GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ekim 2015
ĠÇERĠK GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 12
GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 2014 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Yıl Ġçinde Ġptal edilen ödenek (-) Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 43.000.000,00 73.941.480,00 108.128.064,58 30.000.000,00 716.131,13 254.353.413,45 195.673.523,45 58.679.890,00 Merkezi yönetim kapsamındaki idareler tarafından ödenek gönderilmek suretiyle birtakım hizmetlerin il özel idareleri eliyle gerçekleĢtirilmesi 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanunu'nun 6 ncı maddesine eklenen ek fıkra ile mümkün kılınmıĢtır. Bu fıkra hükmünce aktarılan ödenekler nedeniyle öngörülen bütçe büyüklüğü ile gerçekleĢen bütçe büyüklükleri arasında çok büyük farklılıklar oluĢmaktadır. Bütçe hazırlık aĢamasında merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden yatırım projeleri karĢılığında ne kadar ödenek gönderileceği bilinmediğinden bütçe rakamları gerçekçi olmamaktadır. Aktarma yoluyla gelen nakit, gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle bütçeleĢtirilmektedir. Dolayısıyla il özel idarelerinin yılı bütçeleriyle öngörülen rakamlarla bütçe gerçekleĢmeleri arasında fark bulunmaktadır. Öte yandan, raporumuzun “Ek 1: Kamu Mali Tabloları” bölümünde yer alan Faaliyet Sonuçları Tablosunda gösterilen 630-Giderler ve 600-Gelirler toplam rakamları ile yine raporumuzun “Kamu Ġdaresinin Mali yapısı ve Mali tabloları Hakkında Bilgi” baĢlıklı birinci bölümünde açıklanan 830-Bütçe Giderleri ve 800-Bütçe Gelirlerinin gerçekleĢme toplam rakamları arasında da fark bulunmaktadır. Bu farklılık, Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereğince 600 ve 630 kodlu hesapların tahakkuk esasına, 800 ve 830 kodlu hesapların da nakit esasına göre tutulmuĢ olmalarından ileri gelmektedir. 2014 yılına özgü olarak 6360 sayılı Kanun'un Geçici 2 nci maddesi ile tüzel kiĢiliği kaldırılan belediyeler Nisan 2014 tarihi itibariyle Ġl Özel Ġdaresine devredildiğinden bu belediyelerin gelir ve giderleri karĢılığı olarak ek bütçe yapılmıĢ, bu geliĢme de Ġl Özel Ġdaresinin 2014 yılı baĢındaki bütçe öngörüleri ile yılsonunda gerçekleĢen bütçe sonuçları arasında fark oluĢmasında etkili olmuĢtur.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8
2014 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ
Tahmini GerçekleĢen
Personel Giderleri 7.158.000,00 29.682.023,77
Sosyal Güvenlik Kurumların Devlet Prim
Giderleri 932.000,00 3.550.710,24
Mal ve Hizmet Alım Giderleri 8.776.000,00 53.427.957,41
Faiz Giderleri 600.000,00 1.243.495,57
Cari
Transferler 9.325.000,00 14.192.667,02
Sermaye Giderleri 13.909.000,00 93.576.669,44
Yedek Ödenekler 2.300.000,00
Toplam 43.000.000,00 195.673.523,45
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Giresun Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiĢ
muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir.
5018 sayılı Kanun'un 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran
ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Söz konusu 49 uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap
planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine
iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Giresun Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2014 yılı denetimi kapsamında Giresun Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kâğıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Giresun Ġl Özel Ġdaresi'nin 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
6. EKLER
Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI BĠLANÇOSU
AKTĠF Cari Yıl 2014 PASĠF Cari Yıl 2014
TL TL
1 DÖNEN VARLIKLAR 35.018.290,54 3 KISA VADELĠ YABANCI
KAYNAKLAR
23.171.442,14
10 HAZIR DEĞERLER 18.524.910,00 30 KISA VADELĠ ĠÇ MALĠ BORÇLAR 0,00
102 BANKA HESABI 18.609.320,51 300 BANKA KREDĠLERĠ HESABI 0,00
103 VER. ÇEKLER VE GÖN. EMĠRLERĠ
HESABI (-)
-100.039,70 32 FAALĠYET BORÇLARI 2.324.384,09
104 PROJE ÖZEL HESABI 1.635,08 320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI 2.324.384,09
108 DĠĞER HAZIR DEĞERLER HESABI 0,00 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 20.001.997,77
109 BANKA KREDĠ KARTL.ALACAKLAR
HESABI
13.994,11 330 ALINAN DEPOZĠTO VE
TEMĠNATLAR HESABI
1.050.172,48
12 FAALĠYET ALACAKLARI 10.337.517,43 333 EMANETLER HESABI 18.951.825,29
120 GELĠRLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 36 ÖDENECEK DĠĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER
840.437,67
121 GELĠRLERDENTAKĠPLĠALACAKLAR
HESABI
10.335.940,91 360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR
HESABI
699.851,48
126 VERĠLEN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR
HESABI
1.576,52 361 ÖDENECEKSOSYALGÜVENLĠK
KESĠNTĠLERĠ HESABI
124.356,75
14 DĠĞERALACAKLAR 316.041,50 362 FONL VEYA DĠĞ. KAMU ĠDR.
ADINA YAP. TAHS.
16.229,44
140 KĠġĠLERDEN ALACAKLAR HESABI 316.041,50 363 KAMU ĠDARELERĠ PAYLARI
HESABI
0,00
15 STOKLAR 4.371.167,95 37 BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 4.000,00
150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 4.371.167,95 372 KIDEM TAZMĠNATI KARġILIĞI
HESABI
4.000,00
16 ÖN ÖDEMELER 0,00 38 GELECEK AYL. AĠT GELĠR VE
GĠDER TAAH.
622,61
160 Ġġ AVANS VE KREDĠLERĠ HESABI 1.890,00 381 GĠDER TAHAKKUKLARI HESABI 622,61
161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0,00 39 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI
KAYNAKLAR HESABI
0,00
165 MAHSUP DÖN. AKTARILAN AVANS VE
KREDĠLER HESABI
-1.890,00 391 HESAPLANAN KATMA DEĞER
VERGĠSĠ HESABI
0,00
19 DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR 1.468.653,66 4 UZUN VADELĠ YABANCI
KAYNAKLAR
13.704.855,03
190 DEVREDEN KATMA DEĞER VERGĠSĠ
HESABI
1.468.653,66 40 UZUN VADELĠ ĠÇ MALĠ BORÇLAR 13.686.432,91
191 ĠNDĠRĠLECEKKATMADEĞERVERGĠSĠ
HESABI
0,00 400 BANKA KREDĠLERĠ HESABI 13.686.432,91
2 DURAN VARLIKLAR 292.066.431,20 47 BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 16.000,00
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13
24 MALĠ DURAN VARLIKLAR 2.790.491,39 472 KIDEM TAZMĠNATI KARġILIĞI
HESABI
16.000,00
240 MALĠ KURULUġLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI
2.790.491,39 48 GELECEK YILLARA AĠT GELĠRLER
VE GĠDER TAHAKKUKLARI
2.422,12
25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 289.143.175,01 481 GĠDER TAHAKKUKLARI HESABI 2.422,12
250 ARAZĠ VE ARSALAR HESABI 72.094.130,96 5 ÖZ KAYNAKLAR 290.208.424,57
251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERĠ
HESABI
46.599.036,52 50 NET DEĞER 125.907.796,28
252 BĠNALAR HESABI 98.507.355,50 500 NET DEĞER HESABI 125.907.796,28
253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 17.210.833,51 51 DEĞERHAREKETLERĠ -48.165,72
254 TAġITLAR HESABI 6.470.129,52 511 MUHASEBE BĠRĠMLERĠ ARASI
ĠġLEMLER HESABI
-150.000,00
255 DEMĠRBAġLAR HESABI 3.145.081,56 519 DEĞER HAREKETLERĠ SONUÇ
HESABI
101.834,28
257 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-
)
-16.414.126,50 57 GEÇMĠġ YILLAROLUMLU
FAALĠYET SONUÇLARI
136.702.067,93
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR
HESABI
61.530.733,94 570 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU
FAALĠYET SONUÇLARI HESABI
136.702.067,93
26 MADDĠ OLMAYAN DURAN
VARLIKLAR
132.764,80 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ
FAALĠYET SONUÇLARI
-11.136.499,23
260 HAKLAR HESABI 178.744,45 580 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ
FAALĠYET SONUÇLARI HESABI ( - )
-11.136.499,23
268 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-
)
-45.979,65 59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 38.783.225,31
29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 0,00 590 DÖNEM OLUMLU FAALĠYET
SONUCU HESABI
38.783.225,31
294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE
MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI
594.697,55 591 DÖNEM OLUMSUZ
FAALĠYETSONUCU HESABI ( - )
0,00
299 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI (-
)
-594.697,55 PASĠF TOPLAMI 327.084.721,74
AKTĠF
TOPLAMI
327.084.721,74
GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU
Hesap
Kodu
Yardımcı
Hesap GİDERİN TÜRÜ 2012 2013 2014
Kod.1 TL TL TL
630 01 Personel Giderleri 24.246.192,91 28.513.462,92 29.682.023,77
630 02
Sosyal Güvenlik
Kurumların Devlet Primi
Gid. 4.350.726,81 3.783.701,04 3.550.710,24
630 03
Mal ve Hizmet Alımları
Gideri 35.001.386,30 42.609.713,52 46.814.320,68
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
630 04 Faiz Giderleri 131.026,55 757.749,20 1.243.495,97
630 05 Cari Transferler 9.015.730,00 11.848.639,46 13.374.819,72
630 07 Sermaye Transferleri 43,22 709.586,55 829.474,48
630 11
Değer ve Miktar Değişim
Giderleri 0,00 4.248.150,00 0,00
630 12
Gelirlerin Ret ve
İadesinden Kaynaklanan
Giderler 57.279,86 0,00 0,00
630 13 Amortisman Giderleri 0,00 0,00 414.882,37
630 14
İlk Madde ve Malzeme
Giderleri 11.786.135,31 17.322.307,28 23.858.251,53
630 30
Proje Kapsamından
Yapılan Cari Giderler 2.891.830,11 3.161.839,10 10.692.776,03
630 99 Diğer Giderler 1.083.798,39
GİDERLER TOPLAMI (A) 88.564.149,46 112.955.149,07 130.460.754,79
Hesap
Kodu
Yardımcı
Hesap GELİRİN TÜRÜ 2012 2013 2014
Kod.1 TL TL TL
600 01 Vergi Gelirleri 705.618,73 317.604,32 594.221,72
600 03
Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 4.294.155,52 4.903.639,24 13.880.091,14
600 04
Alınan Bağış ve Yardımlar
ile Özel Gelirler 67.923.923,15 131.706.437,88 106.604.964,96
600 05 Diğer Gelirler 30.493.294,38 36.568.637,56 48.164.702,28
600 11
Değer ve Miktar
Değişimleri Gelirleri 11.588,53 0,00 0,00
GELİRLER TOPLAMI (B) 103.428.580,31 173.496.319,00 169.243.980,10
FAALİYET SONUCU (A-B) (+ / -) 14.864.430,85 60.541.169,93 38.783.225,31
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
GĠRESUN ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 12
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 13 olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Giresun Ġl Özel Ġdaresi'nin yayımladığı 2010-2014 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 14 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Giresun Ġl Özel Ġdaresi'nin yayımladığı 2010- 2014 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Giresun Ġl Özel Ġdaresi’nin 2014 yılı için Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut olduğu ve ilgili dokümanların mevzuatta belirtilen zamanlara uyularak hazırlandığı, ancak ilgili dokümanların mevzuatta belirtilen içeriğe tam olarak uygun hazırlanmaması nedeniyle raporlama gerekliliklerine kısmen uyduğu, performans bilgisinin içeriği açısından da yine kısmen uygun olduğu sonucuna varılmıĢtır. Bu çerçevede, stratejik planlama uygulamasının iĢleyiĢi yönüyle bazı hususların vurgulanması gerekmektedir. 1-Stratejik planlama, performans programı ve faaliyet raporu hazırlama sürecine iliĢkin bulgular; kamu kurumlarına 5018 sayılı Kanun ile getirilen bu yükümlülüklerin yeterince içselleĢtirilmediğini ve daha iyi yönetimin araçları olarak görülmekten ziyade bu dokümanların hazırlanması iĢlerinin salt yasal yükümlülükler konusu olarak ele alındığını göstermektedir. Stratejik planlama, performans programı ve faaliyet raporu çıktılarını üreten performans ölçümü sisteminin öncelikli amacı; kurumların mevzuata uyum, verimlilik, tutumluluk, etkinlik, Ģeffaflık, dürüstlük ve etik ilkeleri çerçevesinde vatandaĢa daha iyi hizmet etmelerine, bu doğrultudaki misyon ve vizyonlarının gerçekleĢmesine yönelik amaç ve hedeflerine ulaĢmalarına, amaç ve hedeflerine ulaĢmalarının önündeki engelleri belirlemelerine ve gerekli önlemleri almalarına yardımcı olmaktır. Söz konusu dokümanların hayat verdiği sistem, kurumların daha iyi yönetilmelerinin bir aracıdır. Bu nitelikleriyle, performans ölçüm sisteminin baĢta kurum yöneticileri olmak üzere tüm kurum çalıĢanlarınca benimsenmesi ve sahiplenilmesi sistemin baĢarısı için en önemli koĢuldur. Kurum stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunun hazırlanmasında sorumlulukları bulunan personelin tüm iyi niyetli çalıĢmalarına karĢın sistemin yararlı sonuçlar üretebilmesi için alınması gereken ciddi bir mesafe olduğu da görülmektedir. Performans yönetimi sistem ve araçlarının baĢarıyla uygulanmasının öncelikle bir kültür değiĢimini gerekli kıldığı gerçekliği
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 15 karĢısında göreceli olarak kadro ve donanım kısıtlılığı olan idarelerin kat etmeleri gereken mesafe oldukça fazladır. 2- Kurumların kendi misyon tanımları dıĢında stratejik amaç oluĢturmaları planlama realitesiyle örtüĢmemektedir. Özel Ġdare Müdürlükleri kuruluĢ ve iĢleyiĢleri itibarıyla bizzat kendilerince yürütülen faaliyetler dıĢında ödenek aktarımı yoluyla bazı merkezi kuruluĢların (Tarım, Milli Eğitim Bakanlıkları vb.) ihalelerini gerçekleĢtirmekte, faaliyetlerine destek olmaktadır. Ancak bu Bakanlıkların kendi asli faaliyetleri için belirledikleri stratejiler vardır ve bunları gerçekleĢtirmekten her anlamda bu ilgili kuruluĢlar sorumludur. Bütçe-strateji-faaliyet sarmalı aynı kurumsal bütünlük çerçevesi içinde gerçekleĢmelidir. Ġl Özel Ġdaresinin inisiyatifinde olmayan, kaynak, yetki ve sorumluluk sahibi olmadığı bir alan için stratejik amaç ve hedef belirlemesi oldukça zorlama bir uygulama olarak görünmektedir. Örneğin; Eğitim Hizmetleri alanında belirlenen ve Amaç 1’de yer alan hedeflerden 1.2 “Okul öncesi eğitim hizmetleri çeĢitlendirilerek eriĢim arttırılacaktır." hedefidir. Okul öncesi eğitim hizmetlerine iliĢkin faaliyet ve standartları belirlemek, bu standartlara kaç yılda hangi faaliyetlerle ulaĢılacağını planlamak, hedef gerçekleĢmelerine iliĢkin performans bilgisini toplamak ve değerlendirmek, yıl içinde elde edilen performans bilgisi ıĢığında gereken önlemleri almak tamamen ilgili Bakanlığın sorumluluğundadır. Ġl Özel Ġdaresi, ne uzmanlık, ne görev alanı, ne de yetki yönüyle okul öncesi eğitim hizmetlerinin çeĢitlendirilmesi, niteliklerinin belirlenmesi konusunda yetki sahibi değildir. KuruluĢlar için strateji çerçevesi misyon tanımlamaları olarak görülmelidir. 3- Performans Programı Stratejik Plan ile iliĢkilendirilmemiĢtir. Performans Programında, Stratejik Planda belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yapılan faaliyetler değil, birimler bazında belirlenen faaliyetler, Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerle ilinti kurulmaksızın yer almaktadır. Dolayısıyla, Stratejik Planlama ve Performans Programı sürecine iliĢkin mantıksal tutarlılık kaybolmuĢtur. 4-Faaliyet Raporu, Stratejik Plan ve Performans Programı ile iliĢkilendirilmemiĢtir .
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 16 Faaliyet raporlarının temel fonksiyonu performans programında belirlenen ilgili yıl hedeflerinin ne ölçüde gerçekleĢtiğinin ve sapma nedenlerinin ortaya konulmasıdır. Performans Programında belirlenen hedeflerin dikkate alınmaması, bu hedeflere ne ölçüde ulaĢıldığının ve ulaĢılamamıĢsa bunun nedenlerinin fiziki ve mali kaynaklar çerçevesinde açıklanmaması, faaliyet raporunun iĢlevini yerine getirememesine, baĢka bir ifadeyle performans ölçümünün gerçekleĢememesine neden olmuĢtur. Dolayısıyla, Stratejik Planlama, Performans Programı ve Faaliyet Raporu sürecine iliĢkin mantıksal tutarlılık da kaybolmuĢtur. 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Hedeflerin çoğunluğu ölçülebilir nitelikte değildir. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu’nun “Hedefler” bölümünde, stratejik planda yer alan hedeflerin nasıl olması gerektiği belirlenmiĢtir. Hedefler ulaĢılması öngörülen çıktı ve sonuçların tanımlanmıĢ bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir. Buna göre hedefler; Yeterince açık ve anlaĢılabilir ayrıntıda olmalıdır. Ölçülebilir olmalıdır. Ġddialı olmalı, fakat imkansız olmamalıdır. Sonuca odaklanmıĢ olmalıdır. Zaman çerçevesi belli olmalıdır. Görüldüğü üzere, Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu’na göre hedeflerin ölçülebilir nitelikte olması gerekmektedir. Yine aynı Kılavuza göre hedeflerin ölçülebilir olarak ifade edilemediği durumlarda stratejik planda hedefe yönelik performans göstergelerine yer verilmesi gereklidir. Performans göstergeleri gerçekleĢen sonuçların önceden belirlenen hedefe ne ölçüde ulaĢıldığının ortaya konulmasında kullanılır. Bir performans göstergesi, ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 17 Yaptığımız incelemede, Stratejik Planda belirlenen hedeflerin çoğunun ölçülebilir nitelikte olmadığı ve ayrıca ölçülebilir nitelikte olmayan bu hedefler için gösterge de belirlenmediği görülmüĢtür. Ölçülebilir Nitelikte Olmayan Hedeflere Örnekler: Stratejik Amaç 3: Ġlköğretimin nicelik ve nitelik sorunlarını ortadan kaldırmak için; alt yapı, insan kaynakları, rehberlik ve hizmet içi eğitim alanlarında gerekli çalıĢmalar yapmak. Stratejik Hedef 3.1: OkullaĢma oranının arttırılması Stratejik Hedef 3.4: Ġlimizdeki tüm ilköğretim kurumlarında toplam kalite yönetimi ve planlı okul geliĢimi anlayıĢı yerleĢtirilecek. Stratejik Amaç 5: YetiĢkin ve yaygın eğitim hizmetlerini, meslek edinmek, mesleğinde geliĢmek, meslek değiĢtirmek isteyen herkese yaĢam boyu eğitim imkanı sunacak Ģekilde yapılandırmak için alt yapı, insan kaynakları, hizmet içi eğitim alanlarında gerekli çalıĢmalar yapılacaktır. Stratejik Hedef 5.1: Ġlimizde okur yazar oranı %100’e çıkarılacaktır. Stratejik Hedef 5.3: Ġlimize özgü el sanatlarına aktive kazandırılarak istihdam alanı oluĢturulacaktır. Kamu idaresi cevabında: Hazırlanacak olan bir sonraki stratejik planda gerekli hassasiyetin gösterileceği, ayrıca daha somut ölçülebilir hedefler koyarak bu hedefler için gösterge belirlemek yönünde çalıĢmalar yapılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları izlenecektir. BULGU 2: Maliyetlendirme yapılmaması Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu’nda stratejik planda yer alması gereken temel unsurlar Ģöyle sıralanmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 18 4. En az bir amaç 5. Her amacın altında en az bir hedef 6. Hedef ölçülebilir Ģekilde ifade edilmemiĢse ölçüm kriterleri 7. Stratejiler 8. Tüm amaç ve hedefleri içeren beĢ yıllık tahmini maliyet Görüldüğü üzere, Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzu’na göre maliyetlendirme yapılması stratejik planlamada gerekli olan bir süreçtir. Söz konusu Kılavuzda maliyetlendirme sürecindeki temel amacın, geliĢtirilen politikaların ve bunların yansıtıldığı amaç ve hedeflerin gerektirdiği maliyetlerin ortaya konulması suretiyle politika tercihlerinin ve karar alma sürecinin rasyonelleĢtirilmesine katkıda bulunmak olduğu belirtilmiĢtir. Bu nedenle, stratejik planda maliyetlendirme yapılması gereklidir. Stratejik plan ve performans programı kurumların sadece ulaĢmak istedikleri amaçlarının planlaması değil, aynı zamanda bu amaca ulaĢmak için gereken kaynak ihtiyaçlarının da planlanmasıdır. Kurumlar yasalarla belirlenen görev alanları içinde hangi faaliyetleri ve hizmetleri yapacaklarını belirlerken mevcut mali kaynaklarını da göz önünde bulundurarak önceliklerini tespit edeceklerdir. Maliyetlendirme çalıĢmasının amacı stratejik plan ile bütçe arasında reel bir iliĢki oluĢturarak bir yandan stratejik plan ve performans programında yer alan faaliyetler için gerçekçi kaynak oluĢturmak, diğer yandan ise bütçelerin daha gerçekçi hazırlanmasına katkıda bulunmaktır. Bu bakıĢ açısı, planlama ve bütçe süreçlerinin koordineli ve karĢılıklı etkileĢim içerisinde yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Kamu idaresi cevabında: Bir sonraki dönem hazırlanacak olan stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu hakkında gerekli hassasiyet ve özenin gösterileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları izlenecektir. BULGU 3: Stratejik planda yer alan bazı hedefler iyi tanımlanmamıĢtır. Giresun Ġl Özel Ġdaresi (2010-2014) Stratejik Planında yer alan bazı hedeflerin iyi tanımlanmadığı görülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 19
Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzu’nun “Hedefler” bölümünde, stratejik
planda yer alan hedeflerin nasıl olması gerektiği belirlenmiĢtir. Hedefler ulaĢılması öngörülen
çıktı ve sonuçların tanımlanmıĢ bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir.
Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir.
Buna göre hedefler;
Yeterince açık ve anlaĢılabilir ayrıntıda olmalıdır.
Ölçülebilir olmalıdır.
Ġddialı olmalı, fakat imkansız olmamalıdır.
Sonuca odaklanmıĢ olmalıdır.
Zaman çerçevesi belli olmalıdır.
Stratejik Planda Amaç 1’de yer alan Stratejik Hedef 1.2: “Okul öncesi eğitim
hizmetleri çeĢitlendirilerek eriĢim arttırılacaktır.” Ģeklindedir. Söz konusu hedefte yer alan
okul öncesi eğitim hizmetleriyle neyin kastedildiği, bu hizmetlerin neler olduğu ve hangi
faaliyetleri kapsadığı tam olarak anlaĢılamamaktadır. Hedefin kapsamı oldukça geniĢ
tutulmuĢ ve yeteri kadar net ifade edilmemiĢtir. Hedeflerin mümkün olduğunca daha somut ve
ölçülebilir bir Ģekilde tanımlanması Planın izlenmesi açısından fayda sağlayacaktır.
Ġyi tanımlanmıĢ olma kriteri gereği idareler neyi baĢarmak istediklerini açık ve net bir
Ģekilde belirlemelidirler. Böylece, hedeflerin hem kurum çalıĢanları hem de raporların
kullanıcıları tarafından anlaĢılabilir Ģekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla
hedeflerin ve göstergelerin performansı değerlendirmeye imkan verecek Ģekilde ifade
edilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında: Bir sonraki hazırlanacak olan stratejik planda konuyla ilgili
gerekli hassasiyet ve özenin gösterileceği belirtilmiĢtir.
Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve
hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları
izlenecektir.
B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular
BULGU 4: Performans programı Stratejik Planla uyumlu bir sistematik
gözetilmeden düzenlenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 20 Performans programı, bir kamu idaresinin program dönemine iliĢkin performans hedeflerini, bu hedeflere ulaĢmak için yürütecekleri faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren programdır. Stratejik plan ve bütçe iliĢkisi performans programları aracılığı ile gerçekleĢtirilmektedir. Bütçe hazırlık sürecine entegre edilen performans programları, idare bütçelerinin stratejik planlarda belirlenmiĢ amaç ve hedefler doğrultusunda hazırlanmasına yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla performans programının stratejik planda belirlenmiĢ amaç ve hedefler doğrultusunda bunlarla uyumlu olarak hazırlanması gerekmektedir. Oysaki yapılan incelemede Performans Programının sistematiğinin Stratejik Planla uyuĢmadığı görülmüĢtür. Stratejik planda eğitim, sağlık, sosyal hizmetler, tarım, yatırım vb faaliyet alanları kapsamında amaç ve hedefler belirlenmiĢken Performans Programında amaç ve hedeflerin birimler bazında belirlendiği ve her iki dökümanda yer alan amaç ve hedeflerin birbirleriyle uyumlu olmadığı görülmüĢtür. Oysa performans programı, stratejik planın yıllık uygulama dilimlerini gösteren bir belgedir. Dolayısıyla iki belge arasında böyle bir farklılık olmaması gerekmektedir. Bu olgular gerek Stratejik Planın gerekse Performans Programının anlaĢılmasını güçleĢtirdiği gibi, performans bilgisinin sistematik biçimde toplanmasını ve Performans Programının izlenmesini engellemekte ve dolayısıyla Stratejik Planlama ile Performans Programı süreci arasında mantıksal tutarlılık sağlanamadığı için ölçüm yapılmasına da imkan vermemektedir. Kamu idaresi cevabında: Hazırlanmakta olan performans programının, stratejik planda yer alan amaç ve hedeflerle bağlantılı olacağı ve hedeflere ne ölçüde ulaĢıldığına ait faaliyet raporlarıyla tutarlı olarak ölçüme esas bir Ģekilde kayıtlara azami özen gösterileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 21 BULGU 5: Stratejik Plan ve Performans Programında yer alan bir çok amaç ve hedefe iliĢkin bilgi Faaliyet Raporunda yer almamaktadır. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik'in 18 inci maddesi c/2 bendinde, faaliyet raporlarında , "performans bilgileri" baĢlığı altında idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleĢme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara iliĢkin değerlendirmelere yer verilmesi gerektiği belirtilmiĢtir. Faaliyet raporlarının temel fonksiyonu performans programında belirlenen ilgili yıl hedeflerinin ne ölçüde gerçekleĢtiğinin ve sapma nedenlerinin ortaya konulmasıdır. Performans Programında belirlenen hedeflerin dikkate alınmaması, bu hedeflere ne ölçüde ulaĢıldığının ve ulaĢılamamıĢsa bunun nedenlerinin fiziki ve mali kaynaklar çerçevesinde açıklanmaması, faaliyet raporunun iĢlevini yerine getirememesine, baĢka bir ifadeyle performans ölçümünün yapılamamasına neden olmuĢtur. Dolayısıyla, Stratejik Planlama, Performans Programı ve Faaliyet Raporu sürecine iliĢkin mantıksal tutarlılık da kaybolmuĢ ve dolayısıyla ölçüm yapmaya imkan sağlayacak bir bilgi tabanı oluĢmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında: Stratejik Plan ve Performans Programında yer alan amaç ve hedeflere iliĢkin bilgilerin faaliyet raporu değerlendirmelerinde dikkate alınacağı ve bu yönde çalıĢmalar yapılacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 6: Kurum, performans bilgisi üretiminde kullanılacak verilere iliĢkin bir sistem oluĢturmamıĢtır. Yılsonunda birimlerin yıl içinde gerçekleĢtirdikleri faaliyetlere iliĢkin elde edilen bilgiler raporun oluĢturulmasında kullanılmaktadır. Ancak, hangi performans bilgilerinin toplanmasından kimlerin sorumlu olduğuna, hangi periyotlarda bu bilgilerin elde edileceğine,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 22 hangi verilerin nasıl analiz edileceğine, veri güvenirliğini sağlamaya yönelik hangi önlem ve kontrollerin planlandığına iliĢkin herhangi bir öngörüde bulunulmamıĢ, bu çerçevede bir sistem oluĢturulmamıĢtır. Performans yönetimi döngüsünün beklentileri karĢılayabilecek Ģekilde iĢlerliğinin sağlanabilmesi için, hedeflere ulaĢma düzeyini belirleyecek performans bilgisinin güvenilirliğini sağlamaya yönelik bir sistem oluĢturulması ve bu sistemin iĢlerliğini sağlamaya yönelik önlem ve kontrollerin oluĢturulması gerekmektedir. Bulgu gereği imkânlar ölçüsünde gerekli özen ve hassasiyet gösterilecektir. Bulgu gereği imkânlar ölçüsünde gerekli özen ve hassasiyet gösterilecektir. Kamu idaresi cevabında: Bulgu gereği imkânlar ölçüsünde gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından gönderilen savunmada, bulguya iliĢkin gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceği belirtildiğinden, konuya iliĢkin, Kurumun bundan sonraki çalıĢmaları izlenecektir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Giresun Ġl Özel Ġdaresi 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 23 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr