TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Eylül 2023
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2022 Yılı TÜRKAK Bütçe Ödenekleri ve Bütçe Gideri Gerçekleşmeleri ..................5 Tablo 2: 2022 Yılı TÜRKAK Bütçe Gelir Tahminleri ve Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri ...........5
KISALTMALAR AB : Avrupa Birliği EA : Avrupa Akreditasyon Birliği HYS : Harcama Yönetim Sistemi IAF : Uluslararası Akreditasyon Forumu ILAC : Uluslararası Laboratuvar Akreditasyonu Birliği KBS : Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi MYMY : Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği TKYS : Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi TSE : Türk Standartları Enstitüsü TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu TÜRKAK : Türk Akreditasyon Kurumu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 akredite edilmesi ile ilgili olarak elde edilmiş bilgilerin gizliliğini korumak. d) Yurt içinde ve yurt dışında, akreditasyonun önemini ve kalite bilincini artırıcı faaliyetlerde bulunmak, görev alanına giren konularda eğitim vermek, araştırma ve yayın yapmak. e) Kurum faaliyetlerinin icrası için hizmet almak, taşınır ve taşınmaz mal satın almak, yaptırmak, satmak, kiralamak. f) İyi laboratuvar uygulamaları konusunda ulusal izleme otoritesi olarak hizmet vermek. g) Kurumun verdiği akreditasyon hizmetleri ve eşdeğerlendirme denetimi sonuçlarına dair kamuoyunu bilgilendirmek. ğ) Faaliyet alanıyla ilgili diğer görevleri yerine getirmek.’’ olarak sayılmıştır. TÜRKAK, Avrupa Akreditasyon Birliğinin (EA), Uluslararası Akreditasyon Forumunun (IAF) ve Uluslararası Laboratuvar Akreditasyonu Birliğinin (ILAC) tam üyesi konumundadır. TÜRKAK, bu görevleri; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin yanı sıra, 4457 sayılı Kanun, 5018 sayılı Kanun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine, TS ISO/IEC 17011 “Uygunluk Değerlendirmesi-Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarını Akredite Eden Akreditasyon Kuruluşları İçin Gereklilikler” standardının şartlarına ve diğer ilgili uluslararası düzenlemelere (EA tarafından yayınlanan EA- 2/02 “Ulusal Akreditasyon Kuruluşlarının Değerlendirilmesi İçin EA Prosedürü”, ILAC ve IAF tarafından ortak yayınlanan “IAF/ILAC A Serisi Dokümanları”, Avrupa Birliği’nin 765/2008 sayılı AB Tüzüğü) uygun olarak yürütmektedir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Kurumun organları, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 633’üncü maddesinde; Danışma Kurulu, Yönetim Kurulu, Genel Sekreterlik olarak belirlenmiştir. Danışma Kurulu; kamu ve özel sektörden akreditasyonla ilgili bakanlıklar, kurum ve kuruluşlardan belirlenen temsilcilerden oluşmaktadır. Yılda bir defa toplanarak Kurumun
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 politika, faaliyet ve hedefleri konusunda tavsiye ve önerilerde bulunmaktadır. Danışma Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Yönetim Kurulu; Danışma Kurulu üyeleri arasından atanmaktadır. Kamu ve özel sektör temsilcileri (3+3 üye) ve Genel Sekreterin katılımıyla 7 üyeden oluşmaktadır. Yönetim Kurulu başkan ve üyeleri üç yıl süreyle görev yapmakta ve Kurumun yönetimi, izlenecek politikalar, temel faaliyet ve işlevleriyle ilgili kararlar almaktadır. Genel Sekreterlik; Genel Sekreter ile Kurum personelinden oluşmaktadır. Genel Sekretere yardımcı olmak üzere üç Genel Sekreter Yardımcısı ile iki Genel Sekreterlik Müşaviri atanmıştır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 636’ncı maddesinde; Akreditasyon Başkanlıkları (Bu daire başkanlıklarının sayısı beşi geçemez), Personel ve Destek Hizmetleri Başkanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliği Kurumun hizmet birimleri olarak yer almıştır. Kurumda ayrıca Kurumsal İletişim Müdürlüğü ve İç Denetim birimi bulunmaktadır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 637’nci maddesinde de; Kuruma verilen görev ve hizmetlerin, 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 23’üncü maddesine göre istihdam edilen akreditasyon uzmanları ve akreditasyon uzman yardımcılarından oluşan meslek personeli ile anılan Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 26’ncı, ek 27’nci ve ek 31’inci maddelerine göre istihdam edilen diğer personel eliyle yürütüleceği hükme bağlanmıştır. TÜRKAK’da; genel sekreter, genel sekreter yardımcısı, genel sekreterlik müşaviri, başkan, müdür, iç denetçi, akreditasyon uzmanı, akreditasyon uzman yardımcısı, hukuk müşaviri, mali hizmetler uzmanı, mali hizmetler uzman yardımcısı, idari personel, koruma ve güvenlik görevlisi, destek personeli, sözleşmeli bilişim personeli ve sürekli işçi unvanlarıyla toplam 184 kişi görev yapmaktadır. Ayrıca, 1 geçici görevli personel bulunmaktadır. Kuruma tahsis edilmiş olan 210 adet idari hizmet sözleşmeli personel pozisyonunun 31.12.2022 tarihi itibariyle 145'i dolu, 65'i boş, 38 sürekli işçi pozisyonu ile 1 sözleşmeli bilişim personeli pozisyonlarının tamamı doludur. TÜRKAK, Dışişleri Bakanlığının ilgili kurumudur. Kurumun uygunluk değerlendirme kuruluşları, meslek birlikleri, odalar ve borsalar, Türk Standartları Enstitüsü (TSE), Türkiye
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, diğer birçok kamu kurumu ve sivil toplum kuruluşları ile ilişkileri bulunmaktadır. TÜRKAK, Avrupa Akreditasyon Birliğinin (EA), Uluslararası Akreditasyon Forumunun (IAF) ve Uluslararası Laboratuvar Akreditasyonu Birliğinin (ILAC) tam üyesi konumundadır. Kurum görev ve yetkileri kapsamında Avrasya, Orta Asya, Orta Doğu ülkelerinde de akreditasyon birlikleri ile faaliyetlerini sürdürmektedir. 1.3. Mali Yapı TÜRKAK, 5018 sayılı Kanun’a tabi olup, ekli “(II) Sayılı Cetvel (B) Özel Bütçeli Diğer İdareler” arasında yer almaktadır. 31 Aralık 2021 tarihli ve 31706 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7344 sayılı 2022 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki cetvelde gösterildiği gibi hazine yardımı almamakta, harcamalarını öz gelirleriyle karşılamaktadır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 638’inci maddesinde Kurumun gelir kaynakları sayılmıştır. Kurumun gelir kaynakları şunlardır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
ait bütçe ödeneği ve bütçe gider gerçekleşmeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 1: 2022 Yılı TÜRKAK Bütçe Ödenekleri ve Bütçe Gideri Gerçekleşmeleri
E
KEk.
Kod
Giderin Türü Yılı İçinde
Alınan (TL)
Eklenen /
Düşülen (TL)
Nihai Ödenek
(TL) Harcama (TL) Gerçekleşme
oranı (%)
11 Personel Giderleri 28.061.000,00 11.271.705,00 39.332.705,00 38.809.256,50 98,67
22 SGK Devlet Primi Giderleri 3.204.000,00 1.515.620,00 4.719.620,00 4.694.838,15 99,47
33 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 19.365.000,00 8.903.000,00 28.268.000,00 25.812.387,05 91,31
55 Cari Transferler 1.406.000,00 2.259.000,00 3.665.000,00 2.868.575,59 78,27
66 Sermaye Giderleri 5.000.000,00 6.500.000,00 11.500.000,00 6.176.493,88 53,71
GENEL TOPLAM 57.036.000,00 30.449.325,00 87.485.325,00 78.361.551,17 89,57
2022 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi bütçe
geliri olarak 68.599.000,00 TL öngörülmüş, yılsonunda 86.192.440,96 TL net bütçe geliri
gerçekleşmiştir. TÜRKAK’ın ekonomik sınıflandırmaya göre 2022 yılına ait bütçe geliri
tahminleri ve bütçe geliri gerçekleşmeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 2: 2022 Yılı TÜRKAK Bütçe Gelir Tahminleri ve Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri
Eko. Kod. Gelirin Türü Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen Gelir (TL) Gerçekleşme Oranı (%)
03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 27.608.000,00 35.650.416,84 129,13
05 Diğer Gelirler 40.991.000,00 50.549.770,14 123,32
Red ve İadeler (-) (7.746,02) (-)
NET BÜTÇE GELİRİ 68.599.000,00 86.192.440,96 125,65
Faaliyet Gerçekleşmeleri:
Kurumun 2022 yılında, Net Faaliyet Geliri 90.994.344,45 TL, Faaliyet Gideri
79.910.804,56 TL olarak gerçekleşmesi neticesinde 2022 yılı Olumlu Faaliyet Sonucu
11.083.539,89 TL olmuştur.
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi
TÜRKAK 5018 sayılı Kanun’a tabi olup, ekli “II Sayılı Cetvel (B) Özel Bütçeli Diğer
İdareler” arasında yer almaktadır. Kurum muhasebe kayıt ve işlemlerini Merkezi Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği’ne (MYMY) tabi olarak yürütmektedir.
TÜRKAK’ın kurumsal kodu 59 olup, ‘’Türk Akreditasyon Kurumu’’ adlı ve 6817
kodlu tek bir muhasebe birimi tarafından kayıt altına alınmaktadır
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 636’ncı maddesinde, TÜRKAK’ın hizmet
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 birimleri; Özel Kalem, Personel ve Destek Hizmetleri Başkanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği ve Akreditasyon Başkanlıkları olarak sayılmıştır. Ayrıca, anılan maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin “Bu başkanlıkların sayısı beşi geçemez; birimler arası görev dağılımı Genel Sekreter tarafından düzenlenir.” hükmüyle verilen yetki kapsamında 10.02.2020 tarih ve 40775445-903.02-756 sayılı Genel Sekreterlik onayı ile Akreditasyon Başkanlıkları; 1- Denetim, Eğitim ve Projeler Akreditasyon Başkanlığı, 2- Deney Akreditasyon Başkanlığı, 3- Kalibrasyon Akreditasyon Başkanlığı, 4- Ürün, Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı, 5- Belgelendirme Akreditasyon Başkanlığı, olarak belirlenmiş olup, faaliyet alanları ve görev tanımları yapılmıştır. Bu kapsamda 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’a bağlı ödenek cetvelinde ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyine göre 9 harcama birimine yer verilmiştir. Kurum, genel bütçe içinde yer alan ve diğer kamu kurumlarınca da kullanılan Muhasebe Bilişim Sistemi, Kamu Hesapları Bilgi Sistemi (KBS), e- Bütçe Sistemi, Harcama Yönetim Sistemi (HYS) ve Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemini (TKYS) kullanmaktadır. Kurumsal hizmet portalı ile kurumun sunmakta olduğu akreditasyon veya eğitim hizmetleri ile ilgili olarak ücretlerin tahakkuk ettirilmesi, faturalandırılması, ödemelerinin takip edilmesi, akredite kuruluşların yıllık katkı payı bildirimlerinin alınması ve takip edilmesi sağlanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda sayılanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ve disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası ile hassas görevlere ilişkin prosedürler tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı, içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare, iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlemiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma (risklerin gerçekleşme ihtimali-olası etkisi belirlenerek önem düzeyine karar verme)yapılmıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 3 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 1'i doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Türk Akreditasyon Kurumu 2022 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Akreditasyon Kurumu 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr