2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu.pdf

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu EYLÜL 2013

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 586617/46308 Sayı: Bşk.2013/12 12.09.2013 Konu: 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunumun 41 ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunumun 39'uncu maddeleri uyarınca, Maliye Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından Sayıştaya gönderilen Genel Faaliyet Raporları ile bu raporlara ilişkin Sayıştay değerlendirmesini içeren 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporunu saygılarımla arz ederim. Doç. Dr. Recai AKYEL Sayıştay Başkanı İnönü Bulvarı (Eskişehir Yolu) No:45 06520 Balgat / ANKARA Telefon : (0 312) 295 30 00 Fax : (0 312) 295 40 94 e- posta: savistav(@sayistav.gov.tr Elektronik Ağ :www.sayistay.gov.tr

2012 YILI FAALİYET GENEL DEĞERLENDİRME RAPORU

2012 yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Genel Faaliyet Raporu ile İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu esas alınarak hazırlanmış ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 39’uncu maddesi gereği Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur.

İÇİNDEKİLER GENEL ÇERÇEVE ......................................................................................................................................1

1. DEĞERLENDİRMELERİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ ve KAPSAMI ......................................3
2. GENEL FAALİYET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ ...........................................................................5 2.1 GENEL DEĞERLENDİRME .............................................................................................................. 5 2.2 MALİ BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ................................................................................................. 7
3. MAHALLİ İDARELER GENEL FAALİYET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ .................................. 13 3.1 GENEL DEĞERLENİRME ...............................................................................................................13 3.2 MALİ BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ .........................................................................................15

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 1 GENEL ÇERÇEVE Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Sayıştay tarafından yürütülen denetimlerin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu mali yönetiminin hukuka uygun olarak yürütülmesi ve kamu kaynaklarının korunması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi, hesap verme sorumluluğu, mali saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Sayıştay, bu amaçlar doğrultusunda kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetleyerek sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunar. Bu kapsamda 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu gereğince Sayıştay tarafından düzenlenmesi gereken raporlar arasında yer alan Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu; kamu idareleri tarafından Sayıştaya gönderilen idare faaliyet raporları, Maliye Bakanlığınca hazırlanan Genel Faaliyet Raporu ve İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun denetim sonuçları dikkate alınarak değerlendirilmesi sonucu hazırlanan rapordur. Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu ile stratejik plan, performans programı ve bütçe ilişkisi bağlamında kamu idarelerinin yürüttüğü ve üst yöneticilerin güvence beyanı vererek kamuoyuna açıkladığı faaliyetlerinin doğruluğuna güvence vermek amaçlanmaktadır. Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin denetim sonuçları ile birlikte toplu bir bakış açısıyla değerlendirilmesi sonucunda hazırlanan Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, kamu kaynaklarını kullananların faaliyet sonuçları hakkında doğru ve güvenilir bilgi sağlama ve kamu hizmeti yürütenlerin yönetsel hesap verme sorumluluklarını geliştirme yoluyla kamu mali yönetiminde saydamlık ve hesap verme sorumluluğuna dayalı stratejik yönetim anlayışının geliştirilmesinde önemli bir araç olacaktır. 2012 yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu, 5018 sayılı Kanun’un 41 ve 6085 sayılı Kanun’un 39’uncu maddeleri ile Sayıştay Faaliyet Raporları Değerlendirme Rehberine göre;

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 2 • Kamu idareleri üst yöneticileri tarafından hesap verme sorumluluğu çerçevesinde kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde hazırlanan 2012 yılı idare faaliyet raporlarında, • Merkezi yönetim kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının 2012 yılındaki faaliyet sonuçlarına ve mahalli idarelerin mali yapılarına ilişkin genel değerlendirmeleri içerecek şekilde Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda, • Mahalli idarelerce hazırlanan idare faaliyet raporlarının esas alınarak mahalli idarelerin genel durumunu ortaya koymak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yer alan bilgilerin kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelerle belirlenen sunum kriterlerini ve süreç gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığının tespit edilmesi ile 2012 yılı dış denetim sonuçları dikkate alınarak ilgili raporlardaki bilgilerin doğruluk ve güvenirliğinin değerlendirilmesi suretiyle hazırlanmış ve 6085 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesi gereğince Rapor Değerlendirme Kurulunun görüşü alınarak son şekli verilmiştir. 2012 yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu ile Sayıştay, kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasına ilişkin olarak kamu idarelerinin yönetim ve hesap verme sorumluluklarının Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmesini teminen, kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında yeterli ve güvenilir bilgiler sunmayı, kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 3

1. DEĞERLENDİRMELERİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ ve KAPSAMI Değerlendirmelerin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Değerlendirmelerin amacı, Maliye Bakanlığı tarafından merkezi yönetim kapsamındaki idarelerin ve sosyal güvenlik kurumlarının bir mali yıldaki faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde hazırlanan Genel Faaliyet Raporu ile İçişleri Bakanlığı tarafından mahalli idarelerin bir mali yıldaki faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde hazırlanan Mahalli idareler Genel Faaliyet Raporunun, kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelerle belirlenen sunum kriterlerini ve süreç gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığının tespit edilmesi, raporlarda yer alan bilgilerin doğruluk ve güvenirliğinin denetim sonuçları ile karşılaştırılarak değerlendirilmesidir. Değerlendirmeler, Genel Faaliyet Raporu ve Mahalli idareler Genel Faaliyet Raporunun 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’te belirtilen esas ve usullere uygun hazırlanıp hazırlanmadığı, raporlardaki bilgilerin sunum kriterlerini karşılayıp karşılamadığı, gerekli bilgi ve değerlendirmelere yer verilip verilmediği, raporda yer alan bilgilerin doğru ve güvenilir olup olmadığı açılarından Sayıştay Faaliyet Raporları Değerlendirme Rehberine göre yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 4

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 5 2. GENEL FAALİYET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ 2.1 GENEL DEĞERLENDİRME Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca genel faaliyet raporunun, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak; izleyen mali yılın Haziran ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması ve Sayıştaya gönderilmesi gerekmektedir. Nitekim Maliye Bakanlığı 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunu yönetmelikte belirtilen sürede hazırlayarak kamuoyuna açıklamış ve Sayıştay Başkanlığına göndermiştir. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in “Genel Faaliyet Raporunun Kapsamı” başlıklı 15’inci maddesi genel faaliyet raporunun hazırlanmasında izlenecek süreçleri ortaya koymaktadır. Buna göre Genel Faaliyet Raporunda aşağıdaki bilgilere yer verilir: a) Merkezi yönetim bütçesi gelir ve gider hedefleri ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenleri, b) Kamu borç yönetimi raporu kapsamında borç stokundaki gelişmeler ve borçlanmaya ilişkin diğer bilgiler, c) Yılsonundaki varlık ve yükümlülüklerin durumunu gösterir cetvel ile bunlara ilişkin bilgiler, ç) Ödenek aktarmaları ve diğer ödenek işlemlerini gösteren cetvel, d) Bütçenin uygulamasına ilişkin olarak Bakanlık tarafından yapılan faaliyetler, e) İdarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında genel değerlendirmeler, f) Mahalli idarelerin mali yapılarına ilişkin genel değerlendirmeler, g) Bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeler, ğ) Bakanlıkça gerekli görülen diğer bilgiler. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporu incelendiğinde, raporda yer alan bilgilerin genel itibariyle sunum kriterlerini ve süreç gerekliliklerini karşıladığı görülmekle birlikte;

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 6

1. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesi gereğince 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda;  Merkezi yönetim kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının yılsonundaki varlık ve yükümlülüklerinin durumunu gösterir cetvel ile bunlara ilişkin bilgilere yer verilmesi gerektiği halde, sadece genel bütçe kapsamındaki idarelerin mali varlık ve yükümlülüklerini gösteren tabloya yer verildiği,  Ödenek aktarmaları ve diğer ödenek işlemlerini gösteren cetvele yer verilmesi gerektiği halde, yıl içinde ödenek ekleme ve aktarma işlem sayısı bilgisine yer verilip, ödenek aktarma ve ekleme işlemlerinin tür, tutar ve idareler itibariyle dağılımını gösterir cetvele yer verilmediği,  Bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi gerektiği halde, sadece merkezi yönetim kapsamındaki idareler itibariyle yapılan cari ve sermaye transferlerinin tutarına yer verildiği tespit edilmiştir.
2. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda yer alan yedek ödeneklerle ilgili Tablo 10’a göre, yedek ödeneklerin kullanım tutarı 665,2 milyon TL. olarak açıklanmış iken, Maliye Bakanlığından alınan ve yedek ödeneklerin yılsonu itibariyle kullanım tutarlarını gösteren tabloya göre 2012 yılında yedek ödenekten yapılan toplam aktarma tutarının yılsonu itibariyle 30,9 milyar TL. olarak gerçekleştiği görülmüştür. Dolayısıyla raporda verilen tablo eksik ve hatalı bilgilendirmeye yol açmaktadır. Bu nedenle, Genel Faaliyet Raporunda öncelikle bütçeden yardım alan dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllerin hangileri olduğu ve ne kadar yardım aldığı belirtilerek bu kuruluşların faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelere yer verilmelidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 7 2.2 MALİ BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2.2.1 Merkezi Yönetim Bütçesi Gelir ve Gider Hedefleri ile Gerçekleşmelerinin Değerlendirilmesi Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesi gereğince Genel Faaliyet Raporunda, merkezi yönetim bütçesi gelir ve gider hedefleri ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verilmesi gerekmektedir.

1. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerini kapsayan merkezi yönetim bütçesine ait gelir ve gider hedefleri ile gerçekleşmelerine yer verilmiş olmakla birlikte, gider hedefleri ile gerçekleşmelerinin sadece ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyi itibariyle açıklanması eksik bilgilendirmeye neden olmaktadır. Merkezi yönetim bütçesi gider hedefleri ile gerçekleşmelerinin ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyi itibariyle de gösterilmesinin daha açıklayıcı olacağı değerlendirilmektedir.
2. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda gider gerçekleşmeleri neticesinde meydana gelen bazı sapmaların nedenlerinin açıklanmadığı, bazılarının eksik açıklandığı, açıklananların ise giderlerin hedef ve gerçekleşmelerinin ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyine göre yapılmış olması nedeniyle ikinci düzeydeki sapmaları göstermediği tespit edilmiştir. 2012 yılında personel giderleri, mal ve hizmet alımları, cari transferler, sermaye giderleri, sermaye transferleri ve borç verme kalemlerinde, gider gerçekleşmesi bütçe ile hedeflenenin üzerinde veya altında olmasına rağmen Genel Faaliyet Raporunda gider hedef ve gerçekleşmelerinde meydana gelen sapmaların nedenlerine ilişkin yapılan değerlendirmeler yeterli değildir. Yönetmelik’te yer alan raporlama ilkelerinden tam açıklama ilkesi gereği ödeneğe göre sapmaların yeterli bilgi içermesi için ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyi esas alınarak açıklama yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 8 2012 yılı Genel Faaliyet Raporu Tablo 10’da ekonomik sınıflandırmaya göre merkezi yönetim bütçe giderleri birinci düzey itibariyle aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.
(Bin TL) Başlangıç Ödeneği Yılsonu Ödeneği Gerçekleşme Personel Giderleri 81.692.195 74.985.192 86.462.710 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 28.858.929 42.398.829 32.893.602 Cari Transferler 130.220.180 131.467.123 129.477.019 Sermaye Giderleri 27.913.538 39.306.682 34.365.315 Sermaye Transferleri 4.242.856 6.983.263 6.006.362 Borç Verme 8.624.895 10.150.960 9.537.423 Maliye Bakanlığından alınan giderlerin ekonomik sınıflandırmasının ikinci düzeyini de gösteren aşağıdaki tabloda ise tespit edilen sapmalara ilişkin detay bilgiler yer almaktadır. Birinci Düzey İkinci Düzey (TL) Başlangıç Ödeneği Yılsonu Ödeneği Gerçekleşme 1 Personel Giderleri 81.692.195.500 74.985.192.897 86.462.710.046 1 1 Memurlar 71.124.217.360 63.624.988.675 75.435.100.905 1 2 Sözleşmeli Personel 2.744.795.350 3.169.870.107 2.577.822.447 1 3 İşçiler 4.468.396.000 4.669.334.357 5.131.096.706 1 4 Geçici Personel 1.530.708.190 1.470.376.498 1.295.678.321 1 5 Diğer Personel 1.268.031.600 1.464.141.261 1.436.534.510 1 7 Milletvekilleri 92.075.000 92.475.000 92.472.130 1 8 Cumhurbaşkanı Ödeneği 402.000 402.000 402.000 1 9 İstihbarat Personeli 463.570.000 493.605.000 493.603.028 3 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 28.858.928.871 42.398.828.929 32.893.603.099 3 1 Üretime Yönelik Mal Ve Malzeme Alımları 271.032.871 348.085.400 227.073.984 3 2 Tüketime Yönelik Mal Ve Malzeme Alımları 13.051.589.795 22.901.696.887 14.559.017.688 3 3 Yolluklar 1.021.758.469 1.237.784.720 1.346.506.825 3 4 Görev Giderleri 707.229.739 1.813.457.451 1.770.394.679 3 5 Hizmet Alımları 10.674.083.624 12.455.366.424 11.717.275.135 3 6 Temsil Ve Tanıtma Giderleri 138.143.100 285.936.597 127.724.175 3 7 Menkul Mal, Gayrimaddi Hak Alım, Bakım Ve Onarım Giderleri 610.798.513 780.901.569 672.085.519 3 8 Gayrimenkul Mal Bakım Ve Onarım Giderleri 1.478.498.760 2.008.301.985 1.935.002.836 3 9 Tedavi Ve Cenaze Giderleri 905.794.000 567.297.895 538.522.259 5 Cari Transferler 130.220.180.000 131.467.122.798 129.477.017.436 5 1 Görev Zararları 25.687.131.000 22.721.998.034 22.062.156.577

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 9 5 2 Hazine Yardımları 54.752.929.080 52.519.687.594 52.027.760.162 5 3 Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yapılan Transferler 614.484.700 968.049.690 926.398.606 5 4 Hane Halkına Yapılan Transferler 13.869.470.400 19.101.008.455 18.784.586.607 5 6 Yurtdışına Yapılan Transferler 1.420.274.820 1.583.668.842 1.296.310.698 5 8 Gelirlerden Ayrılan Paylar 33.875.890.000 34.572.710.183 34.379.804.787 6 Sermaye Giderleri 27.913.538.000 39.306.681.821 34.365.315.808 6 1 Mamul Mal Alımları 4.600.013.850 4.750.972.785 3.797.429.744 6 2 Menkul Sermaye Üretim Giderleri 376.754.000 346.957.164 256.728.223 6 3 Gayri Maddi Hak Alımları 331.570.500 299.876.169 217.068.807 6 4 Gayrimenkul Alımları Ve Kamulaştırması 1.176.864.000 2.933.149.355 2.733.040.507 6 5 Gayrimenkul Sermaye Üretim Giderleri 19.170.363.000 28.359.831.974 25.105.093.032 6 6 Menkul Malların Büyük Onarım Giderleri 286.327.450 292.841.697 267.620.329 6 7 Gayrimenkul Büyük Onarım Giderleri 1.505.212.400 1.888.047.436 1.625.628.631 6 8 Stok Alımları 2.920.000 1.326.710 1.247.237 6 9 Diğer Sermaye Giderleri 463.512.800 433.678.532 361.459.298 7 Sermaye Transferleri 4.242.856.000 6.983.263.376 6.006.362.321 7 1 Yurtiçi Sermaye Transferleri 3.802.690.000 6.364.007.313 5.752.300.053 7 2 Yurtdışı Sermaye Transferleri 440.166.000 619.256.063 254.062.267 8 Borç Verme 8.624.895.000 10.150.959.861 9.537.422.413 8 1 Yurtiçi Borç Verme 8.203.895.000 8.383.444.270 8.184.987.903 8 2 Yurtdışı Borç Verme 421.000.000 1.767.515.590 1.352.434.510

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 10 2.2.2 Sosyal Güvenlik Kurumu Bilgilerinin Değerlendirilmesi

1. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda SGK ile ilgili bütçe gerçekleşmelerine ilişkin bilgiler incelendiğinde, 2012 yılı SGK giderlerinin 160,2 milyar TL, gelirlerinin ise 142,9 milyar TL olarak gerçekleştiği, dolayısıyla bütçe açığının 17,3 milyar TL olduğu ifade edilmiştir. SGK Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosuna göre bütçe gideri 158,8 milyar TL. bütçe geliri 176,6 milyar TL, SGK’nın 2013 yılı Mayıs ayında düzeltilmiş Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosuna göre ise bütçe gideri 158,8 milyar TL. bütçe geliri 160,5 milyar TL’dir. Dolayısıyla, Genel Faaliyet Raporunda yer alan bütçe gerçekleşmelerinin, SGK’dan alınan SGK Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosunda belirtilen tutarlarla uyuşmadığı görülmektedir.
2. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda 2012 yılı emekli aylığı ödemelerinin 105,2 milyar TL, sağlık giderlerinin 44,1 milyar TL olduğu ifade edildiği halde, SGK Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosunda ve 2012 yılı mizanında emekli aylığı ödemelerinin 106,1 milyar TL, sağlık giderlerinin ise 41,8 milyar TL olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, Genel Faaliyet Raporunda yer alan bütçe gerçekleşmelerinin, SGK Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosunda belirtilen tutarlarla uyuşmadığı görülmektedir.
3. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in "Performans Bilgileri" başlıklı geçici 2'nci maddesinde; kamu idarelerinin ilk performans programlarını hazırladıkları yıla kadar, faaliyet raporlarının performans bilgileri bölümünde sadece faaliyet ve projelere ilişkin bilgilere yer verileceği ifade edilmiştir. 2012 yılına ilişkin olarak SGK performans programı hazırlanmadığından, SGK Faaliyet Raporunda ve 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda sadece faaliyet bilgilerine yer verilmiş olup performans hedef ve göstergeleri ile bunlara ilişkin sonuçlar söz konusu raporlarda yer almamıştır. Bu itibarla, SGK ile ilgili yasal değişiklikleri ve SGK’nın faaliyetlerine yer verilen bu bölümün, hedef ve göstergeleri içermemesi sebebiyle değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 11 2.2.3 Borç Stokundaki Gelişmeler ve Borçlanmaya İlişkin Diğer Bilgilerin Değerlendirilmesi

1. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda, 2012 yılında yapılan iç borçlanmanın yüzde 98,3’ünün ihale ile sağlandığı, borçlanmanın kalan yüzde 1,7’sinin ise doğrudan satış yolu ile gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. Ancak, Hazine Müsteşarlığı muhasebe kayıtlarına göre, nakit iç borçlanmanın 101,5 milyar TL ve doğrudan satışın 109 milyon TL olduğu dikkate alındığında, doğrudan satışın toplam borçlanma içindeki payının yüzde 0,1 ve dolayısıyla ihalenin toplam borçlanma içindeki payının yüzde 99,9 olduğu tespit edilmiştir.
2. 2012 yılı Genel Faaliyet Raporunda “İç ve Dış Borç Ödemeleri” başlıklı 31 nolu tabloda iç borç anapara ödemesi tutarı, 84.018 milyon TL’dir. Ancak aynı tutar, Ocak 2013 Kamu Borç Yönetimi Raporunda, merkezi yönetim iç borç servisi tablosundaki anapara tutarları toplandığında, 84.020 milyon TL olarak görülmektedir. Muhasebe kayıtlarında ise uygunluk bildirimi çalışmaları sırasında Hazine Müsteşarlığı tarafından gönderilen tabloda bu tutar 84.130 milyon TL olarak yer almaktadır. Dolayısıyla iç borç anapara ödemesi ile ilgili olarak farklı tablolarda farklı rakamlara yer verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 12

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 13 3. MAHALLİ İDARELER GENEL FAALİYET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ 3.1 GENEL DEĞERLENİRME Mahalli idareler tarafından düzenlenen idare faaliyet raporları esas alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı tarafından mahallî idareler genel faaliyet raporu hazırlanmakta ve kamuoyuna açıklanmaktadır. Sayıştay tarafından dış denetim sonuçları da dikkate alınmak suretiyle mahalli idareler genel faaliyet raporu değerlendirilmekte ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgisine sunulmaktadır. Sayıştaya gönderilen 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet raporunun değerlendirilmesi sonucunda aşağıda yer alan eksiklikler tespit edilmiştir.

1. İçişleri Bakanlığınca mahalli idareler genel faaliyet raporu düzenlenmesindeki temel amaç; mahalli idarelere ait istatistiki bilgi verilmesinin yanında söz konusu istatistiki verilerden yola çıkarak analizler yapılması, yıllar itibariyle meydana gelen önemli değişikliklerin nedenlerinin açıklanması ve bu konularla ilgili İçişleri Bakanlığı değerlendirmelerinin ortaya konulmasıdır. 5018 sayılı Kanun gereğince İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanması gereken Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun Bakanlığın değerlendirmelerini de içermesi gerekmektedir. Ancak, 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu İçişleri Bakanlığının değerlendirmelerini içermekten ziyade mahalli idarelerle ilgili istatistiki verilerden oluşmaktadır.
2. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun hazırlanma usul ve esasları Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’le belirlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik’e göre Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun; mahalli idare bütçeleri gelir ve gider hedeflerini, fiziki kaynaklarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeleri, bütçelerinden yapılan yardımlar ile sosyal hizmet harcamalarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeleri, stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında genel değerlendirmeleri ve yıl içinde yapmış olduğu yatırımlar ile gelecek yıllara yaygın yüklenmelerine ilişkin bilgileri içermesi gerekmektedir. Ancak, İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 14 Raporunda söz konusu hususlarla ilgili bilgi ve değerlendirmeler yer almamaktadır. 3. 5018 sayılı Kanun’a göre İçişleri Bakanlığının mahalli idareler genel faaliyet raporunu izleyen mali yılın Haziran ayının on beşine kadar kamuoyuna açıklaması ve bu raporun birer örneğini aynı süre içerisinde Sayıştaya ve Maliye Bakanlığına göndermesi gerekmektedir. Ancak, 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu Sayıştaya 30.07.2013 tarihinde gönderilmiştir. 4. İl Özel İdarelerinin 2010, 2011 ve 2012 yılları bütçe gerçekleşmeleri incelendiğinde bütçe gelirlerinin bütçe giderlerinden fazla olduğu görülmektedir. 2012 yılı toplam gelirleri içerisinde öz gelirleri oranı ise % 9,78’dir. Bu duruma ilişkin olarak Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda İçişleri Bakanlığı tarafından herhangi bir değerlendirmeye yer verilmemiştir. 5. 2012 yılı itibarıyla mahalli idarelerin borç dağılımları incelendiğinde toplam 48,9 milyon TL borç yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu yükümlülüğün 25,2 milyon TL’si Diğer Yükümlülükler olarak gösterilmiştir. Ancak, mahalli idarelerin toplam borç yükümlülüğünün % 52’sini oluşturan Diğer Yükümlülükler ifadesiyle mahalli idarelerin yükümlülüklerinden nelerin kast edildiği anlaşılamamaktadır. Bu nedenle mahalli idarelerin borç yükümlülükleri arasında yer alan Diğer Yükümlülükler ifadesiyle hangi borç yükümlülüklerinin kast edildiğinin açıklanması gerektiği değerlendirilmektedir. 6. Belediyelerin borç yükü 2008 yılından 2012 yılına kadar önemli oranda artış göstermiştir. 2008 yılında belediyelerin banka kredilerine ait borçları 4,2 milyon TL iken 2012 yılında 7,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla 2008 yılından 2012 yılına kadar belediyelerin bankalara borcu % 58 oranında artmıştır. Aynı şekilde, 2008 yılında belediyelerin dış mali borçları 2,6 milyon TL iken bu tutar 2012 yılında 6,1 milyon TL’ye yükselmiştir. Dış mali borç yükümlülüğü de 2008 yılından 2012 yılına kadar % 44 artmıştır. Bu duruma ilişkin olarak Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda İçişleri Bakanlığı tarafından herhangi bir değerlendirmeye yer verilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 15 3.2 MALİ BİLGİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

1. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yer alan mali bilgiler ve diğer açıklamalar Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde yer alan sistematiğe uygun sunulmamıştır. Söz konusu Yönetmelik’e göre mahalli idareler genel faaliyet raporunda yer alan mali bilgilerin; a) Mahalli idare bütçeleri gelir ve gider hedefleri ile gerçekleşmelerine ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, b) Mahalli idareler, mahalli idarelere bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarının iç ve dış borçlarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, c) Mahalli idarelerin insan kaynakları ile fiziki kaynaklarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, ç) Mahalli idare bütçelerinden yapılan yardımlar ile sosyal hizmet harcamalarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler, d) Mahalli idarelere ilişkin iç denetim sonuçları hakkında bilgi ve değerlendirmeler, e) Mahalli idarelere ilişkin olarak İçişleri Bakanlığınca yürütülen denetim ve gözetim faaliyetleri hakkında özet bilgiler, f) Mahalli idarelerin yıl içinde yapmış olduğu yatırımlar ile gelecek yıllara yaygın yüklenmelerine ilişkin bilgiler şeklinde bir sistematik içerisinde hazırlanması gerekmektedir. Ancak, 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu  İnsan Kaynakları  Bütçe a. Gider b. Gelir c. Borç  Denetim  Köydes  Değerlendirme ve Sonuç başlıkları esas alınmak suretiyle hazırlanmıştır. Raporun bu şekilde hazırlanmış olması raporlama ilkelerinden tam açıklama ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 16 Hakkında Yönetmelik’le öngörülen sistematiğe uygun olarak ve eksiksiz bir şekilde hazırlanması gerekmektedir. 2. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yer alan mali bilgiler ile diğer bilgiler mahalli İdarelere ait idare faaliyet raporlarında yer aldığından Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun hazırlanmasında idare faaliyet raporlarındaki verilerin kaynak olarak kullanılması gerekir. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda İçişleri Bakanlığına 2012 yılına ait kaç adet mahalli idare faaliyet raporu gönderildiği hakkında bir bilgi bulunmamaktadır. Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda hangi mahalli idareye ait kaç tane idare faaliyet raporunun yayımlandığı ve bu idare faaliyet raporlarının kaçının değerlendirmeye alındığı Raporda açıkça belirtilmelidir. Zira Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre İl özel idarelerinin faaliyet raporları Mart ayı sonuna kadar, belediyelerin faaliyet raporları ile mahalli idare birliklerinin faaliyet raporları ise Nisan ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanır ve aynı süreler içinde Sayıştaya ve İçişleri Bakanlığına gönderilir. Bu nedenle idare faaliyet raporlarının Sayıştaya ve İçişleri Bakanlığına tüm mahalli idarelerce zamanında gönderilmesi ve Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun da idare faaliyet raporları esas alınmak suretiyle hazırlanması gerekmektedir. 3. Mahalli idarelerde hizmet satın alma yöntemiyle çalıştırılan personel sayılarına ilişkin olarak 2011 yılı faaliyet raporunda veri bulunmasına rağmen bu bilgiler 2012 yılı faaliyet raporunda karşılaştırmaya imkan verecek biçimde yer almamış ve buna ilişkin İçişleri Bakanlığınca bir değerlendirme yapılmamıştır. 4. Mahalli idarelere ait borç yükleri incelendiğinde mahalli idarelerin borçlanma eğiliminin sürekli arttığı görülmektedir. Mahalli idarelerin borç yüklerinin hangi nedenlerle artış gösterdiğine dair Raporda herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır. 5. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca mahalli idareler genel faaliyet raporunda “Mahalli idarelere ilişkin iç denetim sonuçları hakkında bilgi ve değerlendirmeler” yer almalıdır. Ancak, İçişleri Bakanlığı tarafından

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 17 hazırlanan 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda “iç denetim” başlığı altında yalnızca iç denetçi kadroları ve doluluk oranları yer almakta, iç denetim sonuçları ile ilgili rapor sayısı, denetlenen birim sayısı, iç denetimlerde tespit edilen önemli ve benzer konular, iç denetimler sonucu yapılan işlemlere ilişkin bilgiler ve bunlar hakkında Bakanlığın değerlendirmesi yer almamaktadır. 6. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’e göre aşağıdaki bilgi ve değerlendirmelerin 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda yer alması gerektiği halde bu hususlara raporda yer verilmemiştir:  Mahalli idarelere ait şirket ve işletmelere ilişkin mali bilgiler,  Mahalli idarelerin bütçe hedefleri,  Mahalli idarelerin fiziki kaynaklarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler,  Mahalli idare bütçelerinden yapılan yardımlar ile sosyal hizmet harcamalarına ilişkin bilgi ve değerlendirmeler,  Mahalli idarelerin yıl içinde yapmış oldukları yatırımlar ile gelecek yıllara yaygın yüklenmelerine ilişkin bilgiler. 7. 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunun İnsan Kaynakları bölümünde yer alan 2012 yılı verileri ile Raporun Genel Değerlendirme ve Sonuç bölümünde yer alan veriler çelişmektedir. Bu durum raporlama ilkelerinden doğruluk ve tarafsızlık ilkesine aykırı düşmektedir. 8. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in “Raporlama İlkeleri” başlıklı ikinci bölümünün 4’üncü maddesinde yer alan sorumluluk ilkesine göre faaliyet raporları mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğunu sağlayacak şekilde hazırlanır. Bu ilke gereğince örneğin analitik bütçe sınıflandırması kapsamında sermaye transferlerinin hangi kuruluş veya idarelere yapıldığını gösteren ikinci ve üçüncü düzeyde ekonomik kod ayrıntılarına yer verilmesi gerekmektedir. Ancak Raporda bu konuya ilişkin bilgi ve değerlendirme yer almamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı 2012 Yılı Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 18 9. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in “Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu” başlıklı 13’üncü maddesinde, Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda mahalli idarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında genel değerlendirmelerin yapılacağı belirtilmesine rağmen, 2012 yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporunda; mahalli idarelerin stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme uygulamaları hakkında genel değerlendirmeler yer almamaktadır.