2021 - ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ.pdf

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eylül 2022

İÇERİK ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 59

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 10
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 11
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 11
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ...................................................................... 12
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 14
7. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 14
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 56

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Orman Bölge Müdürlükleri Tablosu ............................................................................ 5 Tablo 2: OGM Merkez ve Taşra Dolu ve Boş Kadro Durumu (2021 Yılı) ............................... 6 Tablo 3: OGM Özel Bütçe Ödenek ve Gider Kullanımı Tablosu (2021 Yılı) ........................... 8 Tablo 4: Ekonomik Ayrıma Göre Bütçe Gelirleri Uygulama Sonuçları Tablosu (2021 Yılı) ... 8 Tablo 5: İzin Verilen Yerlerin Alacak Tahakkukları (2021 Yılı) ............................................ 18 Tablo 6: Tahsil Edilemeyen İzin ve İrtifak Alacak Tutarları (2021 Yılı) ................................ 18 Tablo 7: İzne Konu Edilen Alanlarda Kiraya Verilen Yerlere İlişkin Alacak Tutarları (2021 Yılı) .......................................................................................................................................... 18 Tablo 8: Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı ( 2013-2017/2019) .................................... 31 Tablo 9: Sel ve Çığ Kontrol Faaliyetleri Program ve Gerçekleşmeleri (2019-2021) .............. 31 Tablo 10: Tescili Yapılmayan Alanlar ( Bölge Müdürlükleri) ................................................ 42 Tablo 11: EK 16 Madde Kapsamından Çıkarılan Alanlar ....................................................... 42 Tablo 12: EK 16 madde Kapsamında Tahsis Edilen Alan ....................................................... 43 Tablo 13: Orman Sınırları Dışına Çıkartılan 2-2/A-2/B Alanlar (Kümülatif Olarak) ............. 49

KISALTMALAR AFAD : Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı BKMYBS : Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi DSİ : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİBMY : Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği GBMY : Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği HYS : Harcama Yönetim Sistemi İHA : İnsansız Hava Aracı KBS : Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi KGM : Karayolları Genel Müdürlüğü KHK : Kanun Hükmünde Kararname KMYKK : Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KMYBS : Kamu Mali Yönetimi Bilişim Sistemi KPHYS : Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sistemi MAPEG : Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü MGM : Meteoroloji Genel Müdürlüğü MYMY : Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği MYS : Merkezi Yönetim Sistemi OBM : Orman Bölge Müdürlüğü OGM : Orman Genel Müdürlüğü ORBİS : Orman Bilgi Sistemi Projesi ORKA : Orman Kadastrosu ORKÖY : Orman ve Köy İlişkileri Dairesi Başkanlığı TBS : Kamu Taşıtları Yönetim Bilgi Sistemi

TKGM : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü TKYS : Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi TÜFE : Tüketici Fiyat Endeksi ÜFE : Üretici Fiyat Endeksi YDS : Yeni Devlet Muhasebesi

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Döner Sermaye İşletmesinin Sermaye Artırımının Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması B. Diğer Bulgular
2. İzin ve İrtifak Alacakları ile İzne Konu Edilen Alanlar İçindeki Kiralamalara İlişkin Alacak Tutarlarında Birimler Arasında Uyuşmazlık Bulunması
3. Orman Sayılan Alanlarda Yapılan Madencilik Faaliyetleri Dolayısıyla Alınan Çevre ile Uyum Bedelinin Orman Genel Müdürlüğü Tarafından Talep Edilmemesi
4. Orman Sayılan Alanlardaki Kiralamalardan Elde Edilen Gelirlerin Farklı Hesap Kodlarına Kaydedilmesi
5. Taşınır Mallara İlişkin İşlemlerde Hatalı Uygulamaların Yapılması
6. Doğrudan Temin Yöntemiyle Yaptırılan ve Belirli Bir Süreyi Gerektiren İşler İçin Sözleşme İmzalanmaması
7. Kiraya Verilen Taşınmazların Tahmini Kira Bedel Tespitlerinin Hatalı Yapılması
8. Ulusal Yukarı Havza Sel Kontrol Eylem Planının Yenilenmemesi
9. Yangın Eylem Planlarının Uygulanmasında Yerel Yönetimlerle İşbirliği Sürecinin Geliştirilmesi İhtiyacı
10. Mesire Yerlerinin Kurulması ve İşletilmesinde Yetki Çakışmalarının Bulunması
11. Kadastro Çalışmaları Tamamlanmış Orman Alanının %13'ünün Tapuya Tescil Edilememesi
12. Sayıştayın İstişari Görüşü Alınmadan Mali Hükümler İçeren Yönetmeliklerin Yürürlüğe Konulması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine haiz, özel bütçeli bir kuruluştur. Taşrada 30 adet Orman Bölge Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmıştır. 09.07.2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) 83’üncü maddesi (a) fıkrası ile 31.10.1985 tarih ve 3234 sayılı “Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”un adı “Orman Genel Müdürlüğüne İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiş (b) fıkrası ile de Kanun’un “1-16,18, 32’nci maddeleri, 35’inci maddesi, 38’inci maddesi, 39’uncu maddesi, geçici 1 ve geçici 6’ncı maddeleri ve ekinde yer alan (1) sayılı Cetvel” yürürlükten kaldırılmıştır. 15.07.2018 tarih ve 4 No.lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Yirmi dördüncü Bölüm 333-344’üncü maddelerinde yapılan düzenleme ile 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğüne İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 703 sayılı KHK ile kaldırılan maddelerinin yanı sıra bazı yeni düzenlemeler de yapılmıştır. Kararnamenin 333’üncü maddesinde Orman Genel Müdürlüğünün Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, özel bütçeli ve tüzelkişiliğe haiz bir kurum olduğu, 334’üncü maddesinde ise Orman Genel Müdürlüğünün görevleri belirlenmiştir. Genel Müdürlüğün görevleri şunlardır: a) Orman kaynaklarını; ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel faydalarını dikkate alarak, bitki ve hayvan varlığı ile birlikte, ekosistem bütünlüğü içinde idare etmek, katılımcı ve çok amaçlı şekilde planlamak, usulsüz müdahalelere, tabii afetlere, yangınlara karşı korumak, muhtelif zararlıları ile mücadele etmek ve ettirmek, ormancılık karantina hizmetlerini yürütmek, geliştirmek, orman alanlarını ve ormanlara ilişkin hizmetleri artırmak, ormanları imar ve ıslah etmek, silvikültürel bakımını ve gençleştirilmesini sağlamak. b) Ormanların mülkiyeti ile ilgili iş ve işlemlerini, kadastrosunu, izin ve irtifak işlerini yürütmek. c) Orman ürün ve hizmetlerinin sürekliliğini güvence altına alarak ormanları teknik, sosyo-kültürel, ekolojik ve ekonomik icaplara göre işletmek, orman ürünlerinin üretim, taşıma, depolama iş ve işlemlerini yapmak ve yaptırmak, bu ürünleri yurt içinde ve yurt dışında

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 pazarlamak. ç) Mesire yerleri, kent ormanları, araştırma ormanları, ağaç parkı (arboretum) sahaları, orman içi biyoçeşitlilik koruma alanları, model orman, muhafaza ormanı alanlarının ayrılması, korunması, işletilmesini ve işlettirilmesini sağlamak. d) Orman sınırları içinde veya orman sınırlan dışında her türlü arazide; ağaçlandırma, erozyon kontrolü, ormanla ilgili mera ıslahı, çölleşme ile mücadele, sel ve çığ kontrolü çalışmalarını yürütmek, entegre havza projeleri yapmak ve uygulamak. e) Orman ağaç, ağaççık ve florasına ait bitki türlerinin tohum ve fidanlarını üretmek, ürettirmek, aşılama faaliyetlerini yapmak, devamlı veya geçici fidanlıklar kurmak, işletmek, gerektiğinde kapatmak. f) Gerçek ve tüzel kişilerin özel ağaçlandırma, imar-ihya, erozyon kontrolü çalışmaları ile fidanlık tesis etmesi, işletmesi ve pazarlamasını desteklemek. g) Orman ekosistemlerinin sunduğu ürün ve hizmetlerden azami seviyede istifade edilmesini sağlamak üzere döner sermaye işletmeleri ve gerekli diğer birimleri kurmak ve işletmek, gerektiğinde kapatmak, her türlü malzeme, arsa, arazi, bina, tesis, tesisat satın almak veya kiralamak, gerektiğinde takas yapmak; bunların bakım ve onarmalarını yapmak, yaptırmak, hizmetlerin gerektirdiği makineler ile hizmet vasıtalarını sağlamak, bakım ve revizyonlarım yapmak, yaptırmak, ormanlarda gerekli her türlü altyapı çalışmasını yapmak, ormancılık faaliyetleri için gerekli yolların etüt projelerini yapmak, bakım ve onarım işlerim yapmak veya yaptırmak. ğ) Hizmetin gerektirdiği her türlü hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim yapmak ve yaptırmak, Genel Müdürlüğün çalışma alanına giren hizmetlere ilişkin olarak, yerel, ulusal ve küresel seviyede görev yapacak enstitüler, müdürlükler, araştırma birimleri, eğitim merkezleri ve sosyal tesisler kurmak ve işletmek. h) Hizmetleri ile ilgili her türlü araştırma ve geliştirme, envanter, basım, yayım ve tanıtma işleri ile projeleri yapmak veya yaptırmak ve bunların sonuçlarını yurt içinde ve yurt dışında pazarlamak. ı) Orman ürün ve hizmetlerinin kullanımını yaygınlaştırmaya yönelik çalışmalar yapmak, her türlü orman ürünü üreten, işleyen, pazarlayan, ithalat ve ihracatını yapan özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve üniversiteler ile yakın işbirliği içinde çalışmak, yurt içinde ve yurt dışında danışmanlık yapmak, projeler uygulamak, ormanlar ve ormancılıkla ilgili olarak kamuoyunu bilinçlendirici her türlü faaliyette bulunmak. i) Ormancılık faaliyetlerinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamak ve orman yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi amacıyla orman gençlik ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 spor kulüplerine, ait olduğu yılı başındaki döner sermaye bütçesinin binde ikisini geçmemek üzere transfer niteliğinde yardım sağlamak. j) Orman bütünlüğünü sağlamak amacıyla gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmazların orman rejimine alınması için kamulaştırma, kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde bulunan taşınmazların devir ve gerektiğinde takas işlemlerini yapmak, Devlet ormanları içinde ve bitişiğinde oturan köylüleri ayni ve nakdi yardım kaynaklarıyla desteklemek, orman-halk ilişkilerini geliştirmek ve bu konuda her türlü tedbiri almak. k) Görev alanına giren konularda teknik ve idari esasları belirlemek, çalışma konularına ilişkin laboratuvarlar kurmak ve kurdurmak, iş tarifleri ve birim zaman analizlerini yapmak, yaptırmak ve birim fiyatlarını tespit etmek. l) Genel Müdürlüğün görev, hizmet ve faaliyetleri ile ilgili olarak, diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca uyulacak esasları belirlemek, koordinasyonu sağlamak. m) Mevzuatla verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak. Kurumun Ana Faaliyet Alanı OGM’nin temel faaliyet ve hizmet alanları şunlardır:  Ormanların korunması: Ormanların korunması temel olarak; ormanların biyotik ve abiyotik zararlara karşı korunması, alan ve sınırlarının korunması, ormanların içinde barındırdıkları biyolojik çeşitliliğin korunması ve yangınlarla mücadele konularını teşkil etmektedir. Gerek 6831 sayılı Orman Kanunu, gerekse 4 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde ormanların korunması OGM’nin öncelikli görevleri arasında sayılmıştır.  Ormanların geliştirilmesi: Mevcut ormanların geliştirilmesi ve verimliliğinin artırılması ile uygun arazilerde yeni ormanların kurularak orman alanlarının genişletilmesi önemli ormancılık faaliyetleri arasında yer alır.  Ormanlardan faydalanma: Başta odun ve odun dışı ürünler olmak üzere ormanlar tarafından üretilen her türlü ürün ve hizmetlerden azami derecede ve sürdürülebilir şekilde yararlanma faaliyetlerini kapsamaktadır.  Orman köylülerinin desteklenmesi: Orman köylülerinin hayat kalitesini iyileştirerek sürdürülebilir orman yönetimi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 hedeflenmektedir.  Orman sayılan alanlarda verilen izinler: Kamu yararı ve zaruret bulunması halinde orman sayılan alanlarda ormancılık faaliyetleri dışındaki izin talepleri, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16, 17 ve 18’inci maddeleri ve bu maddeler uyarınca hazırlanan “Orman Sayılan Alanlarda Verilecek İzinler Hakkında Yönetmelik” hükümleri uyarınca değerlendirilmekte, uygun görülenlere izin verilmektedir. Ayrıca, Orman Kanunu’nun 57’nci maddesi gereğince özel ağaçlandırma izinleri verilmekte ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 8’inci maddesi gereğince kültür ve turizm koruma ve geliştirme bölgelerinde ve turizm merkezlerindeki orman sayılan alanlar Kültür ve Turizm Bakanlığı adına tahsis edilmektedir.  Orman amenajmanı – harita ve fotogrametri hizmetleri: 6831 sayılı Orman Kanunu'na göre bütün ormanlar, amenajman planlarına göre yönetilir ve işletilirler. Amenajman planlarının yapılması, yaptırılması, yenilenmesi, bu planların uygulamalarının kontrol edilmesi, amenajmandaki gelişmelerin takip edilmesi ve ormancılık hizmetlerinin gerektirdiği envanter verilerinin hazırlanması OGM’nin faaliyetlerindendir.  Orman yolları ve fiziki alt yapının geliştirilmesi: Ormanların etkin şekilde korunması, geliştirilmesi ve işletilmesi için ihtiyaç duyulan yol, bina ve tesislerin yapımları, bakımı ve onarımları ile bunların inşaatı sırasında çevreye zararlarının asgari düzeyde tutulması, makine ve araçların temini “Orman yolları ve fiziki alt yapının geliştirilmesi” faaliyetinin temel unsurlarıdır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları 1.2.1. Teşkilat Yapısı 15.07.2018 tarihinde Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı 4 Sayılı Kararnamesi'nin Yirmi dördüncü Bölüm 333-344’üncü maddeleri ile Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, özel bütçeli ve tüzel kişiliğe sahip Orman Genel Müdürlüğünün kurulmasına, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlenerek yürürlüğe konulmuştur. OGM özel bütçeli (5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na Ekli (II) sayılı Cetvel’de yer almaktadır.) kurum olmakla birlikte, aynı zamanda döner sermaye işletmesine sahiptir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 31.12.2021 tarihi itibariyle Orman Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilat şeması aşağıdaki gibidir: Orman Genel Müdürlüğünün merkezde; Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, İç Denetim Birimi Başkanlığı ile 18 Daire Başkanlığı ve bu Daire Başkanlıklarına bağlı toplam 118 Şube Müdürlüğü bulunmaktadır. Taşra teşkilatı ise 30 Orman Bölge Müdürlüğü (2'si kuruluş aşamasında) ile doğrudan merkeze bağlı; 9 adeti genel ormancılık konularında ve bölgesel düzeyde, 3 adeti ise konu bazında ve ülke genelinde faaliyetlerini sürdürmekte olan 12 Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden oluşmaktadır. Tablo 1: Orman Bölge Müdürlükleri Tablosu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlükleri A-Konu Bazında ve Ülke Genelinde Faaliyet Gösteren Araştırma Enstitüsü Müdürlükleri 1- Kavak ve Hızlı Gelişen Orman Ağaçları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü İzmit/Kocaeli 01 Adana 07 Balıkesir 13 Eskişehir 19 Kastamonu 25 Konya 02Sakarya 08 Bolu 14 Giresun 20 Mersin 26 Kayseri 03 Amasya 09 Bursa 15 Isparta 21 Muğla 27 Şanlıurfa 04 Ankara 10 Denizli 16 İstanbul 22 Trabzon 28 Çanakkale 05 Antalya 11 Elaziğ 17 İzmir 23 Zonguldak 29 Sinop 06 Artvin 12 Erzurum 18Kahramanmaraş 24 Kütahya 30 Hatay

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 2- Orman Ağaçları ve Tohumları Islah Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Ankara 3- Orman Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü Eskişehir B-Genel Ormancılık Konularında ve Bölgesel Düzeyde Faaliyet Gösteren Araştırma Enstitüsü Müdürlükleri 1- Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Antalya 2- Batı Karadeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Bolu 3- Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Tarsus/Mersin 4- Doğu Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Erzurum 5- Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Trabzon 6- Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Urla/İzmir 7- Güneydoğu Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Elaziğ 8- İç Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Ankara 9- Marmara Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü İstanbul 1.2.2. İnsan Kaynakları Orman Genel Müdürlüğü merkez ve taşra birimlerinde Aralık 2021 tarihi itibariyle 14.632 memur, 5.544 sözleşmeli personel, 8.436 sürekli işçi ve 10.090 geçici işçi olmak üzere toplam 38.702 personel istihdam edilmektedir. Tablo 2: OGM Merkez ve Taşra Dolu ve Boş Kadro Durumu (2021 Yılı) KADRO ÖZEL BÜTÇE DÖNER SERMAYE TOPLAM MERKEZ TAŞRA MERKEZ TAŞRA MERKEZ TAŞRA DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ MEMUR 780 984 12.263 9.041 154 875 1.435 15.479 934 1.859 13.698 24.520 SÖZLEŞMELİ 0 0 617 0 35 0 4.892 270 35 0 5.509 270 SÜREKLİ İŞÇİ 35 0 6.066 5.557 198 0 2.137 4.680 233 0 8.203 10.237 GEÇİCİ İŞÇİ 0 0 2.061 0 8 0 8.021 0 8 0 10.082 0 TOPLAM 815 984 21.007 14.598 395 875 16.485 20.429 1.210 1.859 37.492 35.027 Mevcut personelin %37’81’i memur statüsünde, %14,32’si sözleşmeli personel, %21,80’i sürekli işçi ve % 26,07’si ise geçici işçi statüsünde istihdam edilmiştir. 1.2.3. Bağlı, İlgili veya İlişkili Olduğu Kamu İdareleri Bütçesinin hazırlanması ve kabulü açısından Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı olup Kurumun görevleri ile ilgili olarak Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla da ilgi ve ilişkileri vardır. 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar çerçevesinde Kamu İhale Kurumu ile özellikle sözleşme

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 ve şartnamelerden kaynaklanan uyuşmazlıklar ve uygulamada karşılaşılan sorunların çözümüne ilişkin koordineli çalışmalar sürdürülmekte, bu kapsamda zaman zaman bu kurumun görüşlerine başvurulmaktadır. OGM görev ve sorumluluklarını yerine getirirken, orman kadastro çalışmaları yapılan alanların kadastro ve tapuya tescili konularında Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü; turizm alanı olarak ilan edilen ormanlık alanlarda ise Kültür ve Turizm Bakanlığı ile koordineli olarak çalışmaktadır. Hazine arazilerinin ağaçlandırılmak üzere OGM’ye tahsisi konusunda Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile; korunan alanlarda verilecek maden ruhsatları konusunda Maden İşleri Genel Müdürlüğü ile; ormanların korunması konusunda (yangın kaçakçılık, usulsüz müdahaleler, otlatma vb.) il ve ilçe yönetim birimleriyle (valilik, kaymakamlık, muhtarlık) işbirliği yapılmaktadır. Ormancılık politikalarının uygulanmasında Bakanlık; mevzuatın düzenlenmesinde Bakanlık vasıtasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi ile; araştırma-geliştirme, projelendirme çalışmalarında ise üniversitelerle işbirliği çalışmaları yapılmaktadır. Personele yönelik genel politikalar, idari iş ve işlemlerde Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi ile koordineli çalışılmaktadır. 1.3. Mali Yapı Orman Genel Müdürlüğü, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na Ekli (II) Sayılı Cetvelde yer alan özel bütçeli bir kamu idaresi olup, Kanun’un kamu bütçesinin hazırlanması, uygulanması, muhasebeleştirilmesi, raporlanması ve mali kontrolüne ilişkin hükümlerine tabidir. Orman Genel Müdürlüğünde, stratejik planının hazırlanması, merkez teşkilatı ve 30 Orman Bölge Müdürlüğünün bütçesi, performans programı, yatırım programı, özel bütçe gelir ve gider tekliflerinin hazırlanması, özel bütçenin uygulanması, bütçenin uygulanması tamamlandıktan sonra faaliyet raporunun ve kesin hesabın çıkarılması ve ayrıca taşınır ve taşınmaz mal işlemleri, alacak takibi, iç kontrol, ön mali kontrol, harcama yetkililerine danışmanlık gibi görevler Kurumun mali hizmetler birimi olan Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca yerine getirilmektedir. Orman Genel Müdürlüğü, Özel Bütçesine Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 ödenekleri ve döner sermaye bütçesini kullanır. Orman Genel Müdürlüğüne 2021 yılında toplam 5.599.496.884 TL bütçe ödeneği verilmiş olup, bu ödeneğin 5.218.254.500,00 TL’si 2021 yılı bütçe gideri olarak kullanılmıştır.
Tablo 3: OGM Özel Bütçe Ödenek ve Gider Kullanımı Tablosu (2021 Yılı) Ek. Kod Gider Çeşidi 2021 Yılı Toplam Ödenek 2021 Yılı Gerçekleşme Gerçekleşme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 2.210.918.000 2.161.703.036 97,8 02 Sosyal Güvenlik Kurum Prim Giderleri 485.695.000 468.885.877 96,5 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 1.332.712.200 1.174.755.875 88,1 05 Cari Transferler 123.662.000 122.885.884 99,4 06 Sermaye Giderleri 1.038.720.684 889.488.810 85,6 07 Sermaye Transferleri 133.787.000 126.917.575 94,9 08 Borç Verme 274.002.000 273.617.443 99,9 TOPLAM 5.599.496.884 5.218.254.500 93,2 Giderlerin ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımı ve toplam gidere oranı yukarıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 4: Ekonomik Ayrıma Göre Bütçe Gelirleri Uygulama Sonuçları Tablosu (2021 Yılı) Kodu Bütçe Gelirinin Türü Bütçe Geliri (TL) Bütçe Geliri Red ve İade (TL) Net Bütçe Geliri (TL) 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 2.915.775.650,49 38.643.301,18 2.877.132.349,31 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler
935.719.169,47 0 935.719.169,47 05 Diğer Gelirler 1.273.477.896,78 4.093.380,48 1.269.384.516,30 06 Sermaye Gelirleri 3.150,00 0 3.150,00 08 Alacaklardan Tahsilat 77.053.005,01 9.250,99 77.043.754,02

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 TOPLAM 5.202.028.871,75 42.745.932,65 5.159.282.939,1 Kurumun 2021 bütçe net geliri 5.159.282.939,10-TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu tutarın;

• %55,76’sı Kurumun öz gelirlerini oluşturan Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerine,
• %18,13’ü Alınan bağış ve yardımlar ile Hazine yardımına (Merkezi Yönetim Bütçesinden OGM’ye 1.600.954.000,00 TL Hazine yardımı tahsis edilmiş, ancak Kurum tarafından 935.719.169,47 TL’si tahsil edilmiştir.) -%24,60’ı Diğer gelirlere; %0,01’i Sermaye gelirlerine; ve %1,50’si Alacaklardan tahsilatlara ilişkindir. OGM Döner Sermaye İşletmesinin 2021 yılı toplam geliri 14.035.204.980,63 TL; gideri ise 8.677.358.066,52 TL olarak gerçekleşmiştir. Dönem sonunda 5.357.846.914,11 TL kâr elde edilmiştir. Ayrıca özel hesap bulunmamaktadır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Orman Genel Müdürlüğü 5018 sayılı KMYKK’ye Ekli (II) Sayılı Cetvel'de yer alan özel bütçeli bir kuruluş olup muhasebe işlemleri Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği (GBMY) ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (MYMY) çerçevesinde yürütülmektedir. Bu kapsamda, 02.01.2018 tarihinden itibaren Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından altyapısı sağlanan “Kamu Mali Yönetimi Bilişim Sistemi (KMYBS), Merkezi Yönetim Sistemi (MYS) ve Yeni Devlet Muhasebe (YDS) modülleri”; maaş ödemelerinde Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sistemi (KPHYS); taşınır kayıtlarında Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi (TKYS), Kamu Taşıtları Yönetim Bilgi Sistemi (TBS) kullanılmaktadır. Kesin Hesap işlemleri “KBS Modülünde” elektronik ortamda tutulmaktadır. Kesin hesap bilgileri KBS, HYS ve e-bütçe bilişim sistemleri kullanılarak kaydedilmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 311’nci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 maddesinde ise mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Kurum tarafından muhasebe işlemleri Yönetmelik'in belirtilen hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Orman Genel Müdürlüğünün muhasebe işlemleri, merkezde Merkez Muhasebe Müdürlüğü taşrada ise Bölge Muhasebe Birimleri tarafından yerine getirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri  Geçici mizan  Kesin mizan  Bilanço  Faaliyet sonuçları tablosu  Özkaynak değişim tablosu  Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ile kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla 18 standart ve bu standartlar için gerekli 79 genel şart belirlenmiştir. Bu kapsamda; OGM tarafından, Kamu İç Kontrol Standartlarının 5 bileşeniyle (kontrol ortamı; risk değerlendirme; kontrol faaliyetleri; bilgi ve iletişim; izleme) 18 standart ve 79 genel şartı kapsayacak şekilde eylem planı hazırlanmıştır. Orman Genel Müdürlüğü Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı, Stratejik Planı’nın güncellenmesi nedeniyle, 2019-2023 yıllarını kapsayacak şekilde revize edilerek uygulamaya konulmuştur. Söz konusu Eylem Planı merkez birimleri ve taşra birimleri olarak ayrı ayrı düzenlenmemiş, tüm birimleri kapsayacak şekilde Stratejik Plan hedefleri doğrultusunda hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir. Eylem Planı’nın beş bileşenine göre iç kontrol sisteminin işleyişini sağlayan stratejik plan, faaliyet raporları, eylem planları, performans programı her yıl yeniden değerlendirilerek yayımlanmaktadır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu, üst yöneticinin onayı ile kurulmuştur. Kurumdaki tüm personel, Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in Ek 1’inde yer alan “Etik Sözleşmesi”ni imzalamış olup, sözleşme özlük dosyalarında yer almaktadır. Değişen yapı ve mevzuat gereği Orman Genel Müdürlüğü merkez birimlerinde, Orman Bölge Müdürlüklerinde ve Araştırma Enstitüsü Müdürlüklerinde süreç analizleri gerçekleştirilerek iş akış şemalarını oluşturmak, süreçlere ait riskleri ve bertaraf etme yöntemlerini belirlemek ve Teşkilat Analizini (İş Analizi, iş tanımı, iş gerekleri, iş ölçümü, iş yükü analizi, iş gücü analizi ve Norm Kadro) gerçekleştirmek üzere 2018 yılında çalışma başlatılmıştır. 2015 yılı sonunda İç Kontrol Şube Müdürlüğünce Hassas Görevler Belirleme Rehberi hazırlanmış ve tüm birimlere gönderilmiştir. Merkez Birimleri ve Taşra Birimleri Hassas Görev Tespit Formu ve Hassas Görev Envanterini “Hassas Görevler Belirleme Rehberi” doğrultusunda hazırlamışlardır. Rehber gereğince 2021 yılı hassas görev izlemeleri 2022 yılı ocak ayında yapılacaktır. Hassas görevlerin izleme faaliyetleri ile ilgili olarak, 2019 yılında birimlere eğitim verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Risk Yönetimi bileşeni başlığı altında yer alan standartlar ile ilgili olarak; 01.01.2015 tarihinde Orman Genel Müdürlüğü Kurumsal Risk Yönetim Yönergesi hazırlanarak Makam Oluru ile yürürlüğe girmiştir. Kurumsal Risk Yönetim Yönergesi dikkate alınarak, Stratejik Plan’da yer alan her bir hedefe ilişkin iş süreçleri bazında riskler tespit edilmiş ve altı aylık izlemeler yapılarak alınması gereken önlemler belirlenmiştir. Birimler faaliyet alanlarına ilişkin iş ve işlemlerde mevzuatlar çerçevesinde işlem öncesi kontrol; süreç kontrolü ve işlem sonrası kontrollerinin yapılması sağlanmıştır. Kontrol faaliyetlerinin, her yıl mevzuatlar çerçevesinde yönetim dönemi hesabıyla birlikte, özel bütçe varlıkları ve döner sermaye varlıkları olarak ayrı ayrı yapılması sağlanmıştır. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda yer alan limitleri aşan ve özel bütçe ve döner sermaye bütçesi kapsamında yapılan tüm taahhüt ve sözleşme tasarıları ön mali kontrole tabi tutulmaktadır. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 27’nci maddesine göre riskli görülen alanlar dikkate alınmak suretiyle Usul ve Esaslarda belirlenen mali karar ve işlemlerin dışında kalan mali karar ve işlemlerin ön mali kontrol kapsamına alınması ile ilgili olarak Makam Oluru alınarak Özel Bütçe ve Döner Sermaye Bütçesi iş ve işlemlerinde uygulanmaktadır. "Hata, Usulsüzlük ve Yolsuzlukların Bildirim Yöntemleri Rehberi" hazırlanmış 2017 yılında birimlere gönderilmiştir. OGM’nin Web sayfasında iç kontrol sayfası oluşturulmuştur. İç Kontrol portalında güncellenen veya revize edilen iş ve işlemler yer almaktadır. Harcama Birimleri Kılavuzu ve İç Kontrol Kavramlar Sözlüğü hazırlanmıştır. İç Kontrol Şube Müdürlüğü, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak Mali Hizmetler Müdürlüğünün alt birimi olarak kurulmuştur. 08.01.2007 tarihinde Genel Müdürlükten alınan onay ile İç Denetim Başkanlığı oluşturulmuştur. Kurumda 15 adet iç denetçi kadrosu mevcut olmasına rağmen fiilen 12 adet kadro doludur. Boş kadroların doldurulması iç denetimin etkinliğini arttıracaktır. 2021 yılı için iç denetim programı hazırlanmış ve program çerçevesinde 14 adet denetim planlanarak yürütülmüştür. İç denetçiler 5018 sayılı Kanun’un 65’inci maddesinde öngörülen sertifikaya sahiptirler. İç Denetim Yönergesi mevcuttur. OGM’nin bilgi sistemlerinin sürekliliğini ve güvenilirliğini sağlamak için gerekli kontrol mekanizmalarının geliştirilmesi yönündeki çalışmaların büyük bir kısmı tamamlanmıştır. Genel Müdürlük internet sitesi, telefon, faks ve e-posta sistemleri, izin takip

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 programı; orman kadastro bilgi sistemi; ağaçlandırma bilgi sistemi; fidanlık bilgi sistemi; orköy bilgi sistemi; orman yangın yönetim sistemi; orman ekosistem izlemesi; hava fotoğrafı harita ve uydu görüntüsü; geoportal bilgi sistemi; e-harita; e-kütüphane; geo data; arşiv takip sistemi; eğitim bilgi sistemi; döner sermaye muhasebe sistemi; personel otomasyon sistemi; makine ikmal yedek parça istek ve transfer programı; taşınır kayıt sistemi; makine işletme giriş programı; dosya arşivi elektronik ortamda yürütülmektedir. Orman Bilgi Sistemi Projesi (ORBİS) ile bilgi sistemlerinin entegrasyonu sağlanmıştır. Orman Bilgi İletişim Stratejisi çerçevesinde, bilgi sistemlerinin güçlendirilmesi, kontrol ve izleme sistemlerinin kurulup, bilişim ortamında takip edilmesini sağlamak için ORBİS proje çalışmaları gelişerek devam etmektedir. OGM’de iç kontrol sisteminin güçlenmesini sağlayacak çalışmalar yapılmıştır.
Genel Müdürlüğün İç Denetim Birimi, yıllık İç Denetim Programı gereğince idarenin faaliyetlerine yönelik iş ve işlemleri sistem denetimine tabi tutarak raporlamalarını yapıp üst yöneticiye ve ilgili birimlere sunmaktadır. Birimler rapor doğrultusunda iş ve işlemlerindeki eksiklikleri gidermektedirler. İç kontrolün değerlendirilmesi sonucunda alınması gereken önlemler, tedbirler belirlenerek birimlere gerekli talimatlar gönderilmektedir OGM’nin yukarıda anılan iç kontrol sistemine ilişkin yürüttüğü faaliyetler ve ulaştığı sonuçlar değerlendirildiğinde, 2020 yılı sonu itibariyle, İç Kontrol Uyum Eylem Planı’ndaki bazı faaliyetlerin tamamlanma sürecinin devam ettiği görülmüş olup, Kurumun iç kontrol sisteminin gelişiminin yüksek seviyede olduğu, iç kontrol mekanizmalarının uygulamasının yerleştiği ancak uygulamada geliştirilmesi gereken alanlar olduğu değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Orman Genel Müdürlüğü 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının "Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular" bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Döner Sermaye İşletmesinin Sermaye Artırımının Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin sermayesi artırılmasına rağmen, bunun özel bütçe muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür. 22.03.2015 tarihli ve 29303 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin “Sermaye” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; Orman Genel Müdürlüğü döner sermayesinin 182.000.000 (Yüzseksenikimilyon) TL olduğu ve döner sermaye tutarının Genel Müdürlüğün gerekçeli talebi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile artırılabileceği belirtilmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, sermaye kaynaklarının işletme faaliyetlerinden elde edilen kârlar ile bağış ve yardımlardan oluştuğu ifade edilmektedir. 27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 163’üncü maddesinde 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na ilişkin işlemler açıklanmıştır. Bu maddenin dördüncü fıkrasında aynen; “Döner sermayeli kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen kârlar bütçe ve ödenek hesapları ile ilişkilendirilmek suretiyle hesaplara kaydedilir. Ancak, sermayeye eklenen karlardan yılı bütçe olanaklarıyla karşılanma imkânı olmadığı anlaşılan tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçe ve ödenek hesaplarıyla ilişkilendirilmek üzere hesaplara alınır. Bütçe ödenekleriyle ilişkilendirilmeden hesaplara alınan tutarlardan ödeneği temin edilenler, ödeneğinin temin edildiği yılın bütçesine gider kaydedilir.” denilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 164’üncü maddesinde ise, hesabın işleyişi ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin sermayesi 24.07.2015 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanı’nın onayı ile 500.000.000,00 TL’ye; 10.04.2019 tarihinde ise Hazine

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 ve Maliye Bakanı’nın onayı ile 1.000.000.000,00 TL’ye yükseltilmiştir. Sermaye artırımına ilişkin kararlarda sermayenin döner sermayenin net karlarından karşılanacağı ifade edilmiştir. Ancak bu sermaye artırımları özel bütçe muhasebe kayıtlarında takip edilmemiştir. Orman Genel Müdürlüğünün 2021 yılı bilançosunda 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın tutarı 82.439.718,55 TL’dir. Aynı şekilde kurumun 2021 yılı kesin mizanında da sözkonusu hesabın borç tutarı 82.439.718,55 TL’dir. Bu nedenle 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın borç tutarı olması gerekenden 917.560.281,45 TL eksik görünmektedir. Bu durum ise kurumun muhasebe kayıtlarında ve dolayısıyla mali tablolarında hataya yol açmaktadır. Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında; Döner Sermaye İşletmesinin sermaye artırımını özel bütçe muhasebe birimine bildirmemesinden kaynaklanan hususun gerekli işlem tesis edilmek suretiyle giderildiğini ve 917.560.281,45 TL eksik tutarın 18.05.2022 tarih ve 2022/168404 defter yevmiye numaralı MİF ile muhasebe kayıtlarına alındığını belirtmiştir. Ancak bu işlem hesap dönemi kapandıktan sonra yapıldığı için 2021 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. Sonuç olarak, döner sermaye işletmesindeki sermaye artırımlarının 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na borç kaydı yapılması işlemi hesap dönemi kapandıktan sonra yapıldığı için 2021 yılı mali tablolarındaki hata ortadan kalkmamıştır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: İzin ve İrtifak Alacakları ile İzne Konu Edilen Alanlar İçindeki Kiralamalara İlişkin Alacak Tutarlarında Birimler Arasında Uyuşmazlık Bulunması Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı kayıtları ile muhasebe biriminin kayıtları arasında izin ve irtifak alacaklarının tahakkuku ve tahsilatı ile izne konu edilen alanlar içindeki kiraya verilen yerlere ilişkin alacak tutarları konusunda uyuşmazlık bulunduğu görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16, 17 ve 18'inci maddelerine göre orman sayılan alanlarda izinler verilmekte ve bunların karşılığında gelir elde edilmektedir. Ayrıca aynı Kanun'un 18'inci maddesinin ikinci fıkrasında; genel bütçe kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarına bu madde kapsamında verilen izinlerden bedel alınmayacağı; ancak bedelsiz izne konu tesisler de dâhil olmak üzere tesislerin, izin sahibince üçüncü kişilere kiralanması halinde orman sayılan alana isabet eden kira bedelinin yüzde ellisinin her yıl Orman Genel Müdürlüğü bütçesine gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına izin sahibi tarafından yatırılacağı ifade edilmektedir. Anılan Kanun’un Ek 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise; Kanunun 17’nci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında, turizm izinleri dışındaki izinlere konu tesislerin izin sahibince üçüncü kişilere kiralanması halinde; orman sayılan alana isabet eden kira bedelinin yüzde ellisinin her yıl Orman Genel Müdürlüğü özel bütçe hesabına izin sahibi tarafından yatırılacağı belirtilmektedir. 30.11.2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanunu'nun 17’nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in “İzne konu tesislerin kiraya verilmesi” başlıklı 27'nci maddesinin dördüncü fıkrasında ise; kira bedelinin aylık ödenmesi halinde aylık kira bedelinin oniki ile çarpılarak bulunan bedelin yüzde ellisinin kira sözleşmesinde belirtilen ilk kira ödeme tarihinden itibaren en geç bir ay içinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Orman sayılan alanlarda verilecek izinlere ait iş ve işlemleri yürütme görevi İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığınca yerine getirilmektedir. Mevcut mali sisteme göre bu tür alacakların öncelikle ilgili birim tarafından belirlenmesi, belirlenen bu alacağın muhasebe birimlerince tahakkukunun sağlanması ve bu alacaklar konusunda birimlerin kayıtlarının tutarlı olması gerekmektedir. Ancak, OGM tarafından izin verilen yerlere ilişkin olarak İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının tahakkuk eden alacak tutarları, tahsil edilemeyen alacak tutarları ve izne konu edilen alanlar içindeki kiraya verilen yerlere ilişkin alacak tutarları muhasebe biriminin kayıtlarıyla uyuşmamakta olup, aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Tablo 5: İzin Verilen Yerlerin Alacak Tahakkukları (2021 Yılı) S Sıra N No Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (a) Muhasebe Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (b) Tahakkuk Eden Alacak Tutarı Farkı (TL) (a-b) 1 1 İstanbul 336.051.088,51 338.894.924,76 -2.843.836,25 2 2 Mersin 119.304.091,00 121.121.252,26 -1.817.161,26 3 3 Zonguldak 63.465.943,09 88.643.841,94 -25.177.898,85 Tablo 6: Tahsil Edilemeyen İzin ve İrtifak Alacak Tutarları (2021 Yılı) S Sıra N No Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı Kayıtlarına Göre Tahsil Edilemeyen Alacak Tutarı (TL) (a) Muhasebe Kayıtlarına Göre Tahsil Edilemeyen Alacak Tutarı (TL) (b) Tahsil Edilemeyen Alacak Tutarları Farkı (TL) (a-b) 1 1 Mersin 50.976.625,00 38.518.986,58 12.457.638,42 Tablo 7: İzne Konu Edilen Alanlarda Kiraya Verilen Yerlere İlişkin Alacak Tutarları (2021 Yılı) Sıra No Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (a) Muhasebe Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (b) Tahakkuk Eden Alacak Tutarları Arasındaki Fark (TL) (a-b) 1 Antalya 232.096,00 0,00 232.096,00 2 Bursa 192.949,21 0,00 192.949,21 3 İzmir 96.833,13 0,00 96.833,13 4 Mersin 373.004,54 394.615,62 -21.611,06 Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, sözkonusu birimler arasındaki farkın gerekçelerini belirtmekte ve bulguda yerverilen tespitlere katılmaktadır. Orman Bölge Müdürlüklerinin bu konuda verilen talimatlara uygun olarak eşgüdüm halinde çalıştığı ve ORBİS'in Bütünleşik Mali Yönetim Bilişim Sistemi ile entegrasyonunun sağlanmasıyla bulguda bahsedilen uyumsuzlukların ortadan kalkacağı ifade edilmektedir. Ancak kurum cevabında bulgu konusu hususun tamamen ortadan kaldırıldığına ilişkin herhangi bir açıklama ya da ek mevcut değildir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Bu itibarla, izin verilen yerlere ilişkin olarak İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı ile muhasebe kayıtları arasında yukarıdaki tablolarda belirtilen uyumsuzlukların giderilerek kurumun mali tablolarının doğru, güvenilir ve gerçeğe uygun bilgi üretmesinin sağlanması gerekmektedir. BULGU 2: Orman Sayılan Alanlarda Yapılan Madencilik Faaliyetleri Dolayısıyla Alınan Çevre ile Uyum Bedelinin Orman Genel Müdürlüğü Tarafından Talep Edilmemesi Orman sayılan alanlardaki madencilik faaliyetleri nedeniyle yapılması gereken rehabilite çalışmalarının incelenmesinde, çevre ile uyum bedeli (teminatı) adı altında alınan ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü hesabına yatırılan bedellerin Orman Genel Müdürlüğü tarafından talep edilmediği görülmüştür. 15.06.1985 tarihli ve 18785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 3’üncü maddesinde ruhsat bedelinin tanımı yapılmış ve işletme ruhsatlarının %30’unun çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere teminat olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü muhasebe biriminin hesabına yatırılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca Kanun’un 32’nci maddesinde de çevre ile uyum çalışmalarına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Bu Kanun’un uygulanmasıyla ilgili usul ve esasları düzenlemek üzere 21.09.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliği çıkarılmıştır. Bu Yönetmelik’te çevre ile uyum planı; madencilik faaliyetinde bulunulan alanın faaliyet süresince ve sonrasında projesine uygun olarak, can ve mal emniyetinin sağlanarak arazinin ıslah edilmesi ve doğaya yeniden kazandırılması faaliyetlerini gösteren plan şeklinde tanımlanmıştır. Söz konusu Yönetmelik’in 85’inci maddesinin beşinci fıkrasına göre;

• Ruhsat sahibi tarafından gerekli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda, çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirlerin, çevre ile uyum planına uygun olarak orman arazilerinde ilgili orman idaresi, diğer alanlarda il özel idaresi veya valilik tarafından yerine getirileceği;
• Orman idaresi, valilik veya il özel idaresi tarafından çevre ile uyum planına uygun olarak yapılan masrafların, ruhsat bedelinin, çevre ile uyum planı çalışmalarını karşılamak üzere emanet olarak yatırılan tutardan karşılanacağı;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20

• Ruhsat bedelinden çevre ile uyum planı çalışmaları için çevre ile uyum bedeli olarak yatırılan tutarın yeterli olmaması durumunda çevre ile uyum planı çerçevesinde eksik kalan masrafların ödenmesi için ruhsat sahiplerine bir aylık süre verileceği;
• Süresinde ödenmeyen ve Bakanlık tarafından ilgili vergi dairesine bildirilen tutarların, 6183 sayılı Kanuna göre ruhsat sahiplerinden tahsil edileceği; hükme bağlanmıştır. Ayrıca aynı Yönetmelik’in 72’nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında da benzer hükümlere yer verilmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in 94’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ise faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesi ve ruhsatla ilgili tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedelinin iki ay içerisinde iade edileceği ifade edilmektedir. Diğer taraftan Orman Kanunu’nun 16’ıncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği’nin “Rehabilite, Rehabilitasyon Projesi, Takip ve Kontrol” başlıklı bölümü başta olmak üzere birçok maddesinde rehabilite çalışmalarına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Anılan Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde rehabilitasyon projesi ve rehabilite terimleri şu şekilde tanımlanmıştır: “Rehabilitasyon projesi: Madencilik faaliyetleri yapılan sahanın bozulacak doğal yapısının yeniden düzenlenmesi, doğal dengesinin kurulması, alanın yeniden insanların ya da diğer canlıların güvenle yararlanabileceği hâle getirilmesini sağlayacak biçimde rehabilite amacıyla hazırlanacak proje, Rehabilite: İznin başlangıcından sona ermesine kadar geçen sürede, izin alanının; çevre emniyetinin sağlanarak, rehabilitasyon projesine uygun olarak ıslah edilmesini, orman ekosisteminin tesisi amacıyla ağaçlandırma ve silvikültür teknikleri kullanılarak çevreye uyumlu hale getirilmesi işlemi,” Aynı Yönetmelik’in 17’nci maddesinde ise; “Rehabilite, madencilik faaliyetlerinin başlamasıyla birlikte başlar, madencilik faaliyetleri sırasında devam eder, iznin bittiği tarihte rehabilitenin de bitirilmesi esastır. Bu tarihte rehabilitenin bitirilemediğinin heyetçe tespit edilmesi ve izin sahibinin talebi halinde bölge müdürlüğünce bir yıl ek süre verilir. Rehabilite için verilen bu ek sürede madencilik

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 faaliyetine izin verilmez. Bu sürede bedellerin alınmasına devam edilir. Aksi halde bu işlem orman idaresince yapılır veya yaptırılır. Yapılan masraflar çevre ile uyum teminatından alınır. Bu bedelin yetersiz kalması halinde eksik kalan tutar izin sahibinden rızaen, ödememesi durumunda yasal yollarla tahsil edilir.” denilmiştir. Mevzuatta yer alan rehabilitasyona ilişkin hükümlerin etkin bir şekilde uygulanmamasından ötürü yıllardır orman arazileri üzerinde rehabilitesi (çevre ile uyum çalışması) hiç yapılmamış veya kısmen yapılmış maden alanları bulunmaktadır. Ayrıca söz konusu düzenlemelerde hesaplanan çevre ile uyum bedelinin özellikle orman sayılan alanlarda madencilik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan olumsuzluğun giderilmesi için caydırıcı olup olmadığı konusu da önem arz etmekte olup; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü muhasebe birimi hesabına yatırılan çevre ile uyum bedelinin (teminatın) şimdiye kadar Orman Genel Müdürlüğü tarafından anılan kurumdan talep edilmemesi de mevzuata uygun görülmemektedir. Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, konuya ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile yazışma yapıldığını ve bölge müdürlükleri tarafından çevre ile uyum teminatı alınmaya başlanıldığını belirtmiştir. Ancak sözkonusu teminatı almaya başlayan böge müdürlüklerinin listesi, işlem tarihleri ve işlem yapılan izin sahalarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, orman sayılan alanlardaki rehabilite işlemlerinin takibinin yasal olarak sorumlusu Orman Genel Müdürlüğüdür. Ruhsat sahibinin faaliyetinden ötürü orman alanlarında yapılan tahribatı gidermek ve caydırıcılığı sağlamak üzere söz konusu çevre ile uyum bedelininin (teminat) Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile işbirliğine gidilerek güncellenmesinin, ilgili mevzuatın öngördüğü hallerde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü muhasebe birimi hesabına yatırılan çevre ile uyum bedelinin (teminat) talep edilmesi uygun olacaktır. BULGU 3: Orman Sayılan Alanlardaki Kiralamalardan Elde Edilen Gelirlerin Farklı Hesap Kodlarına Kaydedilmesi Orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirlerin Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinde farklı gelir hesap kodlarına kaydedildiği görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesinde aynen; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur…” denilmektedir. 27.12.2014 tarihli ve 29218 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde yönetmeliğin amaçları arasında, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi sayılmaktadır. Aynı Yönetmelik’in 391’inci maddesinde, gelir hesapları hesap grubunun, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılacağı; 393’üncü maddesinde ise 600 Gelirler Hesabının bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Ayrıca aynı Yönetmelik’in 410’uncu maddesinde, bütçe gelir hesapları hesap grubunun, nakden veya mahsuben tahsil edilen bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılacağı; 412’nci maddesinde ise 800 Bütçe Gelirleri Hesabının, bütçe kanunu veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir. Yukarıda verilen mevzuat hükümlerinden açıkça görüldüğü üzere, kamu idarelerinin gelirlerini belirli bir düzen içinde hesaplara kaydetmeleri gerekmektedir. Ancak Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinin muhasebe kayıtları incelendiğinde, orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirleri, hem faaliyet gelirlerinin hem de bütçe gelirlerinin farklı hesap kodlarına kaydettikleri görülmektedir. Örneğin, faaliyet gelirleri için;

• 600.03.06.03.03 Kullanma İzni Gelirleri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23

• 600.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
• 600.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
• 600.03.06.01.03 Sosyal Tesis Kira Gelirleri gibi hesap kodları kullanılmıştır. Bütçe gelirleri için ise;
• 800.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
• 800.03.06.03.03 Kullanma İzni Geliri
• 800.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
• 800.03.06.01.03 Sosyal Tesis Kira Gelirleri gibi hesap kodları kullanılmıştır. Ayrıca bazı Orman Bölge Müdürlüklerinde bu gelirlerin gelir hesaplarına hiç kaydedilmediği;
• 333.02.99 Kişilere Ait Diğer Emanetler
• 333.01.99 Kurumlara Ait Diğer Emanetler gibi emanet hesap kodlarına kaydedildiği görülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalardan görüldüğü üzere, bahsedilen gelir türünün muhasebe kayıtlarında birimler arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Muhasebe kayıtları bu gelir türü itibariyle düzenli olarak tutulmamaktadır. Bu durum ise söz konusu gelir türünün takibini ve denetimini imkansız hale getirmektedir. Ayrıca kurumun muhasebe kayıtlarının ve mali tablolarının doğruluğu ve güvenilirliğiyle ilgili önemli tereddütler oluşmasına yol açmaktadır. Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, bulgu konusu hususa ilişkin olarak orman bölge müdürlüklerine gerekli talimatların gönderildiğini ve bu konunun yapılmakta olan eğitimlerde işlendiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirlerin, Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı birimlerinde gelir türüne en uygun olan ve aynı hesap kodunda muhasebe kayıtlarına alınması ve bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 BULGU 4: Taşınır Mallara İlişkin İşlemlerde Hatalı Uygulamaların Yapılması Orman Genel Müdürlüğü tarafından satın alınan taşınır mallara ilişkin işlemlerde bazı yanlış uygulamaların yapıldığı görülmüştür: a- Satın alınan taşınır mallar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilmiştir. 27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesinde; 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının, kamu idarelerince üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 88’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen ilk madde ve malzeme tutarlarının, bir taraftan bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmektedir. Ayrıca söz konusu Yönetmelik’in 181’inci maddesinde; 255 Demirbaşlar Hesabının, kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yine aynı Yönetmelik’in 182’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde; bütçeye gider kaydıyla edinilen demirbaş tutarlarının, bir taraftan bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmektedir. Ancak Orman Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin işlemlerinin incelenmesinde; satın alınan kırtasiye, elektronik ve mekanik malzeme, kıyafet, peyzaj bitkisi gibi ilk madde, malzeme ya da demirbaş niteliğindeki taşınır malların 630 Giderler Hesabı kullanılmak suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bu itibarla, satın alınan ilk madde ve malzeme ile demirbaşların niteliklerine göre yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 b- Satın alınan bazı taşınır mallar için “Taşınır İşlem Fişi” kesilmediği görülmüştür. 18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belgeler ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında, kayıtlara esas olmak üzere 5 örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi’nin düzenleneceği belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, taşınırların giriş ve çıkış kayıtlarının Taşınır İşlem Fişi’ne dayanılarak yapılacağı; 15’inci maddesinin birinci fıkrasında ise, satın alınan taşınırlar için teslim alındıktan sonra Taşınır Kod Listesindeki hesap kodları itibarıyla üçer nüsha Taşınır İşlem Fişi düzenleneceği ifade edilmektedir. Ancak Orman Genel Müdürlüğünün taşınır mal alımına ilişkin işlemlerinin incelenmesinde; satın alınan kırtasiye, elektronik ve mekanik malzeme, kıyafet, peyzaj bitkisi gibi bazı taşınır mallar için “Taşınır İşlem Fişi” düzenlenmediği görülmüştür. Bu durum ise alınan taşınırların, taşınır sistemine kaydedilmediğini göstermekte olup; Taşınır Mal Yönetmeliği başta olmak üzere taşınırlara ilişkin mevzuat hükümleri uygulanamaz hale gelmektedir. Dolayısıyla taşınırların takibi ve denetimi konusunda risk ortaya çıkmaktadır. Bu itibarla, taşınır mal alımlarında “Taşınır İşlem Fişi” nin Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenmesi gerekmektedir. c- 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına maddi olmayan duran varlıklar ile makine ve cihazların kaydedildiği görülmüştür. 27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının, kamu idarelerince üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 88’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen ilk madde ve malzeme tutarlarının, bir taraftan bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına ya

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmektedir. Söz konusu Yönetmelik’in 194’üncü maddesinde, 260 Haklar Hesabının bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 195’inci maddesinde ise hesabın işleyişi ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Anılan Yönetmelik’in 177’nci maddesinde; 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabının; kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılacağı; 178’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/2) bendinde ise, bütçeye gider kaydıyla edinilen tesis, makine ve cihaz tutarlarının, bir taraftan bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir. Ancak Orman Genel Müdürlüğünün taşınır mal alımına ilişkin muhasebe kayıtlarının incelenmesinde, 421.850,00 TL tutarındaki hak mahiyetinde olan yazılım güncellemesi alımları ile 1.748.000,00 TL tutarındaki test cihazlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedildiği görülmüştür. Bu durum kurumun mali tablolarındaki 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının borç tutarının olması gerekenden 2.169.850,00 TL fazla görünmesine, diğer hesapların borç tutarlarının ise anılan tutarlarda az görünmesine neden olacaktır. Ayrıca bu türdeki yanlış muhasebe kayıtları mali tablolarda neden olduğu hataların yanında, Taşınır Mal Yönetmeliği başta olmak üzere taşınırlarla ve haklarla ilgili diğer mevzuat hükümlerini bahsedilen varlıklar için uygulanamaz hale getirmektedir. Bu itibarla, maddi olmayan duran varlık niteliğindeki hak alımlarının 260 Haklar Hesabına, test cihazlarının ise 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabına kaydedilmesi gerekir. Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, taşınır işlemlerinin işleyişinden bahsedilerek, bu konuda tüm birimlere talimat gönderildiği ve taşınır kayıt yetkilileri, taşınır kontrol yetkilisi ile özel bütçe muhasebe yetkililerine bu konuda eğitim verilmesi planlandığı belirtilmiştir. Bulgudaki tespitlere ilişkin olarak ilave hiçbir bilgi ve belge sunulmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Sonuç olarak, kurumdaki taşınır işlemlerinin başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde yapılması gerekmekte olup; konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır. BULGU 5: Doğrudan Temin Yöntemiyle Yaptırılan ve Belirli Bir Süreyi Gerektiren İşler İçin Sözleşme İmzalanmaması Orman Genel Müdürlüğü tarafından doğrudan temin yöntemiyle yaptırılan ve belirli bir süreyi gerektiren bazı işler için sözleşme imzalanmadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendi uyarınca Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler her yıl belirlenen eşik değerler ve parasal sınırları aşmayan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurabilmektedir. 22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan Temine İlişkin Açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinin 1.1.3 bendinde aynen; “Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” denilmektedir. Ancak Orman Genel Müdürlüğü tarafından doğrudan temin yöntemiyle yaptırılan çatı yalıtım işi, yürüyüş yoluna kiremit irmiği kaplanması işi, su isale hattı mekanik ve otomasyon revizyonu işi, pis su hattı revizyon işi, malzeme dahil bahçe sulama sisteminin tamir ve bakımı işi gibi belirli bir süreyi gerektiren bazı işler için sözleşme yapılmamıştır. Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, belirli bir süreyi gerektiren işlerde sözleşme imzalanacağı ve bu konuda tüm birimlere yazılı talimat gönderildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, yukarıda verilen Kamu İhale Genel Tebliği hükmü uyarınca, malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda alımın sözleşmeye bağlanması gerekmekte olup; bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 BULGU 6: Kiraya Verilen Taşınmazların Tahmini Kira Bedel Tespitlerinin Hatalı Yapılması Antalya Orman Bölge Müdürlüğünün yerinde yapılan incelemesinde, kiraya verilen taşınmazların kira bedel tespitlerinin 02.05.2015 tarihli ve 29343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Genel Müdürlüğü Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmadığı görülmüştür. Orman Genel Müdürlüğü Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in 1’inci maddesinde bu Yönetmelik’in amacı Genel Müdürlüğün özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, devri, taşınmaz gelirinin yatırım projelerinde değerlendirilmesi, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, üzerinde irtifak hakkı kurulması, ecrimisil ve tahliye işlemleri ile orman sayılan alanlarda bulunan yapı ve tesislerin kiraya verilmesi, ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olarak belirlenmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Tahmin edilen bedel tespiti” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında aynen “Tahmin edilen bedel, bedel tespit komisyonunca tespit edilir ve rapora bağlanır. Bedel tespit ve takdirinde, taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle rayiç bedel esas alınır.” denilmektedir. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinde ise; kiraya vermede tahmin edilen bedelin ilk yıl için, Genel Müdürlüğün özel mülkiyetindeki taşınmazın rayiç bedelinin, orman sayılan alanlarda bulunan yapı ve tesislerin ise yapı yaklaşık maliyetinin yüzde beşinden az olmamak üzere tespit ve takdir edileceği ifade edilmiştir. Antalya Orman Bölge Müdürlüğünün kiraya verme işlemleri üzerinde yapılan incelemede, tahmin edilen kira bedelinin aynı taşınmazın daha önceki yıllarda belirlenen kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ya da Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) esas alınarak ihale tarihindeki güncel değerin bulunması suretiyle tespit edildiği görülmüştür. Başka bir ifadeyle kiraya verilecek olan taşınmaz için yeniden tahmini bedel tespiti yapmak yerine ÜFE ya da TÜFE kullanılmak suretiyle güncelleme yapılmaktadır. Halbuki, yukarıda verilen yönetmelik hükümlerinden açıkça görüldüğü üzere; bedel tespit ve takdirinde güncelleme yapmak yerine, taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle rayiç bedelin esas alınması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Ayrıca aynı Yönetmelik uyarınca; tahmin edilen kira bedeli ilk yıl için, Genel Müdürlüğün özel mülkiyetindeki taşınmazın rayiç bedelinin, orman sayılan alanlarda bulunan yapı ve tesislerin ise yapı yaklaşık maliyetinin yüzde beşinden az olmaması gerekir. Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, kiraya verme işlemlerinin Orman Genel Müdürlüğü Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapıldığı; konuyla ilgili olarak bölge müdürlüklerine talimat gönderildiği ve ilgili bölge müdürlüğünün mevzuat dahilinde işlem yapması hususunda uyarıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, taşınmazların tahmini kira bedellerinin, daha önceki bedellerin ÜFE ya da TÜFE oranında güncellenerek tespit edilmesi yerine, taşınmazların bütün özelliklerinin dikkate alınması suretiyle ve Orman Genel Müdürlüğü Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmekte olup; bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır. BULGU 7: Ulusal Yukarı Havza Sel Kontrol Eylem Planının Yenilenmemesi Yapılan incelemelerde, OGM’nin Ulusal Yukarı Havza Sel Kontrol Eylem Planı geliştirme ihtiyacı olduğu görülmüştür. 2021 yılında Karadeniz bölgesinde aşırı yağışlara bağlı sel ve heyelanlar olmuştur. Sel afeti, tabii afetler içerisinde en sık karşılaşılan ve ekonomik kayıpları hayli yüksek olan olaylar arasında yer almaktadır. Orman Genel Müdürlüğünün kurulması, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usuller, “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile düzenlenmiştir. İlgili Kararnamenin “Görev” başlıklı 334’üncü maddesinin (d) bendine göre; “Orman sınırları içinde veya orman sınırları dışında her türlü arazide; ağaçlandırma, erozyon kontrolü, ormanla ilgili mera ıslahı, çölleşme ile mücadele, sel ve çığ kontrolü çalışmalarını yürütmek, entegre havza projeleri yapmak ve uygulamak” görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname’nin 338’inci maddesinin (f) bendinde; “1) Su havzalarında erozyonu önlemek, sel, çığ ve taşkınları kontrol altına almak”; 2) Entegre havza ıslahı projelerini uygulamaya koymak ve planda yer alan yatırımları izlemek, değerlendirmek, proje bilgilerini ilgili birimlere raporlamak ve gerektiğinde yapılmasını sağlamak,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 … “4) Orman alanlarında veya orman rejimine alınacak erozyona maruz sahalarda; toprak aşınma ve taşınmalarının durdurulması, sellerin ve taşkınların kontrol altına alınması, heyelanların ve çığların önlenmesi amacıyla dere, çay ve ırmakların su toplama havzalarında erozyon kontrolü çalışmaları yapmak veya yaptırmak, … 6) Dağlık alanlarda toprağın korunmasına, su kaynaklarının geliştirilmesine, orman ekosisteminin tesisine ve geliştirilmesine yönelik olarak erozyonla mücadele etmek ve gerekli çalışmaları yapmak,” Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanlığının görevleri olarak hükme bağlanmıştır. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 58’inci maddesinde (Değişik: 5/11/2003-4999/11 md.); “Orman rejimine dahil veya yeniden orman tesis edilecek yerlerde havza bazında yapılacak ağaçlandırma, erozyon ve sel kontrolü, çığ ve heyelanların önlenmesi, ekosistemlerin korunup geliştirilmesi ve havzada yaşayan insanların hayat şartlarının iyileştirilmesi faaliyetleri, Çevre ve Orman Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili kuruluşlarla birlikte hazırlanan entegre projeler halinde uygulanır.” denmektedir. Orman Genel Müdürlüğü Silvikültürel Planlama Tebliğleri'nde özellikle üst havzalarda yağışın yüzeysel akışa dönüşüp sel ve taşkın riskini artırmaması için, orman örtüsünün kesintiye uğratılmadan devam ettirilmesi ve orman yapısının olduğu gibi korunması gerektiği ifadesi yer almaktadır. Çok sayıda görev ve sorumlulukların sadece stratejik planlarda yer alan eylemler ile gerçekleştirmesinin güçlüğünden dolayı OGM tarafından çeşitli konularda eylem planları uygulamaya konulmuştur. Bu kapsamda sel havzaları için hazırlanan Eylem Planı 2013- 2017/2019 yılları arasında uygulanmıştır. Bu Eylem Planı ile sel havzalarında yağış-su rejimi ile bozulan toprak-su-bitki arasındaki tabii dengenin yeniden tesis edilmesini sağlayacak önlemlerin alınması hedeflenmiştir. Plan doğrultusunda, sel kontrolü faaliyetlerinde Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve AFAD ile işbirliği yapılarak, Türkiye genelinde 25 adet ana havzada sel oluşturan öncelikli sel havzaları tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda daha detaylı görüleceği üzere, 2019 yılına uzatılan Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı tamamlandığında, sel ve taşkınlarla mücadele için 25 ana havza içerisinde 346 adet sel havzasında çalışma yapılmış olduğu görülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 Tablo 8: Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı ( 2013-2017/2019) Bölge Adet Ha. Bölge Adet Ha. Adana 7 1.900,00 Isparta 19 7.294,00 Amasya 49 28.994,80 İstanbul 5 672,02 Ankara 22 2.981,22 İzmir 14 1.760,00 Antalya 2 20,00 K.Maraş 16 6.965,00 Artvin 31 11.375,75 Kastamonu 13 2.056,82 Balıkesir 2 2.123,00 Kayseri 6 1.386,00 Bolu 1 10,00 Konya 8 1.776,00 Bursa 7 1.432,00 Kütahya 5 1.062,55 Çanakkale 0 0,00 Mersin 21 6.782,00 Denizli 16 6.833,00 Muğla 5 478,00 Elazığ 22 14.170,00 Sakarya 1 236,00 Erzurum 20 26.887,00 Şanlıurfa 25 6.763,00 Eskişehir 11 4.606,00 Trabzon 13 6.353,60 Giresun 5 918,00 Zonguldak 0 0,00 TOPLAM 346,00 145.835,76 2019-2021 arasında ise, erozyonla mücadele kapsamında sel kontrol ve çığ kontrol çalışmaları yapılmış olup, gerçekleşmeler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Ancak bu çalışmalar bir eylem planı kapsamında yapılmadığı için riskli alanların belirlendiği ve kriterler ile önceliklendirmelerin uygulandığı bir çalışma programı çerçevesinde gerçekleştirilmemiştir. Tablo 9: Sel ve Çığ Kontrol Faaliyetleri Program ve Gerçekleşmeleri (2019-2021) 2019 2020 2021 Çığ kontrol Sel kontrol Çığ kontrol Sel kontrol Çığ kontrol Sel kontrol Ha 90 1.250 15 1.950 90 21.170 TL 5.960.821 950.000 1.986.955 2.332.762 17.583.093 14.124.445 Ayrıca, büyük ölçekli entegre havza rehabilitasyon projeleri (Murat Nehri Havzası ve Çoruh Havzası Rehabilitasyon Projeleri ile 2021 yılında yatırım programına alınan Bolaman

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Çayı Havzası ve Çekerek Nehri Havzası) uygulanmakla birlikte, Eylem Planları ile yukarı havza alanlarında doğal afetlere karşı sel ve erozyonla mücadele projeleri yapılmalı ve uygulamaya konulmalıdır. Bunun için öncelikle sel, taşkın gibi ormanla ilgili afetlerde tehlike durumları dinamik modellerle ortaya konulmalıdır. Havzanın jeolojik, jeoteknik, hidrojeolojik, sosyoekonomik yapısının tespit edilerek taşkın risk haritalarının oluşturulması; taşkın risk yönetim planları ile erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerekir. Böylece, toprak ve su kaynaklarının korunmasına yönelik erozyon kontrolü ve sel, çığ kontrolü çalışmalarında can ve mal kaybına yol açan potansiyel erozyon riski ve ekonomik etkinliği yüksek havzalara öncelik verilebilir. Kurum cevabında ise, Yukarı Havza Sel Eylem Planı kapsamındaki eylem planı çalışmalarına 2017 yılında başlandığı, ancak taslak olarak kaldığı açıklanmıştır. Bununla birlikte bütçe imkânları dâhilinde çalışmaların gerçekleştirildiği ve öncelikle strateji belgesinin hazırlanması gerektiği ifade edilmiştir. Ulusal Havza Rehabilitasyon Strateji Belgesi hazırlama sürecinin devam ettiği, böylelikle sel kontrolünde OGM ve DSİ’nin birlikte çalışacağı vurgulanmıştır. Havzanın jeolojik, jeoteknik, hidrojeolojik, sosyoekonomik yapısının tespit edilerek taşkın risk haritalarının oluşturulması, taşkın risk yönetim planları ile erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi hususlarının ise Orman Genel Müdürlüğü yetki, görev ve sorumluluğunda kalmadığı belirtilmiştir. Taşkın konusu birçok kurumun yetki alanında bulunduğundan kurumlar arası koordinasyonun önemi ortaya çıkmaktadır. Yukarı havzalar OGM’nin yetki ve sorumluluğunda bulunmaktadır. 15 Temmuz 2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile yetkileri, görev ve sorumlulukları belirlenmiştir. İlgili Kararname’nin 334. maddesinde; “Orman sınırları içinde veya orman sınırları dışında her türlü arazide; ağaçlandırma, erozyon kontrolü, ormanla ilgili mera ıslahı, çölleşme ile mücadele, sel ve çığ kontrolü çalışmalarını yürütmek, entegre havza projeleri yapmak ve uygulamak” sayılmıştır. İklim değişikliğine bağlı olarak yaşanan ani yağışlar sonucu oluşan ani taşkınların havza ölçeğinde ele alınması taşkınlara etkili müdahaleyi sağlayacaktır. Sonuç itibariyle, OGM’nin yeniden Ulusal Yukarı Havza Sel Kontrol Eylem Planı hazırlamasına ve uygulamasına ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir. Özellikle, yüksek risk taşıyan bölgelerde iklim değişikliğine bağlı doğal afetlerin yönetimi için tehdit ve risklerin belirlenmesi ve müdahale mekanizmalarının güçlendirilmesi giderek önem kazanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 Ulusal Yukarı Havza Sel Kontrol Eylem Planı yapılmasıyla sel kontrol tedbirlerinin, sel ve taşkınların zararını azaltabileceği değerlendirilmektedir. BULGU 8: Yangın Eylem Planlarının Uygulanmasında Yerel Yönetimlerle İşbirliği Sürecinin Geliştirilmesi İhtiyacı Yerleşim yerlerine bitişik orman alanlarına özel yangın eylem planları hazırlanmadığı ve kurumlar arasında yeterli işbirliği oluşturulmadığı görülmüştür. 28 Temmuz-12 Ağustos 2021 tarihleri arasında çıkan orman yangınları, doğal alanlar ile kentsel alanlar arasındaki geçişte meydana gelmiş ve ekonomik ve sosyal olarak etkileri önceki yıllara göre çok daha fazla olmuştur. 2021 yılında, yangınla mücadelede OGM tarafından 2.793 adet orman yangınına müdahale edilmiş, 139.503 hektar orman alanı zarar görmüştür. Ülke ormanlarının topografik olarak parçalı yapısı ve bitişiğinde yerleşim alanları bulunması, yangına müdahale faaliyetlerini olumsuz etkilemiştir. Bu nedenle, yangınlarının söndürülmesi kadar, yangın öncesi planlama (önleyici tedbirler ve yangınlara karşı hazırlıklı olma) faaliyetleri öne çıkmıştır. Orman alanları yerleşim yerleri ile iç içe olduğundan, orman civarındaki yerleşimlere özel planlar hazırlanarak, yerel yönetimlerle işbirliği yapılmalıdır. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 68-76’ncı maddeleri orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesine ilişkin özel hükümleri ihtiva etmekte ve bu konuda organizasyon oluşturma görevi Orman Genel Müdürlüğüne aittir. Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesiyle ilgili her türlü faaliyet; 01.01.1995 tarihinde yürürlüğe giren 285 sayılı "Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Uygulama Esasları Tebliği”ne göre yürütülmektedir. Ayrıca; "Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkında Yönetmelik"te görevli memurlarla gönüllülerin görecekleri görev ve hizmetler tarif edilmiştir. OGM tarafından “Orman Yangın Risk Haritaları” hazırlanmıştır. Yangın Yönetim Merkezi, orman yangınlarını takip ederek, insansız hava araçlarından (İHA) gelen görüntüler ve ihbarlar doğrultusunda yangınlarla mücadele için koordinasyon sağlamaktadır. Karar Destek Sistemi ile gözlem kuleleri ve İHA'lardan alınan veriler ışığında yangınla mücadele araçları bölgelere sevk edilmektedir. 2021’de orman yangınları pek çok il, ilçe ve köyü de tehdit etmiştir. Ancak, yangın söndürme çalışmalarında, OGM ile yerel yönetimler arasında işbirliği ve yetki sorunları ortaya çıkmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 OGM tarafından hem ulusal hem de bölge müdürlükleri düzeyinde Eylem Planları yapılmaktadır. Eylem Planlarında yangına hassasiyet derecelerine göre orman alanları sınıflandırılmıştır. Bu planlarda orman yangınlarına etkin ve hızlı bir şekilde müdahale edilmesi amacıyla, yangın öncesi alınması gereken her türlü teknik ve idari önlemler belirlenmiştir. İklim değişikliği nedeniyle giderek artan ve büyük hasarlara yol açan orman yangınlarıyla mücadelede, eylem planları hazırlamak ile bunların uygulanması amacıyla kurumlar arası koordinasyonu sağlamak önem kazanmaktadır. Eylem Planları yapılmakla beraber, yerleşim yerleri bitişiğindeki orman alanlarına özgü önlemlerin alınması gerekir. Zamanında, hızlı ve etkili bir şekilde yangına müdahale etmek için uygulanması gereken acil durum müdahale yöntemleri yerel yönetimlerle birlikte (ormana bitişik merkezlerde ekip ve arazöz aracı bulundurulması, yangın söndürme araçlarının belediye itfaiyesi araçlarının birlikte çalışmaları gibi) belirlenmelidir. Eylemlerin gerek programlama gerekse uygulama aşamalarında kurumlar arasında işbirliğinin OGM’nin öncülüğünde gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Ayrıca, enerji nakil ve dağıtım hatlarının kuruyan orman zeminindeki yanıcı maddeler ve yüksek hızlı rüzgâr ile yangınların başlangıcına yol açtığı görülmüştür. Bu nedenle enerji nakil hatlarının bakımına önem verilmelidir. Orman yangınlarının çoğu genellikle kontrolden çıkmadan önce OGM yangın ekipleri tarafından söndürülmektedir. Çok sayıda insan ve araç-gereç kaynaklarının seferber edildiği, tehlike ve risklerin fazla olduğu büyük orman yangınlarını yönetmek daha kapsamlı ve etkin işleyen bir organizasyon yapısına bağlıdır. Diğer kurumlarla işbirliği sürecinin bu konuda bilgi birikimi ve tecrübeye sahip, arazi şartlarını bilen OGM tarafından yürütülmesi gerekir. Orman yangını önleme ve mücadele modelleri alana özgü geliştirilmelidir. Kurum cevabında, 13-15.10.2021 tarihlerinde “İklim Değişikliği Sürecinde Orman Yangınları Çalıştayı” yapılarak, eylem önerileri kabul edildiği; bu kapsamda 18.01.2022 tarihinde; Tarım ve Orman Bakanlığı Bakan Yardımcısı başkanlığında, ilgili bakanlıklar, AFAD, Kızılay, Jandarma Genel Komutanlığı, DSİ, MGM, KGM, Belediyeler Birliği gibi etkin ve önemli kurumların üst düzey yöneticileri katılımı ile koordinasyon toplantısı gerçekleştirildiği açıklanmıştır. Ayrıca, büyük orman yangınlarını yönetmek için koordinasyon sağlandığı, iş akışlarının oluşturulduğu, araç gereç ve insan kaynaklarının kullanımı için planlamaların yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak, büyük orman yangınları üzerinde durulup,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 yerleşim yerlerine bitişik orman alanları için yerel yönetimlerle işbirliğine yönelik hususa yer verilmemiştir. Sonuç olarak, ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla insan ve araç-gereç kaynaklarının seferber edildiği büyük orman yangınlarını yönetmek için yerleşim yerlerine bitişik orman alanlarına özel yangın eylem planları hazırlanmalı ve yerel düzeyde detaylı iş akışları oluşturularak kurumlar arası işbirliği sistematik hale getirilmelidir. BULGU 9: Mesire Yerlerinin Kurulması ve İşletilmesinde Yetki Çakışmalarının Bulunması Bölge Müdürlüklerinde yapılan incelemelerde; kıyılarda ve korunan alanlardaki orman alanlarının tasarrufu konusunda çevre, şehircilik ve iklim değişikliği müdürlüğü ile görev ve yetki alanlarının çakışmasından kaynaklanan planlama, yönetim ve işletme sorunları yaşandığı, bu durumun kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli bir biçimde kullanılamamasına yol açtığı görülmüştür. Özellikle özel çevre koruma bölgeleri ve doğal sit alanlarındaki kıyılarda bulunan mesire yerleri ile ilgili sorunlar Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında koordinasyonun sağlanması ihtiyacını ortaya koymaktadır. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 25’inci maddesinde; “Orman rejimine giren sahaları; toplumun çeşitli spor ve dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak, turistik hareketlere imkân vermek maksadıyla, mesire yerleri ayırır, düzenler, yönetir ve gerektiğinde işletir ve işlettirir.” denilmektedir. Orman Genel Müdürlüğünce tesis edilecek ve mevcut mesire yerlerinin ayrılması, onanması, planlanması, planlarının uygulanması, geliştirilmesi, işletilmesi, işlettirilmesi, yönetilmesi ve iptaline ilişkin usul ve esaslar 05.03.2013 tarih ve 28578 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mesire Yerleri Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Orman Kanunu’nun 6’ncı maddesinde açıklandığı üzere, mülkiyeti Hazineye ait olan Devlet ormanlarına ve Devlet ormanı sayılan yerlere ait her çeşit işler Orman Genel Müdürlüğünce yapılır ve yaptırılır. Ormanlık alanların kıyıya isabet eden kısımlarında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile Orman Bölge Müdürlükleri arasında yaşanan sorunlar aşağıda maddeler halinde açıklanmaktadır: a. Kıyılardaki orman alanlarında yetki çakışmalarının olması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 1982 Anayasası’nın 169’uncu maddesinde, “Devlet ormanları kanuna göre, devlet yönetir ve işletir. …” 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 5. maddesinde, “Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Kıyılar, herkesin eşit ve serbest olarak yararlanmasına açıktır, Kıyı ve sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir.” hükümleri bulunmaktadır. Kıyı kenar çizgisi geçirilirken mülkiyete dikkat edilmediğinden orman alanlarının bir kısmı kıyıda, kenar çizgisinin deniz tarafında kalmaktadır. Kıyıda bulunan ormanlık alanlarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile Orman Bölge Müdürlükleri arasında yetki sorunları yaşandığı görülmüştür. Ancak orman alanlarında kıyı terki yapılmadığından, bu alanlardaki tasarruf Orman Genel Müdürlüğündedir. b. Özel çevre koruma bölgelerinde ve doğal sit alanlarında mesire yerlerinde yetki çakışmaları olması Biyolojik çeşitliliği, doğal ve kültürel kaynakların sürekliliğini ve korunmasını sağlamak amacıyla kurulan, yasalarla yönetilen kara ve deniz parçaları "korunan alanlar" olarak tanımlanmaktadır. Korunan alanlar farklı statülerde ilan edilmekte ve farklı kurumlar tarafından yönetilmektedir. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde; Çevre Düzeni Planlarında Orman Alanları “Ö.Ç.K.K. Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca ile Orman Bölge Müdürlüğünce oluşturulacak protokol doğrultusunda sonuçlandırılacaktır.” denilmektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları İlke Kararları alınmaktadır. Doğal sit alanlarında mesire yeri talepleri yürürlükteki planlara ve 109 Sayılı İlke Kararı’na (111 sayılı İlke Kararı ile değişik) göre değerlendirilmektedir. Nitelikli doğal koruma alanları ile Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında; koşulları, kapsamı, süresi Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonları tarafından belirlenmek koşulu ve faaliyetin niteliğine göre geçiş dönemi koruma koşulları ve kullanım şartları veya koruma amaçlı imar planları ile aşağıdaki faaliyetlere izin verilebilir: “ç. Koruma amaçlı imar planı yapılması koşulu ile alanın ve çevrenin özelliklerinden kaynaklanan faaliyetlerin korunması ve geliştirilmesi amacına yönelik iskele, balıkçı barınağı, bekçi kulübesi yapılabilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 d. Günübirlik alanlar, A tipi hariç mesire alanları ile kıyı mevzuatına uygun olarak park ve rekreaktif alanlar yapılabilir. …” Dolayısıyla, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan mesire yeri vaziyet planlarına ilişkin alınacak olan uygunluk görüşü doğrultusunda uygulama yapılabilir. Orman Genel Müdürlüğü ile Özel Çevre Koruma Başkanlığı arasında 11.06.2009 tarihinde imzalanan “Özel Çevre Koruma Bölgelerinde yer Alan Denizle İrtibatlı Orman Vasfı Taşıyan Alanlarda Tespit Edilen Günübirlik Mesire Yerlerinin Düzenlenmesi ve İşletilmesine ait İşbirliği Protokolü” yenilenmemiştir. Özel Çevre Koruma Bölgeleri ve Doğal Sit Alanlarındaki kıyılarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar ile irtibatlı mesire yerlerinin işletilmesine yönelik Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında koordinasyonun sağlanması amacıyla yeniden protokol yapılması önerilir. Kurum cevabında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve ilgili tüm kurum ve kuruluşlar ile mesire yerleri hususlarında koordinasyonlu bir şekilde çalışıldığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, orman alanlarındaki söz konusu sorunlar orman bölge müdürlüklerinde yerinde yapılan incelemelerde tespit edilmiştir. Aynı alanda birden fazla kurumun yetkilendirilmesinin uygulamada sorunlar yaratması kaçınılmazdır. 15 Temmuz 2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile Orman Genel Müdürlüğünün yetki alanları ile görev ve sorumlulukları belirlenmiştir. Kararname’nin 334’üncü maddesinde; “Mesire yerleri, kent ormanları, araştırma ormanları, ağaç parkı (arboretum) sahaları, orman içi biyoçeşitlilik koruma alanları, model orman, muhafaza ormanı alanlarının ayrılması, korunması, işletilmesini ve işlettirilmesini sağlamak” Orman Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Milli park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı, kent ormanı, mesire alanları, sulak alanlar, yaylalar vb. farklı statülere sahip orman alanları bulunmaktadır. Bu alanların bir kısmının yönetimi Orman Genel Müdürlüğünün uhdesindedir. Yerel yönetimler tarafından işletilen alanlar da göz önüne alındığında bu durum yönetim bakımından karmaşaya neden olmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 Genel Müdürlüğün görev, hizmet ve faaliyetleri ile ilgili olarak, diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca uyulacak esasları belirlemek, koordinasyonu sağlamak gibi görevleri de bulunmaktadır. Bununla birlikte, uygulamada diğer kurumların görüşleri öne çıkmaktadır. Orman Genel Müdürlüğü, ormanlara ilişkin her türlü işle özel olarak yetkilendirilmiş olmakla birlikte, kıyılarda kalan ve korunan alanlardaki orman alanlarında orman bölge müdürlükleri ile çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüklerinin yetkileri uygulamada iç içe geçmektedir. Diğer kurumlar tarafından planlanan ve işletilen alanlar da göz önüne alındığında bu durum yönetim bakımından karmaşaya neden olmaktadır. Sonuç olarak, orman alanlarındaki yetki çakışmaları mesire alanlarının kurulması ve işletilmesiyle ilgili muğlaklığı artırmakta ve etkin bir yönetimi engellemektedir. Kıyılarda bulunan orman alanlarının tasarrufu konusundaki yetki Orman Genel Müdürlüğündedir. Mesire yerlerinin imar plan ve projelere ilişkin her türlü izin ve görüş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından alınmaktadır. Bu nedenle, korunan alanlar olan Özel Çevre Koruma Bölgeleri ve Doğal Sit Alanlarındaki kıyılarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar ile irtibatlı mesire yerlerinin işletilmesine yönelik Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında yeniden protokol yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 10: Kadastro Çalışmaları Tamamlanmış Orman Alanının %13'ünün Tapuya Tescil Edilememesi Orman Genel Müdürlüğü “Kadastro Envanter Verilerine” göre, 1937 yılından günümüze kadar kadastrosu tamamlanan 24,5 milyon hektar ormanlık alandan 3,2 milyon hektar alanın tapuya tescil edilemediği görülmüştür. 2021 yılı sonu itibariyle, gerek Orman Genel Müdürlüğünün tek başına gerek Kadastro Kanunu'nda yapılan değişiklik ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile beraber yürüttüğü kadastro çalışmaları neticesinde, kadastrosu tamamlanan 24,5 milyon hektarlık kısmın %87'sinin tapuya tescili sağlanmış, kalan %13'lük kısım ise henüz tapuya tescil edilememiştir. Orman kadastrosu (orman sınırlaması), mevcut orman varlığının yetkilendirilmiş teknik heyetler tarafından haritalama metotları ile sınırlarının belirlenmesi; tapuya tescili ise sınırlaması yapılmış orman alanlarının resmi olarak kütüğe kaydedilmek suretiyle sınırının

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 kesinleşmesi anlamına gelmektedir. Ormanın devamlılığının korunması ve ormancılık çalışmalarının verimli bir şekilde yapılabilmesi orman kadastrosunun yapılmasına bağlıdır. Kadastro çalışmalarındaki ana amaç mülkiyet sorunlarını çözmeye yöneliktir. Tescilin tamamlanamaması kadastro çalışmalarının amacına ulaşmaması anlamına gelmektedir. Orman kadastrosu ve genel kadastronun değişik zamanlarda farklı birim ve kanunlara göre yapılmış olmasından kaynaklanan farklılıklar nedeniyle bu iki kadastro aynı tapu sicilinde örtüşmemektedir. Tescil bekleyen birimlere ait fenni hataların TKGM ile birlikte düzeltilmesi için, 2018 yılında, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 4’üncü maddesinde 7139 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmıştır. Ayrıca ek fıkrada, TKGM'nin teknik işlerinin bir kısmını veya tamamını -giderleri Orman Genel Müdürlüğü tarafından TKGM Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması kaydıyla- ihale yoluyla yaptırabileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre, tescil çalışmaları TKGM ile birlikte yapılmaktadır. Orman kadastro çalışmaları ile arazi kadastro çalışmalarının ayrı ayrı yürütülmüş olmasından kaynaklanan teknik ve hukuki problemlerin çözümü için Kadastro Kanunu'nda yapılan düzenlemeden sonra, çalışmaların eş zamanlı yapılmaya başlandığı görülmüştür. 6495 sayılı Kanun ile getirilen ek hükümlerden sonra, iki kurumun ortak çalışmasının önü açılmıştır ancak bu düzenlemeler halen yetersizdir. Çünkü iki kurum tarafından kadastrosu yapılan aynı yer için 6292 sayılı Kanun gereği bir protokol yapılmış olsa dahi fenni hatalar sebebiyle ilerleme kaydedilememektedir. Daha önce yapılan çalışmalar, özellikle hazırlanan haritaların tescil mevzuatlarına uygun olmamasından dolayı, TKGM tarafından iade edilmiştir. Son yasal düzenlemelerle TKGM ile birlikte çalışma yapılmak suretiyle, tescil miktarlarının arttığı gözlenmektedir. Buna karşılık halen kadastrosu tamamlanmış alandan tescil edilmemiş %13 oranında orman alanı bulunmaktadır. Orman kadastrosu yapıldığı halde, çeşitli teknik nedenlerle tescil bekleyen kadastro birimlerinin tescillerinin sağlanabilmesi için TKGM ile 06.05.2016 ve 21.11.2018 tarihli protokoller imzalanmıştır. “Kadastro Altlıklarının Sayısallaştırılması ve Tescil Çalışmaları Protokolü” kapsamında TKGM Döner Sermaye İşletmesine 2014 yılından 2021 yılı sonuna kadar toplam 567.100.000,00 TL ödenek aktarılmıştır. 2014-2021 yıllarında orman kadastrosu (ORKA) ile tescile yönelik yenileme (3402 sayılı Kanun /22-a uygulaması) ve güncelleme ihaleleri yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 Yapılan incelemede, kadastro komisyonlarının çalışma koşullarının güçlüğü, teknik ve hukuki nedenlerle tescil ve 2/B programlarının tamamlanamadığı anlaşılmaktadır. 2021 yılında 14.000 hektar alan; 2010-2021 yıllarında ise toplam olarak 640.000 hektar alan 6.831 sayılı Orman Kanunu'nun 3302 sayılı Kanun’la değişik 2/A ve 2/B madde uygulaması kapsamında orman sınırları dışına çıkarılmıştır. Orman Kanunu'nun Ek-16 madde uygulamasında, toplam 1670 hektar alan orman sınırları dışarısına çıkarılırken, 4088 hektar alan orman sınırlarına dâhil edilmiştir. 2021 yılı sonu itibariyle 24.500.000 hektar orman alanının 21.300.000 hektarı tapuya tescil edilmiş olup 3.200.000 hektar orman alanın tescili yapılamamıştır. Kurum cevabında, “bu hususun Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yetkisinde olduğu” ve “Orman Genel Müdürlüğünün bir dahlinin olmadığı” ifade edilmiştir. Oysa OGM tarafından ihaleler için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine toplam 567.100.000,00 TL ödenek aktarılmıştır. Üstelik bu konudaki çalışmaları Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Orman Bölge Müdürlüğü ortaklaşa yürütmektedir. TKGM ile “Kadastro Altlıklarının Sayısallaştırılması ve Tescil Çalışmaları Protokolü” imzalanmıştır. Kadastro işlemi, taşınmaz malların hukuksal durumları ile geometrik olarak konumunun ve sınırlarının belirlenmesidir. Ormanların sınırlarının belirlenmesi ve mülkiyetinin tespiti için yapılan aplikasyon işleri ile sınırları kesinleşen yerlerin tapuya tescil işlemleri orman kadastrosunun konusudur. Orman Kanunu’nun 11’inci maddesinde kadastrosu kesinleşmiş ormanların Hazine adına tescil edileceğine hükmedilmiştir. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 22’nci maddesinde de ormanların tapuya tescil edilmesi öngörülmüştür. Ormanların tapuya tescil edilebilmesi için orman kadastrosunun tescil mevzuatının öngördüğü kurallara uygun şekilde yapılmış olması gerekmektedir. Oysa kadastrosu yapılan alanların çok büyük bir kısmının, ilgili haritalardaki teknik yetersizlik veya uyumsuzluk nedeniyle, tapuya tescili yapılamamıştır. Nitekim OGM’nin hukuk davalarının yüzde 50’den fazlasının mülkiyete dayalı hususlara ilişkin olduğu görülmüştür. 3402 sayılı Kadastro Kanun’un 4’üncü maddesinde 19.04.2018 tarihinde yapılan 7139 sayılı Kanun’un 35’inci maddesindeki değişiklikle orman tahdidi veya kadastrosu yapılarak kesinleşmiş orman haritalarındaki fenni hataların, kadastro kontrol mühendisi ile orman mühendisinin iştirak ettiği kadastro ekiplerince düzeltilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 Halen orman kadastro çalışmalarının bir kısmı Orman Genel Müdürlüğüne bağlı orman kadastro komisyonlarınca, bir kısmı da 2005 ve 2018 yıllarında yapılan 3402 sayılı Kadastro Kanununda yapılan değişiklik ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün arazi kadastro ekiplerine OGM’yi temsilen orman mühendisi ve tarım idaresini temsilen ziraat mühendisinin katılımı ile oluşan ekiplerce yürütülmektedir. Yine bu kapsamda, kadastrosu kesinleşen orman alanlarının tapuya tescilinin sağlanması hususuna OGM tarafından hazırlanan OGM Strateji Planları, Performans Programları ve Faaliyet Raporlarında yer verilmiştir. OGM 2021 Yılı Performans Programı’nda, “tescili yapılan orman alanı (kümülatif)” performans göstergesi olarak belirlenmiş, kadastral altlıkların sayısal hale getirileceği ve tapuya tescilinin sağlanacağı açıklanmıştır. Kurum cevabında ayrıca, orman alanının tescili sağlanmamış olsa dahi korunmasının tam olarak yapıldığı savunulmuştur. Ancak, kadastrosu yapılan Devlet ormanlarının tapuya tescilinin gerçekleştirilmesi halinde mülkiyet hakkı kazanılmaktadır. Bu nedenle orman sınırlarının kontrolünün yapılabilmesi orman kadastrosunun ve tescilinin yapılmasına bağlıdır. Nitekim 2021 yılı OGM Faaliyet Raporu’nda yer verilen performans göstergesi sonuç formuna göre, “Ormanların ve Doğanın Korunması ve Sürdürülebilir Yönetimi Programı” tescili yapılan orman alanı ile ilişkilendirilmiş ve bu hedefe kısmen ulaşıldığı açıklanmıştır. Stratejik amaçlarda vurgulandığı üzere, orman ve orman kaynaklarının korunması için kadastrosu kesinleşen orman alanlarının tapuya tescilinin sağlanarak, mülkiyet sorunlarının giderilmesi şarttır. Yukarıda belirtilen hükümler ve açıklamalar gereğince, kadastrosu tamamlanan ormanlık alanların tapuya tescil edilmemesi ve 2/B uygulamalarının sonuçlandırılmaması nedeniyle ormanların sınır sorunlarının devam ettiği değerlendirilmektedir. Orman içinde ve bitişiğinde yaşayanlarla olan mülkiyete ilişkin anlaşmazlıkların ve ihtilafların çözülmesi için orman kadastrosu ve tescili tamamlanmalıdır. Sonuç olarak, orman kadastrosu tescil işlemlerinin tamamlanması için TKGM ile işbirliğinin geliştirilmesi ve kadastro komisyonlarının çalışmalarını kolaylaştıran önlemlerin alınması ile tescilsiz yerdeki fenni hataların orman kadastro başmühendisliklerince düzeltilerek birimlerin tescil işlemlerinin hızlı bir şekilde bitirilmesi gerekir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 Tablo 10: Tescili Yapılmayan Alanlar ( Bölge Müdürlükleri)
2021 yılı sonu itibarı ile Orman Alanı 2021 yılı sonu itibarı ile Tescil edilen Orman Alanı 2021 yılı sonu itibarı ile Tescil edilemeyen Orman Alanı Adana 736 162 736 212 - 50 Adapazarı 377 409 269 249 108.160 Amasya 1 698 899 1 559 627 139.272 Ankara 766 261 695 686 70.575 Antalya 1 303 773 1 056 347 247.426 Artvin 445 511 429 239 16.272 Balıkesir 646 529 573 473 73.056 Bolu 650 208 517 468 132.740 Bursa 791 623 623 162 168.461 Çanakkale 697 958 549 236 148.722 Denizli 551 810 406 371 145.439 Elazığ 1 291 883 1 335 801 - 43.918 Erzurum 782 139 758 349 23.790 Eskişehir 650 258 519 374 130.884 Giresun 534 336 493 981 40.355 Hatay 193 752 102 072 91.680 Isparta 846 426 687 656 158.770 İstanbul 784 888 554 935 229.953 İzmir 1 107 257 896 045 211.212 Kahramanmaraş 762 345 621 069 141.276 Kastamonu 958 970 911 651 47.319 Kayseri 1 220 606 1 194 289 26.317 Konya 1 033 310 984 549 48.761 Kütahya 705 820 584 380 121.440 Mersin 885 478 716 028 169.450 Muğla 1 016 149 593 436 422.713 Sinop 393 599 348 407 45.192 Şanlıurfa 1 370 502 1 376 087 - 5.585 Trabzon 637 325 599 952 37.373 Zonguldak 658 814 605 869 52.945 Genel Toplam 24 500 000 21 300 000 3.200.000 3402 sayılı Kadastro Kanunu ve bu kanunda değişiklik yapan 5304 ve 6495 sayılı Kanunlar kapsamında yapılan çalışmalar sonucunda Doğu ve Güneydoğu illerinde bu uygulamalar ile ortaya çıkan Devlet ormanlarının tescili sağlanmakta, ancak bu uygulamalara ait verilerin tamamının OGM arşivlerine yansımadığından dolayı tescil verileri fazla (-) görülmektedir. Tablo 11: EK 16 Madde Kapsamından Çıkarılan Alanlar İl İlçe Mahalle Yüzölçümü (m²) Adana Ceyhan Sarımazı 412.168,07 Adana Ceyhan Kurtpınarı 883.682,32 Osmaniye Düziçi Alibozlu 705.578,21 Artvin Merkez Çayağzı, Seyitler, Salkımlı 770.037,49 Bursa İnegöl,Yenişehir Hamzabey,Çayırlı 605.080,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 Tablo 12: EK 16 madde Kapsamında Tahsis Edilen Alan İstanbul Maltepe Büyükbakkalköy 13.437,06 İstanbul Sultanbeyli Hasanpaşa 82.281,32 İstanbul Sultanbeyli Mecidiye 120.775,16 İzmir Gaziemir Sarnıç (Atıfbey) 17.151,44 İzmir Aliağa Yalı 23.498,81 İzmir Bayraklı Bayraklı 3.753.603,97 Manisa Yunusemre Emlakdere 75.390,31 Hatay İskenderun Bitişik 291.296,77 Kütahya Tavşanlı Çobanköy 535.001,89 Kütahya Tavşanlı Aydınlar 71.697,3 Mersin Tarsus Kurbanlı 938.741,36 Mersin Tarsus Kurbanlı, Eskişehir 967,31 Mersin Mezitli Mezitli 43.738,61 Muğla Sedikemer Menekşe 77.365,58 Kocaeli Dilovası Çerkeşli (Fatih) 7.005,39 Kocaeli Dilovası Çerkeşli (Cumhuriyet) 82.482,46 Kocaeli Dilovası Çerkeşli (Turgut Özal) 149.548,71 Kocaeli Dilovası Çerkeşli (Orhangazi) 186.718,4 Kocaeli Dilovası Çerkeşli (Mimar Sinan) 199.235,12 Kocaeli Dilovası Tavşancıl-1(Kayapınarı-1) 110.096,81 Kocaeli Dilovası Diliskelesi 57.542,43 Kocaeli Başiskele Yuvacık 31.625,56 Adıyaman Merkez Zey(indere). Kayaönü 5.298.607,58 Karabük Merkez Kayı 10.000,01 Karabük Merkez Kale(Akören) 50.637,64 Kastamonu Merkez Halife 392.791,27 Kastamonu Tosya Karasapaca 277.430,94 Kastamonu Hanönü Hanönü 889,39 Manisa Demirci Eskihisar 4.816,35 Manisa Yunusemre Emlakdere 16.389,58 Manisa Yunusemre Kayapınar 22.520,62 Mersin Yenişehir Çavak Mahallesi 214.509,33 Mersin Mezitli Bozön Mahallesi 53.995,46 Mersin Akdeniz Evci Mahallesi 78.821,19 Mersin Mut Narlı Mahallesi 9.289,52 Mersin Bozyazı Tekmen Mahallesi 9.392,14 Mersin Çamlıyayla Çayırekinliği Mahallesi 930,53 Ankara Kızılcahamam Yenice ve Akçay Mahalleleri 9.612,45 Genel Toplam 16.696.381,86 m² İli İlçesi Mahallesi Yüzölçümü (m²) Adana Tufanbeyli Cumhuriyet 3.078.035,00 Adana Tufanbeyli Akpınar 1.137.200,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 İzmir Ödemiş Bademli 2.469.934,51 Kütahya Aslanapa Emrez Köyü 782.680,25 Kütahya Merkez Ağızören 1.610.171,00 Balıkesir Bandırma Dutlimanı 754.126,51 Balıkesir Marmara Türkeli-Deniz Mahallesi 2.763.232,49 Balıkesir Marmara Türkeli-Deniz Mahallesi 130.813,01 Balıkesir Marmara Ekinlik Köyü 630.917,06 Balıkesir İvrindi Soğanbükü Mahallesi 48.845,54 Balıkesir İvrindi Soğanbükü Mahallesi 156.088,00 Balıkesir İvrindi Gökçeyazı Yenimahalle 44.500,00 Balıkesir İvrindi Gökçeyazı Yenimahalle 230.279,77 Balıkesir İvrindi Gömeniç 342.100,00 Mersin Tarsus Sağlıklı 1.578.554,00 Manisa Salihli Kemer 61.937,00 Manisa Salihli Kemer 52.750,00 Manisa Salihli Kemer 31.250,00 Manisa Salihli Kemer 35.000,00 Manisa Salihli Kemer 73.200,00 Manisa Salihli Kemer 12.400,00 Manisa Salihli Kemer 35.200,00 Manisa Salihli Kemer 145.814,00 Manisa Salihli Kemer 26.875,00 Manisa Salihli Kemer 36.215,80 Eskişehir Odunpazarı Akpınar 161.511,69 Amasya Taşova Devre Köyü 53.251,07 Kayseri Kocasinan Boğazköprü 337.440,07 Balıkesir Altıeylül Bigatepe 17.141,72 Balıkesir Altıeylül Bigatepe 11.050,37 Balıkesir Karesi Hisaralan 1.850,00 Balıkesir Karesi İbirler 30.333,17 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 38.400,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 3.800,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 8.500,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 34.300,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 1.600,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 759,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 1.500,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 11.900,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 3.700,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 6.900,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 5.400,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 10.600,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 4.128,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 172,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 325,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 648,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 6.300,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 22.200,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 1.100,00 Balıkesir Balya Ilıca Atatürk 351,64 Balıkesir Karesi Yeniköy 49.554,62 Balıkesir Altıeylül Ayvatlar 12.400,96 Balıkesir Bigadiç Kırca Köyü 338.169,48 Diyarbakır Ergani Söğütalan 2.695.964,43 Elazığ Palu Beyhan Beldesi 19.335,06 Balıkesir Bandırma Yenice 25.072,75 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 10.592,74 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 69.930,94 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 151.660,63 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 139.592,95 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 115.278,15 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 38.499,81 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 110.190,44 Balıkesir Altıeylül Yeşiller 1.915.479,47 Balıkesir Susurluk Odalıdam 2.400,00 Balıkesir Susurluk İclaliye 71.200,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 Yozgat Çayıralan İshaklı Mahallesi 88.986,21 Aydın Efeler Böcek Mahallesi 40.121,71 Konya Seydişehir Çavuş Mahallesi 93.300,00 Elazığ Merkez Sarıgül Köyünde 51.372,12 Elazığ Merkez Sarıgül Köyünde 54.516,80 Gaziantep Şahinbey Doğanca Mahallesi 485.142,13 Yozgat Sarıkaya Karayakup 232.569,70 Yozgat Sarıkaya Karayakup 283.952,82 Yozgat Sarıkaya Karayakup 491.363,30 Balıkesir Sındırgı Umurlar 9.102,60 Yozgat Çandır Cumhuriyet (Eşrefpaşa) 477.197,07 Kars Merkez Halefoğlu Köyü 200.000,00 Kars Merkez Halefoğlu Köyü 206.000,00 Edirne Merkez Hasanağa Köyü 20.694,30 Balıkesir Bandırma Yenice Mahallesi 3.888,31 Balıkesir Bandırma Yenice Mahallesi 9.108,52 Karabük Merkez Çukurca Köyü, Salmanlar 122.441,24 Batman Hasankeyf Hasankeyf Mahallesi 47.676,24 Batman Hasankeyf Hasankeyf Mahallesi 65.094,16 Batman Hasankeyf Hasankeyf Mahallesi 67.096,95 Batman Hasankeyf Kumluca Köyü 767.353,29 Batman Hasankeyf Kumluca Köyü 4.510,63 Batman Hasankeyf Kumluca Köyü 904,49 Batman Hasankeyf Kumluca Köyü 1.124,33 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 480.940,14 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 27.195,22 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 259.301,51 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 570.220,76 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 480.940,14 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 2.704,27 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 18.034,76 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 17.911,22 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 5.264,13

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 2.944,54 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 7.419,78 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 3.412,50 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 22.373,25 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 448,20 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 2.820,99 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 725.069,58 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 1.773.688,69 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 175.987,00 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 989.201,33 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 6.672,02 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 4.671,43 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 1.263.032,10 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 770.289,91 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 899.448,96 Batman Hasankeyf Çardaklı Köyü 444.600,00 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 98.600,00 Batman Hasankeyf Tepebaşı Köyü 74.200,00 Kayseri Bünyan Gergeme Mahallesi 270.298,59 Kayseri Bünyan Gergeme Mahallesi 107.000,00 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 80.058,71 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 49.926,58 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 70.443,14 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 117.508,51 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 145.521,88 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 205.508,87 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 236.270,83 Çankırı Yapraklı İğdir Mahallesi 103.882,13 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 30.654,92 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 247.919,03 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 112.993,20 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 254.741,35 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 308.882,01

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 16.331,13 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 76.523,62 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 88.664,18 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 68.760,78 Adıyaman Çelikhan Mutlu Köyü 38.830,38 Eskişehir Beylikova Halilbağı Mahallesi 2.435.687,45 Osmaniye Merkez Gebeli 59.334,99 Toplam 40.885.254,73

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 Tablo 13: Orman Sınırları Dışına Çıkartılan 2-2/A-2/B Alanlar (Kümülatif Olarak)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B 2A/2B
Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Ha. Adana 10 630 10 843 11 355 11 396 11 550 9 619 9 619 12 869 15 278 16 022 16 022 16 570 Adıyaman 1 618 2 712 2 880 3 036 3 061 3 319 3 387 3 359 3 418 3 861 3 861 3 861 Afyonkarahisar 6 582 6 670 6 976 6 982 7 263 6 974 7 045 7 326 7 326 7 690 8 170 8 174 Ağrı - - - - - - - -
Aksaray - - - - - - - - 52 57 57 Amasya 1 473 1 674 1 686 1 761 1 834 2 471 2 471 2 718 2 802 2 921 2 921 2 960 Ankara 30 106 30 106 30 106 30 159 28 709 24 500 24 624 26 591 29 180 30 215 30 215 31 231 Antalya 40 824 40 916 41 022 41 086 41 980 42 124 42 651 43 364 43 842 44 494 44 494 47 298 Ardahan - - - - - - - 206 486 486 486 486 Artvin 35 175 180 183 187 187 202 1 076 1 106 2 358 2 358 2 595 Aydın 5 438 6 023 6 280 6 593 7 080 8 014 8 332 7 302 8 222 8 220 8 276 8 361 Balıkesir 35 019 35 058 35 058 35 417 36 110 37 448 37 885 38 547 39 976 40 413 40 413 40 413 Bartın 586 586 586 662 903 862 1 000 2 388 4 687 4 871 4 871 5 114 Batman - - - - - - - - 31 289 289 289 Bayburt - - - - - - - 180 190 260 260 260 Bilecik 1 169 1 171 1 223 1 299 3 163 1 205 1 281 2 389 3 499 3 533 3 533 3 576 Bingöl 447 447 447 447 496 83 83 116 161 588 588 939 Bitlis 1 390 1 390 1 390 1 390 1 390 1 390 1 390 1 390 1 390 2 429 2 433 2 433 Bolu 7 439 7 534 7 768 8 231 8 528 8 327 8 357 9 027 9 079 9 408 10 019 10 020 Burdur 7 792 7 794 7 794 8 680 9 413 10 447 8 784 10 241 10 326 10 381 10 381 10 401 Bursa 10 904 11 149 11 149 11 338 11 902 13 834 14 080 13 635 13 765 14 645 14 645 14 902 Çanakkale 2 704 2 707 2 707 2 707 2 756 3 420 3 885 3 961 4 426 5 027 5 116 4 820 Çankırı 2 720 2 723 2 753 2 754 2 986 374 580 2 095 3 096 3 193 3 193 3 193 Çorum 1 561 1 705 1 705 1 733 1 733 2 812 2 812 2 683 2 827 3 361 3 361 4 192 Denizli 3 746 3 780 3 780 3 781 4 092 4 747 4 769 4 362 4 703 4 890 4 890 4 946

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 Diyarbakır 486 486 486 486 486 486 486 486 486 700 700 700 Düzce 9 022 9 237 9 329 10 039 10 498 12 303 12 303 13 652 14 830 15 475 16 821 15 703 Edirne 4 429 4 431 4 431 4 431 4 431 4 533 4 903 4 647 4 673 4 610 4 834 5 074 Elazığ 146 169 212 259 291 348 420 544 536 2 054 2 054 2 161 Erzincan - - - - - - - 389 555 1 444 1 444 1 451 Erzurum 67 222 222 222 222 245 433 827 914 1 429 1 444 2 057 Eskişehir 9 854 9 859 9 863 9 953 10 591 10 833 10 915 11 362 11 423 12 673 13 707 14 716 Gaziantep 994 1 043 1 043 1 098 1 098 809 884 1 790 2 038 2 362 2 362 2 362 Giresun 216 835 1 115 1 286 1 564 2 049 3 111 1 094 3 442 5 605 6 683 6 955 Gümüşhane 8 25 25 60 297 764 1 182 1 094 1 790 2 026 2 026 2 031 Hakkari - - - - - - - - 14 Hatay 2 817 2 849 2 849 2 849 2 851 3 531 3 569 3 175 3 717 3 939 3 939 4 029 Iğdır - - - - - - - -
Isparta 3 079 3 089 3 089 3 182 3 419 3 428 3 428 3 553 4 342 4 359 4 359 4 428 İstanbul 15 692 15 700 15 700 15 700 16 580 11 922 12 158 16 476 16 599 16 278 16 285 16 292 İzmir 13 111 14 960 15 423 15 423 15 884 11 487 17 109 18 003 18 623 20 375 20 375 21 055 Kahramanmaraş 6 740 7 329 7 899 8 594 8 910 12 407 12 407 11 169 14 212 15 090 15 090 15 090 Karabük 2 354 2 412 2 417 2 536 2 592 1 734 1 734 2 743 2 762 2 745 2 745 2 745 Karaman 534 622 756 996 1 186 2 193 2 193 1 260 1 380 2 239 2 239 2 243 Kars - 12 12 12 12 12 12 12 12 272 272 272 Kastamonu 2 572 2 868 2 868 2 933 4 255 4 620 6 914 9 339 9 820 11 253 11 253 11 772 Kayseri 3 071 3 146 3 146 3 186 3 396 3 682 3 682 3 492 3 492 3 591 3 591 3 626 Kırıkkale 10 791 10 791 10 791 10 791 10 791 5 299 6 070 7 975 8 976 8 996 8 996 9 243 Kırklareli 14 717 14 717 14 856 15 254 16 443 18 278 18 487 17 227 18 787 20 420 20 420 20 609 Kırşehir 287 287 287 287 287 337 337 286 286 304 304 304 Kilis 70 70 70 70 70 134 134 122 122 173 173 476 Kocaeli 5 284 5 725 6 145 6 167 6 892 7 643 7 761 8 086 8 039 8 507 8 507 8 989 Konya 3 955 3 959 3 961 3 961 4 159 3 202 3 330 4 758 5 187 5 608 5 608 5 871 Kütahya 6 509 7 409 7 463 7 583 8 106 8 601 8 860 8 757 9 448 10 403 10 908 11 249 Malatya 5 936 6 374 6 380 6 380 6 713 5 840 5 840 6 946 6 946 7 088 5 821 6 061

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Manisa 2 839 3 277 3 567 3 567 3 567 4 078 4 900 6 082 11 377 15 983 16 983 17 480 Mardin - - - - - - - - 56 474 490 490 Mersin 21 780 22 043 22 780 23 147 24 568 26 558 26 714 26 276 26 911 26 685 26 685 26 685 Muğla 20 738 23 708 24 254 24 865 25 415 29 768 29 768 29 696 30 452 30 971 30 971 31 025 Muş - - - - - - - - 344 344 732 Nevşehir 632 632 632 632 632 475 475 505 505 505 505 531 Niğde 250 250 250 250 250 191 191 244 244 244 244 244 Ordu 1 025 1 390 1 734 1 832 3 011 3 926 6 186 6 874 8 492 12 627 13 173 15 019 Osmaniye 4 566 4 641 4 663 5 212 5 660 4 932 4 932 6 924 7 760 8 567 8 567 8 881 Rize 103 119 254 284 1 019 375 385 1 145 1 173 1 224 1 224 539 Sakarya 29 509 29 675 29 940 30 800 31 240 33 185 33 462 32 196 32 288 32 162 32 162 31 698 Samsun 16 903 22 726 23 378 23 602 25 393 32 138 32 148 36 025 38 183 37 604 37 604 38 172 Siirt 25 25 25 25 25 25 140 141 769 769 769 769 Sinop 3 035 3 392 3 392 3 392 3 593 3 708 4 553 5 115 5 310 6 248 6 248 5 694 Sivas 88 88 88 280 421 513 596 929 1 072 2 677 2 677 2 688 Şanlıurfa - - - 92 92 92 254 255 255 255 255 255 Şırnak - - - - - - - - 10 10 10 10 Tekirdağ 2 229 2 229 2 229 2 229 2 344 1 977 2 046 2 425 2 581 2 607 2 607 2 608 Tokat 1 237 1 860 1 860 1 860 2 232 2 710 2 710 4 347 4 433 4 353 4 353 4 887 Trabzon 437 483 571 644 847 1 210 1 437 1 593 1 685 1 782 1 782 1 782 Tunceli 29 29 29 29 29 30 30 30 29 29 37 174 Uşak 4 739 4 897 4 972 5 485 5 720 6 065 6 114 6 120 6 477 6 778 6 778 6 821 Van - - - - - - - - 22 Yalova 1 872 1 880 1 880 2 386 2 806 2 231 2 231 2 888 3 075 3 075 3 075 3 075 Yozgat 2 380 2 693 2 693 3 843 4 154 6 978 7 156 4 881 5 025 6 213 6 456 6 659 Zonguldak 2 503 2 571 2 599 2 633 2 903 3 113 3 673 5 818 8 585 8 189 8 189 8 393 Türkiye 411 843 432 397 439 473 450 461 473 081 483 155 502 000 535 598 580000 620000 626000 640000

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 BULGU 11: Sayıştayın İstişari Görüşü Alınmadan Mali Hükümler İçeren Yönetmeliklerin Yürürlüğe Konulması Orman Genel Müdürlüğünün mali hükümler içeren bazı yönetmeliklerinin Sayıştaydan istişari görüş alınmadan Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konuldukları tespit edilmiştir. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun, Daireler Kurulunun işleyişinin düzenlendiği 27’nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemler, Sayıştay’ın istişari görüşü alınarak yürürlüğe konulur.” hükmü gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerin mali nitelikteki düzenlemeleri için Sayıştay istişari görüşünün alınma zorunluluğu bulunmaktadır. Sayıştay Daireler Kurulu, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali hüküm içeren yönetmeliklerine ve yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerine verdiği istişari görüşlerde genel olarak; düzenleyici işlemin hukuki tekemmülünü, normlar hiyerarşisine uygunluğunu, hazırlanırken yetki ve görev hususuna riayet edilmesini ve ilgili kurumların görüşlerinin alınıp alınmadığını incelemektedir. 19.01.2005 tarih ve 2005/9986 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesine göre; “Başbakanlığa sunulmadan önce, yönetmelik taslakları hakkında ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınır.” Bu kapsamda ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yanısıra; Bakanlıklar ile Sayıştay’ın denetimine tâbi diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca malî konularda düzenlenecek yönetmelik taslakları hakkında Sayıştay Başkanlığının görüşünün alınması zorunlu olmaktadır. OGM’nin “Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği”, “Orman Yangınlarıyla Mücadelede Görev Yapan Gönüllüler Hakkında Yönetmelik”, “Orman Sayılmayan Tapulu Taşınmazlar Üzerindeki Ağaç ve Ağaççıklardan Faydalanılması Hakkında Yönetmelik” ile “6831 Sayılı Orman Kanununun Ek 16 ncı Maddesi Kapsamında Orman Sınırları Dışına Çıkarma İşlemlerine İlişkin Yönetmelik” mali hükümler içermesine rağmen, Sayıştayın görüşü alınmadan yürürlüğe konulmuştur. Mali hüküm içeren yönetmelikler ve yönetmelik niteliğindeki diğer düzenleyici işlemler

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 açısından 6085 sayılı Kanun’un ilgili maddesindeki düzenleme, Sayıştay mütalaasının “yürürlük şartı” olduğudur. Söz konusu maddede yer alan “Sayıştay’ın istişari görüşü alındıktan sonra yürürlüğe konulabilir” şeklindeki hükmü bunu ifade etmektedir. Kurum cevabında, Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği’nin yeni mali hükümler içermediği için Sayıştaydan görüş alınmasının talep edilmediği belirtilmiştir. Oysa söz konusu yönetmelik ile 31.07.2016 tarih ve 29787 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca yönetmelik değişikliklerinde de Sayıştay’ın istişari görüşünün alınması zorunludur. Orman Sayılmayan Tapulu Taşınmazlar Üzerindeki Ağaç ve Ağaççıklardan Faydalanılması Hakkında Yönetmelik hükmünün de Kurum cevabının aksine, mali hükümler içerdiği görülmektedir. Örneğin; söz konusu yönetmeliğin 4’üncü ve 15’inci maddelerinde mali hükümlere yer verilmiştir. Yine 6831 Sayılı Orman Kanununun Ek 16 ncı Maddesi Kapsamında Orman Sınırları Dışına Çıkarma İşlemlerine İlişkin Yönetmelik de mali hükümler içermektedir. Nitekim ormanlar maddi duran varlıklar hesabına kayıtlı taşınmazlardır. Ormanlar iz bedeliyle (gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, muhasebe kayıtlarında izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin Kurum hesaplarında yer verilen en alt tutarı) arsa ve araziler hesabında kayıtlı varlıklardır. OGM Kesin Mizanı’nda, “Ormanlar” 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 01 03 ekonomik kodunda takip edilmektedir. Ayrıca orman alanı dışına çıkarma sonucu ormancılık çalışmalarında (örneğin; istihsalin gerçekleştirilmemesiyle) ekonomik kayıplara yol açılacağı da açıktır. Orman Yangınlarıyla Mücadelede Görev Yapan Gönüllüler Hakkında Yönetmelik hükmü mali hükümler içermekte olup, 2021 yılında gönüllülerin eğitiminin yanı sıra, giyim yardımı olarak önemli tutarda harcamalar yapıldığı ödeme belgelerinde görülmüştür. Yönetmelik uyarınca 2021 yılında Orman Yangını Gönüllüsüne toplam 1.749.793,96 TL giyim harcaması yapılmıştır. Gönüllülerin sayılarının 100 bine ulaştığı göz önüne alındığında, söz konusu yönetmelik gereği yapılacak harcamaların daha da artacağı anlaşılmaktadır. Sonuç itibarıyla, kamu mali yönetiminde mali disiplinin sağlanması ve normlar hiyerarşisinin sağlıklı bir şekilde işlemesi için mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerin Sayıştaya istişari görüş için gönderilmesi gerekir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56 8. EKLER EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama İzin ve İrtifak Alacaklarının Tahakkuku ve Tahsilatı ile İzne Konu Edilen Alanlar İçindeki Kiralamalara İlişkin Alacak Tutarlarında İzin ve İrtifak Birimi ile Muhasebe Birimi Arasında Uyuşmazlık Bulunması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Bulgu konusu sorun 2021 yılında da devam ettiğinden bulgu konusu yapılmıştır. Orman Sayılan Alanlarda Yapılan Madencilik Faaliyetleri Dolayısıyla Alınan Çevre ile Uyum Bedelinin Orman Genel Müdürlüğü Tarafından Talep Edilmemesi 2020 Yerine Getirilmedi Bulgu konusu sorun 2021 yılında da devam ettiğinden bulgu konusu yapılmıştır.

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ .................................................................................................... 59
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 65
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 65
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 65
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 66
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 66
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 74

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: OGM Döner Sermaye İşletmesi Merkez ile Taşra Dolu ve Boş Kadro Tablosu (2021 Yılı) .......................................................................................................................................... 61 Tablo 2: OGM Konsolide Giderler Döküm Cetveli (2021 Yılı) .............................................. 62 Tablo 3: OGM Döner Sermaye İşletme Gelirleri (TL) ............................................................ 62 Tablo 4: OGM Konsolide Gelirler Döküm Cetveli (2021 Yılı) ............................................... 63 Tablo 5: OGM Döner Sermaye İşletme Sermaye Yapısı (2021 Yılı) ...................................... 64 Tablo 6: OGM Tarafından İlan Edilen Yaylalarla İlgili Tamamlanmış İdari İş ve İşlemler ... 71

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu KISALTMALAR DMİS : Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi DSİBMY : Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği KHK : Kanun Hükmünde Kararname OGM : Orman Genel Müdürlüğü ORBİS : Orman Bilgi Sistemi Projesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular

1. Taşınır Mallara İlişkin İşlemlerde Hatalı Uygulamaların Yapılması
2. Sayısallaştırılmış Kurum Taşınmaz Vaziyet Planlarının Veri Giriş İşlemlerinin Tamamlanmaması
3. Yayla Alanlarında Taşınmazlara Ait Vaziyet Planlarının İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Tamamlanmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmeleri dayanağını 6831 sayılı Orman Kanunu, 09.07.2018 tarih ve 703 sayılı “Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile 15.07.2018 tarih ve 4 No'lu “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ve değişik 3234 sayılı “Orman Genel Müdürlüğüne İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun”dan almakta olup, ayrı bir tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinin iş ve işlemleri 22.03.2015 tarih ve 29303 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği” ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan "Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği" hükümlerine göre yürütülmektedir. Ayrıca 3234 sayılı “Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”un 19’uncu maddesinde yardımcı birimler arasında sayılan İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının adı 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılan düzenlemeyle Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı olarak değiştirilmiş olup, Döner Sermaye hesap ve mali işlemleri bu başkanlık tarafından yerine getirilmektedir. Ormanların korunması, geliştirilmesi ve işletilmesine yönelik bütün arazi uygulamaları orman işletme müdürlükleri ve bağlı orman işletme şeflikleri ile diğer şefliklerce yürütülmektedir. Döner sermaye işlemleri önemli ağırlıkla orman ürünlerinin üretimi ve satışı işlemleri ile arazi uygulamalarından oluşmaktadır. Döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde belirlenmiştir. Döner sermaye işletmesinin faaliyetleri ve görevleri Genel Müdürlüğün görev alanlarıyla ilgili olmak üzere şunlardır: a) Ormanları; imar etmek, korumak, amenajman planlarına ve iktisadi gereklere göre teknik usullerle devamlı bir şekilde işletmek, b) Amenajman ve işletmecilikle ilgili her türlü plan ve proje yapmak,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60 c) İşletmecilik için gerekli olan personeli eğitmek ve yetiştirmek, ç) Her çeşit orman ürününün kesimi, taşınması ve depolanması işlerini yapmak, d) Ormanlardaki artıkları kıymetlendirmek, değerlendirmek ve temizlemek, e) Ormancılık ve orman ürünleri hakkında danışmanlık hizmetleri vermek, f) Orman içi ağaçlandırma ve silvikültür faaliyetleri yapmak, g) Orman ağacı fidanı ve tohumlarını üretmek, ğ) Her çeşit orman ürünlerinden gelir elde edilmesine ilişkin satış faaliyetlerini yapmak, h) Devlet ormanı içerisinde bulunan mesire yerleri kapsamına alınan orman içi dinlenme yerleri, şehir ormanları ve ağaç parklarının kurulması ve işletilmesi için gerekli yapım, bakım, onarım ve koruma hizmetlerini yapmak. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Orman Genel Müdürlüğünde 645 Sayılı KHK ile yapılan düzenleme sonrasında: Orman Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki mevzuat hükümlerine göre merkezde bir adet Döner Sermaye Muhasebe Şube Müdürlüğü, bir adet Döner Sermaye Merkez Şube Müdürlüğü, 1 adet Yedek Parça Depo Müdürlüğü, Taşra teşkilatı olan, 30 Orman Bölge Müdürlüğünün (2'si kuruluş aşamasında olan) her birinde ise, bir adet Döner Sermaye İşletmeler Saymanlığı ve toplamda 263 Orman İşletme ve 28 Fidanlık Müdürlüğü, 1 adet Afyonkarahisar Tıbbi ve Itri Aromatik Bitkiler Müdürlüğü olmak üzere 31.12.2021 tarihi itibariyle aktif olarak toplam 323 Döner Sermaye İşletmesi bulunmaktadır. Merkezde Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı bünyesinde yer alan Döner Sermaye Muhasebe Şube Müdürlüğünün gelir ve gideri bulunmamaktadır. Bu birimlerde sadece Döner Sermaye İşletmelerin gelir ve giderlerinin yönetimi, izlenmesi ve konsolidasyonu işlemleri yapılmaktadır. Ormanların korunması, geliştirilmesi ve işletilmesine yönelik bütün arazi uygulamaları orman işletme müdürlükleri ve bağlı orman işletme şeflikleri ile diğer şefliklerce yürütülmektedir. 1.2.1. İnsan Kaynakları Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmelerinin aşağıdaki tabloda ayrıntılı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61 olarak görüleceği üzere 16.880 dolu 21.304 boş olmak üzere toplam 38.184 personel kadrosu mevcuttur.
Tablo 1: OGM Döner Sermaye İşletmesi Merkez ile Taşra Dolu ve Boş Kadro Tablosu (2021 Yılı) KADRO DÖNER SERMAYE TOPLAM MERKEZ TAŞRA TOPLAM DOLU BOŞ DOLU BOŞ DOLU BOŞ MEMUR 154 875 1.435 15.479 1.589 16.354 SÖZLEŞMELİ 35 - 4.892 270 4.927 270 SÜREKLİ İŞÇİ 198 - 2.137 4.680 2.335 4.680 GEÇİCİ İŞÇİ 8 - 8.021 - 8.029 - TOPLAM 395 875 16.485 20.429 16.880 21.304 Mevcut personelin yaklaşık %9'u memur statüsünde, %29'u sözleşmeli personel, %14’ü sürekli işçi %48’i ise geçici işçi statüsünde istihdam edilmiştir. 1.2.2. Bağlı, İlgili veya İlişkili Olduğu Kamu İdareleri Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinin ayrı bütçeleri bulunmakla birlikte ayrı tüzel kişilikleri söz konusu değildir. Döner Sermaye İşletmelerinin idari ve mali açılardan bağlı olduğu Orman Genel Müdürlüğü ve Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilişkileri bulunmaktadır. Ayrıca faaliyet sahası ve görev alanları ile ilgili olarak diğer bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile muhtelif ilgi ve ilişkileri mevcuttur. Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı döner sermaye işletmelerinin görev ve sorumlulukları pek çok yerde iç içe geçmiş durumdadır. Döner Sermaye İşletmeleri, Orman Genel Müdürlüğünün faaliyet alanında bulunan her çeşit orman emvalinin satış işlemlerini gerçekleştiren ticari işletme vasfında faaliyet yürütmektedir. 1.3. Mali Yapı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermayesi 22.03.2015 tarih ve 29303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği” hükümlerine göre yönetilmektedir. Döner sermaye işletmesi bütçe ve muhasebe işlemleri “Döner Sermayeli İşletmeler

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62 Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği” (DSİBMY) ve 16.12.2011 tarihli Genel Müdürlük onayı ile yürürlüğe konulan "Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe Formülü" (ayrıntı hesap planı) çerçevesinde yürütülmekte olup, 2019 yılı ve sonrası için 21.06.2018 tarih ve 04 no.lu Bakan onayı ile yürürlüğe giren OGM Döner Sermaye İşletmeler Bütçe formülü ile güncellenmiştir. Döner sermaye işlemleri önemli ağırlıkla orman ürünlerinin üretimi ve satışı işlemlerinden oluşmaktadır. Orman ürünlerinin satışına ilişkin bedel tespiti, satış usul esas ve şekillerini düzenleyen Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ise 25.06.2021 tarih ve 31522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin konsolide edilmiş 2021 yılı Bütçe Gelir ve Gider Döküm Cetvelleri ve Döner Sermaye İşletme Gelirleri Tablosu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 2: OGM Konsolide Giderler Döküm Cetveli (2021 Yılı) GİDERİN CİNSİ TUTARI TOPLAM 1- SATIŞLARIN MALİYETİ 2.864.193.038,02 620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ HESABI 2.864.193.038,02 2- FAALİYET GİDERLERİ 5.781.377.131,82 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı 0,00 630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI 1.232.362.966,98 631 PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ HESABI 6.184.104,12 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI 4.542.830.060,72 3- DİĞER FAA. OLAĞAN GİD. ve ZARAR 12.383.084,69 654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI 0,00 659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HESABI 12.383.084,69 4- OLAĞANDIŞI GİDER ve ZARARLAR 19.404.811,99 681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI HESABI 5.672.572,61 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HESABI 13.732.239,38 GENEL TOPLAM 8.677.358.066,52 Tablo 3: OGM Döner Sermaye İşletme Gelirleri (TL) 2020 Yılı 2021 Yılı 1-Brüt Satışlar 7.005.819.167,3 13.480.486.239,73

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63 Satış İndirimleri (-) 7.413.357,78 103.761.450,55 Net Satışlar 6.998.405.809,52 13.376.724.789,18 Satışların Maliyeti (-) 2.263.958.638,41 2.864.193.038,02 Brüt Satış Kâr ve Zararları 4.734.447.171,11 10.512.531.751,16 Faaliyet Giderleri (-) 3.934.167.246,71 5.781.377.131,82 Faaliyet Kâr ve Zararları 800.2799.24,4 4.731.154.619,34 2-Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 194.481.524,33 562.195.435,47 Diğer Faaliyetlerden Olağan Kârlar (-) 3.476.773,61 12.383.084,69 Olağan Kâr veya Zarar 991.284.675,12 5.280.966.970,12 3-Olağandışı Gelir ve Kârlar 45.670.603,77 96.284.755,98 Olağandışı Gider ve Zararlar (-) 10.489.492,04 19.404.811,99 Dönem Kârı veya Zararı 1.026.465.786,85 5.357.846.914,11 Tablo 4: OGM Konsolide Gelirler Döküm Cetveli (2021 Yılı) GELİRİN CİNSİ TUTARI TOPLAM 1- Brüt Satışlar 13.480.486.239,73 600 Yurtiçi Satışlar Hesabı 13.473.620.936,38 602 Diğer Gelirler Hesabı 6.865.303,35 2- Diğer Faal. Olağan Gelir ve Kârlar 562.195.435,47 642 Faiz Gelirleri Hesabı 549.597.918,22 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabı 12.597.517,25 3- Olağandışı Gelir ve Kârlar 96.284.755,98 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı 96.284.755,98
Brüt Gelir Toplamı 14.138.966.431,18 Brüt Gelirlerden İndirilecek 103.761.450,55 610 Satıştan İadeler Hesabı (-) 101.720.627,59
611 Satış Iskontoları Hesabı (-) 2.040.822,96 TOPLAM 14.035.204.980,63 OGM Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılı toplam geliri 14.035.204.980,63 TL; gideri ise 8.677.358.066,52 TL olarak gerçekleşmiştir. 5.357.846.914,11 TL kâr elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64 Tablo 5: OGM Döner Sermaye İşletme Sermaye Yapısı (2021 Yılı) YILI ÖDENMEMİŞ SERMAYE ÖDENMİŞ SERMAYE TOPLAM SERMAYE 2021 0 1.000.000.000,00 1.000.000.000,00 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 1.4.1 Muhasebe Sistemi Muhasebe sistemi DSİBMY hükümlerine uygun olarak tek düzen hesap planına göre yürütülen tahakkuk esaslı bir muhasebe sistemidir. "Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe Formülü" (ayrıntı hesap planı) bu yönetmeliği tamamlamaktadır. Döner sermaye muhasebe işlemleri 2018 yılında hem Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından altyapısı sağlanan “Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi” (DMİS) hem de Kurum tarafından yazılımı gerçekleştirilen Orman Bilgi Sistemi (ORBİS) yazılımı üzerinden raporlanmaktadır. Döner sermaye mali tabloları öncelikle bölgelerde konsolide edilmekte daha sonra genel birleştirme yapılmaktadır. Her işletmede bir Muhasebe Yetkilisi bulunmaktadır. Muhasebe işlemleri Gerçekleştirme Görevlisi, Döner Sermaye Muhasebe Yetkilisi ve İşletme Müdürünün onayı ile tamamlanmaktadır. OGM'nin DSİBMY ana hesap planına uygun olarak kendine özgü ayrıntı hesapları bulunmaktadır. İşletme Müdürlükleri bünyesinde İşletme Şefleri gerçekleştirme görevlisi, İşletme Müdürleri ise harcama yetkilisidir. 1.4.2. Raporlama Sistemi Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici mizan • Kesin mizan • Bilanço • Gelir tablosu • Envanter defteri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65 Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66 yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67 BULGU 1: Taşınır Mallara İlişkin İşlemlerde Hatalı Uygulamaların Yapılması Adana Orman Bölge Müdürlüğünün döner sermaye işlemlerinin yerinde yapılan incelemesinde, satın alınan taşınır mallara ilişkin işlemlerde bazı yanlış uygulamaların yapıldığı görülmüştür: a) Satın alınan taşınır mallar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmiştir. 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 127’nci maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının, işletmelerce üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 128’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde ise; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmektedir. Ayrıca söz konusu Yönetmelik’in 210’uncu maddesinde; 255 Demirbaşlar Hesabının, faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yine aynı Yönetmelik’in 211’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde; satın alınan demirbaşların maliyet bedeli ile bu hesaba, bu değer üzerinden ödenen katma değer vergisinin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına borç, yapılan ödemenin ise ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmektedir. Ancak Adana Orman İşletme Müdürlüğünün konuya ilişkin işlemlerinin incelenmesinde; satın alınan ilk madde, malzeme ya da demirbaş niteliğindeki taşınır malların 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı kullanılmak suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür. Bu itibarla, satın alınan ilk madde ve malzeme ile demirbaşların niteliklerine göre yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ya da 255 Demirbaşlar Hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. b-Taşınır mal alımına ilişkin işlemlerin incelenmesinde; satın alınan bazı taşınır mallar için Taşınır İşlem Fişi düzenlenmediği görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68 18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belgeler ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında, kayıtlara esas olmak üzere 5 örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi düzenleneceği belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, taşınırların giriş ve çıkış kayıtlarının Taşınır İşlem Fişine dayanılarak yapılacağı; 15’inci maddesinin birinci fıkrasında ise, satın alınan taşınırlar için teslim alındıktan sonra Taşınır Kod Listesindeki hesap kodları itibarıyla üçer nüsha Taşınır İşlem Fişi düzenleneceği ifade edilmektedir. Ancak satın alınan kıyafet, koruyucu kişisel malzeme, kırtasiye, mutfak demirbaşları gibi bazı taşınır mallara Taşınır İşlem Fişi kesilmediği görülmüştür. Bu durumda ise taşınırlar sistem dışında kalmakta olup; başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili diğer mevzuat hükümleri anılan taşınırlar için uygulanamaz hale gelmektedir. Dolayısıyla taşınırların takibi ve denetimi konusunda risk ortaya çıkmaktadır. Bu itibarla, taşınır mal alımlarında Taşınır İşlem Fişi’nin Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenmesi gerekmektedir. Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, Adana Orman Bölge Müdürlüğü tarafından bütün bağlı işletme müdürlüklerine konuyla ilgili olarak talimat verildiği; ayrıca diğer bölge müdürlüklerinde benzer uygulamanın yapılmaması için gerekli tedbirlerin alınarak taşra teşkilatının uyarıldığı ifade edilmiştir. Bulgu konusu hususa ilişkin olarak ilave bilgi ve belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, taşınır işlemlerinin başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde yapılması gerekmekte olup; bu konunun sonraki yıllarda takip edilmesi uygun olacaktır. BULGU 2: Sayısallaştırılmış Kurum Taşınmaz Vaziyet Planlarının Veri Giriş İşlemlerinin Tamamlanmaması OGM mülkiyetinde ve yönetimindeki taşınmazlarla ilgili olarak envanter oluşturma ve muhasebeleştirme çalışmaları 2019 yılı sonunda tamamlanmış ancak, OGM’nin mülkiyeti ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 69 yönetimindeki taşınmazların vaziyet planlarına ait sayısallaştırılmış veri girişlerinin tamamlanamadığı görülmüştür. 11.07.2019 tarihinde yayımlanan 49 No.lu Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1’inci madde kapsamında kurulların oluşturulması, 6’ncı madde kapsamında kamu kurum ve kuruluşların görev ve yetkileri, 8’inci ve 9’uncu maddeler kapsamında kurulların çalışmaları, 12’inci madde kapsamında coğrafi veri temalarının belirlenmesi, 13’üncü madde kapsamında coğrafi veri hizmetleri, veri girişi, 14’üncü madde kapsamında ise ulusal coğrafi bilgi platformu, coğrafi veri erişimi, paylaşımı ve kullanımı ile ilgili düzenlemeler getirilmiştir. Anılan Kararname çerçevesinde; 27.02.2020 tarihinde Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Yürütme Kurulu Kararı “Coğrafi Veri Temalarına İlişkin Tanımlama Dokümanları”, ayrıca 11.06.2020 tarihinde Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurul Kararı “Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi” yayımlanmıştır. 11.06.2020 tarihinde Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurul Kararı’nda hazırlanmamış veri temalarına ait dokümanların 17.07.2020 tarihine kadar tamamlanması, verisi mevcut olan katmanların standartlara uygun hale getirilerek 30.11.2020 tarihine kadar tamamlanarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunda paylaşılması veri üretimi devam eden katmanlar için ise takvimlendirme çalışmasının yapılması hüküm altına alınmış olup, Kurulun 02.09.2021 tarihli toplantısından veri uyumlaştırma ve entegrasyon çalışmalarının devam ettiği anlaşılmıştır. Yönetmelik hükümleri ve OGM İnşaat ve İkmal Dairesi Başkanlığının 27.02.2017 ve 21.07.2017 tarihli Orman Sayılan Alanlarda Bulunan Yapı ve Tesislerin Sabit Kıymetlere Alınması Hakkında Talimatları gereği; kurumun mülkiyeti ve yönetimindeki tüm taşınmazların vaziyet planlarına yönelik sayısallaştırılmalarının yapıldığı ancak Orman Bilgi Sistemi Projesi'ne (ORBİS) yüklenmesinin devam ettiği belirtilmiştir. Kurum tarafından, mülkiyeti ve yönetimindeki taşınmazlarla ilgili olarak vaziyet planlarına yönelik sayısallaştırılma işlemlerini tamamladığı, ancak ORBİS’e girişlerinin devam ettiği anlaşılmıştır. Sayısallaştırılmış kurum taşınmazlarının ORBİS’e yükleme işlemlerinin tamamlanmasına yönelik tespit edilen hususlar ve eksiklikler geçmiş yıl Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almıştır. Sonuç olarak; OGM mülkiyeti ve yönetimindeki tüm taşınmazların vaziyet planlarına ait tamamlanan sayısallaştırılma ile elde edilen veri girişlerinin, 49 No.lu Coğrafi Bilgi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 70 Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çerçevesinde tamamlanması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 3: Yayla Alanlarında Taşınmazlara Ait Vaziyet Planlarının İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Tamamlanmaması Orman Genel Müdürlüğü görev alanında yer alan ve Bölge Müdürlükleri bazında ilan edilmiş yayla alanlarının bir kısmında vaziyet planının yapılmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı ve sabit kıymete alınan bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesi gereğince yayla alanlarının belirlenmesi, ilan edilmesi, kayıt altına alınması, her türlü bina ve tesislerin mevcut haliyle vaziyet planında gösterilmesi, sabit kıymetlere alınması, kullanıcılarının tespit edilmesi, vaziyet planına göre bir yıl içinde talebi halinde kiraya verilmesi, kullanıcısı tarafından kiralanamayan bina ve tesislerin yıkılması, ayrıca kiralanan bina ve tesislere yönelik eksiklerin giderilmesi yönünde düzenlemelere gidilmiştir. Ayrıca, 2013 yılında yayımlanan “Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik”, yaylacılık maksadıyla yerleşim yeri olarak kullanılan alanların, kullanım bütünlüğü de dikkate alınarak tespiti ve yayla alanı olarak ilanı, yayla alanlarında bulunan her türlü bina ve tesislerin tespiti ve sabit kıymetlere alınması, işletilmesi, işlettirilmesi, bu bina ve tesislerin vaziyet planına işlenmesi, kullanıcılarının tespiti ile bunlara kiraya verilmesi, yayla alanlarında gerekli her tür ve ölçekteki planların yapılması, yaptırılması ve onaylanması ve diğer iş ve işlemlere ilişkin esas ve usulleri belirlemektedir. Kurum, 43 adet yaylada mevcut bina tesislerin sabit kıymete alamadığını, 20 adet yaylada vaziyet planı yapılamadığını, 41 adet yaylada kullanıcı tespitlerinin bitirilemediğini, sabit kıymetlere alınan bina tesislerden 2.446 adedinin ise kiraya verilemediğini ifade etmiştir. İlan edilen 525 adet yaylanın iptal sayısında, revize edilen yayla sayılarında, sabit kıymete alınan yayla sayısında, kullanıcı tespiti yapılan yayla sayılarında herhangi bir değişiklik olmadığı görülmüştür. Sabit kıymete alınan yaylaların içerisindeki toplam 14.603 adet bina ve tesisten 12.157 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.446 adet bina ve tesisin ise kiralanamadığı tespit edilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesinin birinci fıkrası gereğince kullanıcısı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 71 tarafından kullanıcı tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde kiralanmayan bina ve tesislerin yıkılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Sonuç olarak, toplam 141 yaylanın iptal edildiği, 103 yayla alanında revize yapıldığı, tespit edilen ve sabit kıymetlere alınan ancak bir türlü kiralanamayan yayla alanlarındaki bina ve tesislerle ilgili olarak başlatılan yasal düzenlemelerin olumsuz sonuçlandığı anlaşıldığından aşağıdaki tabloda görüleceği üzere toplam 384 yayla alanından;

• 20 adedinde vaziyet planının yapılmadığı,
• 43 adedinde mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı,
• 50 adedinde bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı,
• 14.603 bina ve tesisten 2.446 tanesinin ise kiraya verilmediği görülmüştür. Kurum, yayla alanlarına yönelik vaziyet planlarının yapılması, mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınması, bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılması hususlarında hiçbir işlem yapmadığını ifade etmiştir. Kiraya verilemeyen 2.446 bina ve tesislerin 2.395'e düşürüldüğü ancak buna ait bir bilgi ve belge sunulmadğı öte yandan ise kiralanan toplam 12.157 bina ve tesislerin sayısında herhangi bir değişikliğin olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca bir yıl içinde kiralanamayan bina tesislere yönelik başlatılan yasal çalışmaların da sonuçsuz kaldığı anlaşılmıştır. Yayla alanlarının incelenmesinde tespit edilen hususlar ve eksiklikler geçmiş yıl Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almıştır. Orman idaresince sabit kıymetlere alınan 14.603 bina ve tesisten 2.446 tanesinin çeşitli nedenlerle kiraya verilemediği dolayısıyla döner sermaye işletmelerinin gelir kaybına uğramasının önüne geçilmesi ve yasal süresi geçenler hakkındaki “Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik” hükümlerinin yerine getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Tablo 6: OGM Tarafından İlan Edilen Yaylalarla İlgili Tamamlanmış İdari İş ve İşlemler No Bölgeler İlan Edilen yayla Sayısı İptal Edilen Yayla Sayısı Revize Edilen Yayla Sayısı İptal Sonrası Kalan Yayla Sayısı Sabit Kıymete Alınan Yayla Sayısı Vaziyet Planı Yapılan Yayla Sayısı Kullanıcı Tespiti Yapılan Yayla Sayısı Kiralama Yapılan Bina ve Tesis Sayısı Kiralama Yapılmayan Bina ve Tesis Sayısı 1 Adana 93 9 45 84 81 83 83 8.579 823

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 72 2 Amasya 32 11 0 21 21 21 21 148 92 3 Ankara 1 0 0 1 1 1 1 5 18 4 Antalya 19 0 0 19 19 19 14 76 128 5 Artvin 5 1 0 4 4 4 4 34 8 6 Balıkesir 1 0 0 1 1 1 1 162 0 7 Bolu 53 5 15 48 47 48 44 805 377 8 Bursa 1 0 1 1 1 1 1 20 1 9 Erzurum 12 7 0 5 5 5 5 47 17 10 Eskişehir 21 3 0 18 18 18 18 103 0 11 Giresun 56 35 1 21 20 21 20 207 18 12 Isparta 3 0 1 3 3 3 3 38 0 13 Kahramanmaraş 56 20 0 36 17 35 16 189 96 14 Kastamonu 6 1 0 5 5 5 5 26 9 15 Kayseri 22 0 0 22 22 22 22 0 648 16 Konya 36 35 0 1 1 1 1 47 0 17 Kütahya 8 7 0 1 0 1 0 0 0 18 Mersin 28 0 22 28 28 28 28 748 20 19 Sakarya 34 0 0 34 34 34 34 789 188 20 Trabzon 38 7 18 31 13 13 13 134 3
Toplam 525 141 103 384 341 364 334 12.157 2.446

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 73 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orman Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 74 7. EKLER EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Yayla Alanlarındaki Bina ve Tesislerin Bir Kısmının Vaziyet Planlarına İşlenmemesi, Sabit Kıymetlere Alınmaması ve Yasal Süre İçinde Kiracı Tespiti Yapılamayarak Gelir Kaybına Neden Olunması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Bulgu konusu sorun 2021 yılında da devam ettiğinden bulgu konusu yapılmıştır.