2015 - SİNOP İL ÖZEL İDARESİ.pdf

SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Eylül 2016

ĠÇERĠK SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 33

SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 18
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 19
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 29

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2015 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı bütçesiyle 35.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüĢ olup, 46.773.305,89 TL 2014 yılından devreden ödenek, Merkezi Ġdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiĢ yatırımlar için aktarılan toplam 85.523.209,92 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 167.296.515,81 TL‟ye ulaĢmıĢtır. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2015 yılı Gelir ve Gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. 2015 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ TABLOSU Tahmini GerçekleĢen Vergi Gelirleri 80.000,00 37.151,86 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.635.000,00 1.381.500,28 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 0,00 80.141.917,67 Diğer Gelirler 33.285.000,00 36.209.921,93 Sermaye Gelirleri 0,00 0,00 TOPLAM Öz Gelir 35.000.000,00 37.628.574,07 TOPLAM Genel Gelir 35.000.000,00 117.770.491,74 2015 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 35.000.000,00 46.773.305,89 85.523.209,92 0,00 167.296.515,81 111.100.999,96 55.787.826,41

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleĢtirilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 6'ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıĢtır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleĢen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluĢmaktadır. Bütçe hazırlık aĢamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karĢılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleĢtirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleĢmeleri arasında fark bulunmaktadır. 2015 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gider Personel Giderleri 6.940.940,00 33.466.806,92 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 1.608.650,00 5.130.379,31 Mal ve Hizmet Alım Gideri 15.158.805,42 24.082.645,62 Faiz Giderleri 195.000,00 108.983,50 Cari Transferler 1.078.621,58 21.078.953,20 Sermaye Giderleri 8.266.983,00 27.056.231,41 Sermaye Transferi 1.000,00 177.000,00 Yedek Ödenekler 1.750.000,00 0,00 TOPLAM 35.000.000,00 111.100.999,96 Kurumun 2015 Yılı “Faaliyet Gideri” 96.469.216,95 TL, “Faaliyet Geliri” 117.752.655,17 TL olup “Gelir Fazlası” 21.283.438,22 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Sinop Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Sinop Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2015 yılı denetimi kapsamında Sinop Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Maddi Duran Varlıklar Ġçin Amortisman Ayrılmaması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 163, 178, 179 ve 257'nci maddelerinde maddi duran varlıkların, 185, 190, 191 ve 268' inci maddelerinde Maddi olmayan duran varlıkların, 196, 201 ve 202'nci maddelerinde de diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan varlıkların, genel nitelikleri, uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarının ne Ģekilde tespit edileceği, ayrılan amortisman tutarının gider olarak muhasebeleĢtirilmesi gerekliliği, varlıkların amortisman değerinin ne olduğu, kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların amortisman tutarlarının ne olduğu açıklanmıĢtır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Varlıklara iliĢkin ilkeler” baĢlıklı 9'uncu maddesinde de bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiĢ tutarlarının bilançoda ayrıca gösterileceği ifade edilmiĢtir. Hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara iliĢkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeĢitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği yine Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 27'nci maddesinde hükme bağlanmıĢtır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin amortisman iĢlemlerine iliĢkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanununun 318'inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri çıkartarak kullanmıĢ ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına iliĢkin gerekli açıklamalara yer vermiĢtir. Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemleri ise 10 Ocak 2008 tarihli 26752 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sayılı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliğinde açıklanmıĢtır Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli Ġdareler Bütçe

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliğinin amortisman iĢlemlerine iliĢkin hükümlerine aykırı olarak maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Sinop Ġl Özel Ġdaresinin varlıklarını gösteren; 250-Arazi ve Arsalar Hesabı 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 252- Binalar Hesabı 253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 254- TaĢıtlar Hesabı 255- DemirbaĢlar Hesabı 256- Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı‟na iliĢkin amortisman miktarlarını gösteren 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı (-) 299- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı (-) nın yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek mali tablolarda gerçek değerleri ile yer almamasına yol açmaktadır. Aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630-Giderler Hesabı, Dönem sonunda 630-Giderler Hesabının yansıması sonucu oluĢacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı, Faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ya da 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-), Yılı dönem faaliyet sonucuna göre yılı geçtikten sonra önceki yıllar faaliyet sonuçlarını takip etmek için kullanılan 570-GeçmiĢ Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ya da 580-GeçmiĢ Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-),

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 GeçmiĢ yıllar olumlu ya da olumsuz faaliyet sonuçlarının 5 yıl sonunda net değere aktarılması gerektiğinden, 5 yıllık süreyi doldurmuĢ geçmiĢ dönemler için 500- Net Değer/Sermaye Hesabı, Mali tablolar üzerinde gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Ġdarenin muhasebe iĢlemlerinde kullanılmakta olan e-içiĢleri programında duran varlıklara amortisman ayırabilmek için bir link bulunmadığı, mal envanteri sabit olmadığından hangi yılın giriĢ çıkıĢı yapıldığının takibinin manuel yapılmasının zorunlu olduğu, konu ile ilgili tüm birim müdürleri ve ambar memurlarıyla toplantılar yapıldığı, amortisman hesaplarının manuel olarak takibinin yapılması ve karıĢıklık olmaması için 2014 yılı ve sonrasının öncelikli olarak kayıtlara alınması ve daha sonra diğer yılların da giriĢ iĢlemlerinin yapılmasının kararlaĢtırıldığı, bu iĢlemler ile ilgili çalıĢmalara baĢlanıldığı, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği doğrultusunda dayanıklı taĢınırların her biri için 14.000 TL yi aĢmayan duran varlıklar için %100 amortisman oranı, aĢan duran varlıklar için ise tebliğin ekli listesinde yer alan amortisman ve tükenme payı süre ve oranları dikkate alınarak amortisman kayıtlarına baĢlanıldığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Maddi duran varlıklar için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve bu Kanun uyarınca Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğlerde belirtilen esas ve usullere göre amortisman ayırma iĢleminin yapılması ve muhasebeleĢtirilmesin sağlanması ile mali tablolarda bu bilgilerin gösterilmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak Sinop Ġl Özel Ġdaresinin duran varlıklarına iliĢkin 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı ile 299- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabının 2015 yılı mali tablolarında yer almaması hususu devam etmektedir. BULGU 2: Sinop Ġl Özel Ġdaresinin Mülkiyetinde Bulunan TaĢınmazların Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik Hükümlerine Göre Kayıt ĠĢlemlerinin Yapılmaması ve Mali Tablolarda TaĢınmazlarla Ġlgili Hesapların Doğru Yansıtılmaması. 13.9.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik çıkarılmıĢ ve 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girmiĢtir. Yönetmeliğin amacı genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait taĢınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine iliĢkin usul ve esasları düzenlemektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Yönetmelik'in 5‟inci maddesinde kayıt ve kontrol iĢlemlerinin amacı ise kamu idarelerine ait mevcut taĢınmazların ve içinde bulunulan yılda çeĢitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar olarak takip edilmesi amacıyla kayıt alınması olarak belirlenmiĢtir. Görüldüğü gibi kayıtlarda taĢınmazların miktar olarak gösterilmesi esas alınmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 24‟üncü maddesinde ise maddi duran varlıkların muhasebe kayıtlarına maliyet bedeliyle, herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilenlerin de rayiç bedeliyle geçirileceği Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Ancak 2006 yılından 2014 yılına kadar geçen sürede kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan taĢınmazların miktar olarak dahi kayıt altına alınması ile ilgili iĢlemler tamamlanamamıĢtır. Ayrıca söz konusu taĢınmazların sadece bir kısmı muhasebe kayıtlarına alındığından kamu idarelerinin mali tablolarının taĢınmazlar hakkında tam ve doğru bilgi sunması sağlanamamıĢtır. Bu durum nedeniyle Maliye Bakanlığınca Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin bazı maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayılı BKK ile yürürlüğe giren Yönetmelikle değiĢtirilerek belirtilen sorunların çözümü yoluna gidilmiĢtir. Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin bu çerçevede değiĢtirilen 5‟inci maddesinin birinci fıkrasında; “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü yer almaktadır. Aynı Yönetmelikle 5‟inci maddeye getirilen ek ikinci fıkrada ise kayıt iĢlemlerinde esas alınacak değerleme kriterleri belirlenmiĢtir. Buna göre tapuda kayıtlı taĢınmazlardan maliyeti belirli olanların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri, bu iki değeri belli olmayanlar ile fıkrada sayılan diğer taĢınmazların ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir. Öte yandan aynı Yönetmelik'in “Cins Tashihlerinin Yapılması” baĢlıklı 10‟uncu maddesinin 1‟inci fıkrasında aynen “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” hükmüne yer verilmiĢtir. Bu hükümle cins tashihi iĢlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiĢ ve taĢınmazların muhasebe birimlerince mevcut kullanım Ģekliyle kaydının

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 yapılarak mali tablolarda gösterilmesine öncelik verilmiĢtir. Bu Ģekilde kamu idarelerinin tapu kayıtları bakımından cins tashihi ile ilgili iĢlemleri daha sonra yapmalarına olanak sağlanmıĢtır. Kamu taĢınmazlarının kayda alınmasında esas değerleme kriterleri bu Ģekilde olmakla birlikte söz konusu Yönetmelik'in “Mevcut TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin ĠĢlemler” baĢlıklı Geçici 1‟inci maddesi ile mevcut taĢınmazların kaydında esas alınacak değerlerle ilgili geçici düzenlemeler yapılmıĢtır. Düzenlemeye göre;
“(1) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. (2)Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2016 tarihine kadar tamamlanır” Yukarıya alınan Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Sinop Ġl Özel Ġdaresinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taĢınmazların mevcut kullanım Ģekilleri ve emlak vergisi değerleri üzerinden fiili envanterinin yapılması, en geç 30.09.2014 tarihi itibariyle ilgili form ve cetvellere geçirilmesi ve bu bilgilerin muhasebe birimlerine verilerek en geç 01.10.2014 tarihine kadar muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Bu iĢlemlere bağlı olarak da 31.12.2014 tarihinde de tespit edilen değerler üzerinden amortisman hesaplarına kayıt yapılacaktır. Tüm taĢınmazların bu Ģekilde muhasebe kayıtlarına alınarak mali tablolarda gösterilmesi sağlandıktan sonra anılan Yönetmelik'in Geçici 1‟inci maddesinin 2‟nci fıkrası gereğince 31.12.2016 tarihine kadar tüm taĢınmazların emlak vergisi değeri yerine maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden kayıtlara geçirilmesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 tamamlanacaktır.
Ancak bu kayıtların yapılmasına temel oluĢturmak üzere öncelikle mevcut hesaplarda kayıtlı bulunan taĢınmazların 01.10.2014 tarihi itibariyle 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252- Binalar Hesabında kayıtlı tutarların alacak kaydı ile çıkarılması, toplam tutarın da 500- Net Değer Hesabına borç yazılması gerekmektedir. Aynı Ģekilde söz konusu taĢınmazlara iliĢkin amortisman tutarları da 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabına borç, 500- Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek hesaplardan çıkarılacaktır. Esasen söz konusu Yönetmelik değiĢikliğinin muhasebe iĢlemleri açısından uygulanmasına yönelik iĢlemlerle ilgili ayrıntılı açıklamaya Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014 ve 16.09.2014 tarihinde yayınlanan TaĢınmaz Envanteri konulu genel yazılarında yer verilmiĢtir. Yukarıya açıklanan Yönetmelik hükümleri ile Muhasebat Genel Müdürlüğünün Genel Yazıları çerçevesinde; Sinop Ġl Özel Ġdaresinin taĢınmaz kayıtları incelendiğinde aĢağıdaki hususlar tespit edilmiĢtir:  Sinop Ġl Özel Ġdaresinin emlâk iĢlemlerini yürüten Bilgi ĠĢlem Müdürlüğünce tüm taĢınmazların miktar yönünden fiili envanteri çıkarılmıĢtır. Ancak Yönetmelik hükmü gereğince 2014 yılı içinde tamamlanması gereken kayıt, kontrol ve muhasebe iĢlemlerinin henüz sonuçlandırılmadığı anlaĢılmaktadır.  2014 yılında gerçekleĢtirilen denetim bağlamında; Sinop Tapu Müdürlüğü kayıtları ile Kurumun envanterinde bulunan taĢınmazlar arasında miktar, değer ve cins yönünden yapılan karĢılaĢtırmalar sonucunda tespit edilen farklılıkların giderilmesi için çalıĢmaların devam ettiği ve Bilgi ĠĢlem Müdürlüğünce gerekli formların hazırlandığı ancak 2015 yılı sonu itibariyle henüz bu formların muhasebeye yansıtılmadığı görülmüĢtür. Bu tespitler ıĢığında Sinop Ġl Özel Ġdaresine ait taĢınmazların kaydının yukarıda belirtilen Yönetmelik ve Genel Yazılarda açıklanan esaslara uygun hale getirilme iĢlemlerinin devam ettiği ancak 2015 yılı sonu itibariyle tamamlanmadığı anlaĢılmaktadır. Bu nedenle Kurumun yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 252- Binalar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabında kayıtlı tutarların mevzuata uygun olarak kaydedilmesi gereken tutarlar olmadığı anlaĢılmaktadır. TaĢınır ve taĢınmaz hesaplarında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 kayıtlı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığından söz konusu hususun mali tablolarda yer almayan 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı üzerindeki etkisi dikkate alınmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelikte yapılan değiĢiklik kapsamında Sinop Ġl Özel Ġdaresi Mülkiyetinde bulunan taĢınmazların tasnif iĢlemlerinin tamamlandığı ve muhasebe kayıt iĢlemlerinin gerçekleĢtirilmesi aĢamasına gelindiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelikte yapılan değiĢiklik uyarınca bu Yönetmelikte öngörülen hususların yerine getirilmesi konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 252- Binalar Hesabı ve 500- Net Değer Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 3: Sinop Ġl Özel Ġdaresinin Ġller Bankası Anonim ġirketindeki Ortaklık Payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Görülmemesi. 6107 sayılı Ġller Bankası Anonim ġirketi Hakkında Kanunun “Ortaklık yapısı ve sermaye” baĢlıklı 4'üncü maddesinde “(1) Bankanın ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir. (2) Bankanın sermayesi 9.000.000.000 (dokuz milyar) Türk Lirasıdır. Bu sermaye Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabilir. (3) Sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine aşağıdaki kaynaklar eklenir: a) 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarlar. b) Bankanın vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonraki yıllık safi kârından yüzde otuz oranında ayrılacak pay. c) Diğer mevzuat hükümleri ile Banka sermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlü yardım ve bağışlar. denilmektedir. 6107 sayılı Kanun'un bu hükümleri uyarınca Sinop Ġl Özel Ġdaresi Ġller

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Bankası Anonim ġirketinin doğal ortağıdır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” baĢlıklı 156'ncı maddesinde; “(1) Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.” denildiğinden 6107 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi hükmünce Ġller Bankasının ortakları arasında sayılan Sinop Ġl Özel Ġdaresinin, Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında görülmesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 156‟ncı maddesi gereğidir. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin sermaye katılımı yoluyla iĢtirakinin olduğu baĢkaca mali kuruluĢ bulunmamaktadır. Ġller Bankası Anonim ġirketinin resmi web sitesinden, kurumun yetkili muhasebe görevlilerine tanımlanmıĢ kullanıcı bilgileri ile ulaĢılan kayıtlara göre, 2005 yılından itibaren 2015 yılı sonuna kadar Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine katılım payı olarak Sinop Ġl Özel Ġdaresinin Genel Bütçe vergi gelirlerinden alacağı paydan 3.951.695,83 TL kesinti yapılmıĢtır. Dolayısıyla Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarında 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 3.951.695,83 TL tutarında iĢtirakinin görülmesi gerekmektedir. Ancak 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarda 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının bakiyesi bulunmamaktadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Sinop Ġl Özel Ġdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde, Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payını göstermesi gereken 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 3.951.695,83 TL tutarında gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Ġdarenin 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında kayıtlı bulunması gereken 3.951.695,83 TL tutarındaki ortaklık payının muhasebe kayıtlarına alındığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Sinop Ġl Özel Ġdaresinin, Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 izlenmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının 2015 yılı mali tablolarında yer almaması hususu devam etmektedir. BULGU 4: 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 59- Dönem faaliyet sonuçları hesap grubunu açıklayan 323‟üncü maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiĢtir. Ancak Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan Ġlçe Özel Ġdare Müdürlüklerinde gerçekleĢen olumsuz faaliyet sonucu ile Ġl Özel Ġdaresinde gerçekleĢen olumlu faaliyet sonucunun karĢılıklı mahsubu gerçekleĢtirilmeden hem 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüĢtür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleĢmesi mümkün olamayacağından, Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Bilançosunda 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Merkez muhasebe biriminde 2015 mali yılı sonunda 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı, ilçelerde ise 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının çalıĢtığı, muhasebe kayıtları için kullanılan e-içiĢleri programının bu hesapları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Hesabına mahsuplaĢtırarak yansıtmadığı, konu ile ilgili olarak e-içiĢleri yardım sayfasına mail atıldığı ve gerekli düzeltmelerin yapılmasının istendiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının bilançoda birlikte yer almaması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak muhasebe altyapısı olan e-içiĢleri sisteminin olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarını bilançoda bir arada göstermesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır ve 2015 yılı mali tablolarında 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49‟uncu ve 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 48‟inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleĢtirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak Ģekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ĠçiĢleri Bakanlığınca çıkarılmıĢtır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak iĢlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. Ġl özel idarelerinin kullanması amacıyla ĠçiĢleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içiĢleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve iĢlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karĢılayacak ölçüde geliĢtirilememiĢtir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluĢu olan ĠçiĢleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaĢılmaktadır. Ġl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması gözönüne alındığında denetim görüĢünü etkileyen bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 BULGU 5: Yoksullara Mikro Kredi Verilmesi Ġçin Türkiye Ġsrafı Önleme Vakfına Aktarılan Kaynağın 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında Ġzlenmemesi. 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun; "Ġl Özel Ġdaresinin Görev ve Sorumlulukları" baĢlıklı 6'ncı maddesinde “yoksullara mikro kredi verilmesi” hizmeti de bulunmaktadır. Aynı Kanun‟un "Diğer KuruluĢlar ile ĠliĢkiler" baĢlıklı 64'üncü maddesinde ise; " İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; ……… c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir" denilmektedir. Bu hükme dayanılarak Sinop Ġl Özel Ġdaresi ile Türkiye Ġsrafı Önleme Vakfı arasında, yoksullara mikro kredi verilmesi hizmetinin ortaklaĢa hizmet projesi Ģeklinde yürütülmesi maksadıyla 26.10.2010 tarihinde "Protokol" imzalanmıĢtır. Protokolün "Tarafların Yükümlülüklerini” düzenleyen 4'üncü maddesinin “Ġdarenin Yükümlülükleri” baĢlıklı (A) fıkrasında; “Ġdare, Mikro kredi faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli araç, gereç, ofis ve ofis ekipmanları ve idarece uygun görülmesi halinde mali destek sağlayacaktır. Bu protokol gereği aktarılan kaynak, vakfa bir doğrudan kaynak aktarımı veya bağıĢ olmayıp ortak hizmet projesi olan mikro kredinin iĢleyiĢi içindir." denilmektedir. Bu kapsamda Ġl Genel Meclisi kararıyla Mikro Kredi Projesi hesabından 18.000,00 TL, 30.000,00 TL ve 20.000,00 TL lık dilimler halinde toplam 68.000,00 TL ödenek vakıf hesabına aktarılmıĢtır. Konuyla ilgili belgelerin incelenmesi neticesinde; ortak projenin kredi niteliğinde yürütülmesi ve bu nedenle yapılan aktarmaların kurum alacakları hesap grubunda izlenmesi gerekirken, doğrudan bütçe gideri olarak muhasebeleĢtirildiği ve mali tablolar yerine sadece

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 yazıĢmalar ile izlenilebildiği tespit edilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “13 Kurum Alacakları” hesap grubunu açıklayan 93‟üncü maddesinde “Bu hesap grubu, kurumca yasal yetkilere dayanılarak verilen borçlardan faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen alacakların izlenmesi için kullanılır.” denilmekte “23 Kurum Alacakları” hesap grubunu açıklayan 152‟nci maddesinde de bu nitelikteki alacaklardan vadesi 1 yıldan uzun olanların izlenmesi için kullanılacak hesaplar hususunda açıklamalarda bulunulmaktadır. Aynı Yönetmelik'in 94 ve 153‟üncü maddelerinde de kurumca nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacaklarının izlenmesi için 132- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı ile 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının kullanılması öngörülmüĢtür. Sinop Ġl Özel Ġdaresi ile Türkiye Ġsrafı Önleme Vakfı arasında devam etmekte olan protokol uyarınca idarenin alacağı niteliğini sürdüren verilmiĢ mikro kredilerin, Yönetmeliğin yukarıda bahsi geçen hükümleri gereğince, vadeleri 1 yıldan uzun süreli olduğundan 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekirken doğrudan gider kaydedilerek muhasebeleĢtirilmesi ve bu alacakların 2015 yılı içerisinde kurumun alacağı olarak kayıtlarda yer almaması nedeniyle, yıl içinde ve yıl sonunda düzenlen mali tablolarda 232- Kurumca Verilen Alacaklar Hesabı 68.000,00 TL tutarında gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Türkiye Ġsrafı Önleme Vakfına verilen 68.000,00 TL nın 232-Kurumca Verilen Alacaklar Hesabına kaydedilerek muhasebeleĢtirildiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Yoksullara mikro kredi verilmesi suretiyle kullandırılan kaynakların 232- Kurumca Verilen Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak Sinop Ġl Özel Ġdaresince kullandırılan mikro kredi tutarlarını göstermesi gereken 232- Kurumca Verilen Alacaklar Hesabının 2015 yılı mali tablolarında yer almaması hususu devam etmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 232- Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı, 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 299- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 500- Net Değer/Sermaye Hesabı, 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: 3213 Sayılı Maden Kanununa Göre, Aynı Kanunda Belirlenen Oranlar Üzerinden Hesaplanacak Devlet Hakkı Ve Özel Ġdare Payının Ruhsat Sahiplerince Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne Yatırılması Gerekirken Yatırılmaması Ve Söz Konusu Devlet Hakkından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünce Ġl Özel Ġdaresi Payı Olarak Hesaplanan Tutarların Sinop Ġl Özel Ġdaresi Hesabına Aktarılmaması. 3213 sayılı Maden Kanununun “Tanımlar” baĢlıklı 3‟üncü maddesinde Devlet Hakkı “Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım” Ģeklinde tanımlanmıĢtır Kanun'un 16‟ncı maddesine göre, aynı Kanun'un 2‟nci maddesinde belirtilen I-a grubu madenler için maden alanları il özel idaresince ihale edilerek iĢletme ruhsatı verilmektedir. I-a grubu hariç diğer madenler için Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü'nce iĢletme ruhsatı verilebilmektedir. I-a grubu madenlerden alınacak devlet hakkının takibi iĢletme ruhsatını veren il özel idarelerince yapılabilmektedir. I-a grubu dıĢındaki madenler ile ilgili olarak Maden Kanununun 14‟üncü maddesine göre Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl Nisan ayının sonuna kadar satıĢ bilgi formu verilmesi, satıĢ bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14‟üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın her yıl Haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne ya da ilgili idarelere yatırılması gerekmektedir. Yine aynı Kanun'un 14‟üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 Sayılı Kanunla getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak “Devlet Hakkı”nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıĢtır. Bu açıklamalardan hareketle il sınırları içerisinde faaliyet gösteren I-a grubu dıĢındaki

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 maden iĢletmelerinin hasılatlarından hesaplanacak devlet hakkı üzerinden il özel idaresi payı olarak tahsil edilmesi gereken tutarların Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünün bilgisinde olduğu, dolayısıyla il özel idaresi payı olarak tahsil ve takibi yapılması gereken maden gelirlerine iliĢkin bilginin Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden temin edilerek idarece takibinin ve tahsilatının yapılması gerektiği açıktır. Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının tespiti maksadıyla ilgili listelerin temini maksadıyla idarece 14.05.2015 tarihinde Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yazı yazılmıĢ Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü tarafından bu yazıya verilen 09.06.2015 tarihli cevapta, maden ruhsat sahiplerinin yıl içerisinde yapmıĢ oldukları madencilik faaliyetlerine iliĢkin Faaliyet Bilgi Formları (FBF) ve SatıĢ Bilgi Formlarının (SBF) tasnif, Bilgi iĢlem sistemine iĢlenmesi ve kontrollerinin 2015 yılı Ağustos ayını bulacağı bu nedenle bilgi verilemediği belirtilmiĢtir. Bu tarihten sonra idarece 2015 yılı sonuna kadar, Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden temin edilebilecek madenlerden Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarına iliĢkin listenin takibi ile ilgili herhangi bir iĢlem yapılmamıĢtır. Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden tarafımızca temin edilen ruhsat sahibi firmaların hasılat bilgilerine göre, Sinop Ġl Özel Ġdaresine bu firmalarca ödenmesi gereken madenlerden devlet hakkı tutarı 101.129,90 TL dır.
Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 101.129,90 TL olan maden payı alacağından tahsil edilemeyen tutarlar belli olmadığından, söz konusu tutarlar nedeniyle yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek mali tablolar üzerinde 600- Gelirler Hesabı ve 800- Bütçe Gelirleri Hesabı etkilenmektedir. Kamu idaresi cevabında; Maden payları ile ilgili listenin Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle 27.01.2016 tarihinde Ġdareye gönderildiği, konu ile ilgili birim müdürlüğüne ve ilçe özel idarelerine 19.02.2016 tarihinde yazı yazıldığı ve tahsil iĢlemlerine baĢlanıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak 3213 Sayılı Maden Kanununda belirlenen oranlar üzerinden hesaplanacak devlet hakkı ve özel idare payının ruhsat sahiplerinden tahsili hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 BULGU 2: Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğünden Gönderilen Ödeneklerin Ġl Genel Meclisi Kararı Alınmadan Mevzuata Aykırı Olarak, Belirlenen ĠĢ ve Hizmetlerde Kullanılmak Üzere Valilik Oluru Ġle Ek Ödenek Kaydedilmesi. 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 9‟uncu maddesine göre Ġl Genel Meclisi, il özel idaresinin karar organıdır. 10‟uncu maddesine göre bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak ve Ģartlı bağıĢları kabul etmek Ġl Genel Meclisinin görevleri arasında sayılmıĢtır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 37‟nci maddesine göre de ek ödenek verilmesi ancak meclis kararı ile mümkündür. 6583 sayılı 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 5‟inci maddesinin ikinci fıkrasına göre Maliye Bakanlığı Bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.06 tertibinde yer alan ödenekten Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü bütçesine ġubat Ayı içerisinde 502.000.000,00 TL ve Ekim Ayı içerisinde 259.000.000,00 TL olmak üzere toplam 762.000.000,00 TL ödenek aktarıldığı; bu ödeneklerin tamamının ilgili aylar içinde ĠçiĢleri Bakanlığı oluru ile 51 il özel idaresi emrine il özel idaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiği, bu kapsamda Sinop Ġl Özel Ġdaresine iki seferde toplam 16.000.000,00 TL ödenek geldiği ancak yukarıda bahsedilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereğince söz konusu ödeneğin Ġl Genel Meclisi Kararı ile ek bütçe yapıldıktan sonra harcanması gerekirken sadece Valilik oluru ile aynı ödeneğin bir taraftan 2015 yılı Gelir Bütçesinin “Diğerlerinden Alınan BağıĢ ve Yardımlar” gelir kalemine irad; diğer taraftan 2015 yılı gider bütçesinin muhtelif tertiplerine ek ödenek kaydı yapılmak suretiyle belirlenen iĢ ve hizmetlerde kullanılmak üzere harcanmasına izin verildiği anlaĢılmıĢtır. Söz konusu ödenek, projeye bağlı tahsisi mahiyette bir ödenek değildir. Özel Ġdarenin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiğinden bağıĢ ve yardım niteliğinde bir ödenektir. Bu nedenle gelen ödenek bir taraftan gelir bütçesine bağıĢ ve yardım olarak kaydedilirken diğer taraftan gider bütçesine de ek ödenek kaydedilmesi gerekmektedir. Bu Ģekilde ek bütçe yapılmasında karar organı, baĢlangıç bütçesini de yapan ve özel idarenin de karar organı olan Ġl Genel Meclisidir. Ek ödenek (ek bütçe) yapma yetkisi yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca sadece Ġl Genel Meclisine ait olduğundan 16.000.000,00 TL tutarındaki ödeneğin Ġl Genel Meclisi kararı olmaksızın kullanılması hatalı bir iĢlem olarak değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 Kamu idaresi cevabında; 2016 yılı Bütçe Kararnamesinin 10'uncu maddesinde alınan karar doğrultusunda Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğünden gönderilen ödeneklerin Ġl Genel Meclisi kararı alınarak ek ödenek kaydedileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Merkezi Yönetim Bütçesinden aktarılan ve belirli bir projeye tahsisli olmayan ödeneklerin Ġl Genel Meclisi kararı alınarak bütçeleĢtirilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 3: Yolluk Avanslarının MuhasebeleĢtirilmesinde 161- Personel Avansları Hesabının Kullanılması Gerekirken 160- ĠĢ Avans Ve Kredileri Hesabının Kullanılması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 161-Personel Avansları Hesabını açıklayan 114‟üncü maddesinde “(1) Bu hesap, mevzuatı uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları ile ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve ücret ödemeleri karşılığı verilen avansların izlemesi için kullanılır.” denilmekte, 115‟inci maddesinde “Hesaba iliĢkin iĢlemler”, 116‟ncı maddesinde de Hesabın iĢleyiĢi açıklanmaktadır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin söz konusu hükümlerine aykırı olarak, sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarının 161- Personel Avansları Hesabı yerine 160- ĠĢ Avans ve Kredileri Hesabında muhasebeleĢtirilmesi nedeniyle Sinop Ġl Özel Ġdaresinin yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde bu iki hesabın kayıtları gerçek durumu göstermemektedir. Kamu idaresi cevabında; Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereğince personele verilen yolluk avanslarında 161- Personel Avansları Hesabının çalıĢtırılmaya baĢlanıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Personele verilen yolluk avanslarının 161- Personel Avansları Hesabında takip edilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak Sinop Ġl Özel Ġdaresince 2015 yılında verilen yolluk avanslarının bu hesapta izlenmemesi nedeniyle 2015 yılı mali tablolarında 161- Personel Avansları Hesabının yer almaması hususu devam etmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 BULGU 4: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 Sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Hakkında Kanununun 18’inci Maddesinde Öngörülmeyen ġekilde Aktarmalar Yapılması. 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baĢlıklı 18‟inci Maddesinin 5793 sayılı Kanunun 44‟üncü maddesi ile değiĢik üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıĢtır. Bu hükümden hareketle birliklere bu nitelikte kaynak aktarımı yapılabilmesi için gereken Ģartlar Ģöyledir: 1- Köye yönelik hizmetlere iliĢkin olarak sayılan, yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, kullanma suyu ve kanalizasyon yatırımları için aktarma yapılabilecektir. 2- Merkezi Ġdare KuruluĢları ve Ġl Özel Ġdareleri bu hizmetler için kendi bütçelerinde ödenek ayırmıĢ olacaklardır. 3- Bu aktarmalar merkezi idare kuruluĢlarında ilgili bakan, Ġl özel idarelerinde valinin onayıyla yapılacaktır. 4-Bu ödenekler tahsis amacı dıĢında kullanılamayacaklardır. Ancak yapılan denetimlerde köye yönelik olmayan hizmetlerle ilgili yatırımlar için de

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 aktarmalar yapıldığı belirlenmiĢtir. Kanun koyucunun amaçları bu Ģekilde düzenlenmekle birlikte bakanlıklar ve merkezi idare kuruluĢlarınca il özel idaresine aktarılan ödeneklerin tekrar KHGBlere aktarıldığı da gözlemlenmiĢtir. 5302 sayılı Kanun'un 6‟ncı maddesinde ; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereğince merkezi idare kuruluĢları tarafından il özel idarelerine aktarılan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasını bu kapsamda kabul etmek mümkün değildir. Çünkü merkezi idare kuruluĢlarının 6‟ncı madde kapsamında yapacakları kaynak aktarımı, bizzat bu kuruluĢların köye yönelik hizmetlerden olma Ģartı da bulunmayan her türlü yatırımlarına ait ödeneklerin aktarılmasını mümkün kılmaktadır. Oysa 5355 sayılı Kanun'un 18‟inci maddesi kapsamında sayılan iĢlerle ilgili olarak yapılacak ödenek aktarımlarının il özel idaresi aracılığı olmadan ve doğrudan doğruya birliğin kendisine yapılması gerekmektedir Ancak Sinop.Ġl Özel Ġdaresine merkezi idare tarafından 5302 sayılı Kanun'un 6‟ncı maddesi kapsamında sadece il özel idaresi eliyle gerçekleĢtirilecek yatırımlar için gönderilen ödeneklerden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5.898.044,94 TL tutarında aktarma yapılmıĢtır. Bu ödeneklerin ikinci bir kez il özel idaresince KHGB aktarılması mümkün görünmemektedir. Bunlar arasında Milli Eğitim Bakanlığı yatırımlarına ait ödenekler örnek verilebilir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 KHGB‟nin gerek personel donanımı ve sayısı, gerek makine ekipman ve donanımı gerekse deneyimi itibariyle bu yatırımları il özel idaresinden daha iyi bir Ģekilde gerçekleĢtirmesi de söz konusu olmadığından, uygulamayla yatırımlar, 4734, 4735 ve 6085 sayılı kanunlar dıĢında bırakılmaktadır. Ġl Özel Ġdareleri bütçesinden KHGB‟ne ödenek aktarılabilmesi ile ilgili olarak farklı bir düzenleme daha bulunmaktadır. 5355 sayılı Kanun'un 18‟inci maddesinin 5‟inci fıkrasında; “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır. Bu husus diğer düzenlemeden tamamen farklıdır. KHGB‟ne yapılacak yardım niteliğindeki bu ödenek aktarımları 5302 sayılı Kanun'un 43‟üncü maddesinde il özel idaresinin giderleri açıklanırken (e) fıkrasında belirtildiği üzere “İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar”.olarak açıklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır.. Ancak bu nitelikteki ödenek aktarımlarının genel Ģartı da 5355 sayılı Kanun'un 18‟inci maddesi hükümleri gereğince KHGB‟lerince. Ġl özel idaresine yatırım planı, yıllık çalıĢma programı ve uygulama projelerinin sunulması ve buna göre proje bazında ödenek aktarımı yapılmasıdır. Bu nedenle KHGB ile yapılan protokollere konulan genel ifadeler ve “ihtiyaç” ve sair gerekçelerle projesi olmayan iĢler için birliklere ödenek aktarımı yapmak 5355 sayılı Kanun'un 18‟inci maddesinin özüne aykırıdır. Bazı il özel idarelerinde yardım niteliğinde olan bu ödenek aktarımları ile ilgili olarak yönetmelik bazlı düzenlemeler yapılmıĢ ve yardımların maddenin amacına göre bu çerçevede verilmesi sağlanmıĢtır. Ancak Sinop Ġl Özel Ġdaresinde KHGB‟ne yardım niteliğinde yapılan ödenek aktarımlarında maddede sayılan Ģartlar dikkate alınmamıĢtır. Sonuç olarak Sinop Ġl Özel Ġdaresince 2015 yılında KHGB‟ne yapılan aktarmalarla ilgili olarak aĢağıda yer alan tespitler yapılmıĢtır. A) Sinop Ġl Özel Ġdaresine Bakanlık ve diğer merkezi yönetim kuruluĢları tarafından 5302 sayılı Kanunun 6‟ncı maddesine göre kendi bütçelerinde yer alan ödeneklerden aktarılarak, bizzat il özel idaresince gerçekleĢtirilmesi gereken iĢlerle ilgili olarak Sinop Ġl

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Özel Ġdaresi bütçesine 8 finansman kodunda ödenek kaydedilen aĢağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması. YEV TARĠHĠ YEV NO TERTĠBĠ BĠRLĠĞĠN ADI TUTARI 14.04.2015 94 44.57.01.62.01.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 AYANCIK K.H.G.B 1.442.791,00
..............
03.04.2015 123 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 229.282,18 27.05.2015 200 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 135.337,24 16.06.2015 229 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 67.968,81 07.08.2015 301 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 99.085,48 26.11.2015 471 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 512.055,88 25.12.2015 523 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B 509.035,73
..............
11.11.2015 257 44.57.01.62.04.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 DURAĞAN K.H.G.B 145.877,89
..............
15.01.2015 10 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 252.832,39 02.02.2015 32 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 253.479,69 05.02.2015 35 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 18.880,00 03.03.2015 58 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 398.899,44 26.03.2015 84 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 310.879,35 01.06.2015 143 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 473.051,20 14.07.2015 182 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 215.998,95 08.10.2015 266 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B 352.015,57
..............
29.01.2015 29 44.57.01.62.09.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 TÜRKELĠ K.H.G.B 153.824,28 12.02.2015 47 44.57.01.62.09.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 TÜRKELĠ K.H.G.B 74.340,00 17.03.2015 77 44.57.01.62.09.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 TÜRKELĠ K.H.G.B 252.409,86
TOPLAM 5.898.044,94 B) 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 5‟inci maddesi (2)‟nci fıkrasına dayanılarak Maliye Bakanlığı Bütçesi ödeneğinden Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü Bütçesine aktarılan, buradan da il özel idaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere Sinop Ġl Özel Ġdaresi emrine gönderilen, aĢağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 YEV TARĠHĠ YEV NO TERTĠBĠ BĠRLĠĞĠN ADI TUTARI 29.04.2015 1472 44.57.01.04.00.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 MERKEZ K.H.G.B. 400.000,00 20.10.2015 3665 44.57.01.04.00.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 MERKEZ K.H.G.B. 212.000,00
..............
08.05.2015 120 44.57.01.62.01.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 AYANCIK K.H.G.B. 600.000,00 05.11.2015 278 44.57.01.62.01.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 AYANCIK K.H.G.B. 286.000,00
..............
13.05.2015 182 44.57.01.62.02.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 BOYABAT K.H.G.B. 700.000,00
..............
11.05.2015 81 44.57.01.62.03.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 DĠKMEN K.H.G.B. 400.000,00
..............
30.04.2015 103 44.57.01.62.04.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 DURAĞAN K.H.G.B. 400.000,00 02.11.2015 248 44.57.01.62.04.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 DURAĞAN K.H.G.B. 237.000,00
..............
30.04.2015 112 44.57.01.62.05.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 ERFELEK K.H.G.B. 500.000,00 13.11.2015 313 44.57.01.62.05.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 ERFELEK K.H.G.B. 123.000,00
..............
30.06.2015 166 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B. 500.000,00 04.11.2015 297 44.57.01.62.06.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 GERZE K.H.G.B. 270.000,00
..............
14.05.2015 111 44.57.01.62.08.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 SARAYDÜZÜ K.H.G.B. 150.000,00 03.11.2015 261 44.57.01.62.08.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 SARAYDÜZÜ K.H.G.B. 85.000,00
..............
07.05.2015 132 44.57.01.62.09.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 TÜRKELĠ K.H.G.B. 300.000,00 05.11.2015 332 44.57.01.62.09.01.03.09.00.00.08.05.02.05.04 TÜRKELĠ K.H.G.B. 300.000,00
TOPLAM 5.463.000,00 C) Sinop Ġl Özel Ġdaresi bütçesinde öngörülen köye yönelik hizmetlere iliĢkin yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları dıĢındaki hizmetler için Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarılması. Merkez Köylere Hizmet Götürme Birliğine aktarılan a) 02.03.2015 tarih ve 628 numaralı yevmiye maddesinde aktarılan 250.000,00 TL

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 ödenekle ilgili olarak, birlikle idare arasında yapılan protokolde yapılacak iĢin konusunun açıkça belirtilmemesi, b) 01.04.2015 tarih ve 1020 numaralı yevmiye maddesinde aktarılan 270.000,00 TL ödeneğin “Sinop Hükümet Konağı Bakım Onarım iĢi”, 11.05.2015 tarih ve 1609 numaralı yevmiye maddesinde aktarılan 150.000,00 TL ödeneğin “Sinop Sporun deplasman giderlerinde kullanılmak üzere”, 03.07.2015 tarih ve 2365 numaralı yevmiye maddesinde aktarılan 100.000,00 TL ödeneğin “Personelin kıdem tazminatlarının ödenmesi” için aktarılmıĢ olması gibi. Kamu idaresi cevabında; Sinop Ġl Özel Ġdaresi Bütçesinden ve Merkezi Yönetim Bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılan ödeneklerin ne amaçla kullanılacağının daha net bir Ģekilde ifade edilmesi yönünde Ġl Genel Meclisine denetim raporundan bir suret gönderildiği ve 5355 Sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümleri doğrultusunda Meclisin bu hususta alacağı kararlar ile ilgili olarak bilgilendirildiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġl Özel Ġdaresi bütçesinden ve merkezi yönetim bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılan ödeneklerin ne amaçla kullanılacağının yapılacak protokollerde net bir Ģekilde belirtilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılamayacak ödenekler ile ilgili olarak idarenin bir değerlendirmesi bulunmamaktadır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI BĠLANÇOSU
AKTĠF TL PASĠF TL 1 DÖNEN VARLIKLAR 77.839.468,33 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 18.047.012,24 10 HAZIR DEĞERLER 73.197.541,44 30 KISA VADELĠ ĠÇ MALĠ BORÇLAR 0,00 102 BANKA HESABI 73.197.541,44 300 BANKA KREDĠLERĠ HESABI 0,00 103 VERĠLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMĠRLERĠ HESABI(-) 0,00
32 FAALĠYET BORÇLARI 688.477,22 12 FAALĠYET ALACAKLARI 558.159,49 320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI 688.477,22 120 GELĠRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00
121 GELĠRLERDENTAKĠPLĠALACAKLAR HESABI 552.952,01 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 13.250.283,18 126 VERĠLEN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 5.207,48 330 ALINAN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 492.668,36
333 EMANETLER HESABI 12.757.614,82 14 DĠĞER ALACAKLAR 90.873,65
140 KĠġĠLERDEN ALACAKLAR HESABI 90.873,65 36 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 4.108.251,84
360 ÖDENECEKVERGĠ VE FONLAR HESABI 1.416.477,31 15 STOKLAR 1.614.467,41 361 ÖDENECEKSOSYALGÜVENLĠK KESĠNTĠLERĠ HESABI 1.934.609,95 150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 1.614.467,41 362 FONLAR VEYA DĠĞER KAMU ĠDARELERĠ ADINA YAPILAN TAHSĠLAT HESABI 73.055,64
368 VADESĠ GEÇMĠġ, ERTELENMĠġ VEYA TAKSĠTLENDĠRĠLMĠġ VERGĠ VE DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI 684.108,94 16 6ÖN ÖDEMELER 2.306.445,19
160 Ġġ AVANS VE KREDĠLERĠ HESABI 0,00 4 UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 1.549.994,58 162 BÜTÇE DIġI AVANS VE KREDĠLER HESABI 393.617,71 40 UZUN VADELĠ ĠÇ MALĠ BORÇLAR 1.549.994,58 165 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN AVANS VE KREDĠLER HESABI 1.912.827,48 400 BANKA KREDĠLERĠ HESABI 1.549.994,58
19 DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR 71.981,15 5 ÖZ KAYNAKLAR 176.477.440,61 190 DEVREDEN KATMA DEĞER VERGĠSĠ HESABI 71.837,15 50 NET DEĞER 68.223.944,11 191 ĠNDĠRĠLECEKKATMADEĞERVERGĠSĠ HESABI 144,00 500 NET DEĞER HESABI 68.223.944,11
2 DURAN VARLIKLAR 118.234.979,10 51 DEĞERHAREKETLERĠ 0,00 24 MALĠ DURAN VARLIKLAR 0,00 511 MUHASEBE BĠRĠMLERĠ ARASI ĠġLEMLER HESABI 0,00 240 MALĠ KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 0,00 519 DEĞER HAREKETLERĠ SONUÇ HESABI 0,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 241 MAL VE HĠZMET ÜRETEN KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 0,00
52 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI 16.471.365,10 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 118.028.619,38 522 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI HESABI 16.471.365,10 250 ARAZĠ VE ARSALAR HESABI 761.443,75
251 YERALTI VEYERÜSTÜ DÜZENLERĠ HESABI 5.623.337,98 57 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI 136.709.563,84 252 BĠNALAR HESABI 55.977.975,32 570 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI HESABI 136.709.563,84 253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 16.178.368,39
254 TAġITLAR HESABI 3.267.881,08 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI -66.210.870,66 255 DEMĠRBAġLAR HESABI 1.501.745,57 580 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI HESABI (-) -66.210.870,66 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 34.717.867,29
59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 21.283.438,22 29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 206.359,72 590 DÖNEM OLUMLU FAALĠYETSONUCU HESABI 48.088.385,60 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 206.359,72 591 DÖNEMOLUMSUZ FAALĠYETSONUCU HESABI ( - ) -26.804.947,38
AKTĠF TOPLAMI 196.074.447,43 PASĠF TOPLAMI 196.074.447,43
NAZIM HESAPLAR 14.585.527,76 NAZIM HESAPLAR 14.585.527,76
910 TEMĠNAT MEKTUPLARI HESABI 4.071.868,16 911 TEMĠNAT MEKTUPLARI EMANETLERĠ HESABI 4.071.868,16
920 GĠDER TAAHHÜTLERĠ HESABI 10.513.659,60 921 GĠDER TAAHHÜTLERĠ KARġILIĞI HESABI 10.513.659,60
GENEL TOPLAM 210.659.975,19 GENEL TOPLAM 210.659.975,19

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GĠDERĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 630 1 Personel Giderleri 25.515.365,14 23.935.777,75 33.466.806,92
630 2 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gid. 5.564.356,67 4.538.218,47 5.130.379,31
630 3 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 6.660.817,12 8.516.944,33 13.421.570,89
630 4 Faiz Giderleri 138.112,00 167.777,92 108.983,50
630 5 Cari Transferler 3.274.094,68 5.810.965,21 21.078.953,20
630 7 Sermaye Transferleri 2.867.162,87 6.371.440,20 9.551.950,28
630 11 Değer Ve Miktar DeğiĢimleri Giderleri 0,00 1.242.346,85 199.187,52
630 14 Amortisman Giderleri 17.993.363,12 16.060.266,62 13.498.757,86
630 99 Diğer Giderler 12.627,47
GĠDERLER TOPLAMI (A) 62.013.271,60 66.643.737,35 96.469.216,95
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GELĠRĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 600 1 Vergi Gelirleri 17.500,00 162.553,98 2.500,00
600 3 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 746.561,55 725.403,88 1.388.791,49
600 4 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gel. 89.063.270,91 82.595.913,10 80.141.917,67
600 5 Diğer Gelirler 23.406.234,25 29.693.220,89 36.219.446,01
GELĠRLER TOPLAMI (B) 113.233.566,71 113.177.091,85 117.752.655,17
FAALĠYET SONUCU 51.220.295,11 46.533.354,50 21.283.438,22

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

SĠNOP ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 33
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 34
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 35
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 35
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 36
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 41

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 33

1. ÖZET Bu rapor, Sinop Ġl Özel Ġdaresi‟nin performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Sinop Ġl Özel Ġdaresi‟nin hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2015- 2019 dönemine ait Stratejik Plan,  2015 yılı Performans Programı,  2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Bu hususlara iliĢkin denetim sonucu olarak; Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı mevcut olup yasal süresi içerisinde hazırlanıp kamuoyuna sunulmuĢtur. 2015 yılı Faaliyet Raporu ise üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ, ancak henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Bununla birlikte her üç belgenin de ilgili mevzuatla belirlenen usullere tam uyumlu olarak hazırlanmadığı görüldüğünden sunum anlamında yetersiz olduğu değerlendirilmiĢtir. Ġçerik olarak, 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planda kurumun olağan idari faaliyetleri ile kurumun diğer kurumlarla iliĢkilerinden kaynaklanan ancak söz konusu diğer kurumların aslî görev alanlarına iliĢkin faaliyetlerin amaç ve hedef olarak belirlendiği; 2015- 2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı ile 2015 yılına iliĢkin Performans Programının birbiri ile uyumlu olmadığı; hedefler, göstergeler ve faaliyetlerin iki belge arasında birbiri ile örtüĢmediği; Stratejik Planda öngörülen hedeflere iliĢkin göstergelerin ölçülebilir sayısal veriler ile ifade edilmediği; Performans Programında ise bir kısım göstergelerin ölçülebilir sayısal veriler ile ifade edilmediği, bir kısmının da ölçme ve değerlendirme için daha anlamlı ölçü birimleri ile ifade edilebilecekken maliyet değeri ya da baĢka bir değer ile gösterildiği;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 34 Stratejik Planda ve Performans Programında girdi odaklı amaç ve hedeflerin belirlendiği; Stratejik Plan ve Performans Programında amaçlarla ilgili olmayan hedefler ve hedefler ile ilgili olmayan göstergeler bulunduğu; Stratejik Planda ve Performans Programında yer alan bazı amaç, hedef ve göstergelerin, iyi tanımlanmadığı için hedefin gerçekleĢtirilmesinde ulaĢılan noktayı gösterecek özellikte olmadığı; Faaliyet Raporunda ise hedef ve göstergelerin çoğunluğunun Performans Programında öngörülen hedef ve göstergelerle uyumlu olmadığı; bazı hedeflere iliĢkin göstergelerin ölçülebilir sayısal verilerle ifade edilmediği; tüm göstergelere iliĢkin raporlanan değerlerin veri kaynaklarından doğrulanabileceği ancak bazı göstergeler için Performans Programında öngörülen ölçütlerden farklı ölçütler kullanıldığı; bazı hedefler için öngörülen ve gerçekleĢen performans değerleri arasında sapma nedenlerinin geçerli ve ikna edici bir Ģekilde açıklanmadığı görülmüĢtür. Yukarıda açıklanan tespitler doğrultusunda Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planının, kurumun stratejik plan döneminde gerçekleĢtirmeyi öngördüğü amaç ve hedeflere yönelik olarak gerçekçi ve düzgün bir çerçeve çizdiğini söyleyebilmek mümkün değildir. Performans Programı ise, bir taraftan Stratejik Plana uyumlu olmadığından kurumun stratejik öngörülerine karĢılık gelmemekte, diğer taraftan içerik anlamında yetersiz kaldığından kurumun amaç ve hedeflerine iliĢkin öngörülerinde gerçekleĢen performansın ölçülebilmesi için yeterli ve güvenilir bir alt yapı oluĢturamamaktadır. Performans Programının yetersizliği nedeniyle Faaliyet Raporu da doğru ve değerlendirilebilecek performans sonuçları üretilmesine hizmet edememektedir. Kurumun performans bilgisi üretmek ve faaliyet sonuçlarını ölçmek için kullandığı veri sistemleri ise, Performans Programı Stratejik Plana, Faaliyet Raporu da Performans Programına tam uyumlu olmadığından değerlendirilmemiĢtir. Performans bilgisinin tam ve doğru olarak üretilebilmesi için güvenilir bir veri sistemi kurulmalıdır. Veri iĢleme ve raporlama aĢamalarına iliĢkin prosedürler ve sorumluluklar yazılı Ģekilde belirlenmelidir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay‟a

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 35 sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Sinop Ġl Özel Ġdaresi‟nin yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 36 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında Sinop Ġl Özel Ġdaresi‟nin yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı yasal süresi içerisinde hazırlanıp kamuoyuna sunulmuĢtur. 2015 yılı Faaliyet Raporu ise üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ, ancak henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Kurumun 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı ve 2015 yılı Faaliyet raporu amaç, hedef ve göstergeler açısından birbirleri ile uyumlu olmadığından, kurumun plan dönemi içerisindeki öngörülerini ve baĢarılarını net olarak belirleyebilmek mümkün değildir. Bu nedenle stratejik planlama sürecinin daha sağlıklı iĢleyiĢine katkı sağlamak amacıyla, kritik önemdeki bazı değerlendirmelerimiz aĢağıda yer belirtilmiĢtir. Sinop Ġl Özel Ġdaresi performans planlaması sisteminin en belirgin eksikliği çevrimin sadece planlama temelinde yapılandırılması, ölçüm fonksiyonunun ihmal edilmesidir. Sinop Ġl Özel Ġdaresi Stratejik Planının stratejik amaç ve hedefleri ölçülebilir performans göstergeleri ile iliĢkilendirilmediğinden, planlamanın kurumun performans ölçümüne katkı vermesi mümkün olamamıĢtır. Benzer Ģekilde, Performans Programında belirlenmiĢ olan göstergelerin de çoğu sayısal öngörüler ile desteklenmediğinden ya da söz konusu göstergeleri tanımlayacak daha anlamlı sayısal ölçütler kullanılabilecekken sadece maliyet unsuru ile ifade edildiğinden performans ölçümü anlamında sağlıklı bir alt yapı oluĢturamamıĢtır. Oysa stratejik planlama sistemi, stratejik amaçlar ile bu amaçlara ulaĢmayı sağlayacak somut, ölçülebilir hedeflerin belirlenmesi, hedeflerden ölçülebilir olmayanlar için ise bu hedeflere ne denli ulaĢılabildiğinin değerlendirilmesine yardımcı olacak ölçütlerin (performans göstergelerinin) geliĢtirilmesi, yıl sonunda bu ölçütlere dayalı olarak performans ölçüm ve değerlendirmesi yapılması üzerine kuruludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 37 Performans göstergelerinin sayısal öngörüler ile desteklenmemesi ya da uygun sayısal ölçütlerin kullanılmaması performans göstergelerinden nasıl yararlanılacağına iliĢkin bir algının yeterince oluĢmadığını göstermektedir. Kurum Faaliyet Raporunun niteliği de bu değerlendirmemizle paralellik taĢımaktadır. Faaliyet Raporunun temel iĢlevi performans programında yer alan hedeflere ne ölçüde ulaĢılabildiği ve sapmaların nedenlerine iliĢkin değerlendirmelerin ortaya konulmasıdır. Oysa Faaliyet Raporu bu yaklaĢım dıĢında ve hedeflerin gerçekleĢmelerine iliĢkin bilgiyi içermeksizin, 2014 yılında gerçekleĢtirilen faaliyetlerin sergilendiği bir doküman olarak üretilmiĢtir.
Performans göstergeleri niteliği itibarıyla ölçülebilir olmayan hedeflere ne ölçüde ulaĢılabildiğini değerlendirebilmek amacıyla kullanılan dolaylı ölçütlerdir. Bu özelliği ile performans ölçüm sisteminin önemli bir unsuru olup bu amacı gerçekleĢtirmeye uygun Ģekilde sisteme dahil edilmeleri gerekmektedir. Stratejik planda belirlenen amaç ve hedef sayısı planın stratejik olma niteliğiyle bağdaĢmamaktadır. Stratejik Planda 10 temel faaliyet alanı çerçevesinde 26 stratejik amaç ve 87 hedef belirlenmiĢtir. Stratejik planlamanın en belirgin özelliği bir öncelikler rejimi olmasıdır. Bu nitelik stratejik planlamayı, planlamadan farklılaĢtıran temel ayraçtır. Stratejik planlamanın özü, bir kurumda gerçekleĢtirilen her faaliyetin, her iĢin değil, orta ve uzun vadede ulaĢılmak istenen duruma varılmasını sağlayacak stratejik atılımların planlanmasıdır. Kurum misyon ve vizyonunun tanımlanmasından sonra kuruma iliĢkin bir durum analizinin gerçekleĢtirilmesi, mevcut durumdan hareketle vizyonda çizilen resme ulaĢılabilmesini sağlayacak stratejik öneme haiz amaçların ortaya konulması gerekmektedir. ġüphesiz kurumların, birimlerin ve personelin tüm faaliyetleri ile iĢleri önem arz eder ve tümü planlanmalıdır. Ancak tüm iĢlerin bir plan dahilinde yürütülmesi gerekli ve doğru olmakla birlikte stratejik planlama ve performans ölçümü hususunda bu faaliyetlerin stratejik anlamda değerlendirilmesi mümkün değildir. Çok fazla sayıda, her faaliyeti kapsayan amaçlar; baĢarılabilme, odaklanma, toplanacak performans bilgisinin ölçüm ve değerlendirilebilmesi açısından sorunludur ve performans ölçümünü, olanaksız değilse bile yararsız kılar. Ayrıca, her faaliyeti, amacı stratejik olarak nitelemek sonuç itibarıyla hiçbir önceliklendirmenin olmayıĢıyla aynı sonucu doğurmakta ve planlamanın “stratejik” niteliğini tümüyle anlamsız kılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 38 Çok sayıda amaç ve hedefi içeren bir ölçüm sistemi fayda-maliyet iliĢkisi yönüyle de uygun değildir. Stratejik planlama - performans ölçüm süreci kendi baĢına amaç olmayıp daha iyi yönetmenin araçlarıdır. Amaç, hedef ve göstergelerin fazlalığı, bunların değerlendirilmesi için gerekli olan verilerin toplanması ve bu verilerin analizi için çok fazla iĢgücü ve zaman gerektirecektir. Kurumların misyonlarının gereği olarak baĢarmaları gereken asli iĢleri ile faaliyetleri yanında salt faaliyetlerinin baĢarımını ölçmek, bu faaliyetlerin daha bilinçli yönetilmesi için çok fazla karmaĢık sistemlerin oluĢturması sonucunu doğurur ki, bu durum da sistemden elde edilecek faydayı aĢan maliyetler getirecektir. Kurumların kendi misyon tanımları dıĢında stratejik amaç oluĢturmaları planlama realitesiyle örtüĢmemektedir. Ġl Özel Ġdareleri kuruluĢ ve iĢleyiĢleri itibarıyla bizzat kendi bütçelerinde öngörülen faaliyetleri dıĢında, merkezi yönetim kapsamındaki bazı kurumlarca (Sağlık, Milli Eğitim, Kültür vb. Bakanlıklar gibi) aktarılan ödenekler yoluyla bu kurumların il düzeyindeki yatırımlarını gerçekleĢtirmekte ve faaliyetlerine destek olmaktadır. Ancak bu kurumların kendi aslî faaliyetleri için belirledikleri stratejiler vardır ve bunları gerçekleĢtirmekten her anlamda bu idareler sorumludur. Bütçe – strateji - faaliyet sarmalı aynı kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleĢtirmelidir. Ġl Özel Ġdaresinin karar alma mekanizması içerisinde yer almadığı üst planlar ile kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bu planlara iliĢkin faaliyetler için stratejik amaç ve hedefler belirlemesi oldukça zorlama bir uygulama olarak görünmektedir. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin Stratejik Planı da merkezi yönetim kapsamındaki bu idarelerin faaliyet alanlarına iliĢkin stratejik amaçlar içermektedir. Örneğin halkın sağlık hizmetlerinden çağdaĢ düzeyde yararlanabilmesi için temel sağlık hizmetlerinin geliĢtirilmesi ve yaygınlığının artırılmasına iliĢkin hedef ve stratejileri belirlemek, bu standarda kaç yılda, hangi faaliyetlerle ulaĢılacağını planlamak, hedef gerçekleĢmelerine iliĢkin performans bilgisini toplamak ve değerlendirmek, yıl içinde elde edilen performans bilgisi ıĢığında gereken önlemleri almak tamamen ilgili bakanlığın sorumluluğundadır. Ġl Özel Ġdaresi, ne uzmanlık, ne görev alanı, ne de yetki yönüyle bu belirlemeleri yapma konumunda değildir. Ġlgili bakanlığın transfer ettiği ödenekleri kullanma, ihaleleri yapma, yapım sürecinin kontrollüğü gibi il özel idaresince yerine getirilen faaliyetler nedeniyle il özel idaresinin bu alanlara iliĢkin standart ve hedefler belirlemesi uygun görünmemektedir. Eğitim, sağlık,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 39 emniyet, kültür gibi üst politikalara yönelik amaç, hedef ve stratejilerini belirlemek Ġl Özel Ġdarelerin konusu olmadığı gibi bu çerçevede elde edilen baĢarı ve baĢarısızlıkların sorumlusu da Ġl Özel Ġdareleri değildir. Stratejik planlamada kurumun strateji çerçevesi misyon tanımlamaları ile sınırlı olmalıdır. Stratejik planlama - Performans Programı - Bütçe iliĢkisinin sağlıklı biçimde kurulması sistemin önemli unsurlarından biridir. Stratejik planlama sürecinin önemli bir ayağı da maliyetlendirme konusudur. Planlama ve bütçeleme süreçlerinin uyumlu ve dengeli biçimde yürütülmesi hem planlamanın hem de bütçenin daha rasyonel biçimde oluĢturulmasını sağlayacaktır. Stratejik plan ve performans programlarının hazırlanıp daha sonra total bütçe rakamlarının faaliyet alanlarına yine faaliyetler bazında ayrıĢtırılmadan iliĢkilendirilmesinin ne stratejik planlama sürecine ne de sağlıklı bir bütçe yapım sürecine katkısı bulunmayacağı açıktır. Bu nedenle daha stratejik plan aĢamasında plan dönemini kapsayan toplam tahmini maliyetlerin hedef bazında belirlenmesi gerekmektedir. Bu belirlemeler çok yıllı bütçelemede bir girdi unsuru olarak ele alınıp bütçe sürecine yansıyacak, Ġl Genel Meclisince uygun görülmeyen maliyetler ve stratejik tercihler stratejik plan yapımı sırasında revize edilebilecektir. Bu karĢılıklı geri bildirimler, vatandaĢ temsilcileri olarak kaynak/yetki iliĢkisini kullanan Meclis‟in bu dokümanlara iradesini paralel bir Ģekilde yansıtabilmesini sağlayacaktır. Bu etkileĢim çerçevesinde gözden kaçırılmaması gereken husus stratejik plan- bütçe iliĢkisi içerisinde aslî belirleyici rolün stratejik plana ait olduğu gerçeğidir. “Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu” 2‟nci Bölümünde de belirtildiği üzere stratejik planlama ve performans programı süreci sadece bütçeye dönük değildir. Stratejik planlama sürecinde kaynak kısıtları dikkate alınmakla beraber, yıllık bütçe ve kaynak taleplerinin stratejik planları Ģekillendirmemesi; stratejik planın, bütçeyi yönlendirmesi gerekir. Performans programlarının hazırlanmasında da stratejik plan saptamalarına uygun olarak ilgili yıl performans hedefleri plan dönemine dağıtılacak, yıllık bütçe çalıĢmaları ile de hedef-kaynak bağlantısı kurulacaktır. Sonuç olarak; Sinop Ġl Özel Ġdaresi, raporumuzun özet bölümünde de belirtildiği üzere performans ölçüm sürecine iliĢkin temel raporlama gerekliliklerini yerine getirmektedir. Süreç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 40 sorumluları konuya samimiyetle yaklaĢarak özverili çalıĢmalara dayalı veriler ve çıktılar üretmiĢlerdir. Ancak sistemi planlama yönüyle baĢarılı olarak değerlendirmek mümkün değildir. Sistemin ""ölçüm" ayağı ise yetersiz kalmaktadır. Performans yönetimi kültürüne iliĢkin teori ve uygulama birikimine bağlı olarak kurumun performans sisteminin geliĢmesi beklenmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 41 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planda Tüm Amaç ve Hedeflerin KarĢılığı Olan BeĢ Yıllık Tahmini Maliyetleri Gösteren “Maliyet Tablosu” Ġle Bu Maliyetlerin KarĢılanacağı Kaynakları Gösteren “Kaynak Tablosu” nun Yer Almaması. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “Maliyetlendirme” baĢlıklı 6‟ncı bölümünde; “Maliyetlendirme sürecindeki temel amaç, geliştirilen politikaların ve bunların yansıtıldığı amaç ve hedeflerin gerektirdiği maliyetlerin ortaya konulması suretiyle politika tercihlerinin ve karar alma sürecinin rasyonelleştirilmesine katkıda bulunmaktır. Maliyetlendirme, kamu idarelerinin stratejik planları ile bütçeleri arasındaki bağlantıyı güçlendirmeyi ve harcamaların önceliklendirilmesi sürecine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Kuruluşun amaç ve hedeflerine yönelik stratejiler doğrultusunda gerçekleştirilecek faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacı bu aşamada belirlenir.” denildikten sonra maliyetlendirmenin nasıl yapılacağı açıklanmıĢtır. Buna göre her bir hedef için gerekli faaliyet ve projelerin maliyet tahminlerinin yapılarak bir hedefin yaklaĢık maliyetine, hedeflerin maliyet tahmini toplamından her bir amacın tahmini maliyetine, amaç maliyetleri toplamından ise stratejik planın o yılki tahmini maliyetine ulaĢılması öngörülmüĢtür. Kılavuzda yer alan 4 numaralı “maliyet tablosu” yardımıyla da planın 5 yıllık tahminî maliyetinin ortaya konacağı belirtilmiĢtir. Kurumun Tablo 4'te belirtilen toplam maliyetleri, elde edeceği kaynaklarla karĢılaĢtırması maksadıyla, yıllar itibariyle hangi kaynaklardan hangi gelirlerin elde edileceği hususundaki tahminini Tablo 5'te gösterilen kaynak tablosundan yararlanmak suretiyle gerçekleĢtirebileceği ve öngörülen maliyetler ile tahmin edilen kaynakların örtüĢmemesi halinde yapılabilecek düzenlemelerin neler olduğu da aynı bölümde açıklanmıĢtır. Kılavuzun maliyetlendirmeye iliĢkin bu açıklamalarına rağmen, Stratejik Planda “Maliyet Tablosu” ve “Kaynak Tablosu”nun bulunmaması, kurumun öngördüğü stratejik amaç ve hedeflerin maliyetleri hususunda hem karar alıcılara hem de kamuoyuna yeterli bilgi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 42 sunulmaması ve stratejik amaç ve hedeflerin kurumun imkânları ile iliĢkilendirilmediği anlamına gelmektedir. Kamu idaresi cevabında; 2015-2019 yılı Stratejik Planına “Maliyet Tablosu” ile bu maliyetlerin karĢılanacağı kaynakları gösteren „‟Kaynak Tablosu‟‟ nun 2017 yılında yapılacak güncelleme ile ekleneceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda “Maliyet Tablosu” ve “Kaynak Tablosu” nun yer alması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 2: Stratejik Planda Amaçlar, Hedefler ve Faaliyetler Sıra Numarası Ġle Kodlanırken Müteselsil Kodlamaya Uyulmaması. 2015-2019 yılı Stratejik Planının “IV. Stratejik Amaç, Hedef Ve Faaliyetler” baĢlıklı bölümünde; a) 4 numaralı stratejik amacın altında “Hedef 4.1:” kodu ile tanımlanan hedefe iliĢkin faaliyetler sıralanırken “Faaliyet 4.1.7” kodundan sonra “Faaliyet 4.1.8” kodu ile kodlanması gereken faaliyet “Faaliyet 5.1.8” kodu ile, b) 6 numaralı stratejik amacın altında “Hedef 6.9:” kodu ile tanımlanan hedefe iliĢkin faaliyetler sıralanırken “Faaliyet 6.9.1” kodu ile kodlanması gereken faaliyet “Faaliyet 7.9.1” kodu ile, c) 13 numaralı stratejik amacın altında “Hedef 13.3:” kodu ile tanımlanan hedefe iliĢkin faaliyetler sıralanırken “Faaliyet 13.3.4” kodu ile kodlanması gereken faaliyet “Faaliyet 14.3.4” kodu ile, d) 16 numaralı stratejik amacın altında “Hedef 16.8:” kodu ile kodlanması gereken hedef “Hedef 15.8” kodu ile, kodlanmıĢtır. Amaç, hedef ve faaliyetlere kod verilmesi hususu kılavuz ve rehberlerde herhangi bir Ģekilde dile getirilmemiĢtir. Ancak bu bilgilerin düzenli bir kod numarası ile tanımlanması stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunun birbiri ile kıyaslanmasında önemli bir baĢvuru unsurudur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 43 Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda güncelleme yapılırken müteselsil kodlamaya dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda amaçlar, hedefler ve faaliyetler sıra numarası ile kodlanırken müteselsil kodlamaya uyulması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 3: Stratejik Planda Kurumun Olağan Ġdari Faaliyetleri Ġle ĠliĢkide Bulunduğu Diğer Kurumların Faaliyet Alanlarına Yönelik Amaç ve Hedefler Belirlenmesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar tanımlanırken “Amaçlar kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.” denilmektedir. Devamında da amaçların özellikleri ayrı ayrı belirtilmektedir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre amaçlar temel olarak, kuruluĢun misyonunu gerçekleĢtirmesine katkıda bulunmalıdır. Yine Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda “Misyon bir kuruluşun varlık sebebidir; kuruluşun ne yaptığını, nasıl yaptığını ve kimin için yaptığını açıkça ifade eder. Misyon bildirimi stratejik plan dokümanının diğer kısımlarına da temel oluşturur. Misyon bildirimi, kuruluşun sunduğu tüm hizmet ve faaliyetleri kapsayan bir şemsiye kavramdır.” denilerek misyon kavramına açıklık getirilmiĢtir. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda hedefler açıklanırken ise “Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. Hedefler ulaşılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir. Bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak birden fazla hedef belirlenebilir.” denilmekte, devamında da hedeflerin hangi özelliklerde olması gerektiği açıklanmaktadır. Kılavuzun misyon, amaç ve hedeflere iliĢkin bu tanımlamalarına ve amaçlar ile hedeflerin özelliklerine dair açıklamalarına rağmen kurumun olağan idari faaliyetleri stratejik planda amaç yada hedef olarak yer almaktadır. Örneğin “HEDEF 1.2” kodu altında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 44 “Maaşların, ödeneklerin, özlük hakları ile sosyal güvenlik ödemelerinin zamanında ödenmesinin sağlanması” denilmektedir. Bu hedefte kurumun devamlılığı için yürüteceği olağan ve idari faaliyetler konu edilmektedir. Aynı Ģekilde hedefle iliĢkilendirilen faaliyetlerden “Faaliyet 1.2.3” de “Kurum hizmetlerinde görev alan tüm personelin yasal giderlerinin karşılanması sağlanacaktır.” denilerek kurumun olağan idari bir iĢlemi bu hedefe ulaĢılmak için izlenecek bir yol olarak gösterilmiĢtir. Oysa bu hedef ve faaliyetler temel olarak idarenin misyonuna yönelik diğer amaçların gerçekleĢtirilmesi için aracı olan faaliyetlerdir. Bu nedenle bu faaliyetleri stratejik bir amaç ve hedef olarak değerlendirmek mümkün değildir.
Diğer taraftan, kurumun diğer kurumlar ile iliĢkilerinden kaynaklanan ve dolaylı olarak dahil olduğu iĢ ve hizmetler de kurumun stratejik planında amaç ve hedef olarak yer almaktadır. Ġl Özel Ġdareleri kuruluĢ ve iĢleyiĢleri itibarıyla bizzat kendi bütçelerinde öngörülen faaliyetleri dıĢında, merkezi yönetim kapsamındaki bazı kurumların il düzeyindeki faaliyetlerini de yerine getirmektedir. Ancak bu faaliyetlere yönelik iĢler, söz konusu kurumların kendi aslî faaliyetleri için belirledikleri stratejiler dahilindeki iĢler olduğundan bunları gerçekleĢtirmekle ilgili sorumluluk da bu kurumlara aittir. Ġl Özel Ġdaresinin karar alma mekanizması içerisinde yer almadığı üst planlar ile kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bu planlara iliĢkin faaliyetler için stratejik amaç ve hedefler belirlemesi bu anlamda uygun değildir. Ġl Özel Ġdaresi uzmanlık, görev alanı ve yetki yönüyle bu alanda gerçekleĢtirilecek faaliyetlere yönelik hedefler belirleme konumunda değildir. Örneğin, stratejik planın “Kamu Düzeni ve Güvenlik Hizmetleri” baĢlıklı 3‟üncü “stratejik amaç, hedef ve faaliyetler” grubu, emniyet hizmetlerine yönelik faaliyetleri konu etmektedir. Oysa bu hizmetler Emniyet Müdürlüğünün aslî görev alanındaki faaliyetlerdir ve Ġl Özel Ġdaresinin bu faaliyetlere katılımı sadece 5302 sayılı Kanunun 6‟ncı maddesi gereğince bu hizmetlerin malî yönüne dolaylı olarak katılımından ibarettir. Aynı Ģekilde stratejik planın “Sağlık Hizmetleri” baĢlıklı 7‟nci “stratejik amaç, hedef ve faaliyetler” grubu da Sağlık Bakanlığının aslî görev alanındaki hizmetlere yöneliktir. Bu nedenle bir baĢka kurumun aslî faaliyet alanındaki hizmetleri kurumun amaç ve hedefleri ile iliĢkilendirmek doğru değildir. Stratejik planlamada kurumun strateji çerçevesi misyon tanımlamaları ile sınırlı olmalıdır. Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda güncelleme yapılırken, kurumun olağan idari faaliyetleri ve iliĢkide bulunduğu diğer kurumların faaliyet alanlarına yönelik amaç ve hedeflerin stratejik plandan çıkarılacağı bildirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 45 Sonuç olarak Stratejik Planda kurumun olağan idari faaliyetleri ile iliĢkide bulunduğu diğer kurumların faaliyet alanlarına yönelik amaç ve hedeflerin yer almaması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 4: Stratejik Planda Amaç ve Hedeflerin Yeterli Açıklıkta AnlaĢılabilir ve Sonuç Ġfade Eder Nitelikte Belirlenmemesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar açıklanırken; “Amaçlar, kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.” denilmiĢ, devamında da amaçların taĢıması gereken özellikler belirtilmiĢtir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre amaçların temel niteliklerinden biri de ulaĢılmak istenen sonuçları açık bir Ģekilde ifade etmesidir. Buna rağmen Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 dönemine iliĢkin Stratejik planında yer alan birçok amaç sonuç ifade etmemektedir. Örneğin, her ne kadar kurumun aslî görev alanındaki hizmetlerden olmasa da, 7 kod numaralı amaç “Önleyici Polislik AnlayıĢını AsayiĢ Alanında yaygınlaĢtırmak” olarak açıklanmıĢtır. Bu amaçta ulaĢılmak istenen bir sonucun aracından söz edilmektedir, ancak ulaĢılmak istenen sonuç belli değildir. Aslında “Önleyici Polislik AnlayıĢının geliĢtirilmesi” bir hedeftir. Aynı Ģekilde 8, 9 ve 10 numaralı amaç olarak tanımlanan diğer faaliyetler de güvenlik hizmetlerindeki kalitenin yükseltilmesi ile elde edilecek sonuca hizmet etmesi beklenen araçlar yani hedeflerdir. Bu faaliyetler ile ulaĢılmak istenebilecek sonuç ise ancak stratejik planda bir amacı ifade edebilecektir. Bu hedeflerin gerçekleĢtirilmesi ile elde edilebilecek sonuç, konunun uzmanlarınca mutlaka daha anlamlı değerlendirilebilecekse de, örneğin “suç oranının % 5 den % 4 e düĢürülmesi” yada “yıllık asayiĢ vakalarının 500 den 300 e çekilmesi” olabilir. Amaç bunu ifade etmelidir. Benzer Ģekilde stratejik planda 3 numaralı amaç olarak belirtilen “Ġdaremiz makine parkının bakım onarım iĢleri ile makine parkının ihtiyacı olan akaryakıt, madeni yağ, lastik, yedek parça gibi sarf malzemelerinin temin ve tevziini araçların ruhsat, muayene, sigorta gibi trafiğe çıkıĢ açısından zorunluluk arz eden iĢletme faaliyetlerini gerçekleĢtirmek” ifadesinde de ulaĢılmak istenen sonuç belirsizdir. Her ne kadar amaç olarak belirtilen bu ifade idarenin olağan faaliyetlerini belirtmekte ise de bu faaliyetin gerçekleĢmesi ile beklenen sonuç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 46 açıklanmamıĢtır. Amaç olarak tanımlanan bu ve benzeri ifadelerde, ulaĢılmak istenen sonuca dair herhangi bir açıklık bulunmadığından bu bilgileri stratejik anlamda amaç olarak değerlendirmek mümkün değildir. Yine Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda hedefler açıklanırken; “Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. Hedefler ulaşılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir. Bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak birden fazla hedef belirlenebilir.” denilmiĢ, devamında da hedeflerin taĢıması gereken özellikler belirtilmiĢtir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre hedeflerin, ulaĢılması öngörülen çıktı ve sonuçları yeterince açık ve anlaĢılabilir ayrıntıda açıklaması gerekmektedir.. Buna rağmen Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 dönemine iliĢkin Stratejik Planında yer alan hedeflerden aĢağıda örnek olarak gösterilenlerin, hedeflerin genel niteliklerine uygun olmadığı değerlendirilmiĢtir. a) 1 kod numaralı amaç altında yer alan 1.3 kod numaralı “Ġlimiz dahilinde Kurumumuzun götürdüğü hizmetlerin aksamadan yürütülebilmesi için norm kadro kuralları çerçevesinde idari ve teknik personel ile malzeme ihtiyaçlarının karĢılanması.” hedefi ile 1.7 kod numaralı “Personelin, norm kadro çalıĢmaları çerçevesinde performans, kariyer ve liyakatine göre istihdamı sağlanarak, özlük hakları iyileĢtirilmek suretiyle iĢ verimliliği ile çalıĢma ve yaĢama standartlarını yükseltmektir.” hedefi, b) 4 kod numaralı amaç altında yer alan 4.1 kod numaralı “Korunması gerekli kültür varlığı olan ve Osmanlı Dönemi sivil mimarlık örneği olan binaların satın alınması.” hedefi, c) 5 kod numaralı amaç altında yer alan 5.4 kod numaralı “: Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kaynak sularının; içme kullanma suyu ve bunun gibi amaçlarla kullanmak üzere talepte bulunulması halinde kiraya verilmek üzere ihale dosyaları hazırlanacaktır.” Hedefi, 5.5 kod numaralı “Ġlimiz Özel Ġdaresinin tüm bilgi iĢlem faaliyetlerinin planlanması, yönlendirilmesi ve koordinasyonunun sağlanması, yönlendirilmesi ve koordinasyonunu, Birimlerin bilgisayar ortamında faaliyetleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 47 yürütebilmeleri için gerekli çalıĢmaların yapılması. Birimler arasında ağ, yapısal kablolama ve internet kurulması iĢ ve iĢlemlerini, bilgisayar cihazlarının, bunların destek ünitelerinin ve ağların bakım ve onarımlarının yapılması ve bunların çalıĢır durumda tutulmasını, Bilgisayar iĢletim sistemlerini ve paket programlarını, Ġdareye ait web sayfasını düzenlemek ve güncellenmesi iĢlemlerini yürüterek, e-bakanlık projesi kapsamında tüm iĢ ve iĢlemlerin elektronik ortama aktarılması ve yürütülmesi sağlanacaktır.” hedefi ile 5.6 kod numaralı “AB Proje Ofisi Merkezi, Sinop‟un herhangi bir Ģekilde yararına olabilecek her türlü hibe, fon, kaynak ilanlarını çeĢitli kaynaklardan güncel olarak takip etmektedir. Alınan bilgiler Ġl ve Ġlçe merkezlerimizde bulunan ilgili muhataplarına anlaĢılır Ģekilde bizzat giderek veya iletiĢim araçları yoluyla süratle ulaĢtırılmakta, proje hazırlaması uygun olan kiĢi ve kurumlar teĢvik edilmekte ve projenin tarafımızca hazırlanmasına kadar varan sınırsız destek sağlanmaktadır. Yayınlanan duyurular için proje hazırlayacak kiĢi ve kurum bulunamaması durumunda, merkezimiz tarafından alan sınırlaması gözetmeksizin projeler hazırlanarak gerekli mercilere sunulacaktır.” hedefi, d) 6 kod numaralı amaç altında yer alan 6.1, 6.2 hedefleri ile 6.4 den 6.10 a kadar kodlanmıĢ hedefler ve 6.12 hedefi, ile beraber devam eden amaçlar altında yer alan benzer hedefler girdi odaklı olup amacın gerçekleĢtirmesini sağlayacak sonuç ifade eden bir hedefi tanımlamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda güncelleme yapılırken tüm birimlerin amaç ve hedeflerinin yeterli açıklıkta anlaĢılabilir ve sonuç ifade eder nitelikte belirlenmesi ile alakalı düzeltmelerin yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda amaç ve hedeflerin yeterli açıklıkta anlaĢılabilir ve sonuç ifade eder nitelikte belirlenmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 5: Stratejik Planda UlaĢılmak Ġstenen Her Bir Amacın Belli Bir Sonucu Ġfade Etmesi Gerekirken Tek Bir Amaç Altında Birden Fazla Beklenen Sonuç Bulunması. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar açıklanırken; “Amaçlar, kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 48 eder.” denilmiĢ, devamında da amaçların taĢıması gereken özellikler belirtilmiĢtir. Bu özelliklerden bir tanesi de amaçların “hedefler için bir çerçeve çizmesi” gerektiğidir. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 dönemine iliĢkin Stratejik planında yer alan 5 kod numaralı amaç altında; “Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢlında kalan sıhhi, gayrisıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine “ ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatı” düzenlenmesi, Kamu Kurum KuruluĢlarının ihtiyacı olan I (a) Grubu madenleri için “ Hammadde Üretim Ġzin Belgesi” düzenlemesi, özel firma ve Ģahısların ihtiyacı olan I (a) grubu madenleri için “ I (a) Grubu Maden ĠĢletme Ruhsatı düzenlenmesi, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanuna göre arama ve iĢletme ruhsatı düzenlenmesi. Ġl Özel Ġdaresine ait gayri menkullerin satıĢ ve kiraya verilmesiyle ilgili iĢlemlerin yapılması, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kaynak sularının içme ve kullanma suyu ve bunun gibi amaçlarla kullanmak üzere ihale edilmesiyle ilgili iĢlemlerin yapılması. Ġdaremiz Birimlerinin bilgisayar ortamında faaliyetlerini yürütebilmeleri için gerekli çalıĢmaların yapılması, AB‟nin açtığı ve ilimizin her hangi bir Ģekilde yararına her türlü hibe, fon, kaynak ilanlarını çeĢitli kaynaklardan güncel olarak takip ederek proje hazırlanması.” denilmek suretiyle Bilgi ĠĢlem Müdürlüğü‟nün görev alanına giren neredeyse tüm hizmetlere iliĢkin tek bir amaç tanımlanmıĢtır. Bu amaç altında da 6 adet hedef belirtilmiĢtir. Ancak amacın birden fazla beklenti içermesi, hangi hedefin gerçekleĢtirilmesinin amaca ulaĢmayı sağlayacağının tespitini imkânsız kılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu amacın, 4 numaralı bulgumuzda açıkladığımız yeterli açıklıkta ve sonuç ifade eder nitelikte olmaması yanında, birden fazla hususu da içermesi nedeniyle, amaçların taĢıması gereken diğer genel niteliklere de uyumlu olmadığı değerlendirilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planlama güncellemesi yapılırken bulgu konusu hususların göz önüne alınacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda ulaĢılmak istenen amaçların belli bir sonucu ifade etmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 49 BULGU 6: Stratejik Planda UlaĢılmak Ġstenen Amaçlarla Ġlgili Hedeflere ĠliĢkin Göstergelere Yer Verilmemesi. Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 17‟nci maddesi ile performans göstergelerinin tespiti ve değerlendirilmesine iliĢkin esasların, Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığı (641 sayılı KHK ile Kalkınma Bakanlığı) ile Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği, kamu idarelerinin de performans göstergelerini bu usul ve esaslar çerçevesinde oluĢturacakları hükme bağlanmıĢtır. Bu çerçevede düzenlenen Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu ve Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergeleri genel olarak “Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar” Ģeklinde tanımlanmıĢ ve performans göstergelerinin “ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilmesi” öngörülmüĢtür. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelikte de performans göstergelerinin tanımı aynı Ģekilde yapılmıĢtır. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “5. GELECEĞE BAKIġ” baĢlıklı bölümünde amaç, hedef ve göstergeler açıklanırken kurumun gelecekte ulaĢmak istediği sonuçları gösterecek olan bu bilgilerin bir tablo üzerinde gösterilmesine dair herhangi bir açıklamada ya da atıfta bulunulmamıĢtır. Ancak stratejik planda amaç ve hedeflere yönelik göstergeleri 5 yıllık bir zaman dilimi dahilinde ifade edebilmek ve bu bilgileri 5 yıllık göstergelerle ifade edebilmek için bir tablo kullanmak gereği doğmaktadır. Dolayısıyla Performans Programı Hazırlama Rehberi‟nin “EKLER, TABLOLAR ve AÇIKLAMALARI” baĢlıklı bölümünde “Tablo 1” olarak gösterilen “PERFORMANS HEDEFĠ TABLOSU” nun stratejik plan dönemine iliĢkin 5 yıllık sütunlar halinde düzenlenmesi ve bu tablo üzerinde, kurumun performans hedeflerine ulaĢmak için yerine getirmeyi planladığı sayısal performans göstergelerine yer vermesi uygun olacaktır. Yönetmelik, kılavuz ve rehberdeki açıklamalar ıĢığında bir performans göstergesinin ilk temel özelliği sayısal olarak ifade edilen bilgiler içermesidir. Dolayısıyla performans göstergelerinin sayısal verilerle açıklanması zorunludur. Göstergelerle ilgili ikinci temel özellik, ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 50 zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilebilir olmasıdır. Yani sayısal olarak tanımlanan bir göstergenin ölçütünü bilmek gereklidir. Bu da, göstergenin adet, uzunluk, zaman birimi, oran (%) vb. cinsten tanımlanmasını zorunlunu kılar. Göstergelerle ilgili üçüncü temel özellik ise uygun ölçü birimi ile açıklanmıĢ olmasıdır. Her ne kadar kılavuzda ve rehberde göstergelerin ölçülebilirliğinin sağlanması bakımından maliyet unsurunun da kullanılabileceği belirtilmiĢse de, asıl olan, göstergenin, hedefe ulaĢılırken ortaya çıkan sonuçları ölçülebilir olarak ifade etmesidir. Dolayısıyla göstergeyi ölçülebilir kılan unsur miktar ise bunu zaman unsuru ile tanımlayamayacağımız gibi, ulaĢılmak istenen sonuç miktar olarak bir anlam ifade ediyorken bu sonucu maliyet unsuru ile açıklamak da doğru olmayacaktır. Örneğin performansın ölçümü için öngörülen faaliyet Ġlköğretim Okulu yapmaksa burada görülmek istenen performans ölçütü “kaç adet Ġlköğretim Okulu” yapılmak istendiğidir. Yani adet olarak yapılan Ġlköğretim Okulu sayısı öngörülen maliyetten daha anlamlı bir performans göstergesidir. Elbette yapılacak okulun öz nitelikleri de gösterge tanımlanırken açık olarak belli edilmelidir. Örneğin 8 derslikli Ġlköğretim Okulu, 12 derslikli Ġlköğretim Okulu vb. gibi. Yine “yol ve çevre düzenlemesi yapılması” gibi bir faaliyette ise yapılacak iĢ için öngörülen maliyetten çok, çıkan sonuç, yani yapılan yolun uzunluğu ya da öngörülen çevre düzenlemesinin tamamlanma oranı (%) daha anlamlı bir performans göstergesidir. Tüm bu açıklamalara rağmen, Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Planında öngörülen performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için performans göstergelerine yer verilmemiĢ ve bu göstergeler sayısal verilerle açıklanmamıĢtır. Bu nedenle kurum ulaĢmak istediği amaca iliĢkin hedefleri ölçülebilirlik kriterine uygun olarak ifade edememektedir. Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda yer alan bir kısım hedeflerden örnekler verilerek bunların genel olarak açık, anlaĢılabilir, ölçülebilir, sonuca odaklı ve zaman çerçevesi belli olan göstergelerle oluĢturulduğunun düĢünüldüğü belirtilmektedir. Aksayan kısımlarda da gerekli tedbirlerin alınacağı bildirilmektedir. Sonuç olarak Stratejik Planda ulaĢılmak istenen amaçlarla ilgili hedeflere yönelik göstergelere yer verilmesi, bu göstergelerin „‟Performans Hedefi Tablosu‟‟nda yer alması ve uygun ölçü birimleri ile ifade edilmeleri gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliği olmakla birlikte, idarece stratejik planda bahse konu hususların yerine getirildiğinin düĢünüldüğü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 51 belirtilmektedir. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 7: Stratejik Planda UlaĢılmak Ġstenen Amaçlarla Ġlgili Stratejilere Yer Verilmemesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “G – Stratejiler” baĢlıklı bölümünde stratejiler açıklanırken; “Stratejiler, kuruluşun amaç ve hedeflerine nasıl ulaşılacağını gösteren kararlar bütünüdür.” denilmiĢ, devamında da stratejiler belirlenirken hangi yöntemlerin kullanılabileceği ve stratejilerin oluĢturulmasında nelere dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiĢ ve strateji örneklerine yer verilmiĢtir. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun bu açıklamalarına rağmen Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Planında amaçlara ulaĢmak için izlenecek stratejilere yer verilmemiĢtir. Bununla birlikte kimi hedeflerin altında faaliyet olarak tanımlanan bazı iĢlerin bu hedeflerle ilgili amaçlara ulaĢmada izlenebilecek stratejiler olarak kullanılması mümkündür. Örneğin idarenin makine parkının etkin çalıĢması ile ilgili 3 numaralı Stratejik amaç için “Faaliyet 3.1.1” olarak tanımlanan “Makine parkı ihtiyacı olan akaryakıt, madeni yağ ve yedek parça ödeneklerinin ihtiyacı karĢılayacak oranda artırılarak veya taleplerin zamanında teminin sağlanarak iĢ makinelerinin atıl kalmaması sağlanacaktır.” ya da “Faaliyet 3.1.2” olarak tanımlanan “Makine parkında yer alan iĢ makinelerinden 20 yıllık çalıĢma saatini doldurmuĢ bulunan makinelerinden (özellikle greyderlerin) baĢlanarak sağlanacak ödenek kapsamında 5 yıllık periyot içerisinde yenilenmesinin sağlanması” ifadeleri bu amacın gerçekleĢtirilmesinde izlenebilecek stratejiler olarak kullanılabilir. Elbette amacın gerçekleĢtirilmesinde izlenebilecek en uygun stratejilerin hangilerinin olduğu Stratejik Planlama Kılavuzunun stratejiler ile ilgili açıklamalarına göre belirlenmelidir. Kamu idaresi cevabında; Ġdarenin stratejik planındaki hedeflerin altında faaliyet olarak belirlenen maddelerin, hedeflerle ilgili amaçlara nasıl ulaĢılacağını gösteren stratejiler olduğu, dolayısıyla idarenin stratejik planında ulaĢılmak istenen amaçlarla ilgili stratejilere yer verildiğinin düĢünüldüğü belirtilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 52 Sonuç olarak UlaĢılmak istenen amaçlarla ilgili stratejilerin stratejik planda yer alması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliği olmakla birlikte, idare bunların hali hazırda stratejik planda yer aldığını savunmaktadır. Ancak stratejilerin tanımlanmasında Stratejik Planlama Kılavuzunun stratejiler ile ilgili açıklamalarının dikkate alınması gerekir. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 8: Performans Programında “Ġdare Performans Tablosu”nun Yer Almaması. Performans Programı Hazırlama Rehberinin “PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA SÜRECĠ” ana baĢlığının “5. Performans Programının Kaynak Ġhtiyacının Belirlenmesi” alt baĢlığı altında; “Performans programının kaynak ihtiyacı; faaliyetlerin maliyeti, genel yönetim giderleri ve diğer idarelere transfer edilecek kaynaklar toplamından oluşmaktadır. Performans programının kaynak ihtiyacı performans hedeflerine göre Tablo 3’te, analitik bütçe sınıflandırmasının ekonomik kodlarına uygun olarak da Tablo 4’te gösterilecektir.” denildikten sonra genel yönetim giderleri ile diğer idarelere transfer edilecek kaynakların neler olduğuna açıklık getirilmiĢtir. Yine Rehberin “Ekler, Tablolar ve Açıklamaları” bölümünde Ek-1 de Performans Programının Ģekli açıklanırken “II- Performans Bilgileri” baĢlığı altında (D) Ģıkkında; “İdarenin Toplam Kaynak İhtiyacı Faaliyetlerin maliyetleri, genel yönetim giderleri ve diğer idarelere transfer edilecek kaynaklardan oluşan idarenin toplam kaynak ihtiyacına ilişkin açıklamalara yer verilir. Bu açıklamaların ardından Tablo 3 ve Tablo 4'e yer verilir.” denilmekte, Ek-3 de de tablo örnekleri ve açıklamalarına yer verilmektedir. Performans hedeflerinin toplam maliyetlerinin faaliyet maliyetleri aracılığıyla gösterilmesinin sağlanması amacıyla düzenlenmesi gereken Tablo 3 ün Performans Programında yer almaması nedeniyle performans hedeflerinin maliyetini tespit edebilmek mümkün değildir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 53 Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra oluĢturulacak performans programında „‟Ġdare Performans Tablosu‟‟na yer verileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Performans Programında “Ġdare Performans Tablosu”nun yer alması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 9: Performans Programında Amaçlar, Hedefler ve Göstergelerin Müteselsil Kodlar Ġle Kodlanmaması. Amaç, hedef ve göstergelere kod verilmesi hususu kılavuz ve rehberlerde herhangi bir Ģekilde dile getirilmemiĢtir. Ancak bu bilgilerin düzenli bir kod numarası ile tanımlanması stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunun birbirleri ile kıyaslanmasında önemli bir baĢvuru unsurudur. Zira stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunda amaç, hedef ve göstergeler için düzenli bir kod verilmemesi, amaç ve hedeflerin bu belgelerde düzenli bir sıra ile yerleĢtirilmemesi sonucunu doğurmakta, bu durum da amaç, hedef ve gösterge düzeyinde idarenin performans gerçekleĢmelerini ölçmeyi ve değerlendirmeyi engellemektedir. Kamu idaresi cevabında; Performans Programında amaç, hedef ve göstergeler Performans Programı Hazırlama Rehberindeki tablolara uygun olarak kodlandığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Performans Programında amaçlar, hedefler ve göstergelerin müteselsil kodlar ile kodlanması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılamamıĢtır. Ġdare kodlamanın Performans Programı Hazırlama Rehberindeki tablolara uygun olarak gerçekleĢtirildiğini iddia etmekte ise de Performans Programının "Performans Hedefi Tablosu"nda yer alan amaç, hedef ve göstergelerin hiçbiri bir kod numarası ile tanımlanmıĢ değildir. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 10: 2015 Yılına ĠliĢkin Performans Programının 2015-2019 Yıllarına ĠliĢkin Stratejik Planı Ġle Uyumlu Olmaması. Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 16‟ncı maddesinde “(1) Performans programları, stratejik planların yıllık uygulama dilimlerini oluşturur. Kamu idareleri performans programlarını stratejik planlarına uygun olarak Maliye

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 54 Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlar.” denilmek suretiyle performans programının stratejik planın yıllık uygulama dilimlerini göstermesi gerektiği ifade edilmektedir. Yönetmeliğin söz konusu hükümlerine rağmen Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Programında yer alan amaç ve hedeflerden hiçbiri, idarenin 2015- 2019 Yılı Stratejik Planında öngörülen amaç ve hedeflerle örtüĢmemektedir. Hem sayısal olarak hem de içerik olarak Performans Programında yer alan amaç ve hedefler Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerle uyumlu değildir. Kamu idaresi cevabında; Ġdarenin stratejik plan ve performans programından örnekler verilerek, stratejik plan ve performans programının örtüĢtüğü noktalara dair amaçların bulunduğu, bu nedenle 2015 yılı Performans Programında yer alan amaç ve hedeflerin hiçbirinin 2015-2019 Stratejik Planında yer alan amaç ve hedeflerle örtüĢmediğini söylemenin mümkün olmadığı belirtilmekte, örtüĢmeyen kısımların yeniden gözden geçirileceği bildirilmektedir. Sonuç olarak Her ne kadar 2015 yılı Performans Programı ile 2015-2019 dönemi Stratejik Planında yer alan amaç ve hedeflerin hiç birisinin birbiri ile örtüĢmediği düĢüncesine katılmadıklarını belirtseler de, idarenin stratejik plan ve performans programının birbiri ile uyumlu olmadığı açıktır. Ancak stratejik plan ve performans programının birbiri ile uyumlu olması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varıldığı düĢünülmektedir. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 11: 2015 Yılına ĠliĢkin Faaliyet Raporu Yasal Süresi Ġçerisinde Hazırlanıp Ġl Genel Meclisine Sunulduğu Halde Kamuoyuna Açıklanmaması. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Ġdare Faaliyet Raporu” baĢlıklı 11‟inci maddesinde; “(3) Mahalli idarelerce hazırlanan idare faaliyet raporlarından; il özel idarelerinin faaliyet raporları Mart ayı toplantısında vali veya genel sekreter tarafından il genel meclisine, ……………sunulur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 55 (4) İl özel idarelerinin faaliyet raporları Mart ayı sonuna kadar ……… üst yöneticileri tarafından kamuoyuna açıklanır.” denilmektedir. 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun “Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları” baĢlıklı 18‟inci maddesinde ise; “……. Vali, mart ayı toplantısında bir önceki yıla ait faaliyet raporunu meclise sunar. Faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkanı tarafından gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.” denilmektedir. Sinop Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin birim faaliyet raporları yasal süresi içerisinde hazırlanıp üst yöneticiye, üst yönetici tarafından da Ġl Genel Meclisine sunulmuĢtur. Ancak birim faaliyet raporları esas alınarak üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulan Ġdare faaliyet raporu henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; 2015 yılı Faaliyet Raporunun mart ayı toplantısında meclise sunulduğu, ancak meclisin 04.04.2016 tarih ve 250 sayılı kararıyla kesinleĢtikten sonra kamuoyuna duyurulduğu, bundan sonra oluĢturulacak Faaliyet Raporlarının kesinleĢmesi beklenilmeden kamuoyuna yasal süresi içinde duyurulmasının sağlanacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Faaliyet Raporlarının yasal süresi içerisinde hazırlanıp Ġl Genel Meclisine sunulması ve kamuoyuna açıklanması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 12: 2015 Yılına ĠliĢkin Faaliyet Raporunun 2015 Yılına ĠliĢkin Performans Programı Ġle Uyumlu Olmaması. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18‟inci maddesinin 2 numaralı bendinde; “2) Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 56 programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” denilerek, faaliyet raporlarının idarenin performans programında öngördüğü hedeflere iliĢkin gerçekleĢmeleri göstermesi gerektiği belirtilmektedir. Henüz yayınlanmamıĢ olmakla birlikte, Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ olan Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Faaliyet Raporunun, 2014 yılı Performans Denetimi Raporunda belirtilen tespitlere uygun olarak eksikleri tamamlanılmaya çalıĢılsa da, 2015 yılı Performans Programı söz konusu denetim raporunda öngörülen değerlendirmelere uygun bir Ģekilde hazırlanamadığından Faaliyet Raporunun içeriği de Performans Programının yetersizlikleri doğrultusunda eksik kalmıĢtır. Bu açıklamalar ıĢığında kurumun Performans Programında öngördüğü amaç ve hedefler ile bunlara iliĢkin göstergelerde meydana gelecek gerçekleĢmeleri ölçmeye ve değerlendirmeye yarayan Faaliyet Raporu, performans değerlendirmesine hizmet edememektedir. Kamu idaresi cevabında; Performans Programının idarece denetim raporu dikkate alınarak oluĢturulacağı ve Faaliyet Raporunun içeriğinin de performans değerlendirmesine hizmet etmesinin sağlanacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Faaliyet Raporlarının Performans Programları ile uyumlu olması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 13: Kurumun Performans Bilgisi Üretmek ve Faaliyet Sonuçlarını Ölçmek Ġçin Kullandığı Veri Sistemlerinin, Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun Birbirleri Ġle Uyumlu Olmaması Nedeniyle Değerlendirilememesi. Performans ölçümünü gerçekleĢtirmek, hedeflere ulaĢma düzeyinin ve sapma gerekçelerinin anlaĢılmasını mümkün kılacak performans bilgisinin sistematik olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 57 toplanmasını ve analizini gerektirmektedir. Bu süreçlerin sağlıklı iĢleyiĢi ise ancak, önceden belirlenmiĢ amaçlar, hedefler ve göstergeler ile bunlarda meydana gelen gerçekleĢmeleri değerlendirmek yoluyla mümkün olabilecektir. Performans ölçümü için gerekli olan öngörüleri içeren Performans Programı Stratejik Planla uyumlu değildir ve bu nedenle performans değerlendirmesine uygun yeterli alt yapı oluĢturamamaktadır. Diğer taraftan Faaliyet Raporu, Performans Programına uygun olmadığından program öngörülerine karĢılık gelecek gerçekleĢmeleri açıklayamamakta ve performans değerlemesi yapmaya imkân tanımamaktadır. Her ne kadar kurumun Faaliyet Raporunda gösterdiği faaliyet gerçekleĢmelerine iliĢkin yukarıda bahsedilen sayısal veriler de bir sistem içerisinde üretilmiĢ olsalar da, bu veriler kurumun performans gerçekleĢmeleri hakkında bir bilgi ihtiva etmemektedirler. Bu nedenle bu verilerin üretildiği sistemlerin yeterlilikleri, riskleri ve güvenirliklerinin performans değerlemesi kapsamında bir anlamı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle Faaliyet Raporunda faaliyet sonuçları olarak sunulan verilerin üretildiği veri sistemlerinin değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Ġdarenin Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporundan örnekler verilerek ölçülebilir sonuçların bulunduğu belirtilmiĢ, ancak bundan sonraki süreçte Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut halinden daha da fazla uyumlu olması konusunda gerekli çalıĢmaların yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Performans ölçümünü gerçekleĢtirmek için Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun birbirleri ile uyumlu olması gerektiği; performans bilgisi üretmek ve faaliyet sonuçlarını ölçmek için kullanılan veri sistemlerinin değerlendirilmesinin ancak bu sayede gerçekleĢtirilebileceği hususlarında idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Sinop Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 58 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr