KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU Eylül 2022
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2021 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu ............................................................................... 3 Tablo 2: 2021 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ............................................................................... 3 Tablo 3: 2021 Yılı Ödenekler Tablosu ....................................................................................... 4
KISALTMALAR TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi KBS : Kamu Harcamaları Bilişim Sistemi AB : Avrupa Birliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları 6328 sayılı Kanun ile Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmek amacıyla, merkezi Ankara’da bulunan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu Başdenetçilik ve Genel Sekreterlikten oluşmaktadır. Kurum, Kamu Başdenetçisi tarafından yönetilmekte ve temsil edilmektedir. Başdenetçi ve denetçilerden oluşan Başdenetçilikte, bir Başdenetçi ve beş Denetçi ile Genel Sekreter ve diğer personel görev yapmaktadır. 6328 sayılı Kanun ile Kuruma gerekli gördüğü yerlerde büro açabilme yetkisi verilmiş olup bu yetkiye istinaden İstanbul’da bir irtibat bürosu açılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, 31 Aralık 2021 tarihi itibariyle 1 Başdenetçi, 5 Denetçi, 1 Genel Sekreter, 88 Kamu Denetçiliği Uzmanı, 12 Kamu Denetçiliği Uzman Yardımcısı ve 46 İdari Personel olmak üzere 153 kadrolu personel, 76 sürekli işçi, 9 sözleşmeli personel, 27 geçici görevli personel ve 7 geçici görevli sürekli işçi olmak üzere toplam 272 personelden oluşmaktadır. 1.3. Mali Yapı Kamu Denetçiliği Kurumu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda “II Sayılı Cetvel (Diğer Özel Bütçeli Diğer İdareler)” kısmında yer almaktadır. Muhasebe sistemi, aynı Kanunun 49’uncu maddesine istinaden 27 Aralık 2014 tarih ve 29218 sayılı ResmiGazete'de yayımlanan “Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği” çerçevesinde yürütülmektedir. Kurumun ana gelir kaynağı Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinden alınan Hazine yardımlarından, ana gider kalemleri ise personel ödemeleri ile mal ve hizmet alımlarından oluşmaktadır. Kurumun AB fonları veya borçlanma gibi kaynakları bulunmamaktadır. Kuruma 2021 yılında, 7258 sayılı 2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 39.759.000,00 TL ödenek tahsis edilmiştir. Yıl içerisinde 5.238.220,00 TL ödenek eklenmiş, 2.874.920,00 TL ödenek düşülmüştür. Toplam 42.122.300,00 TL ödeneğin 36.390.923,48 TL’si (%86,4) kullanılmış olup ödenek üstü gider yapılmamıştır. Kurumun işleyişinde sürekliliği sağlamak amacı ile yıl içerisinde kullanılan 2021 yılı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 bütçe ödenekleri, ağırlıklı olarak personel giderleri ile mal ve hizmet alımlarında kullanılmıştır. Kurumun bütçesi içinde gösterilmeyen sosyal tesisler, döner sermaye, şirketler veya özel hesaplar bulunmamaktadır. 2021 yılında kurumun faaliyet gideri 36.391.844,69 TL, faaliyet net geliri ise 39.717.920,06 TL olarak gerçekleşmiş olup yılsonu dönem olumlu faaliyet sonucu 3.326.075,37 TL’dir. Kurumun 2021 yılı giderleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir. Tablo 1: 2021 Yılı Bütçe Giderleri Tablosu Ekonomik Kod Gider Türü Toplam Ödenek (TL) Gerçekleşen Gider (TL) Giderlerin Toplam Ödeneğe Oranı 01 Personel Giderleri 27.332.100,00 25.987.205,02 %95 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Prim Gideri 3.961.200,00 3.934.042,72 %99 03 Mal ve Hizmet Alım Gideri 7.549.000,00 4.422.578,71 %59 05 Cari Transferler 970.500,00 808.601,47 %83 06 Sermaye Giderleri 2.309.500,00 1.238.495,56 %54 TOPLAM 42.122.300,00 36.390.923,48 %86 Kurumun 2021 yılı gelirleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir. Tablo 2: 2021 Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Ekonomik Kod Gelir Türü Tahmini (TL) Gerçekleşen Gelir (TL) 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 12.000,00 6.879,60 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 39.647.000,00 39.647.000,00 05 Diğer Gelirler 100.000,00 111.452,61 TOPLAM 39.759.000,00 39.765.332,21 Kurumun 2021 yılı ödenekleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Tablo 3: 2021 Yılı Ödenekler Tablosu Yılı içinde Alınan Ödeme Emirleri Yapılan Tenkisler Kalan Yılı İçinde Yapılan Ödemeler Mahsup Dönemi İçindeki Ödemeler Ödemeler TOPLAMI Ödenek Üstü Harcama 44.997.220,00 2.874.920,00 42.122.300,00 36.390.923,48 - 36.390.923,48 - 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kamu Denetçiliği Kurumu mali işlemlerini 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kanunun 49’uncu maddesi ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir Kurumun mali işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve mali raporlarının hazırlanması aynı Kanunun 49’uncu maddesine istinaden 23 Aralık 2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve 27 Aralık 2014 tarih ve 29218 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde yürütülmektedir. Kullanılan muhasebe sistemi tahakkuk esaslı Devlet Muhasebesi Sistemi olup Kurumun bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemleri mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kurum özel bütçeli bir idare olmasına rağmen muhasebe hizmetleri TBMM Saymanlık Müdürlüğü tarafından yerine getirilmektedir. Kurumda, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer alan işlemlerin elektronik ortamda ve bütünleşik bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak üzere; ilgili mevzuatında tutulması ya da düzenlenmesi öngörülen defter, kayıt, belge ve benzeri içeriklerin elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafaza ve ibraz edilmesi ile mezkur Kanun kapsamındaki süreçlere yönelik bilişim sistemleri arasındaki birlikte işlerlik standartlarının ve güvenlik politikalarının belirlenmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülen KBS ve Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemini kullanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve Kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu. • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli, Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun 55'inci maddesinde İç Kontrol; “İdarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.” şeklinde tanımlanmış, benzer tanım INTOSAI (Uluslararası Yüksek Denetim Kurumları Teşkilatı) “Kamu Sektörü İçin İç Kontrol Standartları Rehberinde de yer almıştır. Kanunun 56'ncı maddesinde iç kontrolün amacının; Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, kamu idarelerinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, varlıkların kötüye kullanılması ve israfı önlemek ve kayıplara karşı korunmasını sağlamak olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanunun 58’inci maddesinin son fıkrasında da; harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği açıklanmış ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen “İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar” 31.12.2005 tarihli ve 26040 (3. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Usul ve Esasların “İç Kontrol Standartları” başlıklı 5'inci maddesinde İç kontrol standartlarının, merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde Bakanlık tarafından belirleneceği ve yayımlanacağı belirtilmiş olup bu hükme istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığınca 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” çıkarılmış ve bu Tebliğ ile kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla (18) standart ve bu standartlar için gerekli (79) genel şart belirlenmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Kamu Denetçiliği Kurumunda iç kontrol sisteminin kurulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi ile yürürlükteki iç kontrol mevzuatı gereklerinin yerine getirilmesine ilişkin olarak;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 web sitesinde yayınlandığı, aynı zamanda 2021 yılı İdare Faaliyet Raporunun bir örneğinin de süresinde Sayıştaya gönderildiği, Netice olarak Kurumun Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği'ne göre kamu iç kontrol standartlarına uyumunu sağlamak üzere yapılması gereken çalışmaların büyük bir kısmını tamamladığı, görülmüştür. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Kamu Denetçiliği Kurumunun 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kamu Denetçiliği Kurumu 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr