2019 - TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ.pdf
TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2020
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
- KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 6
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 7
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 7
- İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................................................ 8
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
- DENETİM BULGULARI ............................................................................................................................ 9
- EKLER ........................................................................................................................................................ 20
KISALTMALAR KDV : Katma Değer Vergisi KİT : Kamu İktisadi Teşebbüsü KMYK : Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MYMY : Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu TCMB : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TÜRKAK : Türk Akreditasyon Kurumu TSE: Türk Standardları Enstitüsü SAMLAB: Samsun Akredite Uluslararası Metal Metroloji ve Kalibrasyon Laboratuvarları İşletmeciliği A.Ş. ICAS: Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.Ş A.Ş: Anonim Şirket AKM. Araç Kontrol Merkezi TL: Türk Lirası
BULGU LİSTESİ B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
- TSE (Araç) Kontrol Merkezleri Altyapı İşletmesi İhalesi İşlemlerinde Yasal Olmayan İnceleme Komisyonu Raporlarına Göre İhalelerin Sonuçlandırılması
- Kurum Arazisinde Faaliyet Gösteren Şagilin Tespit Edilmemesi
- Cihaz Alımı İçin İhale Komisyonu Dışında Komisyon Oluşturulması
- Mal ve Hizmet Alımı Suretiyle Verilen Yemek Hizmetine İlişkin Mali işlemlerin Yürütülmesinde Hatalar Bulunması
- Serbest Avukatların Takip Ettikleri Davalarla İlgili Kurum Lehine Hükmedilen Vekâlet Ücretlerinden Kuruma Kalan Tutarın Gelir Kaydedilmeyerek Kurumun Kadrolu Avukatlarına Dağıtılması:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
1.1. Mevzuat ve Görevler
Türk Standardları Enstitüsü (TSE) 18.11.1960 tarihinde 132 sayılı Türk Standardları
Enstitüsü Kuruluş Kanunu ile kurulmuş, kısa adı ve markası “TSE” olan, tüzel kişiliği haiz,
özel hukuk hükümlerine göre yönetilen, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşu ve
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na (KMYKK) ekli II sayılı cetvelde yer
alan özel bütçeli bir kamu idaresidir.
Bakanlar Kurulunca 02.07.2018 tarihinde kararlaştırılan 703 sayılı “Anayasada
Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”nin 96’ncı
maddesi ile 132 sayılı Kanun'un adı “Türk Standardları Enstitüsü ile İlgili Bazı Düzenlemeler
Hakkında Kanun ” olarak değiştirilmiş ve çoğu maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
132 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerden sonra, 15.7.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Otuzdokuzuncu Bölümünde yer alan 549 ila 565’inci maddelerinde kurumun amacı, görevleri ve yapılanması yeniden düzenlenmiştir.
Söz konusu Kararname’nin 549’uncu maddesinde: “(1) Bu Bölümün amacı Türk Standardları Enstitüsünün kuruluş, teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” Kuruluş Başlıklı 550 inci Maddesinde de: “(1) Her türlü madde ve mamulleri ile usul ve hizmet standartlarını yapmak gayesiyle Türk Standardları Enstitüsü kurulmuştur. (2) Enstitü, tüzelkişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen özel bütçeli bir Kamu Kurumu olup kısa adı ve markası TSE’dir. Bu marka çeşitli şekillerde gösterilir.Türk Standardları Enstitüsünün müsaadesi olmadan bu marka hiçbir şekil ve şart altında kullanılamaz. (3) Yalnız Türk Standardları Enstitüsü tarafından kabul edilen standartlar Türk Standardı adını alır. (4) Bu Standardlar ihtiyari olup; standardın ilgili olduğu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile mecburi kılınabilir. Bir standardın mecburi kılınabilmesi için Türk Standardı olması şarttır. Mecburi kılınan standardlar Resmi Gazetede yayımlanır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2
(5) Enstitü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşudur. Türk
Standardları Enstitüsünün merkezi Ankara’dadır.”hükümleri öngörülmüştür.
1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
TSE'nin organları Genel Kurul, Teknik Kurul, Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu
ile İhtisas Kurullarından oluşmaktadır. En yüksek karar organı Genel Kuruldur. Teknik Kurul,
Kurum tarafından hazırlanan standartları kabul eden teknik bir organdır. Yönetim Kurulu,
Enstitünün yürütme organıdır. Denetleme Kurulu, Enstitünün hesapları ve bunlarla ilgili
muameleleri yapan kuruldur. İhtisas Kurulları ise, Kurumun ilmi inceleme ve standartları
hazırlama kurullarıdır.
Enstitüde, hiyerarşik olarak Başkan, Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcıları ve
Daire Başkanları/Merkez Başkanları, Grup Başkanları gibi birimler bulunmaktadır.
Kurumun merkezi Ankara olup 1 Genel Sekreter, 3 Genel Sekreter Yardımcısı, 1 Rehberlik
ve Denetim Kurulu, 1 Birinci Hukuk Müşaviri, 14 Merkez/Daire Başkanı, 13 Grup Başkanı,
10 Bölge Koordinatörlüğü bulunmaktadır.
Kamu İdaresinin Ortaklıkları
Bu husus, 132 sayılı Kanun'un Ek 2’nci maddesi ile düzenlenmiş olup TSE’nin
kuruluşunda ve iştirakinde bulunduğu ortaklıklar bulunmaktadır. Söz konusu madde, 703
sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kaldırılmış ve yerine 4 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Otuzdokuzuncu bölümünde yer alan 565’inci
maddesinde;
“Şirket kurulması”; “(1) Enstitü, standardizasyon görevleri dışında kalan ana
faaliyetlerinin tamamı veya bir kısmını kuracağı, iştirak edeceği veya işbirliğinde bulunacağı
yerli ve yabancı şirketler eliyle yürütebilir. Şirket kurulmasına veya iştirak edilmesine, Genel
Kurulun kararı ve Bakanın teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca karar verilir. Genel Kurul,
gerektiğinde bu konudaki yetkisini Yönetim Kuruluna devredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Kurumun iştirakinin bulunduğu şirketler:
Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici A.Ş
Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.Ş.
ICAS TSE- SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Limited Şirketi
ÖzbekTürk Test Merkezi
TRTest Test ve Değerlendirme A.Ş
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
Samsun Akredite Uluslararası Metal Metroloji ve Kalibrasyon Laboratuvarı
İşletmeciliği A.Ş(SAMLAB)
TSE’nin Azerbaycan, Suudi Arabistan, Kazakistan, Özbekistan ve Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti olmak üzere toplam beş ülkede temsilciliği bulunmaktadır. TSE, dış
temsilcilikleri aracılığıyla yurtdışında da faaliyetlerini sürdürmektedir. Kurumun ortak olduğu
şirketlerle ilgili açıklamalar aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1. TSE ortaklıkları
Şirket Ünvanı Şirketin Toplam
Sermayesi
Ortaklık
Pay
Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.Ş. (ICAS) 100.000.000
TL
% 100
TSE SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Ltd. Şti.
693.981,61TL
% 49
Özbek-Türk Test Merkezi 1.166.600
USD
% 49
TRTEST Test ve Değerlendirme A.Ş. 30.000.000
TL
% 15
Samsun Akredite Uluslararası Metal Metroloji ve
Kalibrasyon Laboratuvarı İşletmeciliği A.Ş(SAMLAB)
3 000 000
TL
% 51
İnsan Kaynakları
Türk Standardları Enstitüsü, ülkemizdeki kalite altyapısının daha güçlendirilmesi ve
uluslararası ticaretin kolaylaştırılmasına yönelik olarak standardizasyon ve uygunluk
değerlendirme hizmetlerini merkez ve taşra teşkilatında toplam 1573 kadrolu personel ile
gerçekleştirmektedir. Enstitü hizmet birimlerinde 851 teknik hizmetler, 671 genel idare
hizmetleri, 468 sürekli işçi, 40 yardımcı hizmetler, 10 avukatlık hizmetleri ve 1 sağlık
hizmetleri personeli bulunmaktadır.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Otuzdokuzuncu Bölümünde yer alan
“Personel” başlıklı 561'inci maddesi ile Enstitünün istihdam şekilleri belirlenmiş, denetçi
istihdamı” başlıklı 562'nci maddesinde de, Enstitüde TSE Uzmanı, TSE Uzman Yardımcısı,
Denetçi ve Denetçi Yardımcısı istihdam edileceği hükme bağlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Tablo 2. Yıllar İtibariyle Personelin İstihdam Şekline Göre Dağılımı
İstihdam Şekli 2017 2018 2019
Kadrolu Personel 1.659 1.639 1573
Sürekli İşçi 476 468
Sözleşmeli Personel 2 2 3
Dış İnceleme
Elemanı
652 600 615
Sözleşmeli Bilişm
Personeli
-- - 4
Heyet Üyesi 296 - 276
TOPLAM 2609 2717 2938
1.3 Mali Yapı
TSE’nin gelirleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 563’üncü maddesinde;
TSE’nin yapacağı hizmetler karşılığı olarak gerçek ve tüzel kişilerden Yönetim
Kurulunca uygun görülecek miktarda veya tarifelerine göre alınacak ücretler,
Yayın ve TSE markasından sağlanacak gelirler
Her türlü yardım, bağış ve sair gelirler olarak sayılmıştır.
Gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması ve uygulanması, gelirlerin tahakkuk ve tahsilinin
yapılması, tüm istihkakların tahakkuku ve ödenmesi, kanuni beyannamelerin sürelerinde ilgili
yerlere verilmesi, aylık ve yılsonu kesin mizanlarının düzenlenerek mali rapor hazırlanması,
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı tarafından yerine getirilmektedir.
Tablo 3. 2019 Mali Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşme
Başlangıç
Ödeneği
Eklenen Ödenek Gerçekleşen
Bütçe Gideri
%
1 Personel
Giderleri
320 431 000 TL - 303.321.214 TL %94,6
2 SGK Devlet
Primi Giderleri
63 920 000 TL - 61.198.265 TL %95,7
3 Mal ve Hizmet
Alım Giderleri
36 663 000 TL 30 150 653 TL 66.813.653 TL %100
5 Cari Transferler 7 870 000 TL 11 081 889 TL 18.951.889 TL, %100
6 Sermaye 18 200 200 TL 14 052 338 TL 32.252.538 TL %100
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
Giderleri
8 Borç Verme - 3 885 000 TL 3.885.000 TL, %100
T0PLAM 446 984 000 120 685 270 TL 486.422.559 TL %85,6
2019 yılında öngörülen başlangıç ödeneği 446.984.000TL olup, yıl içinde eklenen
ödenek ile toplam ödenek 567.669.270 TL olmuştur. Dönem sonu itibariyle bütçe gideri 486
422 559 TL dir.
Tablo 4. 2019 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşme
2019 Yılı Bütçe Gelir
Tahmin Gerçekleşen
03 Teşebbüs Ve Mülkiyet
Gelirleri
435.025.000 TL 402.767.595 TL
05 Diğer Gelir 18.508.000 TL 46.906.646 TL
TOPLAM 453.533 000 TL 449. 674. 241 TL
2019 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşmesi ise 453.533.000 TL
gelir tahmini yapılmış gerçekleşen gelir ise 449 674 241 TL olmuştur. Gelirin 402 767 595
TL si Teşebüs ve Mülkiyet geliri, 46.906.646 TL si diğer gelirlerden oluşmaktadır. Dönem
sonu itibariyle bütçe gelirlerinin gerçekleşme oranı % 99dur.
Kamu idaresi 2019 yılında faaliyet geliri olarak 449 674 241,48 TL elde etmiş,
faaliyet giderleri ise 486 422 558 TL olarak gerçekleşmiştir.
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi:
Genel Muhasebe Yönetmeliği (GYMY) ve Merkezi Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği’nde (MYMY) belirlenen ilke, standart ve usullere göre yürütmekte ve
raporlamaktadır.
Özel bütçeli kamu idaresi özelliğine sahip TSE, 01.01.2015 tarihinden itibaren
yürürlükte olan ve Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanmış 41 Sıra Nolu “Genel
Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Detaylı Hesap Planları”ndaki kendi ihtiyacı olarak
seçtiği hesapları kullanmakta olup Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü ile birlikte
oluşturdukları detaylı bir hesap planı bulunmaktadır. Mali işlemlerin muhasebeleştirilmesinde
Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) ve Kamu Harcama ve Muhasebe
Bilişim Sistemi (KBS) kullanılmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Kurumsal kodu 40.22 olan kamu idaresinin muhasebe işlemlerini yürüten bir muhasebe birimi bulunmakta olup kod 6818’dir. Kurumun merkez ve taşra olmak üzere toplam 27 harcama birimi bulunmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim; bunlar ile Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli İdare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ TSE’nin iç kontrol sistemi 5018 sayılı KMYKK’nin “İç Kontrolün Tanımı” başlıklı 55’inci maddesi ile “Kontrolün Yapısı ve İşleyişi” başlıklı 57’nci maddesi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu İç Kontrol Standartları Rehberi, Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 02.12.2013 tarih ve 70451396-24 sayılı “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum” Genelgesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kurumda üst yöneticinin 01.04.2009 tarihli oluru ile iç kontrol sisteminin kurulmasına yönelik çalışmalar başlatılmış ve “İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu” ile “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu” oluşturulmuştur. Kurum tarafından “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı” ise 29.06.2009 tarihi itibariyle onaylanarak yürürlüğe konulmuştur. İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında İç Kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik eylemler eksik belirlenmiş sonrasında ise, var olan eylemler uygulanmamıştır. Diğer bir ifadeyle eylem planının onaylanıp yürürlüğe konulmasını müteakip, plan çerçevesinde herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce 02.12.2013 tarihli “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum” genelgesi ile Kamu idarelerinin, eylem planlarını “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi” çerçevesinde en geç 31.12.2014 tarihine kadar tamamlamaları istenmesine rağmen 2009 yılında yürürlüğe konulan ve uygulanmayan eylem planı dışında 2016 yılı Eylül ayına kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 2016 yılının Eylül ayında iç kontrol çalışmalarına yeniden başlanmış, bu süreçte, Enstitüde 2009-2010 yıllarında yapılmış olan iç kontrol çalışmaları incelenmiş ve ilgili literatür taramaları yapılmıştır. Enstitü faaliyetlerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, her türlü karar alma ve izleme mekanizmalarının düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgiyi üretmesine olanak sağlaması için planlanan iç kontrol çalışmaları, 15.11.2016 tarihinde, 452584 Sayılı Genelge ile başlatılmıştır. Bu genelgenin yayınlanmasının akabinde Enstitüde tüm harcama yetkilileri ve diğer yöneticiler, İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu ile Eylem Planı Hazırlama Grubunda görevlendirilecek personel bilgilendirilmiş, gerekli çalışmalar başlatılmıştır. İç Kontrol çalışmaları kapsamında Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının koordinesinde 24/11/2016 tarihinde İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun toplantısı gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantıda
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9
Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan Kamu İç Kontrol Standartları incelenerek her bir
standardın, Enstitünün ilgili birimleri ile ilişkilendirilmesi yapılmıştır. 13/12/2016 tarihinde İç
Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun bir diğer toplantısı gerçekleştirilmiş olup İç
Kontrol Proje Ekibi üyeleri belirlenmiştir. Ayrıca, çalışma takviminin proje ekibi tarafından
oluşturulması ve İç Kontrol Eğitim Planının hazırlanarak onaya sunulması kararları alınmıştır.
2018 yılı içinde gerçekleşen üst yönetim değişikliği, Bakanlıkların yapısı ve Çalışma
Mevzuatında gerçekleşen değişiklikler ve yenilikler sebebiyle Türk Standartları Enstitüsü
tarafından daha önce çalışmalarına başlatılan iç kontrol süreci askıya alınmıştır.
Enstitünün faaliyetlerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesi, her türlü
karar alma ve izleme mekanizmalarının düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgiyi
üretmesine olanak sağlaması adına planlanan iç kontrol çalışmalarının 19.09.2018 tarihinde,
334577 sayılı Genelge ile yeniden başlatılmıştır. Enstitüde görev alan tüm harcama yetkilileri,
diğer yöneticiler ve süreç boyunca görevlendirilecek personel bilgilendirilmiş, Maliye
Bakanlığı tarafından yayınlanan Kamu İç Kontrol Standartları incelenerek her bir standardın,
Enstitünün ilgili birimleri ile ilişkilendirilmesi yapılmış ve iç kontrol eğitim planı
hazırlanmıştır. İç kontrol sürecinin daha anlaşılabilir ve verimli olması adına “TSE İç Kontrol
Rehberi” ve “İç Kontrol Süreç Haritası” nın hazırlanması için çalışma grubu oluşturulmuş,
ilgili dokümanları hazırlamak üzere literatür taraması ve toplantılar yapılmıştır. İç Kontrol
Genelgesi’nin yayınlanmasını izleyen süreçte Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı tarafından
hazırlanan TSE İç Kontrol Rehberi ve üst yönetici tarafından belirlenen İç Kontrol İzleme ve
Yönlendirme Kurulu duyurulmuştur. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu önderliğinde
yapılan toplantıların akabinde birimlere de gerekli bilgilendirmeler yapıldığı görülmüştür.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
“Türk Standartları Enstitüsünün (TSE) 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte
yer alan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm
önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
7. DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi
tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
Bu bölümde herhangi bir bilgi yer almamaktadır.
B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: TSE (Araç) Kontrol Merkezleri Altyapı İşletmesi İhalesi İşlemlerinde
Yasal Olmayan İnceleme Komisyonu Raporlarına Göre İhalelerin Sonuçlandırılması
TSE bünyesinde gerçekleştirilmekte olan TSE Araç Kontrol Merkezleri Projesi
Kapsamında TSE Yönetim Kurulu’nun 17.09.2019 tarih ve XXII/15 sayılı kararı ile ile 76
ilde ; “TSE Araç Kontrol Merkezlerinin Kurulumu ve İşletilmesi Suretiyle Araç Muayene
Hizmetinin Görülmesi İşi” 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 37’nci maddesi kapsamında
ihale edilmiştir.
01.11.2019 tarihinde yapılan ihale 18.11.2019 tarihine bırakılmış ve bu süreçte
oluşturulan iki kişilik inceleme komisyonu raporuna istinaden karar verilmiştir İllerde
oluşturulan Komisyon üyelerinin bir kısmı kurum personel yönetmeliği kapsamında olmayan
dış uzmanlardan seçilmiştir.
İdari Şartnamenin 18.4 maddesinde yer alan;
“İhale Sonucunun Karara Bağlanması: İhale Komisyonu 2886 sayılı Kanunun 41.Maddesi
(b) bendine göre ihale komisyonu, idare tarafından oluşturulacak 2 kişiden oluşan inceleme
komisyonları /komisyonu ilk üç teklif için teknik şartnamenin 5. Maddesine göre inceleme
yapmak üzere 15 gün sonraya bırakır.” ifadesiyle İhale Komisyonu İhale tarihini zorunlu
olarak 15 gün ertelemiş ve kararda idarenin görevlendirdiği iki kişinin raporunun etkilemesi
kaçınılmaz olmuştur.
2886 sayılı Kanunun 41/b Maddesinde yer alan;
“Tekliflerin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesi için süreye ihtiyaç duyulduğu ve
şartnamelerde daha uzun bir süre öngörülmemiş ise ihalenin 15 günü geçmemek üzere başka
bir güne bırakıldığı,” hükmü İhale Komisyonunun karar yetkisini göstermektedir. 2886 sayılı
Kanun’un 14’üncü maddesinde ifade edilen Komisyon başkan ve üyeleri, oy ve kararlarından
sorumludurlar ifadesi yer almaktadır.Ancak şartname ile ihale komsiyonun yönlendirmesi
ihale komisyonunun yönlendirilmesi bu hususu ihlal etmektedir. Verilen bu ara süreçteki
komisyona yönetilen yazışmalar kanun; 83 ve 86. Maddesinde belirtilen haller kapsamında
değerlendirilebilecek hususlardır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
Yapılan incelemede, inceleme komisyonu raporlarına istinaden oluşan kararlarda teknik
şartnameye aykırılıklar tespit edilmiştir Şöyle ki;
1-)23 sıra nolu işlemle ilgili olarak birinci sırada teklif veren firma ile ilgili İnceleme
Komisyonu, görevlendirme alanı Şartnamenin 5’inci maddesindeki hususlar olmasına karşın
kira sözleşmesinin mülk sahibiyle yapılmamış gerekçesiyle uygunsuzluk değerlendirmesinde
bulunmuş, ihale komisyonu aynı gerekçeyle teklifi geçersiz saymış, ihale ikinci sıradaki
istekli üzerinde bırakılmıştır. Oysa Şartnamenin 14’üncü maddesinde yer verilen ; “isteklinin
mülk sahibi olmaması durumunda ihale sonrası imzalanan kira sözleşmesini sunacaktır.”
ifadesi kira sözleşmesinin ihale kararı sonrası sunulacağını belirtmekte olup, Şartnameye
aykırı bir husus söz konusu olmadan teklif reddedilmiştir.
2-) 22 sıra nolu işlemle ilgili olarak birinci sıradaki istekli, eksiklikleri Teknik
Şartnamenin 5’inci maddesine uygun olarak ön görülen süre içinde yerine getireceğine dair
taahhütname verdiği halde, inceleme komisyonu eksikliklerin tamamlanamayacağı kanaatiyle
teklife uygunsuz raporu vermiş ve ihale ikinci sıradaki istekli üzerinde bırakılmıştır. Bu
durumda birinci ve ikinci tarafından sunulan tekliflere (sırasıyla yüzde 15-59) göre TSE payı
yüzde 44 azalmış olmakla yaklaşık (5284441%44) 2325154,04 TL gelir beklentisi kaybı
ortaya çıkmaktadır.
Şartnamede eksiklerin tamamlanması için 60 günlük süre verilmiş olması nedeniyle bu
süre zarfında eksikliklerini tamamlamayan isteklinin teminatı irat kaydedilip taahhütnameyi
ihlalden cezai müeyyide uygulanacağından yasada öngörülmeyen bir komisyon tarafından
kanaatle uygunsuz raporu verilerek ihale dışı bırakılmanın yasal dayanağı bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, yine 1/11/2019 tarihinde verilen ihale komisyonu kararı ile ilk üç sırada
gösterilen isteklilerden 11 sıra nolu işlemle ilgili teklif veren istekli yer göstermeyeceğini
bildirmiş ihale ikinci sıradaki istekli üzerinde bırakılmıştır. İhale Komisyonunun Kararlarını
etkileyecek mahiyette İhale Komisyonundan ayrı olarak inceleme komisyonu oluşturulması
uygulamasından vaz geçilmesi gerektiği değerlendirilmektedir
BULGU 2: Kurum Arazisinde Faaliyet Gösteren Şagilin Tespit Edilmemesi
Kuruma ait Sincan Temelli Alagöz köyü hudutları içinde Sarı Çayır mevkiinde 588/1,
588/2,588/3,589/1 parsellerde arsa niteliğinde yaklaşık 303,1 dönüm arsa niteliğinde
gayrimenkul bulunduğu ve bu gayrimenkulün başkaları tarafından tarımsal amaçlı kullanıldığı
halde bu kullanımla ilgili herhangi bir bedel alınmadığı görülmüştür.
2014 Yılı denetimlerinde durumun tepiti üzerine, İdarece açılan tespit davasında
mahkemece görevlendirilen Fenni Bilirkişi Raporunda: Söz konusu alanlarda 2006 yılından
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
beri tarımsal faaliyette bulunulduğu açıkça anlaşılmaktadır. 26.8.2019 tarihine kadar bu
alanlarda tarımsal faaliyetler devam etmiştir..
Kuruma ait bu gayrimenkulde üçüncü kişilerce bedelsiz faaliyette bulunulmasıyla
ilgili Kurum tarafından konu Mahkemeye intikal ettirilmiştir. Ankara Batı 1.Asliye Hukuk
Mahkemesinin 19/03/2019 tarih ve2019/139 nolu kararı ile dava reddedilmiş ve kurumun
karşı tarafa 20.894,91 TL vekâlet ücreti ödemesi kararlaştırılmıştır. Ancak 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Usul Kanunu nun 90’ıncı maddesi ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunnun 6
maddesi uyarınca kurumun iddiasını ispatlayamadığı görülmektedir. İbraz edilen dosyada
işgalcilerle ilgili somut bir kanıtta bulunmamaktadır. Ancak kurum taşınmazında haksız
iktisabın süreklilik arz etmesine ve mahkeme öncesi ve sonrasında da devam etmesine karşın
belge ibraz edilememesi idari bir kusur ortaya çıkarmaktadır.
132 sayılı TSE Kuruluş Kanunu’nun 13’üncü maddesinde öngörülen;
“Türk Standartlar Enstitüsünün malları Devlet malı sayılır. Bu mallar aleyhine cürüm işleyenlere bu
cürümlerinden dolayı Devlet Memurlarına Tatbik edilen ceza hükümleri uygulanır.” hükmü TSE
mallarını özel bir korumaya almıştır.
Bu nedenle 2006 yılından beri kesintisiz tarımsal faaliyet bulunan bu alanlarda
mahkeme sürecinde dâhil olmak üzere Devlet malına tecavüz bariz olmasına karşın herhangi
bir suç duyurusunda bulunulmaması ve tarımsal faaliyetleri kontrol eden İlçe Tarım
Müdürlüğünce ve ilgili diğer Kamu Kuruluşlarınca da herhangi bir tespit yapılmamış olması
dikkat çekmektedir.
Kurumun taşınmazında üçüncü kişilerce tarımsal faaliyet yürütülmekte ve herhangi
bir bedel ödenmemektedir. Tarımsal faaliyette bulunanlarla ilgili olarak diğer kamu kurumları
nezdinde bir girişimde bulunulmamıştır. Dava dosyasına kanıtlayıcı bir belge ibraz
edilmemesi nedeniyle maddi külfet ödendiği gibi, taşınmaz kira gelirinden de mahrum
kalınmıştır Kuruma ait gayrimenkulde izinsiz ve bedelsiz faaliyet gösteren üçüncü
şahıslarla ilgili sorumlu kamu kuruluşlarına bildirimde bulunulması, kusurlu olanlarla ilgili
idari işlem yapılması ve kesin kanıtlayıcı belgelerin tespit edilerek mahkeme dosyasına ibraz
edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 3: Cihaz Alımı İçin İhale Komisyonu Dışında Komisyon Oluşturulması
TSE Marmara Bölge Koordinatörlüğü Laboratuvarlar Gurup Başkanlığı Elektroteknik
Laboratuvarı Gebze Müdürlüğü bünyesinde bulunan Elektrik Motorları Deney
Laboratuvarının kapasite artırımı ile ilgili 2019/109777 kayıt nolu Cihaz Alımı İhalesinde Mal
Alımları Uygulama Yönetmeliğine aykırı işlem yapıldığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13
25.04.2019 tarihinde ihalesi yapılan ihaleyle ilgili 3 firma teklif vermiş, İdari
Şartnamedeki hususlar karşılandığından teklifler kabul edilmiş ve tekliflerin değerlendirilmesi
için oturum sonraya bırakılmıştır. Oluşturulan 3 kişilik inceleme komisyonunun 15.05.2019
tarihli raporu ile tekliflerden biri uygun görülmüştür. Rapor sonrası İhale Komisyonunun
20.05.2019 tarihli kararı ile tekliflerin 2 si uygun görülmemiş ve ihale İnceleme
Komisyonunca uygun görülen firmaya bırakılmıştır.
Ancak İnceleme Komisyonunun tekliflerle ilgili açıklama ve verilen cevapların
karşılaştırmasında, Birinci oturumda belgeleri kabul edilen ve 2.070.000 TL daha düşük teklif
veren firmanın reddedilme gerekçesi olarak, 3.33,3.28,3.11,5.10,5.18,5.26,5.27 kısmında
marka belirtilmemesi gösterilmektedir. Finansmanı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
aracılığıyla Uluslararası bir kuruluşça sağlanan projenin tutarı 1.200.000 ABD doları olup,
ihale tutarı; finansman tutarının üzerinde kaldığından aradaki fark TSE bütçesinden 2.139.400
TL tutarlı olarak karşılanmıştır. Bu ödemeyle ilgili ibraz edilen fatura ve taşınır mal fişlerinin
incelenmesinde teslim edilen cihazların tümünün markasız olarak kaydedildiği görülmektedir.
Bu durumda İnceleme Komisyonunun raporuyla marka bildirilmemesi (v.b) gerekçe
gösterilerek düşük fiyat veren firmanın reddedilmiş olmasına karşın teslim alınan malların
marka bildirilmemesi dikkat çekmektedir.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesinin 4’üncü fıkrası ile
öngörülen;
“İhale sürecindeki değerlendirmeleri yapmak üzere oluşturulan ihale komisyonu dışında
başka adlar altında komisyonlar kurulamaz.” hükmü ve aynı yönetmeliğin 14’üncü
maddesinin 3’üncü fıkrasında düzenlenen;
“Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve
belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal
ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin
mümkün olmadığı hallerde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model
belirtilebilir.” hükmü birlikte değerlendirildiğinde İhale surecinde ayrı komisyon
kurulamayacağı gibi teknik şartnamede marka ve modele yer verilemeyecektir.
Buna rağmen İhale Komisyonundan ayrı olarak oluşturulan İnceleme Komisyonu
marifetiyle oluşturulan raporda marka bildirilmemesi gerekçesiyle tekliflerin uygun
sayılmaması mevzuat kapsamında mümkün görülmemektedir. Bu işlem nedeniyle dış
finansman kapsamında sağlanacak bir mal alımı ile ilgili olarak idare ayrıca külfete girmiş
olup,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
Yukarıda açıklanan nedenlerle mal alımı ihalelerinde ihale komisyonu dışında her ne ad ile
olursa olsun komisyon kurulmaması gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 4: Mal ve Hizmet Alımı Suretiyle Verilen Yemek Hizmetine ilişkin Mali
işlemlerin Yürütülmesinde Hatalar Bulunması
TSE de mal ve hizmet alımları vasıtasıyla verilen yemek hizmetlerinde; bütçe
ödeneklerinin kullanımı, Maliye Bakanlığı Tebliği, 666 sayılı KHK ya uygun işlem
yapılmadığı ve ödeme eki belgelerin yeterli olmadığı görülmüştür.
TSE Merkez ve Taşra Teşkilatının da bir kısmında 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale ile
yemek hizmeti satın alınmakta ve ayni olarak yemek hizmeti verilmektedir. Yemek hizmeti
verilmeyen kadrolu personele belirlenen yemek bedelinin belli katlarında yemek bedeli nakdî
olarak ödenmektedir.
Bu hizmet alımları ile ilgili ödemeler yükleniciye aylık olarak yapılmaktadır.
Ödemeler Muayene Kabul Komisyonun aylık total olarak belirlediği rakamlar üzerinden
yapılmaktadır. Oysaki Kurumunda tabi olduğu Merkezi Bütçe Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinin 6 ve 7’nci maddeleri uyarınca ödeme belgelerine kanıtlayıcı belge olarak
Taahhüt dosyası ve hak ediş raporlarının bağlanacağı belirtilmektedir. 7’nci maddenin ikinci
fıkrasında;
“Hizmet İşleri Hak ediş Raporu (Örnek: 4) : Bu rapor, hizmet işlerinde yükleniciye
ödenecek ara ve kesin hak ediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluşur.
Hizmet türüne ve işin özelliğine göre yalnızca ilgili sayfaları ve gerekli görülen diğer belgeler
düzenlenerek yüklenici ve kontrol elemanlarınca imzalanır, yetkili makamca onaylanır.”
İfadesi kanıtlayıcı belgelerin esaslarını belirlemektedir. Yemek Alımı, Servisi ve Servis
Sonrası Hizmetleri Hak edişi, sözleşmesi imzalanmış ve hizmet alımına başlanılan işin
yapılan hizmet ve alınan yemek miktarı karşılığında yükleniciye ödenecek tutarının
hesaplanması sürecini oluşturduğundan personel puantaj ve yemek puantaj cetvellerinin doğru
tutulması önem arz etmektedir.
Hizmetten faydalananların (izinli, geçici görevli, raporlu, vs.) durumu ile günlük
yemek puantajlarından gelen veriler ile oluşturulan aylık icmallerle hak edişe esas miktarlar
belirlenmesi gerekmektedir. Ancak kanıtlayıcı belge olarak hak ediş hesaplamasına esas
alınacak aylık personel ve yemek puantaj cetveline rastlanmamıştır
Yine fiili olarak yemek hizmeti verilen yerlerde yemek hizmetlerinden faydalanalar
kayıtlarda, işçiler, kadrolu personel, eğitime gelenler, misafirler, diğer kurumlardan
Komisyonlarda görevlendirilenler, başka kurum personeli vb. görünmektedir. Ancak yemek
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 hizmetinden faydalanan hiçbir kimseden ücret alınmadığı görülmüştür. Ücretsiz yemekle ilgili kurum iç mevzuatında sadece kadrolu personelle ilgili hüküm bulunmaktadır. Personel Yönetmeliği’nin 92’nci maddesinde; “Enstitüde çalışan personele, çalıştığı günlerde ücretsiz öğle yemeği verilir. Mesai saatleri dışında veya tatil günlerinde zorunlu olarak çalışan personele de yemek verilir veya ücret ödenir. Yemeğin ekmek dâhil kazana giriş bedeli Yönetim Kurulunca kararlaştırılır. Yönetim Kurulu Kararı ile Taşra teşkilatında yemek bedeli olarak merkezde belirlenen yemek maliyetinin iki katına kadar ödeme yapılabilir.” hükmü ile Kapsam başlıklı 2’nci maddesinde yer alan ;”Bu Yönetmelik hükümleri Türk Standartları Enstitünün kadrolu personelini kapsar.” ifadesi Yönetmelikte öngörülen ücretsiz yemek verilmesi hususunun sadece kadrolu personeli kapsadığını açıkça göstermektedir. Ancak Kadrolu personelin durumu da 2012 yılı öncesi ve sonrası giriş durumuna göre farklılık arz etmektedir. Çünkü 375 sayılı KHK’nın Ek 11’nci maddesi uyarınca emsal ücretin hesaplamasında her türlü sosyal yardımların hesaplamaya dâhil edeceği belirtildiğinden sosyal yardım olan yemek ücretinin ücretten kesilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle ücret hesaplamasında emsal alınan personel Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliğine tabi olduğundan ve bu yönetmelik uyarınca yemek yardımının kamu tarafından en fazla maliyetinin yarısı karşılanabilecektir. Kaldı ki Kurumda çalışan 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olmayan personel; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca 375 sayılı KHK nın Ek 27’nci maddesi kapsamında sözleşmeli personeldir. Bu personelin ücretlerinin muhasebeleştirilmesi 630.01.02.01.01 Kodundan yapılmakta olup bu kod sözleşmeli personel kapsamındadır. Yine Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 15.01.2019 tarih ve 30656 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Uygulama Tebliği’nin kapsam başlıklı 2’nci maddesinde Tebliğin, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu idarelerindeki memurlar ile sözleşmeli personeli kapsayacağı belirtilmiştir. Bu tanımlamaya Özel Bütçeli Kuruluş olan TSE deki sözleşmeli personelin girdiği açıktır. Ayrıca Malzemeli Yemek Hizmet alımında şartnamenin 14’üncü maddesi uyarınca Yemek hizmetlerinin teknik şartnameye uygun yürütülmesinden sorumlu 1 adet proje sorumlusu çalıştırılacağı ve asgari ücretin %175 fazla ücret ödeneceği belirtilmiş olup uygulama bu şekilde yapılmıştır. Oysaki hizmetin şartnameye uygunluk kontrolünün Muayene Kabul Komisyonunca yapılması gerekmektedir. Komisyonun yetkisinde olan bir
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 görevin yüklenicinin işveren olduğu personel tarafından yapılması beklenen yararı vermediği gibi maliyeti artıracaktır. 5018 sayılı Bütçe ve Mali Kontrol Kanunu’nun 9’uncu maddesinin 2’nci fıkrası gereğince, Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar. Kanun’un 8nci maddesi (d) fıkrası uyarınca, Kamu hesaplarının standart bir muhasebe sistemi ve genel kabul görmüş muhasebe prensiplerine uygun bir muhasebe düzenine göre oluşturulması bir zorunluluktur. Yukarıda açıklanan nedenlerle, Kurum yemek hizmetlerinden faydalananlardan; Misafirlerle için ilgili birimlere koyulacak temsil ağırlama kaleminden, eğitime katılanlarla için ilgili eğitim giderleri bütçesine konulan ödenekten giderlerin karşılanması, diğer personel için ise ilgili 375 sayılı KHK ve Maliye Bakanlığı Tebliği doğrultusunda işlem yapılması ve hak ediş düzenlemeye esas yemek ve personel puantaj cetvellerinin ödeme emirleri ekine koyulması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 5: Serbest Avukatların Takip Ettikleri Davalarla İlgili Kurum Lehine Hükmedilen Vekâlet Ücretlerinden Kuruma Kalan Tutarın Gelir Kaydedilmeyerek Kurumun Kadrolu Avukatlarına Dağıtılması: Kurumun serbest avukatlardan hizmet alınmasıyla ilgili mahkemelerce kurum lehine hükmedilen vekâlet ücretlerinin dağıtımında 659 sayılı KHK hükümlerine aykırı işlem tesis edildiği görülmüştür. Kurum ülke genelinde yaklaşık 81 avukatla sözleşme akdetmiş ve bu avukatların takip ettikleri davalar nedeniyle kurum lehine hükmedilen vekâlet ücretlerinin %80i kendilerine ödenmiş. Kalan %20 tutar ise kurumun kadrolu avukatlarına dağıtılmıştır. 26/9/2011 tarih ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin;” 14’üncü maddesinin 2’nci fıkrasının (a) bendinde yer alan; “Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.” Hükmü vekâlet ücretlerinin dağıtımı esaslarını belirlemektedir. Buna göre davalarda takip şartına göre %55 oranı ve hukuk biriminde görev yapmaya göre %40 oranı getirildiği görülmektedir. Aynı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 maddenin 3’üncü fıkrası ile de serbest avukatlardan alınan hizmetlerle ilgili ödemeler bu madde dışında tutulmuştur. 24/12/2012 tarih ve 2012/4096 sayılı Serbest Avukatlardan Hizmet Satın Alınmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 18’nci maddesinin 3’üncü fıkrası ile düzenlenen “Sözleşme konusu iş ile ilgili asıl alacak, faiz ve yargılama gideri gibi idare alacakları tamamen tahsil edildikten sonra taraflarca ayrıca sözleşmede kararlaştırılması halinde, hakemler, mahkemeler veya icra dairelerince idare lehine hükmedilip tahsil edilen vekâlet ücreti serbest avukata, mevzuat gereğince yapılması gereken kesintiler düşüldükten sonra ödenir” ifadesi serbest avukatlara vekâlet ücretlerinde ancak mevzuatta öngörülen kesintilerin yapılacağını hüküm altına almaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usul Kanununun 323. maddesi 1.fıkrasının “ğ” bendi gereği, yargılama giderleri kapsamında (ayrıca Avukatlık Kanunu 168/son ve 169’uncu maddelerine göre) belirlenen avukatlık ücreti de Avukatlık Kanunu’nun 164/son hükmü gereği (iş sahibi ile avukat arasındaki iç ilişkide) avukata attir. Bu nedenlerle Avukatlık Ücreti, hukuki yardım karşılığı, iş sahibinden alınan (akdi) ücret (Avukatlık Kanunu 163 ve 164/4 gereği) ile karşı yandan alınan (yasal) vekâlet ücretinin (Avukatlık Kanunu 164/son gereği) toplamı olacaktır. Bu nedenle serbest avukatlardan hizmet alımı yoluyla alınan avukatlık hizmetleri dolayısıyla Mahkemelerce kurum lehine takdir edilen vekâlet ücretlerinin 659 sayılı KHK nın 14. Maddesi kapsamında mütalaa edilmesi mümkün görülmemektedir. Diğer taraftan Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasındaki; “Vekâlet ücretini tahsil eden birim tarafından dağıtıma esas olmak üzere ilgili mahkeme kararına ve icra dosyasına ilişkin bilgiler ile bu dava ve icra dosyasının takibinin kimler tarafından yapıldığına dair bilgiler ek-1’de yer alan Vekâlet Ücreti Ödemesine Esas Veri Tablosuna işlenir ve ilgililer tarafından imzalanarak merkez teşkilatındaki hukuk birimine gönderilir.” Hükmü ile vekâlet ücreti ödenmesine ilişkin esasları belirlenmiştir. Ayrıca Veri tablosunda ki bilgiler esas alındığında vekâlet ücretinin dağıtımında birim, dosya,takip, avukat ilişkilendirmesinin yapılması zorunluluk olup yapılan incelemede, ödemeye esas teşkil eden belgelerde veri tablosuna rastlanmamıştır. Bununla birlikte Kurum ile Serbest Avukatlar arasında bir sözleşme yapılmış olması ve bu sözleşmeye istinaden serbest avukatların vekâlet ücretlerinin %20 sinden vazgeçmiş olması nedeniyle bunun 659 sayılı KHK’nın 14’üncü maddesi kapsamında dağıtıma tabi tutulmayıp gelir kaydedilmesi gerekmektedir.Kurum tarafından ifade edilen kurum
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 avukatlarının serbest avukatlara yardımcı olmalarının, serbest avukatlara ödenen vekalet ücretlerinden kalan %20 nin kurum avukatlarına ödenmesini gerektirmeyeceği açıktır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, sözleşme gereği serbest Avukatlardan alınan hizmetler dolayısı ile kesilen vekâlet ücretlerinin 659 sayılı KHK’nın 14’üncü maddesine göre dağıtıma tabi tutulmayıp gelir kaydedilmesi ve ödemelerin Vekâlet Ücreti Ödemesine Esas Veri Tablosu esas alınarak yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama TSE Yurt İçi Geçici Görevlendirmelerde Konaklama Bedeli Üst Limitinin Avro Olarak Belirlenmesi 2018 Kısmen Yerine Getirildi İlgili Yönergedeki EURO Kelimesi Yönetim Kurulu Kararı ile Euro karşılığı Türk Lirası olarak değiştirilmiştir. TSE Deney Laboratuvarlarına Test/Muayene için Teslim Edilen Numunelerin Saklanma ve İade Süreçlerinin Sağlıklı İşlememesi 2018 Kısmen Yerine Getirildi Denetim görüşü kapsamında çalışma devam etmektedir