1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI SAYIùTAY DENETøM RAPORU Eylül 2016
øÇERøK 1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI DÜZENLø/øK DENETøM RAPORU 1 1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI PERFORMANS DENETøM RAPORU 33
1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI DÜZENLø/øK DENETøM RAPORU
ødøNDEKøLER 1.KAMU øDARESø1øN MALø YAPISI VE MALø TABLOLARI HAKKINDA BøLGø .............................. 1 2.DENETLENEN KAMU øDARESø YÖNETø0ø1øN SORUMLULUöU ................................................... 4 3.SAYIùTAYIN SORUMLULUöU ............................................................................................................... 5 4.DENETø0øN DAYANAöI, AMACI, YÖNTEMø VE KAPSAMI ............................................................. 5 5.DENETøM GÖRÜùÜNÜN DAYANAKLARI ............................................................................................. 6 6.DENETøM GÖRÜùÜ ................................................................................................................................. 12 7.DENETøM GÖRÜùÜNÜ ETKøLEMEYEN TESPøT VE DEöERLENDøRMELER .............................. 13 8.EKLER ....................................................................................................................................................... 25
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 2 2015 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki <Õldan Devreden Ödenekler Merkezi ødareden AktarÕlan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödene÷i ToplamÕ Bütçe Gideri ToplaÕ Sonraki <Õla Devreden Ödenek 40.000.000,00 32.751.538,21 114.624.246,23 21.606.753,26 208.982.537,70 169.817.354,55 37.905.483,96 Merkezi yönetim kapsamÕndaki idareler tarafÕndan ödenek gönderilmek suretiyle bir takÕm hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleútirilmesi 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanunu’nun 6’ncÕ maddesine eklenen ek fÕkra ile mümkün kÕOÕnmÕúWÕr. Bu fÕkra hükmünce aktarÕlan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklü÷ü ile gerçekleúen bütçe büyüklükleri arasÕnda çok büyük farklÕOÕklar oluúmaktadÕr. Bütçe hazÕrlÕk aúamasÕnda merkezi yönetim kapsamÕndaki idarelerden yatÕUÕm projeleri karúÕOÕ÷Õnda ne kadar ödenek gönderilece÷i bilinmedi÷inden bütçe rakamlarÕ gerçekçi olmamaktadÕr. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleútirilmektedir. DolayÕVÕyla il özel idarelerinin yÕOÕ bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleúmeleri arasÕnda fark bulunmaktadÕr. 2015 YILI BÜTÇE GøDERLERø CETVELø Bütçe Tahmini Gerçekleúen Gider Personel Giderleri 4.065.760,00 25.604.185,70 Sosyal Güv. KurumlarÕna Devlet Prim Gideri 574.596,00 3.529.568,66 Mal ve Hizmet AlÕm Gideri 6.507.137,00 14.521.728,22 Faiz Giderleri 1,00 0,00 Cari Transferler 700.501,00 1.139.196,26 Sermaye Giderleri 23.246.004,00 120.645.299,45 Sermaye Transferi 2.856.001,00 4.377.376,26 Yedek Ödenekler 2.050.000,00 0,00 TOPLAM 40.000.000,00 169.817.354,55
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 3 Kurumun 2015 yÕOÕ Faaliyet Gideri 97.852.132 TL, Faaliyet Geliri 177.077.438 TL olup gelir fazlasÕ 79.225.305 TL olarak gerçekleúmiútir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Ni÷de øl Özel ødaresi mali iúlemlerini 5018 sayÕOÕ Kanun’la belirlenmiú muhasebeleútirme ve raporlama kurallarÕna göre gerçekleútirmektedir. 5018 sayÕOÕ Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fÕkrasÕnda; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalÕúmasÕQÕ sa÷layacak ve malî raporlarÕn düzenlenmesi ile kesin hesabÕn çÕkarÕlmasÕna temel olacak úekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesaplarÕ, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlÕklarÕ ile malî sonuç do÷uran ve öz kayna÷Õn artmasÕna veya azalmasÕna neden olan her türlü iúlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiú bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sa÷lanmasÕ amacÕyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49’uncu maddenin son fÕkrasÕnda ise muhasebe iúlemlerine, hesap planlarÕna ve iúlemlerin muhasebeleútirilmesinde kullanÕlacak belgelerin úekil ve türlerine iliúkin düzenlemenin mahalli idareler için øçiúleri BakanlÕ÷Õnca yapÕlaca÷Õ hükmü getirilmiútir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i çÕkarÕlmÕúWÕr. Ni÷de øl Özel ødaresinde mali iúlemlerle ilgili muhasebe kayÕtlarÕ Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i çerçevesinde øçiúleri BakanlÕ÷ÕQÕn sundu÷u e-øçiúleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iúlemleri Mali Hizmetler Müdürlü÷ünce gerçekleútirilmektedir. 2015 yÕOÕ denetimi kapsamÕnda Ni÷de øl Özel ødaresi tarafÕndan “Kamu ødaresi HesaplarÕQÕn SayÕútaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi HakkÕnda Usul ve Esaslar” Õn 5’inci maddesi gere÷ince hesap dönemi sonunda SayÕútaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aúD÷Õda yer alanlar denetime sunulmuú olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’Õn 8’inci maddesinde yer alan di÷er belgeler dikkate alÕnarak yürütülüp sonuçlandÕUÕlmÕúWÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Birleútirilmiú veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutana÷Õ • AlÕnan çekler sayÕm tutana÷Õ • Menkul kÕymet ve varlÕklar sayÕm tutana÷Õ • Teminat mektuplarÕ sayÕm tutana÷Õ • De÷erli ka÷Õtlar sayÕm tutana÷Õ • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sÕQÕflandÕUÕlmasÕ tablosu • Faaliyet sonuçlarÕ tablosu Denetim görüúü, kamu idaresinin temel mali tablolarÕ olan bilanço ve faaliyet sonuçlarÕ tablosuna verilmiútir. 2. DENETLENEN KAMU øDARESø YÖNETø0ø1øN SORUMLULUöU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi oldu÷u muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazÕrlanmÕú olan mali rapor ve tablolarÕn do÷ru ve güvenilir bilgi içerecek úekilde zamanÕnda SayÕútaya sunulmasÕndan, bir bütün olarak sunulan bu mali tablolarÕn kamu idaresinin faaliyet ve iúlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle do÷ru ve güvenilir olarak yansÕtmasÕndan ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansÕn bu mali rapor ve tablolarÕn önemli hata veya yanlÕú beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve mallarÕ ile bunlara iliúkin hesap ve iúlemlerinin kanunlara ve di÷er hukuki düzenlemelere uygunlu÷undan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacÕna uygun olarak oluúturulmasÕndan, etkin olarak iúletilmesinden ve izlenmesinden, mali tablolarÕn dayana÷ÕQÕ oluúturan bilgi ve belgelerin denetime hazÕr hale getirilmesinden ve sunulmasÕndan sorumludur.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 5 3. SAYIùTAYIN SORUMLULUöU SayÕútay, denetimlerinin sonucunda hazÕrladÕ÷Õ raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarÕ ile bunlara iliúkin hesap ve iúlemlerinin kanunlara ve di÷er hukuki düzenlemelere uygunlu÷unu tespit etmek, mali rapor ve tablolarÕQÕn güvenilirli÷ine ve do÷rulu÷una iliúkin görüú bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini de÷erlendirmekle sorumludur. 4. DENETø0øN DAYANAöI, AMACI, YÖNTEMø VE KAPSAMI Denetimlerin dayana÷Õ; 6085 sayÕOÕ SayÕútay Kanunu, genel kabul görmüú uluslararasÕ denetim standartlarÕ, SayÕútay ikincil mevzuatÕ ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iúlemlerinin kanunlara ve di÷er hukuki düzenlemelere uygunlu÷unu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarÕQÕn kamu idaresinin tüm faaliyet ve iúlemlerinin sonucunu do÷ru ve güvenilir olarak yansÕttÕ÷Õna iliúkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini de÷erlendirmek amacÕyla yürütülmüútür. Kamu idaresinin mali tablolarÕ ile bunlarÕ oluúturan hesap ve iúlemlerinin do÷rulu÷u, güvenilirli÷i ve uygunlu÷una iliúkin denetim kanÕWÕ elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanmasÕ ile risk de÷erlendirmesi yöntemiyle gerçekleútirilmiútir. Risk de÷erlendirmesi sÕrasÕnda, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tablolarÕn üretildi÷i mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de de÷erlendirilmiútir. Denetimin kapsamÕQÕ, kamu idaresinin mali rapor ve tablolarÕ ile gelir, gider ve mallarÕna iliúkin tüm mali faaliyet, karar ve iúlemleri ve bunlara iliúkin kayÕt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluúturmaktadÕr. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüúü oluúturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanÕWÕ elde edilmiútir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETøM GÖRÜùÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu HesabÕ ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu HesabÕQÕn Bilançoda Birlikte Yer AlmasÕ Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin “Dönem Faaliyet SonuçlarÕ” baúOÕklÕ 323’üncü maddesinde; “Bu hesap grubu dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonuçlarÕQÕn izlenmesi için kullanÕOÕr.” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarÕQÕn olumlu veya olumsuz olabilece÷ini buna ba÷OÕ olarak aynÕ dönem faaliyet sonucunda olumlu ve olumsuz hesaplarÕn bir arada olamayaca÷ÕQÕ ve bu hesaplarÕn mahsup edilerek olumlu veya olumsuz olma durumuna göre ilgili hesaba kaydÕQÕn yapÕlaca÷Õ hükme ba÷lamÕúWÕr. AynÕ Yönetmeli÷in 323’üncü maddesinin 2’inci fÕkrasÕnda; “Dönem faaliyet sonuçlarÕ sonucun olumlu veya olumsuz olmasÕna göre bu grup içinde açÕlacak aúD÷Õdaki hesaplardan oluúur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu HesabÕ 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu HesabÕ (-)” denilmektedir. Ancak Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 yÕOÕ Bilançosu incelendi÷inde; mahsup iúlemi yapÕlmadÕ÷Õ ve mali tabloda 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu HesabÕ ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu HesaplarÕQÕn birlikte kullanÕldÕ÷Õ görülmektedir. Bu durumun hem muhasebenin en temel ilkelerinden olan Dönemsellik ilkesine hem de yukarÕda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykÕUÕ oldu÷u düúünülmektedir. Kamu idaresi cevabÕnda; "Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin "Dönem Faaliyet SonuçlarÕ" baúOÕklÕ 323'üncü maddesinin 1. fÕkrasÕnda "Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanÕOÕr." 2. fÕkrasÕnda "Dönem faaliyet sonuçlarÕ sonucun olumlu veya olumsuz olmasÕna göre bu grup içinde açÕlacak aúD÷Õdaki hesaplardan oluúur" amir hükümleribulunmaktadÕr. ødaremizin 2015 mali \ÕOÕ bilançosun da 590 ve 591 hesaplarÕQÕn bulunmasÕQÕn nedeni ise, 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu hesabÕndaki rakam øl Özel ødaresine ba÷OÕ 5 ilçe Özel ødaresinin hesaplarÕndan kaynaklanmaktadÕr. ølçe Özel ødarelerinden kaynaklanan olumsuz faaliyet sonuç hesabÕQÕ yÕlsonunda dönemsellik ilkesi do÷rultusunda ayrÕ görmesi ve Merkez øl Özel idaresi bilançosunda 590 Olumlu Faaliyet HesabÕQÕn olmasÕndan dolayÕ her iki hesapta çalÕúmaktadÕr. Söz konusu hesabÕn yÕl sonunda konsolide edilmesi gerekirken e-içiúleri
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 7 muhasebe modülünün yönetmelik hükümlerine göre uyumlu çalÕúmamasÕ nedeniyle bu iki hesap da çalÕúmaktadÕr. øçiúleri BakanlÕ÷Õ Bilgi øúlem Daire BaúkanlÕ÷Õ yetkilileri ile úifai görüúmemiz neticesinde bu durumun 2016 yÕOÕ içerisinde düzeltilece÷ini beyan etmiúlerdir. e-içiúleri muhasebe modülünde düzenlemeler yapÕOÕnca söz konusu bu durum da düzelecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak 5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarÕnca mahalli idarelerde hesap ve kayÕt düzeninde saydamlÕk, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sa÷lanmasÕ, iúlemlerin kayÕt GÕúÕnda kalmasÕQÕn önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sa÷OÕklÕ ve güvenilir bir biçimde muhasebeleútirilmesi; mali tablolarÕQÕn zamanÕnda, do÷ru, muhasebenin temel kavramlarÕ ve genel kabul görmüú bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazÕrlanmasÕna temel olacak úekilde çÕkarÕlmasÕ amacÕna yönelik olarak Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i øçiúleri BakanlÕ÷Õnca çÕkarÕlmÕúWÕr. Bu yönetmelik kapsamÕnda yapÕlacak iúlem ve kayÕtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazÕrlanan programlar ile yapÕlmaktadÕr. øl özel idarelerinin kullanmasÕ amacÕyla øçiúleri BakanlÕ÷Õ tarafÕndan hazÕrlanan e-içiúleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayÕt ve iúlemler yapÕlmaktadÕr. Ancak sistem devreye girdi÷i 2009 \ÕOÕndan bu yana ihtiyaçlarÕ karúÕlayacak ölçüde geliútirilememiútir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun di÷er maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hatalarÕn bu sistemden kaynaklandÕ÷Õ idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluúu olan øçiúleri BakanlÕ÷Õnca yeteri kadar dikkate alÕnmadÕ÷Õ anlaúÕlmaktadÕr. øl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmamasÕ göz önüne alÕndÕ÷Õnda denetim görüúünü etkileyen bu sistem hatalarÕQÕn söz konusu BakanlÕkça düzeltilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak; konu üzerinde idare ile mutabakat sa÷lanmakla birlikte 2015 yÕOÕ mali tablolarÕnda, 590 Dönem Olumlu Faaliyet SonuçlarÕ HesabÕ ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet SonuçlarÕ HesabÕ ile ilgili olarak hatalÕ durum devam etmektedir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 8
BULGU 2: Ni÷de øl Özel ødaresinin Mülkiyetinde Bulunan TaúÕnmazlarÕn Kamu
ødarelerine Ait TaúÕnmazlarÕn KaydÕna øliúkin Yönetmelik Hükümlerine Göre KayÕt
øúlemlerinin YapÕlmamasÕ ve Mali Tablolarda TaúÕnmazlarla ølgili HesaplarÕn Do÷ru
YansÕWÕlmamasÕ
13.9.2006 tarih ve 2006/10970 sayÕOÕ Bakanlar Kurulu KararÕ ile Kamu ødarelerine
Ait TaúÕnmazlarÕn KaydÕna øliúkin Yönetmelik çÕkarÕlmÕú ve 01.01.2006 tarihinde yürürlü÷e
girmiútir. Yönetmeli÷in amacÕ genel yönetim kapsamÕndaki kamu idarelerine ait taúÕnmazlarÕn
kaydÕna ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine iliúkin usul ve esaslarÕ düzenlemektir.
Yönetmeli÷in 5. maddesinde kayÕt ve kontrol iúlemlerinin amacÕ ise kamu idarelerine
ait mevcut taúÕnmazlarÕn ve içinde bulunulan yÕlda çeúitli yollarla edinilenlerin ve elden
oÕkarÕlanlarÕn miktar olarak takip edilmesi amacÕyla kayÕt alÕnmasÕ olarak belirlenmiútir.
Görüldü÷ü gibi kayÕtlarda taúÕnmazlarÕn miktar olarak gösterilmesi esas alÕnmaktadÕr. Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeli÷inin 24. maddesinde ise maddi duran varlÕklarÕn muhasebe
kayÕtlarÕna maliyet bedeliyle, herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilenlerin de rayiç
bedeliyle geçirilece÷i úeklinde düzenleme yapÕlmÕúWÕr.
Ancak 2006 yÕOÕndan 2014 yÕOÕna kadar geçen sürede kamu idarelerinin mülkiyetinde
bulunan taúÕnmazlarÕn miktar olarak dahi kayÕt altÕna alÕnmasÕ ile ilgili iúlemler
tamamlanamamÕúWÕr. AyrÕca sözkonusu taúÕnmazlarÕn sadece bir kÕsmÕ muhasebe kayÕtlarÕna
alÕndÕ÷Õndan kamu idarelerinin mali tablolarÕQÕn taúÕnmazlar hakkÕnda tam ve do÷ru bilgi
sunmasÕ sa÷lanamamÕúWÕr.
Bu durum nedeniyle Maliye BakanlÕ÷Õnca Kamu ødarelerine Ait TaúÕnmazlarÕn
KaydÕna øliúkin Yönetmeli÷in bazÕ maddeleri 03.06.2014 tarih 2014/6455 sayÕOÕ BKK ile
yürürlü÷e giren Yönetmelikle de÷Lútirilerek belirtilen sorunlarÕn çözümü yoluna gidilmiútir.
Kamu ødarelerine Ait TaúÕnmazlarÕn KaydÕna øliúkin Yönetmeli÷in bu çerçevede
de÷Lútirilen 5. maddesinin birinci fÕkrasÕnda; “taúÕnmaz kayÕt ve kontrol iúlemleri, kamu
idarelerine ait taúÕnmazlarÕn mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yÕlda çeúitli yollarla
edinilenlerin ve elden çÕkarÕlanlarÕn miktar ve de÷er olarak takip edilmesi amacÕyla kayÕt
altÕna alÕnmasÕGÕr. KayÕtlarÕn belgeye dayanmasÕ esastÕr.” hükmü yer almaktadÕr.
AynÕ Yönetmelikle 5. maddeye getirilen ek ikinci fÕkrada ise kayÕt iúlemlerinde esas
alÕnacak de÷erleme kriterleri belirlenmiútir. Buna göre tapuda kayÕtlÕ taúÕnmazlardan maliyeti
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 9
belirli olanlarÕn maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç de÷eri, bu iki de÷eri
belli olmayanlar ile fÕkrada sayÕlan di÷er taúÕnmazlarÕn ise iz bedeli üzerinden kayÕtlara
alÕnmasÕ gerekmektedir.
Öte yandan aynÕ Yönetmeli÷in “Cins Tashihlerinin YapÕlmasÕ” baúOÕklÕ 10. maddesinin
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 10
YukarÕya alÕnan Yönetmelik hükümleri birlikte de÷erlendirildi÷inde; Ni÷de øl Özel
ødaresinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanÕPÕnda bulunan taúÕnmazlarÕn mevcut
kullanÕm úekilleri ve emlak vergisi de÷erleri üzerinden fiili envanterinin yapÕlmasÕ, en geç
30.09.2014 tarihi itibariyle ilgili form ve cetvellere geçirilmesi ve bu bilgilerin muhasebe
birimlerine verilerek en geç 01.10.2014 tarihine kadar muhasebe kayÕtlarÕQÕn yapÕlmasÕ
gerekmektedir. Bu iúlemlere ba÷OÕ olarak da 31.12 2014 tarihinde de tespit edilen de÷erler
üzerinden Amortisman HesaplarÕna kayÕt yapÕlacaktÕr. Tüm taúÕnmazlarÕn bu úekilde
muhasebe kayÕtlarÕna alÕnarak mali tablolarda gösterilmesi sa÷landÕktan sonra anÕlan
Yönetmeli÷in geçici 1 inci maddesinin 2 nci fÕkrasÕ gere÷ince 31.12.2016 tarihine kadar tüm
taúÕnmazlarÕn emlak vergisi de÷eri yerine maliyet bedeli veya rayiç de÷eri üzerinden kayÕtlara
geçirilmesi tamamlanacaktÕr.
Ancak bu kayÕtlarÕn yapÕlmasÕna temel oluúturmak üzere öncelikle mevcut hesaplarda
kayÕtlÕ bulunan taúÕnmazlarÕn 01.10.2014 tarihi itibariyle 250 Arazi ve Arsalar HesabÕ, 251
YeraltÕ ve Yerüstü Düzenleri HesabÕ ve 252 Binalar HesabÕnda kayÕtlÕ tutarlarÕn alacak kaydÕ
ile çÕkarÕlmasÕ, toplam tutarÕn da 500 Net De÷er HesabÕna borç yazÕlmasÕ gerekmektedir. AynÕ
úekilde söz konusu taúÕnmazlara iliúkin amortisman tutarlarÕ da 257 Birikmiú Amortismanlar
HesabÕna borç, 500 Net De÷er HesabÕna alacak kaydedilerek hesaplardan çÕkarÕlacaktÕr.
Esasen sözkonusu Yönetmelik de÷Lúikli÷inin muhasebe iúlemleri açÕVÕndan
uygulanmasÕna yönelik iúlemlerle ilgili ayrÕntÕOÕ açÕklamaya Muhasebat Genel Müdürlü÷ünün
25.07.2014 ve 16.09.2014 tarihinde yayÕnlanan TaúÕnmaz Envanteri konulu genel yazÕlarÕnda
yer verilmiútir.
Ancak Ni÷de øl Özel ødaresince 2014 yÕOÕnda taúÕnmazlarla ilgili bu iúlemler
yapÕlmamÕú olup,2015 yÕOÕnda yönetmelikte yer alan tespit, de÷erlendirme ve kayÕt
Lúlemlerinin yapÕlmasÕ gerekmektedir.
YukarÕya açÕklanan Yönetmelik hükümleri ile Muhasebat Genel Müdürlü÷ünün Genel
YazÕlarÕ çerçevesinde; Ni÷de øl Özel ødaresinin taúÕnmaz kayÕtlarÕ incelendi÷inde aúD÷Õdaki
hususlar tespit edilmiútir:
x TaúÕnmazlara iliúkin envanter çalÕúmalarÕ yapÕlmÕú ancak cins tashihleri yapÕlmamÕúWÕr.
Envanteri çÕkarÕlan bu taúÕnmazlardan 2008 yÕOÕnda Kurumun envanterinde bulunanlarÕn
muhasebeye rayiç de÷erleri üzerinden kaydÕ yapÕlmÕúWÕr. 2008 yÕOÕndan sonra çeúitli yollarla
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 11 edinilen taúÕnmazlarÕn muhasebeye kaydÕ yapÕlmamÕúWÕr. Söz konusu taúÕnmazlarÕn de÷er tespit çalÕúmalarÕ devam etmektedir. x Ancak Yönetmelik hükmü gere÷ince 2014 yÕOÕ içinde tamamlanmasÕ gereken kayÕt, kontrol ve muhasebe iúlemlerinin henüz sonuçlandÕUÕlmadÕ÷Õ anlaúÕlmaktadÕr. x 2014 yÕOÕnda gerçekleútirilen denetim ba÷lamÕnda; Ni÷de Tapu Müdürlü÷ü kayÕtlarÕ ile Kurumun envanterinde bulunan taúÕnmazlar arasÕnda miktar, de÷er ve cins yönünden yapÕlan karúÕlaúWÕrmalar sonucunda tespit edilen farklÕOÕklarÕn giderilmesi için çalÕúmalar 2015 yÕOÕ sonu itibariyle tamamlanamamÕúWÕr. Bu tespitler ÕúÕ÷Õnda Ni÷de øl Özel ødaresine ait taúÕnmazlarÕn kaydÕQÕn yukarÕda belirtilen Yönetmelik ve Genel YazÕlarda açÕklanan esaslara uygun hale getirilme iúlemlerinin devam etti÷i ancak 2015 yÕOÕ sonu itibariyle tamamlanmadÕ÷Õ anlaúÕlmaktadÕr. Bu durumda Kurumun 2015 yÕOÕ kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250 Arazi ve Arsalar HesabÕ, 251 YeraltÕ ve Yerüstü Düzenleri HesabÕ, 252 Binalar HesabÕ, 500 Net De÷er HesabÕ ile 257 Birikmiú Amortismanlar HesaplarÕnda kayÕtlÕ tutarlarÕn gerçek durumu yansÕtmadÕ÷Õ düúünülmektedir. Kamu idaresi cevabÕnda; "Kamu ødarelerine Ait TaúÕnmazlarÕn KaydÕna øliúkin Yönetmeli÷in 10. maddesinin 1. FÕkrasÕndaki “ Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanÕmlarÕnda bulunan taúÕnmazlarÕn mevcut kullanÕm úekli ile tapu kaydÕQÕn birbirine uygun olmamasÕ durumunda, tapu kayÕtlarÕnda cins tashihinin yapÕlmasÕ için gerekli iúlemleri yaparlar.” amir hüküm gere÷ince idaremizin gayrimenkullerin cins tashihleri yapÕlmÕúWÕr. Söz konusu kayÕt alma iúleminin bazÕ esaslarÕ adÕ geçen yönetmelikte de÷Lúiklik yapan 19.06.2014 tarih ve 29035 sayÕOÕ Resmi Gazetede yayÕnlanan 03.04.2014 tarih ve 2014/6455 sayÕOÕ Bakanlar Kurulu KararÕ ile yeniden belirlenmiútir. YapÕlan bu de÷Lúikliklere uygun olarak ve Mevcut TaúÕnmazlarÕn KaydÕna øliúkin øúlemler baúOÕklÕ geçici 1' inci maddesi "Yönetmeli÷in 5' inci maddesinin ikinci fÕkrasÕna göre maliyet bedeli veya rayiç de÷erleri üzerinden muhasebe kayÕtlarÕna alÕnmasÕ gereken taúÕnmazlar bu de÷erler üzerinden kayÕtlara alÕQÕncaya kadar emlak vergi de÷erleri üzerinden ve aúD÷Õdaki úekilde kayÕtlara alÕQÕr: a) TaúÕnmazlarÕn fiili envanteri emlak vergi de÷erleri üzerinden kayÕt ve kontrol Lúlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanÕm úekilleri esas alÕnarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanÕr ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 12 b) Fiili envanteri yapÕlan taúÕnmazlara ait bilgiler muhasebe kayÕtlarÕ yapÕlmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayÕtlÕ taúÕnmazlarÕ ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarÕyla çÕkarÕr ve aynÕ tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayÕtlarÕQÕ yapar. (2) Yönetmeli÷in 5' inci maddesine göre yapÕlmasÕ gereken iúlemler31/12/2016 tarihine kadar tamamlanÕr."amir hükümlerido÷rultusunda idaremiz Emlak ve østimlak Müdürlü÷ü tarafÕndan iúlemlere baúlanÕlmÕúWÕr. ødaremiz Yönetmelik do÷rultusunda mevcut taúÕnmazlara ait gerekli düzenlemeler yapÕlmÕú ve bitirilmiútir. e-içiúleri taúÕnmaz modülünün tam olarak çalÕúmamasÕ nedeniyle muhasebe kayÕtlarÕ ile farklÕOÕklar oluúmuútur. Söz konusu farklÕOÕklarÕn 2) Yönetmeli÷in 5' inci maddesine göre yapÕlmasÕ gereken iúlemler 31/12/2016 tarihine kadar tamamlanÕr."amir hükümlerigere÷ince 2016 yÕOÕ içerisinde modülün düzenli çalÕúmasÕ durumunda hesaplar arasÕndaki farklÕOÕklar giderilmiú olacaktÕr." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi özetle; e-içiúleri taúÕnmaz modülünün tam olarak çalÕúmamasÕ nedeniyle muhasebe kayÕtlarÕ ile farklÕOÕklar oluútu÷unu ve söz konusu farklÕOÕklarÕn 2016 yÕOÕ içerisinde modülün düzenli çalÕúmasÕ durumunda giderilece÷ini belirtmiútir. DolayÕVÕyla Kurumun 2015 yÕOÕ kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250 Arazi ve Arsalar HesabÕ, 251 YeraltÕ ve Yerüstü Düzenleri HesabÕ, 252 Binalar HesabÕ, 500 Net De÷er HesabÕ ile 257 Birikmiú Amortismanlar HesaplarÕnda kayÕtlÕ tutarlarÕn gerçek durumu yansÕtmadÕ÷Õ düúünülmektedir. 6. DENETøM GÖRÜùÜ Ni÷de øl Özel ødaresi'nin 2015 yÕOÕna iliúkin yukarÕda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarÕQÕn, “Denetim Görüúünün DayanaklarÕ” bölümünde açÕklanan nedenlerden dolayÕ 250 Arazi ve Arsalar HesabÕ, 251 YeraltÕ ve Yerüstü Düzenleri HesabÕ, 252 Binalar HesabÕ, 500 Net De÷er HesabÕ, 257 Birikmiú Amortismanlar HesabÕ, 600 Gelirler HesabÕ, 630 Giderler HesabÕ, 690 Faaliyet SonuçlarÕ HesabÕ, 590 Dönem Olumlu Faaliyet SonuçlarÕ HesabÕ, 591 Dönem Olumsuz Faaliyet SonuçlarÕ HesabÕ, hesap alanlarÕ hariç tüm önemli yönleriyle do÷ru ve güvenilir bilgi içerdi÷i kanaatine varÕlmÕúWÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 13 7. DENETøM GÖRÜùÜNÜ ETKøLEMEYEN TESPøT VE DEöERLENDøRMELER BULGU 1: Mahalli ødareler Genel Müdürlü÷ünden Gönderilen Ödeneklerin øl Genel Meclisi KararÕ AlÕnmadan Mevzuta AykÕUÕ Olarak, Belirlenen øú ve Hizmetlerde KullanÕlmak Üzere Valilik Oluru øle Ek Ödenek Kaydedilmesi 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanunu’nun 9’uncu maddesine göre øl genel meclisi, il özel idaresinin karar organÕGÕr. 10’uncu maddesine göre bütçe ve kesin hesabÕ kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapÕlan birimler ile fonksiyonel sÕQÕflandÕrmanÕn birinci düzeyleri arasÕnda aktarma yapmak ve úartlÕ ba÷ÕúlarÕ kabul etmek øl Genel Meclisinin görevleri arasÕnda sayÕlmÕúWÕr. Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin 37’inci maddesine göre de ek ödenek verilmesi ancak meclis kararÕ ile yapÕlabilmektedir. 6583 sayÕOÕ 2015 yÕOÕ Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun 5’inci maddesinin ikinci IÕkrasÕna göre Maliye BakanlÕ÷Õ Bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.06 tertibinde yer alan ödenekten Mahalli ødareler Genel Müdürlü÷ü bütçesine ùubat AyÕ içerisinde 502.000.000,00 TL ve Ekim AyÕ içerisinde 259.000.000,00 TL olmak üzere toplam 762.000.000,00 TL ödenek aktarÕldÕ÷Õ; bu ödeneklerin tamamÕQÕn ilgili aylar içinde øçiúleri BakanlÕ÷Õ oluru ile 51 il özel idaresi emrine il özel idaresinin görev alanÕna giren hizmetlerde kullanÕlmak üzere gönderildi÷i, bu kapsamda Ni÷de øl Özel ødaresine iki seferde toplam 9.000.000 + 4.500.000 =13.500.000,00 TL ödenek geldi÷i ancak yukarÕda bahsedilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gere÷ince söz konusu ödene÷in øl Genel Meclisi KararÕ ile ek bütçe yapÕldÕktan sonra harcanmasÕ gerekirken sadece Valilik oluru ile aynÕ ödene÷in bir taraftan 2015 yÕOÕ Gelir Bütçesinin YatÕUÕm KurumlarÕndan ve Kiúilerden AlÕnan Ba÷Õú ve YardÕmlar maddesine irad; di÷er taraftan 2015 yÕOÕ gider bütçesinin muhtelif tertiplerine ek ödenek kaydÕ yapÕlmak suretiyle belirlenen iú ve hizmetlerde kullanÕlmak üzere 9.000.000 +4.500.000 =13.500.000 TL’nin harcanmasÕna izin verildi÷i anlaúÕlmÕúWÕr. Söz konusu ödenek, projeye ba÷OÕ tahsisi mahiyette bir ödenek de÷ildir. Özel ødarenin görev alanÕna giren hizmetlerde kullanÕlmak üzere gönderildi÷inden ba÷Õú ve yardÕm niteli÷inde bir ödenektir. Bu nedenle gelen ödenek bir taraftan gelir bütçesine ba÷Õú ve yardÕm olarak kaydedilirken di÷er taraftan gider bütçesine de ek ödenek kaydedilmesi gerekmektedir. Bu úekilde ek bütçe yapÕlmasÕnda karar organÕ, baúlangÕç bütçesini de yapan ve özel idarenin de karar organÕ olan il genel meclisidir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 14 Ek ödenek(ek bütçe) yapma yetkisi yukarÕda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarÕnca sadece øl Genel Meclisine ait oldu÷undan 13.500.000,00 LiralÕk ödene÷in øl Genel Meclisi kararÕ olmaksÕ]Õn kullanÕlmasÕ hatalÕ bir iúlem olarak de÷erlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabÕnda; "6583 sayÕOÕ 2015 yÕOÕ Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun 5'inci maddesinin ikinci fÕkrasÕna göre Maliye BakanlÕ÷Õ Bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1- 09.06 Yedek Ödenek tertibinde yer olan ödenekten Mahalli ødareler Genel Müdürlü÷ü bütçesine ùubat ayÕ içerisinde 502.000.000,00-TL ve Ekim ayÕ içerisinde 259.000.00,00-TL olmak üzere toplam, 762.000.000,00-TL. ödenek aktarÕlmÕúWÕr. øçiúleri BakanlÕ÷Õ oluru ile 51 øl Özel ødaresi emrine il özel idaresinin görev alanÕna giren hizmetlerde kullanÕlmak üzere gönderilmiútir. Bu kapsamda ødaremize 9.000.000,00-TL ve 4.500.000,00-TL olmak üzere toplam 13.500.000,00-TL'lik tahsisli ödenek gönderilmiútir. Söz konusu ödenekler Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin 17'inci maddesinin 3'üncü fÕkrasÕ "YapÕlan úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlar,üst yöneticinin onayÕ ile gelir bütçesinde ba÷Õú ve yardÕmlar bölümüne gelir yazÕOÕr ve gider bütçesinde bu hizmetin ödene÷i varsa bu ödene÷e eklenir; yoksa, bütçede öngörülen tertibe ödenek yazÕlarak tahsis amacÕna harcanÕr. Bu ödenekten amaç GÕúÕnda baúka bir tertibe aktarma yapÕlamaz." hükmü ve 5018 Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 40. maddesinin 3'üncü bendi "Kamu yararÕna kullanÕlmak üzere kamu idarelerine yapÕlan úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlar, dÕú finansman kayna÷Õndan sa÷lananlarda 28.3.2002 tarihli ve 4749 sayÕOÕ Kanun hükümleri saklÕ kalmak kaydÕyla, hizmeti yapacak idareninüst yöneticisi tarafÕndan uygun görülmesi halinde, bütçede açÕlacak bir tertibe gelir ve úart kÕOÕndÕ÷Õ amaca harcanmak üzere açÕlacak bir tertibe ödenek kaydedilir. Bu ödenekten amaç dÕúÕnda baúka bir tertibe aktarma yapÕlamaz."amir hükümleri. AyrÕca, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin 9'uncu maddesi ödeneklerin finansman tiplerini saymÕúWÕr. Analitik bütçeleme sisteminde mahalli idarelerin kendi bütçelerinin finans tipi “5” olarak belirlenmiútir. BakanlÕk tarafÕndan gönderilen ödeneklerin ba÷Õú ve yardÕm niteli÷inde oldu÷u, finans kodunun da “8” oldu÷u belirtilmiútir. Bu hükümler do÷rultusunda, øçiúleri BakanlÕ÷Õ tarafÕndan idaremize gönderilen bu ödeneklerin bakanlÕk tahsisli ödenek olarak düúünülerek üst yöneticinin onayÕ ile gelir gider kaydÕ yapÕlmÕúWÕr. Bundan sonra, øçiúleri BakanlÕ÷Õ tarafÕndan idaremize aktarÕlacak ödenekler, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin 37. maddesi gere÷ince, il genel meclis kararÕ ile ek bütçe yapÕlacaktÕr." Denilmektedir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 15 Sonuç olarak øçiúleri BakanlÕ÷Õnca øl Özel ødaresinin ihtiyaçlarÕnda kullanÕlmak üzere gönderilen paralarÕn øl Genel Meclisi kararÕ ile bütçeye ek ödenek kaydedilmeksizin kullanÕlmamasÕ gerekti÷ine iúaret eden denetim bulgumuza iliúkin kurum görüúünde; özetle 5018 sayÕOÕ Kanun 40/3, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i 17/3 ve 9. maddelerinde yer alan “úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlarÕn üst yönetici onayÕ ile gelir bütçesinin ba÷Õú ve yardÕmlar bölümüne gelir ve ilgili tertibine gider kaydedilerek harcanaca÷Õ” yönündeki düzenlemeler dayanak gösterilerek iúlemlerinde bir uygunsuzluk olmadÕ÷ÕQÕ belirtmektedirler. Öncelikle belirtilmesi gereken husus úudur ki, söz konusu hukuki düzenlemelerde yer alan “üst yönetici onayÕ” gereklili÷i, denetim bulgumuzda iúaret edilen øl Genel Meclisi KararÕ gereklili÷i ile çeliúen yada birbirinin alternatifi prosedürleri de÷il birbirini tamamlayan yasal gereklilikleri göstermektedir. Nitekim, 5018 sayÕOÕ Kanun 40/3, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i 17/3. maddelerinde yer alan “úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlarÕn üst yönetici onayÕ ile gelir bütçesinin ba÷Õú ve yardÕmlar bölümüne gelir ve ilgili tertibine gider kaydedilerek harcanaca÷Õ” yönündeki mevzuat hükümleri yanÕnda 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanununun “øl Genel Meclisinin Görev ve Yetkileri” baúOÕklÕ 10. Maddesi (g) fÕkrasÕnda ³úartlÕ ba÷ÕúlarÕ kabul etmek” sayÕlmaktadÕr. AslÕnda merkezi idare tarafÕndan yardÕm mahiyetinde gönderilen paralarÕn úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlar kapsamÕna alÕnmasÕ teknik zorunluluktan kaynaklanmaktadÕr. Elbette özel yada tüzel kiúilerden gelen yardÕmlar bakÕPÕndan kamu otoritesinin seçici davranarak bir onay sürecine tabi tutulmasÕ gereklidir. Ancak merkezi idareden gönderilen böyle yardÕmlar için bu onay süreci sadece bir prosedürün yerine getirilmesidir. Belirtilen mevzuat hükümleri bir çeliúkiyi de÷il bir uygulamanÕn farklÕ yönleriyle ve birbirini tamamlayan yetkili mercilerini göstermektedir. Bulgu konusu olan, øçiúleri BakanlÕ÷Õnca øl Özel ødaresinin ihtiyaçlarÕnda kullanÕlmak üzere gönderilen paralarÕn muhasebeleútirilmesi “úartlÕ ba÷Õú ve yardÕmlar” gelir kaleminde gerçekleútirilecek olmasÕ gelirlerin ekonomik sÕQÕflandÕUÕlmasÕnda bu kodla (04 alÕnan ba÷Õú ve yardÕmlar ) adlandÕUÕlmasÕndan kaynaklanmakla birlikte øl Özel ødaresi için ek bir ödenektir. Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin “Ek Ödenek” baúOÕklÕ 37. Maddesinde de ek ödene÷in Meclis kararÕyla verilece÷i belirtilmektedir. Sonuç olarak, bu úekilde gönderilen paralar 5018/40.3, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷i 17/3, ve Bütçe Kararnamesinin 10. Maddeleri hükümleri çerçevesinde üst yönetici onayÕ ile gelir bütçesinin ba÷Õú ve yardÕmlar bölümüne gelir kaydedilirken Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 16 Yönetmeli÷i 37. Maddesi hükmü çerçevesinde øl Genel Meclisince kararlaúWÕUÕlan tertiplere “ek ödenek” kaydedilecektir. YukarÕda belirtilen mevzuat hükümleri de÷erlendirmesi yanÕnda, konuya “bütçe hakkÕ” yönüyle yaklaúÕlmasÕ da berraklaúmayÕ sa÷lamaktadÕr. Bilindi÷i üzere parlamenter demokrasinin temelini oluúturan bütçe hakkÕ, yani gelirlerin toplanmasÕ ve giderlerin yapÕlmasÕna iliúkin belirleyici irade kamu kayna÷ÕQÕn asÕl sahibi olan vatandaú temsilcileridir. øl Özel ødareleri ba÷lamÕnda ise bu hak øl Genel Meclislerindedir ve 5302 sayÕOÕ Kanunun 10/b maddesi gere÷ince “Bütçe ve kesin hesabÕ kabul etmek” olarak øl Genel Meclisinin en temel görevleri arasÕnda sayÕlmaktadÕr. Bu yetki/görev, hesapverme sorumlulu÷u mekanizmasÕQÕn øl Özel ødarelerindeki iúleyiúini somutlaúWÕrmaktadÕr. Kamu kayna÷ÕQÕn asÕl sahibi olan vatandaúÕn temsilcileri (øl Genel Meclisi) bütçeyi yapmakta ve uygulanmasÕ için bürokratlara yetki devretmektedir. YÕl tamamlandÕ÷Õnda ise øl Genel Meclisinin yürütme organÕQÕ temsil eden üst yönetim, bütçe uygulamasÕQÕ øl Genel Meclisinin belirledi÷i sÕQÕrlar ve koúullar çerçevesinde yaptÕ÷ÕQÕ göstermek için kesin hesabÕ kendisine yetki devreden Meclisinin onayÕna sunmakta, yani mali hesapverme sorumlulu÷unun gere÷ini yerine getirmektedir. Konuya yerel demokrasinin ve hesapverme sorumlulu÷unun iúleyiúini sergileyen bu ba÷lamda yaklaúÕldÕ÷Õnda yÕl baúÕ ödeneklerinden nitelik itibarÕyla farkÕ olmayan ek ödene÷in kullanÕPÕna iliúkin tercih ve karar hakkÕQÕn/bütçe hakkÕQÕn øl Genel Meclisinde oldu÷u açÕktÕr. Bütçe hakkÕ devredilemez. Devredilen bütçe hakkÕ de÷il uygulamasÕGÕr. YukarÕda belirtilen mevzuat hükümleri de bu ilkeler ve iúleyiú paralelindedir ve bütçe hakkÕ ile bütçe uygulamasÕQÕ gösteren, birbirini tamamlayan hükümleri içermektedirler. DolayÕVÕyla, Mahalli ødareler Genel Müdürlü÷ü bütçesinden yardÕm olarak gönderilen 13.500.000,00 TL nin ek ödenek kaydedilmesi ve ek bütçe yapÕlmasÕ için øl Genel Meclisi onayÕna sunulmasÕ gerekti÷i düúünülmektedir. Kamu idaresi bundan sonra, øçiúleri BakanlÕ÷Õ tarafÕndan idareye aktarÕlacak ödeneklerin, Mahalli ødareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeli÷inin 37. maddesi gere÷ince, il genel meclis kararÕ ile ek bütçe yapÕlarak harcanaca÷ÕQÕ belirtmiútir. Bu nedenle, bulgu konusu husus hakkÕnda, gelecek dönemde izleme faaliyeti gerçekleútirilecektir. BULGU 2: Kapanan Belde Belediyelerinden Ni÷de øl Özel ødaresi’ne Devrolan TaúÕnmazlarÕn øúgaline Devam Edilmesi
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 17 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanunu’nun øl Özel ødarelerinin Yetkileri ve ømtiyazlarÕ baúOÕklÕ 7. maddesinin (h) bendinde de; “øl özel idaresinin mallarÕna karúÕ suç iúleyenler Devlet malÕna karúÕ suç iúlemiú sayÕOÕr. 2886 sayÕOÕ Devlet øhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri il özel idaresi taúÕnmazlarÕ hakkÕnda da uygulanÕr.” denilmektedir. 2886 sayÕOÕ Devlet øhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” baúOÕklÕ 75’inci maddesine göre; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altÕnda bulunan taúÕnmaz mallarÕ ve VakÕflar Genel Müdürlü÷ü ile idare ve temsil etti÷i mazbut vakÕflara ait taúÕnmaz(1) mallarÕn, gerçek ve tüzelkiúilerce iúgali üzerine, fuzuli úagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taúÕnmaz ve de÷erleme konusunda iúin ehli veya uzmanÕ üç kiúiden oluúan komisyonca tespit tarihinden geriye do÷ru beú yÕOÕ geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin iúgalden dolayÕ bir zarara u÷ramÕú olmasÕ gerekmez ve fuzuli úagilin kusuru aranmaz.” hükmü yer almaktadÕr. Ni÷de øl Özel ødaresinin mülkiyetinde bulunan taúÕnmazlar incelendi÷inde; 6360 sayÕOÕ Yasa ile kapanan belediyelerden devralÕnan 112 arsa üzerine úahÕslar tarafÕndan bina, avlu ve bahçe gibi çeúitli yapÕlar yapÕlarak iúgal edildi÷i görülmüútür. Söz konusu kiúilerden arsalarÕ boúaltmasÕna iliúkin bir hukuki iúlem yapÕlmamÕú olup herhangi bir bedel de tahsil edilmemiútir. YukarÕdaki mevzuat hükümlerinden de anlaúÕlaca÷Õ üzere øl Özel ødaresine ait taúÕnmazlarÕn bedelsiz olarak özel úahÕslarca kullanÕlma imkanÕ bulunmamaktadÕr. Söz konusu taúÕnmazlarÕn 2886 sayÕOÕ Kanun’un 75.maddesine göre ecrimisil istenmesi ve tahliye Lúlemlerinin yapÕlmasÕQÕn uygun olaca÷Õ de÷erlendirilmektedir. Söz konusu durum ødare’nin gelirlerinde de olasÕ bir azalmaya neden olmaktadÕr. Kamu idaresi cevabÕnda; "6360 sayÕOÕ yasa kapsamÕnda ilimizde 23 belde belediyesi kapanarak köye dönüúmüútür. Kapanan belde belediyelerin taúÕnmazlarÕ idaremize devrolmuútur. Devrolunan taúÕnmazlarÕn belediyelerdeki kayÕtlarÕ sa÷OÕklÕ olmadÕ÷Õndan idaremiz Emlak ve østimlâk Müdürlü÷ü tarafÕndan çalÕúma baúlatÕlmÕúWÕr. Tüm gayrimenkullerin mevcut kullanÕm úekli ile tapu kaydÕQÕn uygun olmadÕ÷Õ gibi vs. durumlarÕ tespit edilmiútir. Söz konusu taúÕnmazlar üzerindeki çalÕúmalar 2015 yÕOÕnda tamamlanmÕúWÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 18 2886 sayÕOÕ kanunun 75'inci maddesine göre geçmiúe yönelik 5 yÕllÕk ecrimisil gelir tahsilâtÕ iúlemleri yapÕlacaktÕr. DolasÕyla, gayrimenkullerin idaremize devir tarihi göz önüne alÕndÕ÷Õnda idaremizin gelirlerinde azalma olmadÕ÷Õ görülecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi bulgu konusu iúga edilen taúÕnmazlar hakkÕnda 2886 sayÕOÕ kanunun 75'inci maddesine göre, geçmiúe yönelik 5 yÕllÕk ecrimisil gelir tahsilâtÕ iúlemleri yapÕlaca÷ÕQÕ belirtmiú olup, gelecek dönemde bu konuda izeleme faaliyeti gerçekleútirilecektir. BULGU 3: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 SayÕOÕ Mahalli ødare Birlikleri HakkÕnda Kanununun 18’inci Maddesinde Öngörülmeyen ùekilde Aktarmalar YapÕlmasÕ 5355 sayÕOÕ Mahalli ødare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baúOÕklÕ 18’inci Maddesinin 5793 sayÕOÕ Kanunun 44’üncü maddesi ile de÷Lúik üçüncü IÕkrasÕnda; “BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere iliúkin yapÕm, bakÕm ve onarÕm iúleri, bölünmüú yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatÕUÕmlarÕQÕ, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrÕlan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleútirebilirler. Aktarma iúlemi merkezi idare kuruluúlarÕnda ilgili bakanÕn, il özel idarelerinde valinin onayÕyla yapÕOÕr ve bu ödenekler tahsis amacÕ dÕúÕnda kullanÕlamaz. Bu takdirde iú, birli÷in tabi oldu÷u usul ve esaslara göre sonuçlandÕUÕOÕr. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânlarÕ ölçüsünde bu yatÕUÕmlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ ile il özel idareleri tarafÕndan aktarÕlacak ödeneklerle gerçekleútirilecek yatÕUÕmlar, birli÷in hizmet ve görev alanÕ sÕQÕrlamasÕna tabi olmaksÕ]Õn yapÕlabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapÕlacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapÕlmÕúWÕr. Bu hükümden hareketle birliklere bu nitelikte kaynak aktarÕPÕ yapÕlabilmesi için gereken úartlar úöyledir: 1- Köye yönelik hizmetlere iliúkin olarak sayÕlan, yapÕm, bakÕm ve onarÕm iúleri, bölünmüú yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, kullanma suyu ve kanalizasyon yatÕUÕmlarÕ için aktarma yapÕlabilecektir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 19 2- Merkezi ødare KuruluúlarÕ ve øl Özel ødareleri bu hizmetler için kendi bütçelerinde ödenek ayÕrmÕú olacaklardÕr. 3- Bu aktarmalar merkezi idare kuruluúlarÕnda ilgili bakan, øl özel idarelerinde valinin onayÕyla yapÕlacaktÕr. 4-Bu ödenekler tahsis amacÕ dÕúÕnda kullanÕlamayacaklardÕr. Ancak yapÕlan denetimlerde köye yönelik olmayan hizmetlerle ilgili yatÕUÕmlar için de aktarmalar yapÕldÕ÷Õ belirlenmiútir. Kanun koyucunun amaçlarÕ bu úekilde düzenlenmekle birlikte bakanlÕklar ve merkezi idare kuruluúlarÕnca il özel idaresine aktarÕlan ödeneklerin tekrar KHGBlere aktarÕldÕ÷Õ da gözlemlenmiútir. 5302 sayÕOÕ Kanunun 6’ncÕ maddesinde ; “(Ek fÕkra: 3/7/2005-5393/85 md.; De÷Lúik ikinci fÕkra: 24/7/2008-5793/42 md.) BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ; yapÕm, bakÕm ve onarÕm iúleri, devlet ve il yollarÕ, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattÕ, sa÷OÕk, e÷itim, kültür, turizm, çevre, imar, bayÕndÕrlÕk, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere iliúkin yatÕUÕmlar ile bakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕQÕn görev alanÕna giren di÷er yatÕUÕmlarÕ, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrÕlan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleútirebilir. Aktarma iúlemi ilgili bakanÕn onayÕyla yapÕOÕr ve bu ödenekler tahsis amacÕ GÕúÕnda kullanÕlamaz. øú, il özel idaresinin tabi oldu÷u usul ve esaslara göre sonuçlandÕUÕOÕr. øl özel idareleri de bütçe imkanlarÕ ölçüsünde bu yatÕUÕmlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fÕkraya göre, bakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ tarafÕndan aktarÕlacak ödenekler ile gerçekleútirilecek yatÕUÕmlar, birinci fÕkrada öngörülen görev alanÕ VÕQÕrlamasÕna tabi olmaksÕ]Õn bütün il sÕQÕrlarÕ içinde yapÕlabilir.” hükmü yer almaktadÕr. Bu hüküm gere÷ince merkezi idare kuruluúlarÕ tarafÕndan il özel idarelerine aktarÕlan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarÕlmasÕQÕ bu kapsamda kabul etmek mümkün de÷ildir. Çünkü merkezi idare kuruluúlarÕQÕn 6’ncÕ madde kapsamÕnda yapacaklarÕ kaynak aktarÕPÕ, bizzat bu kuruluúlarÕn köye yönelik hizmetlerden olma úartÕ da bulunmayan her türlü yatÕUÕmlarÕna ait ödeneklerin aktarÕlmasÕQÕ mümkün kÕlmaktadÕr. Oysa 5355 sayÕOÕ Kanunun 18’inci maddesi
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 20 kapsamÕnda sayÕlan iúlerle ilgili olarak yapÕlacak ödenek aktarÕmlarÕQÕn il özel idaresi aracÕOÕ÷Õ olmadan ve do÷rudan do÷ruya birli÷in kendisine yapÕlmasÕ gerekmektedir Ancak Ni÷de øl Özel ødaresine merkezi idare tarafÕndan 5302 sayÕOÕ Kanunun 6’ncÕ maddesi kapsamÕnda sadece il özel idaresi eliyle gerçekleútirilecek yatÕUÕmlar için 116.230.999,49 TL tutarÕnda aktarma yapÕlmÕúWÕr. Bu ödeneklerin ikinci bir kez il özel idaresince KHGB aktarÕlmasÕ mümkün görünmemektedir. Bunlar arasÕnda Milli E÷itim BakanlÕ÷Õ yatÕUÕmlarÕna ait ödenekler örnek verilebilir. KHGB'nin gerek personel donanÕPÕ ve sayÕVÕ, gerek makine, ekipman ve donanÕPÕ, gerekse deneyimi itibariyle bu yatÕUÕmlarÕ il özel idaresinden daha iyi bir úekilde gerçekleútirmesi de söz konusu olmadÕ÷Õndan, uygulamayla yatÕUÕmlar, 4734, 4735 ve 6085 sayÕOÕ kanunlar dÕúÕnda bÕrakÕlmaktadÕr. øl Özel ødareleri bütçesinden KHGB’ne ödenek aktarÕlabilmesi ile ilgili olarak farklÕ bir düzenleme daha bulunmaktadÕr. 5355 sayÕOÕ Kanunun 18’inci maddesinin 5’inci fÕkrasÕnda ³øl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarÕQÕn köylere hizmet götürme birliklerine aktarÕlaca÷Õ, köylere hizmet götürme birliklerinin sunaca÷Õ yatÕUÕm plânÕ, yÕllÕk çalÕúma programÕ ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaúWÕUÕOÕr.” hükmü yer almaktadÕr. Bu husus di÷er düzenlemeden tamamen farklÕGÕr. KHGB’ne yapÕlacak yardÕm niteli÷indeki bu ödenek aktarÕmlarÕ 5302 sayÕOÕ Kanunun 43’üncü maddesinde il özel idaresinin giderleri açÕklanÕrken (e) fÕkrasÕnda belirtildi÷i üzere ³øl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarÕnda kurduklarÕ birliklere yapÕlacak yardÕmlar”.olarak açÕklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapÕlan aktarmalardÕr.. Ancak bu nitelikteki ödenek aktarÕmlarÕQÕn genel úartÕ da5355sayÕOÕ Kanunun 18’inci maddesi hükümleri gere÷ince KHGB’lerince. øl özel idaresine yatÕUÕm planÕ, \ÕllÕk çalÕúma programÕ ve uygulama projelerinin sunulmasÕ ve buna göre proje bazÕnda ödenek aktarÕPÕ yapÕlmasÕGÕr. Bu nedenle KHGB ile yapÕlan protokollere konulan genel ifadeler ve “ihtiyaç” ve sair gerekçelerle projesi olmayan iúler için birliklere ödenek aktarÕPÕ yapmak 5355sayÕOÕ Kanunun 18’inci maddesinin özüne aykÕUÕGÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 21 BazÕ il özel idarelerinde yardÕm niteli÷inde olan bu ödenek aktarÕmlarÕ ile ilgili olarak yönetmelik bazlÕ düzenlemeler yapÕlmÕú ve yardÕmlarÕn maddenin amacÕna göre bu çerçevede verilmesi sa÷lanmÕúWÕr. Ancak Ni÷de øl Özel ødaresinde KHGB’ne yardÕm niteli÷inde yapÕlan ödenek aktarÕmlarÕnda maddede sayÕlan úartlar dikkate alÕnmamÕúWÕr. Sonuç olarak Ni÷de øl Özel ødaresince 2015 yÕOÕnda KHGB’ye yapÕlan aktarmalarla ilgili olarak aúD÷Õda yer alan tespitler yapÕlmÕúWÕr. A) Ni÷de øl Özel ødaresine BakanlÕk ve di÷er merkezi yönetim kuruluúlarÕ tarafÕndan 5302 sayÕOÕ Kanunun 6’ncÕ maddesine göre kendi bütçelerinde yer alan ödeneklerden aktarÕlarak, bizzat il özel idaresince gerçekleútirilmesi gereken iúlerle ilgili olarak Ni÷de øl Özel ødaresi bütçesine 8 finansman kodunda ödenek kaydedilen aúD÷Õdaki listede ayrÕntÕlarÕ gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarÕlmasÕ. KÖYLERE HøZMET GÖTÜRME BøRLøöø 2015 YILINDAN ÖZEL øDARE BÜTÇESøNDEN AKTARILAN ÖDENEKLER SIR A NO øùøN ADI BÜTÇESø ÖZEL øDAREDEN AKTARILAN 0øKTAR 1 UlukÕúla Merkez 12 Derslikli Okul YapÕm øúi BAKANLIK 801.151,00 2 Çiftehan Köyü 6 Derslikli Okul YapÕm øúi BAKANLIK 396.465,00 3 Çiftlik Merkez 12 Derslikli Okul YapÕm øúi BAKANLIK 677.761,82 TOPLAM 1.875.377,82 B) Ni÷de øl Özel ødaresi bütçesinde öngörülen köye yönelik hizmetlere iliúkin yapÕm, bakÕm ve onarÕm iúleri, bölünmüú yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatÕUÕmlarÕ dÕúÕndaki hizmetler için Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarÕlmasÕ,
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 22 KÖYLERE HøZMET GÖTÜRME BøRLøöø 2015 YILINDAN ÖZEL øDARE BÜTÇESøNDEN AKTARILAN ÖDENEKLER SIRA NO øùøN ADI BÜTÇESø ÖZEL øDAREDEN AKTARILAN 0øKTAR 1 6 Adet øtfaiye AracÕ AlÕPÕ ÖZEL øDARE 2.160.000,00 2 2.000 Adet Çöp KonteynÕr AlÕm øúi ÖZEL øDARE 477.900,00 3 99 Hektar Alanda HâlihazÕr Harita, Jeolojik Etüd Ve 1/5000 Ölçekli NazÕm Ve 1/1000 Ölçekli Uygulama ømar PlanÕ YapÕPÕ ÖZEL øDARE 141.600,00 4 2 Adet Çöp AracÕ AlÕPÕ ÖZEL øDARE 264.160,00 5 100 Adet Çekilir Tip Su Tankeri AlÕPÕ ÖZEL øDARE 613.600,00 6 Laboratuar BinasÕ OnarÕPÕ ÖZEL øDARE 155.760,00 TOPLAM 3.813.020,00 Kamu idaresi cevabÕnda; "5355 sayÕOÕ Mahalli ødare Birlikleri Kanunun 18' inci maddesinin 5793 sayÕOÕ Kanunun 44'üncü maddesinin de÷Lúiklik 3. fÕkrasÕnda, "BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere iliúkin yapÕm, bakÕm ve onarÕm iúleri, bölünmüú yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatÕUÕmlarÕQÕ, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrÕlan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleútirebilirler. Aktarma iúlemi merkezi idare kuruluúlarÕnda ilgili bakanÕn, il özel idarelerinde valinin onayÕyla yapÕOÕr ve bu ödenekler tahsis amacÕ dÕúÕnda kullanÕlamaz. Bu takdirde iú, birli÷in tabi oldu÷u usul ve esaslara göre sonuçlandÕUÕOÕr. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânlarÕ ölçüsünde bu yatÕUÕmlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕ ile il özel idareleri tarafÕndan aktarÕlacak ödeneklerle gerçekleútirilecek yatÕUÕmlar, birli÷in hizmet ve görev alanÕ sÕQÕrlamasÕna tabi olmaksÕ]Õn yapÕlabilir."amir hükümleri gere÷ince øl Özel ødare bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarmalar Valinin onayÕ ve Encümenin kararÕ ile aktarmalar gerçekleútirilmiútir. Sorgunun içerisindeki (A) baúOÕ÷Õndaki aktarmalar Milli E÷itim Müdürlü÷ü tarafÕndan ødaremiz
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 23
bütçesine aktarÕlan Okul yapÕPÕ ödenekleri e÷itim-ö÷retim sezonuna yetiútirmek amacÕyla
birliklere aktarÕlarak yapÕlmÕúWÕr. Sorgu (B) ' de ise, øl Özel ødare Bütçesinden Köylere Hizmet
Götürme Birli÷ine aktarÕm yapÕlmÕúWÕr. Söz konusu alÕmlarÕn birlik alÕPÕ usulü ile
yapÕlmasÕQÕn nedeni ise, alÕmlarÕn daha düúük maliyette elde edilmesi ve daha kÕsa zamanda
Lúlerin tamamlamasÕ nedeniyle yapÕlmÕúWÕr. Bundan sonra Köylere Hizmet Götürme
Birliklerine ödenek aktarÕmlarÕ mevzuat hükümleri do÷rultusunda
yapÕlacaktÕr." Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu idaresi özetle; (A) bölümünde yer alan aktarmalarÕn Okul yapÕPÕ
ödenekleri e÷itim-ö÷retim sezonuna yetiútirmek amacÕyla birliklere aktarÕld÷ÕQÕ, (B)
bölümündeki alÕmlarÕn birlik alÕPÕ usulü ile yapÕlmasÕQÕn nedeni ise, alÕmlarÕn daha düúük
maliyette elde edilmesi ve daha kÕsa zamanda iúlerin tamamlamasÕQÕ gerekçe göstermiú olup,
bundan sonra Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarÕmlarÕ mevzuat hükümleri
do÷rultusunda yapÕlaca÷ÕQÕ belirtmiútir. Ancak her ne sebeple olursa olsun 5355 ve 5302
sayÕOÕ kanun hükümlerine aykÕUÕ hareket edilmemesi gerekmektedir. KHGB ile yapÕlan
protokollere konulan genel ifadeler ve “ihtiyaç” ve sair gerekçelerle birliklere ödenek aktarÕPÕ
yapmanÕn 5355 sayÕOÕ Kanunun 18’inci maddesinin özüne aykÕUÕ oldu÷u ve bu nitelikteki
ödeneklerin KHGB’ne aktarÕlmasÕ tercihinde KHGB’nin 6085 sayÕOÕ kanun kapsamÕnda
SayÕútay denetimine ve 4734 ve 4735 sayÕOÕ kanunlara tabi olmamasÕQÕn en önemli unsur
oldu÷u düúünülmektedir. Sonuç olarak gelecek dönemde bulgu konusu yapÕlan husus
hakkÕnda izleme faaliyeti gerçekleútirilecektir.
BULGU 4: Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporunun YayÕmlanmamasÕ
5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 30'uncu maddesinde; genel
yönetim kapsamÕndaki idarelerin bütçelerinin ilk altÕ aylÕk uygulama sonuçlarÕ, ikinci altÕ aya
iliúkin beklentiler ve hedefler ile faaliyetlerini Temmuz ayÕ içinde kamuoyuna açÕklayacaklarÕ
hükme ba÷lanmÕúWÕr.
Mali saydamlÕk ve hesap verilebilirli÷in gere÷i olarak, Ni÷de øl Özel ødaresi’nin ilk
altÕ aylÕk bütçe uygulama sonuçlarÕQÕ, ikinci altÕ aya iliúkin beklenti ve hedefleri ile
faaliyetlerini kapsayan "2015 YÕOÕ Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu"nun temmuz
ayÕ içinde ve sonrasÕnda kamuoyuna açÕklanmadÕ÷Õ görülmüútür.
Kamu idaresi cevabÕnda; "5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun
30'uncu maddesi "Genel yönetim kapsamÕndaki idareler bütçelerinin ilk altÕ aylÕk uygulama
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 24 sonuçlarÕ, ikinci altÕ aya iliúkin beklentiler ve hedefler ile faaliyetlerini; Maliye BakanlÕ÷Õ ise merkezi yönetim bütçe kanununun ilk altÕ aylÕk uygulama sonuçlarÕ, finansman durumu, ikinci altÕ aya iliúkin beklentiler ve hedefler ile faaliyetleri kapsayan mali durumu temmuz ayÕ içinde kamuoyuna açÕklar”.amir hükümleri gere÷ince, ødaremiz üçer aylÕk dönemler halinde faaliyetlerini ve uygulama sonuçlarÕQÕ kamu oyuna açÕklamaktadÕr. ødaremiz “Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu" nu her yÕl temmuz ayÕ içinde kamuoyuna açÕklayacaktÕr." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu ødaresi “Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu" nu her yÕl temmuz ayÕ içinde kamuoyuna açÕklayaca÷ÕQÕ belirtmiútir. Ancak 2015 yÕOÕnda bu Rapor kamuoyuna açÕklanmamÕúWÕr. Söz konusu husus gelecek dönemde izleme faaliyeti konusu yapÕlacaktÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 25
8. EKLER
Ek 1: Kamu ødaresi Mali TablolarÕ
1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YÕOÕ BøLANÇOSU
AKTøF
Cari YÕl 2015 PASøF Cari YÕl 2015
TL TL
1 DÖNEN VARLIKLAR 54.357.830,08 3 KISA VADELø YABANCI KAYNAKLAR 15.155.597,18
10 HAZIR DEöERLER 52.439.069,31 32 FAALøYET BORÇLARI 1.734.698,24
102 BANKA HESABI 52.439.069,31 320 BÜTÇE EMANETLERø HESABI 1.734.698,24
103 VERøLEN ÇEKLER VE GÖNDERME
EMøRLERø HESABI (-) 0
33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 12.292.458,76
330 ALINAN DEPOZøTO VE TEMøNATLAR
HESABI 2.313.073,07
12 FAALøYET ALACAKLARI 0
120 GELøRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0 333 EMANETLER HESABI 9.979.385,69
14 DøöER ALACAKLAR 0,21 36 ÖDENECEK DøöER
YÜKÜMLÜLÜKLER 1.128.440,18
140 KøùøLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,21 360 ÖDENECEK VERGø VE FONLAR
HESABI 1.032.563,06
15 STOKLAR 1.255.453,25 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLøK
KESøNTøLERø HESABI 81.746,18
150 øLK MADDE VE MALZEME HESABI 1.255.453,25
16 ÖN ÖDEMELER 663.307,31
362 FONLAR VEYA DøöER KAMU
øDARELERø ADINA YAPILAN TAHSøLAT
HESABI
14.130,94
160 øù AVANS VE KREDøLERø HESABI 0
5 ÖZ KAYNAKLAR 212.002.413,41
161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0
50 NET DEöER 104.059.263,21
162 BÜTÇE DIùI AVANS VE KREDøLER
HESABI 202.817,81
500 NET DEöER HESABI 104.059.263,21
165 MAHSUP DÖNEMøNE AKTARILAN
AVANS VE KREDøLER HESABI 460.489,50
51 DEöER HAREKETLERø -36.566,64
511 MUHASEBE Bø5øMLERø ARASI
øùLEMLER HESABI 0
2 DURAN VARLIKLAR 172.800.180,51
22 FAALøYET ALACAKLARI 5.989.280,00 519 DEöER HAREKETLERø SONUÇ
HESABI -36.566,64
220 GELøRLERDEN ALACAKLAR HESABI 5.989.280,00 57 GEÇMøù YILLAR OLUMLU
FAALøYET SONUÇLARI 66.045.576,59
24 MALø DURAN VARLIKLAR 2.340.814,45 570 GEÇMøù YILLAR OLUMLU FAALøYET
SONUÇLARI HESABI 66.045.576,59
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 26
240 MALø KURULUùLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI 2.340.814,45 58 GEÇMøù YILLAR OLUMSUZ
FAALøYET SONUÇLARI -37.291.165,68
25 MADDø DURAN VARLIKLAR 164.470.086,06
250 ARAZø VE ARSALAR HESABI 6.621.219,77 580 GEÇMøù YILLAR OLUMSUZ
FAALøYET SONUÇLARI HESABI (-) -37.291.165,68
251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERø
HESABI 97.267.660,69
59 DÖNEM FAALøYET SONUÇLARI 79.225.305,93
252 BøNALAR HESABI 11.067.243,13 590 DÖNEM OLUMLU FAALøYET
SONUCU HESABI 81.607.155,69
253 TESøS, MAKøNE VE CøHAZLAR
HESABI 12.204.016,57
254 TAùITLAR HESABI 6.193.146,87 591 DONEM OLUMSUZ FAALøYET
SONUCU HESABI (-) -2.381.849,76
255 DEMøRBAùLAR HESABI 2.002.635,70
PASøF TOPLAMI 227.158.010,59
257 Bø5øKMøù AMORTøSMANLAR HESABI
(-) -4.356.866,60
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR
HESABI 33.471.029,93
26 MADDø OLMAYAN DURAN
VARLIKLAR 0
260 HAKLAR HESABI 175.479,69
268 Bø5øKMøù AMORTøSMANLAR HESABI
(-) -175.479,69
AKTøF TOPLAMI 227.158.010,59
NAZIM HESAPLAR 24.234.950,90 NAZIM HESAPLAR 24.234.950,90
TL TL
910 TEMøNAT MEKTUPLARI HESABI 18.288.362,83 911 TEMøNAT MEKTUPLARI EMANETLERø
HESABI 18.288.362,83
920 GøDER TAAHHÜTLERø HESABI 5.946.588,07 921 GøDER TAAHHÜTLERø KARùILIöI
HESABI 5.946.588,07
GENEL TOPLAM: 251.392.961,49 GENEL TOPLAM: 251.392.961,49
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 27
1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI FAALøYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap YardÕmcÕ
*øDERøN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kodu Hesap
Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr
630 1 Personel Giderleri 23.238.628 76 26.482.435 28 25.604.185 70
630 2 Sos. Güv. KurumlarÕna
Devlet Primi Gid. 2.922.407 86 3.579.795 79 3.529.568 66
630 3 Mal Ve Hizmet AlÕm
Giderleri 12.467.319 91 11.369.875 41 10.454.702 10
630 5 Cari Transferler 421 37 506 45 281 8
630 7 Sermaye Transferleri 89.028.690 02 30.857.940 02 23.167.681 99
630 11 De÷er Ve Miktar De÷Lúimleri
Giderleri 80 09 300 34
630 13 Amortisman Giderleri 3.621.636 60 747 76
630 14 ølk Madde ve Malzeme
Giderleri 34.350.294 83 10.314.107 15 27.209.239 72
630 99 Di÷er Giderler 1.490.493 09 6.558.400 37
*øDERLER TOPLAMI (A) 162.427.958 75 88.302.415 88 97.852.132 72
Hesap YardÕmcÕ
GELø5øN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kodu Hesap
Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr
600 1 Vergi Gelirleri 170 13,382 83
600 3 Teúebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 2.901.245 43 4.803.161 69 7.038.725 72
600 4 AlÕnan Ba÷Õú ve YardÕmlar
ile Özel Gel. 102.712.716 24 70.367.778 91 114.624.246 23
600 5 Di÷er Gelirler 25.115.243 26 40.683.543 29 55.401.083 87
GELøRLER TOPLAMI (B) 130.729.204 93 115.854.653 89 177.077.438 65
FAALøYET SONUCU [A-B)] (+ / -) 31.698.753 82 27.552.238 01 79.225.305 93
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 28 T.C. SAYIùTAY BAùKANLIöI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Düzenlilik Denetim Raporu 29
1øöDE øL ÖZEL øDARESø 2015 YILI PERFORMANS DENETøM RAPORU
ødøNDEKøLER 1.ÖZET .............................................................................................................................. 33 2.DENETLENEN KAMU øDARESø YÖNETø0ø1øN SORUMLULUöU ...................... 34 3.SAYIùTAYIN SORUMLULUöU .................................................................................. 34 4.DENETø0øN DAYANAöI, AMACI, YÖNTEMø VE KAPSAMI ................................ 34 5.GENEL DEöERLENDøRME ........................................................................................ 36 6.DENETøM BULGULARI ............................................................................................... 40
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 33 ÖZET Bu rapor, Ni÷de øl Özel ødaresi’nin performans denetimi sonuçlarÕQÕ ve bulgularÕQÕ içermektedir. 6085 sayÕOÕ Kanunun 36 ncÕ maddesi uyarÕnca, SayÕútay “hesap verme sorumlulu÷u çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarÕQÕn ölçülmesi suretiyle gerçekleútirilen denetim” olarak tanÕmlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Ni÷de øl Özel ødaresi’nin hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarÕQÕn de÷erlendirmesini sa÷lamak amacÕyla aúD÷Õdakiler denetlenmiútir: x 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Plan, x 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ, x 2015 yÕOÕødare Faaliyet Raporu ve x Faaliyet sonuçlarÕ ölçümü yapan veri kayÕt sistemleri. Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 yÕOÕ performans denetimi kapsamÕnda yapÕlan denetim sonucunda: x Stratejik Planda; FarklÕ KurumlarÕn Sorumlu÷unda Olan Hedeflerin Belirlenmesi ve BazÕ Göstergelerin Ölçülebilir Nitelikte OlmamasÕ, x Performans ProgramÕnda Ölçme, øzleme ve De÷erlendirme øúlemlerinde KullanÕlacak Göstergelere Yer Verilmemesi, x Performans ProgramÕQÕn Stratejik Plan øle Uyumsuz OlmasÕ ve Performans Hedeflerini Gerçekleútirmeye Yönelik Faaliyetlerin Bu Amaca Hizmet Etmemesi, x 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporunun Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Faaliyet RaporlarÕ HakkÕnda Yönetmelik Hükümlerine Uygun Olarak HazÕrlanmamasÕ ve Faaliyet Raporu ile Performans ProgramÕ ArasÕnda Ba÷lantÕ BulunmamasÕ, x 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporunun Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Faaliyet RaporlarÕ HakkÕnda Yönetmelik Hükümlerine Gere÷i Olarak Kurum ønternet SayfasÕnda YayÕnlanmamasÕ, x Faaliyet SonuçlarÕQÕ Ölçen Veri KayÕt Sistemlerinin Etkin ùekilde ÇalÕúmamasÕ, konularÕ tespit edilmiútir. Özetle; Stratejik Plan, Performans ProgramÕ, Faaliyet Raporu sürecinin mevzuatÕn öngördü÷ü do÷rultuda katÕOÕmcÕ yöntemlerle sürdürülmesi, Stratejik Amaç- Hedef , Performans Hedef ve Gösterge sayÕVÕQÕn daha az sayÕda, niteli÷inin ise daha sade anlaúÕlabilir, ölçülebilir úekilde belirlenmesi, faaliyet sonuçlarÕQÕn ölçülmesi ve performans bilgisini
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 34 ölçmek adÕna daha güvenilir veri kayÕt sistemleri tasarlanmasÕ, geliútirilmesi, sorumlu personelin süreçle ilgili bilgilendirilmesi - e÷itilmesinin; sürecin daha sa÷OÕklÕ iúlemesine, sürdürülmesine katkÕ sa÷layaca÷Õ düúünülmektedir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 35 mevzuatÕGÕr. Denetimin amacÕ, bütçe hakkÕQÕn gere÷i olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarÕ hakkÕnda TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulmasÕ, kamu idarelerinin performansÕQÕn de÷erlendirilmesi ile hesap verme sorumlulu÷u ve saydamlÕ÷Õn yerleútirilmesi ve yaygÕnlaúWÕUÕlmasÕGÕr. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunlarÕ oluúturan kayÕt ve belgelerin do÷rulu÷u ve güvenilirli÷ine iliúkin denetim kanÕWÕ elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanmasÕ ile gerçekleútirilmiútir. Bu çerçevede, Ni÷de øl Özel ødaresinin yayÕmladÕ÷Õ 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ ve 2015 yÕOÕødare Faaliyet Raporu incelenmiútir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 36 4. GENEL DEöERLENDøRME 2015 \ÕOÕ performans denetimi kapsamÕnda Ni÷de øl Özel ødaresi’nin yayÕmladÕ÷Õ 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ ve 2015 yÕOÕødare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarÕQÕn ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadÕ÷Õ de÷erlendirilmiútir. YapÕlan denetim sonucunda; kurumun 2015-2019 dönemine ait Stratejik PlanÕQÕn mevzuata uygun olarak yenilendi÷i görülmüútür. Plana ait toplam 17 farklÕ stratejik alan bulundu÷u bunlarÕn gerçekleútirilmesine yönelik 21 amacÕn belirlendi÷i saptanmÕúWÕr. AmaçlarÕn aynÕ zamanda kurumun misyon ve vizyonuyla uyumlu oldu÷u ancak gerçekçi ve ulaúÕlabilir nitelikte olmadÕ÷Õ düúünülmektedir. Ni÷de øl Özel ødaresi denetimimize esas teúkil eden performans ölçüm sürecine iliúkin dokümanlarÕ yasal süreler içinde hazÕrlamÕúWÕr. Sürecin daha sa÷OÕklÕ iúleyiúine katkÕ vermek amacÕyla, kritik önemdeki bazÕ de÷erlendirmelerimize aúD÷Õda yer verilmiútir. Raporumuzda ayrÕntÕlarÕ belirtildi÷i üzere raporlama gereklilikleri zamanlÕOÕk kriteri GÕúÕnda tam olarak yerine getirilmiútir. Ancak, performans bilgisinin içeri÷ine iliúkin kriterler açÕVÕndan geliútirilmesi gereken yönler bulunmaktadÕr. Sistem sorumlularÕQÕn stratejik planlama döngüsünü daha iyi özümsemesi bu alanda mesafe alÕnmasÕQÕ sa÷layacaktÕr. Stratejik plan ve performans ölçümünün yasal bir zorunluluk ve amaç olarak de÷il kurumun daha aydÕnlÕk bir yolda faaliyetlerini yürütmesinde, problemlerini teúhis etmede ve çözmede destek sa÷layan bir iyi yönetim aracÕ olarak görülmesi, baúta yönetim kademesi olmak üzere tüm çalÕúanlarca anlaúÕlmasÕ ve sahiplenilmesi sistemin baúarÕVÕ için zorunludur. Performans bilgisinin toplanmasÕna ve de÷erlendirilmesine yönelik süreç ve sorumlularÕ tanÕmlayan bir sistem oluúturulmasÕ da sa÷OÕklÕ sonuçlar elde etme açÕVÕndan önemli bir aúamadÕr. Faaliyet sonuçlarÕQÕn ölçülmesi ve de÷erlendirilmesi için veri kayÕt sistemleri olarak; e-øçiúleri bütçe ve muhasebe kayÕt sistemi kullanÕlmakta, yapÕlan harcamalar burada görülebilmekte fakat gösterge ile ilgili veri kayÕt sisteminde direkt bir ölçüm bulunmamaktadÕr. YapÕlan iú miktarÕ (göstergelere iliúkin ölçümler) harcama birimlerinin kendi evraklarÕ üzerinden ya da ilgili kurum kayÕtlarÕndan kontrol edilebilmektedir. Bunun GÕúÕnda performans hedeflerinin ilgili oldu÷u kurumlar belirlenmiú, yapÕlan görev tanÕmlarÕ ile sorumlular tespit edilmiútir. 3’er aylÕk dilimler halinde yatÕUÕmcÕ kuruluúlardan izleme ve kuruluú dönem raporlarÕ alÕnmaktadÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 37 Mali saydamlÕk ve hesap verilebilirlik ilkesi gere÷ince Stratejik Plan, Performans ProgramÕ ve Faaliyet Raporunda yer alan bilgilerin açÕk, anlaúÕOÕr, detaylÕ ve yeterli bir úekilde raporlanmasÕ, bu belgelerin birbirine olan uyumunun tam olarak sa÷lanmasÕ, belirlenen performans hedef ve göstergelerinin iyi tanÕmlanmasÕ gerekmektedir. Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ parçalÕ yapÕya sahiptir. Kurumun kendi müdürlükleri bazÕnda hazÕrlanan programa merkezi idarenin Ni÷de il müdürlüklerine ait stratejik planlarÕQÕn eklenmesi ile oluúturulmuútur. Stratejik planlamanÕn özünü bir kurumun görev, yetki ve sorumluluk alanÕnda orta ve uzun vadede ulaúmak istedi÷i konumu gerçekleútirmek üzere gerekli stratejik atÕOÕmlarÕn planlanmasÕ oluúturmaktadÕr. Bu yönüyle plan bütünlüklü, tutarlÕ ve Kuruma özel olmalÕGÕr. Bu nedenle kurumun görev, yetki ve sorumluluk alanÕnda iúbirli÷i halinde oldu÷u di÷er kurumlara paydaú olarak Stratejik Planda yer vermekle birlikte o kurumlara ait planlarÕn do÷rudan stratejik plana dâhil edilmesi uygun de÷ildir. Oysa Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ, Kurumun bazÕ müdürlükleri bazÕnda yapÕlan planlamanÕn devamÕna merkezi idarenin Ni÷de il müdürlükleri stratejik planlarÕQÕn eklenmesi suretiyle oluúturulmuútur. Bu durum planÕn bütünlü÷ünü, tutarlÕOÕ÷ÕQÕn bozdu÷u gibi yönetilebilirli÷ini ve uygulanabilirli÷ini azaltmÕúWÕr. KurumlarÕn kendi kontrolleri dÕúÕndaki mali kaynaklara dayalÕ stratejik amaç oluúturmalarÕ planlama realitesiyle örtüúmemektedir. øl Özel ødareleri yerel yönetim birimleri olarak kurulu bulundu÷u ilin kalkÕnmasÕndan ve yerel halkÕn yaúam kalitesinin yükseltilmesinden sorumludur. Bu sorumlulu÷unun gere÷i olarak Kanunla spesifik olarak sadece kendilerine verilmiú görevlerin dÕúÕnda sa÷OÕk, e÷itim, kültür vb. alanlara kendi bütçesinden kaynak ayÕrmak durumundadÕr. Ancak bu alanlar aynÕ zamanda bazÕ merkezi idare kuruluúlarÕQÕn (Sa÷OÕk BakanlÕ÷Õ, Milli E÷itim BakanlÕ÷Õ, Kültür ve Turizm BakanlÕ÷Õ vb.) asli faaliyet alanÕ durumundadÕr. Bu BakanlÕklarÕn o ilde kullanmak üzere ayÕrdÕklarÕ kaynaklar ödenek aktarÕPÕ yoluyla il özel idarelerine gelmekte ve harcanmaktadÕr. Öte yandan merkezi idare kuruluúlarÕQÕn ve BakanlÕklarÕn kendi asli faaliyetleri için belirledikleri stratejiler vardÕr ve bunlarÕ gerçekleútirmekten her anlamda bu kuruluúlar sorumludur. Bu çerçevede özel idare eliyle harcanan söz konusu kaynaklar BakanlÕ÷Õn stratejik amaçlarÕQÕn gerçekleútirilmesine yöneliktir. Yani bütçe-strateji-faaliyet sarmalÕQÕn aynÕ kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleútirmesi beklenmelidir. øl Özel ødaresinin insiyatifinde olmayan kaynak ile asli olarak yetki ve sorumluluk sahibi olmadÕ÷Õ bir alan için
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 38 stratejik amaç ve hedef belirlemesi oldukça zorlama bir uygulama olarak görünmektedir. Düúük bir olasÕOÕkla Kurumun kendi bütçesinden ayÕraca÷Õ kayna÷Õn çok yüksek olmasÕ durumunda bu alanlarla ilgili stratejik amaç ve hedef belirlemesi mümkündür. Hiç kuúkusuz okuma–yazma oranÕ gibi hedef ve stratejileri belirlemek, bu standarda kaç yÕlda hangi faaliyetlerle ulaúÕlaca÷ÕQÕ planlamak, hedef gerçekleúmelerine iliúkin performans bilgisini toplamak ve de÷erlendirmek, yÕl içinde elde edilen performans bilgisi ÕúÕ÷Õnda gereken önlemleri almak tamamen ilgili BakanlÕ÷Õn sorumlulu÷unda olmalÕGÕr. øl Özel ødareleri genel olarak ne uzmanlÕk, ne görev alanÕ, nede yetki yönüyle bu belirlemeleri yapma konumundadÕr. BakanlÕklarÕn transfer etti÷i ödenekleri kullanma, ihaleleri yapma, yapÕm sürecinin kontrollü÷ü e÷itim alanÕna iliúkin standart ve hedefler belirlemeyi gerektirmemektedir. E÷itim, sa÷OÕk, emniyet, kültür hizmetlerine iliúkin strateji, amaç ve hedefleri belirlemek øl Özel ødarelerinin konusu olmadÕ÷Õ gibi bu çerçevede elde edilen baúarÕ ve baúarÕVÕzlÕklarÕn sorumlusu da de÷illerdir. Stratejik planlama-Performans ProgramÕ-Bütçe iliúkisinin sa÷OÕklÕ biçimde kurulmasÕ sistemin önemli unsurlarÕndan biridir. Stratejik planlama sürecinin önemli bir aya÷Õ da maliyetlendirme konusudur. Planlama ve bütçeleme süreçlerinin uyumlu ve dengeli biçimde yürütülmesi hem planlamanÕn hem de bütçenin daha rasyonel biçimde oluúturulmasÕQÕ sa÷layacaktÕr. Stratejik plan ve performans programlarÕQÕn hazÕrlanÕp daha sonra total bütçe rakamlarÕQÕn faaliyet alanlarÕna yine faaliyetler bazÕnda ayrÕúWÕUÕlmadan iliúkilendirilmesinin ne stratejik planlama sürecine ne de sa÷OÕklÕ bir bütçe yapÕm sürecine katkÕVÕ bulunmayaca÷Õ açÕktÕr. Bu nedenle daha stratejik plan aúamasÕnda plan dönemini kapsayan toplam tahmini maliyetlerin hedef bazÕnda belirlenmesi gerekmektedir. Bu belirlemeler çok yÕllÕ bütçelemede bir girdi unsuru olarak ele alÕQÕp bütçe sürecine yansÕyacak, øl Genel Meclisince uygun görülmeyen maliyetler ve stratejik tercihler stratejik plan yapÕPÕ sÕrasÕnda revize edilebilecektir. Bu karúÕOÕklÕ geri bildirimler, vatandaú temsilcileri olarak kaynak/yetki kullanma yetkisi devreden Meclis’in bu dokümanlara iradesini paralel bir úekilde yansÕtabilmesini sa÷layacaktÕr. Bu etkileúim çerçevesinde gözden kaçÕUÕlmamasÕ gereken husus stratejik plan-bütçe iliúkisi içerisinde asli belirleyici rolün stratejik plana ait oldu÷u gerçe÷idir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 39 “Kamu ødareleri øçin Stratejik Planlama KÕlavuzu” 2. Bölümünde de belirtildi÷i üzere stratejik planlama ve performans programÕ süreci sadece bütçeye dönük de÷ildir. Stratejik planlama sürecinde kaynak kÕVÕtlarÕ dikkate alÕnmakla beraber, yÕllÕk bütçe ve kaynak taleplerinin stratejik planlarÕ úekillendirmemesi; stratejik planÕn, bütçeyi yönlendirmesi gerekir. Performans programlarÕQÕn hazÕrlanmasÕda da bu defa stratejik plan saptamalarÕna uygun olarak ilgili yÕl performans hedefleri plan dönemine da÷ÕWÕlacak, yÕllÕk bütçe çalÕúmalarÕ ile de hedef-kaynak ba÷lantÕVÕ kurulacaktÕr. Sonuç olarak; Ni÷de øl Özel ødaresi, stratejik plan ve performans ölçüm sürecine iliúkin temel raporlama gerekliliklerini, mevcudiyet kriteri yönünden yerine getirmektedir. Ancak 2014 ve 2015 Faaliyet RaporlarÕ halen kurum internet sayfasÕnda yayÕnlanmadÕ÷Õ için zamanlÕOÕk kriteri tam olarak sa÷lanamamÕúWÕr. AyrÕca sunum kriteri açÕVÕndan ciddi zaaflarÕ bulunmaktadÕr. Süreç sorumlularÕQÕn konuya samimiyetle yaklaúWÕ÷Õ ve özverili çalÕúmalara yatkÕn oldu÷u tespit edilmiú olsa da sistemin hem “planlama mantÕ÷Õ” hem de ""performans ölçümü" açÕVÕnda geliútirilmeye muhtaç oldu÷u açÕktÕr. Bu açÕ÷Õn Kurumda gerçekleútirilecek özgün çabalarÕn yanÕ sÕra performans yönetimi kültürüne iliúkin teori ve uygulama birikimine koúut olarak giderilmesi beklenmelidir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 40 6. DENETøM BULGULARI A. Stratejik PlanÕn De÷erlendirilmesine øliúkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planda; FarklÕ KurumlarÕn Sorumlu÷unda Olan Hedeflerin Belirlenmesi ve BazÕ Göstergelerin Ölçülebilir Nitelikte OlmamasÕ Kamu ødareleri øçin Stratejik Planlama KÕlavuzunda Amaçlar; “kuruluúun hizmetlerine iliúkin politikalarÕn uygulanmasÕ ile elde edilecek sonuçlarÕ ifade eder” ùeklinde tanÕmlanmÕúWÕr. Yine aynÕ kÕlavuzda amaçlarÕn özellikleri de sayÕlmÕúWÕr. Buna göre amaçlar, Kuruluúun misyonunu gerçekleútirmesine katkÕda bulunmalÕ ve Misyon, vizyon ve temel de÷erlerle uyumlu olmalÕGÕr. øl Özel ødareleri 5302 sayÕOÕøl Özel ødaresi Kanununun 6’ncÕ maddesinin ikinci fÕkrasÕna dayanarak bizzat kendilerince yürütülen faaliyetler dÕúÕnda ödenek aktarÕPÕ yoluyla BakanlÕklar ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕQÕn (Sa÷OÕk, Milli E÷itim BakanlÕklarÕ, Kültür vb.) ihalelerini gerçekleútirmekte, faaliyetlerine destek olmaktadÕr. Bu faaliyetler ilgili bakanlÕk ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕQÕn stratejik amaçlarÕ do÷rultusunda gerçekleútirdikleri faaliyetlerdir. DolayÕVÕyla bu faaliyetleri gerçekleútirmekten ve söz konusu stratejik amaçlara ulaúmaktan sorumlu olan kurumlarda yine ilgili bakanlÕk ve merkezi idare kuruluúlarÕGÕr. Ni÷de Özel ødare Stratejik PlanÕQÕn belirlenmiú stratejik amaçlarÕ gerçekleútirmek için öngörülmüú bazÕ hedef ve faaliyetler söz konusu amaçlarÕn gerçekleútirilmesine katkÕ sa÷lamayacak úekilde oluúturulmuútur. Örne÷in; Sosyal Hizmetler baúOÕklÕ faaliyet alanÕnda Stratejik Amaç: “Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlü÷ü tarafÕndan iúletilen kurumlarÕn geliútirilerek ihtiyaca cevap vermesi sa÷lamak” Olarak belirlenmiútir. Ancak Hedef olarak “BakÕma muhtaç çocuklarÕn yaúadÕklarÕ kurumlara daha kaliteli hizmet sunabilmeleri için destek olmak,” öngörülmüútür. Bu hedefi gerçekleútirmek için ise; “2019 yÕOÕ sonuna kadar her yÕl yoksul ve muhtaç kimselere Türkiye øsrafÕ Önleme VakfÕ aracÕOÕ÷Õyla en az 20.000-TL mikro kredi verilmesi” faaliyeti belirlenmiútir. Sorumlu birim olarak ise Mali Hizmetler Müdürlü÷ü ile Sosyal YardÕmlaúma ve DayanÕúma VakfÕ öngörülmüútür. Görüldü÷ü üzere; Stratejik Amaç kendi baúÕna kurumun misyon ve vizyonu kapsamÕnda olmayan ve amaç olarak ifade edilemeyecek bir ifadedir. AyrÕca söz konusu hedef ve faaliyetler ile bu stratejik amacÕn gerçekleútirilmesi mümkün de÷ildir. KaldÕ ki söz konusu Vakfa mevcut mevzuat hükümleri gere÷i böyle bir para aktarÕlmasÕ da mümkün de÷ildir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 41
Oysa sistem, stratejik amaçlar ile bu amaçlara ulaúmayÕ sa÷layacak somut, ölçülebilir
hedeflerin belirlenmesi, hedeflerden ölçülebilir olmayanlar için ise bu hedeflere ne denli
ulaúÕlabildi÷inin de÷erlendirilmesine yardÕmcÕ olacak ölçütlerin (performans göstergelerinin)
geliútirilmesi, yÕl sonunda bu ölçütlere dayalÕ olarak performans ölçüm ve de÷erlendirmesi
yapÕlmasÕ üzerine kuruludur. Hedeflerin somut, ölçülebilir nitelikte belirlenmemesi, bunun
mümkün olmadÕ÷Õ durumlarda ölçüme yardÕmcÕ olacak performans göstergelerinin tespit
edilmemesi, yukarÕda belirtildi÷i üzere sistemin kurgusunun yeterince anlaúÕlmadÕ÷ÕQÕn di÷er
bir iúareti olarak de÷erlendirilmektedir. Keza 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕ ile Kurum
Faaliyet Raporunun niteli÷i de bu de÷erlendirmemizle paralellik taúÕmaktadÕr. Performans
ProgramÕ program dönemine iliúkin performans hedeflerini, bu hedeflere ulaúmak için
yürütecekleri faaliyetler ile bunlarÕn kaynak ihtiyacÕQÕ ve performans göstergelerini içeren
programdÕr. AynÕúekilde Faaliyet Raporunun temel iúlevi performans programÕnda yer alan
hedeflere ne ölçüde ulaúÕlabildi÷i ve sapmalarÕn nedenlerine iliúkin de÷erlendirmelerin ortaya
konulmasÕGÕr. Oysa Performans ProgramÕnda kaynak ihtiyacÕ dÕúÕnda herhangi bir ölçülebilir
performans hedefi veya performans göstergesine yer verilmemiútir. Buna ba÷OÕ olarak Faaliyet
Raporu da hedeflerin gerçekleúmelerine iliúkin bilgiyi içermeksizin, 2015 yÕOÕnda
gerçekleútirilen faaliyetlerin sergilendi÷i bir doküman olarak üretilmiútir.
Performans göstergeleri niteli÷i itibarÕyla ölçülebilir olmayan hedeflere ne ölçüde
ulaúÕlabildi÷ini de÷erlendirebilmek amacÕyla kullanÕlan dolaylÕ ölçütlerdir. Bu özelli÷i ile
performans ölçüm sisteminin önemli bir unsuru olup bu amacÕ gerçekleútirmeye uygun
úekilde sisteme dahil edilmeleri gerekmektedir. øl Özel ødaresinin insiyatifinde olmayan,
kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadÕ÷Õ bir alan için stratejik amaç ve hedef belirlemesi
kurum performansÕQÕn ölçülmesine uygun olmayan bir uygulama olarak görünmektedir.
Kamu idaresi cevabÕnda; "5302 sayÕOÕøl Özel ødare Kanunun 31'inci maddesi "Vali,
mahalli idareler genel seçimlerinden itibaren altÕ ay içinde; kalkÕnma plân ve programlarÕ ile
varsa bölge plânÕna uygun olarak stratejik plân ve ilgili oldu÷u yÕl baúÕndan önce de yÕllÕk
performans plânÕ hazÕrlayÕp il genel meclisine sunar.",5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanunun 9. maddesi "Kamu idareleri; kalkÕnma planlarÕ, programlar, ilgili mevzuat
ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde gelece÷e iliúkin misyon ve vizyonlarÕQÕ
oluúturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarÕQÕ önceden
belirlenmiú olan göstergeler do÷rultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve de÷erlendirmesini
yapmak amacÕyla katÕOÕmcÕ yöntemlerle stratejik plan hazÕrlarlar." ve Kamu ødarelerinde
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 42
Stratejik Planlamaya øliúkin Usul Ve Esaslar HakkÕnda Yönetmelik hükümleri do÷rultusunda
idaremizin 2015-2019 yÕllarÕQÕ kapsan Stratejik PlanÕ hazÕrlanmÕúWÕr. Stratejik Plan
içeri÷indeki idaremiz stratejik alanlarÕ, 5302 sayÕOÕøl Özel ødare Kanunun øl özel idaresinin
görev ve sorumluluklarÕ baúOÕ÷Õndaki 6. maddesi hükümleri gere÷ince belirlenmiútir. Bu
alanlar do÷rultusunda amaç ve hedeflerimiz oluúturulmuútur. ødaremiz bütçesinden ilgili
mevzuat hükümlerine göre; Milli E÷itim, Sa÷OÕk, Kültür, vb. hizmet alanlarÕna ödenek
ayrÕlmaktadÕr. DolasÕyla, idaremiz bütçesinden ayrÕlan ödenekleri kapsayan amaç ve hedefler
idaremiz stratejik planÕPÕzda yer almaktadÕr. BakanlÕklar tarafÕndan aktarÕlan ödenekler için
Stratejik PlanÕPÕzda amaç ve hedeflere yer verilmemiútir. Sadece, øl Özel ødare bütçesinden
ve BakanlÕk Bütçesinden ortaklaúa gerçekleútirilen faaliyetler için amaç ve hedeflere yer
verilmiútir."Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu idaresi cevabÕnda; øl Özel ødare bütçesinden ve BakanlÕk
Bütçesinden ortaklaúa gerçekleútirilen faaliyetler için amaç ve hedeflere yer verildi÷ini ifade
etmiútir.BazÕ göstergelerin ölçülebilir olmadÕ÷Õ konusuna iliúkin ise herhangi bir açÕklama
yapmamÕúlardÕr.
Bulgu konusu yapÕlan faaliyetler ilgili bakanlÕk ve di÷er merkezi idare kuruluúlarÕQÕn
stratejik amaçlarÕ do÷rultusunda gerçekleútirdikleri faaliyetlerdir. DolayÕVÕyla bu faaliyetleri
gerçekleútirmekten ve söz konusu stratejik amaçlara ulaúmaktan sorumlu olan kurumlarda
yine ilgili bakanlÕk ve merkezi idare kuruluúlarÕGÕr. Bulgu da ayrÕntÕVÕ verilen örneklerden de
görülece÷i üzere, bazÕ göstergeler ölçülebilir nitelikte de de÷ildir. Faaliyet Raporu da
hedeflerin gerçekleúmelerine iliúkin bilgiyi içermeksizin, 2015 yÕOÕnda gerçekleútirilen
faaliyetlerin sergilendi÷i bir doküman olarak üretilmiútir. øl Özel ødaresinin insiyatifinde
olmayan, kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadÕ÷Õ bir alan için stratejik amaç ve hedef
belirlemesi kurum performansÕQÕn ölçülmesine uygun olmayan bir uygulama olarak
görünmektedir.
B. Performans ProgramÕQÕn De÷erlendirilmesine øliúkin Bulgular
BULGU 2: Performans ProgramÕnda Ölçme, øzleme ve De÷erlendirme
øúlemlerinde KullanÕlacak Göstergelere Yer Verilmemesi
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 43
Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Performans ProgramlarÕ HakkÕnda Yönetmeli÷in
‘TanÕmlar’ baúOÕklÕ 3'üncü maddesinde;
“Performans ProgramÕ; Bir kamu idaresinin program dönemine iliúkin öncelikli
stratejik amaç ve hedeflerini, performans hedeflerini, bu hedeflere ulaúmak için yürütecekleri
faaliyetler ile bunlarÕn kaynak ihtiyacÕQÕ ve performans göstergelerini içeren programÕ”
“Performans Göstergesi; Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaúÕOÕp
ulaúÕlamadÕ÷ÕQÕ ya da ne kadar ulaúÕldÕ÷ÕQÕ ölçmek, izlemek ve de÷erlendirmek için kullanÕlan
ve sayÕsal olarak ifade edilen araçlarÕ” ifade eder denilmiútir.
Performans ProgramÕ HazÕrlama Rehberinin ‘Performans Hedef ve Göstergeleri ile
Faaliyetlerinin Belirlenmesi’ baúOÕklÕ 2’nci bölümünde Performans Göstergeleri;
x Performans hedeflerine ulaúÕOÕp ulaúÕlamadÕ÷ÕQÕ ölçebilmelidir
x Ölçülebilir, ulaúÕlabilir, güvenilir veri sunacak nitelikte olmalÕGÕr
denilmiútir.
Yönetmelik ve Rehber hükümleri açÕkça Performans ProgramlarÕnda Performans
Hedeflerini ölçecek göstergelere yer verilmesi gerekti÷ini ifade etmiútir. Ancak Ni÷de øl Özel
ødaresinin 2015 yÕOÕ Performans ProgramÕnda hedeflere ulaúÕOÕp ulaúÕlamadÕ÷ÕQÕ ölçebilecek
göstergelere yer verilmeyip ‘birim performans hedefi’ baúOÕ÷Õ altÕnda genel ifadelere yer
verilmiútir. DolayÕVÕyla Yönetmelik ve Rehber hükümlerine aykÕUÕ durum oluútu÷u
görülmüútür.
Kamu idaresi cevabÕnda; "5302 sayÕOÕøl Özel ødare Kanunun 31'inci maddesi "Vali,
mahalli idareler genel seçimlerinden itibaren altÕ ay içinde; kalkÕnma plân ve programlarÕ ile
varsa bölge plânÕna uygun olarak stratejik plân ve ilgili oldu÷u yÕlbaúÕndan önce de yÕllÕk
performans plânÕ hazÕrlayÕp il genel meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odalarÕ ile konuyla ilgili sivil toplum
örgütlerinin görüúleri alÕnarak hazÕrlanÕr ve il genel meclisinde kabul edildikten sonra
yürürlü÷e girer.
Stratejik plân ve performans plânÕ bütçenin hazÕrlanmasÕna esas teúkil eder ve il
genel meclisinde bütçeden önce görüúülerek kabul edilir."amir hükmü gere÷ince Maliye
BakanlÕ÷Õ tarafÕndan yayÕmlanan "Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Performans
ProgramlarÕ HakkÕnda Yönetmelikdo÷rultusunda ødaremizin 2015-2019 yÕllarÕQÕ kapsayan
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 44 Stratejik PlanÕ baz alÕnarak, 2015 YÕOÕ Kurumsal Performans ProgramÕ hazÕrlanmÕúWÕr. HazÕrlanan Performans ProgramÕnda belirtilen amaç ve hedeflerimize ait de÷erlendirmeler, performans ölçümleri ayrÕntÕOÕ olarak hazÕrlanan kurumumuzun stratejik planÕndaki performans göstergeleri kullanÕlarak ölçüm yapÕlmasÕ düúünülmüútür. Ancak, bundan sonraki hazÕrlanacak idaremiz Kurumsal Performans ProgramlarÕnda Performans göstergelerine özellikle yer verilecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak Performans programÕnda, ölçme, izleme ve de÷erlendirme iúlemlerinde kullanÕlacak göstergelere yer verilmesi gerekti÷i hususunda idare ile görüú birli÷ine varÕlmÕúWÕr. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktÕr. BULGU 3: Performans ProgramÕQÕn Stratejik Plan øle Uyumsuz OlmasÕ ve Performans Hedeflerini Gerçekleútirmeye Yönelik Faaliyetlerin Bu Amaca Hizmet Etmemesi Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Performans ProgramlarÕ HakkÕnda Yönetmeli÷in ‘Performans ProgramlarÕQÕn HazÕrlanmasÕ’ baúOÕklÕ 4'üncü maddesinde; “…(3) Kamu idareleri performans programÕ hazÕrlÕklarÕnda KalkÕnma PlanÕ, Hükümet ProgramÕ, Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan, YÕllÕk Program ile stratejik planlarÕQÕ esas alÕrlar….” Denilmektedir. Özel ødare Müdürlükleri kuruluú ve iúleyiúleri itibarÕyla bizzat kendilerince yürütülen faaliyetler dÕúÕnda ödenek aktarÕPÕ yoluyla bazÕ merkezi kuruluúlarÕn (TarÕm, Milli E÷itim BakanlÕklarÕ vb.) ihalelerini gerçekleútirmekte, faaliyetlerine destek olmaktadÕr. Ancak bu BakanlÕklarÕn kendi asli faaliyetleri için belirledikleri stratejiler vardÕr ve bunlarÕ gerçekleútirmekten her anlamda bu ilgili kuruluúlar sorumludur. Bütçe-strateji-faaliyet sarmalÕ aynÕ kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleútirmelidir. Örne÷in; ødarenin Performans ProgramÕnda Performans Hedefi olarak “2015 yÕOÕnda ihtiyaç duyulan araç-iú makinesi, akaryakÕt, demirbaú alÕnarak, bakÕm onarÕm çalÕúmalarÕ yapÕlacaktÕr.” Belirlenmiú ve hedefe yönelik olarak harcama birimi Destek Hizmetleri Müdürlü÷ü gösterilmiú, faaliyet olarak da “Pick-up, greyder, valilik makam aracÕ alÕnmasÕ, Benzin, motorin, LNG alÕnmasÕ faaliyetleri ” gibi faaliyetler belirlenmiútir. Söz konusu performans hedefi “yatÕUÕm hizmetlerinin sa÷OÕklÕ olarak yürütebilmesi için makine parkÕQÕ dinamik tutmak” Stratejik Amaç 1 ile iliúkilendirilmiútir. Ancak böyle bir ifadenin performans hedefi olarak yazÕlmasÕ mümkün olmayÕp hedefin Stratejik Plan ile ilgisi de bulunmamaktadÕr. AyrÕca valilik makam aracÕ
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ
Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 45
alÕPÕ yada yakÕt alÕPÕQÕn yatÕUÕm hizmetlerinde makine parkÕQÕn dinamizmine de bir katkÕVÕ
bulunmamaktadÕr.
Baúka bir örnek de “Gençlik ve Spor” alanÕnda belirlenen hedeflerden “Spor
tesislerinin yapÕPÕ, bakÕm ve onarÕPÕ.” hedefidir. Performans Hedefine iliúkin faaliyet olarak
ise “Ödenek aktarmak suretiyle amatör spor kulüplerine katkÕ sa÷lanmasÕ.” olarak
belirlenmiútir. Hedefe yönelik olarak harcama birimi Gençlik Hizmetleri ve Spor øl
Müdürlü÷ü gösterilmiútir. Söz konusu amacÕn øl Özel ødaresinin Stratejik PlanÕ ile ilgisi
olmayÕp, hedef gerçekleúmelerine iliúkin performans bilgisini toplamak ve de÷erlendirmek
ve yÕl içinde elde edilen performans bilgisi ÕúÕ÷Õnda gereken önlemleri almak tamamen ilgili
BakanlÕ÷Õn sorumlulu÷undadÕr. AyrÕca, ödenek aktarmak suretiyle amatör spor kulüplerine
katkÕ sa÷lanmasÕ, spor tesislerinin bakÕm onarÕPÕQÕn sa÷lanmasÕna yönelik bir hedefin
gerçekleútirilmesiyle ilgisi de bulunmamaktadÕr. KaldÕ ki 5018 sayÕOÕ Kanun'nun 29.maddesi
gere÷ince øl Özel ødaresi bütçesinden amatör spor kulüplerine ödenek aktarmasÕ da mümkün
de÷ildir. DolayÕVÕyla, øl Özel ødaresinin insiyatifinde olmayan, kaynak, yetki ve sorumluluk
sahibi olmadÕ÷Õ bir alan için stratejik amaç ve hedef belirlemesinin mevcut yasal
düzenlemelere uygun olmadÕ÷Õ de÷erlendirilmektedir. .
Kamu ødareleri için Stratejik Planlama KÕlavuzu ve Performans ProgramÕ HazÕrlama
Rehberine göre idarelerce belirlenen performans hedeflerinin stratejik planlardaki hedeflerle
ilgili olmasÕ gerekmektedir. Hedefler stratejik planda yer alan amaçlarÕ gerçekleútirmeye,
performans hedefleri de stratejik hedefleri gerçekleútirmeye yönelik olarak belirlenmiú
olmalÕGÕr. Performans programÕ hazÕrlanmasÕ ile ilgili olarak Performans ProgramÕ HazÕrlama
Rehberi, “Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetlerin Belirlenmesi” bölümünde performans
hedeflerinin belirlenmesine iliúkin olarak: “Bu kapsamda idare performans hedefleri;
Belirlenen öncelikli amaç ve hedeflerle iliúkili olmalÕGÕr…,” demektedir. Ancak yukarÕda yer
alan örneklerde görülece÷i üzere, Ni÷de øl Özel Performans Denetimi kapsamÕnda yapÕlan
incelemelerde performans hedeflerinin stratejik hedeflerle ilgili olmadÕ÷Õ ayrÕca performans
hedeflerini gerçekleútirilmesine yönelik faaliyetlerinde bu amaca hizmet etmedikleri
anlaúÕlmÕúWÕr.
Kamu idaresi cevabÕnda; "Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Performans ProgramlarÕ
HakkÕnda Yönetmelik do÷rultusunda idaremizin 2015 yÕOÕ Kurumsal Performans ProgramÕ
hazÕrlanmÕúWÕr. AynÕ yönetmeli÷in 4'üncü maddesinin 3 fÕkrasÕ "Kamu idareleri performans
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 46 programÕ hazÕrlÕklarÕnda KalkÕnma PlanÕ, Hükümet ProgramÕ, Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan, YÕllÕk Program ilestratejik planlarÕQÕ esas alÕrlar." amir hükmü gere÷ince Performans ProgramÕPÕz yapÕOÕrken idaremizin stratejik planÕndaki, amaç ve hedeflere yer verilmiútir. Ancak projeler yer bazÕnda de÷il iú bazÕnda esas alÕnmÕúWÕr. ødaremiz Performans programÕnda yer alan faaliyetlerin, amaç ve hedeflerin tamamÕ Stratejik Planla aynÕ do÷rultudadÕr. Bundan sonra yapÕlacak ødaremizin Kurumsal Performans ProgramlarÕnda sorguda belirtilen uyarÕlar dikkate alÕnacaktÕr." Denilmektedir. Sonuç olarak Bulgu da ayrÕntÕOÕ olarak açÕklandÕ÷Õ üzere, performans hedeflerinin stratejik hedeflerle ilgili olmadÕ÷Õ ayrÕca performans hedeflerini gerçekleútirilmesine yönelik faaliyetlerinde bu amaca hizmet etmedikleri anlaúÕlmÕúWÕr. Performans programÕQÕn Stratejik Plan ile uyumlu olmasÕ gerekti÷i ve performans hedeflerini gerçekleútirmeye yönelik faaliyetlerin bu amaca hizmet etmesi gerekti÷i hususunda idare ile görüú birli÷ine varÕlmÕúWÕr. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktÕr. C. Faaliyet Raporunun De÷erlendirilmesine øliúkin Bulgular BULGU 4: 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporunun Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Faaliyet RaporlarÕ HakkÕnda Yönetmelik Hükümlerine Uygun Olarak HazÕrlanmamasÕ ve Faaliyet Raporu ile Performans ProgramÕ ArasÕnda Ba÷lantÕ BulunmamasÕ 5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41’inci maddesinde; ³ødare faaliyet raporu, ilgili idare hakkÕndaki genel bilgilerle birlikte; kullanÕlan kaynaklarÕ, bütçe hedef ve gerçekleúmeleri ile meydana gelen sapmalarÕn nedenlerini, varlÕk ve yükümlülükleri ile yardÕm yapÕlan birlik, kurum ve kuruluúlarÕn faaliyetlerine iliúkin bilgileri de kapsayan mali bilgileri; stratejik plan ve performans programÕ uyarÕnca yürütülen faaliyetleri ve performans bilgilerini içerecek úekilde düzenlenir.” denilmektedir. Yine Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Faaliyet RaporlarÕ HakkÕnda Yönetmeli÷in 18’inci maddesinde;
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 47 2) Performans bilgileri baúOÕ÷Õ altÕnda, idarenin stratejik plan ve performans programÕ uyarÕnca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programÕnda yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleúme durumu ile meydana gelen sapmalarÕn nedenlerine, di÷er performans bilgilerine ve bunlara iliúkin de÷erlendirmelere yer verilir.” denilmekle öngörülen hedef ve göstergelere iliúkin gerçekleúmelerin ve meydana gelen sapmalarÕn açÕklanmasÕ hususu hükme ba÷lanmÕúWÕr. 5018 sayÕOÕ Kanun ve söz konusu Yönetmeli÷in ilgili hükümlerine ra÷men Ni÷de øl Özel ødaresinin 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporunda, Performans ProgramÕnda belirlenen amaç ve hedefler do÷rultusunda yapÕlan faaliyetler de÷il, kurumun yÕl içinde gerçekleútirdi÷i tüm faaliyetler amaç ve hedeflerle ilinti kurulmaksÕ]Õn yer almaktadÕr. Mali bilgiler baúOÕ÷Õ altÕnda, kullanÕlan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleúmeleri ile meydana gelen sapmalarÕn nedenlerine yer verilmemiútir. AyrÕca Faaliyet raporunda, performans hedefleri belirtilmedi÷i için gerçekleúme sonuçlarÕnda meydana gelen sapmalara yönelik açÕklama yapÕlmadÕ÷Õ anlaúÕlmÕúWÕr. Faaliyet raporlarÕQÕn temel fonksiyonu performans programÕnda belirlenen ilgili yÕl hedeflerinin ne ölçüde gerçekleúti÷inin ve sapma nedenlerinin ortaya konulmasÕGÕr. Performans ProgramÕnda belirlenen hedeflerin dikkate alÕnmamasÕ, bu hedeflere ne ölçüde ulaúÕldÕ÷ÕQÕn ve ulaúÕlamamÕúsa bunun nedenlerinin fiziki ve mali kaynaklar çerçevesinde açÕklanmamasÕ, faaliyet raporunun iúlevini yerine getirememesine, baúka bir ifadeyle performans ölçümünün gerçekleúememesine neden olmuútur. DolayÕVÕyla, Stratejik Planlama, Performans ProgramÕ ve Faaliyet Raporu sürecine iliúkin mantÕksal tutarlÕOÕk da kaybolmuútur. Kamu idaresi cevabÕnda; "5018 sayÕOÕ Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 41'inci maddesi "ødare faaliyet raporu, ilgili idare hakkÕndaki genel bilgilerle birlikte; kullanÕlan kaynaklarÕ, bütçe hedef ve gerçekleúmeleri ile meydana gelen sapmalarÕn nedenlerini, varlÕk ve yükümlülükleri ile yardÕm yapÕlan birlik, kurum ve kuruluúlarÕn faaliyetlerine iliúkin bilgileri de kapsayan mali bilgileri; stratejik plan ve performans programÕ uyarÕnca yürütülen faaliyetleri ve performans bilgilerini içerecek úekilde düzenlenir.”amir hükmü ve Kamu ødarelerince HazÕrlanacak Faaliyet RaporlarÕ HakkÕnda Yönetmeli÷in Faaliyet raporlarÕ, bir mali yÕOÕn faaliyet sonuçlarÕQÕ gösterecek úekilde hazÕrlanÕr.”hükümleri gere÷ince idaremizin 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporu bu çerçevede düzenlemiútir. 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporumuz, Stratejik Plan ve Performans ProgramÕPÕzda bulunan amaç ve hedefler de÷erlendirilerek hazÕrlanmÕúWÕr. Faaliyet Raporumuzda yÕOÕ içinde
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 48 yapÕlan faaliyetlerimize ait de÷erlendirmeler mali tablolar halinde yer almaktadÕr. ødaremizin bundan sonraki hazÕrlanacak faaliyet raporlarÕnda hedeflere ne ölçüde ulaúÕOÕp ulaúÕlmadÕ÷ÕQÕn mali ve fiziki analizi yapÕlacaktÕr." Denilmektedir. Sonuç olarak 2015 yÕOÕ Faaliyet Raporunda, Performans ProgramÕnda belirlenen amaç ve hedefler do÷rultusunda yapÕlan faaliyetler de÷il, kurumun yÕl içinde gerçekleútirdi÷i tüm faaliyetler amaç ve hedeflerle ilinti kurulmaksÕ]Õn yer almaktadÕr. Mali bilgiler baúOÕ÷Õ altÕnda, kullanÕlan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleúmeleri ile meydana gelen sapmalarÕn nedenlerine yer verilmemiútir. AyrÕca Faaliyet raporunda, performans hedefleri belirtilmedi÷i için gerçekleúme sonuçlarÕnda meydana gelen sapmalara yönelik açÕklama yapÕlmadÕ÷Õ anlaúÕlmÕúWÕr. Faaliyet Raporunda hedefler ne ölçüde ulaúÕldÕ÷Õ konusu fiziki ve mali kaynaklar çerçevesinde açÕklanmasÕ gerekti÷i ve Faaliyet Raporu ile Performans ProgramÕ arasÕnda ba÷lantÕ bulunmasÕ gerekti÷i hususunda idare ile görüú birli÷ine varÕlmÕúWÕr. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktÕr. D. Faaliyet SonuçlarÕQÕn Ölçülmesi ve De÷erlendirilmesine øliúkin Bulgular BULGU 5: Faaliyet SonuçlarÕQÕ Ölçen Veri KayÕt Sistemlerinin Etkin ùekilde ÇalÕúmamasÕ Kurum, verilerin toplanmasÕ, analiz edilmesi ve raporlanmasÕ süreçlerinden oluúan etkin bir veri kayÕt sistemine sahiptir. Ancak elde edilen bilgiler do÷rultusunda, veri sistemine iliúkin hatalarÕ azaltÕFÕ veya önleyici kurum içi kontroller ile fiili/fiziki iú miktarÕQÕn kayÕtlara alÕnmasÕ hususlarÕnda bazÕ noksanlÕklar tespit edilmiútir. Kurum faaliyet sonuçlarÕna iliúkin, e-øçiúleri bütçe ve muhasebe kayÕt sisteminden kesin veriler alÕnabilmektedir. Kurum içi harcamalar ile Özel ødare bütçesinden kaynak aktarÕlarak yapÕlan kurum dÕúÕ harcamalarÕn kontrolü; øl Özel ødaresi harcama yetkililerince ve Mali Hizmetler Müdürlü÷ü Muhasebe servisince yapÕlmaktadÕr. e-øçiúleri bütçe ve muhasebe kayÕt sisteminden üçer aylÕk faaliyet gerçekleúmeleri alÕnabilmektedir. YÕlsonunda, faaliyet raporu döneminde, performans de÷erlendirmesi yapÕlmaktadÕr. Bu döneme iliúkin raporlama süreci belirlenmiútir.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 49 Performans hedeflerinin ilgili oldu÷u kurumlar belirlenmiú, yapÕlan görev tanÕmlarÕ ile sorumlular tespit edilmiútir. Gösterge ile ilgili veri kayÕt sisteminde direkt bir ölçüm bulunmamaktadÕr. ølgili kurum kayÕtlarÕndan göstergelere iliúkin ölçümler yapÕlmaktadÕr. Veri kayÕt sistemi olarak e-øçiúleri bütçe ve muhasebe kayÕt sistemi kullanÕlmakta, yapÕlan harcamalar burada görülebilmekte fakat yapÕlan iúle ilgili olarak fiili/fiziki kayÕt yer almamaktadÕr. YapÕlan iú miktarÕ harcama birimlerinin kendi evraklarÕ üzerinden kontrol edilebilmektedir. Kurumun mevcut veri kayÕt sistemiyle harcamalar gerek harcama yetkilileri gerekse muhasebe servisince kontrol edilebilirken, bununla eúanlÕ olarak yapÕlan fiziki iú durumunun aynÕ sistem üzerinden görülememesi kontrol riskini ortaya çÕkarmaktadÕr. AyrÕca Risk belirleme kurulu ve risk belirleme ekipleri oluúturulmamÕúWÕr. Bu durum performans göstergesinin gerçekleúmesine yönelik kontrol riskinden kaynaklÕ hatalÕ veri giriúine neden olabilir. ødarenin riskleri önleyici etkin bir iç kontrol mekanizmasÕ kurmasÕ, sistemden kaynaklÕ risklerin en aza indirilmesi için gereklidir. Kamu idaresi cevabÕnda; ødaremiz; verilerin toplanmasÕ, analiz edilmesi ve raporlanmasÕ süreçlerinden oluúan etkin bir veri kayÕt sistemine sahiptir. Bu verilerin sa÷lanmasÕ ise, Mali Hizmetler Müdürlü÷ü tarafÕndan yapÕlmaktadÕr. Tüm bu raporlamalarÕn sa÷lanmasÕQÕ e-içiúleri bütçe ve muhasebe kayÕt sistemi ve di÷er belgelerden sa÷lanmaktadÕr. ødaremizin Kurumsal Performans ProgramÕnda amaçlarÕPÕza ve hedeflerimize ulaúmamada sorumlular (harcama yetkilileri) belirlenmiútir. Kurumumuz e- içiúleri bütçe ve muhasebe modülü sistemiyle mevcut harcamalar gerçekleúmeler ait raporlamalar yapÕlmaktadÕr. Ancak, e-içiúleri bütçe muhasebe modülünde yapÕlan iúlerin fiziki gerçekleúme oranlarÕna ait raporlama alÕnamadÕ÷Õndan kayÕtlarda görünmemektedir. ødaremizdeki birim müdürlükleri tarafÕndan di÷er belge ve kayÕtlar esas alÕnarak üçer aylÕk dönemler halinde fiziki gerçekleúme raporlamasÕ yapÕlmaktadÕr. ødaremizde iç kontrol mekanizmasÕ çalÕúmaktadÕr. Mevcut iç kontrol mekanizmasÕ daha etkin hale getirilecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak Kurumun mevcut veri kayÕt sistemiyle harcamalar gerek harcama yetkilileri gerekse muhasebe servisince kontrol edilebilirken, bununla eúanlÕ olarak yapÕlan fiziki iú durumunun aynÕ sistem üzerinden görülememesi kontrol riskini ortaya çÕkarmaktadÕr. AyrÕca Risk belirleme kurulu ve risk belirleme ekipleri oluúturulmamÕúWÕr.
T.C. SayÕútay BaúkanlÕ÷Õ Ni÷de øl Özel ødaresi 2015 YÕOÕ Performans Denetim Raporu 50 T.C. SAYIùTAY BAùKANLIöI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr