2015 - KARS İL ÖZEL İDARESİ.pdf

KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Eylül 2016

ĠÇERĠK KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 41

KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 18
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 19
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 37

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Kars Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3'üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2015 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı bütçesiyle 34.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüĢ olup, 62.963.570,64 TL 2014 yılından devreden ödenek, Merkezi Ġdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiĢ yatırımlar için aktarılan toplam 145.905.344,57 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 242.868.915,21 TL’ye ulaĢmıĢtır. Kars Ġl Özel Ġdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2015 yılı Gelir ve Gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. 2015 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ TABLOSU Tahmini GerçekleĢen Vergi Gelirleri 201.000,00 5.193,00 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 911.000,00 927.618,15 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 25.000,00 124.026.478,62 Diğer Gelirler 32.808.000,00 49.453.283,40 Sermaye Gelirleri 55.000,00 0,00 TOPLAM Öz Gelir 34.000.000,00 50.386.094,55 TOPLAM Genel Gelir 34.000.000,00 174.412.573,17 2015 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 34.000.000,00 62.963.570,64 145.905.344,57 0,00 242.868.915,21 163.924.453,51 75.235.098,03

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleĢtirilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 6'ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıĢtır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleĢen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluĢmaktadır. Bütçe hazırlık aĢamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karĢılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleĢtirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleĢmeleri arasında fark bulunmaktadır. 2015 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gider Personel Giderleri 8.556.779,00 30.250.766,45 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 1.228.000,00 4.010.968,58 Mal ve Hizmet Alım Gideri 11.814.000,00 46.372.505,22 Faiz Giderleri 0,00 33.312,15 Cari Transferler 3.770.000,00 12.764.597,64 Sermaye Giderleri 6.131.221,00 70.492.303,47 Sermaye Transferi 0,00 0,00 Yedek Ödenekler 2.500.000,00 0,00 TOPLAM 34.000.000,00 163.924.453,51 Kurumun 2015 Yılı “Faaliyet Gideri” 138.094.460,54 TL, “Faaliyet Geliri” 174.241.970,81 TL olup “Gelir Fazlası” 36.147.510,27 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kars Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Kars Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2015 yılı denetimi kapsamında Kars Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 6360 Sayılı Kanunla Tüzel KiĢiliği Kaldırılan Ve Alacakları Ġle Borçları Kars Ġl Özel Ġdaresine Devrolunan Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından KullanmıĢ Olduğu Kredilerin Geri Ödemelerine ĠliĢkin Muhasebe Kayıtlarında 300- Banka Kredileri Hesabı Ġle Birlikte 500- Net Değer Hesabı Yerine 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Kullanılması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 156’ncı maddesinde, 240 Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, “kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.”Ģeklinde tanımlanmıĢ olup 157 ve 158’nci maddelerinde de bu hesaba iliĢkin iĢlemler ile hesabın iĢleyiĢi gösterilmiĢtir. Buna göre; bu hesabın borcuna, 1-ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye 2- mali kuruluĢlara verilen sermayenin iĢletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen kârlar, alacağına ise 1-nakden iade alınan sermayeler 2- mali kuruluĢ faaliyet zararlarının kuruluĢun ödenmiĢ sermayesinden mahsup edilmesi halinde bu zarar tutarı kaydedilecektir. Oysa, 6360 sayılı Kanunla tüzel kiĢiliği kaldırılarak alacakları ile borçları Kars Ġl Özel Ġdaresine devrolunan Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından kullanmıĢ olduğu kredilerin Kars Ġl Özel Ġdaresinin Merkezi Ġdare Vergi Gelirlerinden Alınan Paylarından mahsuben yapılan geri ödemelerine iliĢkin muhasebe kayıtlarında, bu borçlar daha önce Kars Ġl Özel Ġdaresinin muhasebe kayıtlarında yer almadığından, bir taraftan 300- Banka Kredileri Hesabına giriĢ ve diğer taraftan da çıkıĢ kaydı gerçekleĢtirilirken, söz konusu kredinin daha önce kayıtlara alınmamıĢ olan karĢılığı 500-Net Değer /Sermaye Hesabı yerine 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 500- Net Değer/Sermaye Hesabını açıklayan “Hesabın iĢleyiĢi” baĢlıklı 307'nci maddesinin “Borç” alt baĢlığı altında; “Daha önce kayıtlara alınmamış olan yabancı kaynak tutarları bu hesaba borç, ilgili yabancı kaynak hesabına alacak kaydedilir.” denilmek suretiyle kayıtlara alınmamıĢ kaynakların 500- Net Değer/Sermaye Hesabı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 ile birlikte muhasebeleĢtirileceğine açıklık getirilmiĢtir. Bu nedenle, daha önce kayıtlara alınmamıĢ olup 2015 yılında muhasebe kayıtları gerçekleĢtirilen 205.600,46 TL ve 2014 yılında muhasebe kayıtları gerçekleĢtirilen 528.396,94 TL tutarındaki banka kredilerinin 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile birlikte muhasebeleĢtirilmesi yönetmeliğe aykırıdır. GerçekleĢtirilen bu iĢlemlerin 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarda 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının bakiyesi üzerinde toplam 733.997,40 TL etkisi bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; Ġdareye devredilen Koçköyü Belediyesi Ġller Bankası taksit kesintilerinin 2015 yılında sehven 240 hesaplarına kaydedilmiĢ olduğu, 2016 yılı ocak ayı içerisinde hataların düzeltildiği, 2016 yılı için kısa vadeli kredilerde 300'lü hesaplara uzun vadeli kredilerde ise 400'lü hesaplara her ay periyodik olarak kayıtların düzenli bir Ģekilde yapıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġller Bankasından kullanılan kredilerin 300 ve 400 Banka Kredileri Hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi ve bu kredilerden yapılan ödemelerin bu hesaplardan mahsup edilmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 2: 6360 Sayılı Kanunla Tüzel KiĢiliği Kaldırılan Ve Alacakları Ġle Borçları Kars Ġl Özel Ġdaresine Devrolunan Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından KullanmıĢ Olduğu Kredilerin Kars Ġl Özel Ġdaresinin 300 ve 400 Banka Kredileri Hesaplarında Görülmemesi. 6360 sayılı Kanunla Tüzel KiĢiliği Kaldırılan Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından kullanmıĢ olduğu 3 kalem krediye iliĢkin yükümlülükler aynı kanun hükümleri uyarınca Kars Ġl Özel Ġdaresine devrolunmuĢtur Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından kullanmıĢ olduğu bu kredilerin Kars Ġl Özel Ġdaresinin Merkezi Ġdare Vergi Gelirlerinden Alınan Paylarından Ġller Bankasınca mahsuben yapılan geri ödemelerine iliĢkin 2015 yılı muhasebe kayıtlarında bir taraftan 300-Banka Kredileri hesabına giriĢ, bir taraftan çıkıĢ kaydı yapılarak muhasebe iĢlemlerinin gerçekleĢtirildiği görülmektedir. Bununla birlikte Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı içinde ve sonraki yıllarda ödemekle yükümlü bulunduğu banka kredilerine iliĢkin borç stoku muhasebe kayıtlarında yer almamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “300- Banka Kredileri Hesabı”nı açıklayan 206'ncı maddesinin 1/a bendinde “hesabın iĢleyiĢi” baĢlığı altında; “a) Alacak ………… 2 - Gerek İller Bankasından gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarları bu hesaba alacak, banka veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. ………..” Aynı Yönetmelik'in “400- Banka Kredileri Hesabı”nı açıklayan 269'uncu maddesinin 1/a bendinde “hesabın iĢleyiĢi” baĢlığı altında; “a) Alacak 1 - Gerek İller Bankasından alınan gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarlarından vadesi faaliyet dönemini ilgilendiren tutarlar 300- Banka Kredileri Hesabına, vadesi sonraki dönemleri ilgilendiren tutarlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. ……....” denilmektedir. Yönetmelik'in bu hükümleri gereğince kurumun banka kredisi olarak kullandığı yabancı kaynak tutarlarından vadesi 1 yılın altında olanların 300- Banka Kredileri Hesabında, vadesi 1 yıldan uzun olanların 400- Banka Kredileri Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bu borçlar, kapatılan Koçköyü belediyesinden devralınarak kurumun kayıtlarına alınacağından Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 500- Net Değer/Sermaye Hesabını açıklayan 307’nci maddesinin 1/b/2 bendinin; “Daha önce kayıtlara alınmamış olan yabancı kaynak tutarları bu hesaba borç, ilgili yabancı kaynak hesabına alacak kaydedilir.” hükmünce 300- Banka Kredileri Hesabı ve 400- Banka Kredileri Hesabı karĢılığında 500- Net Değer/Sermaye Hesabı ile birlikte muhasebeleĢtirilmelidir. Yine Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Dönem sonu iĢlemleri” baĢlıklı 412'nci maddesinde; “……. b) Bütçe ve ödenek hesapları dışındaki dönem sonu işlemleri:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 ……….. 5) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisinde yer alan, tahviller hesabı, uzun vadeli diğer iç mali borçlar hesabı, dış mali borçlar hesabı, gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadeleri bir yılın altına inmesi nedeniyle, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılması gerekenler bu hesaplara borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara alacak kaydedilerek aktarma işlemleri tamamlanır. …….” denildiğinden uzun vadeli yabancı kaynaklar içinde yer alan 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadeleri bir yılın altına inenlerin kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki 300-Banka Kredileri hesabına aktarılma iĢleminin dönem sonunda gerçekleĢtirilmesi Yönetmelik'in bu hükmü gereğidir Ġller Bankasınca Koçköyü Belediyesine kullandırılmıĢ olmakla birlikte Kars Ġl Özel Ġdaresine devrolunan 229771, 240613, 246338 kredi numaralı 3 kalem kredinin 2015 yılı sonu itibariyle bakiyeleri sırasıyla 508.847,63 TL, 3.772,38 TL ve 2.196,86 TL tutarlarında olup yıl sonunda kurumun toplam 514.816,87 TL tutarında banka kredilerinden oluĢan borç stoku bulunmaktadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle söz konusu kredilere iliĢkin itfa planlarında yer alan yıl sonu bakiyelerine göre; 2016 yılında ödeneceğinden bir yıldan kısa vadeli olarak 300-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı olması gereken 251.517,65 TL, bir yıldan uzun vadeli olduğundan 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı olması gereken 263.299,22 TL olmak üzere toplam 514.816,87 TL tutarındaki banka kredisi 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde söz konusu banka kredileri hesaplarında yer almamaktadır. Bu iki hesapla karĢılıklı çalıĢması gereken 500- Net Değer/Sermaye Hesabının alacak bakiyesi de anılan nedenlerle yıl sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde 514.816,87 TL tutarında fazla görülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Koçköyü Belediyesinin Ġller Bankasından kullanmıĢ olduğu kredilere iliĢkin kayıtların 2016 yılı içerisinde yapıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Banka Kredilerinin 300 ve 400 Banka Kredileri Hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi ve bu kredilerden yapılan ödemelerin bu hesaplardan mahsup edilmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 300- Banka Kredileri Hesabı, 400- Banka Kredileri Hesabı ve 500- Net Değer/Sermaye Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 BULGU 3: Kars Ġl Özel Ġdaresinin Ġller Bankası Anonim ġirketindeki Ortaklık Payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Eksik Görülmesi. 6107 sayılı Ġller Bankası Anonim ġirketi Hakkında Kanunun “Ortaklık yapısı ve sermaye” baĢlıklı 4'üncü maddesinde “(1) Bankanın ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir. (2) Bankanın sermayesi 9.000.000.000 (dokuz milyar) Türk Lirasıdır. Bu sermaye Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabilir. (3) Sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine aşağıdaki kaynaklar eklenir: a) 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarlar. b) Bankanın vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonraki yıllık safi kârından yüzde otuz oranında ayrılacak pay. c) Diğer mevzuat hükümleri ile Banka sermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlü yardım ve bağışlar. denilmektedir. 6107 sayılı Kanun'un bu hükümleri uyarınca Kars Ġl Özel Ġdaresi Ġller Bankası Anonim ġirketinin doğal ortağıdır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” baĢlıklı 156'ncı maddesinde; “(1) Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.” denildiğinden 6107 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi hükmünce Ġller Bankasının ortakları arasında sayılan Kars Ġl Özel Ġdaresinin, Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında görülmesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 156’ncı maddesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 gereğidir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin sermaye katılımı yoluyla iĢtirakinin olduğu baĢkaca mali kuruluĢ bulunmadığından 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarında 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında yalnızca Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine katılım payının görülmesi gerekmektedir. Ġller Bankası Anonim ġirketinin resmi web sitesinden, kurumun yetkili muhasebe görevlilerine tanımlanmıĢ kullanıcı bilgileri ile ulaĢılan kayıtlara göre, 2005 yılından itibaren 2015 yılı sonuna kadar Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine katılım payı olarak Kars Ġl Özel Ġdaresinin Genel Bütçe vergi gelirlerinden alacağı paydan 5.927.214,69 TL kesinti yapılmıĢtır. Bu nedenle Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarında 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine katılım payı olarak 5.927.214,69 TL tutarında iĢtirakinin görülmesi gerekmektedir. Ancak 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının bakiyesi 5.100.779,97 TL tutarındadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Kars Ġl Özel Ġdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde, Ġller Bankası Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payını göstermesi gereken 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 826.434,72 TL farkla gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Ġller Bankası Anonim ġirketi ortaklık payının, geçmiĢ yıllarda internet sistemi üzerinde kesilen pay oranları gözükmediğinden ilgili hesaplara kaydının gerçekleĢtirilemediği, 2015 yılı içerisinde düzenli kayıtların yapıldığı, 2016 yılı içerisinde de 826.434,72 TL'lik farkın muhasebe kaydı yapıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġller Bankası Anonim ġirketi ortaklık payının 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 4: Kars Ġl Özel Ġdaresinin Ortaklığının Bulunduğu Kar-Sar-Tur A.ġ. deki Ortaklık Payının 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Olduğundan Fazla Görülmesi. Kars Ġl Özel Ġdaresinin SarıkamıĢ turistik kayak tesisleri bölgesinde faaliyet gösteren Kars SarıkamıĢ Turizm Kültür ve Ticaret Anonim ġirketine (Kar-Sar-Tur Anonim ġirketi) ortaklığı bulunmaktadır. ġirketin artırılmıĢ sermayesi 750.000,00 TL olup Kars Ġl Özel

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Ġdaresinin bu sermayeye iĢtiraki % 17 hisse oranındadır. Bunun dıĢında Kars Ġl Özel Ġdaresinin sermaye iĢtirakinin bulunduğu baĢkaca mal ve hizmet üreten kuruluĢ bulunmadığı belirtilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” baĢlıklı 160'ıncı maddesinde; “(1) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir. a) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan artış ve azalışlar da ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değerleme artış veya azalışlarının birbirine uygun şekilde kurum hesaplarına yansıtılmasında ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların değerleme işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mal ve hizmet üreten kuruluşlarca yapılan yeniden değerleme işlemlerine ilişkin belgeler kuruma gönderilir. Muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir. b) Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde muhasebe birimine intikal ettirilir. Söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.” denilmektedir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin sermayesine iĢtirak ettiği mal ve hizmet üreten tek kuruluĢ olan Kar-Sar-Tur Anonim ġirketinin toplam 750.000,00 TL olan sermayesine % 17 oranıyla katılım tutarı 127.500,00 TL dır. KuruluĢun 31.12.2015 tarihli ayrıntılı mizanında 500-Net Değer Hesabının sermayedarları gösteren alt hesap kodlarından 01 kodunda Kars Ġl Özel Ġdaresinin sermaye payı aynı tutar olarak görülmektedir. Buna rağmen Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarında 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Yatırılan Sermayeler Hesabının bakiyesi 631.176,20 TL tutarındadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Kars Ġl Özel Ġdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde, Kar-Sar-Tur Anonim ġirketinin sermayesine iĢtirak edilmiĢ olan ortaklık payını göstermesi gereken 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 503.676,20 TL farkla gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Kar-Sar-Tur A.ġ’deki ortaklık payı için mali tablolarda fazla gözüken 503.676,20-TL fark tutarının düzeltme kaydının 2016 yılı içerisinde gerçekleĢtirildiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġdarenin mal ve hizmet üreten kuruluĢlarda mevcut ortaklık paylarının 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 5: BağıĢ Olarak Edinilen TaĢıtların MuhasebeleĢtirilmesinde 600- Gelirler Hesabı Yerine 500-Net Değer/Sermaye Hesabının Kullanılması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 254- TaĢıtlar Hesabının iĢleyiĢini açıklayan 173’üncü maddesinin 1'inci fıkrasının a/3 bendinde; “Bedelsiz olarak kurumlara intikal eden taşıtlar tespit edilen değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir. Yönetmelik'in bu hükmüne rağmen Halk Bankası A.ġ. ile Ziraat Bankası A.ġ. tarafından bağıĢ ve hibe olarak bedelsiz bir Ģekilde kuruma intikal ettirilen 5 adet taĢıtın muhasebeleĢtirilmesinde 20.02.2015 tarih ve 495 numaralı yevmiye kaydında 254- TaĢıtlar Hesabının karĢılığında 600- Gelirler Hesabı kullanılması gerekirken 500-Net Değer/Sermaye Hesabı kullanılmıĢtır. Yukarıda açıklanan nedenlerle Kars Ġl Özel Ġdaresinin yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 500- Net Değer/Sermaye Hesabının alacağı 400.250,03 TL tutarında fazla; yıl içinde eksik kayıt gören 600- Gelirler Hesabının yıl sonunda faaliyet sonuçlarını etkilemesinden dolayı 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı da 400.250,03 TL tutarında eksik olarak gerçek durumu yansıtmamaktadır. (800- Bütçe Gelirleri Hesabının

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 doğrudan veya dolaylı olarak bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıması söz konusu olmadığından mali tablolara etkisi değerlendirilmemiĢtir.) Kamu idaresi cevabında; Ġdarece T.C Ziraat Bankası ve T.Halk Bankası arasında yapılan reklam sözleĢmesi karĢılığında satın alınan araçlar için ilgili firmalara Ġdare adına Banka tarafından aktarılan 400.250,03.-TL Ġdarenin ilgili hesaplarına aktarılmadığından, bağıĢ olarak görünen araçların, 600 Gelirler Hesabı yerine 500 Net Değer Hesabına kaydının yapılmıĢ olduğu bildirilmiĢtir. Sonuç olarak BağıĢ olarak edinilen taĢınırların 600- Gelirler Hesabı ile birlikte muhasebeleĢtirilmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 500- Net Değer/Sermaye Hesabı ile 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 6: Kars Ġl Özel Ġdaresinin Takipli Alacaklarının Tamamının 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında Ġzlenmemesi. Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı muhasebe iĢlemlerinde tahsil edilemeyen gelir alacaklarının bulunduğu görülmektedir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” baĢlıklı 85'inci maddesinde; “(1) Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.“ denilmekte, 86’ncı maddesinde Hesaba iliĢkin iĢlemler 87’nci maddesinde de hesabın iĢleyiĢi açıklanmaktadır. Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı sonunda;

• Mikro kredilerden geri dönüĢü olmayan 135.348,89 TL
• Kiraya verilen gayrimenkullerin birinden kira geliri olarak tahsil edilemeyen 89.789,64 TL
• Ġdari para cezası olarak tahsil edilemeyen 7.032,96 TL
• Yem Fabrikasının taksitli satıĢından kaynaklanan satıĢ gelirinden tahsil edilemeyen 82.600,00 TL

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15

• SarıkamıĢ kıĢ turizmi alanının kiralanması iĢinden tahsil edilemeyen 1.000.334,62 TL olmak üzere toplam 1.315.106,11 TL takipli alacağı bulunmaktadır. Bununla birlikte Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarında 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının bakiyesi 640.100,00 TL dir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, tahsili gerçekleĢtirilemediğinden takipli alacağa dönüĢmüĢ Kars Ġl Özel Ġdaresinin takipli gelir alacaklarını gösteren 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının bakiyesi yıl sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde 675.006,11 TL farkla gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Mikro kredilerden alacakların 137- Takipteki Kurum Alacakları Hesabında izlendiği, idari para cezalarından ve tahsil edilemeyen gayrimenkul kiralarından kaynaklanan alacakların 2016 yılı içinde 121- Gelirden Takipli Alacaklar Hesabına kaydının gerçekleĢtirildiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kurumun, gelirlerinden alacaklarından takibe alınanların 121- Gelirden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 121- Gelirden Takipli Alacaklar Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 7: 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının Bilançoda Birlikte Yer Alması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 59- Dönem faaliyet sonuçları hesap grubunu açıklayan 323’üncü maddesinde; “(1) Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. (2) Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğine, niteliğine göre de faaliyet sonucunun ilgili hesaba kaydedileceğine açıklık getirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 Ancak Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu incelendiğinde, kurumun birimleri arasında yer alan Ġlçe Özel Ġdare Müdürlüklerinde gerçekleĢen olumsuz faaliyet sonucu ile Ġl Özel Ġdaresinde gerçekleĢen olumlu faaliyet sonucunun karĢılıklı mahsubu gerçekleĢtirilmeden hem 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı hem de 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı ile bilançoya yansıtıldığı görülmüĢtür. Bir idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan sonucun aynı anda hem olumlu hem de olumsuz olarak gerçekleĢmesi mümkün olamayacağından, Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Bilançosunda 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bir arada gösterilmesinin yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Merkez muhasebe biriminde olumlu ilçelerde ise olumsuz faaliyet sonucu oluĢtuğu, e içiĢleri analitik muhasebe programından alınan bilançoda da her iki hesabın birlikte yer aldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının bilançoda birlikte yer almaması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak muhasebe altyapısı olan e-içiĢleri sisteminin olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarını bilançoda bir arada göstermesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır ve 2015 yılı mali tablolarında 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, iĢlemlerin kayıt dıĢında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleĢtirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak Ģekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ĠçiĢleri Bakanlığınca çıkarılmıĢtır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak iĢlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. Ġl özel idarelerinin kullanması amacıyla ĠçiĢleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içiĢleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve iĢlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karĢılayacak ölçüde geliĢtirilememiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluĢu olan ĠçiĢleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaĢılmaktadır. Ġl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması gözönüne alındığında denetim görüĢünü etkileyen bu sistem hatalarının söz konusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir. BULGU 8: Kars Ġl Özel Ġdaresince GiriĢilen Taahhütler Ve Bu Taahhütlere Ġlave Edilen Taahhütler Ġle Bunlardan Yerine Getirilenler Veya Feshedilenlerin Ġzlenmesi Ġçin Kullanılan 920- Gider Taahhütleri Hesabına Usulüne Uygun Kayıt Yapılmaması Ve Taahhüt Kartı Tutulmaması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “920 Gider Taahhütleri Hesabı”nı açıklayan “Hesabın niteliği” baĢlıklı 407’nci maddesinde; “(1) Bu hesap, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılır.” denilmek suretiyle yapılan sözleĢmeler gereği giriĢilen taahhütlerin izlenebilmesi için 920- Gider Taahhütleri Hesabının kullanılacağı belirtilmiĢ, 408’inci maddesinde de hesabın iĢleyiĢi açıklanmıĢtır. Ancak Kars Ġl Özel Ġdaresince giriĢilen taahhütlerin yalnızca hakediĢ ödemelerine iliĢkin muhasebe kayıtlarında 920- Gider Taahhütleri Hesabına giriĢ ve çıkıĢ iĢlemlerinin yapıldığı, dolayısıyla giriĢilen taahhütlerin toplam tutarı ve bunlardan ne kadarının yerine getirildiği hakkında açıklayıcı herhangi bir kaydın yer almadığı görülmektedir. Aynı nedenlerle 920- Gider Taahhütleri Hesabı yıl sonlarında mali tablolarda bakiye göstermemektedir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, idarece giriĢilen taahhütlere iliĢkin olarak taahhüt hesaplarının usulüne uygun kullanılmaması ve taahhüt kartı tutulmaması Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine aykırı olup yıl sonunda düzenlenen mali tablolar üzerinde 920- Gider Taahhütleri Hesabı ve 921- Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabı yer almamaktadır. Kamu idaresi cevabında; ĠçiĢleri Bakanlığı analitik muhasebe programında oluĢan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 bazı aksaklıklar nedeni ile 2015 yılı içerisinde 920- Gider Taahhütleri Hesabının düzgün kullanılamadığı, hesabın 2016 yılı içerisinde usulüne uygun olarak iĢletileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġdarece giriĢilen taahhütlerin 920- Gider Taahhütleri Hesabında izlenmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı, 240- Mali KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 300- Banka Kredileri Hesabı, 400- Banka Kredileri Hesabı, 500- Net Değer/Sermaye Hesabı, 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591- Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı, 920- Gider Taahhütleri Hesabı ve 921- Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabı hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğünden Gönderilen Ödeneklerin Ġl Genel Meclisi Kararı Alınmadan Mevzuata Aykırı Olarak, Belirlenen ĠĢ ve Hizmetlerde Kullanılmak Üzere Valilik Oluru Ġle Ek Ödenek Kaydedilmesi. 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 9’uncu maddesine göre Ġl Genel Meclisi, il özel idaresinin karar organıdır. 10’uncu maddesine göre bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak ve Ģartlı bağıĢları kabul etmek Ġl Genel Meclisinin görevleri arasında sayılmıĢtır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 37’nci maddesine göre de ek ödenek verilmesi ancak meclis kararı ile mümkündür. 6583 sayılı 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre Maliye Bakanlığı Bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.06 tertibinde yer alan ödenekten Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü bütçesine ġubat Ayı içerisinde 502.000.000,00 TL ve Ekim Ayı içerisinde 259.000.000,00 TL olmak üzere toplam 762.000.000,00 TL ödenek aktarıldığı; bu ödeneklerin tamamının ilgili aylar içinde ĠçiĢleri Bakanlığı oluru ile 51 il özel idaresi emrine il özel idaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiği, bu kapsamda Kars Ġl Özel Ġdaresine üç seferde toplam 20.000.000,00 TL ödenek geldiği ancak yukarıda bahsedilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereğince söz konusu ödeneğin Ġl Genel Meclisi Kararı ile ek bütçe yapıldıktan sonra harcanması gerekirken sadece Valilik oluru ile aynı ödeneğin bir taraftan 2015 yılı Gelir Bütçesinin “Diğerlerinden Alınan BağıĢ ve Yardımlar” gelir kalemine irad; diğer taraftan 2015 yılı gider bütçesinin muhtelif tertiplerine ek ödenek kaydı yapılmak suretiyle belirlenen iĢ ve hizmetlerde kullanılmak üzere harcanmasına izin verildiği anlaĢılmıĢtır. Söz konusu ödenek, projeye bağlı tahsisi mahiyette bir ödenek değildir. Özel Ġdarenin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiğinden bağıĢ ve yardım niteliğinde bir ödenektir. Bu nedenle gelen ödenek bir taraftan gelir bütçesine bağıĢ ve yardım olarak kaydedilirken diğer taraftan gider bütçesine de ek ödenek kaydedilmesi gerekmektedir. Bu Ģekilde ek bütçe yapılmasında karar organı, baĢlangıç bütçesini de yapan ve özel idarenin de karar organı olan Ġl Genel Meclisidir. Ek ödenek (ek bütçe) yapma yetkisi yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca sadece Ġl Genel Meclisine ait olduğundan 20.000.000,00 TL tutarındaki ödeneğin Ġl Genel

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 Meclisi kararı olmaksızın kullanılması hatalı bir iĢlem olarak değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Kanunun 17 maddesinin 3 üncü fıkrası gereğince, Yapılan Ģartlı bağıĢ ve yardımlar, üst yöneticinin onayı ile gelir bütçesinde bağıĢ ve yardımlar bölümüne gelir kaydedilir denilmektedir. Bu bağlamda Maliye Bakanlığınca Ġl Özel Ġdaresinin görev alanına giren iĢlerde kullanılmak üzere aktarılan 20.000.000,00 TL ödenek “08” finans tipinde tahsisli ödenek olduğunda, Ġl Özel Ġdaresinin öz geliri olmadığından dolayı ek bütçeye tabi olmayıĢı da dikkate alınarak, üst yönetici olan Valinin Oluru ile MuhasebeleĢtirilmesi yapılmıĢtır.” denilmektedir. Sonuç olarak ĠçiĢleri Bakanlığınca Ġl Özel Ġdaresinin ihtiyaçlarında kullanılmak üzere gönderilen paraların Ġl Genel Meclisi kararı ile bütçeye ek ödenek kaydedilmeksizin kullanılmaması gerektiğine iĢaret eden denetim bulgumuza iliĢkin kurum görüĢünde özetle; 5018 sayılı Kanun 40/3 maddesinde temelini bulan ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 17/3 maddesinde yer alan “Ģartlı bağıĢ ve yardımların üst yönetici onayı ile gelir bütçesinin bağıĢ ve yardımlar bölümüne gelir ve ilgili tertibine gider kaydedilerek harcanacağı” yönündeki düzenlemeler dayanak gösterilerek iĢlemlerinde bir uygunsuzluk olmadığını belirtmektedirler. Öncelikle belirtilmesi gereken husus Ģudur ki, söz konusu hukuki düzenlemelerde yer alan “üst yönetici onayı” gerekliliği, denetim bulgumuzda iĢaret edilen Ġl Genel Meclisi Kararı gerekliliği ile çeliĢen ya da birbirinin alternatifi prosedürleri değil birbirini tamamlayan yasal gereklilikleri göstermektedir. Nitekim, 5018 sayılı Kanun 40/3, Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 17/3 ve Bütçe Kararnamesinin 10’uncu maddelerinde yer alan “Ģartlı bağıĢ ve yardımların üst yönetici onayı ile gelir bütçesinin bağıĢ ve yardımlar bölümüne gelir ve ilgili tertibine gider kaydedilerek harcanacağı” yolundaki mevzuat hükümleri yanında 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun “Ġl Genel Meclisinin Görev ve Yetkileri” baĢlıklı 10’uncu maddesi (g) fıkrasında “Ģartlı bağıĢları kabul etmek” sayılmaktadır. Aslında merkezi idare tarafından yardım mahiyetinde gönderilen paraların Ģartlı bağıĢ ve yardımlar kapsamına alınması teknik zorunluluktan kaynaklanmaktadır. Elbette özel ya da tüzel kiĢilerden gelen yardımlar bakımından kamu otoritesinin seçici davranarak bu yardımları bir onay sürecine tabi tutması gereklidir. Ancak merkezi idareden gönderilen böyle yardımlar için bu onay süreci sadece bir prosedürün yerine getirilmesidir. Belirtilen mevzuat hükümleri bir çeliĢkiyi değil bir uygulamanın farklı yönleriyle ve birbirini tamamlayan yetkili mercilerini göstermektedir. Bulgu konusu olan ve ĠçiĢleri Bakanlığınca Ġl Özel Ġdaresinin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 ihtiyaçlarında kullanılmak üzere gönderilen paraların muhasebeleĢtirilmesinin “Ģartlı bağıĢ ve yardımlar” gelir kaleminde gerçekleĢtirilecek olması gelirlerin ekonomik sınıflandırılmasında bu kodla (04- Alınan bağıĢ ve yardımlar) adlandırılmasından kaynaklanmakla birlikte Ġl Özel Ġdaresi için bu kaynaklar ek bir ödenektir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ek Ödenek” baĢlıklı 37’inci maddesinde de ek ödeneğin Meclis kararıyla verileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak, bu Ģekilde gönderilen paralar 5018 sayılı Kanun’un 40/3, Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 17/3 ve Bütçe Kararnamesinin 10’uncu maddeleri hükümleri çerçevesinde üst yönetici onayı ile gelir bütçesinin bağıĢ ve yardımlar bölümüne gelir kaydedilirken Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 37’inci maddesi hükmü çerçevesinde Ġl Genel Meclisince kararlaĢtırılan tertiplere “ek ödenek” kaydedilmelidir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri değerlendirmesi yanında, konuya “bütçe hakkı” yönüyle yaklaĢılması da berraklaĢmayı sağlamaktadır. Bilindiği üzere parlamenter demokrasinin temelini oluĢturan bütçe hakkı, yani gelirlerin toplanması ve giderlerin yapılmasına iliĢkin belirleyici irade kamu kaynağının asıl sahibi olan vatandaĢ temsilcilerinindir. Ġl Özel Ġdareleri bağlamında ise bu hak Ġl Genel Meclislerindedir ve 5302 sayılı Kanunun 10/b maddesi gereğince “Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek” olarak Ġl Genel Meclisinin en temel görevleri arasında sayılmaktadır. Bu yetki/görev, hesap verme sorumluluğu mekanizmasının Ġl Özel Ġdarelerindeki iĢleyiĢini somutlaĢtırmaktadır. Kamu kaynağının asıl sahibi olan vatandaĢın temsilcileri (Ġl Genel Meclisi) bütçeyi yapmakta ve uygulanması için bürokratlara yetki devretmektedir. Yıl tamamlandığında ise Ġl Genel Meclisinin yürütme organını temsil eden üst yönetim, bütçe uygulamasını Ġl Genel Meclisinin belirlediği sınırlar ve koĢullar çerçevesinde yaptığını göstermek için, kesin hesabı kendisine yetki devreden Meclisinin onayına sunmakta, yani malî hesap verme sorumluluğunun gereğini yerine getirmektedir. Konuya yerel demokrasinin ve hesap verme sorumluluğunun iĢleyiĢini sergileyen bu bağlamda yaklaĢıldığında, yıl baĢı ödeneklerinden nitelik itibarıyla farkı olmayan ek ödeneğin kullanımına iliĢkin tercih ve karar hakkının/bütçe hakkının Ġl Genel Meclisinde olduğu açıktır. Bütçe hakkı devredilemez. Devredilen bütçe hakkı değil uygulamasıdır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri de bu ilkeler ve iĢleyiĢ paralelindedir ve bütçe hakkı ile bütçe uygulamasını gösteren, birbirini tamamlayan hükümleri içermektedirler. Dolayısıyla, Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü bütçesinden yardım olarak gönderilen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 20.000.000,00 TL nin ek ödenek kaydedilmesi ve ek bütçe yapılması için Ġl Genel Meclisi onayına sunulması gerektiği düĢünülmektedir. BULGU 2: Kars Ġl Özel Ġdaresinin Birimleri Arasında Sayılmayan “06” Kodu Ġle “Yatırımcı KuruluĢlar” Adı Altında Bütçe Kodlaması Yapılması 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun “Ġl özel idaresi teĢkilâtı” baĢlıklı 35’inci maddesinde; “İl özel idaresi teşkilatı; genel sekreterlik, malî işler, sağlık, tarım, imar, insan kaynakları, hukuk işleri birimlerinden oluşur. İlin nüfusu, fiziki ve coğrafi yapısı, ekonomik, sosyal, kültürel özellikleri ile gelişme potansiyeli dikkate alınarak norm kadro sistemine ve ihtiyaca göre oluşturulacak diğer birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi il genel meclisinin kararıyla olur. …………” denilmekle il özel idaresinin teĢkilatlanma yapısının nasıl olduğuna açıklık getirilmiĢtir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” baĢlıklı 3’üncü maddesinin f bendinde “bütçe”, “belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge”, k bendinde “Harcama birimi”, “kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim” olarak tanımlanmıĢtır. Yine 5018 sayılı Kanun'un “Bütçe ilkeleri” baĢlıklı 13’üncü maddesinin k bendinde; “Bütçeler kurumsal, işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak şekilde Maliye Bakanlığınca uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tâbi tutularak hazırlanır ve uygulanır.” denilerek bütçelerin kurumsal, fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırma düzeylerinde hazırlanıp uygulanması hususuna dikkat çekilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde ise; “Gider bütçesi” baĢlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Gider bütçesi, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma olmak üzere dört bölümden oluşur.” “Kurumsal sınıflandırma” baĢlıklı 7’inci maddesinde;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 “(1) Kurumsal sınıflandırma, sorumluluğun belirlenmesine ve program sorumlularının tespitine imkan veren bir sınıflandırmadır. (2) Kurumsal sınıflandırma dört düzeyden oluşur, her düzeyi iki haneli rakamla kodlanır. a) Birinci düzey; kurumun il özel idaresi, belediye, bağlı idare veya birlik olduğunu, b) İkinci düzey; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin bulunduğu ilin plaka numarasını, c) Üçüncü düzey; il özel idaresinin genel sekreterlik ve ana hizmet birimlerini, büyükşehir belediyesini, il belediyesini, bağlı idareyi, ilçe belediyesini, ilk kademe belediyesini ve kasaba belediyelerinin ortak kodu ile birliklerin ortak kodunu , ç) Dördüncü düzey; il özel idaresindeki yardımcı hizmet birimleri ile ilçe teşkilatını, üçüncü düzeyde kod verilen belediye ve bağlı idarelerin birimleri ile il dahilindeki her bir kasaba belediyesi ve birliği, gösterir.” denildikten sonra maddenin devamında 3’üncü fıkra olarak “Sorumluluğu bulunmayan ve kuruluşu mevzuattan kaynaklanmayan birimler kurumsal sınıflandırmada kodlanmaz. Ancak, özel kalem müdürlüğü kadrosu bulunup bulunmamasına bakılmaksızın üst yönetimin gördüğü hizmetler özel kalem adı altında kodlanır…..” denilerek bütçenin kurumsal sınıflandırılmasında yalnızca sorumluluğu belirlenmiĢ ve idarenin teĢkilat yapısında sadece yasal düzenlemelerle yeri belirlenmiĢ birimlerin yer alabileceğine açıklık getirilmiĢtir. Yukarıda belirtildiği üzere Kars Ġl Özel Ġdaresinin teĢkilat yapısında yer almayan, bir birimin kurumsal sınıflandırmanın üçüncü düzeyinde “06” kodu ve “Yatırımcı KuruluĢlar” adı altında bütçede fasıllandırılması 5302 sayılı Kanun, 5018 sayılı Kanun ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine aykırıdır. Kamu idaresi cevabında; Ġl Özel Ġdaresinin 2015 Mali yılı bütçesinde "06" kodu ile "Yatırımcı KuruluĢlar" adı altında bütçe kodunun ĠçiĢleri Bakanlığınca idarenin talebi doğrultusunda açılmıĢ olduğu, yatırımcı kuruluĢlardan gelen ödeneklerin daha sağlam

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 takibinin yapılması yönünde kullanıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Kurumsal bütçe sınıflandırmasının sadece Ġl Özel Ġdaresinin birimleri düzeyinde olması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılamamıĢtır. Bütçenin kurumsal sınıflandırılmasında sorumluluğu belirlenmiĢ ve idarenin teĢkilat yapısında yasal düzenlemelerle yeri belirlenmiĢ birimler dıĢında baĢkaca bir kodlamaya gidilmesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine aykırıdır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 3: Bankalarla Yapılan Reklam SözleĢmeleri KarĢılığında Elde Edilen Gelirin 600- Gelirler Hesabına Kaydedilmeden Araç Alımında Kullanılması Ve Araçlarla Ġlgili Giderlerin 630- Giderler Hesabına Kaydedilmemesi. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3’üncü maddesinde, “Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler” Kamu geliri olarak tanımlanmıĢtır. Kanun’un 8’inci maddesinde de, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir. Diğer yandan 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinde, kamu hesaplarının, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü iĢlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiĢ bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı hükme bağlanmıĢtır. Kars Ġl Özel Ġdaresi’nin taĢınır kayıtlarına bakıldığında; Halk Bankası A.ġ. ile Ziraat Bankası A.ġ. tarafından bağıĢ ve hibe olarak bedelsiz bir Ģekilde kuruma intikal ettirildiği belirtilen 5 adet taĢıtın gelir kaydı yapılmaksızın 254- TaĢıtlar Hesabında muhasebeleĢtirildiği görülmektedir. Yapılan inceleme ve bankalardan alınan yazılardan ise söz konusu araçların bağıĢ olmadığı anlaĢılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 Halk Bankası Kars Ģubesinden alınan 25.02.2016 tarih ve 580 sayılı yazıda 2015 yılı içinde il özel idaresine hibe ve bağıĢ adı altında nakdi ödeme yapılmadığı banka ile Kars il Özel Ġdaresi arasında 20.02.02015 tarihli reklam sözleĢmesi karĢılığında idare adına ………Otomotiv ĠnĢaat Taahhüt Ticaret Sanayi Limited ġirketi Firmasına 3 adet araç bedeli olarak 230.000 TL ödeme yapıldığı belirtilmiĢtir. Bu yazıya eklenen “Reklam SözleĢmesi” nin 3.4. maddesinde “BANKA, KURUM tarafından kendisine tahsis edilen yerlere konulan totem ve reklam tabelalarında ve KURUM’ a ait ışıklı/ışıksız reklam ünitelerinde tanıtım materyallerinin 3 yıl süresince yayınlanması karşılığında 230.000,-TL ödeyecektir.” 3.5. maddesinde ise “BANKA, ödemeleri KURUM’ un BANKA’ ya ait bir şubesinde açtıracağı hesaba makbuz karşılığı peşin olarak yatıracaktır.” denilmektedir. Ancak Ġl Özel Ġdaresi kayıtlarında buradan sağlanan menfaatlere iliĢkin bir gelir kaydı ve araç alımına iliĢkin gider kaydı bulunmamaktadır. Yine T.C. Ziraat Bankası Kars Ģubesinden alınan 24.02.02016 tarih ve 127-123 sayılı yazıda da Ġl Özel Ġdaresine ait alanlarda stant kurularak bankanın ürün ve hizmetlerinin tanıtımının yapılması ve 3 yıl boyunca bankanın amblem ve logosunun kullanılarak reklamının yapılması koĢulu ile yasal kesintiler hariç 155.000.TL.-nin ilgili firmalara aktarıldığı baĢkaca aynî veya hibe adı altında bağıĢlarının bulunmadığı belirtilmektedir. Bankanın yazısına ekli “Reklam SözleĢmesi” nin 4.1. maddesinde “BANKA, KURUM’ ait açık ve kapalı alanlarda stant açılması ve yine KURUM’ un madde 2.1 de belirtilen adreste bulunan alana koyacağı ışıklı/ışıksız pano/tabela karşılığında 3 yıllık olarak KDV hariç 155.000.-TL ödeyecektir” 4.2 maddesinde de “BANKA, ödemeleri aylık taksitler veya yıllık olarak KURUM’ un hesabına yatırabileceği gibi, KURUM tarafından uygunluğunu ve mal /hizmetin satın veya teslim alındığını belitten bir yazı ekinde kendi ve/veya BANKA adına düzenlenmiş ulaşım ve konaklama, ödül ve promosyon ürünleri, reklam ve tanıtım, kırtasiye, sağlık ve sigorta, malzeme araç ve gereç alımı, kiralama ve organizasyon, vb. harcama faturalarını gönderecek ve BANKA tarafından incelenip uygun görüldükten sonra 3. Şahıs/kurumların hesabına havale de yapabilecektir.” denilmektedir. Ekli fotokopi faturalarda da değiĢik firmalara ödeme yapıldığı görülmektedir ancak yine Kars Ġl Özel Ġdaresi muhasebe kayıtlarında gelir ve gider kaydı bulunmamaktadır. Bankalarla yapılan ve reklam sözleĢmesi olarak adlandırılan her iki

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 sözleĢme kurum adına Ġl Özel Ġdaresi genel sekreter vekili olan vali yardımcısı tarafından imzalanmıĢtır. Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kamu Kurumlarının her türlü gelir ve varlıklarının muhasebe kayıtlarının yapılarak mali tablolarında yer alması gerekmektedir. 237 sayılı TaĢıt Kanununun 10’uncu maddesine göre il özel idareleri kendi meclislerinin kararı ile taĢıt edinebilirler. Ġl Özel Ġdaresi’nin gelir kaynakları ve elde edilme usulleri 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 42’nci maddesinde belirtilmiĢtir. Bu kapsamda Ġl Özel Ġdaresinin banka ile reklam ya da Ġdare’nin kaynaklarının bir Ģubede belli miktarlarda bulunması konusunda yazılı veya sözlü anlaĢma yaparak menfaat temin etmesi mevzuata aykırılık teĢkil etmektedir. Söz konusu sözleĢmeler karĢılığı elde edilen gelirlerin 600- Gelirler Hesabına ve karĢılığında yapılan harcamaların 630- Giderler Hesabına kaydedilmemesi sonucu mali tablolar bu hesaplar bakımından gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Ġdarece T.C Ziraat Bankası ve T.Halk Bankası ile yapılan reklam sözleĢmesi geliri olan meblağların, Ġdarenin hesaplarına aktarılmadan Bankalarca Ġdare adına, alınacak araçların ilgili Firma hesaplarına aktarılmasından dolayı kayıtların gerçekleĢtirilemediği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Ġdareye gelir olarak sağlanan tüm kaynakların 600- Gelirler Hesabında, bu kaynaklardan yapılan giderlerin 630-Giderler Hesabında izlenmesi gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. BULGU 4: 15 Aralık -31 Aralık Dönemine ĠliĢkin Hesaplanan ĠĢçi Ücretlerinin Ödenmesinde 320-Bütçe Emanetleri Hesabının Kullanılması Gerekirken Bu Hesabın Hiç Kullanılmaması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 320-Bütçe Emanetleri Hesabını açıklayan 217-219 maddelerinde bu hesabın mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı açıklandıktan sonra “Hesabın iĢleyiĢi” baĢlıklı 219'uncu maddesinin “alacak” baĢlıklı (a) bölümünün 3 numaralı bendinde; “15 Aralık -31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretleri bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 denilerek söz konusu dönem için tahakkuk eden iĢçi ücretlerinin 320-Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilmesi gerektiği belirtilmiĢtir. ĠĢçiler ile aylık ücretleri çalıĢıldıktan sonra ödenen diğer personelin ücretleri ve hak ediĢleri yılsonlarında 15 Aralık - 14 Ocak dönemini kapsamaktadır, ancak bunların ödemeleri 15 Ocak tarihinde gerçekleĢmektedir. Söz konusu ücretlerin 15–31 Aralık tarih aralığına isabet eden 17 günlük kısmı ise, hizmetin yapıldığı yıl bütçesinin gideri olduğundan, bu giderin, yılı bütçesi ile iliĢkilendirilmesi maksadıyla 320- Bütçe Emanetleri Hesabı kullanılması yönünde böyle bir düzenlemeye gidilmiĢtir. 15-31 Aralık dönemine tekabül eden iĢçi ücretlerinin 320- Bütçe Emanetleri Hesabının aracılığı kullanılmadan ödenmesi nedeniyle Kars Ġl Özel Ġdaresinin 830.01.03.01 Personel Giderleri (ĠĢçiler-Ücretler) tertibinden ödenen giderleri; 2015 yılı baĢında, 2014 yılı bütçesi ile iliĢkilendirilmesi gereken ve 15-31 Aralık 2014 dönemine isabet eden iĢçi ücretleri tutarı kadar fazla, 2015 yılı sonunda da, 2016 yılı bütçesi ile iliĢkilendirilmemesi gereken, ancak 15 Ocak 2016 tarihinde ödenecek olan, 15-31 Aralık 2014 dönemine isabet eden iĢçi ücretleri tutarı kadar eksik görülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 2015 yılı sonu itibari ile Ġdarede çalıĢan Mülga Köy Hizmetleri iĢçilerinin ücretlerinin Maliye Bakanlığından eksik olarak gönderildiği, Ġdarenin yıl sonu personel ödeneklerinin yetersiz olduğundan bahisle 15-31 Aralık iĢçi ücretleri için 320- Bütçe Emanetleri Hesabının kullanılmadığı, ödenek olmasında durumunda 320- Bütçe Emanetleri Hesabının kullanılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak 15 Aralık - 31 Aralık dönemine iliĢkin hesaplanan iĢçi ücretlerinin ödenmesinde 320- Bütçe Emanetleri Hesabının kullanılması gerektiği hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak 320- Bütçe Emanetleri Hesabı açısından 2015 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 5: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 Sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Hakkında Kanununun 18’inci Maddesinde Öngörülmeyen ġekilde Aktarmalar Yapılması. 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baĢlıklı 18’inci Maddesinin 5793 sayılı Kanun'un 44’üncü maddesi ile değiĢik üçüncü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıĢtır. Bu hükümden hareketle birliklere bu nitelikte kaynak aktarımı yapılabilmesi için gereken Ģartlar Ģöyledir: 1- Köye yönelik hizmetlere iliĢkin olarak sayılan, yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, kullanma suyu ve kanalizasyon yatırımları için aktarma yapılabilecektir. 2- Merkezi Ġdare KuruluĢları ve Ġl Özel Ġdareleri bu hizmetler için kendi bütçelerinde ödenek ayırmıĢ olacaklardır. 3- Bu aktarmalar merkezi idare kuruluĢlarında ilgili bakan, Ġl özel idarelerinde valinin onayıyla yapılacaktır. 4-Bu ödenekler tahsis amacı dıĢında kullanılamayacaklardır. Ancak yapılan denetimlerde köye yönelik olmayan hizmetlerle ilgili yatırımlar için de aktarmalar yapıldığı belirlenmiĢtir. Kanun koyucunun amaçları bu Ģekilde düzenlenmekle birlikte bakanlıklar ve merkezi idare kuruluĢlarınca il özel idaresine aktarılan ödeneklerin tekrar KHGBlere aktarıldığı da gözlemlenmiĢtir. 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesinde ;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereğince merkezi idare kuruluĢları tarafından il özel idarelerine aktarılan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasını bu kapsamda kabul etmek mümkün değildir. Çünkü merkezi idare kuruluĢlarının 6’ncı madde kapsamında yapacakları kaynak aktarımı, bizzat bu kuruluĢların köye yönelik hizmetlerden olma Ģartı da bulunmayan her türlü yatırımlarına ait ödeneklerin aktarılmasını mümkün kılmaktadır. Oysa 5355 sayılı Kanun'un 18’inci maddesi kapsamında sayılan iĢlerle ilgili olarak yapılacak ödenek aktarımlarının il özel idaresi aracılığı olmadan ve doğrudan doğruya birliğin kendisine yapılması gerekmektedir Ancak Kars Ġl Özel Ġdaresine merkezi idare tarafından 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesi kapsamında sadece il özel idaresi eliyle gerçekleĢtirilecek yatırımlar için gönderilen ödeneklerden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 8.630.710,00 TL tutarında aktarma yapılmıĢtır. Bu ödeneklerin ikinci bir kez il özel idaresince KHGB aktarılması mümkün görünmemektedir. Bunlar arasında Milli Eğitim Bakanlığı yatırımlarına ait ödenekler örnek verilebilir. KHGB’nin gerek personel donanımı ve sayısı, gerek makine ekipman ve donanımı gerekse deneyimi itibariyle bu yatırımları il özel idaresinden daha iyi bir Ģekilde gerçekleĢtirmesi de söz konusu olmadığından, uygulamayla yatırımlar, 4734, 4735 ve 6085 sayılı kanunlar dıĢında bırakılmaktadır. Ġl Özel Ġdareleri bütçesinden KHGB’ne ödenek aktarılabilmesi ile ilgili olarak farklı bir düzenleme daha bulunmaktadır. 5355 sayılı Kanun'un 18’inci maddesinin 5’inci fıkrasında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır. Bu husus diğer düzenlemeden tamamen farklıdır. KHGB’ne yapılacak yardım niteliğindeki bu ödenek aktarımları 5302 sayılı Kanun'un 43’üncü maddesinde il özel idaresinin giderleri açıklanırken (e) fıkrasında belirtildiği üzere “İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar”.olarak açıklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır.. Ancak bu nitelikteki ödenek aktarımlarının genel Ģartı da 5355 sayılı Kanun'un 18’inci maddesi hükümleri gereğince KHGB’lerince. Ġl özel idaresine yatırım planı, yıllık çalıĢma programı ve uygulama projelerinin sunulması ve buna göre proje bazında ödenek aktarımı yapılmasıdır. Bu nedenle KHGB ile yapılan protokollere konulan genel ifadeler ve “ihtiyaç” ve sair gerekçelerle projesi olmayan iĢler için birliklere ödenek aktarımı yapmak 5355 sayılı Kanun'un 18’inci maddesinin özüne aykırıdır. Bazı il özel idarelerinde yardım niteliğinde olan bu ödenek aktarımları ile ilgili olarak yönetmelik bazlı düzenlemeler yapılmıĢ ve yardımların maddenin amacına göre bu çerçevede verilmesi sağlanmıĢtır. Ancak Kars Ġl Özel Ġdaresinde KHGB’ne yardım niteliğinde yapılan ödenek aktarımlarında maddede sayılan Ģartlar dikkate alınmamıĢtır. Sonuç olarak Kars Ġl Özel Ġdaresince 2015 yılında KHGB’ne yapılan aktarmalarla ilgili olarak aĢağıda yer alan tespitler yapılmıĢtır. A) Kars Ġl Özel Ġdaresine Bakanlık ve diğer merkezi yönetim kuruluĢları tarafından 5302 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesine göre kendi bütçelerinde yer alan ödeneklerden aktarılarak, bizzat il özel idaresince gerçekleĢtirilmesi gereken iĢlerle ilgili olarak Kars Ġl Özel Ġdaresi bütçesine 8 finansman kodunda ödenek kaydedilen aĢağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması. S.NO TARĠH YEV. NO AKTARILMA AMACI TUTARI MERKEZ K.H.G.B. 1 07.05.2015 1376 M.Tanrıverdi Ġlköğ.okulu wc onarımı iĢi için 11.800,00 2 01.06.2015 1675 Ġlk ve Ortaokulları küçük onarım iĢleri için 360.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 3 25.08.2015 2681 Hüsnü Özyeğin Anadolu Lisesi onarım iĢi için 90.102,13 4 26.08.2015 2694 Aydın Tanrıverdi ve Esenyazı Ġlköğ.okulu onarımı iĢi 36.250,00 5 04.09.2015 2778 Atatürk Meslek ve Anadolu Lisesi onarımı iĢi 79.193,71 6 14.09.2015 2863 M.Ağadeve köyü Ġlköğ.okulu kazan dairesi onr.iĢi 147.455,10 7 29.09.2015 3036 Kazım Karabekir, BayrampaĢa, Aydın Tanrıverdi ve Atatürk Mesl.Tek.Anadolu Lisesi onr.iĢi 10.030,00 8 15.10.2015 3247 G.A.M.P Teknik Lisesi onarım iĢi 366.420,00 9 21.10.2015 3321 Öğretmenevi doğalgaz dönüĢüm iĢi 165.907,30 10 04.11.2015 3446 Köy Okulları kamera ve elektrik yapımı iĢi 59.999,83 11 11.11.2015 3515 Milli Eğitim Müdürlüğü ilk ve ortaokulları onarım iĢi 22.715,00 12 16.11.2015 3611 Digor Alaca köyü ilkokulu onarım iĢi 37.760,00 13 04.12.2015 3838 Ġstiklal Ġlkokulu doğalgaz dönüĢüm iĢi 60.098,34 14 04.12.2015 3839 Faik Fikriye Torunoğulları sağlık meslek lisesi onr.iĢi 300.421,29 15 10.12.2015 3905 Merkez Kümbetli köyü ve Esenkent köyü okulları onr.iĢi 49.052,15 16 15.12.2015 3979 Milli Eğtim Müd.Toki ve Nasrettin Hoca ana okulu onr. 44.743,13 17 20.08.2015 2652 Ġl Sağlık Müdürlüğü 112 bina çevre düzenlemesi 11.800,00 18 27.08.2015 2709 Hekimevi onarım iĢi 319.168,72 19 23.11.2015 3715 Çerme köyü sağlık evi onarım iĢi 50.740,00 20 17.09.2015 2945 Atatürk çocuk kütüphanesi onarım iĢi 88.924,43
TOPLAM 2.312.581,13
AKYAKA K.H.G.B. 21 12.08.2015 2535 Akyaka ilçesine bağlı ilköğ.okulları onarım iĢleri 25.000,00 22 01.06.2015 1676 Akyaka ilçesi ilk ve orta okulları küçük onarım iĢi 125.000,00 23 06.11.2015 3477 Akyaka ĠMKB Anadolu Lisesi onarım iĢi 189.980,00
TOPLAM 339.980,00
ARPAÇAY K.H.G.B. 24 06.03.2015 684 Arpaçay Yatılı Bölge Ortaokulu donanım malz.alımı 35.000,00 25 06.03.2015 679 Arpaçay Yatılı Bölge Okulu onarım iĢi 60.000,00 26 01.06.2015 1677 Arpaçay Ġlk ve ortaokulları onarımları iĢi 130.000,00 27 12.11.2015 3567 Milli Eğitim Müdürlüğü ilkokulları onarım iĢi 20.000,00 28 13.11.2015 3580 Anadolu Lisesi ve pansiyon onarım iĢi 174.640,00 29 03.12.2015 3835 Tepecik ve Mescitli köyü okulları onarım iĢi 42.480,00 30 18.05.2015 1487 Arpaçay Kuyucuk köyü kilit parke taĢı yapımı iĢi 100.000,00
TOPLAM 562.120,00
DĠGOR K.H.G.B. 31 01.06.2015 1678 Digor Ġlk ve Orta okulların küçük onarımları iĢi 250.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 32 12.08.2015 2534 Digor Dağpınar Çok Programlı Lise onarım iĢi 30.000,00 33 16.12.2015 3997 Dağpınar Köyü 5 derslikli ana okulu yapımı iĢi 416.565,39 34 22.12.2015 4118 Digor ilçesine bağlı okulların ihtiyaçlarında kullanılmak üzer 60.000,00
756.565,39
KAĞIZMAN K.H.G.B. 35 01.06.2015 1679 Ġlk ve ortaokulların küçük onarımları iĢi için 330.000,00
TOPLAM 330.000,00
SARIKAMIġ K.H.G.B. 36 12.01.2015 20 Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ihtiyaçları için 100.000,00 37 12.01.2015 21 Milli Eğitim Müdürlüğü ilk ve ortaokulları donatım malzeme alamı iĢi 55.000,00 38 12.01.2015 22 SarıkamıĢ Öğretmenevi yapımı iĢi 80.000,00 39 01.06.2015 1680 Ġlk ve ortaokulların küçük onarımlarında kullanılmak üzere 330.000,00 40 15.04.2015 1145 SarıkamıĢ EĢmeçayır okulu kalorifer kazanı onr.iĢi 29.415,55 41 12.11.2015 3564 Ġlçe Öğretmenevi doğalgaz dönüĢüm iĢi 29.266,66 42 19.12.2015 3897 Köy Okullarının Bakım ve onarımları için 50.000,00 43 22.12.2015 4108 SarıkamıĢ Spor Lisesi Elektrik Tesisatı onr.iĢi 44.840,00 44 25.12.2015 4181 Milli Eğitim Müdürlüğü Kazım Karabekir Mesleki Eğt.Lisesi 90.439,88 45 25.12.2015 4182 SarıkamıĢ Ġmam Hatip lisesi Pansiyon onarım iĢi 194.708,46 46 25.12.2015 4183 SarıkamıĢ Mesleki Teknik ve Anadolu Lisesi onr.iĢi 107.980,00 47 30.12.2015 4268 ġ.BinbaĢı Bedri Karabıyık Anadolu Lisesi onarım iĢi 36.532,93 48 20.11.2015 3687 Kültür Bakanlığı telesiyej onarım iĢi 2.000.000,00 49 30.12.2015 4278 SarıkamıĢ Kayak Tesisi projesi iĢi için 500.000,00
TOPLAM 3.648.183,48
SELĠM K.H.G.B. 50 01.06.2015 1681 Ġlçe ilk ve ortaokulları küçük onarımları için 250.000,00 51 11.11.2015 3522 Akçakale köyü sağlık evi onarım iĢi 37.760,00
TOPLAM 287.760,00
SUSUZ K.H.G.B. 52 01.10.2015 3057 Susuz ilçesi ortaöğretim okulların onarım iĢleri için 30.000,00 53 01.06.2015 1682 Susuz ilçesi ilkve ortaokulların küçük onarım iĢleri için 125.000,00 54 10.04.2015 1038 Milli Eğitim Müdürlüğü Susuz ilçesi Yibo ve Merkez 100. yıl okulu çatı onarımı iĢi 15.340,00 55 04.11.2015 3439 Kazım Karabekir Anadolu Lisesi onarım iĢi 178.180,00 56 09.12.2015 3870 Okul Onarım iĢleri için 15.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 57 09.12.2015 3901 Okul Onarım iĢleri için 15.000,00 58 09.12.2015 3902 Okul Onarım iĢleri için 15.000,00
393.520,00
GENEL TOPLAM 8.630.710,00 B) 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 5’inci maddesi (2)’nci fıkrasına dayanılarak Maliye Bakanlığı Bütçesi ödeneğinden Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü Bütçesine aktarılan, buradan da il özel idaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere Kars Ġl Özel Ġdaresi emrine gönderilen toplam 20.000.000,00 TL tutarındaki ödeneklerden, aĢağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması. YEV TARĠHĠ YEV NO TERTĠBĠ BĠRLĠĞĠN ADI* TUTAR 07.05.2015 1359 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 MERKEZ K.H.G.B. 1.587.000,00 07.05.2015 1360 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 AKYAKA K.H.G.B. 898.000,00 07.05.2015 1361 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 ARPAÇAY K.H.G.B. 779.767,74 07.05.2015 1362 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 K.H.G.B. 580.000,00 07.05.2015 1363 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 KAĞIZMAN K.H.G.B. 245.000,00 07.05.2015 1364 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 K.H.G.B. 1.500.000,00 07.05.2015 1365 44.36.00.13.00.01.03.09.00.00.08.06.05.07.08 K.H.G.B. 418.000,00 07.05.2015 1369 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 MERKEZ K.H.G.B. 400.000,00 07.05.2015 1370 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 ARPAÇAY K.H.G.B. 524.232,26 07.05.2015 1371 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 K.H.G.B. 600.000,00 07.05.2015 1372 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 KAĞIZMAN K.H.G.B. 1.408.000,00 07.05.2015 1373 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 K.H.G.B. 244.000,00 07.05.2015 1374 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 SELĠM K.H.G.B. 1.316.000,00 07.05.2015 1375 44.36.00.14.00.01.03.09.00.00.08.03.08.06.01 K.H.G.B. 500.000,00 04.06.2015 1717 44.36.00.04.00.01.06.00.00.00.08.05.02.05.04 DĠGOR K.H.G.B. 110.000,00 11.08.2015 2494 44.36.00.04.00.01.03.09.52.00.08.05.02.05.04 MERKEZ K.H.G.B. 150.000,00 09.09.2015 2802 44.36.00.04.00.01.03.09.54.00.08.05.02.05.04 SARIKAMIġ K.H.G.B. 150.000,00 01.12.2015 3785 44.36.00.13.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.09 MERKEZ K.H.G.B. 960.000,00 01.12.2015 3786 44.36.00.13.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.08 K.H.G.B. 709.000,00 01.12.2015 3787 44.36.00.13.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.08 ARPAÇAY K.H.G.B. 608.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 01.12.2015 3788 44.36.00.14.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.07 K.H.G.B. 344.000,00 01.12.2015 3789 44.36.00.14.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.07 AKYAKA K.H.G.B. 443.000,00 01.12.2015 3791 44.36.00.14.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.07 SELĠM K.H.G.B. 678.000,00 01.12.2015 3792 44.36.00.13.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.08 K.H.G.B. 469.000,00 03.12.2015 3827 44.36.00.13.00.01.03.09.32.00.08.06.05.07.08 KAĞIZMAN K.H.G.B. 789.000,00 23.12.2015 4134 44.36.00.04.00.01.06.00.00.00.08.05.02.05.04 DĠGOR K.H.G.B. 1.300.000,00 23.12.2015 4146 44.36.00.04.00.01.06.00.00.00.08.05.02.05.04 SELĠM K.H.G.B. 600.000,00
TOPLAM 18.310.000,00 *Kimi kayıtlarda birliğin adı sadece Köylere Hizmet Götürme Birliği olarak geçtiğinden hangi birliğe aktarma yapıldığı tespit edilememiĢtir. C) Kars Ġl Özel Ġdaresince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yapılan aktarmaların, analitik bütçe sınıflandırmasının ekonomik 1’inci düzeyinde, aktarılan ödeneğin kullanım amacına göre 05-Cari transferler ya da 07-Sermaye Transferleri ekonomik kodundan gerçekleĢtirilmesi gerekirken, diğer ekonomik sınıflandırma kodlarından da gerçekleĢtirilmiĢ olması. (Örnekleri B bendinde yer alan tabloda görülmektedir) Kamu idaresi cevabında; “a) Kars Ġlinde kıĢ mevsiminin uzun sürmesi, iĢ mevsiminin çok kısa olması, Köylere Hizmet Götürme Birliğinin ihale sürecinin zaman açısından daha kısa ve avantajlı olması, ayrıca söz konusu ödenekler projeli olarak aktarılmıĢ ve hak ediĢ mukabilince ilgili Kurumun yazılı talebi dâhilinde gerçekleĢmiĢtir. Söz konusu “5355 Sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununda yapılan değiĢikliğin üçüncü fıkrası gereğince 27.04.2008- 5793 tarih ve karar numarasının 44 maddesinde belirtilen “Bakanlıklar ve diğer merkezi Ġdare KuruluĢları ile Ġl Özel Ġdareleri; Köye Yönelik Hizmetlere iliĢkin yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleĢtirebilirler. Ayrıca Bakanlıklar ve diğer Merkezi Ġdare KuruluĢları ile Ġl Özel Ġdareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleĢtirilecek yatırımlar birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” maddesine istinaden Birliklere aktarım yapılmıĢtır. b) 2015 Yılı Merkezi Ġdareden gelen ödenek 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun 18. maddesi ve Bakanlar Kurulunun 2006/10656 sayılı Dernek, Vakıf, Birlik Kurum, KuruluĢ, Sandık vb. teĢekküllere yapılması hakkındaki Yönetmeliğin 6. maddesi hükümleri uyarınca belirtilen amaçta kullanılması Ģartıyla gönderilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 c) Kars Ġl Özel Ġdaresince belirtilen Bütçe Sınıflandırılmasında aktarılacak ödenekler bundan sonraki süreçlerde 05 cari transfer ya da 07 sermaye transferleri ekonomik kodunda aktarılmasının gerçekleĢtirilmesine titizlikle uyulacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak A) Kurum görüĢünde, 5355 sayılı Kanunun 18/3 maddesinin son cümlesinde yer alan; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il Özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir” ifadesi uyarınca birlik hizmet ve görev alanı sınırlaması gözetilmediği belirtilmiĢtir. Ancak madde hükmünde sözü edilen “hizmet ve görev alanı sınırlaması” tamamen coğrafi bağlamdaki bir sınırlamadır. Çünkü bulguda hukuki dayanak olarak gösterilen aynı maddenin ilk cümlesinde de il özel idarelerinin; ancak yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları için köylere hizmet götürme birliklerine aktarım yapabilecekleri belirtilmektedir. Aynı yasa maddesinde, aynı paragraftaki bu düzenlemeler bir çeliĢkiden kaynaklanmamaktadır. Özetle, maddenin ilk cümlesi yatırımların nitelikleri itibarıyla bir sınırlama getirmekte, son cümlesinde de birliklerin hizmet ve görev alanı sınırlamasına (coğrafi sınırlamaya) tabi olmaksızın bu aktarımların yapılabileceğine vurgu yapılmaktadır. Bulgu metninde yer verilen, 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baĢlıklı 18’inci maddesi 3’üncü fıkrasında ise; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler.…” denilmek suretiyle köylere hizmet götürme birlikleriyle iliĢkiler ve bu birliklere yapılacak aktarımlar özel bir hükümde düzenlenmiĢ ve bu özel çerçevede sınırlamalar getirilmiĢtir. Bulguda konu edilen aktarmalar ise merkezi idare tarafından okul yapım, bakım ve onarım iĢleri ile benzeri iĢler için il özel idaresine gönderilen ödeneklere iliĢkindir ve bu ödeneklerin ikinci bir kez aktarmaya konu edilmesi bu maddede yer verilen düzenlemeye aykırıdır. Zira merkezi idare bu türden ödeneklerini il özel idaresinin aracılığı olmadan doğrudan doğruya birliğe aktarmaya yetkili kılınmıĢtır. B) Kurum görüĢünde belirtilen diğer husus ise; Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğünce il özel idarelerinin görev alanına giren iĢlerde kullanılmak üzere gönderilen ödeneklerin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 2006/10656 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, KuruluĢ, Sandık ve Benzeri TeĢekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu Ġdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik”in 6’ncı maddesi hükmünce köylere hizmet götürme birliklerine aktarıldığı yönündedir. Yönetmelik’in 6’ncı maddesi “Yardım talepleri, ilgili idarece değerlendirilir. Yardımın miktarının belirlenmesi ve dağıtımı, bakanlıklarda bakanın, diğer idarelerde kurumun en üst yöneticisinin onayı ile yapılır.” Ģeklinde olup Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü bu hüküm gereğince birliğe doğrudan yardım yapabilecektir. Dolayısıyla özel idareye gönderilen ödenek idarenin hizmetlerinde kullanılmak içindir ve Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğünce gönderilen ödenekleri Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarmak için il özel idaresinin aracılık yapmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Yine bu aktarımlar için 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesi dayanak gösterilmektedir. Söz konusu maddenin 5’inci fıkrasında “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca yapılacak yardımların en ayırt edici özelliği bu yardımların yıl içerisinde, çeĢitli zamanlardaki birlik münferit taleplerine göre değil, birliklerin yıllık yatırım ve çalıĢma programları, uygulama projeleri göz önüne alınarak Ġl Genel Meclisi kararıyla bütçe ölçeğinde gerçekleĢtirecekleri bir tahsise dayanmasıdır. Dolayısıyla bulgu konusu aktarımların niteliği iddia olunan dayanakla örtüĢmemektedir. C) Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılan ödeneklerin, niteliğine göre, bütçe sınıflandırılmasında 05- Cari Transferler ya da 07- Sermaye Transferleri ekonomik kodundan giderleĢtirilmesi gerektiği hususunda ise idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI BĠLANÇOSU AKTĠF (VARLIKLAR) (TL) PASĠF (KAYNAKLAR) (TL) 1 DÖNEN VARLIKLAR 86.635.843,47 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 3.352.941,21 10 HAZIR DEĞERLER 84.852.431,21 32 FAALĠYET BORÇLARI 465.962,35 102 Banka Hesabı 84.852.431,21 320 Bütçe Emanetleri Hesabı 465.962,35 103 Ver.Çek.ve Gönd.Em.Hs. 0,00
104 Proje Hesapları 0,00 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 1.778.371,92
330 Alınan Depozitolara ve Tem.Hs. 555.787,83 12 FAALĠYET ALACAKLARI 720.772,18 333 Emanetler Hs. 1.222.584,09 120 Gelirlerden Alacaklar 0,00
121 Gel.Tak.Alacaklar Hs. 640.100,00 36 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 1.108.606,94 126 Verilen Depozito ve Teminatlar 80.672,18 360 Ödenecek vergi ve fonlar Hs. 963.790,96 13 Kurum Alacakları 135.348,89 361 Ödenecek Sosyal Güv.Kesintiler Hs. 135.416,82
0,00 362 Fon.veya Diğ.Kam.Ġd.Adına Yap.Tah.Hs. 9.399,16 137 Takipteki Kurum Alacakları Hs. 135.348,89
4 UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 0,00 14 DĠĞER ALACAKLAR 7.800,03 41 Uzun Vadeli DıĢ Mali Borçlar Hs. 0,00 140 KiĢilerden Alacaklar Hs. 7.800,03 410 DıĢ Mali Borçlar Hs. 0,00
15 STOKLAR 785.628,04 5 ÖZ KAYNAKLAR 120.419.280,38 150 Ġlk Madde ve Malzemeler Hs. 785.628,04 50 NET DEĞER 111.933.518,17
500 Net Değer Hesabı 111.933.518,17 16 ÖN ÖDEMELER 133.863,12
160 ĠĢ Avans ve Krediler Hs. 0,00 51 DEĞER HARAKETLERĠ 0,00 161 Personel Avansları 0,00 511 Muhasebe Birimleri Arası ĠĢlemler Hs. 0,00 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hs. 133.863,12 519 Değer Haraketleri Sonuç hs. 0,00
2 DURAN VARLIKLAR 37.136.378,12 57 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYETLER SONUCU 0,00 22 FAALĠYET ALACAKLARI 247.800,00 570 GeçmiĢ Yıllar Olumlu Faaliyetler Sonucu hs. 0,00 220 Gelirlerden Alacaklar Hs. 247.200,00
240 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 5.731.956,17 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAAĠLEYTELER SONUCU -27.661.748,06 240 Mali KururuluĢlara Yat.Sermayeler Hs. 5.100.779,97 580 GeçmiĢ Yıllar Olumsuz Faaliyetler Sonucu hs. -27.661.748,06 241 Mal ve Hz.ür.Kur.Yat.Sermayeler Hs. 631.176,20
59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 36.147.510,27 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 30.277.802,61 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hs. 45.710.563,73 250 Arazi ve Arsalar Hesabı 8.168.617,49 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu -9.563.053,46

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 Hs. 251 Yer altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı 8.956.357,26
252 Binalar Hesabı 5.335.265,47
253 Tesis Makine ve Cihazlar Hs. 15.255.822,81
254 TaĢıtlar Hesabı 10.131.464,59
255 DemirbaĢlar Hesabı 2.157.477,45
257 BirikmiĢ Amortismanlar Hs.(-) -31.212.602,68
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı 11.485.400,22
26 MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 0,00
260 Haklar Hesabı 369.482,94
268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı -369.482,94
29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 878.819,34
294 Elden Çıkarılacak Stoklar 2.687.004,77
299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı -1.808.185,43
AKTĠF TOPLAMI 123.772.221,59 PASĠF TOPLAMI 123.772.221,59
9- NAZIM HESAPLAR 9.816.226,22 9- NAZIM HESAPLAR 9.816.226,22
910 Teminat Mektupları Hesabı 911 Teminat Mektupları Emanetler Hesabı
GENEL TOPLAM 133.588.447,81 GENEL TOPLAM 133.588.447,81

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GĠDERĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 630 01 Personel Giderleri 27.225.187 92 27.505.198 43 30.250.766 45 630 02 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gid. 4.651.026 18 4.063.870 38 4.010.968 58 630 03 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 44.561.596 90 64.688.862 47 42.309.693 79 630 04 Faiz Giderleri 33.312 15 630 05 Cari Transferler 2.031.417 86 6.228.979 74 12.025.836 33 630 07 Sermaye Transferleri 14.733.106 5 41.892.886 65 41.456.246 53 630 11 Değer Ve Miktar DeğiĢimleri Giderleri
630 13 Amortisman Giderleri 4.254.436 51 2.196.345 14 4.076.382 62 630 14 Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri 6.970.366 86 6.219.637 39 3.704.866 09 630 20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Gid.
630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Gideler 226.388
GĠDERLER TOPLAMI (A) 104.427.138 28 152.795.780 20 138.094.460 54
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GELĠRĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 600 01 Vergi Gelirleri 18.863 53 16.819 04 5.193 00 600 03 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.106.033 84 1.237.654 53 762.418 15 600 04 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gel. 113.512.135 14 79.962.788 33 124.026.478 62 600 05 Diğer Gelirler 32.984.365 14 43.916.770 24 49.447.881 04
GELĠRLER TOPLAMI (B) 147.621.397 65 125.134.032 14 174.241.970 81 FAALĠYET SONUCU 43.194.259 37 -27.661.748 06 36.147.510 27

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

KARS ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 41
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 42
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 43
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 43
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 44
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 49

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 41

1. ÖZET Bu rapor, Kars Ġl Özel Ġdaresi’nin performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanun'un 36'ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2015- 2019 dönemine ait Stratejik Plan,  2015 yılı Performans Programı,  2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Bu hususlara iliĢkin denetim sonucu olarak; Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı mevcut olup yasal süresi içerisinde hazırlanıp kamuoyuna sunulmuĢtur. 2015 yılı Faaliyet Raporu ise üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ, ancak henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Bununla birlikte her üç belgenin de ilgili mevzuatla belirlenen usullere tam uyumlu olarak hazırlanmadığı görüldüğünden sunum anlamında yetersiz olduğu değerlendirilmiĢtir. Ġçerik olarak, 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planda, kurumun diğer kurumlarla iliĢkilerinden kaynaklanan ancak söz konusu diğer kurumların aslî görev alanlarına iliĢkin faaliyetlerin amaç ve hedef olarak belirlendiği; 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı ile 2015 yılına iliĢkin Performans Programının birbiri ile uyumlu olmadığı; hedefler, göstergeler ve faaliyetlerin iki belge arasında birbiri ile örtüĢmediği; Stratejik Planda öngörülen hedeflere iliĢkin göstergelerin ölçülebilir sayısal veriler ile ifade edilmediği; Performans Programında ise bir kısım göstergelerin ölçülebilir sayısal veriler ile ifade edilmediği, bir kısmının da ölçme ve değerlendirme için daha anlamlı ölçü birimleri ile ifade edilebilecekken maliyet değeri ya da baĢka bir değer ile gösterildiği; Stratejik Planda ve Performans Programında yer

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 42 alan bazı amaç, hedef ve göstergelerin, iyi tanımlanmadığı için hedefin gerçekleĢtirilmesinde ulaĢılan noktayı gösterecek özellikte olmadığı; Faaliyet Raporunda ise Stratejik Planda ve Performans Programında öngörülen hedef ve göstergelere yer verilmediği görülmüĢtür. Faaliyet Raporunda raporlanan değerlerin veri kaynaklarından doğrulanabilmesi mümkün olmakla birlikte Stratejik Planda ve Performans Programında öngörülen hedef ve göstergeler ile bağıntısı bulunmayan bu verilerin performans sistemi içerisinde herhangi bir anlamı bulunmamaktadır. Yukarıda açıklanan tespitler doğrultusunda Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planının, kurumun stratejik plan döneminde gerçekleĢtirmeyi öngördüğü amaç ve hedeflere yönelik olarak gerçekçi ve düzgün bir çerçeve çizdiğini söyleyebilmek mümkün değildir. Performans Programı ise, bir taraftan Stratejik Plana uyumlu olmadığından kurumun stratejik öngörülerine karĢılık gelmemekte, diğer taraftan içerik anlamında yetersiz kaldığından kurumun amaç ve hedeflerine iliĢkin öngörülerinde gerçekleĢen performansın ölçülebilmesi için yeterli ve güvenilir bir alt yapı oluĢturamamaktadır. Performans Programının yetersizliği nedeniyle Faaliyet Raporu da doğru ve değerlendirilebilecek performans sonuçları üretilmesine hizmet edememektedir. Kurumun performans bilgisi üretmek ve faaliyet sonuçlarını ölçmek için kullandığı veri sistemleri ise, Performans Programı Stratejik Plana, Faaliyet Raporu da Performans Programına tam uyumlu olmadığından değerlendirilmemiĢtir. Performans bilgisinin tam ve doğru olarak üretilebilmesi için güvenilir bir veri sistemi kurulmalıdır. Veri iĢleme ve raporlama aĢamalarına iliĢkin prosedürler ve sorumluluklar yazılı Ģekilde belirlenmelidir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 43 performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Kars Ġl Özel Ġdaresi’nin yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 44 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında Kars Ġl Özel Ġdaresi’nin yayımladığı 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı yasal süresi içerisinde hazırlanıp kamuoyuna sunulmuĢtur. 2015 yılı Faaliyet Raporu ise üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ, ancak henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Kurumun 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı, 2015 yılına iliĢkin Performans Programı ve 2015 yılı Faaliyet raporu amaç, hedef ve göstergeler açısından birbirleri ile uyumlu olmadığından, kurumun plan dönemi içerisindeki öngörülerini ve baĢarılarını net olarak belirleyebilmek mümkün değildir. Bu nedenle stratejik planlama sürecinin daha sağlıklı iĢleyiĢine katkı sağlamak amacıyla, kritik önemdeki bazı değerlendirmelerimiz aĢağıda yer belirtilmiĢtir. Kars Ġl Özel Ġdaresi performans planlaması sisteminin en belirgin eksikliği çevrimin sadece planlama temelinde yapılandırılması, ölçüm fonksiyonunun ihmal edilmesidir. Kars Ġl Özel Ġdaresi Stratejik Planının stratejik amaç ve hedefleri ölçülebilir performans göstergeleri ile iliĢkilendirilmediğinden, planlamanın kurumun performans ölçümüne katkı vermesi mümkün olamamıĢtır. Benzer Ģekilde, Performans Programında belirlenmiĢ olan göstergelerin de çoğu sayısal öngörüler ile desteklenmediğinden ya da söz konusu göstergeleri tanımlayacak daha anlamlı sayısal ölçütler kullanılabilecekken sadece maliyet unsuru ile ifade edildiğinden performans ölçümü anlamında sağlıklı bir alt yapı oluĢturamamıĢtır. Oysa stratejik planlama sistemi, stratejik amaçlar ile bu amaçlara ulaĢmayı sağlayacak somut, ölçülebilir hedeflerin belirlenmesi, hedeflerden ölçülebilir olmayanlar için ise bu hedeflere ne denli ulaĢılabildiğinin değerlendirilmesine yardımcı olacak ölçütlerin (performans göstergelerinin) geliĢtirilmesi, yıl sonunda bu ölçütlere dayalı olarak performans ölçüm ve değerlendirmesi yapılması üzerine kuruludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 45 Performans göstergelerinin sayısal öngörüler ile desteklenmemesi ya da uygun sayısal ölçütlerin kullanılmaması performans göstergelerinden nasıl yararlanılacağına iliĢkin bir algının yeterince oluĢmadığını göstermektedir. Kurum Faaliyet Raporunun niteliği de bu değerlendirmemizle paralellik taĢımaktadır. Faaliyet Raporunun temel iĢlevi performans programında yer alan hedeflere ne ölçüde ulaĢılabildiği ve sapmaların nedenlerine iliĢkin değerlendirmelerin ortaya konulmasıdır. Oysa Faaliyet Raporu bu yaklaĢım dıĢında ve hedeflerin gerçekleĢmelerine iliĢkin bilgiyi içermeksizin, 2015 yılında gerçekleĢtirilen faaliyetlerin sergilendiği bir doküman olarak üretilmiĢtir.
Performans göstergeleri niteliği itibarıyla ölçülebilir olmayan hedeflere ne ölçüde ulaĢılabildiğini değerlendirebilmek amacıyla kullanılan dolaylı ölçütlerdir. Bu özelliği ile performans ölçüm sisteminin önemli bir unsuru olup bu amacı gerçekleĢtirmeye uygun Ģekilde sisteme dahil edilmeleri gerekmektedir. Stratejik planda belirlenen amaç ve hedef sayısı planın stratejik olma niteliğiyle bağdaĢmamaktadır. Stratejik Planda 4 temel faaliyet alanı çerçevesinde 14 stratejik amaç ve 57 hedef belirlenmiĢtir. Stratejik planlamanın en belirgin özelliği bir öncelikler rejimi olmasıdır. Bu nitelik stratejik planlamayı, planlamadan farklılaĢtıran temel ayraçtır. Stratejik planlamanın özü, bir kurumda gerçekleĢtirilen her faaliyetin, her iĢin değil, orta ve uzun vadede ulaĢılmak istenen duruma varılmasını sağlayacak stratejik atılımların planlanmasıdır. Kurum misyon ve vizyonunun tanımlanmasından sonra kuruma iliĢkin bir durum analizinin gerçekleĢtirilmesi, mevcut durumdan hareketle vizyonda çizilen resme ulaĢılabilmesini sağlayacak stratejik öneme haiz amaçların ortaya konulması gerekmektedir. ġüphesiz kurumların, birimlerin ve personelin tüm faaliyetleri ile iĢleri önem arz eder ve tümü planlanmalıdır. Ancak tüm iĢlerin bir plan dahilinde yürütülmesi gerekli ve doğru olmakla birlikte stratejik planlama ve performans ölçümü hususunda bu faaliyetlerin stratejik anlamda değerlendirilmesi mümkün değildir. Çok fazla sayıda, her faaliyeti kapsayan amaçlar; baĢarılabilme, odaklanma, toplanacak performans bilgisinin ölçüm ve değerlendirilebilmesi açısından sorunludur ve performans ölçümünü, olanaksız değilse bile yararsız kılar. Ayrıca, her faaliyeti, amacı stratejik olarak nitelemek sonuç itibarıyla hiçbir önceliklendirmenin olmayıĢıyla aynı sonucu doğurmakta ve planlamanın “stratejik” niteliğini tümüyle anlamsız kılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 46 Çok sayıda amaç ve hedefi içeren bir ölçüm sistemi fayda-maliyet iliĢkisi yönüyle de uygun değildir. Stratejik planlama - performans ölçüm süreci kendi baĢına amaç olmayıp daha iyi yönetmenin araçlarıdır. Amaç, hedef ve göstergelerin fazlalığı, bunların değerlendirilmesi için gerekli olan verilerin toplanması ve bu verilerin analizi için çok fazla iĢgücü ve zaman gerektirecektir. Kurumların misyonlarının gereği olarak baĢarmaları gereken asli iĢleri ile faaliyetleri yanında salt faaliyetlerinin baĢarımını ölçmek, bu faaliyetlerin daha bilinçli yönetilmesi için çok fazla karmaĢık sistemlerin oluĢturması sonucunu doğurur ki, bu durum da sistemden elde edilecek faydayı aĢan maliyetler getirecektir. Kurumların kendi misyon tanımları dıĢında stratejik amaç oluĢturmaları planlama realitesiyle örtüĢmemektedir. Ġl Özel Ġdareleri kuruluĢ ve iĢleyiĢleri itibarıyla bizzat kendi bütçelerinde öngörülen faaliyetleri dıĢında, merkezi yönetim kapsamındaki bazı kurumlarca (Sağlık, Milli Eğitim, Kültür vb. Bakanlıklar gibi) aktarılan ödenekler yoluyla bu kurumların il düzeyindeki yatırımlarını gerçekleĢtirmekte ve faaliyetlerine destek olmaktadır. Ancak bu kurumların kendi aslî faaliyetleri için belirledikleri stratejiler vardır ve bunları gerçekleĢtirmekten her anlamda bu idareler sorumludur. Bütçe – strateji - faaliyet sarmalı aynı kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleĢtirmelidir. Ġl Özel Ġdaresinin karar alma mekanizması içerisinde yer almadığı üst planlar ile kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bu planlara iliĢkin faaliyetler için stratejik amaç ve hedefler belirlemesi oldukça zorlama bir uygulama olarak görünmektedir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin Stratejik Planı da merkezi yönetim kapsamındaki bu idarelerin faaliyet alanlarına iliĢkin stratejik amaçlar içermektedir. Örneğin halkın sağlık hizmetlerinden çağdaĢ düzeyde yararlanabilmesi için temel sağlık hizmetlerinin geliĢtirilmesi ve yaygınlığının artırılmasına iliĢkin hedef ve stratejileri belirlemek, bu standarda kaç yılda, hangi faaliyetlerle ulaĢılacağını planlamak, hedef gerçekleĢmelerine iliĢkin performans bilgisini toplamak ve değerlendirmek, yıl içinde elde edilen performans bilgisi ıĢığında gereken önlemleri almak tamamen ilgili bakanlığın sorumluluğundadır. Ġl Özel Ġdaresi, ne uzmanlık, ne görev alanı, ne de yetki yönüyle bu belirlemeleri yapma konumunda değildir. Ġlgili bakanlığın transfer ettiği ödenekleri kullanma, ihaleleri yapma, yapım sürecinin kontrollüğü gibi il özel idaresince yerine getirilen faaliyetler nedeniyle il özel idaresinin bu alanlara iliĢkin standart ve hedefler belirlemesi uygun görünmemektedir. Eğitim, sağlık,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 47 emniyet, kültür gibi üst politikalara yönelik amaç, hedef ve stratejilerini belirlemek Ġl Özel Ġdarelerin konusu olmadığı gibi bu çerçevede elde edilen baĢarı ve baĢarısızlıkların sorumlusu da Ġl Özel Ġdareleri değildir. Stratejik planlamada kurumun strateji çerçevesi misyon tanımlamaları ile sınırlı olmalıdır. Stratejik planlama - Performans Programı - Bütçe iliĢkisinin sağlıklı biçimde kurulması sistemin önemli unsurlarından biridir. Stratejik planlama sürecinin önemli bir ayağı da maliyetlendirme konusudur. Planlama ve bütçeleme süreçlerinin uyumlu ve dengeli biçimde yürütülmesi hem planlamanın hem de bütçenin daha rasyonel biçimde oluĢturulmasını sağlayacaktır. Stratejik plan ve performans programlarının hazırlanıp daha sonra total bütçe rakamlarının faaliyet alanlarına yine faaliyetler bazında ayrıĢtırılmadan iliĢkilendirilmesinin ne stratejik planlama sürecine ne de sağlıklı bir bütçe yapım sürecine katkısı bulunmayacağı açıktır. Bu nedenle daha stratejik plan aĢamasında plan dönemini kapsayan toplam tahmini maliyetlerin hedef bazında belirlenmesi gerekmektedir. Bu belirlemeler çok yıllı bütçelemede bir girdi unsuru olarak ele alınıp bütçe sürecine yansıyacak, Ġl Genel Meclisince uygun görülmeyen maliyetler ve stratejik tercihler stratejik plan yapımı sırasında revize edilebilecektir. Bu karĢılıklı geri bildirimler, vatandaĢ temsilcileri olarak kaynak/yetki iliĢkisini kullanan Meclis’in bu dokümanlara iradesini paralel bir Ģekilde yansıtabilmesini sağlayacaktır. Bu etkileĢim çerçevesinde gözden kaçırılmaması gereken husus stratejik plan- bütçe iliĢkisi içerisinde aslî belirleyici rolün stratejik plana ait olduğu gerçeğidir. “Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu” 2’nci Bölümünde de belirtildiği üzere stratejik planlama ve performans programı süreci sadece bütçeye dönük değildir. Stratejik planlama sürecinde kaynak kısıtları dikkate alınmakla beraber, yıllık bütçe ve kaynak taleplerinin stratejik planları Ģekillendirmemesi; stratejik planın, bütçeyi yönlendirmesi gerekir. Performans programlarının hazırlanmasında da stratejik plan saptamalarına uygun olarak ilgili yıl performans hedefleri plan dönemine dağıtılacak, yıllık bütçe çalıĢmaları ile de hedef-kaynak bağlantısı kurulacaktır. Sonuç olarak; Kars Ġl Özel Ġdaresi, raporumuzun özet bölümünde de belirtildiği üzere performans ölçüm sürecine iliĢkin temel raporlama gerekliliklerini yerine getirmektedir. Süreç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 48 sorumluları konuya samimiyetle yaklaĢarak özverili çalıĢmalara dayalı veriler ve çıktılar üretmiĢlerdir. Ancak sistemi planlama yönüyle baĢarılı olarak değerlendirmek mümkün değildir. Sistemin ""ölçüm" ayağı ise yetersiz kalmaktadır. Performans yönetimi kültürüne iliĢkin teori ve uygulama birikimine bağlı olarak kurumun performans sisteminin geliĢmesi beklenmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 49 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planda Tüm Amaç ve Hedeflerin KarĢılığı Olan BeĢ Yıllık Tahmini Maliyetleri Gösteren “Maliyet Tablosu” Ġle Bu Maliyetlerin KarĢılanacağı Kaynakları Gösteren “Kaynak Tablosu” nun Yer Almaması. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “Maliyetlendirme” baĢlıklı 6’ncı bölümünde; “Maliyetlendirme sürecindeki temel amaç, geliştirilen politikaların ve bunların yansıtıldığı amaç ve hedeflerin gerektirdiği maliyetlerin ortaya konulması suretiyle politika tercihlerinin ve karar alma sürecinin rasyonelleştirilmesine katkıda bulunmaktır. Maliyetlendirme, kamu idarelerinin stratejik planları ile bütçeleri arasındaki bağlantıyı güçlendirmeyi ve harcamaların önceliklendirilmesi sürecine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Kuruluşun amaç ve hedeflerine yönelik stratejiler doğrultusunda gerçekleştirilecek faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacı bu aşamada belirlenir.” denildikten sonra maliyetlendirmenin nasıl yapılacağı açıklanmıĢtır. Buna göre her bir hedef için gerekli faaliyet ve projelerin maliyet tahminlerinin yapılarak bir hedefin yaklaĢık maliyetine, hedeflerin maliyet tahmini toplamından her bir amacın tahmini maliyetine, amaç maliyetleri toplamından ise stratejik planın o yılki tahmini maliyetine ulaĢılması öngörülmüĢtür. Kılavuzda yer alan 4 numaralı “maliyet tablosu” yardımıyla da planın 5 yıllık tahminî maliyetinin ortaya konacağı belirtilmiĢtir. Kurumun Tablo 4'te belirtilen toplam maliyetleri, elde edeceği kaynaklarla karĢılaĢtırması maksadıyla, yıllar itibariyle hangi kaynaklardan hangi gelirlerin elde edileceği hususundaki tahminini Tablo 5'te gösterilen kaynak tablosundan yararlanmak suretiyle gerçekleĢtirebileceği ve öngörülen maliyetler ile tahmin edilen kaynakların örtüĢmemesi halinde yapılabilecek düzenlemelerin neler olduğu da aynı bölümde açıklanmıĢtır. Kılavuzun maliyetlendirmeye iliĢkin bu açıklamalarına rağmen, her ne kadar Stratejik Planın 6.STRATEJĠK AMAÇ, HEDEF, FAALĠYET VE PERFORMANS GÖSTERGELERĠ baĢlıklı bölümünde yer alan “Amaçlar Hedefler Faaliyetler ve Performans Göstergeleri”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 50 tablolarında yıllık dilimler halinde kimi hedeflere iliĢkin maliyetlere yer verilmiĢse de, bu maliyet bilgilerinin konsolide olarak gösterildiği “Maliyet Tablosu” ile bu maliyetlerin hangi kaynaklardan karĢılanacağına iliĢkin bilgileri gösteren “Kaynak Tablosu”nun bulunmaması, kurumun öngördüğü stratejik amaç ve hedeflerin toplam maliyetleri hususunda hem karar alıcılara hem de kamuoyuna yeterli bilgi sunulmaması ve stratejik amaç ve hedeflerin kurumun imkânları ile iliĢkilendirilmediği anlamına gelmektedir. Kamu idaresi cevabında; Stratejik Plan düzenlenmesinde "Maliyet Tablosu" ile "Kaynak Tablosu"nun Ġl Özel Ġdaresinin gelir kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle gösterilemediği, bundan sonra düzenlenecek stratejik planda gösterileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda beĢ yıllık tahmini maliyetleri gösteren "Maliyet Tablosu" ile bu maliyetlerin karĢılanacağı kaynakları gösteren "Kaynak Tablosu"nun yer alması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 2: Stratejik Planda Kurumun ĠliĢkide Bulunduğu Diğer Kurumların Faaliyet Alanlarına Yönelik Amaç ve Hedefler Belirlenmesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar tanımlanırken “Amaçlar kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.” denilmektedir. Devamında da amaçların özellikleri ayrı ayrı belirtilmektedir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre amaçlar temel olarak, kuruluĢun misyonunu gerçekleĢtirmesine katkıda bulunmalıdır. Yine Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda “Misyon bir kuruluşun varlık sebebidir; kuruluşun ne yaptığını, nasıl yaptığını ve kimin için yaptığını açıkça ifade eder. Misyon bildirimi stratejik plan dokümanının diğer kısımlarına da temel oluşturur. Misyon bildirimi, kuruluşun sunduğu tüm hizmet ve faaliyetleri kapsayan bir şemsiye kavramdır.” denilerek misyon kavramına açıklık getirilmiĢtir. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda hedefler açıklanırken ise “Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. Hedefler ulaşılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 51 edilebilir olması gerekmektedir. Bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak birden fazla hedef belirlenebilir.” denilmekte, devamında da hedeflerin hangi özelliklerde olması gerektiği açıklanmaktadır. Kılavuzun misyon, amaç ve hedeflere iliĢkin bu tanımlamalarına ve amaçlar ile hedeflerin özelliklerine dair açıklamalarına rağmen, kurumun diğer kurumlar ile iliĢkilerinden kaynaklanan ve dolaylı olarak dahil olduğu iĢ ve hizmetler kurumun stratejik planında amaç ve hedef olarak yer almaktadır. Ġl Özel Ġdareleri kuruluĢ ve iĢleyiĢleri itibarıyla bizzat kendi bütçelerinde öngörülen faaliyetleri dıĢında, merkezi yönetim kapsamındaki bazı kurumların il düzeyindeki faaliyetlerini de yerine getirmektedir. Ancak bu faaliyetlere yönelik iĢler, söz konusu kurumların kendi aslî faaliyetleri için belirledikleri stratejiler dahilindeki iĢler olduğundan bunları gerçekleĢtirmekle ilgili sorumluluk da bu kurumlara aittir. Ġl Özel Ġdaresinin karar alma mekanizması içerisinde yer almadığı üst planlar ile kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bu planlara iliĢkin faaliyetler için stratejik amaç ve hedefler belirlemesi bu anlamda uygun değildir. Ġl Özel Ġdaresi uzmanlık, görev alanı ve yetki yönüyle bu alanda gerçekleĢtirilecek faaliyetlere yönelik hedefler belirleme konumunda değildir. Dolayısıyla Stratejik Planın “6.STRATEJĠK AMAÇ, HEDEF, FAALĠYET VE PERFORMANS GÖSTERGELERĠ” baĢlıklı bölümünde “Sosyal ve Kentsel Altyapı” stratejik alanı altında tanımlanan 13 ve 14 kod numaralı amaçlar kurumun aslî faaliyet alanlarından olmayıp, sadece 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi gereğince diğer kurumların faaliyet alanlarına dolaylı olarak müdahil olunan hizmetlere iliĢkindir. Milli Eğitim, Sağlık, Emniyet, Gençlik ve Spor, Aile ve Sosyal Politikalar ve benzeri Bakanlıklarının kendi misyon tanımlamaları içerisinde yer alan bu faaliyetlere kurumun katılımı kurumun bağımsız iradesi dıĢındadır. Kurum bu faaliyetleri yürütürken kendi baĢına politikalar ve stratejiler belirleyememektedir. Öte taraftan bu faaliyetlerin malî yükü kurumun öz bütçesi ile de alakalı olmayıp ilgili bakanlığın belirlediği programlar dahilindeki bütçe imkânlarıyla bağlantılıdır. Bu nedenle bir baĢka kurumun aslî faaliyet alanındaki hizmetleri kurumun amaç ve hedefleri ile iliĢkilendirmek doğru değildir. Stratejik planlamada kurumun strateji çerçevesi misyon tanımlamaları ve kurumun aslî görev alanı ile sınırlı olmalıdır. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Stratejik Planda söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda Kurumun iliĢkide bulunduğu diğer kurumların faaliyet alanlarına yönelik amaç ve hedefler belirlenmemesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 52 birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 3: Stratejik Planda Amaç ve Hedeflerin Yeterli Açıklıkta AnlaĢılabilir ve Sonuç Ġfade Eder Nitelikte Belirlenmemesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar açıklanırken; “Amaçlar, kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.” denilmiĢ, devamında da amaçların taĢıması gereken özellikler belirtilmiĢtir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre amaçların temel niteliklerinden biri de ulaĢılmak istenen sonuçları açık bir Ģekilde ifade etmesidir. Buna rağmen Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 dönemine iliĢkin Stratejik planında yer alan birçok amaç sonuç ifade etmemektedir. Örneğin, “Amaç 2: Kırsal alanlardaki yerleĢim yerlerinde kanalizasyon alt yapısı geliĢtirilecektir.”, Amaç 4: Kars ilinin önemli geçim kaynaklarından olan hayvancılığın desteklenmesi. “Amaç 5: Ġmar kanununa uygun yapılaĢmayı sağlamak ve stratejiler geliĢtirmek.” ve benzeri diğer amaçlar gibi. Bu bilgilerde, ulaĢılmak istenen bir sonucun aracından söz edilmektedir, ancak ulaĢılmak istenen sonuç belli değildir. Aslında bu faaliyetler, ulaĢılmak istenen sonuca hizmet edecek hedeflerdir. Bu hedeflerin gerçekleĢmesi ile ulaĢılmak istenebilecek sonuç ise stratejik planda bir amacı ifade edebilecektir. Örneğin, “Kırsal kalkınma sağlanacaktır.” ya da “Kırsal yerleĢim alanları ile kentsel yaĢam alanları arasındaki geliĢmiĢlik farkı azaltılacaktır” gibi. Amaç, hedeflerin gerçekleĢmesi ile ulaĢılacak bir sonucu ifade etmelidir. Benzer Ģekilde stratejik planda “Amaç 7: Yönetici ve çalıĢanların yönetim ve mesleki performansını arttırarak daha etkin çalıĢılmasını sağlamak.” olarak tanımlanan bilgi de bir sonuç ifade etmemektedir. Personelin etkin çalıĢmasının sağlanması bir sonuç gibi görülse de aslında bu husus meslek sorumluluğu olarak personelin zaten yerine getirmesi gereken bir unsurdur. Bu amacı daha anlamlı kılacak olan ise personelin etkin çalıĢması ile ulaĢılmak istenen sonuçtur. Örneğin “Kurumun hizmet kalitesinin artırılması ve vatandaĢ memnuniyetinin sağlanması” gibi. Amaç olarak tanımlanan bu ve benzeri ifadelerde, ulaĢılmak istenen sonuca dair herhangi bir açıklık bulunmadığından bu bilgileri stratejik anlamda amaç olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 53 değerlendirmek mümkün değildir. Yine Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda hedefler açıklanırken; “Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. Hedefler ulaşılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir. Bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak birden fazla hedef belirlenebilir.” denilmiĢ, devamında da hedeflerin taĢıması gereken özellikler belirtilmiĢtir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre hedeflerin, ulaĢılması öngörülen çıktı ve sonuçları yeterince açık ve anlaĢılabilir ayrıntıda açıklaması gerekmektedir. Buna rağmen Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015-2019 dönemine iliĢkin Stratejik Planında yer alan hedeflerden yukarıda açıklanan niteliklere uygun olmayan bazıları aĢağıda örnek olarak gösterilmiĢtir. a) “HEDEF 1.1 2019 yılı sonuna kadar içme suyu yetersiz olan yerleşim yeri kalmayacaktır.” Bu hedefte hedefin büyüklüğü belli değildir. Örneğin içme suyu yetersiz olan yerleĢim yeri sayısı bilinmemektedir. Diğer taraftan bu hedefin gerçekleĢtiğini ölçmek için kullanılan göstergelerde plan dönemi içerisinde (5 yıllık zaman diliminde) içme suyu ihtiyacı karĢılanacak yerleĢim yeri sayısı da belirtilmemiĢtir. Dolayısıyla hedefte ulaĢılan sonucu performans değerlendirmesinde kullanabilmek mümkün değildir. b) “HEDEF 4.1 2019 yılı sonuna kadar bakıma ihtiyacı olan hayvan içme suyu göletlerinin onarımının ve ihtiyacı olan alanlarda yeni göletlerin yapılması.” Bu hedefte de hedefin büyüklüğü belli değildir. Her ne kadar bu hedefe ulaĢılmasında uygulanacak faaliyetler “4.1.1 İdaremiz tarafından belirlenen alanlarda 50 adet yeni hayvan içme suyu göletlerinin yapılması.” ve “4.1.2 Aktif olmayan 13 adet hayvan içme suyu göletinin bakım onarımı yapılarak aktif hale getirilecektir.” Ģeklinde belirtilse de yeni hayvan içme suyu göleti ihtiyacına iliĢkin sayının 50 olduğu ya da bakıma ihtiyacı olan hayvan içme suyu göleti sayısının 13 olduğu kesin değildir. Oysa hedefe iliĢkin metinden, tüm ihtiyaç alanlarında yeni hayvan içme suyu göletlerinin yapılması ve tüm bakıma ihtiyaç gösteren hayvan içme suyu göletlerinin bakımının yapılması anlaĢılmaktadır. Bu hedef altında yer alan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 54 faaliyetlerin yerine getirilmesinin hedefin tam olarak gerçekleĢtirilmesine hizmet edeceği açık değildir. c) “HEDEF 5.3 Köylerdeki çarpık yapılaşmayı düzeltmek ve planlı yapılaşmaya gitmek için köylerin imar planı hazırlanacaktır.” Bu hedefin metninden de görev alanı içerisinde yer alan tüm köylerin imar planının hazırlanacağı anlamı çıkmakla birlikte, hedefe iliĢkin faaliyet olarak “5.3.1 Plan dönemi sonuna kadar belirlenen 4 köyün imar planı yapılacaktır.” denildiğinden, ulaĢılacak sonucun sadece 4 köyü ifade ettiği anlaĢılmaktadır. Hedef yeteri açıklıkta olmadığından hedefe iliĢkin faaliyet hedefle çeliĢmektedir. Her ne kadar mümkün olmasa da, hedefe iliĢkin faaliyeti değerlendirerek görev alanı içerisinde imar planı yapılmamıĢ sadece 4 köy kalmıĢ olduğunu düĢünmek de mümkündür. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Stratejik Planda söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda amaç ve hedeflerin açık, anlaĢılabilir ve sonuç ifade eder nitelikte belirlenmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 4: Stratejik Planda UlaĢılmak Ġstenen Amaçlarla Ġlgili Hedeflere ĠliĢkin Göstergelere Yer Verilmemesi Ya da Bu Göstergelerin Yıllık GerçekleĢme Beklentilerinin Belli Edilmemesi. Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 17’nci maddesi ile performans göstergelerinin tespiti ve değerlendirilmesine iliĢkin esasların, Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığı (641 sayılı KHK ile Kalkınma Bakanlığı) ile Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği, kamu idarelerinin de performans göstergelerini bu usul ve esaslar çerçevesinde oluĢturacakları hükme bağlanmıĢtır. Bu çerçevede düzenlenen Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu ve Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergeleri genel olarak “Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar” Ģeklinde tanımlanmıĢ ve performans göstergelerinin “ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilmesi” öngörülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 55 Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelikte de performans göstergelerinin tanımı aynı Ģekilde yapılmıĢtır. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “5. GELECEĞE BAKIġ” baĢlıklı bölümünde amaç, hedef ve göstergeler açıklanırken kurumun gelecekte ulaĢmak istediği sonuçları gösterecek olan bu bilgilerin bir tablo üzerinde gösterilmesine dair herhangi bir açıklamada ya da atıfta bulunulmamıĢtır. Ancak stratejik planda amaç ve hedeflere yönelik göstergeleri 5 yıllık bir zaman dilimi dahilinde ifade edebilmek ve bu bilgileri 5 yıllık göstergelerle ifade edebilmek için bir tablo kullanmak gereği doğmaktadır. Dolayısıyla Performans Programı Hazırlama Rehberi’nin “EKLER, TABLOLAR ve AÇIKLAMALARI” baĢlıklı bölümünde “Tablo 1” olarak gösterilen “PERFORMANS HEDEFĠ TABLOSU” nun stratejik plan dönemine iliĢkin 5 yıllık sütunlar halinde düzenlenmesi ve bu tablo üzerinde, kurumun performans hedeflerine ulaĢmak için yerine getirmeyi planladığı sayısal performans göstergelerine yer vermesi uygun olacaktır. Yönetmelik, kılavuz ve rehberdeki açıklamalar ıĢığında bir performans göstergesinin ilk temel özelliği sayısal olarak ifade edilen bilgiler içermesidir. Dolayısıyla performans göstergelerinin sayısal verilerle açıklanması zorunludur. Göstergelerle ilgili ikinci temel özellik, ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilebilir olmasıdır. Yani sayısal olarak tanımlanan bir göstergenin ölçütünü bilmek gereklidir. Bu da, göstergenin adet, uzunluk, zaman birimi, oran (%) vb. cinsten tanımlanmasını zorunlunu kılar. Göstergelerle ilgili üçüncü temel özellik ise uygun ölçü birimi ile açıklanmıĢ olmasıdır. Her ne kadar kılavuzda ve rehberde göstergelerin ölçülebilirliğinin sağlanması bakımından maliyet unsurunun da kullanılabileceği belirtilmiĢse de, asıl olan, göstergenin, hedefe ulaĢılırken ortaya çıkan sonuçları ölçülebilir olarak ifade etmesidir. Dolayısıyla göstergeyi ölçülebilir kılan unsur miktar ise bunu zaman unsuru ile tanımlayamayacağımız gibi, ulaĢılmak istenen sonuç miktar olarak bir anlam ifade ediyorken bu sonucu maliyet unsuru ile açıklamak da doğru olmayacaktır. Örneğin performansın ölçümü için öngörülen faaliyet Ġlköğretim Okulu yapmaksa burada görülmek istenen performans ölçütü “kaç adet Ġlköğretim Okulu” yapılmak istendiğidir. Yani adet olarak yapılan Ġlköğretim Okulu sayısı öngörülen maliyetten daha anlamlı bir performans göstergesidir. Elbette yapılacak okulun öz nitelikleri de gösterge tanımlanırken açık olarak belli edilmelidir. Örneğin 8 derslikli

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 56 Ġlköğretim Okulu, 12 derslikli Ġlköğretim Okulu vb. gibi. Yine “yol ve çevre düzenlemesi yapılması” gibi bir faaliyette ise yapılacak iĢ için öngörülen maliyetten çok, çıkan sonuç, yani yapılan yolun uzunluğu ya da öngörülen çevre düzenlemesinin tamamlanma oranı (%) daha anlamlı bir performans göstergesidir. Tüm bu açıklamalara rağmen, Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015- 2019 dönemine ait Stratejik Planında öngörülen performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılmadığını ya da ne kadar ulaĢıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için performans göstergelerine yer verilmiĢse de bu göstergeler ya sayısal verilerle açıklanmamıĢ ya da 5 yıllık stratejik plan döneminde bu göstergelerin yıllık gerçekleĢme dilimleri sayısal olarak gösterilmemiĢtir.. Bu nedenle kurum ulaĢmak istediği amaca iliĢkin hedefleri ölçülebilirlik kriterine tam olarak uygun bir biçimde ifade edememektedir. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Stratejik Planda söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Planda amaç ve hedeflere iliĢkin göstergelere yer verilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 5: Performans Programı Hazırlama Rehberinde Öngörülen Tabloların Performans Programında Yer Almaması. Performans Programı Hazırlama Rehberinin “Ekler, Tablolar ve Açıklamaları” bölümünde Ek-1 de Performans Programının Ģekli açıklanırken “II- Performans Bilgileri” baĢlığı altında; “Bu bölümde ilgili tablolar yanında bu tablolara ilişkin yeterli açıklamalara yer verilmesi beklenmektedir. A- Temel Politika ve Öncelikler Hükümet programında, kalkınma planı ve stratejik planda yer alan, idare ile ilgili temel politika ve önceliklere kısaca yer verilir. B- Amaç ve Hedefler

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 57 İdarenin stratejik planında yer alan misyon, vizyon, amaç ve hedeflerine kısaca yer verilir. C- Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetler Öncelikle her bir performans hedefi için hazırlanmış olan Tablo 1'e yer verilir. Bu tablonun ardından: -Program döneminde ilgili performans hedefinin belirlenmesinin nedenleri ile belirlenen performans hedefinin temel politika ve öncelikler ile ilişkisi, -Performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılamadığını değerlendirmek üzere belirlenen performans göstergeleri ile bu göstergelerin belirlenmesinin nedenleri, -Performans hedeflerine ulaşmak için yürütülecek faaliyetler hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgiler, -Faaliyetlerin kaynak ihtiyacının nasıl tespit edildiği, gibi hususlar ile açıklanmasında yarar görülen diğer hususlara yer verilir. Bu açıklamaların ardından ilgili performans hedefi ile ilişkili faaliyet maliyetleri tablosu/ tabloları (Tablo 2) yer alır. D- İdarenin Toplam Kaynak İhtiyacı Faaliyetlerin maliyetleri, genel yönetim ^derleri ve diğer idarelere transfer edilecek kaynaklardan oluşan idarenin toplam kaynak ihtiyacına ilişkin açıklamalara yer verilir. Bu açıklamaların ardından Tablo 3 ve Tablo 4'e yer verilir.” denilmekte, Ek-3 te de tablo örnekleri ve açıklamalarına yer verilmektedir. Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Performans Programında “Faaliyet-Proje Maliyetleri Tablosu” adı altında kurumun bir takım hedefleri ile bu hedeflerin maliyetlerini gösteren tablolar bulunmakla birlikte, bu tablolar Performans Programı Hazırlama Rehberinde öngörülen standartlara uygun Ģekil ve içeriğe sahip değildir. Rehberde öngörülen Tablo 1 ve Tablo 2 deki bilgilerin bir kısmını ihtiva eden bu tablo yine rehberde öngörülen Tablo 3 ve Tablo 4 ten beklenen bilgileri ortaya koyamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Performans programında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 58 Sonuç olarak Performans Programında, Performans Programı Hazırlama Rehberinde öngörülen tabloların yer alması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 6: Performans Programında Amaçlar, Hedefler ve Göstergelerin Müteselsil Kodlar Ġle Kodlanmaması. Amaç, hedef ve göstergelere kod verilmesi hususu kılavuz ve rehberlerde herhangi bir Ģekilde dile getirilmemiĢtir. Ancak bu bilgilerin düzenli bir kod numarası ile tanımlanması stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunun birbirleri ile kıyaslanmasında önemli bir baĢvuru unsurudur. Zira stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunda amaç, hedef ve göstergeler için düzenli bir kod verilmemesi, amaç ve hedeflerin bu belgelerde düzenli bir sıra ile yerleĢtirilmemesi sonucunu doğurmakta, bu durum da amaç, hedef ve gösterge düzeyinde idarenin performans gerçekleĢmelerini ölçmeyi ve değerlendirmeyi engellemektedir. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Performans programında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Performans programında amaçlar, hedefler ve göstergelerin müteselsil kodlar ile kodlanması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 7: 2015 Yılına ĠliĢkin Performans Programının 2015-2019 Yıllarına ĠliĢkin Stratejik Planı Ġle Uyumlu Olmaması. Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 16’ncı maddesinde “(1) Performans programları, stratejik planların yıllık uygulama dilimlerini oluşturur. Kamu idareleri performans programlarını stratejik planlarına uygun olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlar.” denilmek suretiyle performans programının stratejik planın yıllık uygulama dilimlerini göstermesi gerektiği ifade edilmektedir. Yönetmelik'in söz konusu hükümlerine rağmen Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Programında yer alan amaç ve hedeflerden hiçbiri, idarenin 2015- 2019 Yılı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 59 Stratejik Planında öngörülen amaç ve hedeflerle örtüĢmemektedir. Hem sayısal olarak hem de içerik olarak Performans Programında yer alan amaç ve hedefler Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerle uyumlu değildir. Kamu idaresi cevabında; 2015 Yılına iliĢkin Performans Programı ile 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planın, yapılması planlanan iĢler için ödenek yetersiz olduğundan uyumlu olamadığı, bundan sonra düzenlenecek Performans Programında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Performans Programı ile Stratejik Planın birbirleri ile uyumlu olması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 8: Performans Programında Kurumun Olağan Ġdari Faaliyetleri Ġle Ġlgili Hedefler Belirlenmesi. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar, hedefler ve misyon kavramlarının ne Ģekilde değerlendirildiğine iliĢkin açıklamalara “Bulgu 2” baĢlığı altında yer verilmiĢtir. Kılavuzun misyon, amaç ve hedeflere iliĢkin bu tanımlamalarına ve amaçlar ile hedeflerin özelliklerine dair açıklamalarına rağmen kurumun olağan idari faaliyetleri 2015 yılı Performans Programında hedef olarak yer almaktadır. Her ne kadar Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin Performans Programı 2015-2019 yıllarına iliĢkin Stratejik Planı ile uyumlu olmasa da gelecek yıllarda hazırlanacak Stratejik Plan ve Performans Programlarında bu hususun dikkate alınması açısından aĢağıdaki açıklamaların yapılması gerekmektedir. 2015 yılı Performans Programında hedef olarak gösterilen Destek Hizmetleri Müdürlüğünün “Kars İl Özel İdaresinin, Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından makine parkındaki araçların akaryakıtı ve yedek parça ile İdaremize ati elektrik ve su ve yakacak ve araç kiralama ve şoför ve personel kiralama işlerini yapmak daha iyi hale getirilmesini sağlamak, ödemelerini yapmak” ya da Encümen Müdürlüğünün “İl Genel Meclis Üyelerinin maaşları ile İl Encümenin maaşları, Geçici Görev Yolluğu ile Su ve Elektrik alımları ve Temizlik alımları için ödenek ayrılmış ayrılan ödenek dahilinde harcaması yapılacaktır” örneklerinde olduğu gibi, diğer birimlerin görev alanları ile ilgili bir takım hedeflerde de kurumun devamlılığı için yürüteceği olağan ve idari faaliyetler konu edilmektedir. Bu hedef

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 60 ya da faaliyetler temel olarak idarenin misyonuna yönelik diğer amaçların gerçekleĢtirilmesi için aracı olan faaliyetlerdir. Bu nedenle bu faaliyetleri stratejik bir amaç ya da hedef olarak değerlendirmek mümkün değildir. Diğer taraftan söz konusu hedeflerin performans göstergeleri de aynı metni içermektedir ve gerçekleĢme beklentisi % 100 olarak gösterilmiĢtir. Ancak göstergenin metninden ve sayısal olarak bir sonuç ifade etmemesinden zaten sonuç olarak % 100 oranında bir gerçekleĢme sunacağı açıktır. Dolayısıyla bu nitelikteki göstergelerin performans ölçümüne hizmet etmesini beklemek mümkün değildir. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Performans programında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Performans Programında kurumun olağan idari faaliyetleri ile ilgili hedefler belirlenmemesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 9: 2015 Yılına ĠliĢkin Faaliyet Raporu Yasal Süresi Ġçerisinde Hazırlanıp Ġl Genel Meclisine Sunulduğu Halde Kamuoyuna Açıklanmaması. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Ġdare Faaliyet Raporu” baĢlıklı 11’inci maddesinde; “(3) Mahalli idarelerce hazırlanan idare faaliyet raporlarından; il özel idarelerinin faaliyet raporları Mart ayı toplantısında vali veya genel sekreter tarafından il genel meclisine, ……………sunulur. (4) İl özel idarelerinin faaliyet raporları Mart ayı sonuna kadar ……… üst yöneticileri tarafından kamuoyuna açıklanır.” denilmektedir. 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun “Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları” baĢlıklı 18’inci maddesinde ise;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 61 “……. Vali, mart ayı toplantısında bir önceki yıla ait faaliyet raporunu meclise sunar. Faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkanı tarafından gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.” denilmektedir. Kars Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin birim faaliyet raporları yasal süresi içerisinde hazırlanıp üst yöneticiye, üst yönetici tarafından da Ġl Genel Meclisine sunulmuĢtur. Ancak birim faaliyet raporları esas alınarak üst yönetici tarafından Ġl Genel Meclisine sunulan Ġdare faaliyet raporu henüz kamuoyuna açıklanmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; “Söz konusu faaliyet raporu hem 51 Ġl Valiliğine hem de Ġl Özel Ġdaremizin resmi internet sistemine konulmuĢtur.” denilmektedir. Sonuç olarak Faaliyet Raporlarının yasal süresi içerisinde hazırlanıp Ġl Genel Meclisine sunulması ve kamuoyuna açıklanması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun gelecek dönemlerdeki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 10: 2015 Yılına ĠliĢkin Faaliyet Raporunun 2015 Yılına ĠliĢkin Performans Programı Ġle Uyumlu Olmaması ve Faaliyet Raporunda Performans Sonuçları Tablosu Bulunmaması. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesinin 2 numaralı bendinde; “2) Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” denilerek, faaliyet raporlarının idarenin performans programında öngördüğü hedeflere iliĢkin gerçekleĢmeleri göstermesi gerektiği belirtilmektedir. Diğer taraftan aynı Yönetmelik’in “Birim ve idare faaliyet raporlarının Ģekli” baĢlıklı 19’uncu maddesinde faaliyet raporunun Yönetmelik eki Ek-1 de yer alan Ģekle uygun olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 62 hazırlanması öngörülmüĢ, Ek-1 de de “III- FAALĠYETLERE ĠLĠġKĠN BĠLGĠ VE DEĞERLENDĠRMELER” ana baĢlığı ve “B- Performans Bilgileri” alt baĢlığı altında 2 sıra numarası ile “Performans Sonuçları Tablosu” faaliyet raporunda yer alması gereken bilgiler olarak sayılmıĢtır. Yönetmeliğin söz konusu hükümlerine rağmen, henüz yayınlanmamıĢ olmakla birlikte Ġl Genel Meclisine sunulmuĢ olan Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Faaliyet Raporu, bir taraftan 2015 yılı Performans Programında öngörülen faaliyetlerde meydana gelen gerçekleĢmeler hakkında değerlendirme yapacak Ģekilde hazırlanmamıĢ, diğer taraftan raporda “Performans Sonuçları Tablosu”na yer verilmemiĢ, sadece birimlerin yıl içerisinde gerçekleĢtirdiği faaliyetlere iliĢkin bilgilere yer verilmiĢtir. Kurumun Performans Programında öngördüğü amaç ve hedefler ile bunlara iliĢkin göstergelerde meydana gelecek gerçekleĢmeleri ölçmek ve değerlendirmek maksadıyla kullanılacak “Performans Sonuçları Tablosu”nun raporda yer almaması nedeniyle Faaliyet Raporu performans değerlendirmesine hizmet etmemektedir. Kamu idaresi cevabında; Bundan sonra düzenlenecek Performans programında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Faaliyet Raporunun Performans Programı ile uyumlu olması ve Faaliyet Raporunda “Performans Sonuçları Tablosu”na yer verilmesi gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 11: Kurumun Performans Bilgisi Üretmek ve Faaliyet Sonuçlarını Ölçmek Ġçin Kullandığı Veri Sistemlerinin, Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun Birbirleri Ġle Uyumlu Olmaması Nedeniyle Değerlendirilememesi. Performans ölçümünü gerçekleĢtirmek, hedeflere ulaĢma düzeyinin ve sapma gerekçelerinin anlaĢılmasını mümkün kılacak performans bilgisinin sistematik olarak toplanmasını ve analizini gerektirmektedir. Bu süreçlerin sağlıklı iĢleyiĢi ise ancak, önceden belirlenmiĢ amaçlar, hedefler ve göstergeler ile bunlarda meydana gelen gerçekleĢmeleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 63 değerlendirmek yoluyla mümkün olabilecektir. Performans ölçümü için gerekli olan öngörüleri içeren Performans Programı Stratejik Planla uyumlu değildir ve bu nedenle performans değerlendirmesine uygun yeterli alt yapı oluĢturamamaktadır. Diğer taraftan Faaliyet Raporu, Performans Programına uygun olmadığından program öngörülerine karĢılık gelecek gerçekleĢmeleri açıklayamamakta ve performans değerlemesi yapmaya imkân tanımamaktadır. Kurumun 2015 yılı Faaliyet Raporunda birimler itibariyle 2015 yılı içerisinde gerçekleĢtirilen faaliyetlere iliĢkin sonuçlar raporlanmıĢtır. Ancak bu bilgilerde sadece, ilgili birimin o yıl içerisindeki faaliyetleri yoluyla elde ettiği sonuçlar gösterilmektedir ve kurumun faaliyetlerine iliĢkin bu Ģekilde raporlanmıĢ hiçbir veri Stratejik Plan ve Performans Programında yer alan öngörüler ile örtüĢmemektedir. Oysa Faaliyet Raporunda beklenen çıktı “Performans Sonuçları Tablosu” yoluyla idarenin performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu (geçmiĢ 2 yıla iliĢkin gerçekleĢmeler de dahil), bu göstergelerde meydana gelen sapmalar ve bu sapmaların nedenleri hakkında bilgi verilmesidir. Kurumun Faaliyet Raporunda sunduğu faaliyet gerçekleĢmelerine iliĢkin yukarıda bahsedilen veriler bir sistem içerisinde üretilmiĢ olsalar da, bu veriler kurumun performans gerçekleĢmeleri ile ilgili değerlendirmeye hizmet edecek nitelikte değildir. Bu nedenle bu verilerin üretildiği sistemlerin yeterlilikleri, riskleri ve güvenirliklerinin performans değerlemesi kapsamında bir anlamı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle Faaliyet Raporunda faaliyet sonuçları olarak sunulan verilerin üretildiği veri sistemlerinin değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Ġl Özel Ġdaresinin yeteri kadar gelirinin olmaması sebebiyle Stratejik plan, Performans Programı ve Faaliyet raporunun birbirleri ile uyumlu olamadığı, bundan sonra düzenlenecek Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporlarında söz konusu hususlara dikkat edileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun birbirleri ile uyumlu olması gerektiği hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. Konunun sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Kars Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 64 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr