2014 - HAKKARİ İL ÖZEL İDARESİ.pdf

HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ekim 2015

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 4
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 6
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ........................... 7
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 15

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3' üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2014 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin 2014 yılı bütçesiyle 30.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüĢ olup, 245.646.881,55 TL 2013 yılından devreden ödenek, Merkezi Ġdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiĢ yatırımlar için aktarılan toplam 202.878.994,13 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 478.525.875,68 TL’ye ulaĢmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2014 yılı Gelir ve Gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. 2014 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ TABLOSU Tahmini GerçekleĢen Vergi Gelirleri 90.000,00 105.177,41 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 300.000,00 272.223,54 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 00 202.878.994,13 Diğer Gelirler 29.250.000,00 47.167.130,79 Sermaye Gelirleri 360.000,00 141.840,00 TOPLAM Öz Gelir 30.000.000,00 47.686.371,74 TOPLAM Genel Gelir 30.000.000,00 250.565.365,87

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 2014 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 30.000.000,00 245.646.881,55 202.878.994,13 6.300.000 484.825.875,68 212.908.997,32 270.195.260,48 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle bir takım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleĢtirilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununun 6. maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıĢtır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleĢen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluĢmaktadır. Bütçe hazırlık aĢamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karĢılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleĢtirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleĢmeleri arasında fark bulunmaktadır. 2014 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gider Personel Giderleri 6.283.714,00 23.114.274,87 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 839.056,00 3.495.870,98 Mal ve Hizmet Alım Gideri 10.161.672,00 71.650.664,67 Faiz Giderleri 100.00,00 00 Cari Transferler 2.948.971,00 2.576.905,24 Sermaye Giderleri 5.559.000,00 109.156.948,63 Sermaye Transferi 2.357.587,00 2.914.332,93 Yedek Ödenekler 1.750.000,00 00 TOPLAM 30.000.000,00 212.908.997,32

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Hakkari Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49'uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Söz konusu 49'uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2014 yılı denetimi kapsamında Hakkari Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Elektrik Güvence Bedellerinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına Kaydedilmemesi Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin elektrik abonelikleri için ödenen güvence bedellerinin 126 kodlu Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerektiği halde 31.12.2014 tarihli kesin mizanda bu hesaba herhangi bir kayıt yapılmadığı anlaĢılmıĢtır. Elektrik Piyasasında Güvence Bedellerinin Hesaplanması ve GüncelleĢtirilmesine ĠliĢkin Usul ve Esaslar’n “Güvence Bedeli” baĢlıklı 1. maddesine göre Güvence bedeli; Ģirket ile elektrik enerjisi satın almak isteyen gerçek veya tüzel kiĢi (müĢteri) arasında imzalanacak perakende satıĢ sözleĢmesi (sözleĢme) kapsamında, müĢterinin borcunu ödenmemesi ihtimaline karĢılık, borcuna mahsup edilmek üzere, ġirketçe müĢteriden talep edilen bedeldir. Ġdarenin elektrik borçlarının ödememesi halinde, elektrik Ģirketinin tüketilen elektrik bedeline mahsuben tahsil edebileceği bir tutar olarak alınmakta, düzenli elektrik borcunu ödeyen abonenin sözleĢmeyi feshetmek suretiyle aboneliğini sona erdirmesi halinde aboneliği sona erdiren il özel idaresine iade edilmesi gereken tutar olarak karĢımıza çıkmaktadır. Bu bir gider değil sözleĢmenin sona ermesi halinde geri alınacak bir alacaktır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde özel hüküm olmadığı durumlarda Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yeralan hükümler geçerlidir. Buna göre bir yıldan uzun süreli verilen depozito ve teminatlar için Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı baĢlıklı 142'inci Maddesinde belirtilen hususlar geçerlidir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 142.maddesine göre Bu hesap, kurumca bir iĢin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleĢmenin ya da diğer iĢlemlerin karĢılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kiĢilere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır. Yukarda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar karĢısında Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin bu güne kadar gerçekleĢtirdiği elektrik abonelikleri için bağıtlanan sözleĢme hükümleri gereği ödenen güvence bedellerinin gelecekte bir idare alacağı olması nedeniyle 226- Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edilmemesi idarenin gelecekteki alacaklarını etkilemektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında; bulgu gereği iĢlemlerin yapılmasının sağlanacağını ifade etmiĢtir. Sonuç olarak Bu konuda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢ olmakla birlikte mali tablolardaki hatalı durum devam etmektedir. BULGU 2: 03.06.2014 tarih ve 2014/6455 sayılı BKK ile Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelikte Yapılan DeğiĢiklikler Kapsamında Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin Mülkiyetinde Bulunan TaĢınmazlarla Ġlgili Yeniden Kayıt ĠĢlemlerinin Yapılmaması Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “taĢınmaz kayıt ve kontrol iĢlemleri, kamu idarelerine ait taĢınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeĢitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu kayıt alınma iĢleminin bazı esasları adı geçen Yönetmelikte değiĢiklik yapan 19.06.2014 tarih ve 29035 sayılı RG'de yayımlanan 03.04.2014 tarih ve 2014 /6455 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yeniden belirlenmiĢtir. Bu belirlemelerin bir kısmına “Mevcut TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin ĠĢlemler” baĢlıklı Geçici 1 inci maddede yer verilmiĢtir. Buna göre;
“ (1) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar.” Öte yandan aynı Yönetmeliğin “Cins Tashihlerinin Yapılması” baĢlıklı değiĢik 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise aĢağıdaki hükme yer verilmiĢtir. “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır.” Bu durumda Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taĢınmazların mevcut kullanım Ģekilleri ve emlak vergisi değerleri üzerinden fiili envanterinin yapılmasının, en geç 30.09.2014 tarihi itibariyle ilgili form ve cetvellere geçirilmesinin ve bu bilgilerin muhasebe kayıtlarının yapılmak üzere muhasebe birimlerine verilerek en geç 01.10.2014 tarihine kadar kayıtlarının yapılmasının Yönetmelik hükümlerinin gereği olduğu anlaĢılmaktadır. Bu iĢlemlere bağlı olarak 31.12 2014 tarihinde de tespit edilen değerler üzerinden Amortisman Hesaplarına kayıt yapılacaktır. Ancak bu kayıtların yapılmasına temel oluĢturmak üzere öncelikle mevcut hesaplarda kayıtlı bulunan taĢınmazların 01.10.2014 tarihi itibariyle 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabında kayıtlı tutarların alacak kaydı ile çıkarılması, toplam tutarın da 500 Net Değer Hesabına borç yazılması gerekmektedir. Aynı Ģekilde söz konusu taĢınmazlara iliĢkin amortisman tutarları da 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek hesaplardan çıkarılacaktır. Yönetmelik değiĢikliği ile ilgili ayrıntılı açıklama Muhasebat Genel Müdürlüğünün 25.07.2014 tarihinde yayınlanan TaĢınmaz Envanteri konulu genel yazısında yer almıĢtır. Bu bilgiler ıĢığında Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin kesin mizan ve bilançosunun incelenmesi sonucunda yukarıda açıklanan iĢlemlerinin gerçekleĢtirilmediği görülmüĢtür. Bu nedenle Kurumun 2014 yılı mali tablolarının 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesaplarında kayıtlı tutarların mevzuata uygun olarak kaydedilmesi gereken tutarlar olmadığı anlaĢılmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında, 03.06.2014 tarih ve 2014/6455 sayılı BKK ile Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik'te yapılan değiĢiklikler göz önünde bulundurularak iĢlemlerin yapılmasının sağlanacağını ifade etmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 Sonuç olarak Kamu Ġdaresince verilen cevapta; 03.06.2014 tarih ve 2014/6455 sayılı BKK ile Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik'te yapılan değiĢiklikler kapsamında, taĢınmazların yeniden kayıt iĢlemlerinin yapılması için gerekli iĢlem veya kayıtların 2015 yılında yapılacağı belirtilmiĢtir.Bu konuda kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte, 2014 yılı mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesaplarıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 3: Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Mali Yılına ĠliĢkin Yevmiye Defterinde, Yevmiye Numaralarının Tarihe Uygun Olarak Müteselsil Sıra Takip Etmemesi Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Yevmiye sistemi, muhasebeleĢtirme belgeleri ve açılıĢ kayıtları” baĢlıklı 43 üncü maddesinde: “(1) İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır. ………… (4) Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir. Gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaraları esastır.” “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” baĢlıklı 44 üncü maddesinde: “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler kullanılır. a) Yevmiye defteri (Örnek-37), Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilir.” denilmektedir. Buna göre yevmiye defteri tarih itibarıyla müteselsil sıra takip eden yevmiye numaralarından oluĢmalıdır. Yevmiye numaralarındaki, tarih kayıtlarına uygun sıra takip edilmemesi Yönetmeliğin amir hükümlerine aykırıdır. Buna göre yevmiye defteri tarih itibarıyla müteselsil sıra takip eden yevmiye numaralarından oluĢmalıdır. Yevmiye numaralarında, tarih kayıtlarına uygun sıra takip

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 edilmemesi Yönetmeliğin amir hükümlerine aykırıdır. Buna rağmen Hakkari Ġl Özel Ġdaresi yevmiye numaralarının tarih kayıtlarına uygun sıra takip etmediği ve bazı yevmiye maddelerinin boĢ olduğu görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında yaĢanan elektrik kesintileri ve programdaki aksaklıklar nedeniyle otomatik olarak verilen yevmiye numaralarında atlama olduğunu, bundan sonra gerekli özenin gösterileceğini ifade etmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresince verilen cevapta yaĢanan elektrik kesintileri ve programdaki aksaklıklar nedeniyle otomatik olarak verilen yevmiye numaralarında atlama olduğunu, bundan sonra gerekli özenin gösterileceğini ifade edilmiĢtir. Bu konuda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur. BULGU 4: 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Hesapla Ġlgili Olmayan Kayıtların Yapılması Hakkari Ġl Özel Ġdaresi yevmiye ve bilanço kayıtlarının incelenmesi neticesinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına hesapla ilgili olmayan kayıtların yapıldığı görülmüĢtür. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı” baĢlıklıalt bölümünde hesabın niteliği ve iĢleyiĢi açıklanmıĢtır. Buna göre: """"Hesabın niteliği Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Borç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 1-Gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç , 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar taahhütler hesabında izlenen yıllara sari bir taahhüde ilişkin bir ödeme ise, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç, 920- Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir. 2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan yapılmakta olan yatırımlardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan işlere ait tutarlar, ilk hakediş ödemesinde bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1-Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir. 2-Henüz tamamlanmadan satış, devir ve benzeri yollarla elden çıkarılan iş tutarlarının elden çıkarma bedeli, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, (maliyet bedeli ile elden çıkarma bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç, lehte fark ise 600-Gelirler Hesabına alacak) kaydedilir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 180 ve 181.maddelerinde açıklandığı üzere bu hesaba ancak yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderler kaydedilebilir. Ancak 25.04.2014 tarih ve 1443 yevmiye nolu ödeme emri belgesi ile jeneratör alımı yapılmıĢ ve yapılan ödeme 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt edilmiĢtir. Benzer Ģekilde bazı ihale ilan bedellerinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt edildiği görülmüĢtür. Jeneratör alımı ve ihale ilan gideri bedellerinin hesabın niteliği kısmında açıklanan giderler içine girmediği ve bu hesap yerine253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı Ġle 830 Bütçe Giderleri Hesabı kayıt edilmesi gerektiği düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kamu idaresi cevabında; Kamu idaresi cevabında, projeli iĢlerle ilgili ilan bedellerinin ödenmesinde baĢka ödenek olmadığı için ilgili projenin harcama kaleminden ödemelerin yapıldığını, bu nedenle zorunlu olarak 258 nolu hesabın çalıĢtığını, bu konuda gerekli hassasiyetin gösterileceğini ifade etmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresince verilen cevapta; 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği öngörüldüğü Ģekilde kullanılması konusunda gerekli iĢlem veya kayıtların 2015 yılında yapılacağı belirtilmiĢtir. Bu konuda kurumla mutabakat sağlanmakla birlikte, 2014 yılı mali tablolarında 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabıyla ilgili olarak tespit edilen hatalı durum devam etmektedir. BULGU 5: 3213 Sayılı Maden Kanununun Devlet Hakkı ve Özel Ġdare Payı BaĢlıklı 14 üncü Maddesine Göre Bazı Ruhsat Sahiplerince Söz Konusu Maddede Belirlenen Oranlar Üzerinden Hesaplanacak Payın Devlet Hakkı Olarak Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne Yatırılması Gerekirken Yatırılmaması , Dolayısıyla Söz konusu Devlet Hakkından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünce Ġl Özel Ġdaresi Hesabına Aktarılması Gereken Payların da Aktarılmaması 3213 sayılı Maden Kanununun “Tanımlar” baĢlıklı 3 üncü maddesinde “Devlet Hakkı: Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım” Ģeklinde tanımlanmıĢtır Aynı Kanununun 14 üncü maddesine göre Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl Nisan ayının sonuna kadar satıĢ bilgi formu verilmesi, satıĢ bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14 üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın her yıl Haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekmektedir. Aynı Kanunun yine 14 üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 sayılı Kanunla getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak “Devlet Hakkı”nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının doğru yatırılıp yatırılmadığının tespiti için Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden Hakkari iline ait veriler temin edilerek Ġl Özel Ġdaresi Gelir Müdürlüğü ile Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü verileri ile karĢılaĢtırılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresine aktarılması gereken 2014 yılı maden payı alacağı tahakkuku 74.882,47 TL ve tahsilatı 30.960,70 TL Ģeklinde olup, yatırılmayan maden payı alacağı toplamının 43.921,77 TL olduğu anlaĢılmıĢtır. Hakkari Ġl Özel Ġdaresinin maden payı alacağı olarak tahsil edilemeyen söz konusu tutar nedeniyle yıl içinde ve yılsonunda düzenlenecek mali tablolardaki gelir hesapları etkilenmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdaresi cevabında, ĠĢletme ve ĠĢtirakler Müdürlüğü tarafından gerekli iĢlemlerin yapılmasına baĢladığını ifade etmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresinin cevabında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14 üncü maddesine göre devlet hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının ruhsat sahiplerince Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü'ne yatırılması konusunda, ĠĢletme ve ĠĢtirakler Müdürlüğünce gerekli iĢlemlerin yapılmasına baĢlandığını ifade edilmiĢtir. Bu konuda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢ olup, sonraki dönemlerde izlenmesi uygun olur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI BĠLANÇOSU AKTĠF PASĠF
1 DÖNEN VARLIKLAR 296.133.962,12 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 5.976.650,03 10 HAZIR DEĞERLER 295.330.925,98 32 FAALĠYET BORÇLARI 0,00 102 BANKA HESABI 296.612.306,48 320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI 0,00 103 VERĠLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMĠRLERĠ HESABI (-) -1.281.380,50 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 4.258.727,44 12 FAALĠYET ALACAKLARI 0,00 330 ALINAN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 592.900,93 120 GELĠRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 333 EMANETLER HESABI 3.665.826,51 14 DĠĞERALACAKLAR 10.998,33 36 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 1.445.447,19 140 KĠġĠLERDEN ALACAKLAR HESABI 10.998,33 360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR HESABI 1.110.593,16 15 STOKLAR 792.037,81 361 ÖDENECEKSOSYALGÜVENLĠK KESĠNTĠLERĠ HESABI 298.502,46 150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 792.037,81 362 FONLAR VEYA DĠĞER KAMU ĠDARELERĠ ADINA YAPILAN TAHSĠLAT HESABI 36.351,57 16 ÖN ÖDEMELER 0,00 38 GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 0,00 160 Ġġ AVANS VE KREDĠLERĠ HESABI 0,00 380GELECEKAYLARAAĠTGELĠRLER HESABI 0,00 161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0,00 39 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR HESABI 272.475,40 165 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN AVANS VE KREDĠLER HESABI 0,00 397 SAYIM FAZLALARI HESABI 272.475,40 2 DURAN VARLIKLAR 88.247.713,57 5 ÖZ KAYNAKLAR 378.405.025,66 24 MALĠ DURAN VARLIKLAR 3.763.209,61 50 NET DEĞER 44.542.244,13 240 MALĠ KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 3.763.209,61 500 NET DEĞER HESABI 44.542.244,13 241 MALVE HĠZMETÜRETEN KURULUġLARA YATIRILAN SERMAYELER HESABI 0,00 51 DEĞERHAREKETLERĠ 0,00 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 84.484.503,96 511 MUHASEBE BĠRĠMLERĠ ARASI ĠġLEMLER HESABI 0,00 250 ARAZĠ VE ARSALAR HESABI 4.415.676,65 519 DEĞER HAREKETLERĠ SONUÇ HESABI 0,00 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERĠ HESABI 2.605.383,14 52 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI 17.101.500,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 252 BĠNALAR HESABI 13.548.275,00 522 YENĠDEN DEĞERLEME FARKLARI HESABI 17.101.500,00 253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 19.211.003,97 57 GEÇMĠġ YILLAROLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI 327.978.559,70 254 TAġITLAR HESABI 6.524.514,52 570 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI HESABI 327.978.559,70 255 DEMĠRBAġLAR HESABI 462.749,17 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI -58.624.384,59 257 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-) -5.780.144,65 580 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI HESABI ( - ) -58.624.384,59 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 43.497.046,16 59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 47.407.106,42 29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 0,00 590 DÖNEM OLUMLU FAALĠYETSONUCU HESABI 64.457.914,87 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 0,00 591 DÖNEM OLUMSUZ FAALĠYETSONUCU HESABI ( - ) -17.050.808,45 AKTĠF TOPLAMI 384.381.675,69 PASĠF TOPLAMI 384.381.675,69 HAKKARĠ ĠL ÖZEL ĠDARESĠ FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap Kodu Yardımcı Hesap GĠDERĠN TÜRÜ 2012 2013 2014 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 630 01 Personel Giderleri 16.081.733 58 19.764.588 25 23.114.274 41 630 02 Sos. Güv. Kurumlarına Devlet Primi Gid. 2.734.964 06 3.502.362 47 3.495.870 98 630 03 Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 79.526.040 73 10.990.211 37 61.640.445 99 630 04 Faiz Giderleri
630 05 Cari Transferler 18.460.862 99 30.692.228 48 2.104.035 92 630 07 Sermaye Transferleri 1.216.982 0 749.095 42 2.930.050 53 630 11 Değer Ve Miktar DeğiĢimleri Giderleri 40.667.216 12 87.995.467 56 630 13 Amortisman Giderleri 2.046.485 96 3.686.364 35 630 14 Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri 3.508.102 70 13.989.530 86 13.266.726 30 630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 18.308 88
630 99 Diğer Giderler 4.581.515 47

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 GĠDERLER TOPLAMI (A) 121.528.686 06 122.420.027 81 203.014.752 00 Hesap Kodu Yardımcı Hesap GELĠRĠN TÜRÜ 2012 2013 2014 Kod.1 TL Kr TL Kr TL Kr 600 01 Vergi Gelirleri 26.880 85 65.104 68 105.177 41 600 03 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 401.112 10 292.441 31 272.223 54 600 04 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gel. 118.502.506 58 231.634.036 68 202.878.994 10 600 05 Diğer Gelirler 23.761.447 44 29.561.699 96 47.165.463 31 600 11 Değer ve Miktar DeğiĢimleri Gelirleri 4.675 16 166.486 38
GELĠRLER TOPLAMI (B) 142.696.622 13 261.719.769 01 250.421.858 40 FAALĠYET SONUCU -21.167.936 07 -139.299.742 20 47.407.106 42

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Hakkari Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr