2016 - KARAMAN İL ÖZEL İDARESİ.pdf

KARAMAN İL ÖZEL İDARESİ 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2017

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 5
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 15
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 16
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 41

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2016 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu 1 Tablo 2: 2016 Yılı Ödenekler Tablosu 2 Tablo 3: 2016 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu 2 Tablo 4: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu 19 Tablo 5: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu 35 Tablo 6: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu 39

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Karaman İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3’üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2016 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Karaman İl Özel İdaresi'nin 2016 yılı bütçesiyle 30.935.229,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüş olup, 81.999.420,64 TL 2015 yılından devreden ödenek, Merkezi İdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 83.375.169,74 TL ödenek, ek bütçe ile verilen 9.708.000,00 TL ek ödenek ve yıl içinde iptal edilen 3.868.024,45 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 206.017.819.38 TL’ye ulaşmıştır. Karaman İl Özel İdaresi’nin sunulan mali tablolarına göre 2016 yılı Gelir ve Gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2016 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Bütçe Gelirinin Türü Tahmini Gerçekleşen Vergi Gelirleri 75.000,00 687.058,15 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.802.024,00 10.567.906,18 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 83.375.169,74 Diğer Gelirler 30.950.438,00 39.375.575,52 Sermaye Gelirleri 2.500.000,00 TOPLAM Öz Gelir 35.327.462,00 50.630.539,85 TOPLAM Genel Gelir 35.327.462,00 134.005.709,59

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo 2: 2016 Yılı Ödenekler Tablosu Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi İdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Yıl İçinde İptal Edilen ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 30.935.229,00 81.999.420,64 83.375.169,74 9.708.000,00 3.868.024,45 206.017.819,38 115.118.725,15 87.031.069,78 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6. maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır. Tablo 3: 2016 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Bütçe Giderinin Türü Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gider Personel Giderleri 7.484.525,00 26.193.885,35 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 944.663,00 3.478.098,67 Mal ve Hizmet Alım Gideri 6.447.547,00 15.707.589,01 Faiz Giderleri 1.650.000,00 1.328.289,44 Cari Transferler 2.762.406,00 15.836.218,84 Sermaye Giderleri 9.374.968,00 52.474.643,84 Sermaye Transferi 11.120,00 100.000,00 Yedek Ödenekler 2.260.000,00 TOPLAM 30.935.229,00 115.118.725,15 Kurumun 2016 yılı Faaliyet Gideri 70.014.611,42 TL, Faaliyet Geliri 131.153.417,06 TL olup, Gelir Fazlası 61.138.805,64 TL olarak gerçekleşmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Karaman İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Karaman İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2016 yılı denetimi kapsamında Karaman İl Özel İdaresi tarafından "Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar"ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Karaman İl Özel İdaresince Diğer Kamu İdarelerine Tahsis Edilen Veya Diğer Kamu İdarelerince Tahsisli Kullandırılan Taşınmazlarla İlgili Tahsis İşlemlerinin Muhasebeleştirilmemesi İl Özel İdaresi'nin mülkiyetinde olmakla birlikte diğer kamu kurumlarına veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı ve mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64/d maddesi uyarınca İl Özel İdareleri kendilerine ait taşınmaz malları asli görev ve hizmetlerinde kullanmak ve süresi 25 yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlara tahsis edebilir. Diğer taraftan kamu kurum ve kuruluşları tarafından görev alanına giren işlerde kullanılmak üzere İl Özel İdarelerine de taşınmaz tahsisi yapılabilir. Bu meyanda tahsis edilen veya tahsisli kullanılan taşınmazların mali tablolarda görünmesini teminen gerekli muhasebe kayıtların yapılması gerekmektedir. Nitekim, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 130 ve 132 nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 188-189-190-191-192 ve 193'üncü maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabında izleneceği belirtilmiştir. Bu amaçla Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar belirlenmiş ve tesis edilen 02-Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar, 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar yardımcı hesaplarında kamu idaresince takip edileceği hükmüne yer verilmiştir. Karaman İl Özel İdaresi'nce tahsisi yapılan 28 adet taşınmaz bulunmaktadır. Karaman İl Özel İdaresi'ne ise tahsisi yapılan 25 adet taşınmaz bulunmaktadır. 2016 Yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı gereği tahsis edilen veya tahsis alınan arsa ve arazi ya da bina var ise bunların ilgisine göre; 250 02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar 250 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 252 02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar 252 03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar detay kodlarının kullanılması gerekmektedir. Karaman İl Özel İdaresi'nin muhasebe kayıtlarında 250-Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252- Binalar Hesabı'nda 02 ve 03 kodlu yardımcı hesaplar kullanılmamış olduğundan Tahsisli Taşınmazlar hakkında doğru ve güvenilir bilgi alınamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresince tahsisi yapılan 28 adet taşınmaz bulunmaktadır. Karaman İl Özel İdaresine ise tahsisi yapılan 25 adet taşınmaz bulunmaktadır. Ancak 250 arazi ve arsalar hesabına işlenmesi gereken kayıtların e-içişleri sistemi Taşınmaz Mal Modülüne işlenmesi devam etmekte olup, kayıtların tamamlanması akabinde mevzuat hükümleri doğrultusunda ilgili muhasebe hesaplarında kayıtları yapılarak takip edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak diğer kamu idarelerine tahsis edilen veya diğer kamu idarelerince tahsisli kullandırılan taşınmazlara ilişkin tahsis işlemlerinin muhasebeleştirilmesi konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, tahsisli taşınmazlar açısından 250- Arazi ve Arsalar Hesabı ve 252- Binalar Hesabı ile ilgili olarak 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 2: Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 187, 191, 193, 195, 197, 199, 201, 202, 203, 223, 228 ve 229’uncu maddelerinde maddi duran varlıkların, genel nitelikleri, uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarının ne şekilde tespit edileceği, ayrılan amortisman tutarının gider olarak muhasebeleştirilmesi gerekliliği, varlıkların amortisman değerinin ne olduğu, kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların amortisman tutarlarının ne olduğu açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9'uncu maddesinin (d) fıkrasında da bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarlarının bilançoda ayrıca gösterileceği ifade edilmiştir. Hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği yine Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 29'uncu maddesinde hükme bağlanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanunu'nun 318'inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri çıkartarak kullanmış ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına ilişkin gerekli açıklamalara yer vermiştir. Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemleri ise 04 Kasım 2015 tarihli 29522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği'nde (Sıra No: 47) açıklanmıştır Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği'nin amortisman işlemlerine ilişkin hükümlerine aykırı olarak maddi ya da maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Karaman İl Özel İdaresi'nin varlıklarını gösteren; 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 252- Binalar Hesabı 253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 254- Taşıtlar Hesabı 255- Demirbaşlar Hesabı ile 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı‟na ilişkin amortisman miktarlarını gösteren

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) nın yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek mali tablolarda gerçek değerleri ile yer almamasına yol açmaktadır. Aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630-Giderler Hesabı, Dönem sonunda 630-Giderler Hesabının yansıması sonucu oluşacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı, Faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ya da 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-), Yılı dönem faaliyet sonucuna göre yılı geçtikten sonra önceki yıllar faaliyet sonuçlarını takip etmek için kullanılan 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ya da 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-), Geçmiş yıllar olumlu ya da olumsuz faaliyet sonuçlarının 5 yıl sonunda net değere aktarılması gerektiğinden, 5 yıllık süreyi doldurmuş geçmiş dönemler için 500-Net Değer/Sermaye Hesabı, Mali tablolar üzerinde gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresi olarak yazışmalar, muhasebe, harcama ve taşınır işlemleri e-içişleri modülü üzerinden yürütülmektedir. 2016 yılsonu devir işlemleri esnasında amortisman uygulanması hususunda yardım masası ile telefonla görüşülmüş olup, amortisman uygulamasının e-içişleri modülü tarafından otomatik olarak yapılacağı bilgisine ulaşılmıştır. Ancak 2017 yılına devrettikten sonra amortisman uygulanmadığı görülmüştür. Konu 10.05.2017 tarih ve 4647 sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirilmiştir. 2017 yılından itibaren ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır." denmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 Sonuç olarak Maddi Duran Varlıklar için amortisman ayrılması konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254- Taşıtlar Hesabı, 255- Demirbaşlar Hesabı, 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-), 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-), 630-Giderler Hesabı, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı, 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı, 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-), 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı, 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-) ve 500-Net Değer/Sermaye Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 3: Arazi Ve Arsa Satışlarına İlişkin Olarak Arazi Ve Arsalar Hesabına Kayıt Yapılmaması 2016 yılı muhasebeleştirme evrakları incelendiğinde Karaman İl Özel İdaresi'nce satışı yapılan arsa ve arazi satışlarının muhasebe kaydının yanlış yapıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin " 250 Arazi ve arsalar hesabı" başlıklı bölümün " Hesabın işleyişi " başlıklı 189'uncu maddesinde aynen; "... b) Alacak

1. Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2. Taksitle satılan arsa ve arazilerin, kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 ... " denmektedir. Yapılan incelemede muhasebe işlem fişleri ile arsa ve arazi satışlarına ilişkin tahsilatların gelir kayıtlarının yapıldığı, fakat yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince 250-Arazi ve Arsalar Hesabı'na işlenmesi gereken kayıtların yapılmadığı tespit edilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine uyulmaması sonucu kurum mali tablolarında yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı'nda 5.094.159,35 TL hataya neden olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresinin 2016 yılı evraklarının incelenmesinde satışı yapılan arsa ve arazi satışlarının muhasebe kaydının yanlış yapıldığı belirtilmiştir. Bulgu 6’daki konu idaremizce satışı yapılan arsa ve araziler İl Encümenimizce, genelde peşin ve taksitli satışı yapıldığından, dolayısıyla sistemde taksitli satış sekmesi bulunmadığından kaynaklanmaktadır. 2016 yılı içerisinde konu, ilgili daire başkanlığına aktarılmasına rağmen taksitli satış sekmesi halen açılmamıştır. Satışlardan gelen tahsilatların gelir kayıtları yapılmaktadır. İdaremizin mevcut arsa ve arazilerinin, 250 arazi ve arsalar hesabına işlenmesi gereken kayıtların işlenmesi devam etmekte olup, kayıtların tamamlanması akabinde mevzuat hükümleri doğrultusunda ilgili muhasebe hesaplarında kayıtları yapılarak takip edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak arazi ve arsa satışlarının ilgili hesaba kaydedilmesi hususunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 4: Karaman İl Özel İdaresinin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik Hükümlerine Göre 31.12. 2016 Tarihine Kadar Tamamlanması Gereken Envanter ve Degerleme İşlemlerinin Tamamlanmaması ve İlgili Hesaplara Kaydının Yapılmaması Nedeniyle Mali Tablolarda Taşınmazlarla İlgili Hesapların Doğru Bilgi Sunamaması Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslarla ilgili olarak 13.9.2006 tarih ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmış 02.10.2006 tarih ve 26307 nolu Resmi Gazetede yayınlanan yönetmelik 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Ancak 2006 yılından 2014 yılına kadar geçen sürede yönetmelikte öngörülen kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların miktar ve cins olarak olarak kayıt altına alınması ile ilgili işlemler tamamlanamamıştır. Ayrıca kayıt altına alınan taşınmazların sadece bir kısmı ilgili varlık hesaplarında kayıt altına alındığından kamu idareleri mali tablolarının taşınmazlar hakkında tam ve doğru bilgi sunması da sağlanamamıştır. Bu durum nedeniyle Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin bazı maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayılı BKK ile değiştirilmiştir. Buna göre Yönetmeliğin değişik 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü getirilmiştir. Yine sözkonusu 5’inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada da kayıt işlemlerinde esas alınacak değerleme kriterleri belirlenmiştir. Buna göre tapuda kayıtlı taşınmazlardan maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taşınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir. Taşınmaz kayıtları bu şekilde yapıldıktan sonra bu kayıtlar muhasebe birimlerine gönderilerek ilgili varlık hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Nitekim Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187'nci maddesinde maddi duran varlıkların hesaba alınması ile ilgili işlemler ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Kamu idarelerince taşınmazların envanterinin yapılmasındaki ilk aşama olan bütün taşınmazların tespitinde, cins konu ortaya çıkabilmektedir. Bu konu taşınmazın tapudaki kaydı ile mevcut kullanım şeklinde farklılık şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Örneğin şu anda okul olarak kullanılan bir taşınmaz tapuda arsa olarak kayıtlı olabilmektedir. Tapu kayıtları ile mevcut kullanım şekillerinin uyumlu hale getirilmesi işlemi cins tashihi olarak nitelendirilmekte olup, bu işlem kamu idarelerinin başvurusu üzerine tapu idarelerince

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 gerçekleştirilmektedir. Ancak burada imar ve iskan izni ile ilgili sorunların yanı sıra ciddi bir harç bedeli ödenmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Harç bedeli ödenmesi konusunda kamuya bu kapsamda bir muafiyet sağlanmadığı için bu zorunluluklar yerine getirilememektedir. Bu konudaki sorunun çözülebilmesi için yönetmeliğin “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında aynen “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” hükmü getirilmiştir. Bu hükümle cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiş ve taşınmazların kamu idarelerince mevcut kullanım şekliyle kaydının yapılarak mali tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiştir. Böylece kamu idarelerinin tapu kayıtları bakımından cins tashihi ile ilgili işlemleri daha sonra yapmalarına olanak sağlanmıştır. Kamu taşınmazlarının kayda alınmasıyla ilgili kriterleri bu şekilde olmakla birlikte yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği 19.06.2014 ile tüm işlemlerin yerine getirilmesi için tanınan süre olan 31.12.2016 tarihine kadar olan geçiş sürecinde de idarelere yapılması gereken bazı görevler verilmiştir. Buna göre söz konusu Yönetmeliğin “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesi ile mevcut taşınmazların kaydında esas alınacak değerlerle ilgili geçici düzenlemeler yapılmıştır. Düzenlemeye göre;
“ (1) Yönetmeliğin 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 kayıtlarını yapar. (2)Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2016 tarihine kadar tamamlanır.” denilmektedir. Düzenleme ile ilgili ayrıntılı açıklamaya Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014 ve 16.09.2014 tarihinde yayınlanan Taşınmaz Envanteri konulu genel yazılarında yer verilse de birçok kamu idaresi tarafından 01.10.2014 tarihi itibariyle yapılması gereken işlemler yapılamamıştır. Ancak 31.12.2016 tarihi itibariyle geçiş süreci tamamlanmış olduğundan taşınmazlarla ilgili olarak yönetmeliğin öngördüğü işlem ve kayıtların bitirilmiş olması gerekmektedir. Sonuçta kamu idarelerince 31.12.2016 tarihine kadar tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin tespiti ile muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına kayıt ve güncelleme işlemlerinin tamamlanması gerekmekte iken 17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 06.02.2017 tarih ve 2017/9854 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile mezkûr yönetmeliğin geçici 1’inci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan 31.12.2016 ibaresi 31.12.2017 şeklinde değiştirilmiş ve 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Söz konusu madde metni “(2) Yönetmeliğin 5'nci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanır.” şeklinde olup, ek süre yönetmeliğin sadece 5’inci maddesinde yer alan taşınmazların değer tespiti ile ilgili işlemler için verildiğinden taşınmazların mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve varlık hesaplarına kaydedilmesinin tamamlanmış olması gerekmektedir. Yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümleri uyarınca Karaman İl Özel İdaresi’nde şu hususular tespit edilmiştir. a) İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü’nce düzenlenmesi gereken formların ve yine Mali Hizmetler Müdürlüğünce hazırlanması gereken Örnek 7/A-B icmal cetvellerinin düzenlenmediği, b) Yönetmelik hükümleri doğrultusunda cins tahsisine ilişkin çalışmaların yapılmadığı, c) Yönetmeliğin "Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler" işlemler başlıklı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Geçici 1'inci maddesi uyarınca tamamlanması gereken çalışmalara başlanılmadığı, Tespit edilmiştir. Bu tespitler ışığında Karaman İl Özel İdaresi'ne ait taşınmazların envanterinin tamamlanmadığı, mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kaydının ve ilgili varlık ilgili ilgili varlık hesaplarında gösterilmesinin sağlanmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda kamu idaresinin 2016 yılı kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabı'nda yer alan tutarlarla ilgili hatalı durum devam etmektedir. Kamu idaresi cevabında; "İdaremize ait taşınmazların envanter giriş işlemlerine ilişkin çalışmalar sürmekte olup, e-içişleri Taşınmaz Mal Modülüne girişi yapılmaktadır. Taşınmaz Mal modülüne giriş işlemlerinin tamamlanması akabinde, mevzuat hükümleri doğrultusunda ilgili muhasebe hesaplarında kayıtları yapılarak takip edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmesi konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Karaman İl Özel İdaresinin 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde yer alan hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: 2016 Yılı Kesin Mizanı ile 2017 Yılı Açılış Kaydı Arasında Uyumsuzluk Olması Karaman İl Özel İdaresi'nin 2016 yılı kesin mizanı ile 2017 yılı açılış kaydı arasında aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere farklılıklar tespit edilmiştir. Bu tip bir farklılığın olması kayıtların muhasebe kayıtları ile düzeltilmediği anlamına gelmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “Kayıt yanlışlıklarının düzeltilmesi” başlıklı 503’üncü maddesinde; “(1) Kurumsal, fonksiyonel ve finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin “Dönem sonu işlemleri” başlıklı 480’inci maddesinde; “(1) Dönem sonu işlemleri mali yılın sonunda geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılan aşağıdaki işlemlerden oluşur. … (2) Bu işlemlerden sonra faaliyet hesapları ana hesap grubunda yer alan tüm hesaplar kapanır. (3) Her faaliyet döneminin sonunda, muhasebe yetkilileri dönem sonu işlemlerini yaparak yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkarırlar. Hazırlanan kesin mizanda borç ve alacak kalanı veren hesaplar yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas teşkil eder. 2016 Yılı Kesin Mizanı 2017 Yılı Açılış Fişi Borç Toplamı Alacak Toplamı Borç Toplamı Alacak Toplamı 595.887.009,42 595.887.009,42 600.723.904,33 600.723.904,33

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 (4) Kesin mizanın düzenlenmesini takiben, dönem sonunda son yevmiye olarak borç ve alacak bakiyesi veren hesapların kapatılmasını sağlamak için kesin mizanda borç bakiyesi veren hesaplar alacak kaydı yapılarak, alacak bakiyesi veren hesaplar ise borç kaydı yapılarak muhasebe dönemi kapatılır.”, “Dönem başı işlemleri” başlıklı 481’inci maddesinde; “(1) Mali yılın başında muhasebe kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere bilançoda yer alan hesapların açılış kaydı yapılarak dönem başlatılır. (2) Açılış kaydını takiben önceki yıl olumlu veya olumsuz faaliyet sonucu geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabı veya geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına aktarılır. (3) İlçe özel idarelerinde ise mali yılın başında muhasebe kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere önceki faaliyet döneminin son yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar alacak kaydı yapılarak; alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar ise borç kaydı yapılarak dönem başlatılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümleri gereğince 2016 yılı kesin mizanı 2017 yılı açılış fişine dayanak oluşturacağından, 2016 yılı kesin mizanında yer alan hesapların borç ve alacak toplamı 2017 yılı açılış fişinde yer alan hesapların borç ve alacak toplamına eşit olması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresinin 2016 yılı kesin mizanında yer alan hesapların borç ve alacak toplamı 2017 yılı açılış fişinde yer alan hesapların borç ve alacak toplamına eşit olmadığı bildirilmiştir. İdaremizin 2016 yılsonu kesin mizanı ile 2017 yılı açılış kaydının karşılaştırılması neticesinde 920 ve 921 hesapların kapanış ile açılış tutarlarının aynı olmadığı görülmüştür. 2016 yılı kapanış işlemleri ve 2017 yılı açılış işlemleri E-İçişleri Analitik Muhasebe Modülü tarafından otomatik olarak yapılmaktadır. Söz konusu hesapların işleyişinde sorun olmadığı, hesaplar arasında farkın, sistemden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Sorunun çözümü ile ilgili İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığına 10.05.2017 tarih ve 4647 sayılı yazı ile durum bildirimi yapılmıştır." denmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Sonuç olarak kamu idaresi tarafından, 2016 yılı kesin mizanı ile 2017 yılı açılış kaydı arasındaki uyumsuzluğun e-icisleri otomasyon programından kaynaklandığı belirtilmiş olmakla birlikte, 2016 yılı kapanış fişi ile 2017 açılış fişi arasındaki uyumsuzluk devam etmektedir. BULGU 2: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı Maddesi Kapsamında Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesinde; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. 2016 yılı Yatırım Programı ile 2016 yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararın 21’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında “Yerel ve bölgesel nitelikli yatırımların uygulamalarında koordinasyonu güçlendirmek, etkinliği artırmak ve yerel kurumsal kapasitenin gelişimini sağlamak amacıyla merkezi kamu idareleri, projenin mahiyeti uygun düştüğü ölçüde, yatırım uygulamalarının 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi hükümleri gereğince gerçekleştirilmesine öncelik verir.” denilmektedir. Bu hükümler kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Her iki düzenlemede de yatırım ödeneklerinin tekrar KHGB’lerine aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Örneğin Kültür ve Turizm Bakanlığının 2016 yılı yatırım programında yer alan 1976H040130 no’lu Kültür Merkezi Yapımı işlerine ilişkin ödenekler ilgili il özel idarelerine aktarılabilmektedir. Ancak bu ödeneklerle gerçekleştirilmesi gereken işlerin ihale ve diğer işlemlerinin il özel idaresince yapılması gerekmektedir. Diğer taraftan, KHGB’lerine sadece 5355 sayılı Kanunun 18’nci maddesinde sayılan hizmetlere ait ödenekler aktarılabileceğinden, madde metninde sayılmayan yatırımlara ait ödeneklerin merkezi idare kuruluşlarınca doğrudan KHGB’lerine aktarılması da mümkün görülmemektedir. 2016 yılı yatırım programında yer alan bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için aktarılan ve aşağıdaki listede yer alan 8.501.362,87 TL tutarındaki ödeneğin il özel idaresince tekrar KHGB’lerine aktarılmasının mevzuata uygun olmadığı, bu aktarmalarla 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dışında kalan bir alan oluştuğu değerlendirilmektedir. Tablo 4: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu Yevmiye Tarihi Numarası Tertibi Tutarı Açıklama Birliğin Adı 13.12.2016 5364 08.03.08.01.02 16.520,00 Okul Onarımı Karaman Sarıveliler Köylere Hizmet Götürme Birliği 21.10.2016 4401 08.03.08.01.02 2.204,54 “ “ “ “ 08.09.2016 3787 08.03.08.01.02 184.052,07 “ “ “ “ 01.09.2016 3643 08.06.05.01.01 161.934,94 Sulama Projesi “ “ 14.07.2016 2930 08.06.05.01.01 192.441,01 “ “ 02.09.2016 3737 08.06.07.01.01 111.628,00 Okul Karaman

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 08.06.05.01.01 Onarımı Kazımkarabekir Köylere Hizmet Götürme Birliği 30.11.2016 5063 08.06.05.01.01 49.733,81 Okul Çevre Düzenlemesi Karaman Ermenek Köylere Hizmet Götürme Birliği 30.11.2016 5056 08.06.05.01.01 10.277,07 “ “ “ “ 30.11.2016 5055 08.03.08.01.02 10.833,99 Okul Onarımı “ “ 26.10.2016 4488 08.06.05.01.01 148.930,36 Sulama Projesi “ “ 25.10.2016 4464 08.06.05.01.01 126.142,00 Okul Onarımı “ “ 25.10.2016 4463 08.06.05.01.01 316.240,00 “ “ “ “ 25.10.2016 4462 08.03.08.01.02 377.293,20 “ “ “ “ 24.08.2016 3562 08.06.05.07.90 71.472,58 Sulama Projesi “ “ 27.07.2016 3164 08.06.05.01.01 451.410,88 “ “ “ “ 25.02.2016 769 08.05.04.09.08 804.005,67 Zeyve Projesi “ “ 10.02.2016 497 08.06.06.02.01 20.000,00 MOBESE “ “ 02.12.2016 5141 08.06.05.01.01 285.770,59 Sulama Projesi Karaman Başyayla Köylere Hizmet Götürme Birliği 31.08.2016 3625 08.06.05.01.01 444.251,14 “ “ “ “ 18.04.2016 1660 08.06.05.01.01 743.966,14 “ “ “ “ 27.06.2016 2702 08.05.02.05.04 100.000,00 Hükümet Konağı Bakım Onarımı Karaman Ayrancı Köylere Hizmet Götürme Birliği 14.06.2016 2510 08.06.05.01.01 101.682,64 Sulama Projesi
“ “ 28.04.2016 1800 08.06.05.01.01 41.066,40 “ “ “ “ 26.04.2016 1751 08.06.05.01.01 325.087,60 “ “ “ “ 07.09.2016 3738 08.03.08.01.01 116.230,00 Hayat Boyu Öğretim Bina Bakım Onarımı Karaman İli Merkez İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 07.09.2016 3736 08.06.07.01.01 36.580,00 Okul Onarımı “ “ 07.09.2016 3735 08.06.05.01.01 411.820,00 “ “ “ “ 07.09.2016 3734 08.03.08.01.02 307.036,00 “ “ “ “ 16.08.2016 3479 08.05.02.05.04 300.000,00 Hükümet Konağı Bakım Onarımı “ “ 26.07.2016 3122 08.06.05.01.01 177.324,65 Sulama Projesi
“ “ 15.07.2016 2943 08.06.05.01.01 62.304,00 Asfalt ve Parke Taşı Döşeme “ “ 08.06.2016 2391 08.06.05.01.01 135.975,47 Sulama Projesi
“ “ 24.05.2016 2201 08.05.02.05.04 398.589,00 Hükümet Konağı Bakım Onarımı “ “ 18.04.2016 1661 08.06.05.01.01 549.935,52 Sulama Projesi
“ “ 01.02.2016 436 08.06.05.01.01 908.623,60 “ “ “ “
Toplam: 8.501.362,87 TL
Kamu idaresi cevabında; "5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı Maddesi Kapsamında Bakanlık ve Merkezi İdare Kuruluşlarınca İl Özel İdarelerince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılmasına ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarınca aktarılan yatırım ödeneklerinin İl Özel İdaresi tarafından harcanması konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, bulgu konusu tespitin devam edip etmediği sonraki denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 3: İç Kontrol Sisteminin Eksiklikler İçermesi Maliye Bakanlığı tarafından 31.12.2005 tarihli ve 26040–3. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan ve 01.01.2006 da yürürlüğe giren İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “İç Kontrol Standartları” başlıklı 5 nci maddesinde; “İç kontrol standartları, merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir ve yayımlanır. İdareler, malî ve malî olmayan tüm işlemlerinde bu standartlara uymakla ve gereğini yerine getirmekle yükümlüdür. Kanuna ve iç kontrol standartlarına aykırı olmamak koşuluyla, idarelerce görev alanları çerçevesinde her türlü yöntem, süreç ve özellikli işlemlere ilişkin standartlar belirlenebilir.” hükmü yer almaktadır. Mezkûr hüküm gereği Maliye Bakanlığı, kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla gerekli standart ve temel şartları belirlemiş ve “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” adı altında 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazetede yayınlamıştır. Karaman İl Özel İdaresi tarafından tüm birimler iç kontrol ile ilgili olarak bilgilendirilmiş; fakat birimlerce iç kontrol sistemine uyum ve sahiplenmenin yeterli düzeyde gerçekleşmediği ve kuruma ait iç kontrol eylem planının hazırlanmasında tüm birimlerin katılımının sağlanmadığı görülmüştür. Kurumca yıllık olarak üst yönetime sunulması gereken iç kontrol sisteminin değerlendirilmesi ve raporlanması faaliyetinin yapılmadığı görülmüş ve iç kontrol standartlarının gerçekleşmesinde hangi aşamada olunduğu tespit edilememiştir. Yapılan inceleme ve mülakatlarımızda iç kontrole ilişkin olarak; a) İdareler, personelin yeterliliği ve görevleri arasındaki uyumu sağlamalı, performansın değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik önlemler almalıdır. Bu hususa ilişkin standartın kısmen yerine getirildiği görülmüştür. b) İdareler, sistemli bir şekilde analizler yaparak amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyebilecek iç ve dış riskleri tanımlayarak değerlendirmeli ve alınacak önlemleri belirlemelidir. Bunun için de İdareler, her yıl sistemli bir şekilde amaç ve hedeflerine yönelik riskleri belirlemeli, risklerin gerçekleşme olasılığı ve muhtemel etkileri yılda en az bir kez analiz edilmeli ve risklere karşı alınacak önlemler belirlenerek eylem planları

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 oluşturulmalıdır. İdarece bu konuda yeterli çalışma yapılmadığı ve rapor haline getirilmediği görülmüştür. c) İdareler, hedeflerine ulaşmayı amaçlayan ve riskleri karşılamaya uygun kontrol strateji ve yöntemlerini belirlemeli ve uygulamalıdır. Bunun için de; her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol strateji ve yöntemleri (düzenli gözden geçirme, örnekleme yoluyla kontrol, karşılaştırma, onaylama, raporlama, koordinasyon, doğrulama, analiz etme, yetkilendirme, gözetim, inceleme, izleme v.b.) belirlenmeli ve uygulanmalıdır, kontroller, gerekli hallerde işlem öncesi kontrol, süreç kontrolü ve işlem sonrası kontrolleri de kapsamalı ve kontrol faaliyetleri, varlıkların dönemsel kontrolünü ve güvenliğinin sağlanmasını kapsamalıdır. Bu standarta ilişkin çalışmaların yapılmadığı görülmüştür. d) İdareler, faaliyetlerin sürekliliğini sağlamaya yönelik gerekli önlemleri almalıdır. Bu minvalde görevinden ayrılan personelin, iş veya işlemlerinin durumunu ve gerekli belgeleri de içeren bir rapor hazırlaması ve bu raporu görevlendirilen personele verilmesi yönetici tarafından sağlanmalıdır. Bu standarta ilişkin çalışmaların yapılmadığı görülmüştür. e) İdareler, gelen ve giden her türlü evrak dahil iş ve işlemlerin kaydedildiği, sınıflandırıldığı ve dosyalandığı kapsamlı ve güncel bir sisteme sahip olmalıdır. Bu hususa ilişkin idarece bir çalışma yürütülüyor olmakla beraber henüz istenilen sonuca ulaşamamış ve tamamlanamamıştır. f) İdareler iç kontrol sistemini yılda en az bir kez değerlendirmelidir. Buna ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür. g) Personelin görevlerini ve bu görevlere ilişkin yetki ve sorumluluklarını kapsayan görev dağılım çizelgesi oluşturulmamıştır. h) Faaliyetlerin yürütülmesinde hassas görevlere ilişkin prosedürler belirlenmemiştir. i) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinin son fıkrası ve Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’nin Bilgi ve İletişim Standartları bölümünün “Raporlama” başlıklı 14.2 standardına göre; idareler, bütçelerinin ilk altı aylık uygulama sonuçları, ikinci altı aya ilişkin beklentiler ve hedefler ile faaliyetlerini kamuoyuna açıklamalıdır. Yapılan incelemede bu raporun geçmiş yıllar itibariyle kamuoyuna duyurulmadığı tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Kamu idaresi cevabında; "İdarenin iç kontrol sistemine ilişkin eylem planı amaç ve hedeflere yönelik risklerin belirlenmesi her bir faaliyet ve riskler için uygun kontrol, strateji ve yöntemlerin belirlenmesine yönelik çalışma yapılacak ve 2017 yılından itibaren ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır." denmiştir. Sonuç olarak İç Kontrol Sistemi'ndeki eksikliklerin giderilmesi konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, bulgu konusu tespitin devam edip etmediği sonraki denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması 2016 yılı geçici ve kesin mizanın tetkikinde; muhasebe kayıtlarında yılı aşan teminatlar olmasına rağmen 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı'nın kullanılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 ve devamındaki maddelerinde, yılı aşan depozito ve teminatların 430 numaralı hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilmesi gerektiği, vadesi bir yılın altına düşenlerin ise ters kayıt ile 330 numaralı Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı'na aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Bununla birlikte hesaplara ilişkin olarak yapılan incelemede, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların muhasebeleştirilmesi işlemlerinin, anılan mevzuata ve dönemsellik ilkesine aykırı olarak 430 no'lu hesaba kayıt edilmemesi sonucu kurum mali tablolarında 2.318.455,28 TL hataya sebep olunmuştur. Kamu idaresi cevabında; "430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 2016 yılı içinde düzgün çalışmadığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığı yardım masasına telefonla bildirilmiştir. İlgili modülün düzenli çalışmadığı ve herhangi bir aksaklığa meydan vermemek için 2016 yılı içinde 330 depozito ve teminatları hesabından takip edilmiştir. 2017 yılının başında yapılan kontrollerde ilgili modülün çalışmaya başladığı, 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı 2017 yılında 553-586-767-768-769-770 nolu yevmiyelerde işlem yapılmaya başlanmıştır. Konu ile ilgili hesabın bundan sonra yılı aşan depozito ve teminatlar işlemlerde kullanılmaya devam edilecektir." denmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 Sonuç olarak 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı'nın kullanılması konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 5: Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Ve Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 59-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesap Grubu'nu açıklayan 360'ıncı maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiştir. Ancak Karaman İl Özel İdaresi 2016 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan İlçe Özel İdare Müdürlükleri'nde gerçekleşen olumsuz faaliyet sonucu ile İl Özel İdaresinde gerçekleşen olumlu faaliyet sonucunun karşılıklı mahsubu gerçekleştirilmeden hem 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüştür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleşmesi mümkün olamayacağından, Karaman İl Özel İdaresi 2016 yılı Bilançosunda 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı'nın bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl özel İdaresinin 2016 yılı bilançosunda 59 Dönem Faaliyet Sonuçları hesap grubu altında hem merkez birimlerine ilişkin 590 Dönem

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Olumlu Faaliyet Sonucu hesabı hem de İlçelere ilişkin 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı birlikte yer aldığı belirtilmektedir. Bilançoda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu hesabı ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu bildirilmiştir. Karaman İl Özel İdaresinde e-içişleri Otomasyon Sistemi Analitik Bütçe Modülü kullanılmaktadır Bütçe, muhasebe, mali tablo ve raporlamalar aynı Analitik Bütçe Modülü üzerinden gerçekleştirildiğinden bulguda sözü edilen uyumsuzluk meydana gelmiştir. Bu sebeple bulgu 4’de yer alan olumlu, olumsuz hesapların yönetmeliğe uygun düzenlenmesi için İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına 17.05.2016 tarih ve 5061 sayılı yazı ile bildirilmiş olup, gelecek cevaba göre işlem tesis edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının bilançoda birlikte yer alması gerektiği ve hatanın e-içişleri sisteminden kaynaklandığı hususunda idare ile görüş birliğine varılmıştır. Ancak e-içişleri sisteminin olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarını bilançoda bir arada göstermesi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır ve 2016 yılı mali tablolarında 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak şekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği İçişleri Bakanlığınca çıkarılmıştır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak işlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. İl özel idarelerinin kullanması amacıyla İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içişleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve işlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karşılayacak ölçüde geliştirilememiştir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluşu olan İçişleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. İl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması göz önüne alındığında bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir. BULGU 6: Banka Hesabı İle Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı Arasında Uyumsuzluk Olması Kuruma ait muhasebe işlem fişleri ve mizan incelendiğinde 102-Banka Hesabı'nın alacak tutarı ile 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı'nın borç tutarının birbirini tutmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 58'inci maddesinde, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı'nın, kurumun bankadan çekle veya gönderme emri ile yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş olup, aynı Yönetmeliğin 59'uncu maddesinde de; “(1) Kurumun hesabının bulunduğu bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri düzenlenir. Çekin tamamı doldurulduktan sonra dipkoçanı, çeki alana imza ettirilerek ikinci parçası ilgiliye verilir. (2) Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı bir şekilde ve mürekkepli kalemle yazılması gerekir. Düzenlenen çekin numarası ilgili ödeme emri veya diğer ödeme belgelerinin özel sütunlarına ayrı ayrı yazılır. Hatalı düzenlenen çekler iptal edilerek yenisi düzenlenir. İptal edilen çek dipkoçanına iliştirilerek saklanır. 3) Kurumca tahakkuk ettirilerek banka hesabından ilgililerin banka hesaplarına gönderilecek olan tutarlar ile bankalarda açtırılan krediler için gönderme emri düzenlenir. Gönderme emrinde, açtırılacak kredinin veya gönderilecek paranın ne şekilde ve ne gibi belge karşılığında ödeneceği açıklanır. (4) İki nüsha olan gönderme emri yetkilisince görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Bu konuda görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 ilgili birimce iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim tutanağı”nın (Örnek-53) banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha açılacak ayrı bir dosya da tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte kuruma iade edilir. (5) Kurumun yurtdışı ödemelerinde “döviz gönderme emri” kullanılır.” hükmü yer almaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 60'ıncı maddesinde; “Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Alacak 1 - Bankadan yaptırılacak ödeme veya göndermeler için düzenlenen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir. 2 - Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba alacak, 108- Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir. b) Borç Düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden, muhasebe birimlerine gönderilen banka hesap özet cetvelleriyle, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen paralar bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir. Kurumun bankadan yapacağı ödeme ve göndermeler için çek veya gönderme emri düzenlenmesi, dolayısıyla da 102-Banka Hesabı'nın alacak tutarı ile 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı'nın borç tutarının bir birine eşit olması ve 103 kodlu hesabın borç tarafına düzenlenen çek ve gönderme emri karşılığı bankaca yapılan ödemelerin kaydedilmesi gerekmektedir. Bu hesapların izlenmesi ve bu hesaplara kayıtların yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmaması nedeniyle 102-Banka Hesabı'nın alacak tutarı ( 497.949.095,68) ile 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı'nın borç tutarı (496.801.761,73) birbirini tutmakta ve mali tablolarda hataya neden olmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresinin 102 banka hesabının alacak tutarı (497.949.095,68) ile 103 verilen çekler ve gönderme emirleri hesabının borç tutarı (496.801.761,73) birbirine tutmamakta ve mali tablolarda hataya neden olduğu bildirilmiştir. İdaremiz ilgililere ödemeleri bankaya gönderme emri talimatı göndererek gerçekleştirmektedir. 2016 yılında çalışmakta olduğumuz bankalara gönderdiğimiz gönderme emirleri dışında sehven banka tarafından bazı aktarmalar yapılmıştır. Banka tarafından sehven yapılan bu ödemeler 140 kişi borçları hesabı ile 102 banka hesabı çalıştırılmak suretiyle muhasebe kayıtları altına alınmıştır. Bu sebeple 102-Banka Hesabı İle 103- Verilen Çekler ve Gönderme Hesabı Arasında 354.474,57 TL. fark oluşmuştur. Söz konusu hatalar sebebiyle 03.01.2017 tarih ve 104 sayılı yazı ile bankalar uyarılmıştır. Ayrıca Ayrancı İlçe Özel İdare Müdürlüğünün bir adet banka hesabı olmasına rağmen ve analitik muhasebe modülünde bir adet banka tanıtılmış olmasına rağmen, sisteme kayıtlı iki 102-01 banka hesabı bulunmaktadır. Bu durum Ayrancı İlçe Özel İdare Müdürlüğünün 102 banka hesabı tutarının çift yansımasına sebep olmaktadır. Söz konusu sorun 10.01.2017 tarih ve 363 sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığına ilgi birimin bir adet banka hesap numarası bulunmasına rağmen banka cetvelinde iki adet bankanın bulunduğu bildirilmiştir. Sistem üzerinde iki adet bankanın işlem görmesinden dolayı 102-Banka Hesabı İle 103- Verilen Çekler ve Gönderme Hesabı Arasında 792.859.38 TL. fark oluştuğu mizan üzerinde görülmektedir. 102 banka hesabının alacak tutarı ile 103 verilen çekler ve gönderme emirleri hesabının borç tutarı arasında bulunan farkın (1.147.333,95) Karaman İl Özel İdaresinden (Merkez) (354.474,57) ve Ayrancı İlçe Özel İdare Müdürlüğünden (792.859,38) kaynaklanmaktadır. Ayrancı İlçe Özel İdare Müdürlüğünün modül üzerindeki sorunu İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığına yeniden bildirilmiştir." denmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi 102-Banka Hesabı'nın alacak tutarı ile 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı'nın borç tutarı arasındaki uyumsuzluk konusuna katıldıklarını ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli çalışmaları yaptıklarını belirtmiş olmakla birlikte, 102-Banka Hesabı ve 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 BULGU 7: Kiraya Verilen Taşınmazların, Kayıtlı Değerlerinin Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında, Kira Bedellerinin de Maddi Duran Varlıkların Kira Ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabında İzlenmemesi Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü'nün 26.11.2014 tarih ve 13278 sayılı genel yazılarında, taşınmazlardan kiraya verilenler için 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı'nın, bu taşınmazlardan elde edilecek toplam kira gelirleri ile irtifak hakkı gelirlerinin yıllar itibarıyla izlenebilmesi amacıyla 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı'nın ihdas edildiği ve bu hesapların yardımcı hesap kayıtlarının yazı Eki 2’de açıklandığı belirtilmiştir. Söz konusu Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısında; “1-Kiraya verilen taşınmazlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlara ilişkin belgeler muhasebe birimlerine verildiğinde, kayıtlı değerleri üzerinden 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabının ilgili yardımcı hesabına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak; diğer taraftan toplam kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilecektir. 2- Dönem sonlarında, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar sürenin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilecektir. 3- Kira ve irtifak hakkı tesisi gelirleri tahsil edildiğinde 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Kira sözleşmesi ya da irtifak hakkı tesisi süresi sona erdiğinde 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabına alacak kaydedilecektir. ...” denilmekte ve yazı ekinde örnek muhasebe kayıtlarına yer verilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 990- Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı'nı açıklayan 475’inci maddesinde de; “(1) Bu hesap kurumun, bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmekte, devamında da 476’ncı madde olarak hesabın işleyişine açıklık getirilmektedir. Her ne kadar Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer verilmemiş de olsa 2016 yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı hesap kodları arasında sayılmıştır. Karaman İl Özel İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlardan kiraya verilenlerin, Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yer alan hesap kodları itibariyle muhasebe kayıtlarında yer alması, hem Yönetmeliğin hem de Muhasebat Genel Müdürlüğünün yazıları gereğidir. Ancak bu mülklerin kiralanmasına ilişkin işlemler muhasebe kayıtlarına yansıtılmamıştır. Kiraya verilen duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden anılan hesaplarda takip edilmemesi nedeniyle Karaman İl Özel İdaresinin yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 990- Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı yer almamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "990- Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı ve 993- Maddi Duran Varlıkların Kira Ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesapları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer almamaktadır. Ayrıca bu hesaplar 15.11.2016 tarihinde yayınlanan Mahalli İdareler Detaylı Hesap planında yer almış olup, 2017 yılından itibaren ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır." denmiştir. Sonuç olarak kiraya verilen taşınmazların, kayıtlı değerlerinin 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı'nda, kira bedellerinin de 993-Maddi Duran Varlıkların Kira Ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı’nda izlenmesi konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, 990-Kiraya Verilen,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993-Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı açısından 2016 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 8: Giderler Hesabı İle Bütçe Giderleri Hesabına Ait Yurtiçi Sermaye Transferlerine İlişkin Ekonomik Kodların Birbirine Eşit Olmaması 2016 yılı geçici mizanının incelenmesinde; 630-Giderler Hesabının alt ekonomik kodları ile 830-Bütçe Giderleri Hesabının alt ekonomik kodlarının aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi birbirlerine eşit olmadığı tespit edilmiştir. Hesabın Kodu Hesabın Adı İlgili Olduğu Dönem Tutarı (TL) 630.07.01 Yurtiçi Sermaye Transferleri 2016 Yılı Geçici Mizanı 244.200,48 830.07.01 100.000,00 Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 81 il kapsamında Defterdarlıklara gönderilen “Kontrol Rehberi” konulu 13.01.2009 tarihli ve 331 sayılı Genel Yazının “D-Mizanların Muhasebe Tekniğine Uygunluğu Açısından İncelenmesi Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı bölümünün 15 numaralı paragrafında; “Aşağıda tahakkuk ve nakit kayıtlarının eş anlı gerçekleşmesi gereken 630-Giderler ve 830-Bütçe Giderleri Hesabına ait ekonomik kodların listesi verilmiştir. Mahalli idare birimlerinin 630-Giderler Hesabının aşağıdaki ekonomik kodlarına girdikleri tutarlarla 830-Bütçe Giderleri Hesabının aynı ekonomik kodlarına girdikleri tutarların birbirine eşitliği kontrol edilmelidir.” denilmektedir. 630 830 GİDERLER HESABI BÜTÇE GİDERLERİ HESABI 630 01 830 01 Personel Giderleri 630 01 01 830 01 01 Memurlar 630 01 02 830 01 02 Sözleşmeli Personel 630 01 04 830 01 04 Geçici Personel 630 01 05 830 01 05 Diğer Personel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 630 02 830 02 Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. 630 02 01 830 02 01 Memurlar 630 02 02 830 02 02 Sözleşmeli Personel 630 02 03 830 02 03 İşçiler 630 02 04 830 02 04 Geçici Personel 630 02 05 830 02 05 Diğer Personel 630 05 830 05 Cari Transferler 630 05 01 830 05 01 Görev Zararları 630 07 830 07 Sermaye Transferleri 630 07 01 830 07 01 Yurtiçi Sermaye Transferleri 630 07 02 830 07 02 Yurtdışı Sermaye Transferleri Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda 630-Giderler ve 830-Bütçe Giderleri Hesabına ait yurtiçi sermaye kodları ile ilgili tutarların birbirine eşit olması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "İdaremizin 2016 yılı geçici mizanının incelenmesinde; 630 gider hesabının alt ekonomik kodları ile 830 bütçe giderleri hesabının alt ekonomik kodlarının birebirine eşit olmadığı belirtilmiştir. 2016 yılı yapılan bazı hakkediş ve birliklere yapılan bazı ödemelerde bütçe gider işlemi yapılırken 830.06.05.07.01 ekonomik kodu kullanılmış karşılığında ise 630.07.01.01.01 ekonomik kodu çalışmıştır. Hesap işleyişlerine göre 830.06.05.07.01 ekonomik kodun karşılığı olan 630.06.05.07.01 kodun veya 258 hesaplar sistem tarafından otomatik olarak çalıştırması gerekirken, 830.06.05.07.01 ekonomik kodun karşılığında 630.07.01.01.01 hesabın çalışması sebebiyle yılsonunda 830 hesap 630 hesap borç alacak tutmamıştır. Söz konusu sorun, e-içişleri harcama modülünden kaynaklanmıştır. 2017 yılında da devam etmekte olup, konu ile ilgili yardım masası ile görüşülmüş ve e-mail atılmıştır. İdaremizin 10.05.2017 tarih ve 4647 sayı yazısı ile İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığına bildirilmiş olup, gelecek cevaba göre işlem tesis edilecektir." denmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 Sonuç olarak kamu idaresi 630-Giderler Hesabı İle 830-Bütçe Giderleri Hesabı'na ait yurtiçi sermaye transferlerine ilişkin ekonomik kodların birbirine eşit olması konusuna ilişkin gerekli düzeltmenin yapılabilmesi için İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı'na yazı yazıldığını ve gelen cevaba göre düzeltme yapılabileceğini belirtmiş olmakla birlikte, 2016 yılı kapanış fişi ile 2017 açılış fişi arasındaki uyumsuzluk devam etmektedir. BULGU 9: 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’inci Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Sayılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Yapım, Bakım ve Onarım İşleri, Bölünmüş Yol, Elektrifikasyon, Köy Yolu, İçme Suyu, Sulama Suyu ve Kanalizasyon Yatırımları Dışındaki İşler İçin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarmalar Yapılması 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nun, “Köylere Hizmet Götürme Birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin 5793 sayılı Kanunun 44’üncü maddesi ile değişik üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıştır. Görüldüğü üzere kanun koyucu köylere hizmet götürme birliklerine, sadece madde metninde sayılan yatırımlar için ayrılan ödeneklerin aktarılmasına cevaz vermiştir. Bir başka

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 ifade ile il özel idaresi bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ancak yukarıya alınan 18’inci maddede sayılan yatırımlar için ayrılan ödenekler aktarılabilir. Ancak Karaman İl Özel İdaresi bütçesinden, köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları dışındaki işler için de KHGB’lerine 2.381.026,96 TL tutarında aktarmalar yapılmıştır. Bu aktarmalar aşağıdaki listede yer almaktadır. Tablo 5: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu Yevmiye Tarihi Numarası Tutarı Açıklama 30.09.2016 151 88.264,00 Kaymakamlık Lojmanı Onarımı 21.12.2016 165 12.000,00 Kaymakamlık Lojmanı Onarımı 27.12.2016 5686 10.000,00 İl Jandarma Komutanlığı Hizmet Binaları Onarımı 23.12.2016 5618 41.250,00 1500 Adet Ceviz ve 3500 Adet Badem Fidanı Alımı 21.12.2016 5558 500.000,00 Coğrafi Bilgi Sistem Projesi 21.12.2016 5557 500.000,00 Coğrafi Bilgi Sistem Projesi 30.11.2016 5058 60.000,00 Digital Panoramik Röntgen Cihazı Alımı 30.11.2016 5057 30.000,00 İl Jandarma Komutanlığı Bakım Onarımı 21.10.2016 4398 115.000,00 Vali Makam Odası, Özel kalem Müdürlüğü ve Özel Kalem Sekreterlik Odası Tadilatı 18.10.2016 4333 62.776,00 İl Jandarma Komutanlığı Bakım Onarımı 25.08.2016 3588 298.649,74 Taşınabilir Hava Radar Kıta Komutanlığı İçme Suyu Getirme Projesi 22.08.2016 3546 204.000,00 Hükümet Konağı Demirbaş Mal ve Malzeme Alımı 14.07.2016 2945 229.345,98 Taşınabilir Hava Radar Kıta

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 Komutanlığı İçme Suyu Getirme Projesi 18.05.2016 2181 229.741,24 Taşınabilir Hava Radar Kıta Komutanlığı İçme Suyu Getirme Projesi Toplam: 2.381.026,96 TL Kamu idaresi cevabında; "5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’inci Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Sayılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Yapım, Bakım ve Onarım İşleri, Bölünmüş Yol, Elektrifikasyon, Köy Yolu, İçme Suyu, Sulama Suyu ve Kanalizasyon Yatırımları Dışındaki İşler İçin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarmalar Yapılmasına ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilecektir." denmiştir. Sonuç olarak 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nun 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları dışındaki işler için Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarmalar yapılmaması konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, bulgu konusu tespitin devam edip etmediği sonraki denetimlerde izlenecektir. BULGU 10: İç Denetçi İstihdam Edilmemesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 55-66'ncı maddelerini kapsayan beşinci kısmında iç kontrol sistemi ile ilgili hususlar düzenlenmiştir. 55'inci maddede İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü olarak tanımlanmıştır. Tanımdan da anlaşıldığı üzere iç denetim iç kontrol sisteminin bir parçası olarak öngörülmüştür. 56'ncı maddede iç kontrolün amacı;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 a) Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, c) Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, e) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, sağlamak şeklinde sayılmıştır. 57'nci maddede kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluştuğu, 63'üncü maddede iç denetimin kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğinin değerlendirilmesi ve rehberlik yapılması amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti olduğu ve iç denetçiler tarafından yapılması gerektiği, 64'üncü maddede iç denetçilerin görevlerinden birinin malî yönetim ve kontrol süreçlerinin sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak olduğu, belirtilmiştir.
Bu düzenlemelere göre, iç denetçiler kurumlarda mali disiplin ve etkin bir iç kontrolün önemli parçasıdırlar. Kurumlarda iç denetçi olmasının mali disiplin ve etkin bir iç kontrol için çok önemli olduğu tartışmasızdır. 10.12.2003 tarihli 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na dayanılarak çıkartılan İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesinde; “Kamu idarelerinin iç denetçi sayıları; idarelerin yerine getirmek zorunda oldukları görevler, kullandığı kaynaklar, merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatının özelliği, toplam personel sayısı ve denetim ihtiyacı dikkate alınmak suretiyle ve denetimin maliyeti de

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 göz önünde bulundurularak ekli listede belirlenmiştir. Kamu idareleri ilave iç denetçi ihtiyaçlarını Kurula bildirir.” denilmektedir. Öngörülen iç denetçi kadrosu üç olmasına karşın Karaman İl Özel İdaresinde İç Denetim Biriminin oluşturulmadığı ve iç denetçi atamasının yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; "İç Denetçi ataması ile ilgili olarak 03.05.2002 tarih ve 24744 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılan Sınav Hakkında Genel Yönetmeliğin, İl Özel İdareleri ve Belediye Kadrolarına Atanacakların Seçilmesi başlıklı beşinci bölümünde yer alan 27/A, 27/B, 27/C ve 27/D Maddeleri Danıştay 12. Dairesinin 24.03.2010 tarih ve 2007/256 esas, 2010/1679 sayılı kararı ile iptaline karar verilmiş olup, daha sonra yapılan karar düzeltme talebi de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından 29.04.2015 tarihli ve 2014/3999 Esas, 2015/1668 sayılı kararı ile ret edilmiştir. Söz Konusu hususlar doğrultusunda İl Özel İdareleri, Belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlara kamu görevlerine ilk defa atanacaklar ile ilgili yeni bir düzenleme yapılmadığından İdaremizde İç Denetçi Kadrosu bulunmasına rağmen atama işlemi gerçekleştirilememiştir." denmiştir. Sonuç olarak İç Denetçi atamaları 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 65'nci maddesinde belirtilen nitelikleri taşıyanlar arasından yapılabilmekte olup, kurum savunmasında belirtilen Danıştay kararı mevcut atamaya engel oluşturmamaktadır. Kurum içerisinde bu şartlara haiz personel bulunmaması durumunda başka kurumlardan bu niteliklere sahip personel bulunarak atamasının yapılması mümkün olup, gerekli yasal şartlar oluştuğunda, iç denetçi atamasına öncelik verilmelidir. Etkin bir iç kontrol ortamının oluşturulabilmesi ve kanunen verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için; İç Denetim Biriminin kurularak, iç denetçi atamasının yapılması sağlanmalıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 BULGU 11: 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’nci Maddesinin Beşinci Fıkrasında Yer Alan Hüküm Gereği İl Genel Meclisinin Belirleyeceği Esaslara Uygun Olarak Köylere Hizmet Götürme Birliklerinin Sunacağı Yatırım Planı, Yıllık Çalışma Programı ve Uygulama Projelerine Bağlı İşler Yerine İhtiyaç, Yardım Gibi Genel İfadelerle veya Bazı Kurumların Bütçelerinden Karşılanmayan İhtiyaçları İçin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Ödenek Aktarılması 5355 sayılı Kanunu'nun 18’inci maddesinin 5’inci fıkrasında; “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır. Bu ödenek aktarımları 5302 sayılı Kanun'un giderlerle ilgili 43’üncü maddesinin (e) fıkrasında belirtildiği üzere “İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar” olarak açıklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır. Ancak bu nitelikteki ödenek aktarımlarının ilkelerinin belirlenmesi ve bu esaslar çerçevesinde Köylere Hizmet Götürme Birliklerince il özel idaresine yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin sunulması gerekmektedir. Ancak bu çerçevede proje bazında ödenek aktarımı yapılabilecektir. Bu nedenle KHGB’lerine bu kapsamda yapılan aktarmaların protokollerinde genel ifadeler kullanılması ve “ihtiyaç” vb. gibi gerekçelerle aktarma işlemine dayanak oluşturulması yerine, somut projelerin belirtilmesi gerekmektedir. Karaman İl Özel İdaresi bütçesinden 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne uygun olmayan 1.845.000,00 TL tutarında aktarmalar yapılmış olup, bunlar aşağıdaki listede yer almaktadır. Tablo 6: Köylere Hizmet Götürmek Birliklerine Aktarılan Ödenekler Tablosu Yevmiye Tarihi Numarası Tutarı Açıklama 06.10.2016 4161 35.000,00 Yardım 05.10.2016 4153 50.000,00 Yardım 03.06.2016 2348 41.000,00 Yardım 22.12.2016 5568 25.000,00 Yardım

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 03.06.2016 2347 67.000,00 Yardım 22.12.2016 5567 200.000,00 Yardım 02.12.2016 5124 150.000,00 Yardım 01.06.2016 2346 667.000,00 Yardım 22.12.2016 5572 25.000,00 Yardım 03.06.2016 2351 55.000,00 Yardım 22.12.2016 5571 30.000,00 Yardım 03.06.2016 2350 48.000,00 Yardım 22.12.2016 5570 180.000,00 Yardım 05.10.2016 4154 150.000,00 Yardım 03.06.2016 2349 122.000,00 Yardım Toplam: 1.845.000,00 TL Kamu idaresi cevabında; "Karaman İl Özel İdaresi bütçesinden 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 18’inci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne uygun olmayan aktarmaların yapıldığı belirtilmiş olup, söz konusu ödenek aktarmalarına ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilecektir." demiştir. Sonuç olarak 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 18’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan hüküm gereği İl Genel Meclisi’nin belirleyeceği esaslara uygun olarak Köylere Hizmet Götürme Birlikleri'nin sunacağı yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine bağlı işler yerine ihtiyaç, yardım gibi genel ifadelerle veya bazı kurumların bütçelerinden karşılanmayan ihtiyaçları için Köylere Hizmet Götürme Birlikleri'ne ödenek aktarılmaması konusunda kamu idaresi ile mutabakat sağlanmakla birlikte, bulgu konusu tespitin devam edip etmediği sonraki denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları KARAMAN İL ÖZEL İDARESİ 2016 YILI BİLANÇOSU AKTİF Cari Yıl 2016 PASİF Cari Yıl 2016 1 DÖNEN VARLIKLAR 137.056.078,18 3 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 27.839.230,16 10 HAZIR DEĞERLER 123.316.252,66 30 KISA VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 1.328.289,44 102 BANKA HESABI 123.316.252,66 300 BANKA KREDİLERİ HESABI 1.328.289,44 12 FAALİYET ALACAKLARI 1.538.303,78 32 FAALİYET BORÇLARI 776.727,45 121 GELİR.TAKİPLİ ALACAKLAR HES. 186.316,93 320 BÜTÇE EMANETLERİ HESABI 776.727,45 122 GELİR.TEC.. VE TEHİR.ALA. HES. 66.770,99 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 11.446.888,39 126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI 1.285.215,86 330 ALINAN DEPOZİTO VE TEM. HESABI 3.292.398,25 14 DİĞER ALACAKLAR 121.132,32 333 EMANETLER HESABI 8.154.490,14 140 KİŞİLERDEN ALACAKLAR HESABI 121.132,32 36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 4.129.153,44 15 STOKLAR 2.957.238,51 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI 590.287,45 150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI 2.953.633,96 361 ÖDEN. SOS. GÜV. KESİNTİLERİ HESABI 738.725,84 157 DİĞER STOKLAR HESABI 3.604,55 362 FONLAR VEYA DİĞER KAMU İDARELERİ ADINA YAPILAN TAH. HESABI 100.481,32 16 ÖN ÖDEMELER 213.430,12 368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞVEYA TAKSİT. VERGİ VE DİĞER YÜKÜM. HESABI 2.699.658,83 161 PERSONEL AVANSLARI HESABI -5.745,70 39 DİĞ. KISA VADELİ YABANCI KAY. HES. 10.158.171,44 162 BÜTÇE DIŞI AVANS VE KRE. HES. 203.792,43 397 SAYIM FAZLALARI HESABI 10.158.171,44 165 MAH. DÖN. AKT. AV. VE KRE. HES. 15.383,39 4 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 16.146.685,98 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 8.909.720,79 40 UZUN VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 16.146.685,98 197 SAYIM NOKSANLARI HESABI 8.909.720,79 400 BANKA KREDİLERİ HESABI 16.146.685,98 2 DURAN VARLIKLAR 345.968.130,76 5 ÖZ KAYNAKLAR 439.038.292,80 22 FAALİYET ALACAKLARI 11.000,00 50 NET DEĞER 119.153.677,88 220 GELİR. ALACAKLAR HESABI 11.000,00 500 NET DEĞER HESABI 119.153.677,88 23 KURUM ALACAKLARI 195.000,00 57 GEÇMİŞ YIL. OLUMLU FAAL. SON.I 274.390.568,98 232 KUR. VERİLEN BORÇ. AL. HESABI 195.000,00 570 GEÇMİŞ YIL. OL.FAALİYET SON. HES. 274.390.568,98 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 1.930.443,32 58 GEÇMİŞ YILLAR OL. FAALİYET SON. -15.644.759,70 240 MALİ KUR. YAT. SER.HESABI 1.940.626,00 580 GEÇMİŞ YILLAR OL. FAAL.SON. HES. (-) -15.644.759,70 241 MAL VE HİZ. ÜR. KUR. YAT.SER.HESABI 64.817,32 59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI 61.138.805,64 247 SERMAYE TAAH. .HESABI (-) -75.000,00 590 DÖN. OL. FAALİYET SONUCU HESABI 64.542.863,09 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 343.831.687,44 591 DÖN. OL. FAALİYET SONUCU HES. ( - ) -3.404.057,45 250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI 24.671.372,24
251 YER. VEYERÜSTÜ DÜZENLERİ HESABI 85.662.748,43
252 BİNALAR HESABI 140.736.281,36
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI 8.770.190,20
254 TAŞITLAR HESABI 6.787.961,78
255 DEMİRBAŞLAR HESABI 2.675.496,55
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-) -4.024.425,36
258 YAPIL. OLAN YATIRIMLAR HESABI 78.552.062,24
AKTİF TOPLAMI 483.024.208,94 PASİF TOPLAMI 483.024.208,94

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 KARAMAN İL ÖZEL İDARESİ FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU Hesap Kodu Hesap Kodu Giderin Türü Tutar Hesap Kodu Hesap Kodu Gelirin Türü Tutar 630 01 Personel Giderleri 26.193.885,35 TL 600 01 Vergi Gelirleri 87.058,15 TL 630 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 3.478.098,67 TL 600 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 10.545.171,89 TL 630 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 8.321.970,45 TL 600 04 Alınan Bağış ve yardımlar 80.721.620,98 TL 630 04 Faiz Giderleri 1.328.289,44 TL 600 05 Diğer Gelirler 39.199.566,04 TL 630 05 Cari Transferler 15.263.557,56 TL 600 11 Değer ve Miktar Değ.Gelirleri 0 630 07 Sermaye Transferleri 244.200,48 TL
630 11 Değer ve Miktar DeğişimleriGiderleri 3.433.483,77 TL
630 12 Gelirlerin Ret ve İadesinden Kay. Giderler 0,00 TL
630 14 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 6.788.582,48 TL
630 20 Silinen Al. Kaynaklanan Giderler 0,00 TL
630 99 Diğer Giderler 4.962.543,22 TL
TOPLAM 70.014.611,42 TL TOPLAM 131.153.417,06 TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Karaman İl Özel İdaresi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr