ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU Eylül 2024
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2022-2023 Yılları Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşme Rakamlarının Karşılaştırılması ......................................................................................................................... 4 Tablo 2: 2023 Yılı Yütçe Giderleri ve Gerçekleşme Oranları ................................................... 4
KISALTMALAR AYK/Yüksek Kurum Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu BKMYBS Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemi KHK Kanun Hükmünde Kararname
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin "Teşkilat" başlıklı 4'üncü maddesinde, Yüksek Kurumun teşkilat yapısının, Yüksek Danışma Kurulu, Yönetim Kurulu, Başkanlık, Kurumlar ve Hizmet Birimlerinden oluştuğu ifade edilmiştir. Başkanlık, Yüksek Kurum Başkanı, iki Başkan Yardımcısı ile hizmet birimlerinden oluşur. Bilimsel Çalışmalar Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliği olmak üzere dört hizmet birimi bulunmaktadır. Kurumun merkezi Ankara’dır; taşra teşkilatı bulunmamaktadır. 2023 yılı Aralık ayı itibarıyla Yüksek Kurum Başkanlığına tahsis edilen 187 adet kadronun 73 adedi dolu olup, başkan, başkan yardımcısı, uzman ve uzman yardımcıları ile diğer idari personele tahsis edilmiş kadronun % 39,04'ü kullanılmaktadır. Yüksek Kurum ve bünyesinde yer alan Kurumların bilişim hizmetlerini yürütmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 6'ncı maddesi gereği 12 adet sözleşmeli bilişim uzmanı kadrosu alınmıştır. Bu kapsamda 5 bilişim personeli bulunmaktadır. Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/b maddesi kapsamında 1 doktor ile 1 teknisyen Kurumda görev yapmaktadır. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23'üncü maddesi doğrultusunda Yüksek Kurumda 35 kişi sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmektedir. Bu personelden 14 kişi Yüksek Kurum bünyesinde yer alan Kurumlarda görev yapmaktadır. Yüksek Kurum bünyesinde yer alan Kurumlarda işçi kadrosu ile çalışan 2 personel de Yüksek Kurumda görev yapmaktadır. 664 sayılı KHK’nın “Kurumlar” kenar başlıklı 8'inci maddesinde; Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezi başkanlıklarının, Yüksek Kurumun kuruluşuna dâhil olan Kurumlar olduğu belirtilmiş; ancak Kurumların ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları, hizmet ve görevlerini mevzuat hükümleri ile Yönetim Kurulunca belirlenen ilke, politika ve stratejiler doğrultusunda Yüksek Kurum Başkanlığının gözetim, denetim ve eşgüdümünde yerine getirecekleri hüküm altına alınmıştır. Yine 664 sayılı KHK’nın 1'inci ve 22'nci maddeleri uyarınca; Cumhurbaşkanının görevlendireceği bakana bağlı Yüksek Kurumun görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 önceden kanunla düzenlenmiş konularda yapmış olduğu idari düzenlemeler ilgili Bakanın (Kültür ve Turizm Bakanı) onayıyla yürürlüğe girmektedir. 664 sayılı KHK’nın “İşbirliği” kenar başlıklı 21'inci maddesinde; Yüksek Kurum ve bağlı Kurumların, görevleri çerçevesinde yükseköğretim kurumları, araştırma merkezleri ve uluslararası kurumlar dâhil tüm ilgili kurum ve kuruluşlarla Yönetim Kurulunca belirlenecek esaslara göre işbirliği yapabilecekleri, ortak projeler hazırlayıp uygulayabilecekleri; ayrıca, Yüksek Kurum ve bağlı Kurumların, milli savunma ve millî güvenliğe ilişkin hususlar saklı kalmak kaydıyla, görev alanıyla ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden ilgili Bakan aracılığıyla isteyebilecekleri; kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin ise bu bilgileri zamanında ve eksiksiz vermekle yükümlü oldukları; bu şekilde elde edilen bilgilerden ticari sır niteliğinde olanların gizliliğinin korunacağı, hüküm altına alınmıştır. Kurumun gözetim nedeniyle Cumhurbaşkanlığı; bağlı olması nedeniyle ilgili Bakanlık; bütçe uygulamaları ve performans bütçe konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı; Stratejik Plan ile Performans Programı uygulamaları, personel kadroları ve bildirimler nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı; bilimsel çalışmalar ve Kurum başkanlığı görevi nedeniyle üniversiteler ile ilişkisi bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olup, bu Kanuna ekli II sayılı cetvelin "B-Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünde yer almaktadır. 664 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 26'ncı maddesinde Kurumun gelir kaynakları: a) Genel bütçeden yapılacak yardımlar, b) Her türlü bağış, yardım ve vasiyetler, c) Yüksek Kurumun ve merkez başkanlıklarının gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler, ç) Diğer gelirler, olarak belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Kurumun 2023 yılı gelirleri; 66.412.000,00 TL hazine yardımı, 7.023,00 TL teşebbüs
ve mülkiyet geliri, 226.579,00 TL diğer gelirler olmak üzere toplamda 66.645.602,00 TL'dir.
Bir önceki yıla göre gelir karşılaştırması aşağıdaki tabloda gösterildiği şekildedir.
Tablo 1: 2022-2023 Yılları Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşme Rakamlarının
Karşılaştırılması
Eko.
Kod.
2022 Yılı 2023 Yılı
Açıklama
Planlanan Gerçekleşen Planlanan Gerçekleşen
Gelir
(TL)
Gelir
(TL)
Gelir
(TL)
Gelir
(TL)
3 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 25.000,00 24.261,00 31.000,00 7.023,00
4 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel
Gelirler 28.377.000,00 33.657.975,00 50.509.000,00 66.412.000,00
5 Diğer Gelirler 39.000,00 39.000,00 43.000,00 226.579,00
Genel Toplam 28.441.000,00 33.721.236,00 50.583.000,00 66.645.602,00
2023 yılında, Kuruma Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 50.583.000,00 TL ödenek
tahsis edilmiş olup yıl içerisinde eklenen ve aktarılan ödenekler ile toplam ödenek
68.594.011,00 TL olmuştur. Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere 2023 yılı harcama toplamı
65.966.959,55 TL olup ödeneğin %96,17'si kullanılmıştır.
Tablo 2: 2023 Yılı Yütçe Giderleri ve Gerçekleşme Oranları
Ek
Kod Açıklama
Başlangıç
Ödeneği
(TL)
Eklenen
Ödenek
(TL)
Tenkis Edilen
Ödenekler
(TL)
Toplam
Ödenek
(TL)
Harcama
(TL)
Gerçekleşme
Oranı
%
1 Personel
Giderleri 28.622.000,00 12.700.584 ,32 238.000,00 41.084.504,00 40.982.872,72 99,75
2 SGK Devlet
Primi Giderleri 5.553.000,00 1.452.763,68 3.000,00 7.003.000,00 6.510.657,73 92,97
3 Mal ve Hizmet
Alım Giderleri 11.542.000,00 2.178.507,00 76.000,00 13.644.507,00 13.002.617,97 95,30
5 Cari Transferler 2.866.000,00 40.000,00 0 2.906.000,00 1.827.069,12 62,87
6 Sermaye
Giderleri 2.000.000,00 2.598.100,00 642.000.00 3.956.000,00 3.643.742,01 92,11
Toplam 50.583.000,00 18.969.955,00 959.000,00 68.594.011,00 65.966.959,55 96,17
Faaliyet Gerçekleşmeleri:
Kurumun Faaliyet Gelirinin 66.643.709,78 TL ve Faaliyet Giderinin 69.687.705,49 TL
olarak gerçekleşmesi neticesinde 2023 yılında 3.043.995,71 TL Olumsuz Faaliyet Sonucu
oluşmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 5018 sayılı Kanun’a tabi olup bu Kanun’a ekli II sayılı cetvelin "B-Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünde yer almaktadır. Merkezi yönetim kapsamında bir kamu idaresi olan Kurum, muhasebe kayıt işlemleri yönünden 5018 sayılı Kanun'a ve bu Kanun'da çıkarılması öngörülen ikincil düzenlemelere tabidir. Kurumun, muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre Maliye ve Hazine Bakanlığı bünyesindeki Devlet Muhasebesi Bilişim Sisteminde yürütülmektedir. Faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sırasında yıl içinde tahakkuk ettirilen tüm ödeme emri belgeleri Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemine (BKMYBS) girilmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, mali bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan mali ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2023 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Kurum iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırlarının tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirildiği, idarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmalarının yeterli olduğu, personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikasının tam olarak belirlendiği ve kurum çalışanlarına duyurulduğu, hassas görevlere ilişkin prosedürlerin tam olarak belirlendiği ve kurum çalışanlarına duyurulduğu, Risk Değerlendirme Standartları Stratejik planın zamanında yayımlandığı ve içerik açısından mevzuata uygun olduğu, idare performans programının içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlandığı ve zamanında yayımlandığı, iç kontrol risklerinin tam ve doğru şekilde belirlendiği, risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı, Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçlerinin hazırlandığı ve personele duyurulduğu, idare tarafından yetki devirlerinin mevzuata uygun yapıldığı, 2023 yılı için herhangi bir yetki devri uygulaması bulunmadığı, idarede yapılan görevlendirmelerde "görevler ayrılığı" ilkesine uyulduğu, İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumlularının belirlendiği, ön mali kontrol sisteminin, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulduğu, ön mali kontrol yönergesinin mevcut olduğu, Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporunun içerik olarak mevzuata uygun hazırlandığı, idarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planının mevcut olduğu ve Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğine uygun olduğu, İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sisteminin yılda en az bir kere değerlendirildiği ve değerlendirme sonuçlarının İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlandığı, kamu idaresinde iç denetçi kadrosunun bulunduğu ve bir iç denetçinin olduğu, 2023 yılı için bir iç denetçinin görevli olduğu iç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin raporlama çalışmalarının mevcut olduğu, iç denetim planlamasının ve raporlarının mevcut olduğu, görülmüştür. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10