ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ Eylül 2024
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2023 Bütçe Ödenekleri ve Bütçe Gider Gerçekleşmeleri ............................................ 5 Tablo 2: 2023 Bütçe Gelir Tahminleri ve Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri .................................... 6
KISALTMALAR ATAM Atatürk Araştırma Merkezi AYK/Yüksek Kurum Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu KHK Kanun Hükmünde Kararname
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Usulü Hakkında 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, • 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, • 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. İkincil Mevzuat • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Asli, Şeref ve Haberleşme Üyeleri Yönetmeliği, • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bilim Kurulu Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik (RG: 31.07.2012, Sayı: 28370), • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları Yönetmeliği (RG: 14.02.2014, Sayı: 28913), • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Bağlı Kuruluşları ile Telif Hakkı, Yayın ve Satış Yönetmeliği (RG: 10.04.1985, Sayı: 18721), • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği, • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yüksek Danışma Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (R.G. 21.06.2012 – 28330), • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Bünyesinde Yer Alan Kurumların Eser, Mal ve Hizmet Satış İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar, • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Esaslar, • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesi, • Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bilimsel Araştırma ve Çeviri Projeleri Yönergesi, • Destekleme İlke Kararı. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları ATAM idari teşkilatı, 02 .11. 2011 tarihli ve 664 Sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile Merkez Başkanı, Başkan Yardımcısı, İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Müdürlüğü, Bilimsel Çalışmalar Müdürlüğü personeli ile uzman ve uzman yardımcılarından oluşmaktadır. Taşra teşkilatı bulunmayan Merkezin bünyesinde; amaçlarının
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 gerçekleştirilmesi, görevlerinin tam ve etkin biçimde yerine getirilmesi için ilke kararları almakla yükümlü olan Bilim Kurulu, 664 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca çıkarılan yönetmelikle oluşturulmuştur. ATAM Başkanlığı Aralık 2023 tarihi itibarıyla idari personel ve uzmanlardan oluşan toplam 47 personele sahiptir. Kuruma tahsis edilen 90 kadrodan 47 kadro dolu olup tahsis edilen kadronun %53’ü kullanılmaktadır. Personel statüsü ve özlük hakları 2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil Ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunun'da düzenlenmiştir. İdare kadrolarının tespiti, ihdası, kullanım ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar Genel Kadro ve Usulü Hakkında 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre düzenlenmiş olup kurum personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir. 664 Sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Kurumlar” başlıklı 8'inci maddesinde; Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezi başkanlıklarının, Yüksek Kurumun kuruluşuna dâhil olan Kurumlar olduğu belirtilmiş ancak Kurumların ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları, hizmet ve görevlerini mevzuat hükümleri ile Yönetim
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Kurulunca belirlenen ilke, politika ve stratejiler doğrultusunda Yüksek Kurum Başkanlığının
gözetim, denetim ve eşgüdümünde yerine getirecekleri hüküm altına alınmıştır.
664 sayılı KHK’nın 1'inci ve 22'nci maddeleri uyarınca; Cumhurbaşkanının
görevlendireceği bakana bağlı Yüksek Kurumun görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve
önceden kanunla düzenlenmiş konularda yapmış olduğu idari düzenlemeler ilgili Bakanın
(Kültür ve Turizm Bakanı) onayıyla yürürlüğe girmektedir.
Atatürk Araştırma Merkezi Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kamu kurumudur.
Cumhurbaşkanı Kurum üzerindeki yetkilerini bir bakan aracılığı ile kullanmaktadır.
Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan gerekirse kurullara başkanlık edebilmektedir.
Kurumun:
• Gözetim nedeniyle Cumhurbaşkanlığı,
• Bağlı olması nedeniyle ilgili Bakan,
• Bağlı olması nedeniyle Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu,
• Eşgüdüm halinde çalışmak durumunda olduğundan, Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil
Kurumu ve Türk Tarih Kurumu,
• Bütçe uygulamaları ve Performans Bütçe konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı,
• Stratejik Plan, Performans Programı uygulamaları, personel kadroları ve bildirimler
nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı,
• Bilimsel çalışmalar ve Kurum başkanlığı görevi nedeniyle Üniversiteler,
ile ilişkisi bulunmaktadır.
1.3. Mali Yapı
ATAM Başkanlığı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabi olup bu
Kanuna ekli II sayılı cetvelin "B-Özel Bütçeli Diğer İdareler’’ bölümünde yer almaktadır.
664 sayılı KHK’nin 26'ncı maddesinde gelir kaynakları:
a) Genel bütçeden yapılacak yardımlar,
b)Her türlü bağış, yardım ve vasiyetler,
c)Yüksek Kurumun ve merkez başkanlıklarının gelirlerinin değerlendirilmesinden elde
edilen gelirler,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 d) Diğer gelirler, olarak belirtilmiştir. Faaliyetlerini 31 Aralık 2022 tarihli ve 32060 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7427 sayılı 2023 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki cetvelde gösterildiği üzere verilen Hazine Yardımı ve Öz Gelirleri ile gerçekleştirmektedir. Bütçe Gerçekleşmeleri: ATAM Başkanlığına 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 24.468.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş olup yıl içerisinde 27.07.2023 tarihli ve 32261 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7457 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Bağlı Cetvellerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan aktarma ve eklemeler sonucunda nihai ödenek 32.169.000,00 TL olmuştur. Nihai ödeneğin %88,62’si olan 28.508.432,73 TL kullanılmıştır. ATAM Başkanlığının ekonomik sınıflandırmaya göre 2023 yılına ait bütçe ödenekleri ve bütçe gider gerçekleşmeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 1: 2023 Bütçe Ödenekleri ve Bütçe Gider Gerçekleşmeleri Eko. Kod Adı Yılı İçinde Alınan (TL) Eklenen/ Düşülen (TL) Nihai Ödenek (TL) Harcama (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 11.458.000,00 3.336.000,00 14.794.000,00 14.419.484,01 97,47% 02 SGK Devlet Primi Giderleri 1.686.000,00 163.000,00 1.849.000,00 1.790.527,06 96,84% 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 7.664.000,00 4.182.000,00 11.846.000,00 10.629.295,08 89,73% 05 Cari Transferler 1.160.000,00 20.000,00 1.180.000,00 951.046,58 80,60% 06 Sermaye Giderleri 2.500.000,00 0,00 2.500.000,00 718.080,00 28,73% TOPLAM 24.468.000,00 7.701.000,00 32.169.000,00 28.508.432,73 88,62% 2023 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda bütçe geliri olarak 24.468.000,00 TL öngörülmüş olup 7427 sayılı Kanun ile eklenen 6.699.000 TL Hazine Yardımı ile yılsonunda 33.939.428,09 TL net bütçe geliri gerçekleşmiştir. ATAM Başkanlığının ekonomik sınıflandırmaya göre 2023 yılına ait bütçe gelir tahminleri ve bütçe gelir gerçekleşmeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Tablo 2: 2023 Bütçe Gelir Tahminleri ve Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri Eko. Kod (800) Açıklama Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen Gelir (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 476.000,00 2.242.059,56 471,02 04 Alınan Bağış ve Yardımlar İle Özel Gelirler 23.966.000,00 31.665.000,00 132,13 05 Diğer Gelirler 26.000,00 32.368,53 124,50 09 Red ve İadeler (-) 0,00 0,00 0,00 NET BÜTÇE GELİRİ 24.468.000,00 33.939.428,09 138,71 Faaliyet Gerçekleşmeleri: Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının 2023 yılında Faaliyet Geliri (600) 32.939.422,09 TL; Faaliyet Gideri (630) 28.029.170,12 TL’dir. 2023 yılı Olumlu Faaliyet Sonucu 4.910.251,97 TL olarak gerçekleşmiştir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı 5018 sayılı Kanuna tabi olup bu Kanuna ekli II sayılı cetvelin “B-Özel Bütçeli Diğer İdareler” bölümünde yer almaktadır. Kurum Bütçesinin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Devlet Muhasebesi Bilişim Sisteminde yürütülmektedir. Faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sırasında yıl içinde tahakkuk ettirilen tüm ödeme emri belgeleri Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemine girilmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile aynı Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, mali bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan mali ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2023 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde Kurum iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlemiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma (risklerin gerçekleşme ihtimali-olası etkisi belirlenerek önem düzeyine karar verme) yapılmıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “Görevler Ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmamıştır. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması mevcut değildir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı'nın 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Araştırma Merkezi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr