KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI Eylül 2021
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR KOSGEB : Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı KOBİ : Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler BAMS : Bürokrasinin Azaltılması ve Mevzuatın Sadeleştirilmesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 kuvvetlendirmek. c) Teknoloji düzeyini yükseltmek üzere mevcut teknolojik bilgilere erişmek ve yeni teknolojik bilgiler üretmek, erişilmiş ve üretilmiş bilgileri yaygınlaştırmak. ç) Üniversite ve araştırma merkezlerinin imkânlarından yararlanarak yeni ve ileri teknolojiye dayalı bilgilerin derlendiği, değerlendirildiği, geliştirildiği ve uygulamaya yönelik üretime hazır hale getirilerek işletmelerin kullanımına sunulduğu teknoloji merkezleri ve teknoparkları kurmak ve kurdurmak. d) İşletmelerin planlı yönetim anlayışına, modern ve çağdaş işletmecilik düzeyine kavuşturulmalarını teminen değişik sektörlerde yatırımları yönlendirmek üzere proje profillerini uygulayacak, atıl kapasiteleri değerlendirecek, verimliliği artıracak; modernizasyon, üretim, yönetim, pazarlama, enformasyon ve teknoloji adaptasyonu gibi konularda kapsamlı teknik yardım ve destek program ve projelerini gerçekleştirecek ihtisas merkezlerini kurmak ve kurulmasını sağlamak. e) İşletmelerin uluslararası düzeyde mal üretmeleri ve daha modern işletmeler haline gelmelerini teminen gerekli yardımda bulunmak, sanayi rehabilitasyonu için gerekli düzenlemeleri yürütmek; sanayi ürünlerini çeşitlendirecek, yan sanayi ilişkilerini geliştirecek şekilde; malzeme bilgisi, tasarım, prototip imalat, imalat usul ve işlemlerinin seçimi, takımaparat kullanımı, bakım onarım planlaması ve iş temini gibi işyerinde ve uygulamalı olarak aktif danışmanlık hizmetlerini verecek olan Danışmanlık Merkezleri tesis etmek ve bu işletmelerin ortak istifadesine yönelik olarak malzeme test ve analiz ile mamul madde fiziki ölçümleme laboratuvar ve atelyelerini kurmak ve kurulmasını sağlamak. f) Hizmet Merkezlerinde görev alacak elemanların, özel ihtisas konularında eğitimini teminen Eğitim Uzmanlarının yetiştirilmesi, yaygın eğitim programlarının düzenlenmesi, işletmelerin eğitim ihtiyaçlarının tespiti ve gerekli eğitimlerin sağlanması ile ilgili uygulamalı Teknik Eğitim Merkezlerini kurmak. g) İşletmelerin yatırım, üretim, yönetim ve planlama konularında bilgi ve beceri yönünden güçlenmelerini ve gelişmelerini sağlamak. ğ) İşletmelerin pazarlama sorunlarına çözümler aramak, işletmelerin yurt içi ve yurt dışı pazarlarda rekabet edebilir düzeye gelmelerini teminen gerekli çalışmaları yürütmek ve konuya
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 ilişkin danışmanlık hizmetlerini en verimli olacak şekilde organize etmek. h) Girişimcilik kültürünün ve ortamının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak, bu kapsamda girişimleri ve girişimcileri desteklemek. ı) İşletmeler arasında işbirliğini geliştirmek, yerli veya yabancı sermaye katkısı ile gerçekleştirilecek ortak yatırımların oluşturulmasını ve yaygınlaştırılmasını desteklemek, yatırım ortamının iyileştirilmesi için gerekli tedbirleri almak ve destekleri sağlamak. olarak belirlenmiştir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz özel bütçeli bir Kamu Kurumudur. KOSGEB’i oluşturan idari organlar; Genel Kurul, İcra Komitesi ve Başkanlık’tır. Başkanlık, KOSGEB’in yürütme organı olup merkez teşkilatındaki birimler ile taşra teşkilatında yer alan KOSGEB Müdürlüklerinden oluşmaktadır. Başkanlık, 2020 yıl sonu itibarıyla 81 ilde 88 KOSGEB Müdürlüğü ile küçük ve orta ölçekli işletmelere destek ve hizmetler vermektedir. Ayrıca, bilgilendirme ve rehberlik faaliyetlerini yürütmek üzere, kurum/kuruluşlarla yapılan iş birliği protokolleri kapsamında oluşturulan ve 2020 yıl sonu itibariyle sayıları 104’e ulaşan KOSGEB Temsilcilik Ofisleri hizmet vermektedir. Başkanlıkta görevli asli personel 375 sayılı KHK’nın Ek 27’nci maddesine göre “İdari Hizmet Sözleşmesi” ile sözleşmeli olarak, alt işveren işçilerinin kamuda işçi kadrosuna geçirilmesi sonrasında istihdam edilen işçiler ise 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında “Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi” ile istihdam edilmektedir. 2020 yıl sonu itibarıyla KOSGEB’deki toplam personel sayısı 1.943’dür. Toplam personelin 697’si uzman ve uzman yardımcılarından oluşmaktadır. 1.943 personelin 1.279’si taşra teşkilatında, 664’si ise merkez teşkilatında görev yapmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 1.3. Mali Yapı KOSGEB’in gelirleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 236’ncı maddesinde; a) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekler. b) Kamu iktisadi teşebbüsleri hakkında ilgili mevzuata tabi teşekkül, müessese ve bağlı ortaklıkların yıllık ve kurumlar vergisi matrahına esas kârlarının binde 1’i nispetinde ödeyecekleri aidatlar c) Sermayesinin yüzde 50’sinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait bankaların kurumlar vergisine matrah olan yıllık kârlarının yüzde 2’si nispetinde ödeyecekleri aidatlar (4603 sayılı Kanuna tâbi bankalar hariç). ç) Başkanlık tarafından verilecek hizmetler karşılığında alınacak ücretler. d) Dış kaynaklardan sağlanan krediler. e) Başkanlığa yapılacak bağış ve yardımlar ile Başkanlığın sahip olduğu mal ve haklardan kaynaklanan sair gelirler olarak belirlenmiştir. Tablo 1’de görüleceği üzere, 2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile kanunlaşan KOSGEB'in bütçesi 1.804.317.000 TL’dir. Yıl içerisinde yapılan revizyonlar ile bütçe 1.922.832.300 TL’ye yükselmiştir. Bu ödeneğin % 99’sine tekabül eden 1.904.073.476 TL’si kullanılmıştır Tablo 1: 2020 Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Kodu Ödenek Türü Kesintili Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) 0 1 Personel Giderleri 211.415.000 212.382.000 206.525.248
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020
Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
5
0
2
Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri 27.204.000 26.845.000 25.457.652
0
3 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 30.849.000 444.840.300 42.896.535
0
5 Cari Transferler 1.214.676.000 1.457.241.000 1.456.213.484
0
6 Sermaye Giderleri 13.462.000 13.462.000 5.039.930
0
7 Sermaye Transferleri 23.112.000 23.112.000 -
0
8 Borç Verme 306.711.000 168.061.000 167.940.627
TOPLAM 1.804.317.000 1.922.832.300 1.904.073.476
Tablo 2’de görüleceği üzere, 2020 yılı gerçekleşmesi 2.100.135.384 TL olan toplam bütçe
gelirinin; 1.740.478.050 TL’si Hazine Yardımı, 46.358.515 TL’si Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri, 97.012.740 TL’si Kişi ve Kurumlardan Alınan Paylar, 171.354.461TL’si
Alacaklardan Yapılan tahsilatlar, 2.444.922 TL'si faiz gelirlerinden oluşturmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020
Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
6
Tablo 2: 2020 Yılı Bütçe Gelirleri
2020 Yılı Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri
Açıklama Revize Bütçe Gerçekleşen Gelir
Toplamı
Gerçekleşme
Oranı (%)
03- Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 9.058.000 46.358.515 98,08
04- Hazine Yardımı (Cari) 1.621.075.000 1.740.478.050 107,78
04- Hazine Yardımı (Sermaye) 13.462.000 21.172.000 157,27
05- Diğer Gelirler 100.722.000 120.768.477 119
06- Sermaye Gelirleri 0 1.680,48 -
08- Alacaklardan Tahsilatlar 115.850.000 171.354.461 147,91
Bütçe Gelirleri Toplamı 1.804.317.000 2.100.135.384 110,63
KOSGEB 2020 yılında faaliyet geliri olarak 2.028.357.498.67 TL elde etmiş, faaliyet giderleri
ise 1.813.769.346.57 TL olarak gerçekleşmiştir.
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Kurumun muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine
tabi olarak yürütülmektedir.
Kurumun ve illerde bulunan müdürlüklerinin muhasebe işlemleri, Strateji Geliştirme
Dairesi Başkanlığı’na bağlı altı Muhasebe Müdürlüğü aracılığıyla yürütülmektedir.
Muhasebe Müdürlükleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu ile ikincil
ve üçüncül mevzuatları çerçevesinde görev ve fonksiyonlarını yürütmektedir. Bu Kanuna göre
muhasebe hizmeti, gelir ve alacakların tahsili, giderlerin ve borçların hak sahiplerine ödenmesi,
para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere
verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması
işlemlerinden oluşmaktadır. Tüm mali işlemlerin muhasebe kayıtları, Hazine ve Maliye
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Bakanlığı’nın Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi (BKMYS) içerisinde yapılmakta ve aylık olarak otomasyon sistemi içerisinde ilgili birimlere gönderilmektedir. Muhasebe Müdürlüklerince, 1 Ocak-31 Aralık 2020 döneminde 143.380 adet yevmiye kaydı ile toplam 1.904.073.476 TL tutarında ödeme işlemi yapılmıştır. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar'ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin; -Etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, -Varlık ve kaynaklarının korunmasını, -Muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, -Mali bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini, sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan; organizasyon, yöntem ve süreç, iç denetim konularını kapsayan mali ve diğer kontroller bütünüdür. Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 56. maddesi gereğince iç kontrolün amacı; a) Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, c) Her türlü mali karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, e) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, sağlamaktır. Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği doğrultusunda KOSGEB İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı hazırlanmış ve süresi içerisinde Maliye Bakanlığı’na gönderilmiştir. Söz konusu süreçte yapılması gereken işlemlerin ve eylem planına bağlı olarak oluşturulacak iş planı adımlarının etkin bir şekilde yürütülebilmesi için ‘KOSGEB İnovasyon Konseyi’, ‘Proje Ekibi’, ‘SGB Proje Uygulama Birimi’ şeklinde üç çalışma grubu 11.11.2008 tarih ve 18922 sayılı Makam OLUR’u ile oluşturulmuş olup, Kurum içerisinde de bu çalışma
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 grupları ve iç kontrol sistemi hakkında bilgi verilerek, Çalışma Grubu KOSGEB Eylem Planı’nı 31 Aralık 2008 tarihinde oluşturmuştur. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesi gereği, üst yöneticiler ve bütçe ile ödenek tahsis edilen harcama yetkililerinin, her yıl, iş ve işlemlerinin amaçlara, iyi mali yönetim ilkelerine, kontrol düzenlemelerine ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiğini içeren iç kontrol güvence beyanını düzenleyip İç Kontrol Müdürlüğü’ne gönderdikleri, İç Kontrol Müdürlüğü’nün de bu güvence beyanlarını birim faaliyet raporları ile idare faaliyet raporlarına eklenmek üzere Stratejik Planlama ve Yönetim Müdürlüğü’ne gönderdikleri anlaşılmıştır. İç kontrol mevzuatı çerçevesinde 2020 yılında gerçekleştirilmeye devam edilen işlemler aşağıda yer almaktadır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020
Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
11
Yönergesindeki bu değişiklik ile destek dosyaları BAMS kapsamında elektronik ortamda
kontrol edilmeye başlanmıştır.
Kamu iç kontrol standartlarının sağlanmasını teminen KOSGEB İç Kontrol Sistemi
kurulması çalışmaları devam etmekte olup tüm KOSGEB birimlerine ait toplam 16 ana süreç,
114 süreç, 247 alt süreç belirlenmiştir. Belirlenen alt süreçlere ait iş akışlarının değişen mevzuat
hükümleri gözetilerek güncelleme işlemleri devam etmektedir.
Hassas Görevler Rehberi hazırlanmıştır. Risk Strateji Belgesi hazırlanmıştır. Bu çalışma
kapsamında İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
KOSGEB Risk Strateji Belgesi ve KOSGEB 2021-2022 Yılları İç Kontrol
Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlanmış ve Risk Strateji Belgesi’nin birimlere duyurusu
yapılmıştır. Riskle ilgili diğer çalışmalar devam etmektedir.
KOSGEB hizmetlerinin daha hızlı yürütülmesi, desteklerin hak sahiplerine ulaşmasında
aksama yaşanmaması amacıyla tüm personelimizin görev tanımlarında yer alan iş ve işlemlerin
belirlenmesi, kayıt altına alınması ve personelin görevli/izinli/ raporlu vs. nedenler ile görevi
başında olmadığı zamanlarda yerine bakacak personellerin tespit edilmesi amacıyla yedekleme
sistemi oluşturulmuştur.
Kurum tarafından 2020 yılında İç kontrol mevzuatı çerçevesinde yapılması gereken iş
ve işlemler yapılmış ve 2021 yılında yapılmaya da devam etmektedir.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
KOSGEB 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan,
geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli
yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr