2019 - TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU.pdf

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2020

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 6
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 7
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 7
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................................................ 7
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 10
7. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 10
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 34

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2019 Yılı Sonu İtibariyle Personelin Unvanlara Göre Dağılımı .................................. 3 Tablo 2: Ekonomik Sınıflandırmanın Birinci Düzeyine Göre Ödenek ve Harcama Durumu ... 4 Tablo 3: 2019 Yılı Planlanan Gelir ve Gerçekleşme Durumu ................................................... 5 Tablo 4: Fazla Ayrılan Amortisman Tutarları .......................................................................... 11 Tablo 5: Kurumun Faaliyetlerini Yürüttüğü Hizmet Binalarına İlişkin Bilgiler ..................... 29

KISALTMALAR BKMYBS Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi EKAP Elektronik Kamu Alımları Platformu ESY Elektronik Süreç Yönetim Sistemi KBS Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi MYS Mali Yönetim Sistemi MKYS Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi TİTCK Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu TKYS Taşınır Kayıt Yönetim Sistemi Türksat A.Ş. Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları

1. Dayanıklı Taşınırların Amortismanına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
2. Açılış ve Kapanış Muhasebe Kayıtlarında Hatalı Uygulamaların Bulunması
3. Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Ek Karşılık Primi Ödemelerinin Doğrudan Giderleştirilmesi
4. Gider Taahhütleri Hesabına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması
5. Nitelik İtibariyle Kurumun Kullanamayacağı Hesapların Yıl İçinde İşlem Görmesi
6. Kurum Tarafından Kamu İhale Kanununa Tabi Olmadan Doğrudan Türksat A.Ş.’den Yapılan Hizmet Alımlarında Bazı Sorunların Bulunması
7. Kurumun Faaliyetlerini Sürdürdüğü Hizmet Binalarının Hukuki Statüsünün Belirsiz Olması
8. Memurlara Verilen Öğle Yemeği Bedellerinin Kurum Bütçesinden Karşılanacak Olan Kısmının Hatalı Hesaplanması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 27’nci maddesi ile Sağlık Bakanlığına bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kișiliğini haiz bir kurum olarak kurulmuştur. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesi ile 663 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin Kurumu ilgilendiren kısımları 02.07.2018 tarih ve 30473 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 25’inci maddesi ile kaldırılmıştır. 15.07.2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 506 ila 515’inci maddeleri arasında TİTCK’nın görev, yetki ve sorumlulukları ile teşkilat yapısı düzenlenmiştir. Kurumun, 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508’inci maddesi ile belirlenen görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
   a) Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satıșı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kișileri ile gerçek kișilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak b) Sağlık beyanı ile satıșa sunulacak ürünlerin sağlık beyanlarını inceleyerek bu beyanlara izin vermek, izinsiz veya gerçeğe aykırı sağlık beyanı ile yapılan satışları denetlemek, gerektiğinde durdurma, toplama, toplatma ve imha iș ve ișlemlerini yapmak veya yaptırmak, izin ve sağlık beyanları yönünden bunların her türlü reklam ve tanıtımlarını denetlemek ve aykırı olanları durdurmak, piyasaya arz edilen ilaç, tıbbî cihaz ve ürünlerin reklam ve tanıtımının usul ve esaslarını belirlemek ve uygulamasını denetlemek c) Görev alanına giren ilaç, tıbbî cihaz ve ürünlere ilişkin klinik araştırmalarla ilgili düzenlemeleri yapmak, izin vermek ve denetlemek,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 ç) Türk Farmakopesini hazırlamak, d) Hayati önemi haiz ilaç, tıbbî cihaz ve ürünlerin piyasada sürekli bulunabilmesi için gerekli tedbirleri almak, e) Tıbbi cihazlar için onaylanmış kuruluşları belirlemek, lisans, ruhsat veya izin vermek, denetim yapmak ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, f) Görev alanına giren ilaç, tıbbi cihaz ve ürünlerle ilgili uyarı sistemlerini kurmak veya kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, g) Kurum personelinin uluslararası karşılıklı tanınma ve akreditasyonunu sağlamak, ğ) Görev alanına giren ilaç, tıbbi cihaz ve ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini yapmak, gerektiğinde toplatmak, imha etmek veya ettirmek, piyasadaki ürünler için güvenlilik bildirim yöntemlerini belirlemek, gerekli bildirimleri yapmak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak, h) İlaç fiyatlarının belirlenmesi için farmako-ekonomik değerlendirme ve çalışmalar yapmak, ı) Görev alanına giren ilaç, tıbbi cihaz ve ürünleri üretenler, satanlar ve faydalananlar arasında doğabilecek ihtilafların çözümüne yönelik usulleri belirlemek, i) Görev alanı ile ilgili faaliyetleri izlemek, değerlendirmek, iyi uygulama örneklerini yaygınlaştırmak, politika üretilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması için Bakanlığa teklifte bulunmak, j) Görev alanı ile ilgili konularda ulusal veya uluslararası, kamu kurumları ve üniversiteler ile özel kuruluşlarla bilimsel ve teknik işbirliği yapmak, müşterek çalışmalar yürütmek. Ayrıca aynı Kararname’nin 514’üncü maddesinde Kurumun görevleri arasına sağlık hizmet sunumunda ihtiyaç duyulan tıbbi cihaz, ilaç ve diğer ürün ve hizmetlerin alımında mümkün olduğunca yurt içi sanayi imkanlarından faydalanmak amacıyla araştırma, geliştirme, prototip ve seri üretim faaliyeti yaptırma görevi de eklenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları TİTCK’nın teşkilat yapısı 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 509 ve 510’uncu maddeleri ile düzenlenmiştir.
Kararname’nin 509’uncu maddesinde; “Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu, merkez teşkilatından meydana gelir. Ancak Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu ihtiyaç halinde denetim hizmetlerini yürütmek üzere merkeze bağlı gruplar oluşturabilir. Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu; Başkan, beş başkan yardımcılığı, daire başkanlıkları, ihtiyaca göre kurulacak danışma ve denetim birimleri ile strateji geliştirme daire başkanlığından meydana gelir.” Kararname’nin 510’uncu maddesinde ise; “Kurum ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine uygun olarak taşra teşkilatı kurmaya ve kaldırmaya yetkilidir.”
denilmiştir. Sağlık Bakanlığına bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kișiliğini haiz bir kurum olan TİTCK’nın merkezi Ankara’da olup, tașra teşkilatı bulunmamakla birlikte 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 509’uncu maddesinde belirtilen “ihtiyaç halinde denetim hizmetlerini yürütmek üzere merkeze bağlı gruplar oluşturabileceği” hükmüne istinaden İstanbul ve İzmir illerinde Denetim Hizmetleri Bașkan Yardımcılığına bağlı iki denetim bürosu oluşturulmuştur. Kurum Başkanı’na bağlı Hukuk Müşavirliği, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ve 5 Başkan Yardımcılığı ile Başkan Yardımcılıklarına bağlı 19 Daire Başkanlığı bulunmaktadır. Kurum bünyesinde 2019 yılı sonu itibarıyla 1.022 memur ve 160 sürekli işçi görev yapmaktadır. Kurumun insan kaynaklarına ilişkin bilgileri aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir: Tablo 1: 2019 Yılı Sonu İtibariyle Personelin Unvanlara Göre Dağılımı Kadro Unvanı Fiili Çalışanlar (Geçici Görevliler Dâhil) Kurum Başkanı 1 Kurum Başkan Yardımcısı* 5
Hukuk Müşaviri 1
Daire Başkanı** 23 Diğer Memurlar 992 Memur Toplamı 1022

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Sürekli İşçi 160 Toplam 1.182

• Bir başkan yardımcısı bakanlık oluru ile Başkan olarak görev yapmakta, iki başkan yardımcısı geçici görevli, 3 daire başkanı ise görevlendirme ile başkan yardımcısı olarak görev yapmaktadır. ** Bir uzman tabip görevlendirme ile daire başkanı, geçici görevli bir daire başkanı ve asaleten bir eczacı görevlendirme ile daire başkanı sayılarına eklenmiştir. 1.3. Mali Yapı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, 5018 sayılı Kanuna ekli özel bütçeli diğer idareler kapsamında yer almakta olup, bütçe işlemleri bakımından ilgili yıl bütçe kanunlarına tabidir. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 157.221.000,00 TL ödenek tahsis edilmiştir. Yıl içerisinde yapılan ekleme ve düşülme işlemlerinden sonra toplam bütçe ödeneği, 159.052.400,00 TL olmuştur. Kurumun 2019 yılı giderleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir: Tablo 2: Ekonomik Sınıflandırmanın Birinci Düzeyine Göre Ödenek ve Harcama Durumu Harcama Kalemi Toplam Ödenek (TL) Harcama (TL) Harcama Oranı (%) 01 - Personel Giderleri 80.603.114,67 77.592.338,55 96,26 02 - Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 13.295.885,33 12.896.127,17 96,99 03 - Mal ve Hizmet Alım Giderleri 52.098.305,42 51.513.292,40 98,88 05 - Cari Transferler 3.119.094,58 3.116.770,58 99,93 06 - Sermaye Giderleri 9.936.000,00 9.765.208,38 98,28 Toplam 159.052.400,00 154.883.737,08 97,38 2019 yılında Kurumun toplam bütçe ödeneği 159.052.400,00 TL olarak tahsis edilmiştir. Ödeneğin 154.883.737,08 TL’lik kısmı kullanılarak toplam ödeneğin %97,38’i oranında harcama gerçekleştirilmiştir. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere harcama kalemleri içerisinde en yüksek harcama Personel Giderleri ile Mal ve Hizmet Alım Giderlerinde gerçekleştirilmiştir. 2019 yılı bütçe giderlerinin toplam harcama içindeki paylarına bakıldığında, toplam harcamanın %50,10’luk kısmını Personel Giderleri, %8,33’lük kısmını Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri, %33,26’lık kısmını Mal ve Hizmet Alım Giderleri, %2,01’lik kısmını Cari Transferler ve %6,30’luk kısmını ise Sermaye Giderleri oluşturmaktadır. Kurumun 2019 yılı gelirleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir:

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Tablo 3: 2019 Yılı Planlanan Gelir ve Gerçekleşme Durumu Gelir Kalemleri 2019 Yılı Planlanan Gelir (TL) 2019 Yılı Gerçekleşen Gelir (TL) Analiz ve Laboratuvar Gelirleri 18.600.000,00 23.156.246,44 İlaç Ruhsat Gelirleri 41.857.000,00 27.129.363,84 Ürün Kayıt Gelirleri 24.400.000,00 32.954.267,67 Ürün Sertifika Gelirleri 10.500.000,00 39.753.300,26 Kitap Yayın Vb. Satış Gelirleri 3.000,00 0,00 Mevduat Faiz Gelirleri 3.200.000,00 4.722.012,58 Diğer Çeşitli Gelirler 0,00 394.821,17 Öz Gelirler Toplamı 101.560.000,00 128.110.011,96 Hazine Yardımları 55.661.000,00 0,00 Toplam 157.221.000,00 128.110.011,96 2019 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 55.661.00,00 TL’lik hazine yardımı ve 101.560.000,00 TL öz gelir öngörülmüştür. Kurum 2019 yılında toplam 128.110.011,96 TL öz gelir elde etmiştir. Kurum için planlanan hazine yardımından tahsilat yapılmazken Kurumun bütçe gelir ve gideri arasındaki fark Kurumun bankalarda bulunan mevduatından karşılanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kurum, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğine tabidir. Tahakkuk esaslı muhasebe sistemi uygulanmaktadır. TİTCK’nın mali işlemleri, 20.11.2017 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) üzerinden yürütülmekte olup, harcama birimlerine ait ödeme emirleri ilgili harcama birimi tarafından Mali Yönetim Sisteminde (MYS) oluşturulmakta, muhasebe biriminde kontroller yapıldıktan sonra Muhasebe Modülü üzerinden işlemler onaylanmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği kapsamında hazırlanması gereken mali tablolar Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) üzerinde oluşturulmakta ve Kurum bu tablolara KBS sisteminde ‘Kullanıcı Raporları’ alt modülünden erişebilmektedir. Yine Kurumun kesin hesap cetvel ve belgeleri, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak KBS üzerinden hazırlanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Bilanço,  Faaliyet sonuçları tablosu,  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kâğıtlar sayım tutanağı,  İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 8’inci maddesi ile Maliye Bakanlığı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum konulu 02.12.2013 tarih ve 10775 sayılı Genelge çerçevesinde tüm birim amirlerinin katılımıyla ve Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 koordinatörlüğünde, iç kontrol sisteminin kurulması, eylem planının hazırlanması, standartların uygulanması ve geliştirilmesi konularında 17.12.2013 tarihli bilgilendirme toplantısı yapılarak iç kontrol çalışmalarına başlanmıştır. Üst yönetici tarafından iç kontrol çalışmalarının başladığına ilişkin yazı yayınlanmış olup Kurum personeline bilgilendirme yapılmıştır. İç kontrol sürecinin işleyişine ilişkin bilgiler Kurum katlarında bulunan bilgilendirme panolarında yayımlanmıştır. Üst yönetici tarafından “İç Kontrol Kararlılık Beyannamesi” yayımlanarak personele duyurulmaktadır. Kurum Başkan Yardımcıları, Strateji Geliştirme Daire Başkanı ve Hukuk Müşavirinin katılımıyla İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu oluşturulmuştur. Kamu Görevlileri Etik Sözleşmesi işe yeni başlayan personel dâhil olmak üzere tüm personele imzalatılarak özlük dosyalarına konulmuştur. Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı, 18 kamu iç kontrol standardı ve bu standartları sağlayan 79 genel şartı içerecek şekilde hazırlanarak 28.03.2014 tarihinde yayımlanmıştır. Kurumun organizasyon şeması, başkan yardımcılıklarının, daire başkanlıklarının, alt birimlerin ve altındaki iş unvanlarının organizasyon şemaları oluşturulmuştur. Daire başkanlıkları ve birimler bazında görev, yetki, sorumluluk ile iş ve işlemler belirlenmiştir. Kurumun tüm birimlerinde yapılan işlerin ve iş unvanlarının tanımları yapılmış olup görev ve sorumlulukları belirtildikten sonra iş akış süreçleri oluşturulmuştur. Kurum tarafından belirlenen risklerin risk puanları belirlenmiştir. Belirlenen tüm riskler için 2019-2020 yıllarını kapsayan Risk Eylem Planında kontrol faaliyeti öngörülmüştür. Kurum tarafından belirlenen risklerden ve bu riskler için öngörülen kontrol faaliyetlerinden sorumlu daire başkanlıkları belirlenmiştir. Ayrıca, kontrol faaliyetlerine ilişkin sürecin izlenmesinden sorumlu daire başkanlıkları da belirlenmiştir. İç kontrol sisteminin ve İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planının değerlendirilmesi yapılmış olup sonuçlar üst yöneticiye ve Sağlık Bakanlığına sunulmuştur. İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçları izlenerek İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna 30.01.2019 tarihinde rapor sunulmuştur. 2019-2023 yıllarını kapsayan stratejik plan, Kurumun kendi imkânları ile Kurum

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 personeli tarafından hazırlanmıştır. Stratejik planın hazırlanmasına ilişkin hizmet alımı yapılmamıştır. 2019 yılı performans programının incelenmesi sonucunda performans hedef ve göstergeleri ile gerekli kaynak ihtiyacının performans programında gösterildiği görülmüştür. Kurum bütçesi stratejik plan ve performans programına uygun olarak hazırlanmıştır. 2018 yılı faaliyet raporunun incelenmesi sonucunda stratejik plan ile performans programında belirlenen hedef ve performans göstergelerinin gerçekleşme sonuçları idare faaliyet raporunda gösterilmiştir. 2018 yılı faaliyet raporu mevzuatta öngörülen sürede Kurum internet sitesinde kamuoyuna sunulmuştur. Ön mali kontrol sisteminin İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslara uygun olarak yürütüldüğü görülmüştür. Bazı mali işlemler ve kararların ön mali kontrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kurum tarafından Ön Mali Kontrol İşlemler Yönergesi çıkarılmıştır. Kurumda iç denetim birimi (harcama birimi olarak) kurulmamış olup Kurumda görevlendirilen iç denetçilerin doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak çalıştıkları Kurumun internet sitesinde yer alan organizasyon şemasında gösterilmemişken Kurumun faaliyet raporunda yer alan organizasyon şemasında gösterilmiştir. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu için 3 iç denetçi kadrosu öngörülmüş olup bu kadrolardan ikisi doludur. İç denetçiler tarafından Başkanlık tarafından istenen konularda denetim ve danışmanlık faaliyetleri yürütülmektedir. İç denetim faaliyeti gözden geçirme çalışması 04 - 18.01.2019 tarihleri arasında gerçekleştirilerek İç Denetim Faaliyeti Dönemsel Gözden Geçirme Raporu üst yöneticiye sunulmuştur. İç denetçiler tarafından İç Denetim Faaliyet Raporu hazırlanmış ve bu raporun sonunda iç kontrol faaliyetleri kapsamında kapsamlı görüş verilmiştir. Bu kapsamlı görüşün yer aldığı İç Denetim Faaliyet Raporu üst yöneticiye sunulmuştur. Belirtilen rapor üst yönetici tarafından İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderilmiştir. Kurumun iç kontrol sistemi genel olarak değerlendirildiğinde, Kurumda iç kontrole ilişkin bir farkındalık bulunduğu, iç kontrol sisteminde yer alan temel komisyonların oluşturulduğu ve temel dokümanların düzenli ve nitelikli olarak hazırlanmakta olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Kurumun iç denetim ve teşkilatlanma başta olmak üzere geliştirilmeye açık alanları bulunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Dayanıklı Taşınırların Amortismanına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması Mali tablolara ve geçmişe yönelik taşınır işlem fişlerine göre, muhasebe kayıtlarına alınan dayanıklı taşınırların tamamına amortisman oranı %100 olarak uygulanmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 185 ve 186’ncı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının kullanılması gerektiği ve maddi duran varlık hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği sonucuna ulaşılmaktadır. 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinin “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; amortisman ve tükenme payına tabi olan duran varlıklar arasında 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabında izlenen duran varlıklarda sayılmıştır. Adı geçen Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; maliyet bedeli, Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi aşmayanlar için amortisman oranının %100 olarak uygulanacağı belirlenmiştir. Yani, maliyet bedeli 14.000,00 TL’nin altında olan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 dayanıklı taşınırların muhasebe kayıtlarına alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, aynı maddenin 8’inci fıkrasında edinim tarihindeki yıl için belirlenen limitin üzerinde bir maliyet bedeli olan amortismana tabi tutulmuş bir varlığın değeri daha sonra belirlenen limitin altında kaldığı takdirde, kalan amortisman süresine bakılmaksızın varlığın henüz amorti edilmemiş kısmının tamamen amortismana tabi tutulacağı belirtilmiştir. Kurumun mali tablolarında yapılan inceleme sonucunda muhasebe kayıtlarına alınan tüm dayanıklı taşınırlara, amortisman oranının %100 olarak uygulanması nedeniyle ayrıntısı aşağıda gösterilen taşınırlar için hatalı ayrılan amortisman tutarı kadar 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının fazla görünmesine neden olunduğu tespit edilmiştir. Tablo 4: Fazla Ayrılan Amortisman Tutarları Dayanıklı Taşınırın; Hesap Kodu Adı Satın Alınma Yılı Bedeli (TL) Miktarı Amortisman Süresi Amortisman Tutarı (TL) 2019 Öncesi 2019 Yılı Kalan 253 KÜTLE SPEKTROFOTOMET-RESİ CİHAZI 2016 1.547.924,00 1 5 928.754,40 309.584,80 309.584,80 253 KARIŞTIRMA VE SIKMA CİHAZI 2017 221.250,00 2 5 177.000,00 88.500,00 177.000,00 253 KÜL FIRINI 2017 64.900,00 1 5 25.960,00 12.980,00 25.960,00 253 DERİN DONDURUCU 2017 56.345,00 3 5 67.614,00 33.807,00 67.614,00 253 PARTİKÜL ÖLÇÜM CİHAZI (SIVILAR İÇİN) 2017 151.016,40 1 5 60.406,56 30.203,28 60.406,56 253 GAZ KROMATOGRAFİ CİHAZI 2017 358.425,00 1 5 143.370,00 71.685,00 143.370,00 253 GAZ KROMATOGRAFİ CİHAZI 2017 513.477,00 1 5 205.390,80 102.695,40 205.390,80 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 274.792,50 1 5 109.917,00 54.958,50 109.917,00 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 310.635,00 2 5 248.508,00 124.254,00 248.508,00 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 366.325,10 1 5 146.530,04 73.265,02 146.530,04 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 368.160,00 1 5 147.264,00 73.632,00 147.264,00 253 KÜTLE SPEKTROFOTOMETRE CİHAZI (GCMS) 2017 924.058,00 1 5 369.623,32 184.811,60 369.623,32 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 373.116,00 2 5 298.492,80 149.246,40 298.492,80 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 321.019,00 4 5 513.630,40 256.815,20 513.630,40 253 LİKİT KROMATOGRAFİ CİHAZI / HPLC 2017 347.628,00 2 5 278.102,40 139.051,20 278.102,40 253 LİKİT KROMATOGRAFİ 2017 573.834,00 1 5 229.533,36 114.766,80 229.533,36

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 CİHAZI / HPLC 253 İNDÜKTİF EŞLEŞMİŞ PLAZMA KÜTLE SPEKTROMETRESİ (ICP- MS) 2017 704.814,00 1 5 281.925,60 140.962,80 281.925,60 253 TİTRATÖR 2018 151.040,00 2 5 60.416,00 60.416,00 181.248,00 253 VİSKOZİTEMETRE 2018 139.240,00 1 5 27.848,00 27.848,00 83.544,00 253 VİSKOZİTEMETRE 2018 103.840,00 1 5 20.768,00 20.768,00 62.304,00 253 OSMOLALİTE ÖLÇÜM SİSTEMİ 2018 57.820,00 2 5 23.128,00 23.128,00 69.384,00 253 JEL GÖRÜNTÜLEME SİSTEMİ 2018 169.763,06 1 5 33.952,61 33.952,61 101.857,84 253 OTOMATİK FRAKSİYON TOPLAMA SİSTEMİ 2018 77.172,00 1 5 15.434,40 15.434,40 46.303,20 253 ELISA PLAKA YIKAMA CİHAZI 2018 46.872,00 2 5 18.748,80 18.748,80 56.246,40 253 SPEKTROFOTOMETRE CİHAZI 2018 257.396,40 1 5 51.479,28 51.479,28 154.437,84 253 SPEKTROFOTOMETRE CİHAZI 2018 267.116,40 1 5 53.423,28 53.423,28 160.269,84 253 KOLONİ SAYIM CİHAZI 2018 494.420,00 1 5 98.884,00 98.884,00 296.652,00 253 MİKRO HACİM GÖRÜNÜR BÖLGE SPEKTROFOTOMETRE CİHAZI 2018 80.951,54 1 5 16.190,31 16.190,31 48.570,92 253 KÜTLE SPEKTROFOTO- METRESİ CİHAZI 2018 92.394,00 1 5 18.478,80 18.478,80 55.436,40 253 PARÇALAMA ANALİZ CİHAZI 2019 150.214,00 1 5 - 30.042,80 120.171,20 253 MİKRODİZİN ANALİZ CİHAZI 2019 412.410,00 1 5 - 82.482,00 329.928,00 253 PH VE ORP ÖLÇÜM VE KONTROL CİHAZI 2019 56.640,00 1 5 - 11.328,00 45.312,00 253 PROTEİN TAYİN CİHAZI 2019 223.610,00 1 5 - 44.722,00 178.888,00 255 VERİ YEDEKLEME CİHAZI 2019 405.920,00 1 5 - 81.184,00 324.736,00 255 VERİ DEPOLAMA SİSTEMİ 2019 881.460,00 1 5 - 176.292,00 705.168,00 255 KLİMA 2019 20.060,00 1 5 - 4.012,00 16.048,00 255 POTANSİYOMETRİK TİTRASYON CİHAZI 2019 289.100,00 1 5 - 57.820,00 231.280,00 255 SPEKTROFOTOMETRE CİHAZI (UV-1900) 2019 99.120,00 1 5 - 19.824,00 79.296,00 TOPLAM 6.959.934,72 Kurum tarafından söz konusu hatanın, Kamu Mali Yönetim Harcama Sistemi (MYS) ve Bütünleşik Kamu Mali Yönetimi Bilgi Sistemi (BKMYBS) üzerinden limit üstü ve limit altı ayırımının olmaması ve Taşınır Kayıt Yönetim Sistemi (TKYS) ile Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi (MKYS) arasında entegrasyon olmaması nedeniyle oluştuğu ifade edilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kuruma ait dayanıklı taşınırlar için muhasebe kayıtlarına alındığı yılın sonunda tamamen amortisman ayrılması nedeniyle, Kurumun 2019 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 6.959.934,72 TL fazla yer almaktadır. B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Açılış ve Kapanış Muhasebe Kayıtlarında Hatalı Uygulamaların Bulunması Muhasebe kayıtlarının harcama birimleri itibariyle yapılması nedeniyle açılış ve kapanış muhasebe kayıtlarında borç veya alacak bakiyesi veremeyecek bazı hesaplar hatalı olarak borç veya alacak bakiyesi vermektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 5’inci maddesinde tanımlanan dönemsellik kavramı gereği, kamu idarelerinin faaliyetlerinin belirli dönemlerde raporlanması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Dönem sonu işlemleri” başlıklı 535’inci maddesinde kesin mizanın düzenlenmesini takiben, dönem sonunda son yevmiye olarak borç ve alacak bakiyesi veren hesapların kapatılmasını sağlamak için kesin mizanda borç bakiyesi veren hesaplar alacak; alacak bakiyesi veren hesapların ise borç kaydı yapılarak muhasebe döneminin kapatılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 536’ncı maddesinde ise, malî yılın başında önceki faaliyet döneminin son yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarların alacak kaydı yapılarak, alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarların ise borç kaydı yapılarak dönemin başlatılacağı belirtilmiştir. Kurumun muhasebe işlem fişlerinin incelenmesi sonucunda; 2019 yılı açılış kaydında niteliği itibariyle geçmiş yılda alacak bakiyesi veremeyecek olan 102 Banka Hesabı, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 910 Alınan Teminat Mektupları Hesabı, 920 Gider Taahhütleri ve 948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabının bazı detay kodlarına alacak kaydedilerek; nitelik olarak geçmiş yıllarda borç bakiyesi veremeyecek olan 333 Emanetler Hesabı, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı, 911 Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı, 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı ve 949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabının bazı detay kodlarına borç kaydı yapılarak muhasebe dönemine başlanıldığı tespit edilmiştir. Belirtilen hesaplara ilişkin olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 niteliği itibariyle borç bakiyesi veremeyecek hesapların bazı detay kodlarının alacak kaydı, alacak bakiyesi veremeyecek hesapların ise bazı detay kodlarına borç kaydı yapılarak mali yıl kapatılmıştır. Kurumun yılsonu kesin mizanına göre hesapların bakiyelerine ilişkin sorun bulunmamasına rağmen açılış ve kapanış kayıtları yapılırken niteliği itibariyle borç veya alacak bakiyesi veremeyecek bazı hesapların hatalı olarak borç veya alacak bakiyesi verecek şekilde açılış ve kapanış kayıtlarının yapılarak mali yılın başlatılması veya sonlandırılması yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun bulunmamaktadır. Kurum tarafından hatanın Bütünleşik Kamu Mali Yönetimi Bilgi Sisteminden (BKMYBS) kaynaklı olduğu ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından üzerindeki gerekli düzenlemeler yapılması halinde düzeltme işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir. Bu itibarla, açılış ve kapanış muhasebe kayıtlarında borç veya alacak bakiyesi veren hesapların niteliği gözetilerek açılış ve kapanış kayıtlarının yapılarak mali yılın başlatılması veya sonlandırılması gerekmektedir. BULGU 2: Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Ek Karşılık Primi Ödemelerinin Doğrudan Giderleştirilmesi Kurumun bütçesinin onaylanmasından itibaren tahakkuk eden ve altı ay içerisinde altı eşit taksitle ödenecek olan ek karşılık primi tutarları 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında takip edilmeden her taksit ödemesinde doğrudan gider hesaplarına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirilmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak olan ek karşılık primi oranlarının dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81’inci maddesinin birinci fıkrasının h bendinde; “h) (Ek: 17/4/2008-5754/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanan veya bağlanacak vazife malûllük aylıkları ile bunların hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıklarının karşılığı olmak üzere, bu kapsamdaki sigortalılar için kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödeneklerinin % 20’si oranında ek karşılık primi alınır. Ayrılan ek karşılık priminin tamamı kurum bütçelerinin yetkili makamlarca onaylanarak yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşlarından itibaren altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödenir. Genel bütçe kapsamındaki idarelerin ek karşılık primleri Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 şeklinde açıklanmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin ilk fıkrasında; “Bilanço ilkelerinin amacı, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılmasıdır.” denilmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 288’inci maddesinde ise Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabının kanuni süresi içinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Kurumun 5510 sayılı Kanun’un 81’inci maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumuna ek karşılık primi ödemelerini 6 eşit taksitle yaptığı, ancak 368 numaralı hesabı kullanmadan taksit ödemeleri gerçekleştikçe doğrudan giderleştirdiği tespit edilmiştir. Kurum tarafından Mali Yönetim Sistemi (MYS) ve Bütünleşik Kamu Mali Yönetimi Bilişim Sistemi’nde (BKMYBS) 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açılması durumunda gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, Kurumun belirli bir dönemdeki mali durumunun gerçeğe uygun olarak yansıtılabilmesi için kanuni olarak taksitlendirilmiş ek karşılık primi ödemelerinin 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. BULGU 3: Gider Taahhütleri Hesabına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması Kurumun doğrudan temin usulüyle yapmış olduğu mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinden sözleşme yapılanlara ilişkin girişilen taahhüt işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak kayıtlara alınmamıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin taahhüt hesapları grubuna ilişkin işlemlerin açıklandığı 472’nci maddesinin ilk iki fıkrasında;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 “(1) Gerek yılı için geçerli, gerekse ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütleri, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan hakediş ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler “Taahhüt Kartı”na (Örnek:44) kaydedilir. (2) Girişilen gider taahhütlerine ilişkin bilgiler, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili kamu idaresi tarafından muhasebe birimine bildirilir. İdarece yapılan bildirim üzerine taahhüt kartı düzenlenir ve gerekli kayıtlar yapılır. Gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği eklenir.” denilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 473’üncü maddesinde ise, 920 Gider Taahhütleri Hesabının yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, geçerli olarak yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhüt tutarlarının 920 hesabında izlenmesi gerekmektedir. Sözleşme ile girişilen gider taahhütlerine ilişkin bilgilerin üç gün içinde muhasebe birimine gönderilmesi, Yönetmelik’te belirtilen bilgilerin taahhüt kartına işlenmesi ve taahhüt kartının onaylı bir örneğinin ilgili muhasebe kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine eklenmesi gerekmektedir. Yönetmelik hükümlerinin incelenmesi neticesinde kamu idarelerinin girişmiş oldukları taahhütlerin hızlı bir şekilde muhasebe kayıtlarında gösterilmesini amaçlamaktadır. Kamu idaresinde yapılan incelemeler sonucunda, Kurumun doğrudan temin usulü ile yapmış olduğu mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinden önemli bir kısmında sözleşme yapıldığı ve tek bir zamanda ifa edilmesini gerektiren sözleşme konusu işler için girişilen taahhütlerin 920 Gider Taahhütleri Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Ayrıca, Kurumun doğrudan temin usulüyle yapılan işlerde imzalanan sözleşmelerden sözleşme konusu işin belirli bir sürede ifasının öngörüldüğü durumlarda girişilen taahhütlerin Yönetmelik’te belirtilen sürelerde kayıtlara alınmayıp yükleniciye ilk ödemenin yapıldığı zaman 920 numaralı hesaba kaydedildiği görülmüştür. Kurum tarafından bundan sonraki dönemlerde gerekli düzenleme ve kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Bu itibarla, Kurumun yüklenmiş olduğu taahhütlerin nazım hesaplarda tam ve doğru olarak gözükebilmesi için sözleşme imzalanmasıyla birlikte girişilen taahhütlerin tamamının Yönetmelik’te belirtilen sürede muhasebe birimine bildirilerek kayıtlara alınması gerekmektedir. BULGU 4: Nitelik İtibariyle Kurumun Kullanamayacağı Hesapların Yıl İçinde İşlem Görmesi Kurum, tek bir muhasebe birimi bulunmasına rağmen yıl içinde Değer Hareketleri Grubundaki hesapları kullanmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 360’ıncı maddesine göre, Değer Hareketleri Hesap Grubunun aynı bütçeli kamu idarelerinin farklı muhasebe birimleri arasındaki nakit ve nakit dışı değer hareketlerine ait işlemlerin izlenmesi için kullanılması gerekmektedir. Aynı Yönetmelik’in 364’üncü maddesinde 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının aynı bütçeli kamu idarelerine ait muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri veya birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılacağı, 371’inci maddesinde ise 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabının bu grup içindeki hesapların yıl sonunda kalan bakiyeleri ve bu bakiyelere ilişkin olarak daha sonraki yıllarda yapılan kayıtların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Kurumun muhasebe işlem fişleri ile geçici ve kesin mizanının incelenmesi sonucunda, harcama birimleri arasında aktarım yapılan hallerde 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı, dönem sonu işlemlerin yapılması sırasında da harcama birimleri itibariyle 511 numaralı hesapta kalan bakiyelerin 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabına aktarıldığı ve 519 numaralı hesabın kesin mizanda bakiye vermemesine rağmen harcama birimleri itibariyle kapanış kaydında yer alarak gelecek yıllara devredildiği tespit edilmiştir. Kurum tarafından söz konusu hesapların kullanılma gerekçesi olarak BKMYBS'de yanlış harcama birimine kaydedilen emanet tutarlarına ilişkin düzeltme kaydı yapılırken sistemin düzeltme kaydını bu şekilde yaptığı ve müdahale edilme imkanının bulunulmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar muhasebe kayıtlarının sistem tarafından otomatik olarak yapıldığı belirtilmiş olsa da tek bir muhasebe birimi olan Kurumun bu hesapları kullanması Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Bu itibarla, Kurumun tek bir muhasebe biriminin bulunması nedeniyle aynı bütçeli idarelerde yer alan farklı muhasebe birimlerince kullanılacak olan 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı ile 519 Değer Hareketleri Hesabını kullanmaması gerekmektedir. BULGU 5: Kurum Tarafından Kamu İhale Kanununa Tabi Olmadan Doğrudan Türksat A.Ş.’den Yapılan Hizmet Alımlarında Bazı Sorunların Bulunması Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadan 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33’üncü maddesi kapsamında Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi (Türksat A.Ş.)’den e-Devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında olmadığı için istisna kapsamında bulunmayan hizmet alımlarının yapılması; bununla birlikte, alınan hizmetlere ilişkin sözleşme ve teknik şartnamenin kapsam ve içeriğinin tam belirlenmemesi, işin maliyetine ilişkin araştırma yapılmaması ve doğrudan Türksat A.Ş. tarafından verilmesi gereken hizmetin alt yüklenici tarafından yürütülmesi gibi hatalı uygulamalar yapılmıştır. TİTCK’nın bilgi ve iletişim teknolojileri alanında 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadan 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33’üncü maddesi kapsamında Türksat A.Ş.’den yaptığı hizmet alımlarının incelenmesinde; a) Türksat A.Ş.’den e-Devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında olmayan hizmet alımları yapıldığı, b) İstisna kapsamında ihalesiz olarak alınan hizmetin, doğrudan Türksat A.Ş. tarafından verilmesi gerekirken Türksat A.Ş. tarafından yapılan yeni bir sözleşmeyle alt yükleniciler tarafından verildiği, c) Alımı yapılan hizmete ilişkin maliyet belirleme çalışmalarının yapılmadığı, d) Sözleşmenin hazırlanması ve yürütülmesinde yetersizliklerin olduğu, e) Alımı yapılan hizmete ilişkin hazırlanan teknik şartnamenin hizmetin kapsamı ve içeriğini belirlemede yetersiz olduğu, görülmüştür. a) Türksat A.Ş.’den e-Devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında olmayan hizmet alımları yapılması Kamu kurumları, Türksat A.Ş.’den 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadan hizmet alımı yapabilmektedirler. 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33’üncü

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 maddesinde yer alan, “e-Devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında, Türksat A.Ş.’den doğrudan yapacakları hizmet alımları yönünden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir.” hükmü bu alımların dayanağını oluşturmaktadır. Bu hüküm uyarınca, idareler bütün bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetlerini değil, sadece e-Devlet ile ilgili olan bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetlerini Türksat A.Ş.'den alabilecektir. Ancak yapılan incelemede, Kurum tarafından söz konusu hükmün kapsamı dışında kalan, e-Devlet ile ilgili olmayan ve doğrudan Türksat A.Ş.'den alımı yapılamayacak olan bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetlerinin de istisna hükümlerine göre alındığı görülmüştür. e-Devlet hizmetinin hangi hizmetleri kapsadığının anlaşılması bakımından, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından çıkarılan e-Devlet Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikteki tanımlara bakılması gerekmektedir. Bu Yönetmelikte e-Devlet hizmeti, “hizmet süreçlerinin vatandaş odaklı olarak yeniden yapılandırılmasını da içerecek şekilde, kurumlar arası veri paylaşımı esasına dayalı olarak yürütülmesi için kurumlar tarafından, hızlı, güvenli, etkili, verimli, şeffaf ve hesap verebilir, temel hak ve özgürlüklere riayet edilerek ve mahremiyet gözetilecek şekilde elektronik ortama aktarılan her bir kamu hizmetini ifade eden hizmetler” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, bir hizmetin e-Devlet hizmeti olarak değerlendirilebilmesi için kamu kurumunun hizmet süreçlerinin elektronik ortama aktarılması gerekmektedir. Nitekim söz konusu Yönetmelik’te e-Devlet projeleri, “kamu hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak e-Devlet hizmetlerine dönüştürülmesi amacıyla yürütülen projeler” olarak tanımlanmıştır. Diğer taraftan anılan Yönetmelik’e göre e-Devlet kapısı, e-Devlet hizmetlerinin son kullanıcıya farklı erişim kanallarından tek noktadan bütünleşik olarak sunulduğu ortak elektronik platform olarak tanımlanmış ve e-Devlet kapısı işletmecisi olarak da Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi olarak gösterilmiştir. Söz konusu Kanun maddesi ve Yönetmelik’teki tanımlamalar ile anılan Kanunun gerekçesi bir bütün olarak ele alındığında, e-Devlet platformundan sağlanan imkanların tüm kamu kurum ve kuruluşlarında hızla kullanılmaya başlanılarak e-Devlet hizmetlerinin kısa sürede yaygınlaştırılabilmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarının bu hizmetleri Kamu İhale Kanununa tabi olmadan e-Devlet kapısı işletmecisi Türksat A.Ş.’den doğrudan temin edebilme imkânının getirilmesi amaçlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 Ancak, Kurum tarafından e-Devlet hizmeti kapsamının hangi amaçla kullanılırsa kullanılsın bilgi ve iletişim teknolojisinin dahil olduğu her türlü işlem olarak anlaşıldığı görülmektedir. Bu minvalde yapılan açıklamada e-devlet hizmetlerinin gerekli yazılım projelerinin hayata geçirilmesi, mevcut yazılımların güncel teknolojilerle yeniden geliştirilmesi, ilgili yazılımların donanım, network, yardım masası, iletişim merkezi ve siber güvenlik altyapısının kurulması ayrıca kurulan bu yazılım, donanım, network, yardım masası, iletişim merkezi ve güvenlik altyapılarının işletilmesi faaliyetlerini kapsamakta olduğu ifade edilmiştir. Oysa yukarıda açıkladığımız mevzuata bakıldığında e-Devlet hizmetinin kapsamının donanım, network, yardım masası, iletişim merkezi ve siber güvenlik altyapısının kurulması, yardım masası, iletişim merkezi ve güvenlik gibi hususlar olmadığı “kamu hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak e-Devlet hizmetlerine dönüştürülmesi” olduğu görülmektedir. Söz konusu kapsam dışı hizmetler ise Kamu kurumları tarafından rutin olarak sağlanan bilgi işlem hizmetlerdir. e-Devlet hizmeti tanımının Kurum tarafından genişletilerek bütün bilgi işlem hizmetleri olarak algılandığı görülmektedir. 406 sayılı Kanunun Ek 33’üncü maddesi kapsamında olduğu değerlendirilerek TİTCK tarafından 2019 yılı içerisinde Türksat A.Ş.’den doğrudan 3 ayrı hizmet alımı yapılmıştır. Bu alımların konularının; • İletişim Merkezi Hizmeti, • Bilgi Teknolojileri Danışmanlık ve Destek Hizmeti, • Elektronik Süreç Yönetim Sistemi (ESY) yazılım geliştirme, güncelleme ve bakım destek hizmeti, olduğu anlaşılmıştır. Buna göre, söz konusu alımlara ait sözleşme ve ekleri yukarıda detayları açıklanan mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde, kamu kurumlarının 4734 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadan Türksat A.Ş.’den doğrudan yapacakları hizmet alımlarının, kamu hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak e-Devlet hizmetlerine dönüştürülmesi amacıyla yürütülen projeler ile sınırlı olduğu görülecektir. Bu nedenle kamu kurumlarının Türksat A.Ş.’nin ticari faaliyet alanında bulunan bütün hizmetleri 4734 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadan almaları mümkün değildir. Kurum tarafından Türksat A.Ş.’nin birçok kamu kurumuna istisna kapsamında iletişim merkezi alanında hizmet verdiği ifade edilmiştir. Diğer kamu kurumlarının da bu kapsamda alım yapıyor olması mevzuatın doğru uygulandığına dair bir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 gerekçe olarak görülmemelidir. TİTCK’nın 2019 yılı hizmet alımlarının incelenmesi sonucunda, daha önce 4734 sayılı Kanuna tabi olarak yapılan iletişim merkezi hizmet alımının Kurum tarafından Türksat A.Ş. ile yukarıda anılan hükümler dayanak gösterilmek suretiyle tedarik edildiği anlaşılmıştır. İletişim/çağrı merkezinin işletilmesi işi bir ticari faaliyet alanı olarak Türksat A.Ş. nin bilgi ve iletişim teknolojileri alanında icra ettiği bir hizmet olmakla birlikte, Türksat A.Ş tarafından sunulan bir e-Devlet hizmeti olarak değerlendirilemeyeceği açıktır. Zira, bir hizmetin e-Devlet hizmeti olarak değerlendirilebilmesi için kamu kurumunun hizmet süreçlerinin elektronik ortama aktarılması gerekmektedir. Çağrı merkezi hizmeti ise, elektronik ortama aktarılan bir hizmet değil zaten Kurumda bu alım öncesinde de var olan iletişim teknolojilerinin kullanıldığı bir hizmet olarak tanımlanabilir. Kurum tarafından iletişim merkezi hizmet alımının e-Devlet hizmetlerinin destek hizmeti ve bu bakımdan ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edilmiştir. Kurumun bu yaklaşımı kabul edildiği takdirde e-Devlet hizmeti olarak kullanılan yazılım programlarının her bir kullanıcısı olan bütün personelin söz konusu istisnai mevzuat kapsamına dahil edilerek çalıştırılması mümkün olabilmektedir. Aynı yöntemle alımı yapılan bir diğer iş, bilgi teknolojileri danışmanlık ve destek hizmetidir. Bu alımda işin konusu, teknik şartname ve sözleşmenin yürütülmesi sürecine bakıldığında, alınan hizmetlerin büyük kısmının kapsam dışındaki hizmetler olduğu görülmektedir. Kurum tarafından bilişim altyapı bileşenlerinin e-Devlet hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edilmiştir. Kurum tarafından algılananın aksine e-Devlet hizmetinin sadece yazılım ile ilgili olan hizmetler olarak anlaşılması gerektiği değerlendirilmektedir. Örneğin evrak takip sistemi kullanıcıları da vatandaşa hizmet etmektedir. Ya da bilgi işlem biriminde yer alan bilgisayarlar veya yazıcılardaki donanım sorunlarıyla ilgilenen personel de kurum tarafından genişletilen tanım kapsamında değerlendirilebilmektedir. Oysa mezkûr Kanun maddesinin TBMM'de konu edildiği görüşmelerden de anlaşılabileceği gibi amaç kamu hizmetlerinin elektronik ortama aktarılması olduğundan burada olmazsa olmaz hizmetin yazılım geliştirme olduğu açıktır. Kamu hizmetleri ile ilgili yazılım geliştirilmediği varsayıldığı takdirde bilgi işlem birimlerinin aynı altyapı bileşenleriyle hizmet verdiği göz önünde bulundurulmalıdır. Sözleşme kapsamında çalıştırılan 24 kişiden 19’unun destek personeli olarak çalıştırıldığı anlaşılmıştır. Destek personeli olarak çalıştırılan personelin Bilgi İşlem Daire Başkanlığı dışında farklı birimlerde de çalıştırıldığı, bilgi işlem içerisinde çalıştırılanların da

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 personel kanunlarına göre daimi olarak çalıştırılması gereken personelin görevlerini yaptıkları görülmektedir. Kalan 5 kişi sırasıyla kıdemli uzman sistemci, kıdemli uzman yazılımcı, uzman yazılımcı, uzman grafik tasarım personeli, kıdemli uzman test personeli olarak çalıştırılmaktadır. Unvanlarından yola çıkarak bu personelin kamu hizmetlerinin elektronik ortama aktarılması işlerinde çalıştırılabileceği düşünülse de, sözleşme ve eklerinin incelenmesi sonucu, bu personelin Kurumun hizmet süreçlerinin elektronik ortama aktarılmasına ilişkin herhangi bir projeye özgü olarak çalıştırılmadığı anlaşılmıştır. Söz konusu 5 uzman personelin aynı 19 destek personeli gibi personel kanunlarına göre çalıştırılan personel gibi çalıştığı anlaşılmıştır. 406 sayılı Kanunun Ek 33’üncü maddesi kapsamında yapılan son hizmet alım işi, Elektronik Süreç Yönetim Sistemi (ESY) yazılım geliştirme, güncelleme ve bakım destek hizmetidir. Söz konusu işin sözleşme ve eki belgelerin incelenmesi sonucu, mezkûr madde hükümlerinin uygulanabileceği bir hizmet alımı olduğu anlaşılmıştır. Yapılması düşünülen işin e-Devlet hizmet tanımına uygun olarak Kurum iç yönetim ve yazışma süreçlerinin elektronik ortama aktarılması işi olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, Kurumun e-Devlet kapsamında olmayan iletişim merkezi hizmeti ve bilgi teknolojileri danışmanlık ve destek hizmeti alım işlerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında olmasına rağmen Kanun hükümleri uygulanmayarak doğrudan Türksat A.Ş.’den temin ettiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, Kurumun e-Devlet hizmeti kapsamına girmeyen hizmetleri, 4734 sayılı Kanun hükümleri gereğince ihale yapmak suretiyle temin etmesi gerekmektedir. b) İstisna kapsamında ihalesiz olarak doğrudan Türksat A.Ş.’den alınabilecek hizmetin Türksat A.Ş. yerine alt yüklenicileri tarafından verilmesi Kamu kurumları, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun Ek 33’üncü maddesine göre, e-Devlet ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojileri hizmetleri kapsamında, Türksat A.Ş.’den doğrudan yapacakları hizmet alımları yönünden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadan Türksat A.Ş. den doğrudan hizmet alımı yapabilmektedir. Yukarıda belirtilen kapsamda olduğu değerlendirilerek TİTCK tarafından 2019 yılı içerisinde Türksat A.Ş.’den 3 ayrı hizmet alımı yapılmıştır. Bu üç farklı hizmet alım işinin, işin tamamının doğrudan Türksat A.Ş. tarafından yapılmadan devredildiği ve alt yüklenici sözleşmeleriyle başka firmalara yaptırıldığı anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 Kurum tarafından alınan hizmetin Türksat A.Ş. tarafından üretilmesi gerektiğine dair bir zorunluluk bulunmadığı ifade edilmiştir. Ancak Kanun metninde yer alan “doğrudan Türksat A.Ş. ‘den” ifadesi kullanılmıştır. Doğrudan kelimesinin anlamı Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan Türkçe Sözlükte “Aracısız olarak, herhangi bir aracı kullanmadan” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla Türksat A.Ş. den yapılacak alımın herhangi bir aracı kullanmadan, aracısız olarak yapılması gerektiği anlaşılmalıdır. Kanun koyucunun “doğrudan” kelimesini kanun metnine derç etmesinin hizmetin Türksat A.Ş. tarafından üretilmesini anlamını içermekte olduğu açıktır. Nitekim aynı konu 2016 yılı Göç İdaresi Sayıştay Raporunda yer almıştır. Söz konusu raporda “BULGU 1: İhalesiz Türksat A.Ş’den Temin Edilen Hizmetlerin Alt Yükleniciye Devredilmesi“ başlığı altında konu açıklanarak “2015 Sayıştay Denetim Raporu İzlenecek Hususlar kısmında yer alan konunun 2016 yılında aynı şekilde uygulanmasına devam edilerek işin alt yükleniciye devredilmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.” ifadesi kullanılmıştır. Söz konusu alımlara ilişkin idarede bulunan sözleşme ve ekleri ile Türksat A.Ş ‘den temin edilen sözleşme ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, İletişim Merkezi Hizmeti Alım İşinin, Bilgi Teknolojileri Danışmanlık ve Destek Hizmeti Alım İşinin ve Elektronik Süreç Yönetim Sistemi Yazılımı İşinin üç ayrı firmaya yaptırıldığı anlaşılmıştır. Anılan Kanun’da bu kapsamda alınacak hizmetin Türksat A.Ş. tarafından doğrudan yapılması öngörüldüğü halde, işin tamamının devredilmek suretiyle başka firmalara yaptırıldığı, ayrıca işin başka firmaya yaptırılması hususunda TİTCK’nın herhangi bir onay ya da olurunun bulunmadığı görülmüştür. Bu itibarla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadan yapılan ve Kurumun hizmet süreçlerinin e-Devlet hizmeti kapsamında elektronik ortama aktarılmasına ilişkin hizmetlerin doğrudan Türksat A.Ş. tarafından sunulması gerekmektedir. c) Alımı yapılan hizmete ilişkin maliyet belirleme çalışmalarının yapılmaması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “ Kamu maliyesinin temel ilkeleri arasında; “…f) Kamu malî yönetimi ekonomik, malî ve sosyal etkinliği birlikte sağlayacak şekilde kamusal tercihlerin oluşması için gerekli ortamı yaratır. g) Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.” ifadeleri yer almıştır. Kamu ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yapılan alımlarında kendi usul esaslarında bulunmasa bile, bu maddeye göre maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması gerekmektedir. Kurum tarafından bu alımların 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunundan muaf olduğu ve yaklaşık maliyet hükümlerinin bu tür alımlar için uygulanmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Burada ifade ettiğimiz maliyet kavramı 5018 sayılı kanun çerçevesinde yapılması gereken bir maliyet analizidir. Ayrıca Kurum tarafından 5018 sayılı Kanunun 5/g maddesine dayanılarak sosyal verimlilik ilkesine uygun olarak teknik dokümanların oluştulduğu ve satın almanın yapıldığı ifade edilmiş ancak Türksat A.Ş.’den yapılan alımlarla ilgili belgeler incelendiğinde, maliyet belirleme çalışmasının yapılmadığı, maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerinin bulunmadığı görülmüştür. Yapılan alımların Türksat A.Ş. dışında piyasadan temin edilmesi durumunda ortaya çıkacak maliyetin ne olduğunun belirlenmemesi, hem kamu kaynağının maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik bakımından değerlendirilmesine hem de kaynakların etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığının anlaşılmasına engel olacaktır. Bilgi Teknolojileri Danışmanlık ve Destek Hizmeti işine ait ödeme belgeleri incelendiğinde Kurum tarafından toplam 9 unvan için birim fiyat cetveli oluşturulmuş, 2019 yılı için en düşük ücret destek personeli için belirlenen 12.584,24 TL olarak belirlenmiş ve en yüksek ücret olarak ise Kıdemli Uzman Sistemci, Kıdemli Uzman Yazılımcı ve Kıdemli Uzman Test Personeli unvanlarının her biri için 34.606,66 TL olarak belirlenmiştir. Söz konusu hizmet alım işine ilişkin Türksat A.Ş.’den bilgi isteme kapsamında alınan belgeler incelendiğinde, alt yüklenici firma ile yapılan sözleşmenin 10’uncu maddesinde istihdam edilecek her bir personel unvanı için taban ve tavan fiyatlar belirlenmiş, alt yükleniciye taban fiyattan personele ücret ödeyebilme olanağı sağlanırken Türksat A.Ş. tarafından tavan fiyattan ödeme yapılacağı ifade edilmiştir. Kurum ve Türksat A.Ş. arasında yapılan sözleşmede ise her unvan bazında tavan fiyattan daha yüksek tutarların Türksat A.Ş.’ye ödeneceği görülmüştür. Örneğin, sözleşmeye göre, Kurum tarafından “destek personeli” unvanında çalıştırılacak personel için 2019 yılı fiyatlarıyla 12.584,24 TL Türksat A.Ş.’ye ödenmekte, bu unvandaki personel için Türksat A.Ş. alt yüklenici firmaya 10.731,90 TL ödemekte ve alt yüklenici firma ise söz konusu personele asgari 3.758,02 TL - azami 10.731,90 TL arasında kendi belirlediği tutarı ödeyebilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Kurum tarafından ödeme öncesi bordro ve banka ekstrelerinin kontrolü de yapılmadığı için çalıştırılan personelin nihai ücreti bilinmemektedir. Bu itibarla, söz konusu alımlar istisna kapsamında Türksat A.Ş.’den yapılsa bile, alım süreci ve bu süreçte ödenen fiyatlar dikkate alındığında, hem kamu kaynağının maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik bakımından değerlendirilmesi hem kaynakların etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığının anlaşılması hem de ayrılacak ödeneğin belirlenmesi bakımından ödenecek ücretler için piyasa araştırmasının yapılması gerekmektedir. d) Sözleşmelerin hazırlanması ve yürütülmesinde yetersizliklerin olması Kurumda Türksat A.Ş.’den yapılan söz konusu 3 hizmet alım işinde de sözleşme hazırlanması ve yürütülmesi süreçlerinde idarenin haklarını güvence altına alacak hükümler konulmamıştır. Yapılan sözleşmelerde Türksat A.Ş.’den teminat talep edilmediği, bununla ilgili herhangi bir madde bulunmadığı anlaşılmaktadır. Türksat A.Ş.’nin alt yükleniciler ile yaptığı sözleşmelerde ise firmalardan sözleşme bedelinin %6’sı oranında bir teminat alındığı görülmüştür. Ancak, asıl işveren konumunda bulunan ve çalıştırılan personele ödeme yapılmaması durumunda birinci derecede sorumlu olan TİTCK’nın yükleniciden sözleşmede sözleşme bedelinin belli oranında teminat talep etmesi gerekmektedir. Sözleşmelerin yürütülmesi sürecinde; maaş bordrolarının veya banka ekstrelerinin Kurum tarafından kontrol edilmeden, sadece personele imzalatılan, maaşını aldığına dair ıslak imzalı belgelerle ödemelerin yapıldığının kabul edildiği anlaşılmıştır. Kuruma alt yüklenici ve Türksat arasında yapılan sözleşme ve ekleri verilmemiştir Kurum tarafından bu sözleşmenin talep edildiğine yönelik herhangi bir belge bulunmamaktadır. Kurum tarafından Türksat A.Ş. ile yapılan sözleşmelerde Kurum onaylı giriş-çıkış bilgilerine istinaden hazırlanan personel takip kayıtları ve personel tarafından haklarını aldığına dair yazılı ifade ile imzalatılmış evrakları ile Türksat A.Ş. tarafından yapılacak başvuru üzerine kabul ve hakediş gerçekleştirileceği, Kurum’da görev yapacak personelin sözleşme kapsamında Kurum’da görev yaptığı süreyle sınırlı olmak üzere ilgili mevzuata göre kıdem tazminatı hak etmesi durumunda personele ilgili ödemelerin yapılmasından Türksat A.Ş’nin. alt yüklenicileri ile birlikte sorumlu olduğu,izinsiz olarak işe gelmeyen ve herhangi bir sebeple Türksat A.Ş. tarafından işten çıkarılan personelin İş Kanunundan doğan tüm haklarının Türksat tarafından karşılanacağı, bu durumlarda İdarenin sorumlu olmayacağı ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 4857 sayılı İş Kanununun 2’nci maddesinde; “ (…)Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.(…)” ifadesi yer almaktadır. Buna göre, alt işverenlerin asıl işverene ait belirli bir işin bir bölümünü, teknolojik uzmanlık gerektirdiğinden dolayı üstlenmeleri gerekir. Buna göre herhangi bir işverenin, o işyerinden elde etmeyi arzuladığı menfaate yönelik olan asli faaliyeti, o işverenin asıl işi olarak değerlendirilir. İşin tamamı alt işverene devredildiği takdirde, asıl işveren-alt işveren ilişkisinden bahsetmek mümkün değildir. Buna göre, sözleşmelerde aksine hüküm olsa bile Türksat A.Ş.’nin TİTCK’dan aldığı hizmet işlerinin tamamını başka firmalara yaptırdığı için asıl işveren-alt işveren ilişkisi Türksat A.Ş. ve firmalar arasında değil doğrudan Kurum ile firmalar arasında kurulacağı anlaşılmaktadır. Bunun doğal sonucu olarak, Kurumun asıl işveren olarak değerlendirilmek suretiyle alt işverenin iş sözleşmesi gereğince üzerine düşen her hangi bir yükümlülüğü ifa etmemesi durumunda müteselsil sorumlu olacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla personel tarafından hakların alındığına dair belgelerin ileride açılabilecek davalarda geçerliliği bulunmamaktadır. Kurum tarafından çalıştırılan personele alt yüklenici tarafından verilen ücret bilinmemekte ve alınan ücret ve hakların takibi ve kontrolü bordrolar ve diğer belgeler üzerinden yapılmamaktadır. Personel ve alt yüklenici arasında çıkabilecek muhtemel bir uyuşmazlıkta, bulguda açıklanan hükümler gereği Kurum sorumlu tutulabilecektir. Kurum tarafından istisna kapsamında olduğu için Türksat A.Ş.’den teminat alınmadığı ifade edilmiştir. Ancak özel hukuk hükümlerine tabi olarak çalışan Türksat A.Ş. bile şirket çıkarlarını korumaya yönelik alt yüklenicilerden teminat alırken asıl işveren konumunda olan Kurum tarafından Türksat AŞ’den teminat alınması Kurum haklarını güvence altına alacaktır. Kurum tarafından alt yükleniciden temin edilen kısım işin sadece iş gücüne dayalı olan kısmı olduğu, işin esasına ilişkin olan proje yönetimi ve teknik hususların Türksat A.Ş.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 tarafından takip edildiği ifade edilmiştir. Ancak incelenen hizmet alımı işleri tamamen işgücüne dayalı işler olup işin tamamı alt yükleniciler tarafından yapılmaktadır. Bu itibarla, sözleşmede yazmıyor olsa bile mevcut mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde alt işveren tarafından işçilerin bütün hak ve alacaklarını tam ve zamanında alıp almadıklarının kontrol edilmesi ve ayrıca sözleşme yapılan firmalardan teminat alınması gibi Kurumu koruyucu maddelerin sözleşmelerde bulunmasının sağlanması gerekmektedir. e) Alımı yapılan hizmete ilişkin hazırlanan teknik şartnamenin hizmetin kapsamı ve içeriğini belirlemede yetersiz olması 5018 sayılı Kanunun “Malî saydamlık” başlıklı 7’nci maddesinde, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyu zamanında bilgilendirilir. Bu amaçla; a) Görev, yetki ve sorumlulukların açık olarak tanımlanması, (…) zorunludur.” hükmü yer almaktadır. Buna göre, Kurum’da çok önemli hizmetlerden biri olan bilgi ve iletişim teknolojileri alanında yapılacak bir hizmet alımına ilişkin teknik şartnamede, istihdam edilecek görevlilerin sadece unvanlarının sayılması yeterli olmayıp hangi işlerde çalıştırılacağının, hangi görevleri ifa edeceklerinin de açık bir şekilde yazılması gerekmektedir. Kurum tarafından Kurum bünyesine herhangi bir şekilde personel alımı yapılmadığı ifade edilmiştir. Burada konu edilen husus hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personelin iş tanımlarının yapılmadığı ve bu iş tanımlarının sonucunda performanslarının takip edilmesini sağlayacak unsurların belirlenmediğidir. Zira yine Kurum tarafından çeşitli dönemlerde çeşitli niteliklere sahip uzun ya da kısa vadeli bilişim personeli ihtiyacını karşılamak üzere hizmet alımı yapıldığı ifade edilmiştir. Kurumda yapılan hizmet alımlarında teknik şartnamelerin oluşturulmasında yeterli standart ve tanımlamaların kullanılmadığı anlaşılmıştır. Örneğin, Bilgi Teknolojileri Danışmanlık ve Destek Hizmetinde hizmeti yapacak personelle ilgili unvan bazında 40 adet unvanla ilgili nitelikler ( istenen iş deneyim vb.) belirtilmiştir. Ancak bu personelin istihdam edildiği takdirde hangi görevleri ifa edeceği, hangi birimlerde çalıştırılacağı belirtilmemiştir. Nitekim destek personeli olarak alınan kişilerin bazılarının bilgi işlem birimi dışındaki birimlerde çalıştırıldığı görülmektedir. Ayrıca toplam 24 personelin çalıştırıldığı hizmet alımında sadece 7 ayrı unvanda personelin çalıştırıldığı anlaşılmış, geri kalan 33 unvanda ise hiç personel çalıştırılmadığı halde bu unvandaki personelin niteliklerinin yazıldığı görülmüştür. Kurum tarafından zaman içerisinde ortaya çıkabilecek ihtiyaçların karşılanabilmesi için kullanılmayan personel unvanlarının teknik şartnamede yer aldığı ifade edilmiştir. Oysa her yıl

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 sözleşmenin yenilendiği bir hizmet alımında Kurum tarafından ihityaçların net olarak belirlenmediği görülmektedir. e-devlet projeleri, iş tanımı ve yapılacak işe göre hizmet alımının gerçekleştirilmesini gerektirmektedir. Nitekim Kurum tarafından gerçekleştirilen Elektronik Süreç Yönetimi hizmet alımı işinde bu çerçevede örnek alınabilecek bir alım süreci yönetilmiştir. Ayrıca Kurum tarafından tanım olarak yer alan personel nitelikleri için ücret ödenmediği ifade edilse bile ihale dokümanlarında ve ödeme belgelerinde yapılan incelemler sonucunda ödemelerin unvan bazında yapıldığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, aynı hizmet alımında her bir unvanla ilgili nitelikler sıralanmış ancak bu niteliklere uygun bir diploma, sertifika ya da belge belirlenmediği görülmüştür. Örneğin, iş deneyimi için sadece SGK hizmet dökümü yeterli bulunmuştur. Kurum tarafından adayların TÜRKSAT’ta teknik mülakata tabi tutulduğu, ayrıca Kurumun da adaylarla mülakat yaptığı ve Kurum tarafından onaylanmayan hiçbir adayın sözleşme kapsamında göreve başlatılmadığı ifade edilmiştir. Ancak teknik şartnameye yansıtılması gerekirken yansıtılmayan bu süreçlerle ilgili herhangi bir belge de bulunmamaktadır. Ayrıca şartnamede genel olarak şartname hükümlerine uyulmadığında uygulanacak cezai müeyyidenin eksik olduğu veya yazılmadığı görülmüştür. Kurum tarafından hizmet alınmadığı durumlarda hakediş ve dolayısı ile ödeme yapılmadığı, bu nedenle cezai işlem uygulanacak herhangi bir unsur bulunmadığı ifade edilmiştir. Ancak cezai hükümler yüklenicinin tüm sorumluluklarını yerine getirmemesi durumunda uygulanan hükümlerdir. Yüklenicinin tek sorumluluğu sadece hizmeti ifa etmek değildir. Kurum çıkarlarının korunabilmesi için yüklenicinin diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi durumunda yükleniciye uygulanacak cezai müeyyidelerin sözleşme ve şartnamelerde bulunması gerekmektedir. Bir diğer hizmet alımı olan İletişim Merkezi Hizmeti Alım İşinde bağımsız bir değerlendirme firması tarafından kalite kontrolü anketi yapılması öngörüldüğü halde Kurum tarafından bu anketin yaptırılmadığı anlaşılmıştır. Kurum tarafından konunun sözleşme hazırlanırken sehven kalmış olduğu anlaşıldığı ifade edilmiştir. Yukarıda açıkladığımız gibi teknik şartnamede yapılması gerektiği belirtilen bu hususun yerine getirilmemesinin hiçbir cezai yaptırımı bulunmamaktadır. Bu itibarla, kamu hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak e-Devlet hizmetlerine dönüştürülmesi amacıyla yürütülmesi gereken projelerin personel kanunlarına göre istihdamı yapılamayan personelin temini yöntemine dönüşmemesi için alımı yapılacak hizmete ilişkin hazırlanan teknik şartnamede, hizmetin kapsamı ve içeriği ile bu içeriğe uygun

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 hizmet sunulmaması halinde uygulanacak müeyyidelerin belirlenmesi ve bu hizmetler için istihdam edilecek personelin sayısı ile niteliklerinin ve bu nitelikleri göstermek üzere de gerekli deneyim belgelerinin düzenlenmesi gerekmektedir. BULGU 6: Kurumun Faaliyetlerini Sürdürdüğü Hizmet Binalarının Hukuki Statüsünün Belirsiz Olması Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun faaliyetlerini sürdürdüğü hizmet binalarından merkez bina haricindeki taşınmazlar üzerinde herhangi bir tahsis işlemi yapılmadan Kurum tarafından kullanılmaya devam edildiği görülmüştür. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile görev, yetki ve sorumlulukları ile teşkilat yapısı düzenlenen özel bütçeli Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, faaliyetlerini aşağıdaki tabloda ayrıntısı gösterilen birden fazla taşınmazda sürdürmektedir. Belirtilen bu taşınmazlardan kurumun ana hizmet binası kiralık olarak kullanılmakta, geriye kalanlar ise genel bütçe kapsamındaki iki bakanlığa tahsisli olup söz konusu taşınmazlar kurum adına herhangi bir tahsis işlemi yapılmadan kullanılmaktadır. Tablo 5: Kurumun Faaliyetlerini Yürüttüğü Hizmet Binalarına İlişkin Bilgiler HİZMET BİNALARI ALANI (m²) Ana Hizmet Binası (Kiralık) 17.854 Ek Hizmet Binası Arşiv ( Akyurt Depo) 840 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (B Blok) 300 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (C Blok) 4.200 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (D Blok) 1.500 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (E Blok) 610 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (F Blok) 40 Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Dairesi Başkanlığı (Gölbaşı Yerleşkesi) 1.650 Denetim Hizmetleri Başkan Yardımcılığı (İstanbul Bürosu) 115 Denetim Hizmetleri Başkan Yardımcılığı (İzmir Bürosu) 125 TOPLAM 27.234 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 47’nci maddesinde kamu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 idarelerinin kamu hizmetlerini yerine getirebilmesi amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri tahsis etmeye Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, diğer taşınmazları tahsis etmeye ise maliki kamu idaresinin yetkili olduğu belirtilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin 7’nci maddesine göre tahsisli taşınmazlarla ilgili olarak harcamalara katılma payı da dâhil olmak üzere her türlü malî yükümlülükler ve diğer giderlerin tahsis yapılan kamu idaresi tarafından ödenmesi gerekmektedir. Aynı Yönetmelik’in “Tahsissiz kullanımda harcamalar” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında tahsis işlemi yapılması gerektiği hâlde, tahsis işlemi yapılmamış taşınmazlar için kullanmakta olan kamu idaresi bütçesinden 11’inci maddede belirtilen tazminat ve ecrimisil hariç ödeme yapılmayacağı belirtilmiş olup Yönetmelik’in 11’inci maddesinde de; “(1) Kamu idaresine ait bir taşınmazın tahsis işlemi yapılmadan bir başka kamu idaresi tarafından kullanımı hâlinde, taşınmazın maliki olan kamu idaresince, kendi taşınmaz kira ihalesi komisyonunca belirlenen tutardaki tazminat taşınmazı kullanan kamu idaresinden alınır. … (2) Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler için ise; Maliye Bakanlığı yerel birimince ilgili mevzuatına göre tespit edilen ecrimisil alınır. Rızaen ödenmeyen ecrimisil, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir. Ancak, Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler için (Değişik ibare:RG-14/8/2014-29088) genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden ecrimisil alınmaz.” hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde herhangi bir tahsis işlemi yapılmaksızın kullanılan taşınmaz mallara ilişkin tazminat veya ecrimisil ödenmesinin söz konusu olabileceği değerlendirilmektedir. Kurum tarafından tahsis işlemlerinin yapılması için gerekli girişimler yapılmış olmasına rağmen halen sonuç alınamamıştır. Bu itibarla, hukuki belirsizliğin ortadan kaldırılması için kurum tarafından kamu hizmetlerinde kullanılan taşınmaz malların tahsisi için gerekli işlemlerin hızlı bir şekilde tamamlanması ve tahsis işlemleri gerçekleştirildikten sonra tahsisli taşınmazların muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 BULGU 7: Memurlara Verilen Öğle Yemeği Bedellerinin Kurum Bütçesinden Karşılanacak Olan Kısmının Hatalı Hesaplanması Kurumun ana hizmet binasında görev yapmakta olan memur personel için yapılan yemek yardımı giderlerinden Kurum bütçesinden karşılanacak olan kısmı hatalı hesaplanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacak olan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yiyecek yardımı yalnızca yemek verme şeklinde olacaktır. Adı geçen Yönetmelik’in 4 ve 5’inci maddelerine göre; yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere kurum bütçesine konulacak ödenekten karşılanmalı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınmalı, kurum bütçesine memurlara yiyecek yardımı amacıyla konulan ödenek, memurlara yemek vermek amacıyla kurulan yemek servisi, yardım sandığı veya dernek gibi kuruluşlara ödenmeli ve yiyecek yardımının gerektirdiği giderler bu kuruluşlar tarafından karşılanmalıdır. 2019 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olan memurlardan ve sözleşmeli personelden alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin esasların belirlenmesi amacıyla 15.01.2019 tarih ve 30656 sayılı Resmi Gazete’de 1 sıra numaralı Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği Uygulama Tebliği yayımlanmıştır. Bu Tebliğ’in özel bütçeli idarelerde yer alan memurlar ile sözleşmeli personeli de kapsayacağı belirtilmiştir. Aynı Tebliğ’in “Alınacak bedeller” başlıklı 4’üncü maddesinden ise; yemek maliyetlerinden kurum bütçesinden karşılanacak kısmı için Yönetmelik’te belirlenen üst sınırın olduğu, 2019 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan en az Tebliğ’e ekli bir sayılı tabloda belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınacağı ve kuruluşların Tebliğ’e ekli tablodaki tutarların üzerinde yemek bedeli belirleyebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Kurumun ana hizmet binasında görevli memur personele başka bir kamu kurumundan yemek alımı yapmak suretiyle kurum yemekhanelerinde yemek verildiği ve yemek yiyenlerden alınacak tutarların yukarıda belirtilen Yönetmelik’e uygun olarak belirlenmemesi nedeniyle Kurum bütçesinden ödenecek tutarın Yönetmelik’te belirlenen üst sınırı aştığı tespit edilmiştir. Kurum tarafından bütçeden karşılanan tutarın Yönetmelik’te belirtilen hükümlere uygun olduğu ifade edilmiş olmasına karşın, Kurum bütçesinden karşılanan tutar, toplam yemek maliyetinin üçte ikisinden fazlasını oluşturmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Bu itibarla, memurlara yemek verme suretiyle yapılan yiyecek yardımı karşılığında yemek yiyenlerden alınacak bedellerin ve Kurum bütçesinden karşılanacak kısmın Yönetmelik’te belirtilen hükümlere uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Kurumun Kullanımındaki Hizmet Binalarının Hukuki Statüsünün Belirsiz Olması 2018 Yerine Getirilmedi Kiralanan Hizmet Binası İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Özel Maliyetler Hesabında İzlenmemesi 2018 Tam Olarak Yerine Getirildi Bilgisayar Yazılımı ve Lisans Alımlarının Haklar Hesabında İzlenmemesi 2018 Tam Olarak Yerine Getirildi Hurdaya Ayrılan Maddi Duran Varlıklar İçin Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile Birikmiş Amortismanlar Hesabının Kullanılmaması 2018 Tam Olarak Yerine Getirildi