YALOVA İL ÖZEL İDARESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ekim 2015
İÇERİK YALOVA İL ÖZEL İDARESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 YALOVA İL ÖZEL İDARESİ 2014 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 24
YALOVA İL ÖZEL İDARESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
13.500.000,00 27.759.878,28 35.209.615,94 ---------- 76.469.494,22 45.706.830,88 30.636.833,90
Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir
takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleştirilmesi 5302 sayılı İl Özel İdaresi
Kanunu’nun 6. maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıştır. Bu fıkra hükmünce
aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleşen bütçe büyüklükleri
arasında çok büyük farklılıklar oluşmaktadır. Bütçe hazırlık aşamasında merkezi yönetim
kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karşılığında ne kadar ödenek gönderileceği
bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve
ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleştirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı
bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleşmeleri arasında fark bulunmaktadır.
2014 yılına özgü olarak 6360 sayılı Kanun’un Geçici 2’nci maddesi ile tüzel kişiliği
kaldırılan belediyeler Nisan 2014 tarihi itibariyle İl Özel İdaresine devredildiğinden bu
belediyelerin gelir ve giderleri karşılığı olarak ek bütçe yapılmış, bu gelişme de İl Özel
İdaresinin 2014 yılı başındaki bütçe öngörüleri ile yıl sonunda gerçekleşen bütçe sonuçları
arasında fark oluşmasında etkili olmuştur.
2014 YILI BÜTÇE GİDERLERİ CETVELİ
Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gider
Personel Giderleri 3.229.000,00 9.764.829,00
Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet
Prim Gideri 405.000,00 1.620.250,00
Mal ve Hizmet Alım Gideri 2.650.543,00 6.254.067,00
Faiz Giderleri ------------ -----------
Cari Transferler 1.279.089,00 1.114.402,00
Sermaye Giderleri 4.691.589,00 26.516.198,00
Sermaye Transferi 1.244.779,00 437.084,00
Yedek Ödenekler
TOPLAM 13.500.000,00 45.706.830,00
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Yalova İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun’la belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49’uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine, hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır. Yalova İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. 2014 yılı denetimi kapsamında Yalova İl Özel İdaresi tarafından “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar'ın 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Yoksullara Mikro Kredi Verilmesi İçin Derneğe Aktarılan Kaynağın 232
Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında İzlenmemesi
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun; "İl Özel İdaresinin Görev ve Sorumlulukları"
başlıklı 6’ncı maddesi özel idarelerin görev ve yetkilerini sıralamıştır. Buna göre; "yoksullara
mikro kredi verilmesi" görevi de il özel idarelerine verilmiş olup, aynı Kanun'un 64’üncü
maddesinin (c) bendindeki;
" Madde 64- İl özel idaresi, il genel meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya
uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı
Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet
projeleri gerçekleştirebilir."
Hükmü gereğince İl Genel Meclisinin Kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun
olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda fıkrada sayılan kuruluş, dernek,
vakıflarla da ortak hizmet projesi gerçekleştirilebilecektir.
Bu hükme dayanılarak Yalova İl Özel İdaresi ile bir Dernek arasında 12.03.2012
tarihinde ekinde “Mikro Kredi Uygulama Yönergesi” de yer alan “Ortak Hizmet (Mikro
Kredi) Protokolü imzalanmıştır.
Protokolün 7 nci maddesinde Özel İdarenin Yapacağı İşler;
a- İdare, yürütme komisyonu için belirleyeceği iki üye vasıtası ile projeden
faydalanacak kişilerin seçiminde yardımcı olabilecektir.
b- İdare, proje kaynağını temin etmek üzere, yılı bütçesinde ayrılan ödeneği, dernek
hesaplarına aktaracaktır.
c- İdare, Mikro kredi işlemlerinin yürütülmesi için çalışma ofisi tahsis edecektir.
d- İdare, sekretarya işlemlerinin yürütülmesi için biri muhasip olmak üzere iki
personel görevlendirecektir.
e- İdare, proje hesaplarını en az üç ayda bir olmak üzere; gerektiğinde her zaman
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7
kuracağı denetim komisyonu marifeti ile inceleyebilecektir.
f- Ödemelerin ve geri dönüşümlerin takip ve tahsilinin yapılıp yapılmadığı Yürütme
Komisyonu tarafından sürekli denetlenir.
Olarak sayılmıştır.
Bu kapsamda, İl Özel İdaresi tarafından Derneğe 2012 yılında 40.000, 2013 yılında
10.000 olmak üzere toplam 50.000 TL ödenek aktarıldığı, 2014 yılı için de 10.000 TL
ödeneğin Bütçeye konulduğu ancak, ödenmediği tespit edilmiştir.
Aktarılan bu kaynaklara ilişkin belgelerin incelenmesi neticesinde ortak projenin;
kredi niteliğinde yürütülmesi ve bu nedenle kurum alacakları hesap grubu altında yer alan
"132/ 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı" nda izlenmesi gereken mikro kredi
uygulamasının, paranın verildiği yıl Bütçe Gideri yazılarak doğrudan gider olarak
muhasebeleştirildiği bunun sonucunda da faaliyet dönemini takip eden yıllarda Mali Tablolar
yerine sadece yazışmaların yapıldığı dosyasında izlendiği görülmüştür.
Bu nitelikteki aktarımlar kamu alacağı olarak da muhasebeleştirilmediği takdirde ilgili
sivil toplum kuruluşlarının kaynağı durumuna gelebilecektir. Oysa aktarımlar kredi verme
amacıyla yapılmış ve geri dönüşleri olan aktarımlardır. Nihayetinde bu aktarımlar ancak,
alacak olarak muhasebeleştiği takdirde kamu kurumları tarafından takip edilebilecektir. Kaldı
ki Protokol'de, taraf olan Derneğe kredi amaçlı aktarılan kaynağın geri dönüşümünün ne
şartlarda olacağı, Derneğin iflası, feshi ve benzeri hallerde ise nasıl, kimden ve hangi şartlarda
ne şekilde tahsil edileceği de açıklığa kavuşturulmamıştır.
Özetle, kredi niteliğinde olan ve bu nedenle alacak hesaplarında da izlenmesi gereken
mikro kredi uygulaması, doğrudan gider olarak muhasebeleştirilmiş ve böylece, aktarılan
tutarlar kamu alacağı olarak 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına
kaydedilmediğinden Mali Tablolarda yer almamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; "5302 sayılı İl Özel İdaresi kanunun 64. maddesi gereğince
yapılan mikro kredi ödemesi için sağlanan ödeneklerin dernek yetkilileri ile görüşülerek geri
dönüşümü sağlanan kredilerin, yeniden kullandırılmayarak, Yılsonunda derneğe yatırılan
miktarın İdaremizce tahsili sağlanarak 2015 yılı bütçesinde kurum alacakları hesap grubu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 altında yer alan 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında izlenmesi sağlanacaktır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresince verilen cevapta; "Yılsonunda derneğe yatırılan miktarın İdaremizce tahsili sağlanarak 2015 yılı bütçesinde kurum alacakları hesap grubu altında yer alan 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında izlenmesi sağlanacaktır." Denilmektedir. Bu konuda Kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte, 2014 yılı mali tablolarında 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı ile ilgili olarak tespit edilen hata devam etmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Yalova İl Özel İdaresi 2014 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı , 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporunun Yayımlanmaması
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 30'uncu maddesinde; genel
yönetim kapsamındaki idarelerin bütçelerinin ilk altı aylık uygulama sonuçları, ikinci altı aya
ilişkin beklentiler ve hedefler ile faaliyetlerini Temmuz ayı içinde kamu oyuna açıklayacakları
hükme bağlanmıştır.
Mali saydamlık ve hesap verilebilirliğin gereği olarak, Yalova İl Özel İdaresinin ilk
altı aylık bütçe uygulama sonuçlarını, ikinci altı aya ilişkin beklenti ve hedefleri ile
faaliyetlerini kapsayan "2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu"nun temmuz
ayı içinde ve sonrasında kamuoyuna açıklanmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; "İlgi bulguda zikredilen bütçe uygulama sonuçları yıllık
faaliyet raporunda yer almaktadır. Bundan böyle yıllık faaliyet raporundan ayrı olarak 2015
yılı Temmuz ayında Mali saydamlık ve hesap verilebilirliğin gereği olarak, ilk altı aylık bütçe
uygulama sonuçlarını, İkinci altı aya ilişkin beklenti ve hedefleri ile faaliyetlerini kapsayan
"2015 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu" temmuz ayı içinde ve sonrasında
kamuoyuna açıklanması bağlamında basına ve halka açık olarak yapılan meclis
oturumlarında, İdaremizin Web sayfasında ve yerel basın aracılığı ile de kamuoyu bilgisine
sunulması sağlanacaktır." Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu idaresi ile, Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporunun
yayımlanması konusunda mutabakat sağlanmakla birlikte konunun denetimlerde izlenmesi
uygun olacaktır.
BULGU 2: 03.06.2014 Tarih ve 2014/6455 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu
İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik'te Yapılan Değişiklikler
Kapsamında Yalova İl Özel İdaresi'nin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazlarla İlgili
Yeniden Kayıt İşlemlerinin Yapılmaması
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik'in 5'inci maddesinin
birinci fıkrasında “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların
mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden
çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10
Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu kayıt alınma işleminin bazı esasları adı geçen Yönetmelik'te değişiklik
yapan 19.06.2014 tarih ve 29035 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 03.04.2014 tarih ve 2014
/6455 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden belirlenmiştir. Bu belirlemelerin bir kısmına
“Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1'inci maddede yer
verilmiştir. Buna göre;
“ (1) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç
değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler
üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde
kayıtlara alınır:
a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol
işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014
tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine
kaydedilir.
b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere
ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan
1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe
kayıtlarını yapar.”
Öte yandan aynı Yönetmelik'in “Cins Tashihlerinin Yapılması” başlıklı değişik
10'uncu maddesinin birinci fıkrasında ise aşağıdaki hükme yer verilmiştir.
“Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan
taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda,
taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.”
Bu durumda Yalova İl Özel İdaresinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında
bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ve emlak vergisi değerleri üzerinden fiili
envanterinin yapılmasının, en geç 30.09.2014 tarihi itibariyle ilgili form ve cetvellere
geçirilmesinin ve bu bilgilerin muhasebe kayıtlarının yapılmak üzere muhasebe birimlerine
verilerek en geç 01.10.2014 tarihine kadar kayıtlarının yapılmasının Yönetmelik hükümlerinin
gereği olduğu anlaşılmaktadır. Bu işlemlere bağlı olarak 31.12 2014 tarihinde de tespit edilen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 değerler üzerinden Amortisman Hesaplarına kayıt yapılacaktır. Ancak bu kayıtların yapılmasına temel oluşturmak üzere öncelikle mevcut hesaplarda kayıtlı bulunan taşınmazların 01.10.2014 tarihi itibariyle 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabında kayıtlı tutarların alacak kaydı ile çıkarılması, toplam tutarın da 500 Net Değer Hesabına borç yazılması gerekmektedir. Aynı şekilde söz konusu taşınmazlara ilişkin amortisman tutarları da 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek hesaplardan çıkarılacaktır. Yönetmelik değişikliği ile ilgili ayrıntılı açıklama Muhasebat Genel Müdürlüğü'nün 25.07.2014 tarihinde yayınlanan Taşınmaz Envanteri konulu genel yazısında yer almıştır. Bu bilgiler ışığında Yalova İl Özel İdaresinin kesin mizan ve bilançosunun incelenmesi sonucunda yukarıda açıklanan işlemlerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür. Bu nedenle Kurumun 2014 yılı Mali Tablolarının 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar Hesaplarında kayıtlı tutarların mevzuata uygun olarak kaydedilmesi gereken tutarlar olmadığı anlaşılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; "İl Özel İdaremizin mülkiyetinde bulunan taşınmazların hemen hemen tamamı kamu hizmetlerinin yürütülmesine yönelik, hizmet binası ve ilköğretim okul binalarından oluşmaktadır. Ancak; İlimizin 1995 yılında İstanbul a bağlı bir ilçe konumunda iken İl olmasından kaynaklanan ve zamanında kadostral işlemlere önem verilmemesinden oluşan “Cins Değişikliği “ yapılmamasından dolayı arsa veya tarla olarak kayıtlarımızda bulunmaktadır. Bu sorunun çözümüne yönelik İl Milli Eğitim Müdürlüğümüz ile yapılan görüşmelerde tevhit ifraz ve cins değişikliği işlemlerine başlanıldığı ancak, bu işlemler Milli Eğitim Müdürlüğünce ödenek temin edildiği takdirde yerine getirilebilecektir. İdaremize ait taşınmazlar mevcut haliyle sisteme kayıt işlemleri yapılmıştır. Diğer taraftan taşınmazların cins tashihlerine ilişkin iş ve işlemler devam etmektedir. Taşınmazlara ilişkin iş ve işlemler tamamlandıkça 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabı mali tablolarda mevcut durumu yansıtması sağlanacaktır." Denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Sonuç olarak Kamu İdaresince verilen cevapta; İl Özel İdaresi'nin mülkiyetinde bulunan taşınmazların yeniden kayıt işlemlerinin yapılacağı belirtilmiştir. Bu konuda Kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte 2014 yılı mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar Hesaplarıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 3: Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi Gereğince Hazırlanması Gereken Kurumsal İç Kontrol Eylem Planının Hazırlanmaması 5018 sayılı Kanun'un 11'inci maddesinde; üst yöneticilerin, mali yönetim ve iç kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanun'da belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri hükme bağlanmıştır. Madde gereğince üst yöneticilere, iç kontrol sisteminin tasarlanması, uygulanması, uygun bir şekilde yürütülmesi, gözetilmesi, iç kontrol sisteminin bir gereği olarak yazılı prosedür ve talimatların oluşturulması gibi her türlü düzenlemelerin yapılması ve iç kontrolün işleyişini sağlama sorumluluğu verilmiştir. Kanun'un 55'inci maddesinin birinci fıkrasında iç kontrol; “İdarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü.” Olarak tanımlanmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; “Görev ve yetkileri çerçevesinde, mali yönetim ve iç kontrol süreçlerine ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin standart ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenir, geliştirilir ve uyumlaştırılır. Bunlar ayrıca sistemlerin koordinasyonunu sağlar ve kamu idarelerine rehberlik hizmeti verir.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Hükmüne yer verilmiştir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “İç kontrol standartları” başlıklı 5'inci maddesinde, iç kontrol standartlarının, merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde Maliye Bakanlığı tarafından belirlenip yayımlanacağı, kamu idarelerinin malî ve malî olmayan tüm işlemlerinde bu standartlara uymakla ve gereğini yerine getirmekle yükümlü bulunduğu, Kanun'a ve iç kontrol standartlarına aykırı olmamak koşuluyla, idarelerce, görev alanları çerçevesinde her türlü yöntem, süreç ve özellikli işlemlere ilişkin standartlar belirlenebileceği, hüküm altına alınmıştır. Bu bağlamda Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ile kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla (18) standart ve bu standartlar için gerekli (79) genel şart belirlenmiştir. Yine Tebliğe göre kamu idareleri gerek görmeleri halinde, ayrıntılı kontrol standartları belirleyebileceklerdir. Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği; idarelerin iç kontrol sistemlerinin oluşturulmasında, izlenmesinde ve değerlendirilmesinde dikkate almaları gereken temel yönetim kurallarını göstermekte ve tüm kamu idarelerinde tutarlı, kapsamlı ve standart bir kontrol sisteminin kurulmasını ve uygulanmasını amaçlamaktadır. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 04.02.2009 tarihli Kamu İç Kontrol Standartları konulu Genelgesinde Eylem Planında yer alan çalışmaların süresi uzatılarak en geç 30.06.2011 tarihinde tamamlanması öngörülmüş ve ekinde kamu idarelerine rehberlik yapmak amacıyla Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi de yayımlanmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat gereğince Kamu idarelerinin, iç kontrol sistemlerinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyumunu sağlamak üzere; yapılması gereken çalışmaların belirlenmesi ve bu çalışmalar için eylem planı oluşturmaları gerekmektedir. Yalova İl Özel İdaresinin kurumsal İç Kontrol Eylem Planını süresinde ve belirlenen koşullarda hazırlaması ve uygulaması gerekir iken hazırlık çalışmalarını tamamlamadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 Kamu idaresi cevabında; "Bulguda yer verilen, İdaremizin 2014 yılında Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı çalışmaları başlamış olup, çalışmalar devam etmektedir." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresince Kurumsal İç Kontrol Eylem Planının hazırlanması hususunda mutabakat sağlanmışsa da sonraki denetimlerde izlenmesi uygun olacaktır. BULGU 4: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Devlet Hakkı ve Özel İdare Payı Başlıklı 14'üncü Maddesine Göre Bazı Ruhsat Sahiplerince Söz Konusu Maddede Belirlenen Oranlar Üzerinden Hesaplanacak Payın Devlet Hakkı Olarak Maden İşleri Genel Müdürlüğüne Yatırılması Gerekirken Yatırılmaması, Dolayısıyla Söz Konusu Devlet Hakkından Maden İşleri Genel Müdürlüğünce İl Özel İdaresi Hesabına Aktarılması Gereken Payların da Aktarılmaması 3213 sayılı Maden Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 3'üncü maddesinde “Devlet Hakkı: Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 14'üncü maddesine göre Maden İşleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl Nisan ayının sonuna kadar satış bilgi formu verilmesi, satış bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14'üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın her yıl Haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekmektedir. Aynı Kanun'un yine 14'üncü maddesine 10.06.2010 Tarih ve 5995 sayılı Kanun'la getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” Denilerek madenlerden sağlanacak “Devlet Hakkı”nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıştır. Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının doğru yatırılıp yatırılmadığının tespiti için Maden İşleri Genel Müdürlüğünden Yalova İli'ne ait veriler temin edilerek İl Özel İdaresi Gelir Müdürlüğü ile Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü verileri ile karşılaştırılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
Yalova İl Özel İdaresine aktarılması gereken 2014 yılı maden payı alacağı tahakkuku
486.484,98 TL ve tahsilatı 124.366,57 TL şeklinde olup, yatırılmayan maden payı alacağı
toplamının 362.118,41 TL olduğu anlaşılmıştır.
Yalova İl Özel İdaresinin maden payı alacağı olarak tahsil edilemeyen söz konusu
tutar nedeniyle yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek Mali Tablolardaki gelir hesapları
etkilenmektedir.
Kamu idaresi cevabında; " İdaremizce 6183 Sayılı Kanuna göre; gelir hesaplarımızın
düzenli bir şekilde kontrol edilebilmesi, takip ve tahsilinin verimli bir şekilde yapılabilmesi
için İlimiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren Maden Ocaklarına ait yapılan üretim
faaliyetleri ile ilgili olarak, geçmiş yılın Satış Bilgi Formları birer örneği ekte sunulan
16.05.2014 tarih ve 2199 sayılı, 18.08.2014 tarih ve 3567 sayılı yazılarımız ile Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünden istenmiştir. (Ek: 1 – 2)
Ancak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından
bu tarihe kadar İdaremize gönderilmiş bir cevabi yazı bulunmamaktadır.
Bulguda belirtilen 2014 yılı maden payı alacağı tahakkuk edip, tahsilatı yapılmayan
362.118,41 TL ’nin tahsil işlemleri için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri
Genel Müdürlüğü ile yazışmalar sürdürülecektir.
Ayrıca, İlimiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren Maden Ocaklarının Maden İşleri
Genel Müdürlüğüne (MİGEM)’e sunduğu faaliyet raporlarının, Kurumumuza da sunumu
sağlanarak İdaremize ödenmesi gereken katkı paylarının daha etkin bir şekilde takibi
sağlanacaktır. " De" İdaremizce 6183 Sayılı Kanuna göre; gelir hesaplarımızın düzenli bir
şekilde kontrol edilebilmesi, takip ve tahsilinin verimli bir şekilde yapılabilmesi için İlimiz
sınırları içerisinde faaliyet gösteren Maden Ocaklarına ait yapılan üretim faaliyetleri ile ilgili
olarak, geçmiş yılın Satış Bilgi Formları birer örneği ekte sunulan 16.05.2014 tarih ve 2199
sayılı, 18.08.2014 tarih ve 3567 sayılı yazılarımız ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Maden İşleri Genel Müdürlüğünden istenmiştir. (Ek: 1 – 2)
Ancak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından
bu tarihe kadar İdaremize gönderilmiş bir cevabi yazı bulunmamaktadır.
Bulguda belirtilen 2014 yılı maden payı alacağı tahakkuk edip, tahsilatı yapılmayan
362.118,41 TL ’nin tahsil işlemleri için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16
Genel Müdürlüğü ile yazışmalar sürdürülecektir.” Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu İdaresi ile, Maden Kanunu gereğince Devlet Hakkından Maden
İşleri Genel Müdürlüğü'nce İl Özel İdaresi hesabına aktarılması gereken tutarın takibi
konusunda mutabakat sağlanmıştır.
BULGU 5: Merkezi İdare Ödeneklerinde ve Kurum Harcama Birimlerinde Harcama
Yetkililiğinin 5018 Sayılı Kanun Hükümlerine Uygun Olarak Belirlenmemesi
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6'ncı Maddesinin ek son fıkrasında,
bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları fıkrada ayrıntılı sayılan hizmetlerini il özel
idarelerine (bütçelerine) ödeneklerini aktararak onların tabi olduğu usul ve esaslarla
gerçekleştirebileceklerdir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 31'inci, 32'nci ve 33'üncü
maddelerinde ise bütçeden yapılacak harcamanın esasları belirlenmiştir.
Değişik 31’inci maddeye göre bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin
en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
32 nci maddede de; bütçelerden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin
harcama talimatı vermesiyle mümkün olacağı, giderin gerçekleştirilmesinin ise 33'üncü
madde hükmü gereği harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme
emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle
tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu durumda Merkezi İdareden gelen ödenekler il özel idare bütçesinde ödenek
yazıldığı harcama biriminin harcama yetkisi dahilinde kullanılacaktır.
Yalova İl Özel İdare Bütçesine Merkezi İdareden aktarılan ödeneklerin kaydı için İl
Genel Meclisinin 04.02.2014 Tarih ve 15 nolu Kararında; Analitik bütçe ve muhasebe
esaslarına göre harcama modülünün açılabilmesi için birim kurumsal kodlarının açılması
kabul edilmiştir.
İl Özel İdaresinin 2014 Mali Yılı Bütçesinin 44.77.01.04 Mali Hizmetler
Müdürlüğünün Kurumsal Kodu altında yer alan Müdürlüklerin kendi ödeneklerini
harcayabilmeleri, iş ve işlemlerini yürütebilmeleri amacıyla, açılan harcama modülünde
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17
merkezi idarenin ildeki her Müdürü kendi ödeneğinin harcama yetkilisi olarak, verilen şifre ve
yetki ile e-içişleri sistemi üzerinden ödeme emirlerini kendileri düzenleyip, gerçekleştirme
görevlisi, harcama yetkilisi olarak imzalayıp İl Özel İdaresi Mali Hizmetler Müdürlüğüne
göndermekte, Mali Hizmetler Müdürlüğünün kendi sisteminden düzenlediği ödeme emri ise
diğerinin üzerine konulup sadece muhasebe yetkilisi tarafından imzalanarak yevmiye tarih ve
numarası verilmektedir.
Yine Yalova İl Özel İdaresinde bütçe ile ödenek tahsis edilen Destek Hizmetleri
Müdürlüğünde harcama yetkilisi olarak Destek Hizmetleri Müdürü ve bir Vali Yardımcısı
görevlendirilmiştir. 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre harcama biriminde 2(iki) harcama
yetkilisinin görevlendirilmesi mümkün değildir.
İl Genel Meclisinin analitik bütçe esaslarına göre harcama modülü açılması
konusundaki Kararı, Merkezi İdarenin İl'deki görevlilerine Harcama Yetkilisi ve
Gerçekleştirme Görevlisi yetki ve sorumluluğunu vermiştir.
İl Genel Meclisinin görev ve yetkileri 5302 sayılı Kanunun 10'uncu maddesinde
sayılmıştır. Bunlar arasında Kararda yer alan yetki bulunmamaktadır. Böylece söz konusu
Kararla İl Genel Meclisi kendisine Kanunla tanınmamış bir yetkiyi kullanmış olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; "5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6'ncı Maddesinin
ek son fıkrasında, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları fıkrada ayrıntılı sayılan
hizmetlerini il özel idarelerine (bütçelerine) ödeneklerini aktararak onların tabi olduğu usul ve
esaslarla gerçekleştirebileceklerdir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 31 'inci, 32'nci ve 33'üncü
maddelerinde ise bütçeden yapılacak harcamanın esasları belirlenmiştir.
Değişik 31 ’inci maddeye göre bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin
en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim Kontrol Kanunu’nun 31’nci maddesi gereğince
Harcama Yetkisi Kamu hizmetlerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde sunulmasını
sağlamak amacıyla Maliye Bakanlığınca çıkarılan “ Harcama Yetkilileri Hakkında Genel
Tebliğ” hükümlerine uymak kaydıyla tamamen devredilebilir.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim Kontrol Kanunu’nun 31’nci maddesi gereğince İl
Özel İdare Bütçesinden kendilerine ödenek tahsis edilen Müdürlükler ile yine Özel İdare
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Bütçesinden ödenek tahsis edilen ilişkili kurum müdürlüklerine tahsis edilen ödeneklerin bürokratik işlemleri uzatmamak ve uygulamada meydana gelen aksaklıkları ortadan kaldırmak amacıyla; 24.01.2014 tarih ve 415 sayılı Valilik Makamı Onayı ile Merkezi İdare Birimlerine İl Özel İdare bütçesine Merkezi İdareden aktarılan ödeneklerin ve Özel İdare bütçesi ile verilen ödeneklerin kullanımı amacıyla Harcama Yetkilisi Yetkisinin verilmesine onay alınmış olup; İl Genel Meclisinin 04.02.2014 tarih ve 15 no lu kararı ile de İl Özel İdaresinin 2014 Mali Yılı Bütçesinin 44.77.01.04 Mali Hizmetler Müdürlüğünün Kurumsal kodu altında yer alan Müdürlüklerin kendi ödeneklerini ( 24.01.2014 tarih ve 415 sayılı onaya istinaden) harcaya bilmeleri ve iş ve işlemlerini yürütebilmeleri amacıyla, Analitik Bütçe ve Muhasebe esaslarına göre 2014 yılı bütçesinde Merkezi İdare birimlerine kurumsal kod açılarak açılan kurumsal kodlara ödenekleri aktarılmış olup, aktarılan ödeneklerin harcamaları da 5018 Sayılı Kanun Hükümlerine göre yapılmaktadır. Ayrıca; “ Destek Hizmetleri Müdürlüğünde harcama yetkilisi olarak Destek Hizmetleri Müdürü ve bir Vali Yardımcısı görevlendirilmiştir. 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre harcama biriminde 2(iki) harcama yetkilisinin görevlendirilmesi mümkün olmadığı belirtilmiştir.” İdaremiz bütçesinde açılı bulunan Birim Müdürlüklerine tahsisi yapılan ödeneklerin kullanılmasında Harcama Yetkilisi olarak sadece Birim Yetkililerinin olması sağlanacaktır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında; 24.01.2014 tarih ve 415 sayılı Valilik Makamı oluru ile Merkezi İdare birimlerine, yine Özel İdare Bütçesinden ödenek tahsis edilen ilişkili kurum müdürlüklerine Mali Hizmetler Müdürlüğü'nün kurumsal kodu altında kurumsal kod açıldığı ve bu kurumsal kodlara ödeneklerinin aktarılarak harcama yetkililiği verildiği belirtilmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin kurumsal sınıflandırmanın nasıl yapılacağına ilişkin 7 nci maddesinde : " Kurumsal sınıflandırma MADDE 7 - (1) Kurumsal sınıflandırma, sorumluluğun belirlenmesine ve program sorumlularının tespitine imkan veren bir sınıflandırmadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 (2) Kurumsal sınıflandırma dört düzeyden oluşur, her düzeyi iki haneli rakamla kodlanır. a) Birinci düzey; kurumun il özel idaresi, belediye, bağlı idare veya birlik olduğunu, b) İkinci düzey; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin bulunduğu ilin plaka numarasını, c) Üçüncü düzey; il özel idaresinin genel sekreterlik ve ana hizmet birimlerini, büyükşehir belediyesini, il belediyesini, bağlı idareyi, ilçe belediyesini, ilk kademe belediyesini ve kasaba belediyelerinin ortak kodu ile birliklerin ortak kodunu , ç) Dördüncü düzey; il özel idaresindeki yardımcı hizmet birimleri ile ilçe teşkilatını, üçüncü düzeyde kod verilen belediye ve bağlı idarelerin birimleri ile il dahilindeki her bir kasaba belediyesi ve birliği, gösterir.(3) Sorumluluğu bulunmayan ve kuruluşu mevzuattan kaynaklanmayan birimler kurumsal sınıflandırmada kodlanmaz. Ancak, özel kalem müdürlüğü kadrosu bulunup bulunmamasına bakılmaksızın üst yönetimin gördüğü hizmetler özel kalem adı altında kodlanır.(4) Kurumsal kodlamanın üçüncü ve dördüncü düzeyinde yer alan ilçe, ilk kademe ve kasaba belediyeleri ile birliklerin kurumsal kodları Bakanlıkça belirlenir.(5) Kurumsal kodlama, “Kurumsal Sınıflandırma Anahtarı”na göre yapılır. (Örnek:1/A, 1/B)" Denilmektedir. Yönetmelik'e göre kurumsal sınıflandırmada her düzeyde hangi kodun gösterileceği, üçüncü ve dördüncü düzeyde yer alanların kurumsal kodlarının Bakanlıkça belirleneceği belirtilerek , ayrıca İl Özel İdaresinde İdari Yapı ve Hiyerarşik Kademe'nin gösterildiği "Kurumsal Sınıflandırma Anahtarı"(Örnek 1/A) eklenmiştir. Mali Hizmetler Müdürlüğü kurumsal kodu altında; İl Özel İdaresinin idari ve hiyerarşik yapısında yer almayan Merkezi İdare birimleri yöneticileri ile Özel İdare Bütçesinden ödenek tahsis edilen ilişkili kurum müdürlüklerinin sorumluluklarının belirlenmesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak hazırlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin usul ve esasları ile mümkün olmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
YALOVA İL ÖZEL İDARESİ 2014 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 25 yıllarına ilişkin Stratejik Planının, Kurumun stratejik plan döneminde gerçekleştirmeyi öngördüğü amaç ve hedeflere yönelik olarak gerçekçi ve düzgün bir çerçeve belirlediğini söyleyebilmek mümkün olamamaktadır. Performans Programı ise, Kurumun amaç ve hedeflerine ilişkin öngörülerinde gerçekleşen performansın ölçülebilmesi için performans ölçümünü gerçekleştirecek unsurların sisteme dahil edilememesi (ölçülebilir hedefler ve/veya hedeflerle eşleştirilmiş performans göstergeleri) nedeniyle yeterli ve güvenilir bir alt yapı oluşturamamaktadır. Performans Programının bu eksikliği Faaliyet Raporunu da ölçme/değerlendirme karakterinden yoksun bırakmaktadır. Kurumun performans bilgisi üretmek için kullandığı veri sisteminin ise, ilgili performans hedefinin gerçekleşmesine ilişkin verilerin toplanması ve elde edilen verilerin raporlanması aşamalarına ilişkin prosedür ve sorumlulukların tüm performans hedefleri için yazılı şekilde belirlenmediği anlaşılmıştır. Performans bilgisinin tam ve doğru olarak üretilebilmesi için güvenilir bir veri sistemi kurulmalıdır. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 26 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Yalova İl Özel İdaresi'nin yayımladığı 2011-2015 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 27
5. GENEL DEĞERLENDİRME
2014 Yılı performans denetimi kapsamında Yalova İl Özel İdaresinin yayımladığı
2011-2015 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı İdare
Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen
performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir.
Yalova İl Özel İdaresinin denetimimize esas teşkil eden performans ölçüm sürecine
ilişkin söz konusu dökümanları yasal süresi içinde hazırlanmıştır. Ancak her üç belge de
ilgili mevzuatla belirlenen usullere tam uyumlu olarak hazırlanmadığından stratejik planlama
uygulamasının işleyişi yönüyle bazı hususların vurgulanması gerekmektedir.
· Stratejik Plan Yalova İl Stratejik Planı olarak makro düzeyde hazırlanmıştır.
Plan, sadece Yalova İl Özel İdaresinin faaliyet ve hedeflerini düzenlemekten öteye
İl içinde tüm kamu kurum ve kuruluşlarının, merkez ve ilçe belediyelerinin, meslek ve
sivil toplum örgütlerinin, Yalova Üniversitesinin hedeflerini içerecek kapsamda
düzenlenmiştir. Dolayısıyla Stratejik Planlama Kılavuzunda belirtilen “Maliyetlendirme”,
“Kaynak” ve “Performans Göstergelerinin” belirlenmesi makro düzeyde mümkün
değildir. İl Özel İdaresinin yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı alanlar için stratejik amaç
ve hedef belirlenmesi oldukça zorlama ve işlevsiz bir uygulama olarak görülmektedir.
Kuruluşlar için strateji çerçevesi misyon tanımları olarak görülmelidir.
· Kurumun 2011-2015 yıllarına ilişkin Stratejik Planı ile 2014 yılına ilişkin
Performans Programı amaç ve hedef açısından birbiri ile uyumlu olmadığından,
Kurumun plan dönemi içerisindeki öngörülerini net olarak belirleyebilmek
mümkün olmamıştır.
Plan hedeflerinin tayininde kurumsal hedeflerin yanı sıra tüm hedeflerin bir araya
getirilmesiyle İl bütününü içerecek kararlara Planda yer verildiğinden Performans
Programında yazılı amaç ve hedeflerin Stratejik Planda mevcut amaç ve hedeflerle mikro
düzeyde ilişkilendirilmesi, performans göstergesi belirlenmesi mümkün değildir.
· Stratejik Plan ve Performans Programında göstergeler belirlenmemiştir.
Belgelerde girdi odaklı ya da idarenin olağan faaliyetleri ile ilgili amaç ve
hedefler belirlenmiş ancak, diğer amaç ve hedeflerine ilişkin göstergeler ise ölçülebilir
sayısal veriler ile açıklanmamış, amaçlarla ilgili olmayan hedefler belirlenmiş ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 28
göstergeler tanımlanmamış olduğundan, Stratejik Plan ve Performans Programı,
Kurumun, plan dönemi için ölçülebilir öngörüler sunabilmesine hizmet edememektedir.
· Faaliyet Raporunda bir yılda yapılan tüm faaliyetler gösterilmiştir.
Performans Programında göstergelerin tespit edilmemiş olması nedeniyle
hedeflere ilişkin göstergelerin ölçülebilir sayısal verilerle ifade edilmediği görüldüğünden
Faaliyet Raporu Kurumun öngörülerine ilişkin performans değerlemesi yapabilecek sonuçlar
üretememektedir.
· Kurumun performans bilgisi üretmek için veri kayıt sistemi oluşturulmamıştır.
Performans ölçümü için gerekli olan performans bilgisinin oluşturulmasını
sağlamak üzere hangi verilerin toplanmasından kimlerin sorumlu olduğuna ve elde edilen
verilerin raporlanması aşamasında yazılı prosedürler ve açıklanmış sorumluluklar ile önlem
ve kontrollerin planlandığına ilişkin öngörülere dayalı bir sistem oluşturulmalıdır.
Bu tespitler doğrultusunda, Yalova İl Özel İdaresinin 2011-2015 yıllarına ilişkin
Stratejik Planı, 2014 yılına ilişkin Performans Programı ve 2014 yılı Faaliyet Raporunun
Kurumun performansının değerlendirilebilmesi için uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 29 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planda Bakanlıklar, Diğer Merkezi İdare Kuruluşları, Belediyeler, Yükseköğretim Kurumu, Meslek Örgütleri ve Sivil Toplum Örgütlerinin Misyon Tanımına Giren Konuların Stratejik Amaç Olarak Belirlenmesi Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda Amaçlar; “kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.” Şeklinde tanımlanmıştır. Yine aynı Kılavuzda amaçların özellikleri de sayılmıştır. Buna göre amaçlar, Kuruluşun misyonunu gerçekleştirmesine katkıda bulunmalı ve Misyon, Vizyon ve temel değerlerle uyumlu olmalıdır. İl Özel İdareleri 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayanarak bizzat kendilerince yürütülen faaliyetler dışında ödenek aktarımı yoluyla Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının (Sağlık, Milli Eğitim Bakanlıkları, Kültür vb.) ihalelerini gerçekleştirmekte, faaliyetlerine destek olmaktadır. Bu faaliyetler ilgili bakanlık ve diğer merkezi idare kuruluşlarının stratejik amaçları doğrultusunda gerçekleştirdikleri faaliyetlerdir. Dolayısıyla bu faaliyetleri gerçekleştirmekten ve söz konusu stratejik amaçlara ulaşmaktan sorumlu olan kurumlarda yine ilgili bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarıdır. Yani bütçe-strateji-faaliyet sarmalının aynı kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleştirmesi beklenmelidir. İl Özel İdaresinin insiyatifinde olmayan kaynak ile asli olarak yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bir alan için stratejik amaç ve hedef belirlemesi uygun değildir. Ancak Yalova İl Özel İdaresinin 2011-2015 Stratejik Planının bir önceki plan döneminde olduğu gibi kurumsal düzeyi de kapsayacak şekilde “İl Düzeyinde” hazırlandığı görülmüştür. Yalova İl Özel İdaresi tarafından İl Stratejik Planı hazırlanırken Planın amacı, Yalova İl Özel İdaresinin faaliyet ve hedeflerini düzenlemekten öteye gitmiş ve ”İl” içinde tüm kamu kurumlarının, belediyelerin, meslek odalarının, sivil toplum örgütlerinin, yükseköğretim kurumlarının hedeflerini içerecek bir kapsama dönüşmüştür. Sonuçta Planın “İl Stratejik Planı “ olarak Yalova İl Özel İdaresi tarafından ilgili paydaşların aktif ve pasif katılımları ile İl için belirlenmiş vizyona ulaşmak amacı ile katılımcılık esası ile hazırlandığı ve Yalova İl Genel Meclisi tarafından İl Stratejik Planı olarak onaylanıp yürürlüğe girdiği, kapağına sadece İl Özel İdaresinin logosu konularak 2011-2015 yazıldığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 30 tespit edilmiştir. Bu nedenle stratejik amaç, hedef ve faaliyetlerin belirlenmesi sürecinde söz konusu kurum ve kuruluşlar ile meslek ve sivil toplum örgütlerinin yetki ve sorumluluğunda bulunan hususların da Planda yer aldığı görülmüştür. Stratejik Amaçlar; Ekonomik sektörler, sosyal sektörler, bayındırlık hizmetleri temalarının altında toplanmıştır. Ekonomik Sektörler : Turizm ve Tanıtma Faaliyetleri, Tarımsal Faaliyetler, Ormancılık Faaliyetleri, Ticari Faaliyetler, Enerji Sosyal Sektörler : Eğitim Hizmetleri, Sağlık Hizmetleri, Sosyal Hizmetler, Kültür ve Sanat Hizmetleri, Gençlik ve Spor Hizmetleri, Bilgi Toplumu ve E-Devlet, Avrupa Birliği Süreci, Sivil Toplum Bayındırlık Hizmetleri : Kentsel Yaşam, Ulaşım, Kentsel Hizmetler, Çevre ve Doğal Kaynaklar, Afetlerden Korunma Olarak alt başlıklar halinde gruplandırılmıştır. Stratejik Plan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3'üncü maddesinde;" Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımını içeren planı ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla, stratejik planlar, kamu kurumlarının faaliyetlerini bütçeleri ile ilişkilendirerek belli bir düzen çerçevesinde stratejik olarak yönetebilmelerini sağlamak amacı ile hazırlanmaktadır. Bu itibarla aşağıdaki tabloda sektörler itibariyle örnekleme gösterilen gerek merkezi idare kuruluşlarının yetki ve sorumluluğunda olan ve kaynakları da bu kuruluşlarca belirlenen hususlar gerekse diğer kurumlar için belirlenen misyonların Yalova İl Özel İdaresinin kurumsal hazırlaması gereken Stratejik Planda İl Özel İdaresinin stratejik amacı olarak İl Stratejik Plan ölçeğinde belirlenmesi uygun değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 31
STRATEJİK AMAÇ SORUMLU OLAN
SEKTÖRLER
STRATEJİK AMAÇ 1.1: Yalova ilinin turizm potansiyelini
harekete geçirmek amacıyla, alternatif turizm türlerinin
değerlendirilerek, ilin turizm kaynaklarının ulusal ve uluslar
arası düzeyde tanıtılması ve dört mevsim yerli-yabancı turist
sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar yapmak
Turizm ve Tanıtma Faaliyetleri
STRATEJİK AMAÇ 2.1: Tarımsal üretimde AB müktesabatı,
ulusal ve bölgesel tarım politikaları ile yerel tarım potansiyeli
göz önünde bulundurularak; sürdürülebilirlik ilkesi
çerçevesinde tarımsal verimlilik ile üretim kalitesini artırmak
ve çiftçilerin gelirlerinde artış sağlamak
Tarımsal Faaliyetler
STRATEJİK AMAÇ 2.3: Üretimden tüketiciye kadar olan tüm
kademelerde gıda güvenliğini sağlayabilmek için gerekli
çalışmaları yapmak
Tarımsal Faaliyetler
STRATEJİK AMAÇ 2.4 : Yalova Süs Bitkileri sektörünü
darboğazdan kurtararak ulusal düzeyde kalitesini arttırıp
üretime devam edebilmesini sağlamanın yanı sıra,
pazarlamada ulusal ve uluslararası düzeyde söz sahibi konuma
gelmesini desteklemek
Tarımsal Faaliyetler
STRATEJİK AMAÇ 4.1 : Yalova ilinde faaliyet gösteren
sanayi faaliyetlerinin Yalova ili sınırları dahilinde verimli bir
şekilde çevre ve doğal kaynaklara zarar vermeden ve ekolojik
dengeleri koruyarak üretim yapmalarını sağlamak üzere
mekânsal ve kurumsal yapılanmalarını sağlamak
Sanayi Faaliyetleri
STRATEJİK AMAÇ 5.1 : Ekonomik ve Ticari hayatın Ticari Faaliyetler
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 32
canlandırılması için gerekli girişimlerin yapılmasını,
desteklerin ve organizasyonların arttırılmasını sağlamak
STRATEJİK AMAÇ 6.1: Yalova ilinde alternatif enerji
kaynaklarını araştırmak, Enerji Verimliliği (ENVER) programı
kapsamında çalışmalar yapmak ve enerji üretimini
desteklemek
Enerji
STRATEJİK AMAÇ 6.1: İlimizdeki tüm kurum ve
kuruluşların e-devlet uygulamalarını yaygınlaştırmak
Bilgi Toplumu ve E-Devlet
Uygulamaları
STRATEJİK AMAÇ 1.9: Yalova ilinin dinamiklerine cevap
verebilecek nitelikte yüksek eğitim ve öğretim hizmetlerinin
verilmesi
Eğitim Hizmetleri
STRATEJİK AMAÇ 1.5: Kurumdan yatılı bakım hizmeti
alanları toplumsal yaşama kazandırarak aile merkezli yerinde
hizmet vermek
Sosyal Hizmetler
STRATEJİK AMAÇ 2.1: İl Sağlık Müdürlüğü ve bağlı
kurumlarda çalışan tüm hizmet personelinin mesleki bilgi ve
becerilerini arttırmak ve toplumu oluşturan kişilerin sağlık
bilincinin ve davranışlarının geliştirilmesi için her türlü eğitim
faaliyetlerinin organizasyonunu yapmak ve yürütmek
Sağlık Hizmetleri
STRATEJİK AMAÇ 1.1: Yalova ili sakinlerinin il dahilinde
daha sağlıklı ve düzenli bir çevrenin yanı sıra örnek ve güvenli
yapılarda yaşamalarını temin etmek ve kentsel mekanlardan
daha aktif yararlanmalarını sağlamak
Bayındırlık Hizmetleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 33
STRATEJİK AMAÇ3.1: Kentsel sağlığın geliştirilmesi
çerçevesinde başıboş hayvanların rehabilite edilerek bulaşıcı
hastalık ve benzeri riskleri bertaraf etmek
Kentsel Hizmetler
STRATEJİK AMAÇ 5.1: Mevcut yapı stokunun risk analizini
yapmak ve Afet Yönetimi Bilgi Sistemi’ni kurarak, mekânsal
gelişimi bu verilerle kurgulamak
Afetlerden Korunma
Kamu idaresi cevabında; "Stratejik Plan düzenlenmesi sırasında, yukarıda bahsedilen
kurum ve kuruluşların “Misyon” tanımına giren konuların “Stratejik Amaç” olarak
belirlenmesi için gerekli çalışmalar yapılmış olup, bir sonraki planda “Yalova İl Özel İdaresi
kurumunda çağdaş yönetim tekniklerini uygulayan, hizmet kalitesini en üst seviyede
tutarak halkımızın tüm yerel ihtiyaçlarını zamanında ve en verimli şekilde karşılayan,
sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleştiren ilimizin sağlıklı ve güvenli bir dünya şehri
olmasında üzerine düşen görevi layıkıyla yerine getiren bir kurum olabilmesi için bu plan
düzenlenmiştir.” şeklinde hususlara yer verilecektir.
Diğer taraftan, 26.5.2006 tarih ve 26179 sayılı resmi gazetede yayımlanan; “Kamu
İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” in
“Stratejik planların süresi, güncelleştirilmesi ve yenilenmesi” başlığını taşıyan 7 nci
Maddesinde belirlenen; “MADDE 7 – (1) Stratejik planlar beş yıllık dönemi kapsar.
(2) Stratejik planlar en az iki yıl uygulandıktan sonra stratejik planın kalan süresi için
güncelleştirilebilir. Güncelleştirme, stratejik planın misyon, vizyon ve amaçları
değiştirilmeden, hedeflerde yapılan nicel değişikliklerdir.” hükmü gereğince gerekli
düzenlemeler yapılacaktır." Denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında da belirtildiği gibi bir sonraki dönem için
hazırlanacak olan Stratejik Plan değerlendirilecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 34 BULGU 2: Stratejik Planda Tüm Amaç ve Hedeflerin Karşılığı Olan Beş Yıllık Tahmini Maliyetleri Gösteren “Maliyet Tablosu” ile Bu Maliyetlerin Karşılanacağı Kaynakları Gösteren “Kaynak Tablosu”na Yer Verilmemesi Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “Maliyetlendirme” başlıklı 6’ncı bölümünde; “Maliyetlendirme sürecindeki temel amaç, geliştirilen politikaların ve bunların yansıtıldığı amaç ve hedeflerin gerektirdiği maliyetlerin ortaya konulması suretiyle politika tercihlerinin ve karar alma sürecinin rasyonelleştirilmesine katkıda bulunmaktır. Maliyetlendirme, kamu idarelerinin stratejik planları ile bütçeleri arasındaki bağlantıyı güçlendirmeyi ve harcamaların önceliklendirilmesi sürecine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Kuruluşun amaç ve hedeflerine yönelik stratejiler doğrultusunda gerçekleştirilecek faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacı bu aşamada belirlenir.” Denildikten sonra maliyetlendirmenin nasıl yapılacağı açıklanmıştır. Buna göre her bir hedef için gerekli faaliyet ve projelerin maliyet tahminlerinin yapılarak bir hedefin yaklaşık maliyetine, hedeflerin maliyet tahmini toplamından her bir amacın tahmini maliyetine, amaç maliyetleri toplamından ise stratejik planın o yılki tahmini maliyetine ulaşılması öngörülmüştür. Kılavuzda yer alan 4 numaralı “maliyet tablosu” yardımıyla da planın 5 yıllık tahminî maliyetinin ortaya konacağı belirtilmiştir. Kurumun Tablo 4'te belirtilen toplam maliyetleri, elde edeceği kaynaklarla karşılaştırması maksadıyla, yıllar itibariyle hangi kaynaklardan hangi gelirlerin elde edileceği hususundaki tahminini Tablo 5'te gösterilen kaynak tablosundan yararlanmak suretiyle gerçekleştirebileceği ve öngörülen maliyetler ile tahmin edilen kaynakların örtüşmemesi halinde yapılabilecek düzenlemelerin neler olduğu da aynı bölümde açıklanmıştır. Kılavuzun maliyetlendirmeye ilişkin bu açıklamalarına rağmen, Yalova İl Özel İdaresi Stratejik Planı “İl Stratejik Planı” olarak makro ölçekte hazırlandığından stratejik planda “Maliyet Tablosu” ve “Kaynak Tablosu” bulunmamaktadır. Bu ise, Kurumun öngördüğü stratejik amaç ve hedeflerin maliyetleri hususunda hem karar alıcılara hem de kamuoyuna yeterli bilgi sunulmaması ve stratejik amaç ve hedeflerin Kurumun imkânları ile ilişkilendirilmediği anlamına gelmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 35 Kamu idaresi cevabında; Kamu İdaresi; 2015 – 2019 İl Stratejik Planının hazırlandığını, bir sonraki hazırlanacak Stratejik Planda, hedeflenen amaçların yerine getirilebilmesine yönelik olarak; beş yıllık tahmini maliyetleri gösteren “Maliyet Tablosu” ile bu maliyetlerin karşılanacağı kaynakları gösteren “Kaynak Tablosu” na yer verilmesinin sağlanacağını belirtmiştir. Sonuç olarak 2015- 2019 İl Stratejik Planının maliyet ve kaynak unsurları gelecek dönemlerde izlenecektir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 3: 2014 Yılı Performans Programında Performans Göstergelerine Yer Verilmemesi Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelikte Performans Programı; ‘Bir kamu idaresinin program dönemine ilişkin öncelikli stratejik amaç ve hedeflerini, performans hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yürütecekleri faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren programı’ olarak tanımlanmıştır. Performans göstergesi ise ‘Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar’ olarak tanımlanmış, devamında da göstergelerin taşıması gereken özellikler belirtilmiş ve ‘Performans programlarında yer alan hedef ve göstergelerin sade ve anlaşılır olması esastır.’ Denilmiştir. Yine ‘Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 17’nci maddesi ile performans göstergelerinin tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin esasların, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (641 sayılı KHK ile Kalkınma Bakanlığı) ile Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği, kamu idarelerinin de performans göstergelerini bu usul ve esaslar çerçevesinde oluşturacakları hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede düzenlenen Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu ve Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergeleri genel olarak “Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlar”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 36 olarak tanımlanmış ve performans göstergelerinin “ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilmesi” öngörülmüştür. Yönetmelik, kılavuz ve rehberdeki açıklamalar ışığında bir performans göstergesinin ilk temel özelliği sayısal olarak ifade edilen bilgiler içermesidir. Dolayısıyla performans göstergelerinin sayısal verilerle açıklanması zorunludur. Göstergelerle ilgili ikinci temel özellik, ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilebilir olmasıdır. Yani sayısal olarak tanımlanan bir göstergenin ölçütünü bilmek gereklidir. Bu da, göstergenin adet, uzunluk, zaman birimi, oran (%) vb. cinsten tanımlanmasını zorunlunu kılar. Göstergelerle ilgili üçüncü temel özellik ise uygun ölçü birimi ile açıklanmış olmasıdır. Her ne kadar kılavuzda ve rehberde göstergelerin ölçülebilirliğinin sağlanması bakımından maliyet unsurunun da kullanılabileceği belirtilmişse de, asıl olan, göstergenin, hedefe ulaşılırken ortaya çıkan sonuçları ölçülebilir olarak ifade etmesidir. Tüm bu açıklamalara rağmen, Yalova İl Özel İdaresinin 2014 dönemine ait Performans Programında öngörülen performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için performans göstergelerine yer verilmemiş ve bu göstergeler sayısal verilerle açıklanmamıştır. Bu nedenle Kurum ulaşmak istediği amaca ilişkin hedefleri ölçülebilirlik kriterine uygun olarak ifade edememektedir. Kamu idaresi cevabında; "Performans Programındaki, Performans Göstergeleri izlenebilirliğinin sağlanması için, bütçe kaynaklarına bağlı kalınarak; uygulanabilir, % oran çarpan etkileri, birim adet bazında hazırlanacaktır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında; "Performans Programındaki, Performans Göstergeleri izlenebilirliğinin sağlanması için, bütçe kaynaklarına bağlı kalınarak; uygulanabilir, % oran çarpan etkileri, birim adet bazında hazırlanacaktır." Denildiğinden gelecek dönemlerde izlenecektir. BULGU 4: Yalova İl Özel İdaresinin 2014 Yılına İlişkin Performans Programının 2011- 2015 Yıllarına İlişkin Stratejik Planı ile Uyumlu Olmaması Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 37 “(1) Performans programları, stratejik planların yıllık uygulama dilimlerini oluşturur. Kamu idareleri performans programlarını stratejik planlarına uygun olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlar.” Denilmek suretiyle performans programının stratejik planın yıllık uygulama dilimlerini göstermesi gerektiği ifade edilmektedir. Yönetmelik'in söz konusu hükümlerine rağmen Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Programında yer alan amaç ve hedefler, İdarenin 2011- 2015 Yılı Stratejik Planı "İl Stratejik Planı" olarak hazırlandığından öngörülen amaç ve hedeflerle örtüşmemektedir. Hem sayısal olarak hem de içerik olarak Performans Programında yer alan amaç ve hedefler Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerle uyumlu değildir. Kamu idaresi cevabında; "İdaremizin 2011 – 2015 yılları Stratejik Planları makro düzeyde ilin tüm sektör ve kurumları göz önünde bulundurularak hazırlandığından; 2014 yılı Performans Programında yer alan faaliyetler, İdaremizin 2011 – 2015 yılları Stratejik Planında yer alan Amaç ve Hedeflere makro ölçekte uymakla birlikte yıllık dilimler ve sayısal değerlerle ölçülebilir faaliyetler şeklinde ifade edilememiştir. Bundan böyle; hazırlanacak olan Stratejik Plan İl’in değil, İdaremizin yetki ve sorumluluk alanları, bütçe imkanları, insan kaynakları, makine ekipman donanımı vs. realitelerde dikkate alınarak düzenlenecektir. Bu plana bağlı olarak hazırlanacak olan Yıllık Performans Planları da, 5 yıllık Stratejik planın o yılki hedef ve faaliyetlerini içeren somut, rakamsal değerlerle ifade edilebilen bir yaklaşımla hazırlanarak izlenebilirlik sağlanacaktır." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında; Bundan böyle; hazırlanacak olan Stratejik Plan İl’in değil, İdaremizin yetki ve sorumluluk alanları, bütçe imkanları, insan kaynakları, makine ekipman donanımı vs. realitelerde dikkate alınarak düzenlenecektir." Denildiğinden gelecek dönemlerde izlenecektir. BULGU 5: Performans Programında Kurumun Olağan İdari Faaliyetleri İçin Amaç ve Hedef Belirlenmesi Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda amaçlar tanımlanırken “Amaçlar kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesidir. Amaçlar, kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade eder.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 38 denilmektedir. Devamında da amaçların özellikleri ayrı ayrı belirtilmektedir. Kılavuzun bu yöndeki değerlendirmelerine göre amaçlar temel olarak, kuruluşun misyonunu gerçekleştirmesine katkıda bulunmalıdır. Yine Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda “Misyon bir kuruluşun varlık sebebidir; kuruluşun ne yaptığını, nasıl yaptığını ve kimin için yaptığını açıkça ifade eder. Misyon bildirimi stratejik plan dokümanının diğer kısımlarına da temel oluşturur. Misyon bildirimi, kuruluşun sunduğu tüm hizmet ve faaliyetleri kapsayan bir şemsiye kavramdır.” denilerek misyon kavramına açıklık getirilmiştir. Kılavuzun misyon ve amaçlara ilişkin bu tanımlamasına ve amaçların özelliklerine dair açıklamalarına rağmen kurumun olağan idari faaliyetleri stratejik planda amaç olarak yer almaktadır. Mali Hizmetler İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü, Encümen Müdürlüğü, gibi genel idari hizmetleri yürüten birimlere atfedilen amaçlar Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda tanımlanan amaç kavramına uymamaktadır. Bu ve benzeri birimlerce yürütülen faaliyetler temel olarak idarenin misyonuna yönelik diğer amaçların gerçekleştirilmesi için aracı olan faaliyetlerdir. Ayrıca Kurumun proje üreten ve uygulayan diğer birimlerince gerçekleştirilen genel idari işlem ve faaliyetleri de bu kapsamdadır. Bu nedenle bu faaliyetleri stratejik bir amaç olarak değerlendirmek mümkün değildir. Kamu idaresi cevabında; "Hazırlanan performans programında yer alan idari faaliyetler için amaç ve hedef belirlenmiş olması; kurumsal sorumluluk alanlarına göre belirlenen amaç, hedef ve faaliyetlerdeki başarı ve verimliliği etkileyecek destekleyici unsurlar olarak düşünülmüştür. Bundan böyle yıllık performans programı hazırlanırken idaremizin olağan idari faaliyetleri için amaç ve hedef belirlenmeyerek, Proje odaklı faaliyetlere yer verilecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak Performans Programları gelecek dönemlerde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 6: Stratejik Plan ile Performans Programında Göstergeler Belirlenmemiş Olduğundan 2014 Yılı Faaliyet Raporunda, Hedef ve Göstergelerin Öngörülen ve Gerçekleşen Değerleri Arasındaki Sapmalara İlişkin Bölüme Yer Verilmemesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 41'inci maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 39 " İdare faaliyet raporu, ilgili idare hakkındaki genel bilgilerle birlikte; kullanılan kaynakları, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerini, varlık ve yükümlülükleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgileri de kapsayan mali bilgileri; stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyetleri ve performans bilgilerini içerecek şekilde düzenlenir." Denilmektedir. Yine Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesinin (c) bendinde; "c) Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler: Bu bölümde, mali bilgiler ile performans bilgilerine detaylı olarak yer verilir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 40
ve Faaliyet Raporu sürecine ilişkin mantıksal tutarlılıkta kaybolmuştur.
Kamu idaresi cevabında; "İdaremizin 2014 yılı Performans programı; Stratejik Planda
somut rakamlara dayalı, hedefler belirtilmediğinden yıl içerisindeki tüm faaliyetlerin değerlendirildiği
bir çalışma şeklinde hazırlanmıştır.
Bundan böyle; öncelikle Stratejik Planın Kurumsal Faaliyet alanları odaklı
hazırlanmasına müteakip, buna bağlı olarak hazırlanacak yıllık performans hedefleri
belirlendikten sonra devam eden yılda da Performans Programındaki gerçekleşme ve
sapmalar tespit edilecektir." Denilmiştir.
Sonuç olarak Gelecek dönemlerde hazırlanacak Faaliyet Raporunda, öngörülen ile
gerçekleşen değerler arasındaki sapmaların açıklanıp açıklanmadığı izlenecektir.
D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular
BULGU 7: Kurumun Performans Bilgisi Üretiminde Kullanılacak Verilere İlişkin Veri
Kayıt Sistemi Oluşturulmaması
Performans ölçümünü gerçekleştirmek; hedeflere ulaşma düzeyinin ve sapma
gerekçelerinin anlaşılmasını mümkün kılacak performans bilgisinin sistematik olarak
toplanmasını ve analizini gerektirmektedir.
Bu süreçlerin sağlıklı işleyişi ise ancak, önceden belirlenmiş bir iş ve sorumluluklar
düzeni, performans bilgisi üretiminde kullanılacak verilere ilişkin bir sistem dahilinde
gerçekleşebilecektir.
Uygulamada ise yıl sonunda birimlerin yıl içinde gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin
elde edilen bilgiler Faaliyet Raporunun oluşturulmasında kullanılmaktadır. Dolayısıyla,
performans ölçümü için gerekli olan performans bilgisinin oluşturulmasını sağlamak üzere
hangi performans bilgilerinin toplanmasından kimlerin sorumlu olduğuna, hangi periyotlarda
bu bilgilerin elde edileceğine, hangi verilerin, nasıl analiz edileceğine, veri güvenirliğini
sağlamaya yönelik hangi önlem ve kontrollerin planlandığına ilişkin herhangi bir öngörüde
bulunulmamış, bu çerçevede bir sistem oluşturulmamıştır.
Kamu idaresi cevabında; "Kurumun Performans bilgisi üretiminde kullanılacak
verilere ilişkin; hazırlanan her bağımsız iş ve faaliyetler için ayrı ayrı bilgi formları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 41 geliştirilerek sistematik bir şekilde veri güncellemesi sağlanacak ve veri tabanları bilgileri analiz edilerek hedefte sapmalar tespit edilip değerlendirilecektir." Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında oluşturulacağı belirtilen "Veri Kayıt Sistemi" gelecek dönemlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yalova İl Özel İdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 42 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr