olarak kullanılamamasından kaynaklandığı bildirilmiş, 2017 yılı itibariyle tüm birimlerde Taşınır Mal Modülü ile birlikte Varlık Muhasebesinin de zorunlu olarak kullanılmaya başlandığı, 150, 253, 254 ve 255 nolu hesaplara ilişkin kurumun Bilanço/Mizan rakamları ile Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetvellerinin uyumunun sağlanacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak 2017 yılı itibariyle tüm birimlerde Taşınır Mal Modülü ile birlikte Varlık Muhasebesinin de zorunlu olarak kullanılmaya başlandığı, söz konusu taşınırlara ilişkin kurumun Bilanço-Mizan rakamları ile Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetvellerinin uyumunun sağlanacağı belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 2016 yılı mali tablolarında 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 253- Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı, 254- Taşıtlar Hesabı ve 255- Demirbaşlar Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 BULGU 5: Kırşehir İl Özel İdaresinin Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Aldığı Pay Üzerinden İller Bankasınca Kaynakta Kesilen Köy Aydınlatma Giderlerinin Muhasebeleştirilmemesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun özel idarenin gelirleri başlıklı 42’inci maddesi (b) bendinde “genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar” özel idarenin geliri olarak sayılmıştır. 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunda da bu paylara ilişkin esas ve usuller düzenlenmiştir. 5779 sayılı söz konusu Kanunun ilgili maddeleri uyarınca İl Özel İdarelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden belirli oranlarda pay verilmektedir. Paylar, Maliye Bakanlığı tarafından aylık olarak hesaplanmaktadır. Maliye Bakanlığı İl Özel İdaresi paylarını 4 üncü maddede belirtilen esaslara göre paylaştırarak özel idarelere aktarılmak üzere tahsil edilen ayı takip eden ayın sonuna kadar İller Bankasına aktarmakta; İller Bankası da payları müteakip ayın en geç onuncu günü mesai saati sonuna kadar özel idarelere göndermektedir. Dolayısı ile aylık olarak belirlenmiş olan bu payların yasa gereği özel idarelere gönderilmesi, özel idarelerin de banka hesabına girdiği andan itibaren bu payları muhasebe kaydına alarak bütçeleştirmesi, kendisine ait harcamaları ise söz konusu gelirin muhasebe ödenek kaydından sonra yapması gerekmektedir. Uygulamada ise Kırşehir İl Özel İdaresi tarafından ödenmesi gereken belde ve köylerin aylık sokak aydınlatma giderlerinin, ilgili elektrik dağıtım şirketinin başvurusu ile İller Bankası tarafından özel idarenin vergi gelirleri payından kesilerek ödendiği; kalan tutarın her ay özel idare hesabına Özel İdarenin “genel bütçe vergi gelirleri payı” olarak aktarıldığı, Özel İdarenin de sadece kendisine aktarılan payları muhasebeleştirdiği, sokak aydınlatma giderlerine ilişkin ise herhangi bir işlem yapmadığı anlaşılmıştır. Kırşehir İl Özel İdaresince, her ay İller Bankası tarafından kaynakta kesilen ve yıllık toplamı 1.024.908,79 TL olan aydınlatma gideri kadar tutarın muhasebeleştirilmemesi sonucunda 2016 yılı bilançosunda yer alan 600- Gelirler Hesabı, 630- Giderler Hesabı, 903- Kullanılacak Ödenekler Hesabı ve 905- Ödenekli Giderler Hesaplarında kayıtlı tutarların gerçek durumu yansıtmadığı düşünülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 Tablo 4: 2016 Yılı Sokak Aydınlatma Giderleri Tablosu Kesinti Tarihi Kesinti Tutarı (TL) Ocak 31.718,32 Şubat 31.488,98 Mart 62.230,22 Nisan 93.896,06 Mayıs 73.833,70 Haziran 78.804,92 Temmuz 63.589,30 Ağustos 111.474,92 Eylül 121.474,24 Ekim 150.174,35 Kasım 96.690,05 Aralık 109.533,73 TOPLAM 1.024.908,79 Kamu idaresi cevabında özetle; Kurum tarafından ödenmesi gereken belde ve köylerin aylık sokak aydınlatma giderlerinin İller Bankası tarafından Özel İdarenin vergi gelirleri payından kesilerek ödenmesinden dolayı muhasebe kayıtlarının yapılmadığı, 2017 yılı Ocak Ayından itibaren ise muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak İl Özel İdaresi tarafından ödenmesi gereken belde ve köylerin aylık sokak aydınlatma giderlerinin İller Bankası tarafından Özel İdarenin vergi gelirleri payından kesilerek ödenmesinden dolayı muhasebe kayıtlarının yapılmadığı, 2017 yılı Ocak Ayından itibaren ise muhasebe kayıtlarının yapılmaya başlandığı belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 6'ıncı maddesi uyarınca Özel İdarenin İller Bankasındaki genel bütçe vergi gelirleri payından kaynakta kesildiği anlaşılan belde ve köylerin sokak aydınlatma giderlerinin 2017 yılı Ocak ayından itibaren muhasebeleştirildiği belirtilmekle birlikte; 2016 yılı mali tablolarında 600- Gelirler Hesabı, 630- Giderler Hesabı, 903- Kullanılacak Ödenekler Hesabı ve 905- Ödenekli Giderler Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Kırşehir İl Özel İdaresinin 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali tablolarının, Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerlerinin Kiraya Verilen İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında, Kira Bedellerinin de Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabında İzlenmemesi Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 26.11.2014 tarih ve 13278 sayılı genel yazılarında, taşınmazlardan kiraya verilenler için 990- Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabının, bu taşınmazlardan elde edilecek toplam kira gelirleri ile irtifak hakkı gelirlerinin yıllar itibarıyla izlenebilmesi amacıyla 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının ihdas edildiği ve bu hesapların yardımcı hesap kayıtlarının yazı Eki 2’de açıklandığı belirtilmiştir. Söz konusu Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısında; “1-Kiraya verilen taşınmazlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlara ilişkin belgeler muhasebe birimlerine verildiğinde, kayıtlı değerleri üzerinden 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabının ilgili yardımcı hesabına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak; diğer taraftan toplam kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilecektir. 2- Dönem sonlarında, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar sürenin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilecektir. 3- Kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri tahsil edildiğinde 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Kira sözleşmesi ya da irtifak hakkı tesisi süresi sona erdiğinde 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabına alacak kaydedilecektir. ...”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 denilmekte ve yazı ekinde örnek muhasebe kayıtlarına yer verilmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 990- Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabını açıklayan 475’inci maddesinde de; “(1) Bu hesap kurumun, bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmekte, devamında da 476’ncı madde olarak hesabın işleyişine açıklık getirilmektedir. Her ne kadar Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer verilmemiş de olsa 2016 yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı hesap kodları arasında sayılmıştır. Kırşehir İl Özel İdaresinin mülkiyetinde olan gayrimenkullerden kiraya verilenlerin Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yer alan hesap kodları itibariyle muhasebe kayıtlarında yer alması, hem Yönetmeliğin hem de Muhasebat Genel Müdürlüğünün yazıları gereğidir. Ancak bu mülklerin kiralanmasına ilişkin işlemler muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır. Kiraya verilen duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden anılan hesaplarda takip edilmemesi nedeniyle Kırşehir İl Özel İdaresinin yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 990- Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı yer almamaktadır. Kamu idaresi cevabında özetle; kullanmakta oldukları e-içişleri programında gelir modülü tam olarak çalışmadığından tahakkuka dayalı tahsilatın yapılamadığı, İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca yürütülen e-içişleri programındaki gelir modülü tamamlama çalışmalarının devam ettiği, modül çalışmaya başladığında kurumun mülkiyetinde olan gayrimenkullerin kiralanmasına ilişkin işlemlerin muhasebe kayıtlarına yansıtılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak kullanmakta oldukları e-içişleri programındaki gelir modülü çalışmaya başladığında kurumun mülkiyetinde olan gayrimenkullerin kiralanmasına ilişkin işlemlerin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 muhasebe kayıtlarına yansıtılacağı belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak, 2016 yılı mali tablolarında 990- Kiraya Verilen İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 2: Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının Açılmaması Nedeniyle İşçi Statüsünde İstihdam Edilen Personelin Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Mali Tablolarda İzlenememesi Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde : “İhtiyatlılık: Muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz.” hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan aynı yönetmeliğin 197’inci maddesinde 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı; 228’inci maddesinde ise 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Ayrıca Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 281, 282, 330 ve 331’inci maddelerinde 372/472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının niteliği ve işleyişine ilişkin hükümler yer almaktadır. 2016 yılına ilişkin Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında da 372/472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarına yer verilmiştir. Bu nedenle Özel İdarenin işçi statüsünde istihdam ettiği personelin kıdem tazminatı karşılıklarının mali tablolarda izlenebilmesi için söz konusu karşılık hesaplarının yukarıda belirtilen yönetmelik hükümleri ve hesap planı çerçevesinde açılması ve çalıştırılması gerekmektedir. Kırşehir İl Özel İdaresinde ise 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ile 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları açılmadığından işçi statüsünde istihdam edilen personelin kıdem tazminatı karşılıkları konusunda 2016 yılı mali tablolarında bilgi yer almamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Kamu idaresi cevabında özetle; Kurum tarafından işçi statüsünde istihdam edilen personelin kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanıp 2018 mali yılı bütçesine dahil edilerek söz konusu 372/472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde ve hesap planı çerçevesinde 2018 mali yılında mali tablolarda izlenmesinin sağlanacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak söz konusu karşılık hesaplarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde ve hesap planı çerçevesinde 2018 mali yılında mali tablolarda izlenmesinin sağlanacağı belirtildiğinden bu konuda idare ile mutabakata varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 2016 yılı mali tablolarında 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Yardımcı Hesap Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 630 01 Personel Giderleri 18.829.159,07 19.376.164,82 23.692.571,29 630 02 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gid. 3.037.233,94 2.844.224,57 3.308.309,49 630 03 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 11.976.609,35 10.147.777,75 11.099.146,95 630 04 Faiz Giderleri 0,00 0,00 38.521,76 630 05 Cari Transferler 610.456,90 4.303.572,19 4.934.411,48 630 07 Sermaye Transferleri 283.091,61 942.410,96 488.336,13 630 11 Değer Ve Miktar Değişimleri Giderleri 848.052,38 0,00 0,00 630 12 Gelirlerin Red ve İadesinden Kaynaklanan Gid 0,00 0,00 0,00 630 13 Amortisman Giderleri 0,00 0,00 859.155,26 630 14 İlk Madde ve Malzeme Gideri 650.924,56 0,00 55.211.328,96 630 99 Diğer Giderler 36.235.527,81 37.614.150,29 99.631.781,32 Yardımcı Hesap Kod.1 600 01 Vergi Gelirleri 123.122,49 86.816,24 55.347,91 600 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.097.771,73 616.738,76 1.138.108,80 600 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gel. 60.856.730,50 82.747.044,98 76.954.971,58 600 05 Diğer Gelirler 27.711.005,96 37.002.535,57 37.340.696,31 89.788.630,68 120.453.135,55 115.489.124,60 53.553.102,87 82.838.985,26 15.857.343,28 GELİRLER TOPLAMI (B) FAALİYET SONUCU (B-A) 44.40 KIRŞEHİR İL ÖZEL İDARESİ FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU Hesap Kodu GİDERİN TÜRÜ 2014 2015 2016 GİDERLER TOPLAMI (A) Hesap Kodu GELİRİN TÜRÜ

T.C. Sayıştay Başkanlığı Kırşehir İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr