2015 - HAKKARİ İL ÖZEL İDARESİ.pdf

HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ekim 2016

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 5
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 10
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 11
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 24

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Mali Yapı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2015 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılı bütçesiyle 40.000.000,00TL gelir ve ödenek öngörülmüĢ olup, 17.845.241,00TL Ek ödenek, 270.195.260,48TL 2014 yılından devreden ödenek, Merkezi Ġdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiĢ yatırımlar için aktarılan toplam 180.000.983,38TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 507.681.484,86TL’ye ulaĢmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2015 yılı Gelir ve Gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. 2015 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ TABLOSU Tahmini GerçekleĢen Vergi Gelirleri 100.000,00 26.040,86 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 320.000,00 278.710,18 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 178.960.983,38 Diğer Gelirler 39.220.000,00 58.193.116,81 Sermaye Gelirleri 360.000,000 TOPLAM Öz Gelir 40.000.000,00 58.497.867,85 TOPLAM Genel Gelir 40.000.000,00 237.458.851,23

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 2015 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 40.000.000,00 270.195.260,48 180.000.983,38 17.845.241,00 507.681.484,86 212.176.085,72 287.558.261,68 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleĢtirilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıĢtır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleĢen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluĢmaktadır. Bütçe hazırlık aĢamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karĢılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleĢtirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleĢmeleri arasında fark bulunmaktadır. 2015 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gider Personel Giderleri 9.605.307,00 25.502.223,18 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 1.139.225,00 4.071.572,79 Mal ve Hizmet Alım Gideri 12.708.693,00 29.420.917,92 Faiz Giderleri 115.000,00 Cari Transferler 4.381.964,00 2.074.265,64 Sermaye Giderleri 6.050.000,00 147.319.881,30 Sermaye Transferi 2.999.811,00 3.787.224,89 Yedek Ödenekler 3.000.000,00 TOPLAM 40.000.000,00 212.176.085,72 Kurumun 2015 yılı faaliyet gideri 60.005.294,82 TL,faaliyet geliri 237.675.959,39 TL olup gelir fazlası 177.670.664,57 TL olarak gerçekleĢmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Hakkari Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun’la belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49’uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2015 yılı denetimi kapsamında Hakkari Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının Bilançoda Birlikte Yer Alması Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Dönem Faaliyet Sonuçları” baĢlıklı 323’üncü maddesinde; “Bu hesap grubu dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.” denilerek dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumlu veya olumsuz olabileceğini buna bağlı olarak aynı dönem faaliyet sonucunda olumlu ve olumsuz hesapların bir arada olamayacağını ve bu hesapların mahsup edilerek olumlu veya olumsuz olma durumuna göre ilgili hesaba kaydının yapılacağı hükme bağlamıĢtır. Aynı Yönetmeliğin 323’üncü maddesinin 2’inci fıkrasında; “Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur. 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)” denilmektedir. Ancak Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 yılı Bilançosu incelendiğinde mahsup iĢlemi yapılmadan aynı anda 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının birlikte kullanıldığı görülmektedir. Bu durumun hem muhasebenin en temel ilkelerinden olan Dönemsellik ilkesine hem de yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabının bilançoda birlikte yer almasının nedeninin e-içiĢleri sisteminden kaynaklandığını belirtmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresince verilen cevapta; 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının bilançoda birlikte bulunmasının sistemsel bir hata olduğu ifade edilmiĢtir. Bu konuda kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte, 2015 yılı mali tablolarında 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ve 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesaplarının birlikte yer alması hatalı durumu devam etmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49’uncu ve 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 48’inci maddeleri uyarınca mahalli idarelerde hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, iĢlemlerin kayıt dıĢında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleĢtirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüĢ bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlanmasına temel olacak Ģekilde çıkarılması amacına yönelik olarak Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ĠçiĢleri Bakanlığınca çıkarılmıĢtır. Bu yönetmelik kapsamında yapılacak iĢlem ve kayıtlar bilgi teknolojilerinden yararlanarak hazırlanan programlar ile yapılmaktadır. Ġl özel idarelerinin kullanması amacıyla ĠçiĢleri Bakanlığı tarafından hazırlanan e-içiĢleri sistemi Bütçe ve Muhasebe Modülü ile kayıt ve iĢlemler yapılmaktadır. Ancak sistem devreye girdiği 2009 yılından bu yana ihtiyaçları karĢılayacak ölçüde geliĢtirilememiĢtir. Bulgu konusu hususla birlikte raporun diğer maddelerinde yer alan mali tablolarla ilgili hataların bu sistemden kaynaklandığı idarelerce belirtilmekle birlikte sorun aktarma ve giderme konusunda il özel idarelerinin vesayet kuruluĢu olan ĠçiĢleri Bakanlığınca yeteri kadar dikkate alınmadığı anlaĢılmaktadır. Ġl özel idarelerinin herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmaması gözönüne alındığında denetim görüĢünü etkileyen bu sistem hatalarının sözkonusu bakanlıkça düzeltilmesi gerekmektedir. BULGU 2: Bilançoda 910 Teminat Mektupları ve 911Teminat Mektupları Emanetleriyle Ġlgili Kayıt Bulunmadığı Halde Teminat Mektupları Sayım Tutanağında 22.098.893,65 TL Tutarında Teminat Mektubunun Kayıtlı Olması Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin Teminat Mektupları sayım tutanağı incelendiğinde 22.098.893,65 TL tutarında teminat mektubunun kayıtlı bulunduğu ancak 31.12.2015 tarihli bilanço incelendiğinde 910 Teminat Mektupları ile ilgili herhangi bir kayıt olmadığı tespit edilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliğinin 910 Teminat Mektupları Hesabı baĢlıklı 395.maddesinde : “Bu hesap, muhasebe birimlerine teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi ve garantiye ilişkin belgeler ve bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi için kullanılır.” 397.maddesinde ise : “Teminat mektupları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Borç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 1-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen belgeler bu hesaba borç, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir. 2-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir b) Alacak 1-Teminat mektupları ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgelerden usulüne göre ilgililerine geri verilenler ile teminat mektuplarından kısmen serbest bırakılanlar bu hesaba alacak, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç kaydedilir. 2-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir. 3-Teminat ve garanti mektuplarından bütçeye gelir kaydedilmek üzere paraya çevrilenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, 600- Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Söz konusu teminat mektubu tutarı ayrıca bu hesaba alacak, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç kaydedilir. 4-Mahkeme veya icra kararına dayanılarak ya da başka nedenlerle paraya çevrilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgeler bir taraftan bu hesaba alacak, 911- Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan 333-Emanetler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.” Ġfadeleri yer almaktadır. Bilanço baĢlıklı 422.maddesinde ise : “Bilanço, kurumun belli bir tarihteki varlıklarını, yabancı kaynaklarını ve öz kaynaklarını gösteren tablodur. Kesin mizanda yer alan hesapların borç kalanları bilançonun aktif hesaplarını, alacak kalanları da bilançonun pasif hesaplarını oluĢturur. Aktif ve pasifi düzenleyici hesaplar bulundukları grupta eksi değer olarak gösterilir (2) Bilançolar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenmiĢ ilkelere uygun olarak hazırlanır ve sunulur. Bilançolar, faaliyet dönemleri arasında karĢılaĢtırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç faaliyet dönemine iliĢkin verileri kapsayacak Ģekilde hazırlanır.” Denilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaĢılabileceği gibi kayıtlı teminat mektuplarının bilançoda yer alması gerekmektedir. Teminat Mektupları sayım tutanağında belirtilen tutarların bilançoda 910 Teminat Mektupları hesabında yer almamasının mali tabloların güvenilirliğini etkilediği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġlgili hesapların Mizanda ve Teminat Mektupları Sayım Tutanaklarında mevcut iken Bilanço hesaplarında aynı miktarda aktif ve pasif hesaplarda çalıĢmamasının E-içiĢleri programından kaynaklandığını ve bu hususun ĠçiĢleri Bakanlığı Bilgi ĠĢlem Dairesi BaĢkanlığına iletileceğini belirtmiĢtir Sonuç olarak Kamu Ġdaresince verilen cevapta konunun e-içiĢleri sisteminden kaynaklandığı ve durumun ĠçiĢleri Bakanlığına bildirileceği belirtilmiĢtir.Bu konuda kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte, 2015 yılı mali tablolarında 910 Teminat Mektupları Hesabı ve 910 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı,591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı, 910-Teminat Mektupları Hesabı ve 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı, hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: 3213 sayılı Maden Kanununun Devlet Hakkı Ve Özel Ġdare Payı BaĢlıklı 14 üncü Maddesine Göre Bazı Ruhsat Sahiplerince Söz Konusu Maddede Belirlenen Oranlar Üzerinden Hesaplanacak Payın Devlet Hakkı olarak Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne Yatırılması Gerekirken Yatırılmaması , Dolayısıyla Söz Konusu Devlet Hakkından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünce Ġl Özel Ġdaresi Hesabına Aktarılması Gereken Payların da Aktarılmaması 3213 sayılı Maden Kanununun “Tanımlar” baĢlıklı 3 üncü maddesinde “Devlet Hakkı: Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım” Ģeklinde tanımlanmıĢtır Aynı Kanununun 14 üncü maddesine göre Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl Nisan ayının sonuna kadar satıĢ bilgi formu verilmesi, satıĢ bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14 üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın her yıl Haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekmektedir. Aynı Kanunun yine 14 üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 sayılı Kanunla getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak “Devlet Hakkı”nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıĢtır. Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının doğru yatırılıp yatırılmadığının tespiti için Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden Hakkari iline ait veriler temin edilerek Ġl Özel ĠdaresiMali Hizmetler Müdürlüğü ile ĠĢletme ve ĠĢtirakler Müdürlüğü verileri ile karĢılaĢtırılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresine aktarılması gereken 2014 yılı maden payı alacağı tahakkuku 70.928,44 TL ve tahsilatı 11.131,60 TL Ģeklinde olup, yatırılmayan maden payı alacağı toplamının 59.796,84 TL olduğu anlaĢılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin maden payı alacağı olarak tahsil edilemeyen söz konusu tutar nedeniyle yıl içinde ve yılsonunda düzenlenecek mali tablolardaki gelir hesapları etkilenmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kamu idaresi cevabında; Maden sahalarına iliĢkin Devlet hakkı paylarının süresi içerisinde idareye yatırılması için 09/12/2014 tarih ve 10773 sayılı yazı ve 11/02/2015 tarih ve 902 sayılı yazı ile ilgili iĢletme ruhsat sahiplerine yazı yazıldığını ve Ġdarenin 2013- 2014 ve 2015 yıllarına ait tahakkuk eden Devlet hakkı paylarının tahsilinin yapılabilmesi için 25/03/2016 tarih ve 1593 sayılı yazı ile Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden ilgili ĠĢletme ruhsat sahiplerince beyan edilen Devlet hakkı paylarına iliĢkin tutarların idareye bildirilmesinin talep edildiğini belirtmiĢtir. Sonuç olarak Bu konuda kamu idaresi ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur. BULGU 2: Ġl Özel Ġdaresine Hesabına Belediyeler Tarafından Yatırılması Gereken TaĢınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarının Eksik Yatırılması 03.04.2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan TaĢınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmeliğin "Katkı payının tarh, tahakkuku ve tahsili" baĢlıklı 5.maddesinde; “Katkı Payı”nın, bina, arsa ve araziler için, mükellefiyetin başlangıç yılında tespit edilen vergi değeri üzerinden; mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren ise, her yıl, bir önceki yıla ait vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle tespit olunacak değer üzerinden, yıllık olarak tarh, tahakkuk ve tahsil edilen emlak vergisinin yüzde on (%10) u oranında, emlak vergisiyle birlikte tarh, tahakkuk ve tahsil edileceği belirtilmiĢtir. Aynı yönetmeliğin "Katkı payı hesabı" 6.maddesi ise; belediyelerce tahsil edilen katkı paylarının özel bir hesapta izlenmesi gerektiği ve en geç tahsilatı takip eden ay sonuna kadar doğrudan il özel idarelerince açılan “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı Hesabı”na yatırılması gerektiği vurgulanmıĢtır. Yine aynı maddede, tahsil edilen katkı payının süresi içinde bu özel hesaba aktarılmasından belediye baĢkanı ve hesap iĢleri müdürünü birlikte sorumlu tutulmuĢ ve bu hesabın sekreterya hizmetlerinin il özel idarelerince yürütüleceği, Valiliklerce katkı payı hesabının tahsil ve dağıtımına iliĢkin gerekli kayıt düzeninin kurulması gerektiği, tahsil edilen katkı payının süresi içinde il özel idarelerince açılan hesaba aktarılmaması veya katkı payının

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 baĢka amaçla kullanılması halinde sorumlular hakkında yasal iĢlem yapılacağı hüküm altına alınmıĢtır. "Ödeme" baĢlıklı l6.maddesine göre ise; Katkı Payı'nın tahsili, özel hesaba aktarılması ve bu hesaptan yapılacak ödemeler valilerce denetlenir. Mezkûr mevzuat hükümleri gereğince, belediyelerin tahsil ettikleri Emlak Vergisinin yüzde on (% 10) u nispetinde tutarı özel idarelerce açılan banka hesaplarına belirtilen süre zarfında yatırmaları gereklidir. Ancak, Hakkari il ve ilçe belediyelerinin bu katkı paylarını 2015 ve geçmiĢ yıllarda tam olarak değil kısmi olarak yatırdığı, 2015 yılı sonu itibariyle il ve ilçe belediyelerinin ödenmemiĢ borcu bulunduğu,bazı belediyelerin katkı paylarını hiç yatırmadığı ve resmi hiçbir yazıĢma yapmadığı Mali Hizmetler Müdürlüğünden alınan tahsilât belgelerinden ve Ġl Özel Ġdare yazıĢmalarından tetkik edilmiĢtir. Sonuç itibariyle, kurumun alacağı niteliğinde olan katkı paylarının tahsil edilmesine gerekli ehemmiyetin verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġlde bulunan tüm belediyelere taĢınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payları ile ilgili olarak 08.03.2016 tarih ve 1267 sayılı yazı ile bildirimde bulunulduğunu ve katkı paylarının tahsil edilmesi için gerekli çalıĢmaların baĢlatıldığını belirtmiĢtir. Sonuç olarak Bu konuda kamu idaresi ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur. BULGU 3: Ġç Denetçi Kadrosu Ġhdas Edilmesine Rağmen Ġç Denetçi Atanmadığından Ġç Denetimin Yapılamaması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa göre özetle; Ġç denetim, kamu idarelerinin iç kontrol sisteminin ayrılmaz bir unsurudur. Ġç kontrol süreçlerine iliĢkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime iliĢkin standartlar ve yöntemler ise Ġç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenmektedir(Mad.55)
Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluĢmaktadır (mad.57). Ġç denetim, kamu idaresinin çalıĢmalarına değer katmak ve geliĢtirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danıĢmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî iĢlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliĢtirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaĢımla ve genel kabul görmüĢ standartlara uygun olarak gerçekleĢtirilir. Ġç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır(Mad.63). Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli Ģekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin iĢleyiĢinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karĢı sorumludurlar.Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. Ġl özel idarelerinde vali üst yöneticidir (Mad.11) Ġç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usûlle görevden alınır. Ġç denetçilerin kamu idareleri itibarıyla sayıları, çalıĢma usul ve esasları ile diğer hususlar Ġç Denetim Koordinasyon Kurulunca hazırlanarak, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir (Mad.65) Ġl Özel idarelerini de kapsayan 5018 sayılı Kanunun yukarıda bahsedilen maddeleri birlikte değerlendirildiğinde iç denetimin dolayısı ile de iç denetçinin idarenin malî yönetim ve kontrol sisteminde ne derece önemli bir yer tuttuğu anlaĢılmaktadır. Bakanlar Kurulu’nun 2013/4747 sayılı karar eki incelendiğinde kurum için 3 adet iç denetçi kadrosu ihdas edildiği görülmektedir. Ancak kurum tarafından henüz iç denetçi ataması yapılmadığından mali kontrolün önemli bir ayağının eksik kaldığı ve bunun sonucunda da idarenin önemli kontrol zayıflıklarını tespitte ve zamanında tedbir almakta yetersiz kalabileceği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġdarede münhal bulunan 1-3-5 dereceli Ġç Denetçi kadrosuna naklen atama yapılabilmesi için 81 Ġl Defterdarlığına ilgililere duyuru yapılmak üzere 26.09.2014 tarih ve 8661 sayılı yazı ile bildirildiğini, bu güne kadar herhangi bir talep olmadığını belirtmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Sonuç olarak Bu konuda kamu idaresi ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur. BULGU 4: Kompansazyon Sistemi Kurulmadığı veya Bu Sistemin Bakımı Yapılmadığından Elektrik Faturalarında Reaktif Enerji Bedeli Ödenmesi Nedeniyle Kurum Bütçesinde Yer Alan Ödeneklerin Verimli Kullanılmaması Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin ödediği elektrik faturalarında reaktif enerji bedeli ödendiği tespit edilmiĢtir. Elektrik Piyasası MüĢteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında reaktif enerji miktarını ölçmek üzere gerekli ölçme düzeneğinin, ilgili mevzuata göre reaktif enerji tarifesi uygulanmayacak aboneler dıĢında kalan müĢteriler tarafından tesis edileceği, endüktif ve kapasitif enerji tüketimleri itibarıyla söz konusu sınırların ikisini birden aĢan veya reaktif enerji ölçme düzeneğini kurma yükümlülüğü bulunmasına rağmen kurmayan ya da mevzuat hükümlerine uygun olarak kurmayan müĢterilerin reaktif enerji bedeli ödeyeceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak faturalarda reaktif enerji bedeli ödenmemesi için kompanzasyon sistemi kurulması ve söz konusu sistemin muntazam Ģekilde bakımının yapılması için gerekli tedbirlerin alınması uygun olur. Kamu idaresi cevabında; idareye ait elektrik abonelerinin indirimli elektrik tüketiminden yararlanabilmesi için VEPSAġ (Van Gölü Elektrik Pazarlama SatıĢ A.ġ.) ile 04/05/2015 tarihli sözleĢme ile % 14 indirim uygulandığı ve enerji tasarrufunun sağlanması yönelik kompanzasyon sistemi kurulması için çalıĢmalara baĢlanacağını belirtilmiĢtir. Sonuç olarak Bu konuda kamu idaresi ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur. BULGU 5: Kuruma Gönderilen Bazı Ödeneklerin Mevzuata Aykırı Olarak Ġl Genel Meclisi Kararı Alınmadan Belirlenen ĠĢ ve Hizmetlerde Kullanılmak Üzere Valilik Oluru ile Ek Ödenek Olarak Kaydedilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 9’uncu maddesine göre Ġl genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır. 10’uncu maddesine göre bütçe ve kesin hesabı kabul etmek,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak ve Ģartlı bağıĢları kabul etmek Ġl Genel Meclisinin görevleri arasında sayılmıĢtır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 37’inci maddesine göre de ek ödenek verilmesi ancak meclis kararı ile yapılabilmektedir. 6583 sayılı 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre Maliye Bakanlığı Bütçesinin 12.01.31.00-01.1.2.00-1-09.06 tertibinde yer alan ödenekten Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü bütçesine ġubat Ayı içerisinde 502.000.000,00 TL ve Ekim Ayı içerisinde 259.000.000,00 TL olmak üzere toplam 762.000.000,00 TL ödenek aktarıldığı; bu ödeneklerin tamamının ilgili aylar içinde ĠçiĢleri Bakanlığı oluru ile 51 il özel idaresi emrine il özel idaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiği, bu kapsamda Hakkari Ġl Özel Ġdaresine iki seferde toplam 11.000.000,00 TL ödenek geldiği ancak yukarıda bahsedilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereğince söz konusu ödeneğin Ġl Genel Meclisi Kararı ile ek bütçe yapıldıktan sonra harcanması gerekirken sadece Valilik oluru ile aynı ödeneğin bir taraftan 2015 yılı Gelir Bütçesinin Yatırım Kurumlarından ve KiĢilerden Alınan BağıĢ ve Yardımlar maddesine irad; diğer taraftan 2015 yılı gider bütçesinin muhtelif tertiplerine ek ödenek kaydı yapılmak suretiyle belirlenen iĢ ve hizmetlerde kullanılmak üzere harcanmasına izin verildiği anlaĢılmıĢtır. Söz konusu ödenek, projeye bağlı tahsisi mahiyette bir ödenek değildir. Özel Ġdarenin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere gönderildiğinden bağıĢ ve yardım niteliğinde bir ödenektir. Bu nedenle gelen ödenek bir taraftan gelir bütçesine bağıĢ ve yardım olarak kaydedilirken diğer taraftan gider bütçesine de ek ödenek kaydedilmesi gerekmektedir. Bu Ģekilde ek bütçe yapılmasında karar organı, baĢlangıç bütçesini de yapan ve özel idarenin de karar organı olan il genel meclisidir. Ek ödenek(ek bütçe) yapma yetkisi yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca sadece Ġl Genel Meclisine ait olduğundan 11.000.000,00 Liralık ödeneğin Ġl Genel Meclisi kararı olmaksızın kullanılması hatalı bir iĢlem olarak değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġdareye gönderilen 11.000.000 TL. tutarındaki ödeneğin bağıĢ ve yardım olarak değerlendirilmesi sonucu Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 17’inci maddesine göre iĢlem yapıldığını ve bundan sonra Maliye Bakanlığınca Ġl Özel Ġdaresinin görev alanına giren hizmetlerde kullanılmak üzere ödenek gönderildiğinde ilgili mevzuat hükümlerine göre iĢlem yapılacağı belirtmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Sonuç olarak Bu konuda kamu idaresi ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, gelecek denetimlerde göz önünde bulundurulması uygun olur. BULGU 6: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 Sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Hakkında Kanununun 18’inci Maddesinde Öngörülmeyen ġekilde Aktarmalar Yapılması 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baĢlıklı 18’inci Maddesinin 5793 sayılı Kanunun 44’üncü maddesi ile değiĢik üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıĢtır. Bu hükümden hareketle birliklere bu nitelikte kaynak aktarımı yapılabilmesi için gereken Ģartlar Ģöyledir: 1- Köye yönelik hizmetlere iliĢkin olarak sayılan, yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, kullanma suyu ve kanalizasyon yatırımları için aktarma yapılabilecektir. 2- Merkezi Ġdare KuruluĢları ve Ġl Özel Ġdareleri bu hizmetler için kendi bütçelerinde ödenek ayırmıĢ olacaklardır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 3- Bu aktarmalar merkezi idare kuruluĢlarında ilgili bakan, Ġl özel idarelerinde valinin onayıyla yapılacaktır. 4-Bu ödenekler tahsis amacı dıĢında kullanılamayacaklardır. Ancak yapılan denetimlerde köye yönelik olmayan hizmetlerle ilgili yatırımlar için de aktarmalar yapıldığı belirlenmiĢtir. Kanun koyucunun amaçları bu Ģekilde düzenlenmekle birlikte bakanlıklar ve merkezi idare kuruluĢlarınca il özel idaresine aktarılan ödeneklerin tekrar KHGBlere aktarıldığı da gözlemlenmiĢtir. 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinde ; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereğince merkezi idare kuruluĢları tarafından il özel idarelerine aktarılan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasını bu kapsamda kabul etmek mümkün değildir. Çünkü merkezi idare kuruluĢlarının 6’ncı madde kapsamında yapacakları kaynak aktarımı, bizzat bu kuruluĢların köye yönelik hizmetlerden olma Ģartı da bulunmayan her türlü yatırımlarına ait ödeneklerin aktarılmasını mümkün kılmaktadır. Oysa 5355 sayılı Kanunun 18’inci maddesi kapsamında sayılan iĢlerle ilgili olarak yapılacak ödenek aktarımlarının il özel idaresi aracılığı olmadan ve doğrudan doğruya birliğin kendisine yapılması gerekmektedir Ancak Hakkari Ġl Özel Ġdaresine merkezi idare tarafından 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi kapsamında sadece il özel idaresi eliyle gerçekleĢtirilecek yatırımlar için

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 23.907.057,45 TL tutarında aktarma yapılmıĢtır. Bu ödeneklerin ikinci kez il özel idaresince KHGB aktarılması mümkün görünmemektedir. Bunlar arasında Milli Eğitim Bakanlığı yatırımlarına ait ödenekler örnek verilebilir. KHGB’nin gerek personel donanımı ve sayısı ,gerek makine ekipman ve donanımı gerekse deneyimi itibariyle bu yatırımları ,il özel idaresinden daha iyi bir Ģekilde gerçekleĢtirmesi de sözkonusu olmadığından; uygulamayla yatırımlar,4734,4735 ve 6085 sayılı kanunlar dıĢında bırakılmaktadır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresine Bakanlık ve diğer merkezi yönetim kuruluĢları tarafından 5302 sayılı Kanunun 6’ncı maddesine göre kendi bütçelerinde yer alan ödeneklerden aktarılarak, bizzat il özel idaresince gerçekleĢtirilmesi gereken iĢlerle ilgili olarak Hakkari Ġl Özel Ġdaresi bütçesine 8 finansman kodunda ödenek kaydedilen aĢağıdaki listede ayrıntıları gösterilen ödeneklerin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılması. Kurum Tutar Açıklama Merkez KHGB 252.520,00 Merkez bağlı Çaltıkoru köyü sulama suyu yapım iĢi Merkez KHGB 3.691.526,48 Milli Savunma Bakanlığı Tarafından Hakkari Dağ Komandu Tugayı Askeri KıĢla beton yolu yapım iĢi için gönderilen Merkez KHGB 303.068,67 Milli Savunma Bakanlığı Tarafından Hakkari Merkez Otluca Askeri kıĢla yolun beton yapım iĢi için gönderilen ödenek Merkez KHGB 1.194.943,00 Bakanlık tarafından gönderilen Köye DönüĢ Rehabilitasyon Projeleri Ödeneği (Hakkari Mergabüte Kayakevi kafeterya yapımı ve semt sahası yapımı) Merkez KHGB 966.645,50 Sağlık Bakanlığı Tarafından sağlık evleri için gönderilen ödenek( Ördekli köyü sağlık evi ve TaĢbaĢı köyü sağlık evi) Merkez KHGB 59.654,90 Acil Çağrı Merkezi yapım iĢi Merkez KHGB 95.344,00 Hakkari Merkez Mergabütede yapılan Kayak Merkezi yapım iĢi.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 Merkez KHGB 6.992.064,06 Milli Eğitim Müdürlüğü okul bakım ve onarım giderleri için gönderilen ödenek(Lise,Ortaöğretim, Ġlköğretim ve Okul öncesi) ġemdinli KHGB 100.000,00 ĠçiĢleri Bakanlığı Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü tarafından ġemdinli Kaymakamlık Binası Onarımı Ġçin ġemdinli KHGB 77.112,47 ġemdinli Derecik Sınır Kapısı Ġçme Suyu ġemdinli KHGB 668.000,00 Bakanlık tarafından gönderilen Köye DönüĢ Rehabilitasyon Projeleri Ödeneği ġemdinli KHGB 259.903,58 Milli Savunma Bakanlığı Tarafından Askeri içme Suyu için gönderilen ödenek(Goman Tepesi ve Kırmızı Tep Ġçme Sulyu Yapım ĠĢi) ġemdinli KHGB 718.891,22 Sağlık Bakanlığı Tarafından sağlık evleri için gönderilen ödenek( Aile Sağlık Evi Merkezi, GeliĢen Köyü Sağlık Evi ve Sağlık Ocakları Onarımları iĢi ) ġemdinli KHGB 323.367,19 Milli Eğitim Müdürlüğü okul bakım ve onarım giderleri için gönderilen ödenek(Lise,Ortaöğretim, Ġlköğretim ve Okul öncesi) Yüksekova KHGB 64.900,00 Ġlçemiz Milli Eğitim Müdürlüğü Ahmedi Hani Ġlköğretim Okulu Onarım ĠĢi için gelen ödenek Yüksekova KHGB 250.000,00 Ġlçemiz Köye Yönelik Birim ġefliği Hizmetlerinde ÇalıĢan Araçlarında Kullanılmak üzere Yedek Parça, Akaryakıt ve Yağ Alımı için gelen ödenek Yüksekova KHGB 17.110,00 Ġlçemizde Yapılması DüĢünülen 2 Nolu ASM ve Esendere Beldesi 2 Hekimlik ASM Proje Revizeleri için gelen ödenek Yüksekova KHGB 49.560,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan yerinde menfez yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 469.367,97 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Yüksekova KHGB 203.260,42 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 48.072,30 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 94.887,39 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 8.142,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy içme suyu yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 141.158,21 Ġlçemiz Toplum Sağlığının Onarımı için gelen ödenek Yüksekova KHGB 173.136,93 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy kilit taĢı ve yerinde menfez yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 117.056,00 Ġlçemizde yapılacak olan Okulların zemin etüdleri için gelen ödenek
Yüksekova KHGB 82.432,77 Yüksekova Ġlçesi 3”ncü Piyade Tümen 7.Hudut Alay Komutanlığı Rahmo Tepe Üs Bölgesi Sondajlı Ġçme suyu yapım iĢi için gelen ödenek
Yüksekova KHGB 300.719,55 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy sulama suyu yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 8.142,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy sandık kanal yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 76.464,00 Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Atatürk Anadolu Lisesi Onarım ĠĢi için gelen ödenek Yüksekova KHGB 61.832,00 Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ilçemizde yapılacak olan Okulların zemin iyileĢtirme için

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 gelen ödenek
Yüksekova KHGB 65.085,39 Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Büyükçiftlik beldesi ilk ve ortaokulu Onarım ĠĢi için gelen ödenek Yüksekova KHGB 151.630,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 276.415,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 400.000,00 KDRP Projesi Kapsamında Yüksekova Ġlçesinde Yapılan olan semt sahaların Yapım ĠĢi için gelen ödenek Yüksekova KHGB 162.019,13 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy sulama ve içme suyu yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 178.534,00 Ġlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ilk, ortaokul ve Lise Onarımları ĠĢi için gelen ödenek Yüksekova KHGB 71.980,00 2015 Yılı BaĢbakanlık yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı köy camii önü kilit taĢı yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 258.049,95 2015 Yılı yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı Doğanlı Köyü ASM yapım iĢi ödeneği Yüksekova KHGB 97.940,00 2015 Yılı yatırım programı kapsamında yapılan Ġlçemize bağlı Tatlı Köyü Kanalizasyon yapım iĢi ödeneği Çukurca KHGB 365.000,00 Çukurca Gümrük Kapısı Yapım ĠĢi Çukurca KHGB 100.000,00 ġemdinli Ġlçesi ġantiyesinde bulunan iĢ Makineleri Ġçin Akar Yakıt Ödeneği

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 Çukurca KHGB 333.320,84 Milli Savunma Bakanlığı Askeri içme Suyu için Gönderilen Ödenek.(Geyiktepe, Çukurca KHGB 126.583,97 Sağlık Bakanlığı Tarafından sağlık evleri için gönderilen ödenek( Aile Sağlık Evi Merkezi, Sağlık Ocakları Onarımları iĢi ) Çukurca KHGB 190.360,00 Milli Eğitim Müdürlüğü okul bakım ve onarım giderleri için gönderilen ödenek(Lise,Ortaöğretim, Ġlköğretim ve Okul öncesi) TOPLAM 23.907.057,45
Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında Bakanlıklar ve Merkezi Ġdare KuruluĢlarınca Ġl Özel Ġdaresine aktarılan ödeneklerin 5355 Sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun 18. Maddesi hükümlerine göre tahsis edilen ödeneğin amacı dıĢında kullanılmayacağı dikkate alınarak protokol ile birliklere aktarıldığı belirtmiĢtir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında protokole tahsis amacı dıĢında kullanılamayacağı hükmü eklenerek aktarıldığını belirtmiĢtir. Ancak bulgumuzda da belirtildiği gibi merkezi idare kuruluĢları tarafından il özel idarelerine aktarılan ödeneklerin ikinci kez de il özel idarelerince Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasının 5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanununun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” baĢlıklı 18’inci veya 5302 kanunun 6'ıncı maddesi kapsamında değerledirilemeyeceği açıktır. Birliklerin gerek personel donanımı ve sayısı, gerekse makine-ekipman donanımı ve deneyimi itibariyle bu yatırımları il özel idaresinden daha iyi bir Ģekilde gerçekleĢtirilmesi mümkün görünmemektedir.Dolayısıyla bu nitelikteki ödeneklerin Birliklere aktarılması tercihinde Köylere Hizmet Götürme Birlikleri’nin 6085 sayılı kanun kapsamında SayıĢtay denetimine ve 4734 ve 4735 sayılı kanunlara tabi olmamasının en önemli unsur olduğu düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2015 YILI BĠLANÇOSU AKTĠF PASĠF
1 DÖNEN VARLIKLAR 324.795.802,88 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 8.932.443,70 10 HAZIR DEĞERLER 323.452.513,69 32 FAALĠYET BORÇLARI 320.109,37 102 BANKA HESABI 323.452.513,69 320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI 320.109,37 103 VERĠLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMĠRLERĠ HESABI (-) 0,00 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 5.694.725,98 12 FAALĠYET ALACAKLARI 31.200,00 330 ALINAN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 707.873,45 120 GELĠRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 333 EMANETLER HESABI 4.986.852,53 14 DĠĞERALACAKLAR 77.595,13 36 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 2.645.132,95 140 KĠġĠLERDEN ALACAKLAR HESABI 77.595,13 360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR HESABI 2.064.529,23 15 STOKLAR 1.232.494,06 361 ÖDENECEKSOSYALGÜVENLĠK KESĠNTĠLERĠ HESABI 532.523,37 150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 1.232.494,06 362 FONLAR VEYA DĠĞER KAMU ĠDARELERĠ ADINA YAPILAN TAHSĠLAT HESABI 48.077,35 16 ÖN ÖDEMELER 2.000,00 38 GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 0,00 160 Ġġ AVANS VE KREDĠLERĠ HESABI 0,00 380 GELECEKAYLARAAĠTGELĠRLER HESABI 0,00 161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0,00 39 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR HESABI 272.475,40 165 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN AVANS VE KREDĠLER HESABI 2.000,00 397 SAYIM FAZLALARI HESABI 272.475,40 2 DURAN VARLIKLAR 230.998.292,60 5 ÖZ KAYNAKLAR 546.861.651,78 24 MALĠ DURAN VARLIKLAR 4.338.120,61 50 NET DEĞER 85.679.052,88 240 MALĠ KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 4.338.120,61 500 NET DEĞER HESABI 85.679.052,88 241 MALVE HĠZMETÜRETEN KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 0,00 51 DEĞER HAREKETLERĠ 0,00 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 226.660.171,99 511 MUHASEBE BĠRĠMLERĠ ARASI ĠġLEMLER HESABI 0,00 250 ARAZĠ VE ARSALAR HESABI 5.617.790,32 519 DEĞER HAREKETLERĠ SONUÇ HESABI 0,00 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERĠ HESABI 14.726.901,54 52 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI 17.101.500,00 252 BĠNALAR HESABI 47.757.889,85 522 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI HESABI 17.101.500,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 18.513.089,43 57 GEÇMĠġ YILLAROLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI 351.299.665,82 254 TAġITLAR HESABI 7.570.057,36 570 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI HESABI 351.299.665,82 255 DEMĠRBAġLAR HESABI 625.187,57 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI -75.675.193,04 257 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -5.790.352,31 580 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI HESABI ( - ) -75.675.193,04 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 137.639.608,23 59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 168.456.626,12 29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 0,00 590 DÖNEM OLUMLU FAALĠYETSONUCU HESABI 177.670.664,57 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 0,00 591 DÖNEM OLUMSUZ FAALĠYETSONUCU HESABI ( - ) -9.214.038,45 AKTĠF TOPLAMI 555.794.095,48 PASĠF TOPLAMI 555.794.095,48

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GĠDERĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 630 01 Personel Giderleri 19.764.588 25 21.343,371 20 23.617.868 83 630 02 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gid. 3.502.362 47 3.422.799 91 3.996.739 49 630 03 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 10.990.211 37 50.183.486 67 16.827.809 64 630 04 Faiz Giderleri
630 05 Cari Transferler 30.692.228 48 1.984.773 62 1.427.721 46 630 07 Sermaye Transferleri 749.095 42 590.283 18 823.228 47 630 11 Değer Ve Miktar DeğiĢimleri Giderleri 40.667.216 12 87.606.454 80 1.736.915 31 630 13 Amortisman Giderleri 2.046.485 96 3.684.500 00 0,00 00 630 14 Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri 13.989.530 86 12.541.818 07 10.601.237 60 630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 18.308 88 0,00 00 0,00
630 99 Diğer Giderler 0,00 4.581.515 47 973.774 02
GĠDERLER TOPLAMI (A) 122.420.027 81 185.939.002 92 60.005.294 82 Hesap Kodu Yardımcı Hesap GELĠRĠN TÜRÜ 2013 2014 2015 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 600 01 Vergi Gelirleri 65.104 68 105.177 41 26.040 86 600 03 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 292.441 31 247.914 54 265.147 18 600 04 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gel. 231.634.036 68 202.878.994 13 178.960.983 38 600 05 Diğer Gelirler 29.561.699 96 47.164.831 71 58.423.787 97 600 11 Değer ve Miktar DeğiĢimleri Gelirleri 166.486 38 0,00 00 0,00 00 GELĠRLER TOPLAMI (B) 261.719.769 01 250.396.917 79 237.675.959 39 FAALĠYET SONUCU [A-B)] (+ / -) 139.299.741 20 64.457.914 87 177.670.664 57

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr